Page 1

Familiebedrijven

Baker Tilly Berk Uniek onderzoek naar familiebedrijven in Zeeland

Special familiebedrijven 85 procent van de Zeeuwse bedrijven is een familiebedrijf Familieondernemerschap kent in Zeeland een lange historie. Bedrijfsovername binnen de familie is een emotionele gebeurtenis


Bedrijfsoverdracht, opvolging en overname. Bedrijfsoverdracht, opvolging en overname is een proces met persoonlijke, juridische en financiĂŤle belangen. En soms ook tegenstrijdige emoties. Specialisten van Rabobank Walcheren/Noord-Beveland en Rabobank Oosterschelde zijn deskundig op het gebied van overnametrajecten, leveren advies op maat en werken nauw samen met accountants en fiscalisten. Samen met u wordt het meerjarige proces doorlopen. Juist om u zo breed mogelijk te ondersteunen!

Aangenaam! Uw sparringpartner in overnametrajecten. Rabobank. Een bank met ideeĂŤn.

Kijk voor meer informatie op rabobank.nl/wnb en rabobank.nl/oosterschelde.


Paree Hosted IP Telefonie Paree B.V. Elektro - Telecom te ‘s-Heerenhoek is al ruim 80 jaar een toonaangevend ontwerp- en installatiebedrijf in Zeeland en is gespecialiseerd in elektro-, meet- en regeltechniek, procesautomatisering, tele- en datacommunicatie-oplossingen, zorgcommunicatie-, domotica-, camera-, beveiligings-, brandmeld-, ontruimings,- en toegangscontrolesyste-

HOSTED

VOOrDEEl

· GEEn cEnTralE apparaTuur Op

· GEEn inVESTErinG in cEnTralE

uw lOcaTiE

apparaTuur

· BETalEn pEr maanD, pEr GEBruikEr, pEr DiEnST · cEnTraal BEHEEr

· BESparinG TElEfOniEkOSTEn · flExiBEl · VErHOGinG BErEikBaarHEiD

men. Daarnaast verzorgt Paree B.V. keuringen, inspecties en service en onderhoud.

Ons projectteam voor Telecom en IT staat altijd voor u klaar!

MEER INFO OP WWW.PAREE.NL

Paree B.V. Elektro-Telecom | Werrilaan 8 | 4453 CC ‘s-Heerenhoek T 0113 -352 440 | F 0113 - 352 264 | E info@paree.nl

I nd ust rI ële automatI ser In g

|

elektr o - B ran dde t e c t I e

|

t e le co m - It - B e v e IlIg I n g

Voor vers & divers transport

G. Bosman Nisse is een familiebedrijf dat tegenwoordig beschikt over 50 trekkers en 65 trailers. Het is daarmee een toonaangevende speler in de transportwereld. Vanuit het hoofdkantoor in het Zeeuwse Nisse worden dagelijks honderden vrachten gepland. G. Bosman Nisse is specialist en generalist tegelijk. Specialist op het terrein van vers transport en generalist omdat daarnaast diverse andere - veelal aanverwante - vormen van transport door

ons worden verzorgd. Het is deze combinatie van kwaliteiten en mogelijkheden, op het terrein van vers en divers transport, dat ons tot een aantrekkelijke partner maakt voor tal van opdrachtgevers.

Meer informatie Bezoek dan onze website: www.bosmantransport.nl. Of neem telefonisch contact met ons op: tel: (0113) 64 97 51

G. Bosman Transport bv Postbus 234430 AA ‘s- Gravenpolder T (0113) 64 97 51 F (0113) 64 98 01 E info@bosmantransport.nl www.bosmantransport.nl


Special familiebedrijven Familiebedrijven

6

Familiebedrijf motor Zeeuwse economie

Baker Tilly Berk Uniek onderzoek naar familiebedrijven in Zeeland

8 Nieuwe generatie klaar om bedrijf voort te zetten Special familiebedrijven uit zeeland

11 ‘Het gaat om meer dan alleen de buitenkant’

85 procent van de Zeeuwse bedrijven is een familiebedrijf familieondernemerschap kent in Zeeland een lange historie. Bedrijfsovername binnen de familie is een emotionele gebeurtenis

12 Familiebedrijven aan het woord Special familiebedrijven Bijlage Zeeland Business magazine

JAARGANG 28 Nummer 6, september / oktober 2012 OPLAGE 4.500 REDACTIE-ADRES stationsplein 11-j 4461 HP GOEs T 0113 820204 F 0113 820206 redactie@zeelandbusiness.nl UITGEVER Yabeau studio www.yabeau.nl REDACTIE Caroline Houmes, Elian van ‘t Westeinde, Mariska den Hartog, Rene Oosterhoff, Jacomien Burgs

HOOFDREDACTIE Bert van Leerdam bert@zeelandbusiness.nl FOTOGRAFIE Jan Bos, Jeroen Moerdijk, Marijana Pajovic, Ester van Haut VORMGEVING Printservice Goes www.printservicegoes.nl BLADMANAGEMENT Tim van den Berg T 0613 605818 tim@zeelandbusiness.nl ACQUISITIE Tim van den Berg Advertentietarieven op aanvraag ABONNEMENTEN Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan en worden afgesloten Voor 1 jaar. Na afl oop van de periode wordt het abonnement automatisch verlengd, tenzij de abonnee schriftelijk 2 maanden voor de vervaldatum heeft opgezegd. abonnement@zeelandbusiness.nl COPYRIGHT Het auteursrecht op de in dit tijdschrift verschenen artikelen wordt door de uitgever voorbehouden

14 Gebr. Weststrate B.V. : sterk in landbouwmachines en persoonlijke service 15 allround in het ontzorgen van de klant 17 Oog voor de rest van de wereld 18 Uniek onderzoek naar familiebedrijven in Zeeland 21 Eeuwfeest bij Autobedrijf Joosse 22 Bedrijfsovername binnen de familie 25 Boordevol kennis voor het Zeeuwse mkb 26 Sleutelklaar en altijd kwaliteit Hanse, totaalbouwer in staal 26 De Klerk Elektro naar bedrijventerrein Arnestein ‘Sneller bij onze klanten en vice versa’

27 H4A Uniek in zijn combinatie

27 Megabed B.V. All in the family? 28 Familiebedrijven index


6

Familiebedrijven nemen in Zeeland een voorname positie in, maar liefs 85% is familiebedrijf

Voorwoord Kwaliteit Zeeland heeft de meeste familiebedrijven van Nederland. Eigenlijk is dat best logisch. Zeker als je de Zeeuwen een beetje kent. Zeeuwen zijn mensen die niet van ’rommel’ houden, wij zijn liever even ‘zuunig’ en kiezen dan voor kwaliteit. Het jachtige, snelle van de Randstad hoort niet bij ons. Wij zijn solide mensen, dat hoor je ook van niet-Zeeuwen als je ze vraagt om een waarde-oordeel. Voor een andere club ben ik bezig met de voorbereiding van een mogelijke serie televisieportretten van geslaagde Zeeuwse zakenmensen (we hebben nog niemand gebeld). Bij de inventarisatie blijkt dat de meeste successen worden behaald door harde werkers die nooit de kwaliteit van hun product uit het oog verliezen. Er ontstaan nog wel eens discussies

17

intern dat anderen het sneller en goedkoper kunnen, maar senior gaat dan met de vuist op tafel: “Het MOET goed zijn!” En zo bewaken ze het Zeeuwse erfgoed.

“Familiebedrijven zijn bij uitstek geschikt om te innoveren”

Het is dan wel de sport om met nieuwe efficiente middelen de concurrent toch te slim af te zijn en natuurlijk met een goed team. ‘Eerlijk duurt het langst’ is de stelregel, maar ook: ‘Als de kwaliteit loslaat dan verlies je alles!’.

19

Meeste Zeeuwse familiebedrijven zitten in de detailhandel

Bert van Leerdam Hoofdredacteur

22

“De opvolging van een familiebedrijf duurt gemiddeld zeven jaar”,

Zeeland Business Magazine

bert@zeelandbusiness.nl


Uniek onderzoek naar familiebedrijven in Zeeland

Familiebedrijf motor Zeeuwse economie Tekst CAROLINE HOUMES fotografie marijana pajovic

In opdracht van de Rabobank en Baker Tilly Berk uit Goes presenteerde Nyenrode Business Universiteit de resultaten van een omvangrijk onderzoek naar familiebedrijven in Zeeland. Vergeleken met de landelijke cijfers telt Zeeland relatief veel familiebedrijven (85% tegen 69%). Ook kent het familieondernemerschap in onze provincie een lange historie. Zo bestaat het oudste familiebedrijf in Zeeland, bouwbedrijf Bijkerk B.V. in BurghHaamstede, al sinds 1650. Een ander opvallend cijfer is het percentage familiebedrijven dat binnen de familie wordt overgedragen. In Zeeland is hiervan sprake bij driekwart van de overnames (75%). Dit percentage blijft landelijk steken op 33 procent. Hans Bakker en Marcel Klootwijk, beiden partners bij Baker Tilly Berk in Goes, zijn enthousiast over het onderzoek. “Het bewijst dat onze aandacht voor familiebedrijven hard nodig is. Daarbij worden wij door het onderzoek bevestigd in het werk dat wij doen. Het merendeel van de respondenten ziet de accountant en fiscaal adviseur als de spin in het web tijdens het overname-traject. Wij nemen deze rol vrijwel dagelijks op ons.”

Niet alleen de euro’s tellen

Naast inzicht in feiten en cijfers rond Zeeuwse familiebedrijven, heeft het onderzoek zich ook specifiek gericht op de emotionele component bij de overdracht van familiebedrijven. Een goede keuze, menen Bakker en Klootwijk, omdat juist emoties een belangrijke rol spelen in het hele traject.

6

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2


COVERSTORY

Familiebedrijven nemen in Zeeland een voorname positie in. Van het totale Zeeuwse bedrijfsleven is maar liefst 85% een familiebedrijf. Deze bedrijven zijn samen goed voor 62% van de werkgelegenheid. Uit recent onderzoek blijkt dat de komende jaren zeker 2600 familiebedrijven in andere handen zullen overgaan. Een goede reden voor een special over dit onderwerp in Zeeland Business Magazine geheel in samenwerking met Baker Tilly Berk accountants en Belastingadviseurs.

“Wij ervaren in onze dagelijkse praktijk dat er bij een bedrijfsoverdracht bijzonder veel gevoelens komen kijken. Veel directeuren hebben moeite met het afstaan van de leiding. Andere ondernemers achten zichzelf eenvoudigweg onmisbaar voor de onderneming. Verder spelen tal van andere emotionele barrières een rol: angst voor de dood, verlies van identiteit, niet kunnen kiezen tussen kinderen, de gevaren voor het bedrijf. En wat te denken van de groep die opziet tegen de periode ná de overdracht? Daarom besteden wij hier regelmatig aandacht aan. In vertrouwelijke gesprekken, even weg van cijfers en bedrijfsresultaten, beschouwen we samen met de ondernemer deze kant van de zaak.”

