Issuu on Google+

PASAI ANTXOKO ZIZT! ALDIZKARIA [2.ALEA, MARTXOA]

ea Gaztetx o k o x t n Pasai A

BERTSO-ZIZTADA IRITZI ARTIKULUA Egunero ELKARRIZKETA Iraia Oiartzabal OLERKIA Amaia Lasa Piropo LEHIAKETA


EGITARAUA

MARTXOAK 10, larunbata 18:30: Zinea gaztetxean (emakumeak protagonistak)

“IZARREN A RGIA” MARTXOAK 8, osteguna Pasaiako Udalak antolatua

16:30:

kafe tertulia eta bideo emanaldia. Kultur Etxean

e t r u 6 3

18:00:

dan%a afrikarra Gure Zumardia plazaraino.

MARTXOAK 3

Gasteizen gizarte eta lanagatiko greban zeuden 5 langile hil zituztenetik...

INOIZ AHAZTEN EZ DUGULAKO!! 2,


Bertso-ziztada Doinua: Lazkao Txiki...

Euskal Herri guztia jarri da euskal presoei begira beren aldeko mugimendua indartsu martxan ari da pixkanaka jendea elkartuz kanpora tira ta tira elkarlanean denon indarraz itzul daitezen herrira munduratu da Herrira!

Ukatzen zaizkien eskubide guztiak lortze aldera Pasai Antxoko herritar asko atera gera kalera eremu_ezberdineko jendea baina denok xede bera herriko Balbi Gorka ta Iparrak gerturatzea etxera bertakoen babesera ! 3


elkarrizketa

H

Iraia Oiartzabal Pasai Antxoko diseinatzaile gaztea

aria hartu eta Pasai Antxon diseinuak eta modak gordetzen duen txoko xumera hurbildu gara, jostorratza sartzeko asmotan. Han aurkitu gara Iraia Oiartzabalekin, gaurko titarearekin. Bere lanbideari txokoa eta izena jarri dion gaztea. Bere mundu propioaren diseinatzailea.

Kaixo Iraia. Zein izan da gaur egungo egoerara arteko ibilbidea? Kaixo. Beno, diseinu arlotik joan nahi nuela argi nuen hasieratik, baina ez zehazki nondik. Izan ere, Paisajismo egiten hasi nintzen Irunen (errontondak, plazak... diseinatzeko). Gustura egon arren, banekien ez nuela hortaz lan egin nahi. Horregatik, hura utzi eta zerbait begiratzen nuen bitartean lanean hasi nintzen. Orduan ezkondu zen Goiatz (ahizpa). Jantziak neurrira egin genituen eta izugarri gustatu zitzaidan diseinatzaileak nola egiten zuen lan.Esan nuen: nik hau egin nahi dut. Beraz, Bartzelonara

4,

joan nintzen 4urtez ikastera, “Felicidad Duce� Goi Mailako Moda Diseinuko eskolara. Bitartean praktikak burutu nituen, Balenntziagaren ikasle izandako Miguel Elolarekin.

Zuk Alta Costura egiten duzu. Definituiguzu. Ez da ikusezina den mito bat. Kalitatezko oihalekin, kalitatezko arropak egitea da, kalerako erabiliko direnak. Hau da, lehengo jostunek egiten zutena. Nahiko nuke antzinan bezala janztea jendeak, baina ez estilo. Ohituraz arropa pila erosten dugu, gero armairuan geratzen dena. Nire filosofia da arropa ona eta betirako izango dena

egitea. Adibidez, ezkontza betarako egiten den jantzia gero kalerako erabili ahal izatea.


