Page 1

11 Huis van het Nederlands Brussel


11 Huis van het Nederlands Brussel


inhoud

DE CURSISTEN

14

KALENDER 2011

8

DUIDELIJKE TAAL OP SCHOOL Het Huis van het Nederlands Brussel

5

27

interview met Jef Deschuyffeleer (SPES basisschool voor bijzonder onderwijs Laken)

Nederlands leren

11

Nederlands oefenen

19

Duidelijk in het Nederlands communiceren

25

Taalbeleid Nederlands in Brusselse diensten, organisaties en bedrijven

29

TAALBELEID IN HET VOLWASSENENONDERWIJS

Brusselse docenten NT2

35

interview met Deavy Amerlynck (Brucovo)

32

Een sterkere HvN-sector in Brussel en heel Vlaanderen 39 Medewerkers en bestuursleden van het Huis

44

Projecten en werkingen: kort overzicht

46

TAALBELEID IN HET HOGER ONDERWIJS

33

interview met Annemie De Rouck (EhB) en Ann De Moor (HUB/KAHO)

DE HVN-SECTOR

41

interview met Sarah Auwerx (Huis van het Nederlands Vlaams-Brabant)


voorwoord Beste lezer Zowat 18.000 Brusselaars die via het Huis Nederlands willen leren, 26 Brusselse scholen die met ons werken aan hun communicatie in het Nederlands met anderstalige ouders en meer dan 60 bedrijven die ons team taaladvies contacteren. U leest het, 2011 was een druk jaar voor Nederlands in Brussel. In deze beknopte versie van ons jaarverslag leest u wat Screening en oriëntering, Taalpromotie, Taalbeleid en NT2-­ondersteuning voor ons betekenen. Hoe wij werken aan een meertalig Brussel. En we geven u natuurlijk onze belangrijkste actiepunten van het afgelopen jaar mee. De lijst is zeker niet exhaustief, maar we hopen dat ze u alvast zin geeft om ons nòg beter te leren kennen. Veel leesplezier en graag tot in het Huis van het Nederlands Brussel. Gunther Van Neste Directeur


1

Het Huis van het Nederlands Brussel


DE HUIZEN VAN HET NEDERLANDS Bij de Huizen van het Nederlands kan iedereen terecht voor informatie over Nederlands leren. De 8 Huizen werden bij decreet opgericht in 2004 en zien elk jaar een sterke groei van het aantal kandidaat-cursisten Nederlands.

p.11

De Huizen geven zelf geen les, maar bepalen met een aantal tests welke cursus of welk traject het meest geschikt is voor iemand die Nederlands wil leren. Daarbij houden ze rekening met allerlei factoren zoals het niveau, de lesplaats, de frequentie en de reden om de taal te leren. Nadat het profiel van een kandidaat-cursist is opgemaakt, wordt hij of zij doorverwezen naar de meest geschikte cursus of opleiding.

opdrachten TAALPROMOTIE Brusselaars aanzetten om Nederlands te leren, te oefenen of te gebruiken

Het Huis van het Nederlands Brussel

SCREENING EN ORIËNTERING Ervoor zorgen dat Brusselaars die Nederlands willen leren of oefenen, terechtkomen in het aanbod dat het best bij hun vraag past

Naast die decretale opdracht heeft het Brusselse Huis van het Nederlands nog drie andere opdrachten: taalpromotie, ondersteuning van de lessen Nederlands als Tweede Taal (NT2) en taalbeleid.

BRUSSELAARS MOTIVEREN EN DE LESSEN NT2 ONDERSTEUNEN

p.35

Taalpromotie betekent Brusselaars motiveren en drempels verlagen om Nederlands te leren, te oefenen of te gebruiken. Met specifieke infomomenten en sensibiliseringsacties wijst het Huis de Brusselaars op de meerwaarde van het Nederlands en wijst het hen de weg naar de les. Tegelijkertijd helpt het Huis de scholen om die taallessen nog beter af te stemmen op de typisch Brusselse realiteit. Dat is één van die andere opdrachten van het Huis: de ondersteuning van de lessen NT2.

ONDERSTEUNING NT2 De inhoud van Brusselse taalinitiatieven zoveel mogelijk afstemmen op Brusselse taalleerders en de meertalige, hoofdstedelijke context

TAALBELEID Brusselse diensten, organisaties en bedrijven ondersteunen die het Nederlands een plaats willen geven binnen hun organisatie of werking

OEFENKANSEN NEDERLANDS

p.19

p.25

Nederlands leren is één ding, de taal effectief gebruiken is nog iets anders. Toch zijn er heel wat mogelijkheden. Van deelname aan socioculturele activiteiten tot het volgen van Nederlandstalige media: kansen om Nederlands te oefenen bestaan overal. In opdracht van de Vlaamse overheid leidt het Brusselse Huis van het Nederlands cursisten NT2 naar tal van oefenmogelijkheden. Maar het Huis werkt ook met de organisaties aan Nederlandstalige kant: via trajecten en vormingen Duidelijke Taal leren Nederlandstaligen in het Nederlands communiceren met anderstaligen.

TAALBELEID VOOR ORGANISATIES, DIENSTEN EN BEDRIJVEN Rond taalbeleid heeft het Brusselse Huis in opdracht van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) een brede werking uitgebouwd. De situatie in de hoofdstad is heel specifiek en het is niet altijd evident om Nederlands een plaats te geven in die meertalige context.

p.29

Ondertussen werken een heel aantal Brusselse organi­saties, diensten en bedrijven daarvoor samen met het Huis. VlaamsBrusselse organisaties krijgen voor hun communicatie naar een anderstalig publiek advies en begeleiding. Brusselse hogescholen werken met ons samen om de taalvaardigheid van hun studenten te verhogen. Bij Brusselse opleidings- en terwerkstellingsinitiatieven zorgen we voor taalcoaching. En meer en meer bedrijven en diensten werken via een contract met het Huis aan een taalbeleid voor hun personeel.

8 Het Huis van het Nederlands Brussel

subsidie­ gevers De Vlaamse overheid en de Vlaamse Gemeenschaps­ commissie (VGC) zijn de twee grote opdrachtgevers van het Huis van het Nederlands Brussel. Zij kennen bijna 90% van de subsidies van het Huis toe. Daarnaast zijn er nog specifieke projectsubsidies vanuit de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC), het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Europees Integratiefonds (EIF). De HogeschoolUniversiteit Brussel (HUB) en de Erasmushogeschool (EhB) kopen rechtstreeks de expertise van het Huis in.


partners Het Huis heeft een breed netwerk van partners uitgebouwd. Het is onmogelijk een overzicht te geven van alle organi­ saties, instellingen, diensten en bedrijven waarmee het Huis samenwerkt. Maar een aantal ervan neemt al sinds het ontstaan van het Huis een specifieke plek in. Zij geven sinds 2003 mee gestalte aan het Huis. • De aanbodverstrekkers NT2 (de “scholen”): - De 5 Brusselse centra voor volwassenenonderwijs (CVO) die lessen Nederlands als Tweede Taal (NT2) aan­bieden: CVO Brussel, CVO Lethas, CVO Kamer voor Handel en Nijverheid, CVO Meise-Jette en CVO StrombeekGrimbergen. - Het Brussels centrum voor basiseducatie (CBE): Brusselleer. - Het universitair talencentrum (UTC) aan de HUB. - De Brusselse VDAB

BEZOEK Vraag een bezoek aan en kijk zelf wat een COVAARtest is, hoe een screening verloopt, wat wij allemaal doen en hoe wij Nederlands in Brussel aanpakken.

LUNCH Kom lunchen in Café ABC, een werkervaringsproject met een gevarieerd publiek. Café ABC is elke werkdag open en ligt op de eerste verdieping van het Huis van het Nederlands.

• De inrichters van beroepsopleidingen zoals VDAB, de derden­organisaties binnen Tracé Brussel en Syntra.

VERGADERING

• Partners met een werking voor specifieke doelgroepen: bon (inburgering), Foyer (integratie), Actiris en de Werkwinkels (werk), Bru-taal (taalstimulering).

Gebruik ons Huis en vergader in hartje Brussel in onze lokalen of in ons auditorium. Huur lokalen en vraag catering aan via onze website.

• En uiteraard de 7 andere Huizen van het Nederlands (één per Vlaamse provincie, een Huis in de stad Antwerpen en een Huis in de stad Gent)

Het Huis van het Nederlands Brussel 9


kalender 2011 JANUARI 1/1/2011 Het Huis zet 2011 in met een nieuwe website en huisstijl. 11/1/2011 Bij IntecBrussel start de samenwerking tussen een taalcoach van CVO Lethas en de vakdocenten van de opleiding PC-technicus. Ze werken samen aan toegankelijk lesmateriaal en taalgerichte vaklessen. Het Huis coördineert en ondersteunt dit EIF-project.

FEBRUARI p.27

1/2/2011 In de Sint-Jozefschool in Evere geeft Minister Vanraes het startschot van Nederlands voor ouders. De Standaard, De Morgen, Het Laatste Nieuws, fmbrussel, Knack.be en andere media pikken het nieuws op. 14/2/2011 - 21/3/2011 Het Huis werkt mee aan de vierde editie van Wil je met mij... in Sint-Pieters-Woluwe en probeert het wereldrecord speeddaten te breken. 20/2/2011 Een winterwandeling door de Molenbeekvallei is de eerste Bijt in je vrije tijd-activiteit in Wemmel. Bijt in Brussel wordt daarmee succesvol geëxporteerd naar een nieuwe regio. In de loop van 2011 en 2012 volgen ook in de rest van Vlaanderen Bijt in je vrije tijd-projecten.

