Issuu on Google+

PORTFÖY YÖNETİCİLİĞİ Portföy Yatırım genel olarak sermaye ve/veya servet birikimine ilave yapmak amacıyla gerçekleştirilen her türlü faaliyet olarak tanımlanabilir. Portföy ise servetin oluşturulma şeklidir. Bu şekil; nakit, kıymetli madenler, döviz, mevduat, sermaye piyasası araçları veya gayrimenkul olarak oluşturulabilir. Portföy Yöneticiliği Sermaye Piyasası Mevzuatı kapsamında, portföy yöneticiliği faaliyeti ise sermaye piyasası araçları, (Sermaye piyasası araçları; menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarıdır. Menkul kıymetler; ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları Kurul'ca belirlenen kıymetli evraktır. Diğer sermaye piyasası araçları ise menkul kıymetler dışında kalan ve şartları Kurul'ca belirlenen evraktır.)para piyasası araç ve işlemleri, vadeli işlemler ve opsiyonlar, nakit, döviz, mevduat ile Kurulca uygun görülen diğer varlık ve işlemlerden oluşan portföylerin yatırımcının veya portföy yöneticisinin belirleyeceği risk-getiri tercihi doğrultusunda, müşterilerle yapılacak portföy yönetim sözleşmesi çerçevesinde vekil sıfatıyla yönetilmesidir. Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin almış portföy yönetim şirketleri, aracı kurumlar ve yatırım bankaları portföy yöneticiliği faaliyetinde bulunmaya yetkili kurumlardır. Metnin bundan sonrasında, portföy yönetim şirketleri, aracı kurumlar ve yatırım bankaları yetkili kurumlar olarak adlandırılacaktır. Alım satıma aracılık faaliyetinin yürütülmesi sırasında, bu faaliyetin içeriğiyle ilgili olarak süreklilik arz etmeksizin verilen hizmetler, portföy yöneticiliği faaliyeti kapsamında değerlendirilmez. Portföy yönetim şirketi ve diğer yetkili kurumlar 20/3/2003 tarihli ve 25054 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Seri: VI, No: 15 sayılı Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Tebliğinde tanımlanan nitelikli yatırımcılarla sınırlı olmak üzere söz konusu Tebliğde tanımlanan girişim sermayesi yatırımlarına yönelik olarak portföy yöneticiliği veya yatırım danışmanlığı hizmeti verebilir. Portföy yönetim şirketi ve diğer yetkili kurumlar Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin almak kaydıyla yatırım danışmanlığı faaliyetinde de bulunabilirler. Yatırımcıların portföy yöneticiliği ve yatırım danışmanlığı faaliyeti hizmeti alırken dikkat etmesi gereken hususlara yatırım yaparken bölümü altında yer alan portföy yöneticiliği ve yatırım danışmanlığı başlıklarından ulaşabilirsiniz. Portföy Yönetim Şirketi Portföy yönetim şirketi, özel olarak portföy yöneticiliği faaliyetinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Mevzuatı'nda belirlenen şartları yerine getirerek Sermaye Piyasası Kurulu'ndan yetki belgesi almış bir anonim şirkettir. Münhasıran girişim sermayesine yönelik portföy yönetimi ve yatırım danışmanlığı hizmeti vermek üzere kurulan portföy yönetim şirketleri "Girişim Sermayesi Portföy Yönetim Şirketi" olarak adlandırılmaktadır. Portföy Yönetim Sözleşmesi Amacı ve Konusu Portföy yönetim sözleşmesinin veya portföy yönetimi vekaletinin temelinde, yatırımcının yönetimi üstlenen aracı kuruma veya portföy yönetim şirketine güveni yatmaktadır. Bu sebeple portföy yönetimi hukuki niteliği itibarıyla bir inançlı hukuki işlemdir. Portföy yönetiminin de dahil olduğu inançlı işlemlerde; işlemin bir tarafında kendisine inanılan, diğer tarafında mal varlığı üzerinde ona tasarruf etme yetkisi veren inanan bulunmaktadır. Portföy yönetim sözleşmesinin konusunu, özel bir güven ilişkisine dayanarak yatırımcının mal varlığı üzerinde tasarrufta bulunmak üzere uzman kadrolara sahip bir yetkili kuruma yetki vermesi veya vekil tayin etmesi oluşturmaktadır.