Binnen de familie

Uit het onderzoek blijkt dat bijna de helft van de Zeeuwse familieondernemers graag ziet dat een familielid het bedrijf overneemt. In vrijwel alle gevallen betekent dit ook dat zij bereid zijn genoegen te nemen met een lagere prijs. “Een logisch gevolg”, menen Bakker en Klootwijk. “Je wilt je familie immers niet direct opzadelen met enorme schulden. Anderzijds spelen ook hier emoties een grote rol. Want hoe ga je om met eventuele andere kinderen? Je wilt hen uiteindelijk ook weer niet benadelen.”

Langdurig proces

Binnen de familie of niet, aan een bedrijfsoverdracht zijn veel aspecten verbonden. Naast de emotionele kant zijn dat onder andere juridische, fiscale, financiële en waarderingsaspecten. Het is

daarom belangrijk om een bedrijfsoverdracht goed voor te bereiden. Uit het onderzoek blijkt dat een goed voorbereide opvolging gemiddeld zeven jaar duurt. Bakker en Klootwijk nuanceren dit aantal enigszins. “Eigenlijk vinden wij dat een onderneming steeds verkoop-klaar moet zijn. Er kunnen zich immers ook onverwachts situaties voordoen. Denk aan ziekte of een plotselinge koper. Daarom nemen wij met ondernemers regelmatig de zaken door. We kijken daarbij met name of de zaken tussen de onderneming en de privésfeer van de ondernemer en zijn familie goed geregeld zijn.”

Kracht van familiebedrijven

Het feit dat Zeeland relatief veel familiebedrijven telt, heeft volgens Bakker en Klootwijk weinig met de Zeeuwse volksaard van doen. Wel met de samenstelling van het Zeeuwse bedrijfsleven. Hierin is het grootbedrijf in beperkte mate vertegenwoordigd . Daarnaast zijn relatief veel bedrijven actief in de landbouw en visserij. Met name in deze sectoren gaan bedrijven traditioneel vaak over van vader op zoon. “Het Midden en Klein Bedrijf (mkb) is de motor van de economie en de kracht van de Zeeuwse economie is dat het mkb voor een belangrijk deel uit familiebedrijven bestaat. Deze bedrijven zijn goed voor meer dan de helft van de werkgelegenheid. Een belangrijk gegeven daarbij is dat deze bedrijven veel veerkracht vertonen in het opvangen van pieken en dalen. Juist doordat het familiebedrijven zijn, gaat er veel

aandacht uit naar de relatie met het personeel, lange termijn denken en de continuïteit van de onderneming.”

Volop aandacht

Bijna 34 procent van alle Zeeuwse familiebedrijven verwacht dat binnen zeven jaar de leiding van het bedrijf wordt overgedragen. Gezien de kansen, maar ook de risico’s die hier mee gepaard gaan, gaan de Zeeuwse economie en haar werkgelegenheid spannende tijden tegemoet. Bakker en Klootwijk zijn ervan overtuigd dat deze bedrijfsoverdrachten desondanks succesvol kunnen verlopen. “Het staat of valt met een goede voorbereiding. Ons advies is duidelijk; begin daar vandaag mee.” ■ Lees hierover het onderzoek van Nyenrode het artikel elders in dit blad.

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

7


bedrijfsprofiel

Airpack goed voorbereid op de toekomst

Nieuwe generatie klaar om bedrijf voort te zetten Custom made producten

De producten die Airpack maakt, zijn custom made; op maat gemaakte oplossingen afhankelijk van de vraag van de klant. Dit is dan ook waar Airpack zich mee onderscheidt en waardoor het kan garanderen dat de producten altijd naadloos aansluiten op de condities van de betreffende petrochemische installatie. Of deze nu in de woestijn staat, op de Noordpool of in een gebied met veel aardbevingen. Warnar beschrijft zijn bedrijf als een engineersbureau dat zijn eigen producten ontwerpt en maakt. ‘In de basis ben ik tenslotte nog steeds de ‘uitvinder’. In mijn bedrijf verzamel ik mensen om mij heen die daarbij passen en die ook in de toekomst kunnen zorgen voor de continuïteit van Airpack. Ons bedrijf is overigens niet hiërarchisch, ik ben misschien wel de grondlegger, maar ik kan absoluut niet de strenge baas met de grote mond uithangen.’

Internationaal in Zierikzee

In 1978 werd Airpack in Zierikzee opgericht door één man, Piet Warnar. Nu, bijna 35 jaar later, werken er ruim honderd mensen in de twee kantoren in het havenstadje. De tijd is aangebroken om de bedrijfsovername te realiseren. In dochter Petra vindt Warnar een waardig opvolger. Als inbedrijfsteller werkte Piet Warnar in de jaren ’70 in het Midden Oosten. Hij ontdekte dat het veel efficiënter was om installaties in Nederland te laten monteren en ze vervolgens te verschepen naar het buitenland. De oprichting van Airpack was een feit. Airpack maakt compressors, stikstofgeneratoren en droger packages en levert deze over de hele wereld, voornamelijk buiten Europa.

8

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

Toen Warnar begon, had hij nooit kunnen en durven denken dat Airpack zo groot zou worden en zo’n belangrijke plek in de internationale markt zou gaan innemen. En dat vanuit een klein Zeeuws stadje als Zierikzee. De keuze voor die locatie was toen logisch vanwege de kosten. Zierikzee was gewoonweg goedkoper om producten vandaan te vervoeren. En nu nog steeds blijkt Zierikzee een gunstige locatie voor Airpack om te opereren. Voornamelijk vanwege de nabijheid van de haven van Antwerpen. Het is niet waarschijnlijk dat Airpack er nog eens zal vertrekken. Met het oog op de toekomst wil Warnar er zelfs flink uitbreiden en de packages hier blijven bouwen.

Bedrijfsovername

Warnar hoopt zich in de komende jaren meer bezig te kunnen houden met het werkelijke ‘uitvinden’, het bedenken van nieuwe producten en toepassingen. Dat vindt hij eigenlijk nog het leukst. ‘Maar daar heb ik een hele poos geen tijd voor gehad, omdat al mijn aandacht naar de bedrijfsvoering ging.’ Nu is hij langzaamaan het management aan het overdragen aan zijn dochter Petra Warnar. Zo’n tien jaar geleden heeft Warnar bewust al een plan opgezet voor de bedrijfsovername. ‘Ik heb toen ook een masterclass familiebedrijven gevolgd. Het belangrijkste wat ik daar leerde is dat je vroeg moet beginnen met plannen voor de overdracht. Veel directeuren vinden het moeilijk om te denken aan een periode na het werk en starten daarom te laat. Dat heeft mij extra gestimuleerd om de voorbereiding van de overdracht tien jaar terug al te starten.’


Zakenvrouw

Petra was al van jongs af aan betrokken bij het bedrijf van haar vader. Sinds vorig jaar is ze officieel in het bedrijf gestapt. Ze studeerde eerst Technische Bedrijfskunde, daarna Werktuigbouwkunde aan de TU in Delft. Dat komt niet veel voor, een vrouw die kiest voor zo’n technisch beroep. ‘Soms is het inderdaad wel eens lastig bij het zaken doen. Zeker in bepaalde landen en culturen gaat men er van uit dat een man het bedrijf overneemt. Maar ja, ik heb alleen maar zussen, ’ zegt ze lachend. ‘Ze zullen het er gewoon mee moeten doen.’

Onderzoek naar familiebedrijven

Petra studeerde af op het onderwerp familiebedrijven. Ze kwam in contact met professor Roberto Flören van de Nyenrode Business University. Samen met Dr Marta Berent-Braun voerden ze een onderzoek uit naar de emotionele component bij bedrijfsoverdracht van familiebedrijven in Zeeland. Petra deed veel in het voortraject, vragen opstellen, grafieken en tabellen maken. En ze schreef het hoofdstuk over kennisoverdracht binnen familiebedrijven. Ze herkende veel in de antwoorden van de familiebedrijven. Bij Airpack heeft ze met dezelfde emoties te maken. ‘Zo vind ik het best een grote verantwoordelijkheid om het levenswerk van mijn vader over te nemen. Ik ben er echt wel eens bang voor geweest dat ik het hele spul in de afgrond zou helpen. Ik weet nu dat die onzekerheid er gewoon bij hoort.’

Nog steeds een groeiende markt

De toekomst van Airpack als familiebedrijf is voor de komende jaren veilig gesteld. Zoals gezegd ligt uitbreiding van het bedrijf in de planning. ‘De markt is voor de toekomst nog steeds groeiende. De gas- en oliewinning worden steeds ingewikkelder en wij bieden daar de mogelijkheden voor,’ vertelt Petra. Het succes van Airpack is dus nog lang niet uitgewerkt. Vader Warnar zal echter op den duur een stapje terug gaan doen en de dingen meer loslaten. ‘Dat kan ik voor even heel goed, maar nog niet voor altijd. We zijn bijvoorbeeld bezig met de verdere ontwikkeling van het ontzwavelen van biogas, dat houdt me voorlopig nog wel even bezig.’ ■

Netherlands

Airpack Groene Weegje 19-25 4301 RN Zierikzee T. 0111-415455 E. airpack@airpack.nl I. www.airpack.nl

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

9


Firma Klouwers Terneuzen

De beste manier om in Nederland, België of Duitsland op tijd op uw afspraak te komen of om uw vliegtuig te halen:

• opslag, overslag & bulkhandling • 60-tons weegbrug • GMP+haccp gecertificeerd

de zakelijke taxi van Van Hoek. T 0113 552251

Lange Reksestraat 10 - 4538 AZ Terneuzen Tel: 0115-612714 - Fax: 0115-619878

www.vanhoekbv.nl

Administratiekantoor Van Beers BV veWrhe uizisdjn ! Voor complete advisering en begeleiding van uw bedrijf. Nieuw adres

O.a. Belastingzaken, jaarrekeningen, boekhoudingen, loonadministraties, financieringsvraagstukken.

