Page 4

„Mamy plan, żeby spacerować codziennie między drugą a trzecią. Drukować od trzeciej do piątej; przesunąć podwieczorek; i w ten sposób osiągnąć jakiś postęp.” Viginia Woolf, Dzienniki, 1923

Nowości

Zapowiedzi Czerwony obłok Ives Bonnefoy

Czerwony obłok Pieta Mondriana to dla niektórych „już abstrakcja”, a dla innych „jeszcze pejzaż”, czy też „obraz przejściowy”. Holenderski artysta miał zawsze „oczy otwarte na tajemnicę” i dlatego Yves Bonnefoy uczynił go patronem swoich esejów. Opowiadając o Bellinim i Morandim, Tiepolo i Hopperze, Bonnefoy uprawia „poezję krytyczną”. Jest przy tym świadomy, że obraz wymyka się wyjaśnieniom, a piszący o nim zawsze „kuśtyka, opierając się na kulach znaku”. Detal. Historia malarstwa w zbliżeniu Daniel Arasse

Słynni mężowie, którzy bawili w Sunne Göran Tunström

Przejmujące spojrzenie, gest, odbicie w lustrze, postać na trzecim planie – żeby je zauważyć, trzeba podejść bliżej. Skupione spojrzenie wyławia drobne szczegóły, które są ucztą dla oka, a często również wskazówką pozwalającą zrozumieć cały obraz. Wyjęte z kontekstu, detale zadziwiają i podważają podstawowe reguły rządzące historią sztuki. Daniel Arasse śledzi rozmaite sposoby ukazywania i postrzegania tych elementów na przestrzeni wieków. Proponuje alternatywną historię malarstwa: malarstwa oglądanego z bliska.

Wrześniowy tydzień pod koniec lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Miasteczko Sunne w hrabstwie Värmland odwiedza niespodziewany gość. Przybywa dosłownie z Księżyca. Do Sunne, gdzie bawił w latach młodości, przywozi prochy swojej matki, które towarzyszyły mu w wędrówce przez przestrzeń kosmiczną. Tak rozpoczyna się historia, którą Stellan Jonsson „Cebula”, łowca autografów i samotny właściciel sklepu, opowiada w powieści Görana Tunströma Słynni mężowie, którzy bawili w Sunne. To opowieść o kosmosie i ludzkiej duszy, rzeczach śmiesznych i wspaniałych, sacrum i profanum, marzeniach i porażkach. Oprócz astronauty Eda Oldina i Stellana Jonssona „Cebuli” spotykamy malarza odpustowego Pihlgrena, pastora Cederbloma, blondynkę Isabelle, redaktora Gobiego Franssona oraz Lenę Vergelius, przewodniczkę po zakamarkach duszy.

Ostatni papieros Klas Östergren Lata osiemdziesiąte. Powstał nowy rynek, na którym obowiązują inne reguły i występują inni aktorzy. Odziedziczone wartości czy obciążające predyspozycje nie są już przeszkodą w zarabianiu pieniędzy. „Szczeniaki finansjery” węszą w powietrzu. Natomiast w sztuce wszystko już było i wszystko jest wyświechtane. Pozostają tylko cytaty, parodia i pastisz. Dandys znów staje się ideałem. Krawat, zmysł estetyczny, ta irytująca niewzruszoność. Umierający dandys Nilsa Dardela zostaje wystawiony na sprzedaż. Krążą plotki, że padnie nowy rekord aukcyjny. Dwadzieścia pięć lat później narrator siedzi w „obrzydliwym oplu” zaparkowanym w stodole z przeciekającym dachem, słuchając składanki rozstrzygającej o życiu i śmierci. Należy do tych nielicznych wtajemniczonych, którzy znają prawdę o tym, jak dandys doszedł do swojej drugiej śmierci.

MODERNIZMY

Cztery nowoczesności

Pierwszy tom serii Modernizmy poświęcimy terenom należącym do dawnego województwa krakowskiego. Architekturę międzywojennego Krakowa zaprezentujemy w artykułach poświęconych Szkole Krakowskiej, architektach żydowskich, czy budownictwie sakralnym (nie zabraknie też monografii takich obiektów jak gmach towarzystwa ubezpieczeniowego Feniks przy Rynku Głównym, kościół na Górze Borkowskiej czy zabudowa Alei Trzech Wieszczów). W tomie znajdą się również artykuły związane z mało znanymi założeniami projektowymi osiedli mieszkaniowych przy zakładach przemysłowych: w Tarnowie-Mościcach przy zakładach azotowych oraz w Chełmku, wokół fabryki butów Bata. Osobne artykuły będą poświęcone architekturze uzdrowiskowej (sanatoriom i domom zdrojowym w Krynicy, Żegiestowie i Muszynie) i zaporom w Rożnowie i Dębicy.

Na jesieni ukaże się zbiór tekstów towarzyszący serii Modernizmy. W książce przedstawione zostaną cztery interpretacje „nowoczesności” w sztuce polskiej XX wieku, które powstawały w różnych okresach najnowszej historii Polski, a więc przed I wojną światową, w II RP i PRL-u oraz w czasach nam współczesnych. Przeczytać będzie można m.in. o związkach pomiędzy esperanto a stylem narodowym, o polskiej fotografii reportażowej, o Władysławie Strzemińskim jako modernizatorze, o luksusie i hotelach w latach 70. oraz o zainteresowaniu pamięcią w malarstwie i rzeźbie po 1989 roku.

Architektura okresu dwudziestolecia międzywojennego w Polsce Tom I: Kraków i województwo krakowskie

Teksty o sztuce polskiej XX wieku Andrzej Szczerski

ZMOWA nr 1 2013  
ZMOWA nr 1 2013  
Advertisement