Sözleşmenin Şekli ve İçeriği Portföy yönetim sözleşmesi; müşteri ile yetkili kurum arasında yapılan, konusunu müşteriye ait nakit ve sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyün müşteri adına vekil sıfatıyla yetkili kurum tarafından yönetilmesi olan, Borçlar Kanunu'nda ayrıca tanımlanmamış olması nedeniyle "isimsiz" olarak tanımlanan bir sözleşmedir. Sözleşmenin Hukuki Niteliği Portföy yönetim sözleşmesinin konusunu, müşteriye ait nakit paranın ve müşteri adına veya hesabına alım ve satımı yapılan sermaye piyasası araçlarının yine müşterinin menfaatine, bir ücret karşılığında yönetilmesi oluşturmaktadır. Sözleşmenin kapsamında; aracı kurum veya portföy yönetim şirketinin müşteriye ait mal varlığının gözetimi, onun karlı yatırımlara yönetilmesi işlemleri söz konusu olduğundan, bu sözleşme Borçlar Kanunu'nun 386'ncı ve devamı hükümleri uyarınca vekalet akdi olarak kabul edilebilmektedir. Girişim sermayesi portföy yönetim sözleşmesi Girişim sermayesi portföy yönetiminde bulunacak portföy yönetim şirketlerinin; müşterileri ile girişim sermayesi portföy yönetim faaliyetine yönelik olarak Kurulca belirlenecek standartlara uygun yazılı bir sözleşme akdetmesi zorunludur. Portföy yönetim şirketi girişim sermayesi işlemlerinin risklerini açıklayan ve asgari unsurları Kurulca belirlenecek risk bildirim formunu müşterilerine imzalatmadan müşterileri ile sözleşme imzalayamaz ve işlem yapamaz. Portföy Yöneticiliği - Yatırım Danışmanlığı Yatırım danışmanlığı hizmetinde; müşteri yetkili kurumlardan mevcut nakdinin hangi yatırımlara yöneltilmesi gerektiği konusunda bilgi talep eder. Ondan tavsiyeler alır. Ancak, yatırımlarını bizzat kendisi yapar ve yönetir. Portföy yönetimi sözleşmesinde ise, müşteri nakdini ve menkul kıymetlerini yatırıma yöneltmek için portföy yöneticisini görevlendirilir, ona söz konusu varlıklarını teslim eder. Portföy Yöneticiliği - Portföy İşletmeciliği Yatırım ortaklıkları portföy işletmeciliği yetki belgesine sahiptirler. Bu belge ile yatırım ortaklıları sadece kendi portföylerini işletebilir ve yönetebilirken üçüncü şahısların portföylerini yönetemezler. Oysa ki, portföy yöneticiliği faaliyetinin amacı özellikle müşterilerin portföylerini yönetmektir. Portföy yönetimine konu araç ve işlemler Sermaye Piyasası Mevzuatı kapsamında, portföy yöneticiliği faaliyeti ise sermaye piyasası araçları, (Sermaye piyasası araçları; menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarıdır. Menkul kıymetler; ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları Kurul'ca belirlenen kıymetli evraktır. Diğer sermaye piyasası araçları ise menkul kıymetler dışında kalan ve şartları Kurul'ca belirlenen evraktır.) para piyasası araç ve işlemleri, vadeli işlemler ve opsiyonlar, nakit, döviz, mevduat ile Kurulca uygun görülen diğer varlık ve işlemlerdir. Portföy Yönetim Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyete Geçiş Süreçleri Portföy yönetim şirketlerinin faaliyete geçebilmesi 2 aşamada gerçekleşir. Kuruluş aşaması, faaliyet izni alma aşaması. Kuruluş Süreci Kurucular, kuruluş şartlarına uygun olarak hazırlayacakları esas sözleşme taslağı,Tebliğ'in 5'inci maddesinde yer alan kuruluş şartlarını taşıdıklarını kanıtlayan belgeler ve Kurul'ca istenecek diğer belgelerle birlikte kuruluş izni almak üzere başvururlar.


