Page 1

30-31 oktober

esther yoo sPeelt

esther yoo viool Augustin Dumay dirigent

het gelders orkest daar horen we


volop genieten met het gelders orkest! Programma

Wolfgang Amadeus mozart (1756-1791)

Ouverture Le Nozze di Figaro (1786)

Pjotr iljitsj tsjaikovksi (1840-1893)

Vioolconcert in D opus 35 (1878) Allegro moderato Canzonetta. Andante Finale. Allegro vivacissimo

• • •

Pjotr iljitsj tsjaikovski

Serenade voor strijkers opus 48 (1881) Pezzo in forma di sonatina. Andante non troppo - Allegro moderato Valse. Moderato Elegie. Larghetto elegiaco Finale. Tempo Russo andante - Allegro con spirito

• • • •


george Wiegel DireCteur

Jong talent zien wij graag bij Het Gelders Orkest. Onder onze musici ziet u – naast de ervaren mensen – ook regelmatig nieuwe ontdekkingen. De muzikale wisselwerking tussen generaties zorgt ervoor dat iedereen tot volle bloei komt. Esther Yoo is een bijzonder talent waar wij graag mee samenwerken. Zij heeft de kracht om het publiek de technische moeilijkheden van de muziek te doen vergeten.

‘esther yoo is een bijzonder talent’

Antonello mAnACorDA CheF-Dirigent

Het Vioolconcert van Tsjaikovski is een bestseller pur sang. Esther Yoo speelt het voor u schijnbaar ongehinderd door druk of verwachtingen. Tijdens dit bijzondere concert brengt Het Gelders Orkest ook de Serenade van Tsjaikovski. Een prachtig, gevoelig stuk wat de avond – die de veelzijdigheid van de strijkers laat zien – compleet maakt.


Augustin Dumay dirigent

De Franse violist Augustin Dumay (1949) behoort tot de grote violisten van zijn land, die de Frans-Belgische viooltraditie van grootheden als Eugène Ysaÿe en Arthur Grumiaux in ere houden. Dat blijkt, naast zijn talloze concerten en recitals, uit zijn vele bekroonde cd-producties, waarin zijn fijnzinnige spel door de kenners geprezen wordt. Exemplarisch in zijn uitgebreide discografie waren zijn opnames van Mozarts vioolconcerten met de Camerata Academica Salzburg en de vioolsonates van Beethoven met Maria João Pires.

Naast de viool, die hij nog steeds op het concertpodium ter hand neemt, is Augustin Dumay een talentvol dirigent. Tot 2013 was hij chef-dirigent van het Orchestre Royal de Chambre de Wallonie. Bij het Philharmonisch Orkest Kansai in Japan was hij enkele jaren vaste gastdirigent en tegenwoordig muzikaal leider. Als docent heeft Augustin Dumay naam gemaakt bij de Koningin Elisabeth Kapel in Brussel waar hij veel violisten, waaronder Esther Yoo, heeft begeleid naar een glanzende carrière. De befaamde cineast Gérard Corbiau, bekend om zijn muziekfilms als Farinelli en Le roi danse, maakte een documentaire over zijn leven en werk van onder de titel Augustin Dumay - Laisser une trace dans le cœur.


Esther Yoo viool

Hoewel ze nog geen twintig jaar oud is, heeft violiste Esther Yoo al naam gemaakt in de wereld als een uiterst talentvol musicienne. Zo omschreef de pers haar uitzonder-lijke gave: “Deze zeer jonge violiste heeft haar groeiende reputatie als excellent artieste volledig bewezen.” In 2010 won ze als jongste deelnemer ooit het Sibelius Viool-concours. Twee jaar later won ze, ook als één van de jongste deelnemers, de vierde prijs van de vermaarde Koningin Elisabethwedstrijd.

En dit zijn slechts enkele van de concoursen waar Esther Yoo tot de prijswinnaars behoorde. Hoewel zij haar opleiding nog niet heeft afgerond – zij studeert nog aan de Koningin Elisabeth Kapel in Brussel – heeft zij al vele spraakmakende optredens op haar naam staan. Zij trad wereldwijd op in beroemde zalen als de Royal Festival Hall in Londen, Carnegie Hall in New York en het Amsterdamse Concertgebouw. In april 2012 speelde ze met het Londense Philharmonia Orchestra onder Lorin Maazel, een optreden dat de dirigent inspireerde tot een hernieuwde samenwerking met het Vioolconcert van Glazoenov. In februari 2013 maakte Esther Yoo een uitgebreide en zeer succesvolle tournee met het Nederlands Studenten Orkest. Daarnaast maakte ze furore op diverse festivals als het Arpeggione Festival in Oostenrijk en het Seoul International Music Festival.