MAART 4/3/2011 231 docenten NT2 nemen deel aan de trefdag in Leuven. Het is één van de vier trefdagen NT2 in de nieuwe stijl en het resultaat van de werkgroep Trefdagen, getrokken door het Huis van het Nederlands Brussel. 18/3/2011 Op de studiedag Talige zorg voor Brusselse ouderen presenteert het Huis de resultaten van de taalomgevingsanalyses in 3 Brusselse rusthuizen. Gevolg: in 2011 en 2012 werken meer dan 10 Brusselse rusthuizen met het Huis aan tweetalige zorg. 29/3/2011 Het team taaladvies heeft een eerste gesprek met de gemeentesecretaris en de Schepen voor Nederlandstalige aangelegenheden van Sint-Gillis. De intensieve samen­werking die hierop volgt, leidt tot een vernieuwend taalbeleidsplan voor het gemeentepersoneel.

APRIL 1/4/2011 Het Oost-Vlaamse Huis van het Nederlands lanceert Taalmix.be, een concept ontwikkeld naar Patati Patata Brussel.

MEI p.31

10/5/2011 Kassamedewerkers van Cora Anderlecht zien pop-ups verschijnen op hun kassaschermpjes. De pop-ups zijn kleine taaltips of oefeningen Nederlands voor de kassamedewerkers die Nederlandse les volgen. 11/5/2011 Het Huis lanceert samen met Minister Smet Zap met je klas: Nederlands oefenen met tvbrussel. Zap met je klas krijgt meteen aandacht in De Standaard, Het Nieuwsblad, Knack, Metro en Brussel deze Week. 23/5/2011 Onder de noemer “Nederlands binnen Europa. Samen maken we er werk van” presenteren de taalbeleidsadviseur van het Huis en de interne taaltrainer het taalbeleidsplan van de Europaziekenhuizen aan de diensthoofden. 27/5/2011 Op televisiezender Acht “wordt Jean Vlaming” en zoekt hij daarvoor hulp bij het Huis van het Nederlands Brussel. Een Intaker oriënteert hem naar een cursus Nederlands en hij krijgt advies van één van onze logopedistes.

JUNI 23/6/2011 Sandrine Mereau is de 100ste Brusselaar die in 2011 advies krijgt in de Taalgarage. Ze wil vooral Nederlands leren voor op het werk.

10 Het Huis van het Nederlands Brussel


JULI 4/7/2011 De start van een nieuwe zomercursus IloveNL, studietaalvaardigheid voor studenten van de HUB en EhB.

p.33

AUGUSTUS 18/8/2011 Nadat in april de muren van de derde en vierde verdieping van het Huis gesloopt worden, is er in augustus een mooi resultaat: 16 nieuwe lokalen, nieuwe gangen en een vernieuwde trappenhal achteraan in het hoofdgebouw.

SEPTEMBER 1/9/2011 September is traditioneel een drukke periode in het Huis van het Nederlands. In september alleen al komen meer dan 2.800 Brusselaars langs bij het Huis. 20/9/2011 Twee taalcoaches en 6 vakdocenten van TKO Kinderzorg (CVO Brussel) starten met het herwerken van hun cursusmateriaal, zodat cursisten met een instapniveau Nederlands 2.3 de lessen beter kunnen volgen. 28/9/2011 Ouders van de voetbalspelertjes in Ritterklub Jette volgen een infosessie. Hoe en waarom proberen Ritterklub, Jes Brussel en het Huis er samen voor te zorgen dat Nederlands zoveel mogelijk de voertaal op en rond het veld blijft? En waar kunnen ook de ouders van de spelertjes in Brussel Nederlands leren? Het pilootproject van het Huis wordt alvast enthousiast onthaald.

OKTOBER 17/10/2011 De eerste checklists Duidelijke Taal - ontwikkeld door de acht Huizen van het Nederlands - gaan in druk. Ze moeten iedereen die een vorming Duidelijke Taal volgt, helpen om de tips toe te passen in hun communicatie met mensen die het Nederlands nog niet perfect beheersen. 27/10/2011 De Vlaamse Overheid lanceert Taal­boulevard.be, een nieuw platform voor iedereen die rond oefenkansen Nederlands en Duidelijke Taal wil werken.

NOVEMBER 2/11/2011 Plonge dans le néerlandais: 10 Brusselse jongeren trekken een week naar Antwerpen om daar als vrijwilliger in het Nederlands aan de slag te gaan. 3/11/2011 Het Huis stelt, ook hier met heel wat persaandacht, opnieuw een recordaantal kandidaat-cursisten NT2 vast. 8/11/2011 De lancering van Proper Nederlands, Nederlands in de schoonmaaksector, is een succes en komt mooi in de pers dankzij onder andere fmbrussel, Brusselnieuws, tvbrussel, radio 2, La Libre. 14/11/2011 Brussels Philharmonic, de latere Oscarwinnaar, start de samenwerking op met het Huis. De leden van het orkest willen Nederlands leren en oefenen, om meer en beter contact te hebben met Nederlandstalig Brussel. 28/11/2011 Logopediste Marianne Housen evalueert in Man Bijt Hond de uitspraak van Belgiës nieuwe Eerste Minister.

DECEMBER 8/12/2011 Meer dan 2.000 cursisten NT2 nemen deel aan de vijfde Bijt in Brussel Dag.

Het Huis van het Nederlands Brussel 11

p.31


• 18.000 Brusselaars die Nederlands willen leren of verbeteren, komen in 2011 langs bij het Brusselse Huis van het Nederlands. Het Huis - screent en oriÍnteert iedereen die Nederlands wil leren - sensibiliseert en informeert Brusselaars over de meerwaarde van het Nederlands en de leer- en oefenmogelijkheden - en werkt mee aan een aanbod NT2 dat zo goed mogelijk afgestemd is op de noden van onze stadsgenoten

Iedereen die Nederlands wil leren, doorverwijzen naar de meest geschikte cursus NT2. Dat is de kernopdracht van alle Huizen van het Nederlands en dus ook van het Brusselse. De meeste individuele Brusselaars die langskomen bij het Huis doen dat dan ook om die reden: ze willen Nederlands leren. Maar het Huis in Brussel helpt ook iedereen die zijn of haar Nederlands wil oefenen en Brusselaars die in het kader van een bepaalde regelgeving een bewijs van hun kennis van het Nederlands nodig hebben. Deze publieke werking is de basisdienstverlening van het Huis. Intern staat het team Screening en OriĂŤntering daarvoor in.


2 Nederlands leren of verbeteren


acties in 2011 INFORMEREN EN SENSIBILISEREN

HET AANBOD NT2 AFSTEMMEN OP DE NODEN

De Brusselaar is meer en meer overtuigd van het belang van het Nederlands. Toch is het niet altijd voor iedereen duidelijk waar en hoe je de taal het best kan leren. Daarom zorgt het Huis geregeld voor informatiecampagnes. Ook op tewerkstellingsbeurzen, studiedagen en andere evenementen informeren we de bezoekers over de mogeツュlijkheden om Nederlands te leren in Brussel.

Om de duizenden kandidaat-cursisten optimaal door te verwijzen naar de meest geschikte cursus, is het natuurlijk erg belangrijk dat het aanbod ook groot genoeg is. Daarom maakt het Brusselse Huis samen met de aanbodverstrekkers NT2 twee maal per jaar een uitgebreide omgevingsanalyse op.

Voor bepaalde groepen Brusselaars, zoals anderstalige ouders met kinderen in het Nederlandstalig onderwijs, bezoekers van gemeenschapscentra of leden van etnisch-culturele zelforganisaties, zijn specifieke sensiツュ biliseringsacties ontwikkeld. Daarbij gaat het Huis ook uitdrukkelijk in op de meerwaarde die de kennis van het Nederlands kan betekenen.

KLANTEN SCREENEN, ORIテ起TEREN, INSCHRIJVEN VOOR CURSUSSEN OF DOORVERWIJZEN Samen met onze klanten zoeken we een geschikt aanbod op basis van hun testresultaten, voorkeuren, en de reden waarom ze Nederlands willen leren. Het resultaat kunnen taallessen of taalgerichte vakopleidingen zijn, maar we verwijzen ook door naar de Taalgarage (ons adviescentrum voor zelfstudie) of partners zoals Bru-taal (het Brussels Netwerk voor taalstimulering) en bon (Inburgering Brussel).

Op basis van de behoeften van de kandidaat-cursisten NT2 worden prognoses opgemaakt voor het komende half jaar en wordt het aanbod verder uitgewerkt. Op deze manier stemmen het Huis en de aanbodverstrekkers het aanbod af op de vraag en worden de overheidsmiddelen optimaal ingezet. Met bepaalde partners zoals het Brussels Onthaalbureau (bon vzw) en het Brussels arbeidsbureau Actiris werkt het Huis intensief samen. Ze zorgen voor de aansluiting tussen de trajecten van beide organisaties en het NT2-aanbod. Zo komen werkzoekenden die opgevolgd worden door Actiris, en inburgeraars die begeleid worden door bon vlot en snel in het meest gepaste NT2-aanbod terecht.