Kuruluş Şartları a) Anonim ortaklık şeklinde kurulması, b) Hisse senetlerinin tamamının nama yazılı olması, c) Hisse senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması, d) Kurucularının portföy yönetim şirketi kurucusu ve ortağı olmanın gerektirdiği mali güç, itibar ve yeterli tecrübeye sahip olmaları, e) Ödenmiş sermayesinin 250.000 Yeni Türk lirasından az olmaması, Kurul, şirketlerin kuruluşu ve pay devirlerinde, gerçek kişi ortakların Kuruldan ileri düzey lisans sınavında başarılı olması şartını arayabilir. f) Kurucuları ile sermayedeki doğrudan veya dolaylı pay sahipliği yüzde on veya daha fazla olan gerçek veya tüzel kişilerin muaccel vergi ve prim borcu bulunmaması, g) Sermayenin yüzde on ve daha fazlasını taahhüt eden kurucuların, gerekli kaynağı kendi ticari, sınai ve sair yasal faaliyetleri sonucunda her türlü muvazaadan ari olarak sağlamaları, h) Gerçek kişi ortaklarının; 1-) Kendileri veya sınırsız sorumlu ortak oldukları kuruluşlar hakkında iflas kararı verilmemiş ve konkordato ilan edilmemiş olması, 2-) 7/9/2000 tarih ve24163 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seri:V,No:46 sayılı Aracılık Faaliyetleri ve Aracı Kuruluşlara ilişkin Esaslar Hakkında Tebliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen şartları taşıması, i) Esas sözleşmesinin Kanun hükümlerine ve Kurul düzenlemelerine uygun olması, şarttır. Şirket ortaklarının yabancı uyruklu olması halinde, Kurulca ortağın ülkesindeki yetkili otoriteden söz konusu ortaklar hakkında olumlu görüş alınır. Bu maddenin (e) bendinde belirtilen sermaye tutarları, her yıl Maliye Bakanlığınca ilan edilen yeniden değerleme oranı dikkate alınarak Kurulca yeniden belirlenebilir. Bu durumda, artırılacak sermaye tutarları, ilgili yılın en geç 6’ncı ayının sonu itibarıyla sağlanır. Şirketin portföy saklama hizmeti alınması planlanan kuruluşun bildirilmesi ve bu kuruluşun 19’uncu maddede sayılan nitelikleri taşıdığını tevsik edici bilgi ve belgelerin Kurula iletilmesi zorunludur. Faaliyete Geçiş Şartları Faaliyet izni başvurularının Kurulca değerlendirilebilmesi için Şirketin; a) Kuruluş şartlarını kaybetmemiş olması, b) Kurulun, Aracı Kurumların Sermayelerine ve Sermaye Yeterliliğine İlişkin düzenlemeleri ile öngörülen tüm yükümlülükleri yerine getirmiş olması, Söz konusu yükümlülüklerden asgari özsermaye yükümlülüğü için 5’inci maddenin (e) bendinde yer alan tutarlar dikkate alınır. c) Blokaj yükümlülüğünün yerine getirilmiş olması, Blokaj yükümlülüklerine ilişkin esaslar ile tesis edilen blokajların kullanım esasları Kurulca belirlenir. d) 18 inci maddede belirtilen portföy saklama kuruluşlarından hizmet alınması konusunda bu kuruluşlarla sözleşme imzalaması, Söz konusu şart sadece kurumsal yatırımcıların (emeklilik yatırım fonu, yatırım fonu ve ortaklıkları) portföylerinin yönetimini yapacak ve bunun dışında herhangi bir kişi veya kuruma portföy yöneticiliği hizmeti sunmayacak portföy yönetim şirketleri için aranmaz.