esther yoo speelt


Er bestaat inderdaad ‘gelukkige muziek.’ U hoort vanavond twee gelukkige stukken van Tsjaikovski. De zorgen vallen van je af, je

toevalligheden dat tweede, intieme leven niet onderdrukt gaat het werk me onvoorstelbaar gemakkelijk af.’ Zoals u het luisteren!

houdt er een heerlijk gevoel aan over, de oren

Mozart - Ouverture Figaro

zijn gescherpt om het ‘mooie, ware en goede’

Le Nozze di Figaro is kwajongensachtig, het componeren ervan een kwajongensdaad. De opera is gebaseerd op het politiek gevoelige toneelstuk Le marriage de Figaro van Beaumarchais uit 1784. Dat had in Frankrijk veel stof doen opwaaien. Men zegt wel eens dat die komedie, waarin de maatschappelijke gezagsverhoudingen van toen worden aangetast, medeoorzaak is geweest van de Franse Revolutie. Van niemand minder dan Napoleon zijn de woorden: ‘Figaro, c’était la révolution en action!’ Wat was er zo gedurfd aan? Een man van nederige komaf, de kamerdienaar Figaro, ontmantelt zijn autoritaire heer graaf Almaviva als overspelige en zet hem eigenlijk voor schut. Revolutie, want de positie van de adel was tijdens het ancien régime nog praktisch onaantastbaar.

hernieuwd te beleven. Dat is omdat die muziek zelf gelukkig is. En dát is weer, omdat de componist die haar schreef gelukkig was. Tenminste, Tsjaikovski was zowel tijdens het componeren van zijn beroemde vioolconcert als zijn al even sublieme serenade voor strijkers erg in zijn nopjes. Dat was wat. Want deze Rus staat vooral te boek als aartssomberaar. Een melancholicus, een neuroot, het negatieve hing zwaar aan hem. Luister maar naar zijn allerlaatste noten, de Adagio lamentoso-finale van de Symphonie pathétique die na een groots parcours van ellende ppppp, van elke levenslust ontdaan, diep in de zwartste aarde verdwijnt… Soms echter, dan was de man even gelukkig. Als hij er bij stilstond dat ‘muziek, bloemen en kinderen eigenlijk de mooiste dingen in het leven zijn.’ En als hij muziek van Mozart hoorde. ‘Ik bevind mij in de nabijheid van het goddelijke… Mozart overweldigt mij niet, noch beneemt hij mij de adem maar hij maakt mij tot zijn slaaf, hij maakt dat ik mij goed voel en vervult mij van warmte. Als ik naar zijn muziek luister voel ik mij deugdzaam en gezond…’. Tsjaikovski wordt vanavond ingeleid door Mozart. Figaro. Bruisende muziek van een jongeman van 28, op de toppen van zijn roem en geluk. Dat sloeg indertijd op Tsjaikovski over. En hoogstwaarschijnlijk ook op u. Mozart stimuleerde Tsjaikovski ‘te luisteren naar [zijn] innerlijke stem en als het leven om mij heen met zijn droevige

‘mozart stimuleerde tsjaikovski te luisteren naar zijn innerlijke stem’ Toen Mozart het voorstel deed dit populaire Franse stuk voor het Weense hof tot opera te bewerken, trok keizer Joseph II de wenkbrauwen hoog op. Mocht hij, kon hij voor zoiets wel toestemming geven? In eerste instantie was zijn reactie: nee, niet doen. Ook zijn staf raadde het hem af. En toch kwam Figaro er. Ging de keizer overstag door de schitterende noten van Mozart? Viel hij voor de sluwe redenaarskunst van librettist Lorenzo da Ponte? Joseph II in zijn soort


niet de conservatiefste. Hij leefde met de adel op wat gespannen voet omdat hij net een aantal adellijke privileges had afgeschaft. Middels graaf Almaviva kreeg hij nu de beschikking over een verhaal van een bekrompen edelman die niet met zijn tijd is meegegaan. Bovendien, als er onvrede broeide kon je die beter niet onderdrukken maar liever, zij het met mate, wat lucht geven. [‘Wat niet gezegd kan worden, wordt gezongen,’ schreef de Wiener Realzeiting na één van opvoeringen van Figaro.] Op muzikaal gebied was de keizer echter minder verlicht. Van hem stamt het nogal domme oordeel dat Figaro ‘te veel noten’ bevat (Mozarts antwoord: ‘Precies zoveel als nodig zijn, Majesteit’). Speciaal voor wie het eventueel met Joseph eens mocht zijn, maken we voor vanavond een strenge selectie uit het enorme werk: u hoort alleen de kwikzilverige ouverture.