Brusselaars die Nederlands willen leren, kunnen voor die screening terecht in het hoofdgebouw in de Philippe de Champagnestraat in hartje Brussel, of in onze antennes op dinsdag (Elsene, gemeenschapscentrum Elzenhof) of donderdag (Jette, gemeenschapscentrum Essegem).

p.29

In bedrijven en organisaties die onze hulp inroepen om een taalbeleid uit te werken, screenen we het taalniveau van het personeel ter plaatse en op maat. Voorbeelden zijn ziekenhuizen, werkervarings- of opleidingsprojecten, de gevangenis van Sint-Gillis, woonzorgcentra en winkels.

Europees referentiekader

A1

Breakthrough

Module 1.1 Overlevingsniveau

A2

Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO)

Breakthrough 1 Breakthrough 2 Breakthrough 3 Breakthrough 4

240 u.

Niveau 1

80 u.

Waystage 1 mond Waystage 1 schr Waystage 2 mond Waystage 2 schr

240 u.

Niveau 2

80 u.

Niveau 3

80 u.

Waystage

Module 1.2

80 u. 120 u. 180 u.

Threshold 1

Module 2.1

80 u. 120 u. 180 u.

Module 2.2

80 u. 120 u. 180 u.

Threshold 3

Module 2.3

120 u.

Threshold 4

Module 2.4

120 u.

Threshold 2 Beperkte talige zelfstandigeid

UTC - HUB

80 u. 120 u. 180 u.

RG 1

B1

Centra voor Basiseducatie (CBE)

RG 2

B1+

B2/ B2+

Vantage 1

C1/ C1+

Effective- EffectiveUitgebreide talige ness ness zelfstandigheid 1 2

C2

Vantage 2

Echte talige zelfstandigheid

Mastery

14 Nederlands leren of verbeteren

RG 3

Module 3.1

Module 3.2

120 u.

Niveau 4

80 u.

RG 4

Module 4.1

Module 4.2

120 u.

Niveau 5

80 u.

Niveau 6

Overzicht van de verschillende modules NT2 (CVO, CBE, UTC) ten opzichte van het Europees Referentiekader der Talen.


TESTEN IN HET KADER VAN HET GOK-DECREET EN DE VLAAMSE WOONCODE Vanaf het schooljaar 2011-2012 kunnen kinderen voorrang krijgen in het Nederlandstalig onderwijs als een ouder een diploma of attest van Nederlandstalig onderwijs kan voorleggen. Dat besliste de Vlaamse overheid in het kader van de inschrijvingsvoorwaarden in het basis- en secundair onderwijs. Maar niet elke Brusselaar die met zijn of haar kind Nederlands kan spreken, kan zo’n attest voorleggen. In dat geval, kan een ouder voor een test terecht bij het Huis van het Nederlands. Afhankelijk van het resultaat levert het Huis al dan niet een attest af. De regelgeving bepaalt dat kandidaten daarvoor het niveau B1+ moeten beheersen.

p.12

Ook in het kader van de Vlaamse Wooncode testen we en kennen we een attest toe aan kandidaat-huurders met een taalniveau A1 van het Europees referentiekader.

DE KWALITEIT VAN ONZE DIENSTVERLENING VERBETEREN Een organisatie die haar dienstverlening niet in vraag stelt, staat de facto stil. Daarom zet het Huis sinds 2011 ook expliciet in op kwaliteitsverbetering. Onder meer een uitgebreide bevraging van de klanten, de uitbreiding van de openingsuren in de antennes en de mogelijkheid om op afspraak getest te worden, zijn acties waarmee we in 2011 onze dienstverlening verbeteren. De grootste stap voorwaarts naar een betere dienstverlening is dat kandidaat-cursisten nu rechtstreeks kunnen in­ schrijven voor de NT2-les. Begin 2011 start een project met CVO Brussel, CVO Meise-Jette en CVO StrombeekGrimbergen. Kandidaat-cursisten die bij het Huis kiezen voor een cursus in één van deze CVO’s, kunnen zich vanaf nu meteen tijdens hun bezoek aan het Huis inschrijven. Ze moeten dus niet nog eens via de administratie van het CVO om zich ook effectief in te schrijven. Voor de kandidaatcursist betekent dit heel wat minder heen-en-weer-geloop. Het proefproject is zo succesvol dat in 2012 ook CVO Lethas en CVO Kamer voor Handel en Nijverheid meestappen.

ZELFSTUDIE VIA DE TAALGARAGE De Taalgarage is een adviescentrum voor zelfstudie. Wie zelf aan zijn Nederlands wil werken, kan een afspraak maken. Bezoekers worden getest en krijgen advies op maat. Ze kunnen er de aanbevolen materialen inkijken, en krijgen tips en instrumenten om hun zelfstudie succesvol aan te pakken.

Bijna 18.000 Brusselaars vinden in 2011 de weg naar het Huis van het Nederlands Brussel. Dat zijn er opnieuw meer dan de vorige jaren. 20000 17605 15000

15413 13214 11788

10000 8123 5000

0

2007

2008

2009

2010

2011

In totaal zijn er bijna 15.807 cursisten die in 2011 één of meerdere modules NT2 volgen in het Vlaams gesubsidieerd volwassenenonderwijs in Brussel.

Dankzij nationaliteit de uitgebreide screening van de cursisten en de registratie van deze gegevens, beschikt het Huis van het Nederlands over ‘gigantische’ databestanden met cijfergegevens. Het is op basis van die gegevens dat het aanbod NT2 vorm krijgt. Het is onmogelijk om in dit jaarverslag een volledig overzicht van alle cijfers op te nemen. Toch zijn er een aantal gegevens die we graag expliciet weergeven.

p.12

BRUSSEL

België

overige

32 %

overige

33 % 47 %

1 2 Italië 2 2 3 12 % Roemenië 4 4 5% Afghanistan Kameroen Marokko DR Congo Frankrijk Spanje Guinee

In 2011 vergroot de Taalgarage met promotieacties haar bekendheid en intensifieert ze de samenwerking met de Brusselse bibliotheken. Zo adviseert het Huis bij de aankoop van de zelfstudiepakketten door de bibliotheken. Bibliotheken verwijzen op hun beurt bezoekers die Nederlands willen leren door naar het Huis.

Nederlands leren of verbeteren 15


17605 17605

15000 15000

15413 15413 11788 11788

10000 10000

13214 13214

de cursisten 8123 8123

5000 5000

0 BRUSSEL VLAANDEREN 0 EN 2007 2008 2009 2007

2008

2009

2010 2010

2011 2011

De Brusselse NT2-cursist verschilt op veel vlakken van de Vlaamse cursist. Dat heeft te maken met de specifiek Brusselse situatie. Zo kent Brussel geen regelgeving die anderstaligen verplicht om Nederlands te leren. In Vlaanderen is dat wel het geval binnen het kader van het Inburgeringsbeleid. De taalsituatie speelt natuurlijk ook een rol. In Vlaanderen is het Nederlands de voertaal en bijgevolg onontbeerlijk voor elke inwoner. Door de meertalige context van de hoofdstad, heeft het Nederlands in Brussel een andere positie. nationaliteit

nationaliteit

Nationaliteit

Eén derde van de Brusselse cursisten heeft de Belgische nationaliteit. Dat is veel in vergelijking met de rest van Vlaanderen, maar tegelijkertijd logisch omdat in Brussel ook veel mensen zonder migratieachtergrond (de “autochtone Franstalige Brusselaars”) Nederlands willen leren.

VLAANDEREN VLAANDEREN

BRUSSEL BRUSSEL

België België België België

overige overige

overige overige

14 % 14 %

33 % 33 %

32 % 32 %

11 % 11 %

moedertaal moedertaal

Marokko Marokko

47 % 47 % 5% Polen 5% Polen 5% 5 % Turkije Turkije 4 3 4 Bulgarije 3 3 Bulgarije Rusland 2 3 33 3 Rusland 2 3 Roemenië DR Congo Roemenië DR Congo Irak Afghanistan Irak Afghanistan

1 12 Italië 22 Italië 12 % 22 3 Roemenië 2 34 4 5% 12 % Roemenië 4 Afghanistan 4 5% Afghanistan Kameroen Marokko KameroenDR Congo Marokko Spanje DR Congo Frankrijk Spanje Guinee Frankrijk Guinee

Moedertaal Een kwart van de mensen die zich bij ons aanmelden, is Franstalig. Een heel andere situatie dan in Vlaanderen. Opvallend is ook het aandeel Peul in Brussel. Peul is een taal die gesproken wordt in een aantal West-Afrikaanse landen.