101289

TAXIZZ: TAXI MET ZAKELIJKE ZEKERHEID

www.klouwers.nl

MAATWERK MAAKT HET Leeuwtrans Internationaal Transport , Op en Overslag VERSCHILWeihoek 19 4416PX Kruiningen 0113-381824

Mariekerkseweg 48, 4364 AS Grijpskerke telefoon (0118) 59 28 28 - fax (0118) 59 32 11 www.admvanbeers.nl

doordachte architectuur

Kwekerij Westhof

buro

aangevuld met Zeeuws DNA

Jack & Peter van ‘t Westeinde Westhofsezandweg 3 4444 SM ‘s-Heer Abtskerke Tel. 0113 - 561219 Fax. 0113 - 563399 E-mail: westhof@walnoten.nl

Laanbomen

schelpenpad 2 port nr. 1151 postbus 132 4530 AC terneuzen port@zeelandseaports.com www.zeelandseaports.com

Nieuwstraat 38 Goes|0113226190| www.buroSALT.nl

U heeft schilderwerk? Wij de vakmensen! Vaklui voor k(l)eurig vakwerk!

f 0115 647500 www.walnoten.nl

t 0115 647400

www.zeelandbusiness.nu schilders • glaszetters • stukadoors • behangers • timmerwerk

Group: Zeeland Dorpsstraat 33 - Krabbendijke - tel. 0113 - 50 14 75 Business

www.iwaardenschilders.nl


bedrijfsprofiel

Vader en zoon Kooren in de reclame

‘Het gaat om meer dan alleen de buitenkant’ Als je vader Jan en zoon Bjorn Kooren vraagt waar het om gaat bij zaken doen, geven ze hetzelfde antwoord: om vertrouwen, eerlijkheid en passie. Mooie woorden van twee sterke mannen met een hart voor communicatie. Dit is hun verhaal. Het begon in 1990. Jan Kooren startte reclamebureau Touch! in Goes. Hij vertelt: “Ik had gewerkt bij een aantal grote reclamebureaus in Rotterdam. Ik wilde in Zeeland creatieve en spraakmakende communicatie gaan maken. De eerste jaren was het trekken en sleuren. Zeeland was heel anders dan de reclamewereld in Rotterdam. Minder glitter en glamour, meer een ‘doe maar gewoon’ cultuur. Achteraf spreekt die instelling me juist ontzettend aan. Want het gaat om veel meer dan alleen de buitenkant.”

Vader en zoon in het bedrijf

Na een jaar of vijf kwam het omslagpunt. Touch! groeide gestaag en mocht voor prachtige organisaties aan de slag. Ook de digitalisering kwam op gang. Touch! verhuisde naar het Beeldhuis in Goes, wat mede op initiatief van Jan gebouwd werd. In 2000 vroeg Bjorn: ‘Pa, wat zou je ervan vinden als ik in het bedrijf kom werken?’ Jan reageerde positief. “Ik voelde intuïtief aan dat het goed zou zijn voor ons. Binnen Touch! was behoefte aan iemand die de automatisering ging aanpakken en structuur kon aanbrengen. Bjorn was daar dé persoon voor.” Bjorn voelde zich direct thuis in de reclamewereld. Klanten zagen hem al snel als volwaardige communicatiepartner. Bjorn: “In welke branche je ook werkt, het gaat altijd om mensen. Goed luisteren naar wat zij willen. Oplossingen bieden. Dat doen we bij Touch!”

concurrenten, maar vullen elkaar aan. Wij werken bij Touch! bijvoorbeeld vaak de concepten uit die mijn vader ontwikkelt.” “We doen allebei het werk waar ons hart en onze kracht ligt. Mijn vader conceptueel en creatief en ik meer in uitvoering en organisatie. We leveren goed en mooi werk af. Daar worden wij én onze klanten gelukkig van. En dat is uiteindelijk waar het om draait.” ■

We weten precies wat we aan elkaar hebben

Op een gegeven moment gaf Jan aan dat hij iets anders wilde. “Ik had genoeg van de vluchtigheid van de reclamewereld. Wilde op zoek naar de kern van zaken. Ik ben alleen verder gegaan en help nu bedrijven hun ware identiteit en drijfveer te vinden. Dat vertaal ik in complete concepten.” Bjorn nam de leiding van Touch! over. Hij startte daarnaast een mediabureau: SeeMedia. Bjorn: “Mijn vader en ik hebben nu allebei een eigen bedrijf. We staan op eigen benen, maar er lopen nog heel wat lijntjes naar elkaar. We zijn geen

Touch! Reclame B.V. Nobelweg 14 4462 GK Goes T. 0113 231400 E. info@touchnet.nl I. www.touchnet.nl

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

11


Familie bedrijven

Familiebedrijven aan het woord Tekst MARISKA DEN HARTOG fotografie JAN BOS

Mijn doelstelling is de continuïteit van het bedrijf te kunnen waarborgen. Ik voel me niet alleen verantwoordelijk voor het bedrijf zelf, maar ook voor de medewerkers en hun gezinnen. Ik zie het als een plicht om te zorgen dat zij hier kunnen blijven werken. Mijn eigen kinderen zijn nu nog veel te klein om na te denken over overname. Daarom heb ik wel de ambitie om nog te groeien, zodat we een middenkader op kunnen zetten. Mocht er dan iets gebeuren, dan kan Bracke toch blijven voortbestaan. Mijn opa zei altijd: ‘Je moet een grotere hap nemen dan je kauwen kunt.’ Ik heb daaraan toegevoegd: ‘maar je moet wel zorgen dat je je niet verslikt.’”

Bracke Elektromotoren

Bijkerk B.V.

Joris Bracke: “Mijn vader Willy Bracke begon in 1967 naast zijn baan op een onderhoudsafdeling met het repareren van kleine motortjes, handgereedschap en dergelijke. Langzamerhand groeide zijn bedrijfje uit het kleine schuurtje en werd het groter en groter. Moeder Marianne deed de administratie. Het bedrijf ging van V.O.F. naar B.V. en in 1999 kwam er ook een vestiging in België bij. In 2001 kwam ik in het bedrijf, in eerste instantie om te helpen om de boel op orde te krijgen. Maar toen vond ik het toch zo leuk, dat ik het in 2003 volledig overgenomen heb. Mijn ouders bemoeien zich nu nog weinig met de dagelijkse gang van zaken. Het is nu echt mijn toko.

Bijkerk werd meer dan 300 jaar geleden opgericht en is daarmee het oudste familiebedrijf van Zeeland. De Bijkerken zijn inmiddels uit het bedrijf gestapt en voor het eerst in al die eeuwen is het overgenomen door iemand die niet de naam Bijkerk draagt. Pieter van Moort werkte echter al 14 jaar bij Bijkerk en is vastbesloten om het familiebedrijf als zodanig voort te zetten. Van Moort: “Ik ben er langzaam naartoe gegroeid om het bedrijf over te nemen. Mijn vrouw, zoons en dochter werken ook mee, dus een familiebedrijf blijft het. Sowieso zijn er veel medewerkers die er al zo lang werken dat we ons een familie voelen. Je weet bijna alles van elkaar. Zij hebben gelukkig positief op de overname

Gevestigd in: Clinge (NL) en Sint-GillisWaas (BE) Opgericht in: 1967 Aantal medewerkers: 27

12

Gevestigd in: Burgh-Haamstede Opgericht in: 1650 Aantal medewerkers: 20

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

gereageerd. Natuurlijk brengt dat wel een frisse wind in het bedrijf. We hebben qua huisvesting en materieel wat orde op zaken gesteld. Ik ga iedere dag op de werken langs en houd de planning goed in de gaten. Het is een uitdaging om er wat van te maken. Maar ik zie de toekomst van Bijkerk, ondanks de zware economische tijden, positief tegemoet. Ik weet waar ik aan begonnen ben en waar we voor staan. We hebben veel kennis, ervaring en vakmanschap in huis en de lijnen zijn kort bij ons. Dat vinden we heel belangrijk; mensen willen nu eenmaal persoonlijke aandacht en geen nummer zijn.”


Aan het woord een viertal familiebedrijven uit Zeeland, waaronder de oudste en één van de jongste. Zij vertellen over de ontstaansgeschiedenis en de voorgangers binnen de familie. Hoe een bedrijf uit passie is ontstaan en door de familie wordt voortgezet. Daarnaast wordt aangetoond dat een familiebedrijf niet alleen bestaat uit meerdere generaties of een lange geschiedenis, maar dat er nog steeds nieuwe familiebedrijven worden opgericht.

Technomarine Engineering B.V. Gevestigd in: Goes Opgericht in: 1996 Aantal medewerkers: 17

Sylvia Gijzel: “Mijn man werkte al jaren in de scheepvaart sector. Hij kwam op een gegeven moment op kantoor terecht van het bedrijf waar hij toen werkte, maar had het er op den duur niet meer zo naar zijn zin. Zelf had ik een administratieve functie. In 1996 besloten we Technomarine op te richten. Hij de techneut, ik deed de rest. Het begon met handel in onderdelen, maar gaandeweg gingen we er meer dingen bij doen. Zo hadden we ook steeds meer personeel nodig en nu hebben we een heel divers team. Momenteel staat de markt onder druk, de scheepvaart heeft het erg zwaar. Het is sowieso een harde wereld waarin je keihard moet werken. Scheepvaart

staat nooit stil en vrije tijd is er sporadisch. Eerlijk gezegd wens ik mijn kinderen die harde wereld niet toe. De concurrentie is moordend en je kunt te maken krijgen met enorme claims. Door de huidige markt is iedereen erop gebrand afspraken strak vast te leggen. Lever je een onderdeel niet op tijd, dan heb je zo een claim aan je broek. Maar we blijven positief. Ondertussen zijn we bijvoorbeeld gestart met een ander bedrijf voor de straaltechniek Sponge-jet. Dit is een Amerikaans product wat door veel grote bedrijven wordt toegepast. Zo houden we toch de lol in ons werk.”

Paul van den Berge startten in februari van dit jaar hun architectenbureau Buro Salt, een bedrijf met een Zeeuws Tintje. Paul: “Al circa een jaar van tevoren begonnen we de voorbereidingen. We hebben aan enkele prijsvragen meegedaan en daaruit concludeerden we dat er zeker potentie in onze samenwerking zit. We zijn twee verschillende architecten, maar vullen elkaar heel goed aan. Gert-Jan heeft meer ervaring en kennis van bouwtechnische zaken, ik meer van concepten en gelikte presentaties. Hiervoor werkte ik in de Randstad, Gert-Jan was al langer als architect in Zeeland werkzaam. Nu zijn onze wegen weer bij elkaar gekomen en gaan we voorlopig verder als tweemansbedrijf. Om ons heen verzamelen we een flexibele schil van freelancers en bedrijven waar we mee samenwerken. Wie weet willen we ooit nog groeien, dat moet de toekomst uitwijzen, maar nu kunnen we ons vooral richten op architectuur. Daarvoor zijn we tenslotte allebei architect geworden.” ■

Buro Salt

Gevestigd in: Goes Opgericht in: 2012 Aantal medewerkers: 2 Ze zijn er nog, de durfals die in deze tijd van recessie de sprong wagen en voor zichzelf beginnen. De broers Gert-Jan en s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

13


bedrijfsprofiel

‘Weten wat er leeft’

Gebr. Weststrate B.V. : sterk in landbouwmachines en persoonlijke service

Als je zelf van het land komt, dan weet je wat er leeft. Die wijsheid loopt al vanaf de oprichting in 1929 door de gebroeders Weststrate, als een rode draad door de gelijknamige onderneming. Destijds begonnen als loonbedrijf, is Gebr. Weststrate B.V. zich volledig gaan richten op de verkoop van landbouwmachines en het intern transport daarvan. Directeur J.A. van Houte: “We hebben veel boeren als klant maar ook veel loonbedrijven, wiens concurrent we in feite waren. Dat viel niet goed meer te combineren.” Als inmiddels derde generatie, voert Van Houte samen met zwager Wim Weststrate vanaf begin jaren ’70 de directie over het bedrijf. Gebr. Weststrate heeft vestigingen in Goes, Koudekerke en Krabbendijke (hoofdkantoor) en telt zo’n zeventig medewerkers in werkplaats, magazijn en verkoop, vaak gespecialiseerd in één of meerdere disciplines. “Een goeie club mensen”, aldus Van Houte, “waarvoor we ook ons best doen om dat zo te houden.” Dat sociale aspect vindt hij sowieso belangrijk, ook richting klant. “Vaak komen die ook al generatie op generatie bij ons. De omgang met al die verschillende mensen is het mooie van dit vak.” Persoonlijke dienstverlening en service is dan ook vanzelfsprekend bij Gebr. Weststrate. “Het management woont zelf bij de vestiging, zoals wij hier in Goes. Als er dan ’s avonds of op zaterdagmiddag iemand langskomt met een probleem, bijvoorbeeld de vervanging van een onderdeeltje, dan wordt die geholpen! Want dat is belangrijk in de landbouw, waar men afhankelijk is van het weer in het jaargetijde: er moet doorgewerkt kunnen worden als het erom gaat.”