elkarrizketa Denda arruntetan baina garestiagoa aterako da, agian. Garestia ateratzen dela badakit. Jende askok ezingo lukeela ordaindu nik egiten dudana. Horregatik moldatzen naiz bezerora. Lehenik ezagutu egiten gara, hori oso garrantzitsua da. Nolakoa den jakiteko. Azken finean, ez mozorro bat eramateko. Beti saiatzen gara aprobetxatzen, jantzi hori betirako izan dadin. Dendan baina garestiago aterako da agian, baina betirako eta esklusiboa izango da. Jantziak behin bakarrik egiten ditut, esklusiboki. Jendeak zerbaitengatik ordaintzen du ere. Esklusibotasuna zure printzipioa da ala disenatzaile guztiona? Ez. Joskuntza munduan bi modulo daude: PrĂŞt-Ă -Porter (arropa

seriean egitea) eta Alta Costura. Lehenengoak eman zion amaiera Alta Costurari, hau da, esklusibotasunari. Hasi ziren emakumeak josten eta patroiak saltzen. Eta egun jendeak berdin janzten du. Alta Costuran ez da hori gertatzen: arropa zure neurrira eta zuretzako bakarrik egiten da. Arrazoi hauengatik askok bere jostun etxeak itxi zituzten. Gaur norberak erabakitzen du bere enpresa mota nolakoa den.

dua da. diseinatzaile gehienak gizonezkoak dira. Jostunak emakumeak, baina diseinatzaileak gizonezkoak. Nik ere uste nuen hau emakumezkoen mundua zela, bainaI Kar, kar.

Sorpresa, bai. Ikasketetan ere, ez duzu desberdintasunik nabari? Estereotiporik...? Lau urte izan dira. Denbora asko da bakoitzaren onena ateratzeko. Horren arabera esaten dizutela hemendik edo handik jotzeko. Estereotipoekin, berriro jotzen dugu berdinera. Segun eta zuk zein enpresa mota izan nahi duzun. Nik, azkenean, neurrira egiten dut, orduan, nire kasuan, beEmakumeek josten zeroak agintzen du. zutela eta... Aldatu al ZARA bezalako denda batean lan egin nahi da hori? Egia esan, nire sorpre- baduzu diseinatzen I sarako, diseinu mun- Hor bai, hor badago dua eta bereziki moda estereotipo bat finkamundua, gizonen mun- tua.

“Nire sorpresarako, diseinu mundua gizonen mundua da�

5


Elkarrizketa

Eta zure enpresa mota nolakoa da? Nire publikoa objektiboa da, ezin duzu beti dena eduki. Hasieran arlo txiki bat hautatu behar da eta gero ikusiko da. Hazkunde txikiarekin gera zaitezke ala publikoa handitzen joan I Ni emakumearengan zentratzen hasi nintzen; hobe pasatzen dudalako. Elementu gehiago daude, ausartagoak garaI Ezdakit, dibertigarriagoa iruditzen zait. Baina, adibidez, orain mutil batentzat beroki bat egingo dut. Baina, bai, orokorrean neskentzat. Mutil bat etortzen bazait ereI Nik ez diot inori ezetz esaten. Kar, kar.

Emakumea zara. Arazo edo zailtasunik topatu duzu horregatik lan egiteko momentuan? Egia esan, bizitzan orokorrean ez dut zailtasu-

6,

nik topatu. Esaten da beti desberdintasunean bizi garela, baina nik ez dut ezer nabaritu. Gutxiago gainera, moda munduan, gizonezkoak dira gehienak. Agian objektiboagoak direlako edo gustu handiagoa dutelakoI Izan ere, nire irakasle gehienak, gizonezkoak ziren. Baita praktikak egin nituenekoa eta bere semea ere. Gainera, alaba bat dauka ez dakiena josten. Eta krisiari begira, beldur edo zailtasunik zure enpresa sortzerakoan? Bai, beldurra bai. Aciendara zoaz eta esaten dizuten bakarra da altan emanda zaudela. Hau da, ez dizute ezer esplikatzen. Hasieran dituzun mila galdera, mila gauza I Bizkarrean palmadatxoa eman eta benga I Askoz gehiago lagundu zidan Oarsoaldea erakundeak ( zure enpresa

sortzen laguntzen dizun erakundea).