VLAANDEREN VLAANDEREN

BRUSSEL BRUSSEL overige overige 29 % 29 %

Frans Frans 26 % 26 %

overige overige

8% 8% 47 % 47 %

2 22 22 Engels 23 Roemeens 3 3 3 4 Engels Tamazight 4 3 (Berbers) 3 4 Tamazight 4 Lingala Turks (Berbers) Spaans Peul Lingala Turks Spaans Peul

Portugees Portugees Roemeens

16 Nederlands leren of verbeteren

22 % 22 % Arabisch Arabisch

13 % 13 %

Arabisch Arabisch Turks Turks

Frans 7% Frans 7% 5% Pools 5% 5% Pools 3 5 % Tamazight 3 (Berbers) Tamazight 3 3 3 3 Spaans(Berbers) 3 3 3 3 Roemeens Spaans Albanees Bulgaars Roemeens Afrikaanse talen BulgaarsandereAlbanees andere Afrikaanse talen


scholingsgraad

Scholingsgraad Meer dan een derde van de Brusselse cursisten is hoog足geschoold. Dat is bijna dubbel zoveel als in Vlaanderen

BRUSSEL BRUSSEL geen geen 4% 4%

onbekend onbekend andere 6% andere 6% 1 Lager 1 Lager onderwijs onderwijs 9 % 9%

VLAANDEREN VLAANDEREN

Doctoraat Doctoraat Master Master 1 1 19 % 19 %

geen geen onbekend onbekend 10 % andere 10 % andere 1 1 1 1

Master Master 8% 8%

Lager Lager onderwijs onderwijs

Bachelor Bachelor 10 % 10 %

14 % 14 %

Lager Lager secundair secundair

14 % Bachelor 14 % Bachelor

16 % 16 %

30 % 30 % Hoger secundair Hoger secundair

Lager Lager secundair secundair

21 % 21 %

35 % 35 %

Hoger secundair Hoger secundair Doctoraat: 0% Doctoraat: 0%

Nederlands leren of verbeteren 17


arbeidssituatie

DE BRUSSELSE NT2-CURSISTEN Arbeidssituatie Twee derde van de Brusselse cursisten NT2 heeft geen werk. Dat is geen verrassing, want dé reden waarom Brusselaars Nederlands willen leren, is om (beter) werk te vinden. Dat geven kandidaat-cursisten bij hun screening ook zelf heel duidelijk op als motivatie. CURSISTEN NT2 IN ELKE GEMEENTE Ook het hoge aantal studenten valt op. Die studenten zijn meestal jonge Franstalige Brusselaars die hun Nederlands willen verbeteren. BRUSSEL 4

student

3,5

onbekend 9%

werkt voltijds

1

3

19 %

2,5 2

4%

werkt deeltijds

1,5 1 0,5 werkt niet

Watermaal-Bosvoorde

Ukkel

Sint-Pieters-Woluwe

Sint-Lambrechts-Woluwe

Sint-Agatha-Berchem

Oudergem

Evere

Ganshoren

Etterbeek

Vorst

Jette

Koekelberg

Elsene

Anderlecht

Schaarbeek

Sint-Gillis

Sint-Jans-molenbeek

Sint-Joost-Ten-Node

Geslacht

Brussel

67 %

0

Geen Battle of the Sexes wat NT2 betreft. In Brussel schrijven bijna evenveel mannen als vrouwen zich in voor één of meerdere modules Nederlands. Een mooi evenwicht.

man

vrouw

51 %

18 Nederlands leren of verbeteren

49 %


Woonplaats De grote meerderheid van de cursisten woont in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Vooral Brussel Stad, Schaarbeek, Anderlecht en Sint-Jans-Molenbeek zijn goed vertegenwoordigd. Verder in de rij volgen Elsene en Sint-Gillis. Maar ook heel wat mensen die in de Rand (4%) en in de rest van Vlaanderen (7%) wonen , volgen les in Brussel. Schaarbeek 13 %

ussel

9%

22 %

Sint-JansMolenbeek 9%

7%

Elsene

6% de Rand 1 1 1 Sint-Gillis 4 % 11 Evere 3 1 2 3 2 3 Ganshoren Sint-Joost-Ten-Node Oudergem Vorst Ukkel Jette Koekelberg Etterbeek Sint-AgathaSint-Lambrechts-Woluwe Berchem Sint-Pieters-Woluwe

Watermaal-Bosvoorde: 0%

En wat als we het aantal cursisten per gemeente ver­gelijken met het totaal aantal inwoners in die gemeente? Waar in Brussel vinden we proportioneel het meest aantal cursisten NT2?

CURSISTEN NT2 IN ELKE GEMEENTE

De grafiek hieronder geeft weer hoeveel procent van de actieve bevolking (18-65 jaar) van een bepaalde gemeente in 2011 minimum één module NT2 volgt. Opnieuw is er een duidelijke correlatie met de socio-economische situatie. 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5

vrouw

man

Watermaal-Bosvoorde

Ukkel

Sint-Pieters-Woluwe

Sint-Lambrechts-Woluwe

Sint-Agatha-Berchem

Oudergem

Evere

Ganshoren

Etterbeek

Vorst

Jette

Koekelberg

Elsene

Anderlecht

Schaarbeek

Sint-Gillis

0 Sint-Jans-molenbeek

erlecht

7%

4%

Brussel

Schaarbeek

rest van Vlaanderen

Sint-Joost-Ten-Node

3%

ek

Anderlecht

Brussel

Nederlands leren of verbeteren 19


Het Huis stimuleert Brusselaars en werkt drempels weg om Nederlands te oefenen en te gebruiken. Sinds het ontstaan van het Huis hebben al tienduizenden Brusselaars Nederlandse les gevolgd. Gebrek aan interesse is er dus niet. En toch geven al die cursisten één groot knelpunt aan: “Nederlands leren in de klas is één ding. Maar éénmaal we op straat komen en mensen ons accent horen, schakelt iedereen - óók Nederlandstalig - over naar het Frans of Engels”. Waar kan je Nederlands oefenen? blijft duidelijk een moeilijke vraag voor veel Brusselaars. En toch, van deelname aan socioculturele activiteiten tot het volgen van Nederlandstalige media: kansen om Nederlands te oefenen bestaan overal. Maar anderstaligen moeten ze vinden en Brusselse organisaties en Nederlandstaligen kunnen veel meer doen om anderstaligen die Nederlands leren te ondersteunen.


3 Nederlands oefenen


acties in 2011 LANCERING ZAP MET JE KLAS Op 11 mei 2011 lanceren tvbrussel en het Huis van het Nederlands Zap met je klas. Het project brengt via een dvd tvbrusselreportages in de NT2-klas. Zo wil het de cursisten motiveren om de stap te zetten naar Nederlandstalige media. Want kijken naar Neder­ landstalige televisie brengt oefenkansen Nederlands letterlijk binnen bij de cursist thuis. Docenten kunnen niet enkel de dvd, maar ook de website gebruiken om reportages te zoeken: www.zapmetjeklas.be

Liesbet Allegaert 33 jaar docent NT2 bij CVO Lethas

Mijn cursisten spreken vaak alleen Nederlands tijdens de les en worden buiten de klas heel weinig met Nederlands geconfronteerd. Bijna iedereen heeft thuis een tv-toestel, dus probeer ik hen mee te geven dat kijken naar tvbrussel de ideale gelegenheid is om meer Nederlands te horen. De thema’s van de reportages van Zap met je Klas weerspiegelen de Brusselse realiteit en zijn dus heel herkenbaar voor mijn cursisten. Door er in de klas mee te werken, merken ze dat ze perfect in staat zijn om ook thuis Nederlandstalige televisie te begrijpen, iets wat ze anders misschien niet zo snel zouden durven proberen. Bovendien zijn alle reportages van tvbrussel ondertiteld, dus ook in klassen met lagere niveaus kunnen ze makkelijk volgen.

22 Nederlands oefenen

PILOOTPROJECT NEDERLANDS OP HET VOETBAL­VELD Jonge Brusselaars worden door hun ouders soms in­geschreven in een Nederlandstalige sportclub zodat ze ook in de vrije tijd Nederlands kunnen praten. Toch blijkt dat Brusselaars ook in sportclubs ‘automatisch’ in het Frans beginnen te communiceren. Ritterklub Jette en Jes Brussel doen daarom beroep op het Huis van het Nederlands om van het Nederlands de voertaal op en rond het veld te maken. Jes Brussel ondersteunt via het bredere project Kort op de Bal de jeugdafdeling van onder meer Ritterklub.

Julien van Damme 24 jaar Jeugdcoördinator bij voetbalclub Ritterklub Jette

Veel van onze spelers gaan naar een Nederlandstalige school. Voor hen is voetbal een mooie kans om ook buiten de klas, in hun vrije tijd, Nederlands te oefenen. Samen met het Huis van het Nederlands Brussel ondersteunen we onze trainers om de training in het Nederlands te geven. Want het probleem is niet dat ze geen Nederlands kunnen, wel dat ze te snel overschakelen naar het Frans. We zijn in 2011 gestart met een proefproject met twee trainers. Op termijn is het de bedoeling om álle trainingen consequent in het Nederlands te doen.


VIJF JAAR BIJT IN BRUSSEL

p.25

Bijt in Brussel blijft werken aan de brug tussen Brusselse Nederlandstalige vrije­ tijdsorganisaties en NT2-cur­sisten. Daarbij zijn twee sporen cruciaal: de cursisten de weg wijzen naar het aanbod en de organisaties ondersteunen in duidelijk Nederlands. Negen gemeenschapscentra, twaalf biblio­ theken en drieëndertig vrijetijds­organisaties stappen mee in dit traject. Met herkenbare taalicoontjes tonen ze dat anderstaligen welkom zijn en geven ze aan hoeveel Nederlands wenselijk is om mee te doen aan hun activiteiten. De Bijt in Brussel Dag is hét toonmoment van Bijt in Brussel. Het Huis en Muntpunt zorgen voor de organisatie ervan. In 2011 schrijven 2.000 cursisten zich in om op de Dag kennis te maken met het vrijetijdsaanbod in het Nederlands. Bijt in Brussel wordt in 2011 onder de noemer Bijt in je vrije tijd ook ‘geëxporteerd’ naar Vlaanderen en door de andere Huizen van het Nederlands en vzw ‘de Rand’ georganiseerd in Kortrijk, Gent, Genk, Leuven, Tienen en de Vlaamse Rand.