Tsjaikovski - Vioolconcert Naar het Zuiden! De schoonheid van Italië. De rust van Zwitserland… Tijdens zijn Europese reis begin 1878 kwamen de overspannen zenuwen van Tsjaikovski eindelijk tot rust. Hij had een echtscheiding achter de rug (zijn homoseksualiteit verdroeg geen huwelijk met een vrouw), en een zelfmoordpoging. Maar nu kon hij zijn vrienden laten weten dat hij ‘weer tot de levenden begon te behoren’. Hij zit dan in Clarens, aan het Meer van Genève. Witte toppen in de verte, ingeleid door een spiegelblank meer. Om hem heen heerst de eeuwigheid en iets kalmerenders bestaat er niet. Tsjaikovski vindt het leven opeens ‘rooskleurig’. Zeker sinds een zekere Josif Kotek, een knappe jonge Russische violist, hem gezelschap houdt. Kotek studeert de Symphonie espagnole van Édouard Lalo, een nog vrij nieuw vioolconcert. Tsjaikovski is betoverd. Wat wil je: Spaanse muziek, het Zuiden! En hij doet iets wat hij nooit eerder deed: ‘Ik ben aan iets nieuws begonnen voordat ik het werk waar ik mee bezig was, heb afgemaakt.’ Ofwel, een stroef uit de vingers

‘Componeren is louter verrukking’ komende pianosonate gaat aan de kant, zó sterk is opeens de impuls zelf een vioolconcert te schrijven. ‘Componeren is louter verrukking.’ Tsjaikovski schreef zijn vioolconcert in een paar weken. Op 11 maart 1878 was het af. Dat wil zeggen, toen Kotek het aan hem voorspeelde was hij ontevreden over het langzame deel en besloot een nieuw te schrijven. Deze canzonetta is een typisch Tsjaikovski-amalgaam van oer-Russisch en Westerse verfijning en vernuft. Italiaans in dit geval, met een Spaans accentje. Het is het hart van het vioolconcert, ‘aus einem Guss,’ terwijl de hoekdelen eerder rapsodisch zijn: welk groot soloconcert bijvoorbeeld begint zó zoekend en uitgesponnen lyrisch? Een amateur kan de canzonetta spelen maar dat geldt bepaald niet voor de rest van het concert. De cadens en de dubbelgrepen-passages in het eerste deel jagen violisten de stuipen op het lijf. Ze maakten bepaald geen reclame voor het schitterende werk... Kotek wenste het niet uit te voeren, vioolgigant Leopold Auer zei ‘Onspeelbaar!’ en toen een zekere Aleksandr Brodski het na drie jaar eindelijk in première bracht, in Wenen, had hij dat beter niet kunnen doen. Men vermoedt dat de idioot slechte kritiek van kunstpaus Eduard Hanslick (‘Dit vioolconcert stinkt’) voortkwam uit het feit dat meneer Broddelski de materie technisch nog niet geheel meester was… Gelukkig heeft Tsjaikovski het succes van het concert, één van moeilijkste ooit geschreven, nog mee kunnen maken; Leopold Auer bijvoorbeeld stelde zijn negatieve oordeel op zeker moment radicaal bij.


Internationale Kamermuziekserie Arnhem

Tsjaikovski - Serenade Een gelukkig mens was Tsjaikovski ook op een mooie zomerdag in 1881: ‘Ik geniet van het leven in de ruimste zin van het woord. Er is nu maar weinig voor nodig om me blij te maken: mijn werk schiet redelijk op, ik kan elke dag een wandeling door de bossen maken, ik verkeer in de kleine kring van de familie – dat is alles’ Hij schreef toen de montere Serenade voor strijkers, die hem prima beviel. In zijn eigen woorden: ‘Tot mijn verrassing heb ik een serenade geschreven. Of het nu is omdat dit mijn nieuwste kindje is, of omdat het stuk echt niet slecht is: ik houd er echt van.’ Blinde liefde bleek het geenszins; bij de première op 30 oktober 1881 in Sint-Petersburg was iedereen het erover eens dat dit wonderbaarlijke opus 48 het beste was wat Tsjaikovski ooit had gecomponeerd. Misschien was de componist ook wel zo tevreden omdat hij er in was geslaagd ‘iets moois te scheppen uit niets.’ Dat was het echte componeren. Want zo componeerde Beethoven, en die was, naast Mozart, een groot voorbeeld voor hem. Het ‘niets’ is hier de dalende toonladder van C. Wat is dat nu helemaal, maar in Tsjaikovski’s handen blijkt het veel. Het stralende begin van de Serenade, een wijds verschiet openend, is niet veel meer dan een omspeling van deze toonladder, een oprekken, stilstaan en dan weer verder gaan juist op die momenten die alleen een genie weet te kiezen. Het hele werk door speelt Tsjaikovski ermee, om ‘m tenslotte in de finale opeens heel dartel voor de dag te laten komen (begin van het allegro). Dartel, omdat hij juist op het goede moment ook weer even naar boven wandelt. Stephen Westra

Speciale ac tie

Onder verm elding van ko rtingscode G ontvangt u AST13 bij aankoop va n 1 kaar tje voor ‘Vilde Fr ang’ bij de ka ssa van Musi Sacrum alle s volgende ka ar tjes voor dit concert voor slechts €10 ,- per kaar t.