J.A. van Houte: “De omgang met allemaal verschillende mensen is het mooie van dit vak.”

14

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

Breed georiënteerd

Dat die benadering gewaardeerd wordt, bleek vorig jaar uit een door het bedrijf uitgeschreven anonieme enquête onder de vaste klanten, afkomstig uit alle sectoren. Want de firma is leverancier van tractoren, combines en stropersen van New Holland, maar levert ook kipwagens (Miedema), ploegen (Rumptstad), heftrucks (Toyota) en schoonmaakapparatuur (Hako, Meclean), alsmede een groot assortiment aan accessoires en gebruikte machines. Tevens is Gebr. Weststrate importeur voor Nederland van Delvano-sproeimachines. Van Houte: “We zijn heel breed georiënteerd. Fruitteelt, akkerbouw, veehouderij of grondverzet, het kent allemaal z’n ups en downs. Dan weer is er hierin meer werk, dan weer daarin. Dat betekent ook dat onze monteurs heel gevarieerd bezig zijn, de ene keer aan een kipkar werken, de andere keer aan een tractor, kraan of zomaar een trilplaatje. Gemiddeld genomen is er altijd wel activiteit.” Bij dat alles houdt Gebr. Weststrate de ontwikkelingen in de landbouw scherp in de gaten om de klanten zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn. “Continuïteit en waar nodig aanvulling”, zo stelt Van Houte, “en dat we nooit moeten vergeten dat door Gods zegen alles gelegen is”. ■

Gebr. Weststrate B.V. De Puijeweg 1 Postbus 173 4460 AD Goes T. 0113-230112 F. 0113-215707 E. info@gebrweststrate.nl I. www.gebrweststrate.nl


bedrijfsprofiel

Iwaarden Schilders

allround in het ontzorgen van de klant Kees van Iwaarden (36) is sinds een jaar of vijf directeur van Iwaarden Schilders in Krabbendijke. Hij nam de zaak in de afgelopen jaren over van zijn ouders en is daarmee de vierde generatie die aan het roer staat van dit familiebedrijf. Ruim een eeuw geleden begonnen als ambachtelijk schildersbedrijfje, is de onderneming inmiddels uitgegroeid tot een allround bedrijf dat veel meer doet dan schilderen alleen. “Want..”, zo stelt Kees van Iwaarden, “..de klant vraagt tegenwoordig om een stukje ontzorging.” Die omslag is beetje bij beetje gekomen. Eind jaren tachtig concludeerde Van Iwaarden sr, die samen met zijn vrouw overigens nog steeds in de zaak meewerkt, dat z’n bedrijf expansie nodig had buiten het kleine Krabbendijke. Hij zocht contact met grote aannemers, woningstichtingen en bedrijven en kon zo de onderneming stap voor stap verder uitbouwen. Ook de toenmalige ‘revolutie’ in de bouw om steeds meer te kiezen voor geïntegreerde aanbestedingen, bood nieuwe kansen. Kees van Iwaarden: “Het werd al normaal gevonden dat een schilder een ruitje kon zetten en kon behangen. Daar kwam gaandeweg nog stucadoors-, spackspuit- en timmerwerk bij, maar ook betonreconstructie en het spuiten in plaats van schilderen van grote oppervlakken. Niet alleen particulieren maar bijvoorbeeld ook woningcoöperaties vragen steeds meer om totaal onderhoud. In feite dus één aanspreekpunt voor alle voorkomende werkzaamheden, één partner die ervoor zorgt dat je woningbezit van goede kwaliteit blijft.” De onderneming is dan ook VCA** gecertificeerd, kan daardoor desgewenst ook als hoofdaannemer optreden en beschikt tevens over leermeesters die toekomstige schilders kunnen opleiden.

Kees van Iwaarden: “Onze veelzijdigheid is onze kracht!”

veelzijdigheid is onze kracht. Ook logistiek zijn we zo afgestemd, onze teams zijn overal direct inzetbaar. Bovendien houden we de lijnen kort. Een no-nonsense aanpak met een open communicatie en heldere afspraken.” ■

Indrukwekkend

Intussen telt Iwaarden Schilders bijna vijftig werknemers. Het werkgebied beslaat inmiddels heel Zuidwest-Nederland tot pakweg Tilburg en Rotterdam. Maar ook daarbuiten laat Iwaarden Schilders van zich horen. Zoals door het spuitwerk aan de metrotunnel naast het Centraal Station in Amsterdam, onderdeel van de Noord-Zuidlijn. “Men zocht een specialist die de opdracht ook echt aan kon en kwam bij ons terecht. Want wij doen alles: latex spuiten, sierpleister spuiten, maar ook het gewone lakverf spuiten.” De referenties van het bedrijf zijn dan ook indrukwekkend. Kees van Iwaarden: “Wij zijn één van de weinige bedrijven die alle facetten nog onder één dak heeft en werk bij voorkeur niet uitbesteedt. Die

Iwaarden Schilders Dorpsstraat 33 4413 BK Krabbendijke T. 0113-501475 F. 0113-502978 E. info@iwaardenschilders.nl I. www.iwaardenschilders.nl

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

15


Your reliable engine specialist!

7 days a week, 365 days a year.

Relatiegeschenken Combinatie van USB en Touchscreen pen UW

NIE

Specialized in repair and exchange of (marine) diesel engines and related spare parts. We provide products, technical services and solutions for different industries such as: • • • • • • •

vanaf 100st. 2-GB incl. 2-kleuren

4,95

p.s.

Offshore Marine Agriculture Industry Government Engine overhaul companies Transport and logistics

We manufacture and service generatorsets up to 2000 kW (new or reconditioned) Check: www.technomarine.nl for more info.

ENGINEERING AND INDUSTRIAL SERVICES

BOUW- OF RENOVATIEPLANNEN?

Stanleyweg 12 I 4462 GN Goes I The Netherlands I www.technomarine.nl Tel: +31113 586006 I Fax: +31113 581080 I E-mail: engineering@technomarine.nl

... al meer dan 100 jaar! BOUWPLANNEN? Als gerenommeerd staalbouwbedrijf zijn wij gespecialiseerd in het produceren en monteren van staalconstructies voor de utiliteitsbouw, hallenbouw, distributiecentra, petrochemie, kantoren. Inclusief het verzorgen van ontwerp, berekeningen en tekeningen. Daarnaast zijn wij gecertificeerd voor het monteren van stalen dak- en gevelbekleding.

RENOVATIEPLANNEN? Heeft uw bedrijfspand niet meer de uitstraling die bij uw bedrijf past? Graag voorzien wij uw bedrijfspand van nieuwe dak- en/ of gevelbekleding, voorzien van duurzame coating en indien gewenst inclusief nieuwe isolatie. Neem contact met ons op voor de mogelijkheden.

hanse + staal een sterk verhaal De Weel 13 · 4306 NV Nieuwerkerk · telefoon 0111 641333 · info@hansestaalbouw.nl · www.hansestaalbouw.nl


innovaties

Innovaties binnen familiebedrijven

Oog voor de rest van de wereld Tekst MARISKA DEN HARTOG fotografie Ester van Haut

De Nederlandse economie draait op innovatie en de overheid biedt ter bevordering daarvan diverse stimulerings- en subsidieregelingen. In Nederland is meer dan de helft van de bedrijven een familiebedrijf, in Zeeland zelfs 85 procent. Maar juist familiebedrijven blijken weinig innovatief te zijn en ook maken ze maar mondjesmaat gebruik van de bestaande regelingen. Norbert Klein, van VanBijenGelders is subsidieadviseur en begeleidt bedrijven op Schouwen-Duiveland bij het verkrijgen van subsidies voor innovatie. Een project daarover is het zogenaamde IPC (Innovatie Prestatie Contract) trajecten bij de Ondernemerskring Schouwen Duiveland. Hij heeft daarbij te maken met uiteenlopende soorten (familie)bedrijven en innovaties. Klein: ‘Ondernemerschap is vernieuwen. Bedrijven kunnen niet bestaan bij stilzitten. Maar innovatie is niet alleen ‘iets nieuws doen’. Belangrijk daarbij is een doorbraak in bijvoorbeeld diensten, producten of processen. Bijvoorbeeld O’moda uit Zierikzee. Van een kleine plaatselijke schoenwinkel is dit familiebedrijf uitgegroeid tot een grote landelijke speler met een enorme webshop waar je online wel tien paar schoenen tegelijk kunt kopen en gratis kunt laten verzenden.’