Marie-Christine Delisé 51 jaar Franstalige Brusselaar Deelnemer aan de Bijt in Brussel Dag 2011

“Op de Bijt in Brussel Dag heb ik een zangatelier gevolgd in Gemeenschapscentrum Elzenhof. Ik denk dat ik me volgend semester ga inschrijven voor de cursus koorzang in het gemeenschapscentrum. De andere zangers van het koor zijn Nederlandstalig, zo kan ik samen met hen op een leuke manier Nederlands oefenen.”

In december 2011 nam GC Essegem deel aan de jaarlijkse Bijt in Brussel Dag. Hoe zag jullie aanbod eruit? “Tijdens de Bijt in Brussel Dag proberen we zo veel mogelijk workshops te organiseren van onze bestaande cursussen: Vlaamse keuken, Zumba, verhalen vertellen, cupcakes maken ... Zo hopen we de drempel te verlagen om zich nadien ook echt in te schrijven voor een cursus in ons GC in de loop van het jaar.”

TAALICONEN Elk jaar organiseert het Huis een aantal vormingen Duidelijke Taal voor de socioculturele sector. Medewerkers van alle Brusselse sport-, culturele en vrijetijdsorganisaties kunnen er gratis aan deelnemen. Bij elke vorming Duidelijke Taal horen de taaliconen en oefeningen om zelf taaliconen toe te kennen aan activiteiten. Organisaties die de vorming volgen en hun publiek in Duidelijke Taal onthalen, kunnen de taaliconen gebruiken. Niet onbelangrijk, want de iconen zijn het ideale uithangbord om wie Nederlands leert te tonen dat ook hij of zij welkom is in de organisatie. Dank zij de taaliconen kunnen anderstaligen zelf inschatten hoeveel Nederlands ze nodig hebben om deel te nemen aan activiteiten.

Heidi Herremans 33 jaar Projectmedewerker Gemeenschapscentrum Essegem in Jette Hoe trekken jullie anderstalige bezoekers aan? “Vooral via de NT2-leerkrachten: heel wat cursisten komen in ons gemeenschapscentrum les Nederlands volgen. Regel­ matig gaan we ook zelf langs tijdens de lessen om ons activiteitenaanbod voor te stellen, want bij velen leeft nog de perceptie dat ons gebouw alleen maar een school is. Stel: een anderstalige bezoeker met een minimale kennis van het Nederlands meldt zich aan het onthaal. Hoe communiceren jullie en in welke taal? “Dat hangt ervan af. Als de bezoeker in het Frans of het Engels begint , antwoorden we natuurlijk in zijn taal. Maar zodra iemand te kennen geeft dat hij of zij het toch graag in het Nederlands wil proberen, doen we dat graag. Onze onthaalmedewerkers beheersen een aantal tips en technieken om bezoekers in duidelijk Nederlands te woord te staan, dankzij de vormingen Duidelijke Taal die we gekregen hebben van het Huis van het Nederlands.”

Nederlands oefenen 23


PATATI PATATA BRUSSEL

PLONGE DANS LE NÉERLANDAIS

Soms zijn anderstalige Brusselaars op zoek naar een Nederlandstalige partner om Nederlands mee te oefenen. En oefenen lukt nog steeds het best in dagelijkse contexten. Op de website patati.be kunnen Brusselaars op basis van interesse een zogenaamde “taaltandem” vormen. Zij gaan dan samen naar theater, voetbal, op café enz. In 2011 zijn bijna 1000 Brusselaars actief als Patati. Het project kent ook navolging in Oost-Vlaanderen, waar het Huis van het Nederlands Taalmix.be lanceert.

Tien jongeren nemen opnieuw deel aan ons taalbad in Antwerpen. Ze zijn tussen de 18 en de 26 jaar oud. Een week lang zetten ze zich overdag in als vrijwilliger. Dat kan op speelpleinen, maar ook in culturele centra of rusthuizen. ’s Avonds zorgt het Huis voor taalstimulerende activiteiten zoals een stadsspel, het maken van een reportage in de stad of een ontmoeting met Antwerpse jongeren.

Nadège Jibassia 31 jaar Franstalige Brusselaar Wil haar praktische kennis van het Nederlands opfrissen Tijdens haar zoektocht naar werk botste Nadège op www.patati.be. Ze maakte meteen een profiel en ging via de database op zoek naar een Patati met wie ze Nederlands kan oefenen. Intussen heeft ze al twee keer afgesproken met een Nederlandstalige Brusselaar. “Man of vrouw, dat maakt mij niet echt uit, als we maar dezelfde interesses delen. Mijn Patati houdt net als ik van cultuur, dus zijn we de eerste keer samen naar een theaterstuk gaan kijken in de KVS. Dat viel zo goed mee dat we meteen een tweede keer hebben afgesproken. Hij wil vooral nieuwe mensen ontmoeten en Brussel vanuit een andere hoek leren kennen, ik wil vooral vlotter worden in het Nederlands. Een mooie deal, toch? Grappig trouwens dat de Patati-wereld groter is dan ik zelf dacht! Heel wat van mijn vrienden en collega’s blijken Patati-lid te zijn en hebben zo al veel nieuwe contacten gelegd. Intussen blijf ik de Facebookpagina van Patati Patata Brussel volgen en lees ik regelmatig de nieuwsbrief om inspiratie op te doen voor Nederlandstalige culturele activiteiten in Brussel. De laatste Patati-activiteit waar ik aan deelnam was een speeddate in groep, echt leuk, ik kijk al uit naar de volgende!”

Pierre Cambrier 24 Franstalige Brusselaar Deelnemer Plonge 2011 “Toen ik mijn job kwijt was, ben ik op zoek gegaan naar een stage of een cursus om mijn niveau Nederlands van vroeger terug te vinden. Op de website van het Huis van het Nederlands Brussel kwam ik terecht op de projectpagina van Plonge. Zo’n immersieweek in Antwerpen leek me ideaal. Overdag draaide ik mee als vrijwilliger in een rusthuis: zo oefende ik niet alleen Nederlands, maar deed ik tegelijk ook een nieuwe werkervaring op. Een hele week lang, vierentwintig uur op vierentwintig, in een Nederlandstalige omgeving verblijven, is best wel intensief en vermoeiend, maar ik ben heel blij dat ik het heb gedaan. En ja, ik heb intussen een nieuwe job!”

SAMENWERKING MET BRU-TAAL Elke dag kan je op verschillende locaties in Brussel Nederlands oefenen met Nederlandstalige vrijwilligers. Vzw Bru-taal zorgt voor een waaier van mogelijkheden. Van bekende conversatietafels, over projecten in bedrijven en scholen, tot babbel&zingen en babbel&koken. Meer info? www.bru-taal.be Bru-taal is het Brussels netwerk voor Nederlandse taalstimulering.

24 Nederlands oefenen


De zakwoor­den­boekjes van het Huis van het Nederlands ÉLECTRO

CULTU(U)R(E) Ook in 2011 werkt het Huis een nieuwe vertaalpublicatie uit. Het wordt een bijlage Électro bij het zakwoordenboekje Prêt à Parler (verkoop). Ze bevat de belangrijkste sleutelzinnen en trefwoorden voor wie in de elektronicasector werkt. Een winkelier zal er geen Neder­lands mee leren, maar kan het wel gebruiken als geheugen­steuntje.

Dat is het opzet voor al onze zakwoordenboekjes. Het zijn teasers die nuttig zijn voor wie wil oefenen wat hij al geleerd heeft. Ze bevatten enkel de concrete taal die iemand nodig heeft om zijn job uit te oefenen.

Een drietalig zakwoorden­boekje voor de culturele sector met woordenschat voor aan de balie en in de zaal, maar ook aan de telefoon.

OPÉRATION NL - OPERATIE FR Het zakwoordenboekje Frans/ Nederlands voor de zieken­ huizen focust op de commu­ nicatie met patiënten en bezoekers. Op onze website kan je het ook in drie talen downloaden.

De boekjes worden meestal opgesteld op vraag van bedrijven, organisaties of sectoren. Het Huis werkt de inhoud vervolgens uit in nauwe samenspraak met de aanvrager. Want het zijn de arbeidsectoren zelf die het beste weten welke zinnen en woorden het nuttigst zijn in een zakwoordenboekje. Bestellen en downloaden kan via www.huisnederlandsbrussel.be

GRANDIR GRÂCE AUX LANGUES - GROEIEN IN TAAL

PRÊT À PARLER

Het tweetalig zakwoorde­ nboekje Frans/Nederlands helpt ouders om in het Neder­lands te communiceren met de medewerkers van het consultatiebureau of het kinder­ dagverblijf.

Prêt à Parler, het zakwoor­denboekje Frans/Nederlands voor de winkel­ straten. Bij het zakwoordenboekje horen speci­fieke bijlagen: Chocolatier, Vête­ments en nu dus ook Électro.

UN ZESTE DE NÉERLANDAIS Un Zeste de néerlandais. Bestellingen opnemen, de reke­ ning brengen, reserveren... de belangrijkste zinnen staan in het zakwoordenboekje Frans/Nederlands voor de horeca.

GO-STOP Go-stop is het drietalig zakwoorden­ boekje voor de veilig­heidssector met alle praktische zinnen en woorden­ schat die een bewakingsagent nodig heeft.