Uitdagende vioolsensatie Vilde Frang MAANDAG 04 NOVEMBER

aanvangstijd: 20.15 uur - inleiding: 19.15 uur Vilde Frang Michail Lifits

viool piano

F. Mendelssohn G. Fauré W.A. Mozart S. Prokofiev

Sonate voor viool en piano in F viool sonate opus 13 viool sonate KV 305 viool sonate nr 2 opus 94


en beleef nog meer!

Peter en ZiJn WolF (7+)

nijmegen Arnhem

zondag 03-11 zondag 03-11

Peter Biloen margrith vrenegoor toek numan eric robillard Peter Claassen teus van de stelt

dirigent tekst en regie componist presentatie film licht

Het Gelders Orkest heeft een prachtig

Peter woont met zijn vader in een grote stad. Als

programma voor seizoen 2013 - 2014

zijn vader niet meer voor hem kan zorgen, wordt

voor u samengesteld. De komende tijd valt

Peter naar zijn onbekende opa gestuurd, in een afgelegen bergdorpje. Peter moet erg wennen.

er nog veel meer moois te beleven bij

Geen vrienden, alleen een zwijgzame opa. En heel

Het Gelders Orkest. Benieuwd? Neem een

veel honden, waar Peter bang voor is. Het hele dorp

kijkje op www.hetgeldersorkest.nl en

lacht hem erom uit, ook zijn opa. En dan is er ook nog een wolf, die de omgeving onveilig maakt. Om

laat u verleiden. We hopen u snel te mogen

zichzelf te bewijzen bedenkt Peter een plan. Hij zal

begroeten in één van onze concertzalen!

laten zien dat hij niet bang is en het gevaarlijkste doen wat hij kan bedenken: hij zal in z’n eentje de wolf vangen. Een spannende voorstelling met de wereldberoemde muziek van Prokofjev.

sergej Prokofjev

Peter en de wolf


oDe AAn nAPoleon

FogliAni Per FAvore

Apeldoorn Doetinchem Arnhem nijmegen

Zutphen nijmegen Arnhem Almere

donderdag 07-11 vrijdag 08-11 zaterdag 09-11 zondag 10-11

donderdag 28-11 vrijdag 29-11 zondag 01-12 woensdag 11-12

Antonello manacorda dirigent Andrea lucchesini piano Daniel teadt bariton

Antonino Fogliani tae-hyung Kim

Dat Beethovens beroemde Vijfde pianoconcert ook

Kent u dat mopje over Sam en Moos die naar Parijs

vaak het ‘Keizersconcert’ wordt genoemd, heeft

gingen? Die gingen niet. Flauw? Dat moet u niet

alles te maken met de imposante opzet ervan.

zeggen. De geschiedenis barst van de varianten.

Het inspireerde chef-dirigent Antonello Manacorda

Neem Rossini’s Reis naar Reims om de kroning van

het groots aan te pakken!

Karel X bij te wonen… die niet doorging. Schubert,

Hij combineert in dit programma de ‘Keizer’ en

bewonderaar van Rossini, waardeert hem met

de Derde symfonie vanwege de keizerlijke

twee ouvertures ‘in Italiaanse stijl’. Om op zijn

achtergrond van de laatste. De ‘dritte im Bunde’

beurt weer te worden geëerd door een andere

is Schönbergs baanbrekende Ode aan Napoleon.

Italiaan: Berio die zijn schetsen voor een symfonie

Bereid u voor op een majestueus programma!

in D als uitgangspunt nam voor zijn Rendering. Tot

dirigent piano

slot brengt Antonino Fogliani een werk van nòg een componist die Schubert bewonderde: Mozart.

schönberg Beethoven Beethoven

Ode aan Napoleon Pianoconcert nr. 5 ‘Keizersconcert’ Symfonie nr. 3 ‘Eroica’

rossini mozart schubert

Sinfonia da ‘Il viaggio a Reims’ Pianoconcert nr.25 Overture in D major D. 590 (‘im Italienischen Stile’) schubert/Berio Rendering for orchestra


Kaarten bestelt u via www.hetgeldersorkest.nl telefoon 026 - 789 01 30 | info@hetgeldersorkest.nl GeldersOrkest |

HetGeldersOrkest

Programma - Esther Yoo Speelt  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you