Subsidies

Al hebben ze de naam behoudend te zijn niet altijd open te staan voor vernieuwing, toch zijn familiebedrijven bij uitstek geschikt om te innoveren. Ze denken veel meer op de lange termijn. En hoeven niet aan verwachtingen van beleggers of aandeelhouders te voldoen. Of Zeeuwse familiebedrijven heel innovatief zijn, is volgens Klein lastig te beoordelen. ‘Ik kom vaak in bedrijven

waarvan de grondlegger het bedrijf groot heeft gemaakt. Die wil in ieder geval meestal geen subsidie (als hij al bekend is met de mogelijkheden daarvoor), omdat hij daarvoor te trots is. Hij wil geen verantwoording afleggen aan een subsidieverstrekker.’ Wat je volgens Klein binnen familiebedrijven ziet, is dat mensen innoveren puur omdat ze een droom hebben. ‘ Ze innoveren omdat ze vol passie zijn en omdat ze een duidelijke toekomstvisie hebben. Ze steken er dan veel tijd én eigen geld in. Valkuilen hierbij zijn wel dat ze de realiteit uit het oog verliezen en dat ze vergeten naar hun concurrentie te kijken. Als de innovatie van de concurrent je inhaalt, kan die van jezelf ineens waardeloos zijn.’ Klein vindt het wel jammer dat dergelijke familiebedrijven er niet alles uithalen wat erin zit. ‘Ze hebben een goed idee of een uitvinding, ze werken het uit en verkopen het vervolgens aan een ander bedrijf. Simpelweg omdat de stap naar commercialisering te lastig is. Een mooie combi ontstaat wanneer bijvoorbeeld twee familieleden een bedrijf hebben en één van de techniek is en de ander van de verkoop. Kijk naar JMC Signmakers uit Bruinisse. Tegen de familiebedrijven zou ik willen zeggen: maak een goede kostenbaten afweging en gebruik de beschikbare subsidies voor de innovaties, de overheid stimuleert het niet voor niks.’ ■ s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

17


Nyenrode Business Universiteit

Uniek onderzoek naar familiebedrijven in Zeeland Tekst MARISKA DEN HARTOG FOTOGRAFIE JAN BOS & Nyenrode Business Universiteit Professor dr. Roberto Flören

Zeeland is de eerste provincie in Nederland waar specifiek onderzoek is gedaan naar familiebedrijven. Professor dr. Roberto Flören van Nyenrode Business Universiteit voerde het onderzoek uit in opdracht van Baker Tilly Berk (kantoor Zeeland), Rabobank Oosterschelde en Rabobank Walcheren/Noord-Beveland. Flören bekleedt de leerstoel Familiebedrijven en Bedrijfsoverdracht bij Nyenrode en startte in 1992 het onderzoek naar familiebedrijven. Het is het langstlopende structurele onderzoekprogramma van dit Instituut. Vanaf het begin is Flören verantwoordelijk voor dit onderzoekprogramma en de resultaten komen ten goede van zowel het bedrijfsleven als de studenten.

Onderzoeksteam

Naast Flören werkte ook dr. Marta Berent-Braun en Petra Warnar mee aan het onderzoek. Flören: “Marta geeft ook colleges aan Nyenrode en Petra studeerde op dat moment aan de TU in Delft en stuurde ons een e-mail met de vraag of ze mocht stage lopen. Het feit dat Petra op het punt stond het familiebedrijf van haar vader over te nemen en dat ook nog eens in Zeeland was, maakte het voor haar heel interessant om mee te werken.” Met zijn drieën stelden ze de vragen op en een extern bedrijf legde de vragenlijsten aan

18

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2


onderzoek

Aantal familiebedrijven in Zeeland Aantal

Aantal percentage Aantal

Percentage

werknemers

bedrijven familiebedrijven

familiebedrijven

familiebedrijven

in Nederland

inclusief directeur 2 - 9

7.648 87,4%

6.684

72,9%

10 of meer

1.650 75,4%

1.244

53,9%

Totaal

9.298 85,2%

7,928

69,3%

ondernemers in familiebedrijven voor. Het daar uit voortvloeiende rapport geeft inzicht in de feiten en cijfers van Zeeuwse familiebedrijven. Ook wordt meer duidelijk over de emotionele component bij bedrijfsoverdracht van deze bedrijven.

Hoge participatiegraad

Het onderzoek werd uitgevoerd in het voorjaar van 2011 en er hebben 583 directeuren van Zeeuwse bedrijven deelgenomen aan een screeningsgesprek. De screeningsgesprekken waren nodig om te onderzoeken of de benaderde directeuren daadwerkelijk een familiebedrijf hadden en of zij onlangs een bedrijfsoverdracht hebben meegemaakt of binnenkort een bedrijfsoverdracht voorzien. Het onderzoeksteam was blij verrast toen 77 procent van alle benaderde ondernemers mee bleek te willen doen. Uiteindelijk hebben 230 directeuren de volledige vragenlijst ingevuld. Om mee te mogen doen moesten ze aan twee voorwaarden voldoen: • Ze zijn directeur van een familiebedrijf; • Ze hebben de laatste vijf jaar een

opvolging in leiding meegemaakt en/ of verwachten binnen zeven jaar opgevolgd te worden. Volgens Nyenrode Business Universiteit wordt een bedrijf als een familiebedrijf beschouwd als het aan minstens twee van de volgende drie criteria voldoet: • meer dan 50% van de eigendom is in handen van één familie; • één familie heeft beslissende invloed op de bedrijfsstrategie of op opvolgingsbeslissingen; • een meerderheid of ten minste twee leden van de ondernemingsleiding zijn afkomstig uit één familie. Echter indien het bedrijf minder dan tien jaar geleden is opgericht, dient in het bedrijf ten minste ook één familielid van de directeur werkzaam te zijn of eigendom te hebben (Flören, 2002).

Doelgroep

De doelgroep van het onderzoek werd in twee groepen gesplitst: Directeuren van Zeeuwse familiebedrijven met minder dan 10 werknemers, de andere met 10 of meer werknemers. Met de eerste groep werden 81 gesprekken gevoerd en met de tweede

Nederland kent veel familiebedrijven. Zo’n 69 procent van alle ondernemingen in ons land is een familiebedrijf. Samen zijn ze verantwoordelijk voor bijna de helft van de werkgelegenheid en ruim de helft van het bruto nationaal product *Bron

120. De vragenlijsten bestonden uit maximaal 77 vragen. Ook benaderden de onderzoekers een kleine, selecte groep van 29 ondernemers waarvan zij wisten dat deze onlangs een bedrijfsoverdracht hadden meegemaakt. Hierdoor kregen ze nog beter inzicht in de emotionele aspecten die gepaard gaan met de bedrijfsoverdracht. Flören: “Wij vonden het heel belangrijk om de rol die emotie bij bedrijfsoverdracht speelt, bevestigd te krijgen. Hier zou meer aandacht voor moeten zijn bij bedrijven en hun adviseurs. Men moet dit bespreekbaar maken binnen bedrijven en adviseurs zouden hun klanten daar goed bij moeten begeleiden.”

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

19


Percentage familiebedrijven per generatie Aantal werknemers 1e generatie 2e generatie 3e generatie Geen familie inclusief directeur

in leiding

2 - 9

47,7% 26,7% 22,1% 3,5%

in leiding

in leiding

in leiding

10 of meer

41,6% 31,7% 25,0% 1,7%

Totaal

46,7% 27,5% 22,6% 3,2%

De gemiddelde leeftijd van deze directeuren is 50 jaar. Ruim 30 procent van alle Zeeuwse familiebedrijf-directeuren is een vrouw, waarbij opvalt dat en percentage vrouwelijke directeuren bij de kleinere familiebedrijven hoger is dan bij de grotere familiebedrijven. Ruim 43 procent van alle Zeeuwse familiebedrijven heeft slechts één directeur, terwijl 48 procent van de bedrijven twee directeuren heeft.

Lees ook de coverstory over Familiebedrijven

*Bron

Verrassende uitkomsten

Naast het feit dat de belangrijke rol van emotie bij bedrijfsoverdracht bevestigd werd, waren er voor de onderzoekers ook verrassende uitkomsten. Warnar: ‘We hadden niet verwacht dat er zó veel Zeeuwse familiebedrijven zijn. En dat de meeste familiebedrijven, zoals ik

Bij de presentatie van het onderzoek eind 2011 in de Mythe in Goes zaten zo’n vierhonderd mensen in de zaal. Flören: “Dat vond ik toch wel bijzonder, dat er zoveel geïnteresseerden waren. Ook was het onderzoek een week lang in het nieuws. Dat zegt wel wat over de essentie ervan. Maar nu moet er ook iets mee gedaan worden. Er zal beleid moeten komen om bedrijven te helpen, in de vorm van bijvoorbeeld leningen en ondernemersverenigingen. En misschien wel het allerbelangrijkst: de ondernemers, zij zullen het zelf ook moeten oppakken.” ■

eigenlijk dacht, niet in de agrarische sector te vinden zijn, maar in de detailhandel. Verder gaven meerdere directeuren aan dat ze het vrij gemakkelijk vinden om hun bedrijf uit handen te geven. Maar eerlijk gezegd geloof ik dat niet zo en denk ik dat ze een sociaal wenselijk antwoord gaven.”

     

        

 

  

Bron* uit het boekwerk “familiebedrijven: de ruggengraat van de economie in Zeeland” van Rabobank en Baker Tilly Berk


bedrijfsprofiel

Ford dealer in Vlissingen bestaat 100 jaar

Eeuwfeest bij Autobedrijf Joosse

Autobedrijf Joosse, official Ford dealer in Vlissingen, bestaat in december 100 jaar. Vaste klanten is dat ongetwijfeld al opgevallen. Immers, de eerste jubileumaanbieding loopt nu al. Voorlopig duren de feestelijkheden wel even, want tot halverwege volgend jaar volgt elke maand een nieuwe feestelijke actie. Een eeuw Autobedrijf Joosse is een heugelijke gebeurtenis die de eigenaren Piet en Johan Joosse het liefst vieren met hun klanten. “Dat ons familiebedrijf honderd jaar bestaat, is in de eerste plaats aan onze trouwe klanten te danken”, zegt Johan Joosse. Samen met zijn broer Piet nam hij in 1985 de vestigingen in Vlissingen en Nieuw- en Sint Joosland over. In de jaren daarvoor drukte hun vader een stempel op de zaak. Een ambitieus man die in 1975 de huidige showroom aan de Gildeweg in Vlissingen bouwde. “Een belangrijk moment in het bestaan van Autobedrijf Joosse”, aldus Johan. “De showroom, werkplaats, magazijn en het kantoor zitten bij elkaar. We plegen hier onderhoud, doen reparaties en schadereparaties. Onze klanten vinden hier alles onder één dak.”

Van fiets naar auto

De eigenlijke grondlegger van het autobedrijf was grootvader Johannes Joosse. In 1912 leende hij wat geld voor het overnemen van een fietsenzaak in Nieuw- en Sint Joosland. Nieuwe en gebruikte fietsen werden verkocht, reparaties uitgevoerd. Met de jaren kwamen daar automobielen bij. “De eerste eigen auto was een gebruikte T-Ford coach”, vertelt Johan die de inmiddels wat vergeelde kwitantie keurig in een archief bewaart. “Vijfhonderdvijftig gulden. De Ford werd vooral gebruikt voor taxiritjes.” Van lieverlee groeide de fietsenwinkel uit tot een reparatiebedrijf voor automobielen. In 1956 kreeg het bedrijf het eerste officiële dealerschap: Peugeot. De nieuwe garage die daarna werd gebouwd is nu de huidige vestiging in Nieuw- en Sint Joosland. Sinds 1979 is autobedrijf Joosse Ford dealer voor Walcheren. Wat ooit is begonnen als kleine fietsenzaak is dan uitgegroeid tot het huidige autobedrijf met vestigingen in Vlissingen en Nieuw- en Sint Joosland.