Nederlands oefenen 25


Het Huis geeft vormingen Duidelijke Taal aan organisaties • die anderstaligen (willen) bereiken • en daarbij op zoek zijn naar manieren om met hun publiek in het Nederlands te communiceren

Hoe leg je iets in het Nederlands uit aan mensen die de taal nog niet perfect beheersen? Schakel je meteen over naar een vreemde taal, of laat je bewust woorden weg en gebruik je kromtaal? Neen, beide opties zijn een slecht idee. “Gebruik ‘transparante’ woorden, doseer beeldspraak en toon wat je bedoelt.” Alvast drie tips uit onze vorming Duidelijke Taal. Als Nederlandstaligen horen dat hun gesprekspartner niet Nederlandstalig is, schakelen ze vaak over naar het Frans of het Engels. Sympathiek bedoeld, maar eigenlijk ontnemen ze zo de kans om Nederlands te oefenen. En dat is nu net de grote nood van bijna elke cursist: de taal ook in de praktijk kunnen gebruiken. Door helder en consequent Nederlands te gebruiken, komen organisaties of instellingen daaraan tegemoet. Tegelijkertijd geven ze het Nederlands een duidelijke plaats in hun werking.


4 Duidelijk in het Nederlands communiceren


acties in 2011 • Het Huis organiseert meer dan 80 vormingen of trajecten Duidelijke Taal voor Brusselse scholen, kinderdagverblijven, bedrijven, socio-culturele organisaties, woonzorgcentra, opleidings- en andere organisaties. • Het Huis ondersteunt de Vlaamse Gemeenschaps­ commissie bij het taalgebruik in een aantal van haar publicaties. • Samen met de andere Huizen ontwikkelt het Huis van het Nederlands Brussel Checklists Duidelijke Taal voor 5 sectoren. Een handig hulpmiddel voor wie de vorming gevolgd heeft en zijn tekst of speech wil toetsen aan onze tips. SCHRIJF JE ZOALS JE SPREEKT?

GEBRUIK JE KORTE EN SIMPELE WOORDEN?

Schrijf zoals je vertelt en gebruik zoveel mogelijk spreektaal in plaats van schrijftaal. Oefen eerst hardop (als je daar tijd voor hebt). Hoe zou je aan je lezer uitleggen wat je weet? Gebruik geen omslachtige formuleringen, zoals ‘in principe’, ‘in het kader van’ … Formele schrijftaalwoorden maken je brief of tekst onnodig moeilijk. Je kan ze beter gewoon weglaten.

Gebruik geen lange en moeilijke woorden als het niet nodig is. Gebruik alledaagse woorden. Kan je een moeilijk woord echt niet vervangen door een makkelijkere versie? Omschrijf het moeilijk woord dan toch in simpele bewoordingen. Of leg het uit in duidelijk Nederlands. We starten de informatieverstrekking We geven informatie

in verband met - over echter - maar indien - als

GEEF JE DIRECTE INSTRUCTIES? Als je in een brief je iets vraagt aan je lezer, bestaat het gevaar dat je vervalt in omslachtige formuleringen. Je wilt misschien liever niet te direct zijn. Toch kan je beter zoveel mogelijk instructietaal gebruiken. Instructies in de gebiedende wijs of infinitief zijn kort, concreet en makkelijk. In een gesprek doe je dit misschien al vanzelf. Ik zou je willen vragen om de borden af te ruimen en daarna in de afwasmachine te zetten. Graag borden afruimen en in de afwasmachine zetten. Dank je!

SCHRIJF JE ACTIEVE ZINNEN? Actieve zinnen zijn korter, duidelijker en lezen vlotter. Herschrijf de passieve zinnen in je tekst dus het liefst naar actieve zinnen. Alle klachten worden bijgehouden in deze map. We houden alle klachten bij in deze map.

CHECKLIST doel

Wat wil je bereiken met je tekst of gesprek? Wil je iemand informeren, uitnodigen of verwittigen? Heb je nagedacht over je boodschap? Hou je je informatie beknopt?

p.

een tekst

Heb je je tekst al eens hardop gelezen? Heeft je tekst een duidelijke titel? En ondertitels? Zorg je voor een logische, eenvoudige structuur? Zijn de alinea’s kort? Heb je een index nodig? Gebruik je één lettertype? Staan kernwoorden in het vet? Gebruik je illustraties, foto’s, pictogrammen en symbolen?

6 6

doelpubliek

Hou je rekening met de taalkennis Nederlands van je 7 lezer of gesprekspartner? Hou je rekening met de voorkennis van je publiek over het onderwerp waarover je wil spreken of schrijven? 7 een gesprek

Stel je je gesprekspartner op zijn gemak? Spreek je langzaam en duidelijk? Laat je merken dat fouten maken mag? Let je op je reactie als je gesprekspartner een taalfout maakt? Hou je het simpel? Let je op je toon? Vermijd je kromtaal? Gebruik je gebaren? Wijs je naar bepaalde zaken? Laat je de voorwerpen zien waarover je het hebt? Stel je gerichte vragen om na te gaan of je gesprekspartner je wel goed begrijpt?

8

p. 11 11 11 11 11 11 12 12

taalgebruik

8 8 9 9 9 9

Zijn de zinnen kort? Vermijd je woordspelingen of uitdrukkingen? Gebruik je transparante woorden? Schrijf je zoals je spreekt? Geef je directe instructies? Zijn je zinnen actief? Gebruik je korte en simpele woorden?

13 13 13 14 14 14 15

10 10

DUIDELIJK COMMUNICEREN? Volg een vorming binnen ons open aanbod Duidelijke Taal of contacteer ons voor een vorming op maat: www.huisnederlandsbrussel.be/duidelijketaal

28 Duidelijk in het Nederlands communiceren


DUIDELIJKE TAAL OP SCHOOL INTERVIEW MET JEF DESCHUYFFELEER DIRECTEUR SPES BUITENGEWOON BASISONDERWIJS IN LAKEN. Op 1 februari 2011 lanceert het Huis het project Nederlands voor Ouders. Het doel van het project is om anderstalige ouders met kinderen in het Nederlandstalig onderwijs te sensibiliseren om Nederlands te leren. Op scholen die merken dat veel ouders vragen hebben over het Nederlands, komt het Huis infosessies geven voor deze ouders: waar en hoe kan je in Brussel Nederlands leren? Eens deze ouders Nederlands leren, moeten ze dat geleerde natuurlijk ook in de praktijk kunnen gebruiken. En dus ook op de school van hun kind. Daarom ontwikkelt het Brusselse Huis in 2011 ook voor schoolteams vormingen Duidelijke Taal. Die vertrekken steeds vanuit bestaande brieven en ander materiaal van de school. De vorming helpt de school om in het Nederlands te communiceren met anderstalige ouders. In 2011 volgen 26 Brusselse scholen een vorming Duidelijke Taal. SPES, een Lakense Basisschool voor Buitengewoon Onderwijs, is er één van. Hoe communiceren jullie als school met anderstalige ouders? Jef Deschuyffeleer: “De meeste leerkrachten schakelen heel snel over naar het Frans. Of naar het Engels, want het is een misverstand dat iedereen in Brussel sowieso Franstalig is. Veel collega’s doen wel moeite om iets, vaak met handen en voeten, in het Nederlands uit te leggen. Maar soms moet het snel gaan, of wil je zeker zijn dat ze het goed begrepen hebben en dan ga je gemakkelijk over op de taal die je allebei goed begrijpt. We doen het maar al te vaak, ik merk het ook bij mezelf. En dat is inderdaad een gemiste kans voor ouders die het Nederlands, de taal waarin hun kind naar school gaat, willen oefenen.”

berichtjes en nota’s bezorgen. Op basis van ons eigen materiaal kregen we dan tips over hoe het nog duidelijker kan.” Welke drie tips uit de vormingen vindt u het meest bruikbaar? “Gebruik universele, ‘transparante’ woorden die herkenbaar zijn in andere talen. Maak korte, eenvoudige zinnen. En illustreer wat je zegt of schrijft zo veel mogelijk met gebaren of pictogrammen.” Krijgt u positieve reacties van ouders? Begrijpen ze nu beter de boodschap? “Een paar dagen geleden heb ik een brief verstuurd naar de ouders over een viering die binnenkort plaatsvindt op onze school. Vroeger zou ik een vriendelijke, maar formele en dus afstandelijke brief geschreven hebben om de ouders uit te nodigen. Nu heb ik het laagdrempelig gehouden: kort en eenvoudig, maar zonder kleuterachtige taal te gebruiken. Normaal krijg ik bij dit soort brieven in de loop van de week tientallen telefoontjes van ouders die vragen wat we eigenlijk precies van plan zijn. Ik weet niet of het er iets mee te maken heeft, maar het is wel opvallend dat nu nog geen enkele ouder heeft gebeld.” Zou u de vormingen Duidelijke Taal aanraden aan andere schoolteams? “Absoluut, dat heb ik trouwens al gedaan. Tijdens een bijeenkomst met de andere directeurs van onze scholen­ gemeenschap Sint-Goedele, heb ik er meteen reclame voor gemaakt. Verschillende scholen hadden er al gebruik van gemaakt, anderen zouden er in de toekomst zeker een beroep op doen.”