“Izan ausarta zure bidetik bakarrik abiatzeko�

Nahi duzun informazio guztia eman, autonomo bezala alta eman I Oso gauza garrantzitsua da laguntza izatea, baina hasiera batetik ezin duzu horrekin kontatu. Izan ausarta zure bidetik bakarrik abiatzeko, gero laguntzak badituzu hobe. Inbertsioak beti kontuan izanik, AUSARTU! Inoiz ez duzu beste enpresa batean sartzea pentsatu? Beste enpresa batean sartzea trantzea iruditzen zait. Azkenean, diseinatzaileak bere diseinu propioa egiten du. Hau da, ez dizu


Nik “dantzatu� kolekzioa aurkeztu nuen, eskolako azken proiektua. Orduan txartelak egin nituen visual grafiken (orain elkarrekin funtzionatzen dugu gauza askotarako. Nik laguntzen dut bera eta berak Nola eman zinen eza- ni). Kartel bat ere egin zidaten bertan jartzeko. gutzera? Zortea izan nuen justu Eta jendeari bidalitako Donostian kultur-mo- informazioaz ere I dako feria izan zelako. Facebooken nago, web orria I

inork esaten hau horrela egin behar duzula. Diseinatzaile batentzat hori da I Kar, kar. Espontaneoa izan behar du, irekia.Nik hasieratik argi neukan niretzat lan egin nahi nuela.

elkarrizketa

sortuko nuela, baina nire kabuz guztiz. Orduan, ETB ere lan egiteak segurtasun handia ematen dit. Asteburutan EITB-n eta astean zehar nirean.Gustura oso.

Gustatzen zaizunaz lan egitea zoragarria da. Bai. Zorte handia izan nuen. Badakit edonor ezin dela Bartzelonara joan lau urtez ikastera Emakumea, enpresa eta han bizitzera. Hori propioa eta lanean. bai gurasoek ordaintAsko eta asko harro zen dutela. Edonork daude zutaz. ezin du egin eta kriston Emakume langilea iza- zortea izan dut, egia da tearn kontua dela etaI Harro nago egin duda- Zein erronka bete dinagatik, baina gizonez- tuzu eta zein duzu bekoa izango banintz ere, tetzeko? noski. Nik uste dut, gai- Gehienak betetzen ari nera, gaur egun bi ex- naiz. Beteta gutx,i dentremo horiek ez direla bora gutxi daramadahainbesterako. lako. Askorako enpresa Baina, oso pozik nago. sortu eta enrpesaren itEz nuen uste hain xura sortzea.Imajina. erreza izango zenik, Logoa, markaI Hori egia esan, nahiko erraz dena egitea lortu dut. ari da ateratzen dena. Garrantzitsua da zer Argi nuen nire enpresa nahi duzun jendeak

7


eLKARRIZKETA

pentsatzea zure enpresaz. Hau da, zure izena aipatzean zer da jendeak pentsatzea nahi duzuna.

“Zaila da zuk nahi duzun ideia sortzea, eta erraza galtzea”

Eta hori dena eraiki egin behar duzu zuk, noski, zaila bada ere. Irudi on bat lortzea asko kostatzen da eta galtzea gutxi. Kontu handia izan behar da horrekin.

ten ari naiz. “Inkontableak” diren gauzekin ariko naiz. Hamabost jantzi diseinatu ditut, hamabost modelo. Gaiarekin loturiko oihalak izango dira: flekoak, lentejuelakI Gauza kontaezinak. Ez dakizula zenbat fleko dituen jantzi horrek. Izena jarri behar diot oraindik, gaiaren ingurukoa, lotura izan behar duelako beti. Kolekzioa egingo dut Gehienbat ezagutzera emateagatik. Nik ez dudalako kolekzioetaz bizi nahi. Horretarako inbertsio handia behar da eta nik ezin dut egin.