Feestelijke acties

Splinternieuwe deurmatten in de showroom zijn stille getuigen van het op stapel staande eeuwfeest. Een fel oranje J tussen de jaartallen 1912 en 2012 met de tekst: honderd jaar Joosse, honderd jaar betrouwbaarheid. In december viert Autobedrijf Joosse met de mede-

werkers het jubileum. Ze maken een uitstapje naar Londen. Voor de vaste relaties ligt een receptie in het verschiet. De eerste feestelijke actie voor de klanten loopt al. Bij besteding van meer dan honderd euro aan onderhoud of reparaties, ontvangt de klant een kortingsbon op brandstof. “Vanaf september verzorgen we maandelijks een nieuwe klantenactie. Bijvoorbeeld een speciale prijs op de aanschaf van een navigatiesysteem. Of een korting op speciale uitvoeringen van Ford Ka of Ford Fiësta. Het zijn grote en kleine acties. Dat gaat zo door tot halverwege volgend jaar.” ■

Autobedrijf Joosse Gildeweg 20 4383 NK Vlissingen T. 0118-419420 Oude Rijksweg 60 4339 BD Nieuw- en Sint Joosland T. 0118-601443 I. www.ford-joosse.nl

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

21


Emotionele gebeurtenis

Bedrijfsovername binnen de familie Tekst ELIAN VAN ’T WESTEINDE FOTOGRAFIE JEROEN MOERDIJk

Een bedrijfsovername regel je niet even aan de keukentafel. In het gunstigste geval gaat een ondernemer zo’n vijf tot zeven jaar voor de overdracht aan de slag. Eerst bepaalt hij wanneer, hoe en aan wie hij de zaak wil overdragen. Samen met specialisten bereidt hij de overname voor. Zij bepalen de waarde van het bedrijf. Daarna, ruim voor de overdracht, brengt hij zijn bedrijf op orde. Het is noodzakelijk dat het bedrijf

22

juridisch en fiscaal optimaal voorbereid is. De ondernemer zorgt ervoor dat de continuïteit van het bedrijf gewaarborgd blijft en dat het aantrekkelijk is voor een koper. Is er binnen de familie geen opvolging, dan kan het zoeken naar een overnamekandidaat beginnen. Ook hier kunnen soms jaren overheen gaan. Is er een koper gevonden, dan begint het onderhandelen. Zijn alle partijen het eens dan volgt een periode waarin de

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

ondernemer nog nauw bij het bedrijf is betrokken. Hij introduceert zijn opvolger bij werknemers en relaties en laat hem alle ins en outs van het bedrijf zien.

Doorschuifregeling

“Een opvolging duurt gemiddeld zeven jaar”, zegt accountmanager Private Banking Karin Jumelet van Rabobank Oosterschelde. Ze citeert uit het onderzoek ‘Familiebedrijven: De


onderzoek

Een familiebedrijf overnemen lijkt niet anders dan een gewone bedrijfsovername. Op veel vlakken is dat ook zo. Het verschil zit hem in de emoties. Beide partijen moeten zaken goed regelen zonder de relaties binnen de familie op het spel te zetten. Dat betekent vooruit denken en zo vroeg mogelijk plannen maken, want de meeste ondernemers onderschatten de tijd die nodig is om een bedrijf aan een opvolger over te doen.

ruggengraat van de economie in Zeeland’ dat vorig jaar is uitgevoerd door Nyenrode Business Universiteit. “Dat geldt ook als hij zijn bedrijf verkoopt aan een familielid”, zegt Peter Westerterp, accountmanager Zakelijke Relaties van Rabobank Walcheren/ Noord-Beveland. “Een fiscaalvriendelijk opvolgingsplan opstellen kost tijd. Om een voorbeeld te noemen: een ondernemer kan gebruikmaken van een doorschuifregeling. Deze regeling moet bedrijfsopvolging stimuleren, vergemakkelijken en de continuïteit van de onderneming bevorderen, waarbij de fiscaliteit geen belemmering voor de overdracht van de onderneming mag vormen.” Belangrijk voor Zeeuwse economie Voor het eerst in Nederland is onderzoek gedaan naar familiebedrijven in een provincie. In onze provincie zijn 16% meer familiebedrijven dan in de rest van het land. Zij leveren dus een belangrijke bijdrage aan de economie en werkgelegenheid. Verder blijkt ook dat minimaal 2600 Zeeuwse familiebedrijven voor 2018 hun opvolging willen regelen en dat familieoverdracht hier vaker (75 procent) voorkomt dan in de rest van het land (33 procent).

Emoties

Bij bedrijfsoverdrachten in de familie spelen veel emoties een rol, blijkt verder uit het onderzoek. “Sommige ondernemers nemen met tegenzin afstand van zeggenschap, regievoeringen en status”, zegt Peter Westerterp, “Of ze hebben angst voor de rust na

pensionering. Gaat het bedrijf over naar een van de kinderen, dan kunnen ze soms maar moeilijk kiezen wie de zaak mag overnemen. Er zijn nogal wat drempels te overwinnen.” Een bedrijfsovername doe je niet elke dag. Als ondernemers worstelen met hun emoties, stellen ze vaak de voorbereiding van de overdracht van hun onderneming uit. Ze hebben het bedrijf opgebouwd en zijn daar trots op. Vinden ze onder hun kinderen geen geschikte opvolgers, dan is het helemaal moeilijk afscheid nemen. Om ondernemers alvast aan het idee te laten wennen en ze aan het denken te zetten, brengen accountmanagers van de bank het onderwerp vaak ter sprake in hun gesprekken met klanten. Een andere drempel kan de financiering zijn. Kopers en verkopers denken tegenwoordig vaak dat financiering lastig is. Peter Westerterp: “Als ondernemers een goed businessplan overleggen, is een bank zeker bereid mee te werken.”

Advies

Bij de meeste bedrijfsovernames zijn accountants en bankadviseurs betrokken. Niet alleen voor het eigenlijke overnameproces, maar ook voor persoonlijke doelen en wensen. Karin Jumelet maakt daarom samen met de stoppende ondernemer een inventarisatie van mogelijkheden en wensen. “Wat is er bijvoorbeeld aan pensioen opgebouwd? Als het nodig is betrekken we adviseurs van andere specialismen erbij, zoals een estate planner of een beleggingsadviseur en maakt de Private Banker samen met de ondernemer een financieel plan voor een onbezorgde toekomst.” ■

Egon Brassem uit Domburg nam in 1998 de zaak van zijn vader over. Vierentwintig jaar lang runde hij de vishandel in het dorp. Al in 2001 dacht hij aan stoppen. Uiteindelijk duurde het tot 2010 voordat zijn schoonzus en zwager de winkel overnamen. “Met het oog op een overname is in 2001 de structuur van een eenmanszaak overgezet in een holding met een dochtermaatschappij. In 2003 ben ik in gesprek gegaan met een van mijn werknemers die belangstelling had om de viswinkel over te nemen. Maar in 2004 na een brand was alles weg. Met nieuw elan heb ik er weer een mooi bedrijf van weten te maken. Tot in 2010 mijn vrouw ziek werd en moest stoppen. Vanaf toen kwam alles in een stroomversnelling. Een aantal kompanen nam het onroerend goed en de vishandel over. Ik wist dat mijn schoonzus en zwager belangstelling hadden voor de exploitatie. Die heb ik met die nieuwe eigenaren in contact gebracht. Normaal gesproken is het moeilijk om direct zaken te doen met familie. Dat was nu niet nodig.”

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

23


SIMONS

Schoonmaak & Diensten regulier schoonmaakonderhoud glas- en gevelonderhoud (bouw)schoonmaakopleveringen (periodiek) onderhoud vloeren onderhoud van trappenhallen grafittiverwijdering dieptereiniging sanitaire groepen verkoop sanitaire benodigheden

Schoonmaakbedrijf Simons Telefoon: 0118 - 625 188 Arnesteinweg 48F E-mail: info@smb-simons.nl 4338 PD Middelburg www.smb-simons.nl

BRACKE

Elektromotoren Bracke B.V. ‘s Gravenstraat 196 • 4567 AN Clinge (NL) tel. +31 (0)114 - 37 21 21 fax. +31 (0)114 - 37 01 47 info@eb-groep.nl • www.eb-groep.nl

• Elektromotoren (reparatie en nieuw) • Industriele Automatisering • Transformatoren (eigen productie)

Bracke Elektro NV Kluizenhof 16 • 9170 Sint-Gillis-Waas (B) tel. +32 (0)3 - 707 1951 fax. +32 (0)3 - 770 6576 info@eb-groep.be • www.eb-groep.be

www.eb-groep.nl

• Balanceren en Conditiemetingen • Pompen, Ventilatoren, Trommelmotoren • Frequentieregelaars, Servotechniek, PLC.


bedrijfsprofiel

Baker Tilly Berk

Boordevol kennis voor het Zeeuwse mkb “De kracht van accountants- en belastingadvieskantoor Baker Tilly Berk is dat wij dezelfde kwaliteit leveren als de zogenaamde Big Four kantoren. En, vanwege onze sterke focus op het regionale mkb, vaak zelfs nog béter. Daarbij profiteren ondernemers van de slagkracht die wij als zelfstandig kantoor hebben; korte lijnen, snel schakelen, direct de juiste man of vrouw.”

Klankbord voor (familie-) ondernemers

Wat hun werk betreft spreken Klootwijk en Bakker regelmatig over hun ‘huisartsenfunctie’. “Wij staan dicht bij ondernemers. Vanwege onze focus op het Zeeuwse mkb zijn dit voor een belangrijk deel familieondernemers. Zoals de vroegere huisarts, komen wij regelmatig over de vloer. We weten wat er speelt en zijn daardoor een ideale sparringpartner”, legt Bakker uit. Klootwijk beaamt dit en legt uit dat veel ondernemers ‘eenzaam’ zijn. “De meeste mkb-bedrjjven kennen weinig hiërarchische lagen. Wij bieden ondernemers de mogelijkheid om in een vertrouwelijke en open sfeer zaken als bedrijfsstrategie, toekomstplannen en bedrijfsopvolging te bespreken.”

Alert en proactief

Aan het woord zijn Marcel Klootwijk en Hans Bakker, beiden partner bij Baker Tilly Berk in Goes en werkzaam als respectievelijk accountant en belastingadviseur. Aan het kantoor zijn circa 60 medewerkers verbonden. Landelijk telt Baker Tilly Berk 19 vestigingen. De kernactiviteiten omvatten accountancy en belastingadvies, aangevuld met het werk van tal van specialisten en zelfs wetenschappers, onder andere op het gebied van BTW, corporate finance en familiebedrijven. “Uniek is dat wij vrijwillig deel uitmaken van het internationale netwerk Baker Tilly International. Zonder internationaal aangestuurd te worden, hebben wij contacten in 140 landen. Hierdoor kunnen wij snel antwoord geven op juridische, financiële en fiscale vragen voor internationaal opererende klanten.”