Uw schoolteam heeft zowel een vorming schriftelijke als mondelinge taal van het Huis van het Nederlands gevolgd. Vanuit welke motivatie? “We kregen een vraag van ons oudercomité, waarvan een grote groep het Nederlands wél goed machtig is. Ook zij merkten dat de communicatie met anderstalige ouders niet vlot verliep en ze vroegen ons, directie en schoolteam, hoe wij het aanpakten. Ik had er als directeur geen pasklaar antwoord op: dat was voor mij de aanleiding om de hulp van het Huis van het Nederlands Brussel in te roepen. Dat de vormingen voor Brusselse scholen gratis zijn, was natuurlijk mooi meegenomen.” Hoe is alles verlopen? “Na een intakegesprek om onze behoeftes in te schatten, werd een datum vastgelegd voor een vorming schriftelijk en mondeling communiceren. De vorming vond hier op school plaats en is gemaakt op maat: vooraf moest ik de vorminggever van het Huis van het Nederlands oude brieven voor ouders,

Duidelijk in het Nederlands communiceren 29


Het Huis ondersteunt Brusselse bedrijven en diensten die • op zoek zijn naar tweetalig personeel • het Nederlands van hun personeel willen verbeteren • Nederlands een plaats willen geven binnen hun communicatiebeleid Het Huis werkt samen met Nederlandstalige organisaties in Brussel die • een evenwicht zoeken tussen een goede dienstverlening voor een breed publiek en het Nederlands als voertaal • als opleidings- of onderwijsinstelling kwaliteit willen bieden aan mensen die het Nederlands niet perfect beheersen

Brusselse diensten, organisaties en bedrijven worden steevast geconfronteerd met de complexe taalsituatie in hun stad. Samen met hen zoekt het Huis antwoorden op hun taalvragen. Ook hier is het uitgangspunt: gaan voor realistische en haalbare oplossingen, drempels wegwerken en maximale kansen creëren voor iedereen die in Brussel Nederlands wil leren of gebruiken.


5 Taalbeleid Nederlands in Brusselse diensten, organisaties en bedrijven


acties in 2011 ADVIES AAN BEDRIJVEN • In 2011 sluiten acht bedrijven met het Huis een samenwerkingsakkoord af. We gaan samen een intern taal­beleid uitwerken. Tegelijkertijd zetten we zes begeleidingen uit 2010 voort. Een vijftigtal andere vragen leiden tot een eenmalig advies. • Dankzij onze nieuwe taalprofielen kunnen werkgevers meer realistische taalvereisten stellen in vacatures. • Voor conversatietafels in bedrijven werken we nauw samen met vzw Bru-taal.

TAALBELEID IN ZIEKENHUIZEN EN WOON­ZORG­CENTRA • Kliniek Sint-Jan en de Europaziekenhuizen werken samen met het Huis intensief aan een taalbeleid. • Kwaliteit staat centraal bij de ontwikkeling van een mondelinge taaltest, een vernieuwde taalcursus en de aanpassing van het lesaanbod in de ziekenhuizen. • Met de Iris-ziekenhuizen werkt het Huis verder aan de ontwikkeling van een elektronisch leerplatform. Dit innovatieve project moet in 2012 ontsloten worden. • Vier woonzorgcentra starten samen met ons een traject op met lessen, oefenkansen en vormingen Duidelijke Taal voor Nederlandstalige collega’s.

TAALBELEID IN CONSULTATIEBUREAUS EN KINDER­DAGVERBLIJVEN • Het Huis werkt met Groeien in taal in 13 consultatie­ bureaus en 15 kinderdagverblijven aan de communicatie met ouders. Binnen hetzelfde project werkt de VGC rond taalstimulering bij kinderen. • Met een aantal kinderdagverblijven stellen we taal­ afspraken op waaruit later een uitgewerkt taalbeleid kan groeien. • De consultatiebureaus kunnen in de bibliotheek een gamma aan babyboekjes uitlenen. Daarom zorgen het Huis en het Streekgericht Bibliotheekbeleid Brussel (SBB) voor samenwerking tussen de lokale bibliotheek en het consultatiebureau. • Met een nieuw pictogrammenboekje kunnen de vrij­ willigers van consultatiebureaus duidelijker communiceren met ouders met wie ze geen gemeenschappelijke taal hebben.

MEER NEDERLANDS IN UW BEDRIJF? KLINKT GOED! Info en begeleiding Huis van het Nederlands Brussel Team taaladvies: taaladvies@huisnederlandsbrussel.be of www.huisnederlandsbrussel.be/taaladvies

32 Taalbeleid Nederlands in Brusselse diensten, organisaties en bedrijven

TAALBELEID IN SOCIOPROFESSIONELE INSCHAKE­ LINGS­ORGANISATIES EN CENTRA LEREN&WERKEN • Het Huis adviseert acht opleidings- en werkervarings­ projecten die een taalbeleid willen opzetten of opgezet hebben. Het Huis tekent optimale taaltrajecten uit, screent de talenkennis van de deelnemers, organiseert kennismakingstrajecten Nederlands en helpt bij de evaluatie van het taalbeleid. • Het Huis ondersteunt ook de uitwerking van een taal­ beleidsplan binnen de 3 Brusselse Centra Leren&Werken. Bij CDO Don Bosco worden taalcoaches ingezet voor de ondersteuning van de vakdocenten. In de loop van het jaar wordt het model overgedragen naar CDO Brussel en CDO Schaarbeek.

TAALBELEID IN HET VOLWASSENENONDERWIJS • Het Huis zet stevig in op het taalbeleid binnen de beroepsgerichte opleidingen van de centra voor volwassenenonderwijs (CVO). Na overleg met Brucovo volgt uitgebreide ondersteuning voor een aantal vakgerichte CVO-opleidingen: kok, bakker, slager, IT-technicus, kinderverzorgster, enz. • Met het EIF-project (Europees Integratiefonds) Taal­ ondersteuning in Beroepsgerichte Opleidingen wordt er een model ontwikkeld voor NodO (Nederlands op de Opleidingsvloer) op maat van de CVO’s.

TAALBELEID IN HET HOGER ONDERWIJS • Voor het vijfde academiejaar op rij kopen de Erasmushogeschool en de Hogeschool-Universiteit Brussel rechtstreekse ondersteuning in bij het Huis van het Nederlands om het Nederlands van hun studenten bij te werken. • Het Huis ontwikkelt met de hogescholen een model voor taalbeleid om taalondersteuning in de toekomst in te bedden in de opleidingen. • In totaal begeleidt het Huis meer dan 900 studenten en krijgen meer dan 30 docenten vormingen over taal­ ontwikkelend lesgeven.


CORA ANDERLECHT, VAN LESSEN TOT POP-UPS Dat taaladvies door het Huis meer is dan enkel lessen Nederlands, bewijst de samenwerking met Cora Anderlecht. Begin 2011 contacteert de hypermarkt het Huis van het Nederlands voor taaladvies. Al snel wordt duidelijk dat werken rond taal voor Cora Anderlecht een van de cruciale sleutels tot klantvriendelijkheid is. Het taalbeleid wordt een gemeenschappelijk project waar heel de winkel voor gaat. Tijdens infosessies betrekt het management iedereen die aan de kassa werkt, vertrekkend vanuit getuigenissen van de klant en de reële context waar de Cora-medewerkers elke dag mee geconfronteerd worden. Er komen privétaallessen op maat en conversatietafels. Wie les volgt, krijgt pop-ups met taaltips op zijn of haar kassaschermpje. En Nederlandstalige collega’s krijgen een vorming Duidelijke Taal en worden gesensibiliseerd om Nederlands te spreken met hun anderstalige collega’s. Zo krijgen die de kans om Nederlands te oefenen zonder spreekangst. Cora Anderlecht en het Huis zijn beide tevreden over de vruchtbare samenwerking en zetten die dan ook in 2012 verder.

PROPER NEDERLANDS VOOR DE SCHOONMAAK­ SECTOR Op 8 november 2011 lanceert het Huis Proper Nederlands: een ‘overlevingstool’ die anderstalige schoonmakers moet helpen om met hun Nederlandstalige klanten te communiceren. Veel poetspersoneel spreekt weinig of geen Nederlands. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar het kan wel voor pijnlijke misverstanden zorgen. Een poetsvrouw die op het verkeerde moment voor de deur staat, een schoonmaker die de verkeerde verdieping poetst, of belangrijke dossiers die door gebrekkige communicatie bij het oud papier terechtkomen. Om dit soort misverstanden te vermijden, ontwikkelt het Huis Proper Nederlands op vraag van meerdere bedrijven uit de schoonmaaksector. De lancering op 8 november 2011, haalt heel wat persaandacht. Het Huis zet ook een samenwerking op met de VDAB die het ontwikkelde materiaal zal gebruiken binnen de opleidingen. Proper Nederlands is: • Een dvd die toont hoe je wel en niet communiceert met Nederlandstalige klanten. • Een leer- en communicatieboekje met basiswoordenschat voor vaak voorkomende situaties. Pictogrammen bieden hulp wanneer de schoonmaker echt niet uit zijn woorden komt. • Een lessenpakket van 20, 30 of 40 uur, gegeven door VDAB-taalinstructeurs.