e) Yönetici ve ihtisas personeli ile Türk Ticaret Kanunu uyarınca atanan denetçilerinin ve müfettişlerin 5 inci maddenin (h) bendinde sayılan şartları taşımaları, f) Bünyesinde portföy yöneticiliği faaliyetinin yürütülebilmesi için Kurulun lisanslama düzenlemeleri çerçevesinde lisans belgesine sahip, en az dört yıllık lisans eğitimi veren kurumlardan mezun olma şartını taşıyan, yeterli sayıda portföy yöneticisini istihdam etmiş bulunması, g) Portföy yöneticiliği ile araştırma faaliyetlerinin yürütülmesine uygun sağlıklı bir yönetim, Kurulca yapılan düzenlemelere uygun muhasebe kayıt, bilgi ve belge sistemi ile düzenli iş akışı ve haberleşmeyi sağlayacak yeterli bir organizasyonu kurmuş, teknik donanımı sağlamış, 22’inci maddedeki esaslara uygun bir iç kontrol ve denetim sistemini kurmuş, personelin buna uygun görev tanımları ile yetki ve sorumluluklarını belirlemiş olması, h) Seri:V, No:46 sayılı Aracılık Faaliyetleri ve Aracı Kuruluşlara İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f), (g) ve (h) bentlerinde belirtilen şartlara uyması, Yönetim kurulu üyelerinin en az üçte birinin mali piyasalar veya işletmecilik alanında en az yedi yıllık mesleki tecrübeye sahip veya sermaye piyasası faaliyetleri ileri düzey lisans sınavında başarılı olmaları, zorunludur. Portföy saklama kuruluşları Portföy saklama kuruluşları; şirket müşterilerine ait finansal varlıkların saklanması, kayıtlarının tutulması, varlık ve nakit hareketlerinin idaresi ve kontrolü faaliyetlerini yürüten ve Tebliğ'in 19 uncu maddedesin de sayılan nitelikleri taşıyan bankalardır. Portföy saklama kuruluşları Takasbank’ın saklama hizmeti sunduğu varlıkları Takasbank nezdinde izlemek zorundadır. Portföy saklama kuruluşlarının nitelikleri Portföy saklama kuruluşu olarak faaliyet gösterecek bankaların; • Takasbank nezdinde saklama üyesi olması, • Etkin bir iç kontrol sistemine sahip olması, • Yapılanması içinde diğer faaliyetlerle çıkar çatışmalarını asgari düzeye indirebilecek ve gerekli bağımsızlığın sağlanabileceği bir organizasyon yapısının oluşturulmuş olması, • Gerekli teknik donanım, yazılım ve insan kaynaklarına sahip olması, • Saklama yapacağı finansal varlıkların ve kıymetli madenlerin listesinin belirlenmiş olması, şartlarını taşımaları zorunludur. Kurul, bu faaliyeti yürütecek bankalar hakkında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun uygun görüşünü alır. Hesaplarının açılması sırasında müşteri ile ilgili tanımlayıcı nitelikte bilgiler ve bunları tevsik eden belgeler alınır. Portföy saklama kuruluşu; müşterilerin yatırım yaptığı şirketle ilgili karar alması gereken ve finansal varlıklar üzerindeki haklarını etkileyebilecek durumları ile müşteri hesaplarında gerçekleştirilen, önemlilik arz eden varlık ve nakit hareketlerini müşterilere en kısa zamanda bildirmekle yükümlüdür. Portföy saklama kuruluşu, en az altı ayda bir saklama hesabında değişiklikler ile hesabın son durumunu belirten bir hesap ekstresini ve bu maddede belirtilen hususları içeren özet bilgileri müşterilere iletir. Portföy saklama kuruluşu ile şirket arasında tarafların yetki ve sorumluluklarını içeren ve Kurulca uygun görülen bir sözleşme imzalanması zorunludur. Portföy saklama kuruluşu, sözleşmede belirtilen görevleri uyarınca yaptığı tüm işlemlerden ve müşteri ve/veya şirkete verebilecekleri zararlardan, sözleşme, sermaye