Juist door deze regelmatige, persoonlijke contacten kunnen de adviseurs van Baker Tilly Berk goed inspelen op actuele bedrijfsvraagstukken. “Je kunt zeggen dat het onze tweede natuur is geworden: berichten over wet- en regelgeving en subsidiemogelijkheden vertalen wij automatisch naar onze klanten. Wij weten wie waarmee vooruit kan en laten niet na dit zo snel mogelijk te melden.” Een goed voorbeeld is het gebruik van de Innovatiebox. Baker Tilly Berk loopt hierin qua kennis voorop. Bovendien beschikt het kantoor hiervoor over goede contacten met de fiscus. Zeeuwse ondernemers profiteren hiervan direct. ■

Baker Tilly Berk Stationspark 8 Postbus 85 4460 AB Goes T. 0113 242000 I. www.bakertillyberk.nl

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

25


bedrijfsprofiel

Sleutelklaar en altijd kwaliteit Hanse, totaalbouwer in staal

bedrijfsprofiel

De Klerk Elektro naar bedrijventerrein Arnestein

‘Sneller bij onze klanten en vice versa’ Het team van De Klerk Elektro voor het nieuwe bedrijfspand aan de Ampèreweg, met tweede van links Arno de Klerk.

Wim de Jonge: “We doen wat we beloven.”

In 1907 door hoefsmid Dirk Hanse begonnen als smederij, is Hanse Staalbouw BV in Nieuwerkerk intussen uitgegroeid tot specialist in stalen bouwconstructies. Ook stalen dak- en gevelbekleding behoren daartoe. Bedrijfspanden worden sleutelklaar opgeleverd. ‘We zijn een totaalbouwer geworden voor de industriële-, agrarische- en utiliteitssector”, vertelt Wim de Jonge, al twintig jaar directeur van Hanse Staalbouw. “Vroeger zei de opdrachtgever nog tegen de aannemer, zoek er een staalbouwer bij. Tegenwoordig is het aandeel staal in de bouw zo groot dat men tegen de staalbouwer zegt: Zoek er maar een aannemer bij.” De Jonge is sinds 2008 eigenaar van de onderneming, waaruit de familie Hanse zelf overigens al zo’n veertig jaar is verdwenen. Inmiddels beslaat het bedrijfsterrein aan De Weel zo’n 10.000 m2 met een kleine 110 werknemers. Er is nog een dependance in Driebergen onder de naam Farmbouw. Hanse Staalbouw in Nieuwerkerk werkt voornamelijk binnen een straal van circa 100 km, maar maakt ook geregeld uitstapjes buiten de landsgrenzen. Vorig jaar nog werd een rijstopslag gebouwd in Sierra Leone. Veel last van de crisis in de bouw heeft het bedrijf niet. Wim de Jonge: “We werken meestal direct voor onze opdrachtgevers, voor wie het vaak gaat om een stukje levenswerk. Zo benaderen wij het ook met onze club van gedreven medewerkers. En ook nu de prijzen wat slechter zijn, doen we wat we beloven en leveren altijd kwaliteit.” ■

Hanse Staalbouw BV De Weel 13 4306 NV Nieuwerkerk T. 0111-641333 F. 0111-643335 E. info@hansestaalbouw.nl I. www.hansestaalbouw.nl

26

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

Een logistiek praktischer bedrijfshuisvesting en een betere bereikbaarheid. Daarom verhuist De Klerk Elektro medio oktober van de binnenstad van Middelburg naar het nabijgelegen bedrijventerrein Arnestein, meer specifiek naar de Ampèreweg 26L. Arno de Klerk (39), die het door zijn grootvader opgerichte bedrijf begin dit jaar overnam van zijn ouders, is er blij mee. “Qua oppervlakte scheelt het niet zoveel met wat we nu hebben, maar wel zitten we daar direct aan de nieuwe N57. Dat betekent dat we sneller bij onze klanten zijn en vice versa.” Het familiebedrijf was vanaf 18 december 1954 gevestigd aan de Nederstraat. Tot twee jaar geleden exploiteerde het daar tevens een lampenzaak, een begrip in Middelburg. Tegenwoordig opereert het elektrotechnisch installatiebedrijf op heel Walcheren en daarbuiten. “Dat betekent dat we minder behoefte hebben aan een zichtlocatie. Bovendien biedt het bedrijventerrein perspectief en een verbreding van onze klantenkring. Ook kunnen onze relaties er voor de deur parkeren, wat in de binnenstad een stuk lastiger is”, aldus Arno de Klerk. De Klerk Elektro verzorgt met een volledig op elkaar ingespeeld team van vier medewerkers het hele (kracht)stroomgebeuren voor bedrijven, kantoren, winkels, horeca en particulieren. Ook (LED) verlichting, alarmering en camerabewaking behoren daartoe. Het bedrijf is aangesloten bij de brancheverenigingen Uneto-VNI en Sterkin en is 24/7 bereikbaar. Ervaring, flexibiliteit en betrouwbaarheid zijn bij dat alles de sleutelwoorden. “We staan dicht bij de veelal vaste klant, die weet wat hij aan ons heeft.”

De Klerk Elektro Ampèreweg 26 L Postbus 107 4330 AC Middelburg T. 0118-613193 F. 0118-640026 E. deklerkelektro@zeelandnet.nl I. www.deklerk-elektro.nl


bedrijfsprofiel

bedrijfsprofiel

H4A Uniek in zijn combinatie

Megabed B.V. All in the family?

H4A is een toonaangevend bedrijf in Zeeland. “Onze organisatie is het resultaat van diverse Zeeuwse familiebedrijven die vanaf 1968 samen hun krachten hebben gebundeld. Door fusies en overnames is H4A geworden tot wat het nu is: een modern familiebedrijf met meerdere vestigingen verspreid over heel Zeeland en ruim 240 vaste medewerkers. Onze kracht is het combineren van werkzaamheden uit verschillende disciplines.” aldus Eric de Ruijsscher, al 25 jaar directeur van H4A.

De geschiedenis van Megabed start 20 jaar geleden in de Walstraat in Vlissingen. Daar begon Chris Hanraads destijds een beddenspeciaalzaak, die hij later voortzette in Oost-Souburg. Na een aantal succesvolle jaren werd besloten om ook in Kapelle een vestiging te openen, 1000 m² winkeloppervlak met bedtextiel, matrassen, bodems en een ruim assortiment aan boxsprings.

Combineren van expertises

De Ruijsscher zelf is een zoon van één van de oprichters die in 1968 de ZA&A vormden. Deze naam werd later veranderd in H4A (Holding de Vier Ambachten). Niet alleen de naam maar ook de focus van het bedrijf veranderde door de jaren heen. Waar de organisatie zich eerst vooral richtte op de wegenbouw werden er later diverse disciplines aan de organisatie toegevoegd. De Ruijsscher: “Opdrachtgevers kunnen, naast alle werkzaamheden op het gebied van infrastructuur, bij H4A ook terecht voor werkzaamheden op het gebied van onder andere bouw, utiliteit, groenvoorziening en hekwerk. Daarnaast hebben we een eigen asfaltcentrale. Het leveren van dit totaalpakket maakt H4A uniek in zijn combinatie. Onze projecten worden optimaal en efficiënt uitgevoerd en dat betekent winst voor de opdrachtgever: één aanspreekpunt, één eindresultaat.“ ■

H4A Wervenweg 10 4551 MC Sas van Gent T. 0115-471460 E. info@h4a.nl I. www.h4a.nl

Inkoopvoordeel

Inmiddels is zoon Ralph mede-eigenaar en doet het bedrijf goede zaken. Wat maakt dit bedrijf zo succesvol? Daar hebben vader en zoon pasklare antwoorden op. “Wij voeren een uitgebreid assortiment, met bekende merken, hebben grote voorraden en kunnen daardoor snel leveren”. Naast het feit dat Megabed 2 winkels heeft, runnen zij ook een webshop, een outletstore én vervullen zij ook nog een groothandelsfunctie onder de naam Bedline Group bv. Daarmee voorzien zij hotels, recreatiewoningen en de offshore van kwalitatief goede bedden tegen scherpe prijzen.

Gemotiveerd personeel

Er is nog een ander argument dat bijdraagt aan het succes van Megabed en dat is het super gemotiveerde personeel. Door de grote mate van zelfstandigheid en betrokkenheid bij de zaak zorgen de 8 medewerkers voor klantenbinding en goede service. “Wij zien het personeel hier als één grote familie”, aldus Chris Hanraads en dat heeft er toe geleid dat wij momenteel een succesformule in handen hebben, waar we de komende jaren zeker nog uitbreidingsplannen van kunnen verwachten. ■

Megabed B.V. Paspoortstraat 32-34 4388 BH Oost-Souburg T. 0118-469670 E. info@megabed.nl I. www.megabed.nl s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

27


Familiebedrijven index De Klerk Elektro VOF

Firma Klouwers

Het bedrijf is opgericht door Abraham de Klerk als Elektrotechnisch installatie bureau A.de Klerk gehuisvest in de Puntpoortstraat en Dampoortstraat te middelburg. In 1954 is het bedrijf verhuisd naar de Nederstraat met winkel in verlichting en elektrische materialen. Zoon Kees de Klerk en diens vrouw zijn bij het bedrijf gekomen en de bedrijfsnaam is toen veranderd in A.de Klerk & Zn. Later heeft het echtpaar het bedrijf volledig overgenomen. De huidige eigenaar en zoon Arno de Klerk kwam in de firma en de naam veranderde in De Klerk Elektro VOF. Eind 2012 verhuist het bedrijf naar een nieuw pand.

Firma Klouwers werd in 1897 opgericht als zaaizaadhandel op de Baandijk in Terneuzen. In 1920 werd er gebouwd aan de Herengracht (zie foto) en in 1968 was de verhuizing een feit naar het, toen nieuwe, industrieterrein Driewegen (nu Handelspoort). In 1990 is de firma zich mede gaan toeleggen op de op-en overslag van bulkgoederen en op logistieke dienstverlening aan transportondernemingen, producenten en handelaren. Klouwers beschikt over ruim 8000 m2 overdekte opslag, 4 laadstations voor bulkproducten en een 60-tons weegbrug.

Autobedrijf Joosse

Iwaarden Schilders

Autobedrijf Joosse 1912-2012. Begonnen door Johannes Joosse als fietsenzaak, later uitgebreid met elektricienswerk, taxi, autoverhuur en loondorsen. In 1948 trad zoon Rijk Joosse toe en kwam het accent steeds meer op auto’s. Gedurende de jaren 50 werden de elektriciteits- en de loondorstak verkocht, in 1973 de fietsen. Het eerste autodealerschap (Peugeot) kwam in 1956. Vanaf 1979 wordt het merk Ford gevoerd met sinds 1985 de 3de generatie Johan en Piet Joosse als eigenaren. Op de foto uit 1939 Johannes links.