Etorkizunera begira... Zer azpimarratuko zeDiseinatzaile baten pu- nuke zure lanaren inblizitatea desfileak dira. guruan? Hortaz, kolekzio bat egi- Beti saiatzen naizela

bezeroaren presupuestora moldatzen. . Agian dituen soinekoak ekartzeko esan eta eraldaketa bat egingo dut. Egin izan dut hori.Ez beti jantzia berria izatea. Normalean, jende gaztearekin, badakigulako zein den egoera. Gainera, horrela berziklatu egiten da. Ekologiaren kontua nire printzipioetako bat da. . Azkenean, zakarra asko sortzen dugu. Ez dugu ekologikoki pentsatzen eta ez dakigu ze punturainio egingo duen mina. Filosofia hori horregatik ere badaukat. Baita ez diodala ezerri ezezkoa emango. Kar, kar. Mila esker Iraia

www.iraiaoiartzabal.com

E-mail: iraiaoiartzabal@gmail.com

8,

Tel.: 618.120.549 Facebook: Iraia Oiartzabal


SINDIKATUA

zizt ! // NEGU GORRIAK

Zerbitzaria izatea mundua gorrotatzea da Ametsak gauzatzeko, gorrotoa baztertu behar Haserrea ez da ordezkoa matxinada prestuarentzat Beraz sindikatzea gure buruak antolatzea da Huh! oh! Sindikaldu! Stop!Greba! Borrokatu! Batzar gaitezen Sindikatuan Borroka hitz jario hori kontutan ez da inoiz hartzen Gure bitartekoak ez ditzagun sosarentzat erabil Ez dugu eskubiderik baina lana giharra da Eta greba egiterakoan puztu egiten dugu Huh! Oh! Sindikaldu! Stop!Greba! Borrokatu! Batzar gaitezen Sindikatuan Ari gaitezke egun osoa gerraz eta iraultzaz Baina antolatzen ez baditugu gure buruak Bizitzak eta kantu hutsak alferrik galduko dira Benetazkoa irabaztearen zai dagoen bitartean Patroiek hanka egitean eta Ametsa gauzatzen den egunean Huh! Oh! Sindikaldu! Stop!Greba! Borrokatu! Batzar gaitezen Sindikatuan

M 29 GREBA OROKORRA 9


iritzia

Egunero

J

Garbi単e Altxu

aiotzeko aukeren artean banituen ehundaka mende, milioika urte, 365 egun, 7 astegun, hogeita lau orduI jaio ninteke justu oraintxe edo pixka bat geroxeago. Izan nezake espageti baten antza edo izan ninteke kroketa bat bezain borobila. Ile askokoa edo burusoila. Eta hanka tartean izan nezake kirtentxo bat. Edo ez. Ba ez, ni kirtentxoa ez duen horietakoa naiz. XXI. mendeko 1996ko martxoaren

10,

8an, ostegun goizeko 5:00etan ilez betetako neskatxa bezala sortu nintzen mundura.

Planetan dauden herrialde guztien artean tokatu zitzaidana ez zegoen batere gaizki. Biztanle guztientzako ura, etxebizitzak, lanpostu duinak, hezkuntzaI Ez dut esango hobe bizi zen biztanlerik ez zegoenik, baina askoz okerrago bizi zenik ere bazen, beraz, ez nengoen kexatzeko moduan. Hala ere, kirtenik ez nuela eta, txikitatik esan izan didate kontuz ibiltzeko bakarrik noanetan. Berandu etxeratzekoa nintzenetan, anaia bidaltzen zuten nire bila. Ahizpa txiki bat ere badut eta honen bila ere anaia bidaltzen zuten. Betida-