piyasası mevzuatı ve genel hükümler çerçevesinde sorumludur. İmzalanacak sözleşmeye aksi bir hüküm koyulamaz. Portföy saklama kuruluşu bazı varlıkların saklanması konusunda başka bir portföy saklama kuruluşu ile anlaşabilir. Ancak faaliyetlerinden doğan sorumluluklarını paylaşamaz ve devredemez. Şirket ile portföy saklama kuruluşu arasındaki sözleşmenin sona ermesi veya portföy saklama kuruluşunun Tebliğde aranan şartları kaybetmesi halinde Şirketin Tebliğde sayılan nitelikleri taşıyan ve Kurulun uygun göreceği bir başka portföy saklama kuruluşu ile sözleşme imzalaması şarttır. Söz konusu sözleşmenin Kurula iletilmemesi halinde Şirketin faaliyet yetki belgesi iptal edilir. Yeni sözleşme yürürlüğe girene kadar eski sözleşmede adı geçen portföy saklama kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Kurul gerekli gördüğü takdirde, portföy saklama kuruluşunun değiştirilmesini talep edebilir. Şirketin, sözleşme imzalamış olduğu portföy saklama kuruluşunu değiştirmek istemesi halinde, bu durum 90 gün önceden portföy saklama kuruluşuna bildirilir. Başvurunun Sonuçlandırılması ve Yetkilendirme İşlemini Takiben Yapılacak İşler Kurul'ca yapılacak değerlendirme sonucunda faaliyet izni verilmesi uygun görülen portföy yönetim şirketine, portföy yöneticiliği faaliyetini icra edebileceğini gösteren yetki belgesi verilir. Portföy yönetim şirketinin yapamayacağı iş ve işlemler a) Aracılık faaliyetlerinde bulunamaz. b) Sermaye piyasası araçlarına ilişkin veya bunlardan bağımsız olarak kendi mali taahhütlerini içeren evrak çıkaramaz, ödünç para verme işlemleri yapamaz ve kredi alamaz. c) Portföy yöneticiliği ve yatırım danışmanlığı faaliyetleri ile bunlara ilişkin iş ve işlemler dışında; hiç bir ticari, sınai ve zirai faaliyette bulunamaz, gerekli olanın üstünde taşınmaz mal edinemez. d) Bankalar Kanununda tanımlandığı üzere mevduat toplayamaz, mevduat toplama sonucunu verebilecek işlemler yapamaz. Müşteriyi tanıma kuralı Portföy yönetim şirketi, 4208 sayılı Kara paranın Aklanmasının Önlenmesine Dair Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca sözleşme imzalamadan önce müşterilerinin kimlik bilgilerini tespit eder. Şirket, ayrıca müşterilerinin risk ve getiri tercihleri, yatırım araçları ve mali durumları hakkında yeterli bilgiye sahip olmak amacıyla standart formları geliştirmek, bu formlarda yer alan bilgileri güncelleştirmek ve formları saklamak zorundadır. Yetki Belgesinin İptal Edilmesi Portföy yöneticiliği yetki belgesinin iptal edilmesi halinde, portföy yönetim şirketinin yönetmekte olduğu portföyler Kurul'un uygun göreceği bir başka portföy yönetim şirketine ya da aracı kuruma tasfiye amacıyla devredilir.



Portfoy Yonetim Sektörü