Iwaarden Schilders is een familiebedrijf sinds begin 20e eeuw. Van origine een ambachtelijk schildersbedrijf maar in de loop der tijd uitgegroeid tot een allround afwerkingsbedrijf. Met een team van ongeveer 50 enthousiaste vaklieden voeren zij dagelijks, schilder-, behang-, glas-, spuit-, stuc-, en timmerwerkzaamheden uit. Klanten zijn particulieren, bedrijven, woningbouwverenigingen, aannemers, overheidsinstellingen etc. Het werkgebied beslaat heel Zeeland, het zuiden van Zuid-Holland en het westen van Noord-Brabant.

MEGABed b.v.

Kwekerij Westhof

In 1991 begon Chris Hanraads in de Walstraat te Vlissingen “C&C HouseStyle”. Toen nog als woninginrichter met tapijt, bedden en gordijnen. Dit bleek echter al snel te klein, en verhuisden de activiteiten naar Oost-Souburg. In 2000 kwam zijn vrouw Eveline en zoon Ralph in het bedrijf, tevens veranderde de naam in MEGAbed. Ondertussen zijn er acht personeelsleden actief in de vestigingen te Oost-Souburg, Kapelle en Heinkenszand.

28

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

Kwekerij Westhof is een familiebedrijf sinds 1871. Het huidige bedrijf bestaat uit Boomkwekerij en fruitteelt. De specialisatie is het kweken van walnotenbomen. Op dit moment is de 5e generatie actief in het bedrijf. De afzet van de walnotenbomen vindt vooral plaats in Noord-West Europa. De afzet van de laanbomen en ander plantmateriaal gaat naar handelaren, institutionele markten en bedrijven en particulieren. Als Zeeuwse kwekerij is Zeeland daarin het belangrijkste afzetgebied.


x Hanse staalbouw Hoefsmid, wagenmakerij, loodgieterwerk, installatie aan kolen- en oliekachels, verkoop van witgoed, potten en pannen, installatie van CV-installaties; kortom, een rijke geschiedenis gaat voor aan het huidige Hanse Staalbouw. In 1907 is het bedrijf gestart en inmiddels uitgegroeid tot een belangrijke speler op de staalbouwmarkt. Met meer dan 100 personeelsleden wordt iedere dag met veel plezier gewerkt aan de productie en bouw van industriële, agrarische en utiliteitspanden.

Bosman transport

G. Bosman Nisse is een transportbedrijf dat actief is sinds 1924. Gilles Bosman startte in 1924 met een T-Ford om fruit naar de markt en de veiling te brengen en melk naar de zuivelfabriek. In 1958 kwam zoon Wim in de zaak, de naam van de zaak veranderde toen in G. Bosman & Zoon. Sinds 1965 staat Wim aan het hoofd van het bedrijf en sinds 1985 laat hij zich daarin door zijn zoon Giljo bijstaan. Onder hun leiding is G. Bosman & Zoon een internationaal transportbedrijf geworden. G. Bosman Nisse rijdt tegenwoordig met 50 trekkende eenheden en 65 trailers voor diverse klanten die actief zijn in de agrarische sector. G. Bosman Nisse vervoert tegenwoordig voornamelijk: Groente’s, meststoffen en veevoeders. De directie word nu gevoerd door Giljo Bosman.

Van beers Sinds de start in 1985 is het kantoor gevestigd in Grijpskerke. Oorspronkelijk met kantoor aan huis, daarna in een oud huisje dat is verbouwd als kantoorpand. Begin 2012 is het bedrijf gevestigd in een geheel nieuw gebouwd kantoorpand. Vanuit het niets begonnen met 1 klant, is het bedrijf langzaam maar zeker gegroeid naar een zeer diverse klantenkring. Hierdoor is er een enorme kennis en ervaring opgebouwd, die zowel door studie als praktijk nog dagelijks wordt vergroot.

Leeuwtrans

Leeuwtrans, een internationaal transportbedrijf, is opgericht in 1998, door Peter en Els de Leeuw. Het familiebedrijf is als een klein transportbedrijf begonnen. In 2004 is zoon Ronnie medeeigenaar geworden. Medio 2009 heeft Leeuwtrans zijn grenzen verlegd, door te investeren in een nieuw bedrijfspand. Leeuwtrans biedt een volledig pakket, op- en overslag van goederen, verhuur bedrijfsruimte, logistieke diensten en transport. Peter en Ronnie richten zich op planning, aansturing productie en logistieke diensten. Els en Melissa verzorgen de administratie. Leeuwtrans heeft één vaste medewerker in dienst, neef Wim de Leeuw, chauffeur. Leeuwtrans is in de afgelopen jaren gegroeid van éénmanszaak, naar familiebedrijf!

Van antwerpen milieutechniek

Onze jarenlange ervaring in de AGF-industrie heeft voor deze sector een zeer doeltreffend procédé opgeleverd voor het zuiveren en hergebruiken van het waswater. Door de grote mate van zuiverheid van het waswater wordt een beter eindproduct verkregen. Het is zelfs mogelijk om de aardappelen met gedesinfecteerd water te behandelen waardoor de kwaliteit wordt verhoogd. Daarnaast is er een belangrijke besparing op lozingskosten en op het innemen van leidingwater te realiseren. Door onze uitgebreide ervaring en doordat we de installatie op onze locatie al opbouwen is het mogelijk de installatie zeer snel op uw locatie te implementeren zodat u en uw bedrijfsvoering zo min mogelijk overlast zal ondervinden van bouwwerkzaamheden.

paree b.v.

In 1930 richtte dhr. Parée senior in ’s-Heerenhoek een elektrotechnisch bedrijf op dat installaties aanlegde bij particulieren en beginnende bedrijven. Medio jaren ’60 en ’70 richtte Paree B.V. zich steeds meer op industrie en dienstverlening. Begin jaren ’80 besloot Paree B.V. zich verder te specialiseren op het terrein van Industriële Automatisering en zette daarnaast een afdeling Telecom op. In de jaren ’90 werd de dienstverlening verder uitgebreid met het ontwerpen en realiseren van datanetwerken en beveiligingsinstallaties. Inmiddels is Paree B.V. uitgegroeid tot een bedrijf met circa 135 vaste werknemers.

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

29


H4a

Op 31 december 1968 werd de ZA&A (Zeeuwse Asfalt- en Aannemingsmaatschappij), voorloper van H4A opgericht.Acht regionale wegenbouwbedrijven bundelde hun krachten om samen de productie en verwerking van asfalt te gaan doen. Door fusies en overnames van diverse familiebedrijven is H4A geworden tot wat het nu is: een modern geoutilleerd en in vele disciplines van bouw en infrastructuur actief bedrijf met ruim 240 vaste medewerkers en meerdere vestigingen verspreid over heel Zeeland.

Groosman Bedrijfswagens B.V.

Sinds 1972 is Groosman actief in onderhoud en verkoop van vrachtwagens en andere gespecialiseerde machines. Het bedrijf is gevestigd in Sas van Gent, ZeeuwsVlaanderen en is officieel dealer van Renault Trucks in de provincie Zeeland en West-Brabant. Naast het Renault Trucks dealerschap heeft Groosman Bedrijfswagen B.V. ook het dealerschap van Terberg Benschop vrachtwagens.

airpack B.V.

Airpack, opgericht in 1978 door Piet Warnar, is een bedrijf dat custommade compressor, droger en stikstof installaties produceert voor de olie en gasindustrie. Van een klein bedrijf in een havenpandje in Zierikzee zijn zij uitgegroeid tot een onderneming met 15.000 m2 vloeroppervlak en 100 man personeel dat wereldwijd opereert. Inmiddels is het eigendom van bedrijf overgedragen aan de 2e generatie van de familie en zal dochter Petra in de nabije toekomst de plaats van haar vader als directeur innemen.

30

s p e c i a l Z EELAND b us i n e ss | s e p t e m b e r 2 0 1 2

van hoek BV

Van Hoek BV met zijn 3 bedrijfstakken (garage, taxi en berging) vindt zijn oorsprong in de twintiger jaren. Toon van Hoek (opa van de huidige vennoten) startte aan het Rillandse station en zoon Piet volgde hem in 1934 op. Ondanks moeilijke omstandigheden rond de oorlog en tegenslagen door brand en watersnood bleef het bedrijf bestaan. In de loop der jaren is Van Hoek uitgegroeid tot een modern familiebedrijf met als vennoten Kees & Ine van Hoek en Peter & Kitty van Hoek. Het bedrijf is inmiddels gevestigd op industrieterrein “De Poort”en heeft zo’n 30 werknemers. Hier leveren zij hun bijdrage aan de mobiliteit van mensen. Dat doen zij door een mix van activiteiten: autoverkoop, auto-onderhoud, taxivervoer en berging. Als kernwaarden gelden: kwaliteit, flexibiliteit, persoonlijk contact, maatwerk en service.

Elektromotoren Bracke

Wat in 1967 begon als hobby in een klein schuurtje is in 45 jaar tijd uitgegroeid tot een bedrijf wat is gespecialiseerd in Elektromechanisch Onderhoud en Industriële Automatisering. Innovatief, Betrokken, Ontzorgend en Flexibel zijn daarbij al die jaren al de kernwoorden. Op maandag 17 september bestaat Elektromotoren Bracke officieel 45 jaar en groeit nog altijd. Elektromotoren Bracke BV telt momenteel 28 medewerkers en heeft vestigingen in Clinge en in het Belgische Sint Gillis Waas.

Touch! Reclame in Goes Vader Jan Kooren startte in 1990 het full service reclamebureau Touch! in Goes. Zoon Bjorn kwam tien jaar later in de zaak en nam het reclamebureau van hem over en breidde Touch! uit met mediabedrijf Seemedia. Jan ging zelfstandig verder. Vader en zoon hebben nu beiden een eigen bedrijf in de communicatie. Ze zijn geen concurrenten van elkaar, maar vullen elkaar aan en werken regelmatig samen


Ford Joosse... ...al 100 jaar

uw partner in mobiliteit!

Binnenkort in onze showroom de nieuwe Ford-B-MAX

1912

2012

Kijk voor onze jubileum aanbiedingen op www.ford-joosse.nl

Autobedrijf Joosse

Go Further

Volg ons nu op:

Twitter

Facebook

Vlissingen • Gildeweg 20 • Tel.: 0118-419420 Nieuw en St. Joosland • Oude Rijksweg 60 • Tel.: 0118-601443

Zeeland Business Magazine Special Zeeuwse Familiebedrijven 2012  

Bijlage van ZB6-2012 over familiebedrijven in Zeeland met medewerking van Baker Tilly Berk Goes, Rabobank Walcheren/Noord-Beveland en Raboba...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you