iritzia

nik beldurrean hezi gaituzte. Zerbait Egun hau 1911eko martxoaren 19an gerta dakigukeenaren beldur, zerbait ospatu zen lehen aldiz emakumehori zer den jakin gabe. entzako botoa, kargu publikoetara iritsi ahal izateko eskubidea, laneIaz, hamabost urte betetzera nindo- rako eskubidea eta hezkuntzan berala, “gaurko egunez� atalean bitxike- dintasuna eskatuz. Urte horretan riaren bat topatzeko asmotan bertan, 140 emakume langile hil egunkaria ireki nuen. Eta nire harri- ziren New Yorkeko fabrika bateko durarako, jaio nintzeneko egun hura sutean. Bertan hil ziren emakumeak uste baino ezagunagoa zela kontu- aurreko urtean lehen emakume ratu nintzen. greba egin zutenak izan ziren, lanerako baldintza hobeak eskatzen ziJaio baino urte mordoxka bat lehe- tuztenak, alegia. nago, 1908eko martxoaren 8an, New Yorkeko fabrika batean soldata Urte asko pasa dira orduz geroztik, urriez eta baldintza txarrez kexat- baina oraindik ere hildako guztiak zeko greba deitu zuten. Nagusiak oroitzen dira. Baita urte hauetan geezarritako debekuaren gainetik, fa- hitu zaizkien guztiak ere. Asko dira, brika okupatzea erabaki zuten eta aski da. jaurtiki zizkieten suzko bonbek izugarrizko sutea eragin zuten. 129 emakume langile hil ziren.

1909an badirudi New York-eko 20.000 langilek, gehienak emakumezkoak, 13 aste iraun zituen greba egin zutela. Sufrimendu latza jasan zuten, gosea, atxiloketak, kaleratzeakI

1910ean Kopenhagen Emakume Sozialisten Nazioarteko Biltzarra egin zen eta bertan martxoaren 8a emakume langilearen nazioarteko eguna izango zela erabaki zen.

Egunero gutxiesten da emakumea. Egunero jipoitzen da emakumea. Egunero bortxatzen da emakumea. Egunero hiltzen da emakumea. Egunero gutxietsi, jipoitu, bortxatu eta hiltzen da emakumea.

11


iritzia

Herririk lasaienean, egoerarik politenean, diru gehien duenaren etxean, baita hemezortzi urte betetzea besterik desio ez duen neskatxaren bidean. Edonon, edonoiz, edonor. Baina ez edonork, noski. Ezin baita orokortu.

tuzte. Ukabilek zuloak egiten dituzte. Zaplaztekoek aurpegia txikitzen dute. Ostikoek gorputza hausten dute. Harrokeriak itsusitu egiten du. Oihuek eztanda egiten dute. Eta badakizu. Eta badakigu.

Jaiotzeko momentuan izan genituen milaka aukera horien artean ezin izan genuen bat bera ere aukeratu. Dagoeneko badugu ahalmen hori. Zer egin nahi dugun aukeratzeko gai gara. Norekin, noiz eta nola. Zer bai eta zer ez. Eta ez nabil emakumeez soilik.

Kirten zorroztuek min ematen dute. Erabakitzeko momentua iritsi da. Hitz itsusiek belarriak usteltzen di- Orain bai, gure esku dagoI

Elkarr etarat zea egin dute bi emakum e eraso dituzte tu la s ala tzeko

Pasaiako Hitz a

Pasaiak ‘ez’ esan du Pasaiako Hitza

12,

EMAKUMEA ASKE!!!


OLERKIA

Nereak ez diren lurralde hauetatik ihes egin nahi nuke Nereak ez diren ur hauek alde batera utzi behar ditut. Haitz sendoaren biribiltasunean nere bizitzaren hitza lortu nahi nuke Biribiltasunean haitzaren gainean a e i AMAIA LASA o u

berri bat esan nahi nuke. 13


BEREZIAK!

r e t u a n I

E A R R AK !

14,

R JATOR


2 1 0 2 k ria

RA K! Z EA K ! E H 15


LEHIAKETA

Piro o lehiaketa p Piropo bat asma zan/k eta

irabaz itzan/k 3 pote, Gaztetxean hartzeko. *Zuen piropoak Gaztetxera ekarr

i, izen abizenekin batera.

.. Otsaileko aldizkariko irabazlea.

Antxoko gaztetxetik dator notizia ZORIONAK atera berri dugu e Alda! d a o x t O r ZIZT! aldizkaria ie Xab herri baten indarra Pasa zaitez Gaztetxetik e ra ! tz guk erakutsia r a h k a te o p elkarrizketa gabe hiru ederki hasia


2.alea