Taalbeleid Nederlands in Brusselse diensten, organisaties en bedrijven 33


TAALBELEID IN HET VOLWASSENEN­ ONDERWIJS INTERVIEW MET DAEVY AMERLYNCK, DIRECTEUR VAN BRUCOVO Het Huis van het Nederlands werkt al sinds zijn ontstaan intensief samen met de centra voor volwassenenonderwijs (CVO). Uiteraard voor de opleidingen NT2. Maar sinds een aantal jaren gaat ook meer en meer aandacht naar het taalbeleid Nederlands binnen de andere opleidingen. De aanleiding daarvoor is dat er alsmaar meer anderstaligen (al dan niet doorgestroomd vanuit een opleiding NT2) in de verschillende opleidingen zitten. Van de kappersopleiding, over informatica tot kinderzorg. Meer en meer opleidingen willen samen met het Huis een taalbeleid uitwerken. En dus schakelt het Huis in 2011 een versnelling hoger op vlak van taalbeleid in het volwassenenonderwijs. Het doet dat in nauwe samenwerking met het Brussels Consortium voor het Volwassenenonderwijs (BruCoVo). Daevy Amerlynck, directeur van Brucovo, legt uit hoe en waarom. Het Huis van het Nederlands Brussel stemt vraag en aanbod op elkaar af in de NT2-sector, Brucovo doet hetzelfde voor alle andere CVO-opleidingen. En onderling is er uiteraard een nauwe samenwerking. Hoe kijken jullie vanuit het consortium naar de manier waarop het Huis die opdracht vervult? “Het Huis fungeert als tussenpersoon tussen de vraag naar lessen Nederlands en het aanbod van de CVO’s en CBE. Maar zodra cursisten een beetje Nederlands kennen, willen ze met die kennis ook iets aanvangen en rijst de vraag naar een andere (beroeps)opleiding. Aangezien de CVO’s niet de middelen hebben om voor elke cursist een (beroeps)traject uit te stippelen op maat van hun taalniveau, zetten wij daar met Brucovo en het Huis van het Nederlands Brussel samen op in.” Wat moeten we verstaan onder taalbeleid in het volwassenenonderwijs in niet-NT2-opleidingen? En welke rol spelen het Huis en Brucovo daar in? “Twee derde van de NT2-cursisten is werkzoekend en wil snel aan het werk, een beroepsopleiding is dus een logische keuze. Helaas stelden we daardoor een uitval vast bij de NT2cursisten, omdat twee opleidingen voor sommigen moeilijk te combineren vallen. Een taalbeleidsplan moet ervoor zorgen dat ook tijdens het volgen van een beroepsopleiding het taalgevoel nog de nodige aandacht krijgt. Hier is dus een belangrijke rol weggelegd voor het Huis van het Nederlands. Sinds 2010 werken we aan een doorstroomproject om NT2-cursisten de overstap te laten maken naar een beroepsopleiding. Voor een aantal beroepsopleidingen heeft het Huis een taalomgevingsanalyse uitgevoerd en instapniveaus bepaald, wat de instroom makkelijker en transparanter moet maken. Daarnaast werkt het Huis ook modellen uit waarbij vakdocenten worden

34 Taalbeleid Nederlands in Brusselse diensten, organisaties en bedrijven

gecoacht in het omzetten van het taalbeleid naar de praktijk, worden cursussen aangepast enzovoort.” Wat zijn de grote uitdagingen voor de toekomst? “Het doorstroomproject zit momenteel nog in een proeffase. Op termijn streven we naar schaalvergroting met, in het beste geval, studie- en trajectbegeleiding voor alle niveaus Nederlands en alle opleidingen, indien mogelijk zelfs netoverschrijdend. En wat betreft het taalbeleid, is het de bedoeling dat jaar na jaar wordt ingezet op andere opleidingen zodat op termijn binnen elke vakopleiding aandacht is voor de ondersteuning van het Nederlands. De samenwerking tussen Brucovo en het Huis zal dus alleen maar groter worden.”


TAALBELEID IN HET HOGER ONDERWIJS INTERVIEW MET ANNEMIE DE ROUCK (EHB) EN ANN DE MOOR (HUB/KAHO) Niet alleen in het volwassenenonderwijs, maar ook in het hoger onderwijs groeit het besef dat ook vakdocenten een grote rol kunnen spelen op vlak van taal. Vanuit de bezorgd­ heid om het niveau academisch Nederlands van hun studenten te handhaven, stapten Hogeschool Universiteit Brussel (HUB KAHO) en Erasmushogeschool Brussel (EhB) enkele jaren geleden naar het Huis van het Nederlands. Annemie De Rouck, adviseur Onderwijs bij Erasmushogeschool Brussel en Ann De Moor, taalbeleidscoördinator bij HUB KAHO, lichten de samenwerking tussen de hogescholen en het Huis van het Nederlands toe. Met welke taalproblemen krijgen jullie als hogeschool te maken? Annemie De Rouck (EhB): “We stellen vast dat steeds meer studenten uit Brussel en de Vlaamse Rand moeilijkheden ondervinden met academisch Nederlands. Bij velen is Nederlands trouwens niet langer de enige moedertaal: heel wat studenten groeien op in een meertalige context en praten thuis of met vrienden een andere taal dan op school. Maar ook Nederlandstalige studenten uit Vlaanderen hebben vaak nood aan extra ondersteuning.” An De Moor (HUB KAHO): “Docenten signaleren al langer dat studenten minder taalvaardig worden. Steeds meer eindverhandelingen bijvoorbeeld scoren op niveau van taal onvoldoende. Maar ook de studenten zelf zijn vragende partij voor taalondersteuning.”

Welke rol spelen de docenten in dit verhaal? An De Moor (HUB KAHO): “Taal is niet langer de verant­ woordelijkheid van taaldocenten alleen. Een taaldocent mag zijn studenten nog zoveel tools aanreiken om het Nederlands te verbeteren, zolang studenten hun toolbox niet inzetten in het daaropvolgende lesuur, krijgen ze het nooit helemaal onder de knie. Net daarom spelen niet-taaldocenten zo’n cruciale rol. Het Huis van het Nederlands geeft onze vakdocenten vormingsessies met didactische trucjes en werkvormen die ze kunnen inzetten om de taalvaardigheid van hun studenten te stimuleren, zonder dat het hen veel extra tijd of werk kost.” Hoe ziet de samenwerking met het Huis van het Nederlands Brussel er in de toekomst uit? Annemie De Rouck (EhB): “Naast extra taalbegeleidingsvormen richten we ons op het ontwikkelen en het stimuleren van het gebruik van het academisch Nederlands via inbedding in het curriculum. In dat verband kregen enkele opleidingshoofden tijdens het voorbije academiejaar een intensieve vorming van het Huis van het Nederlands Brussel met aandacht voor het opmaken van lesmateriaal, het hanteren van verschillende soorten taalgebruik, enz. Op langere termijn streven we naar een geïntegreerd taalbeleid voor alle opleidingen in alle departementen.” An De Moor (HUB KAHO): “Sinds dit academiejaar werken we aan een breed geïntegreerd taalbeleid. We evolueren stilaan van taalbegeleiding van taalzwakke studenten buiten het curriculum naar een geïntegreerde aanpak, zodat we van het geven van losse begeleidingen evolueren naar modules die naadloos aansluiten bij de vakinhouden. De expertise van het Huis van het Nederlands en de samenwerking met HUB kan bovendien een interessante leerschool zijn voor andere hogeronderwijsinstellingen in Vlaanderen.”

Het Huis van het Nederlands Brussel voorziet sessies taalremediëring voor studenten, zowel individueel als in groep. Wat houdt zo’n sessie in? Annemie De Rouck (EhB): “Veel aandacht gaat naar het leren structureren van teksten, het leren onderscheiden van hoofd- en bijzaken tot oefeningen ter verbetering van de zinsbouw. En zelfs een opfrissing van de spellingsregels kan vaak geen kwaad.” An De Moor (HUB KAHO): “Typische struikelblokken zijn: helder en coherent schrijven, het hanteren van een adequaat register (neutraal, objectief, academisch) en een beperkte woordenschat. Uit onderzoek blijkt trouwens dat zowel anderstalige studenten als moedertaalsprekers hetzelfde soort fouten maken.” Uit welke opleidingen komen de studenten die taalremediëring volgen? Annemie De Rouck (EhB): “Er is veel vraag naar taal­onder­ steuning vanuit de professionele bacheloropleidingen, zoals office management, toerisme, verpleegkunde... Ook in de lerarenopleiding stellen we een steeds groter wordende vraag vast.”

Taalbeleid Nederlands in Brusselse diensten, organisaties en bedrijven 35


Het Huis ondersteunt de CVO’s en het CBE om de modules NT2 nog beter af te stemmen op de behoeften van de Brusselse cursisten. Zo leren anderstaligen Nederlands dat ze ook echt kunnen gebruiken. Nederlands leren in Brussel is niet evident. In de Brusselse straten hoor je vooral andere talen, dat zorgt er op zich al voor dat Nederlands leren in Brussel anders is dan in Vlaanderen of Nederland. Ook de motivatie ligt vaak anders. In Brussel kan je eigenlijk leven zonder Nederlands te kunnen. Mensen die in Brussel Nederlands leren, doen dat dus vaak met een specifiek doel voor ogen: om beter werk te vinden, omwille van hun kinderen, uit pure interesse of omdat ze het belangrijk vinden een tweede of derde officiÍle landstaal te spreken. Om op de vragen van al die taalleerders een effectief antwoord te bieden, wil het Huis - samen met zijn partners de lessen of trajecten NT2 zoveel mogelijk richten op de behoeften van de Brusselaar.


6 Brusselse docenten NT2


acties in 2011 WERKEN AAN VERSTAANBARE UITSPRAAK

TREFDAGEN NT2

Soms kent een cursist voldoende grammatica en woordenschat maar is hij moeilijk te verstaan. Hoe kunnen docenten NT2 met hun cursisten werken aan uitspraak? De logopedistes van het Huis zorgen sinds 2007 voor logo­ pedische begeleiding van cursisten en docenten. In 2011 zetten ze hun werking verder met vormingen voor docenten in Brusselse scholen en op trefdagen NT2. Ze verankeren het werken rond logopedie in alle scholen.

Kwaliteitsvolle lessen beginnen met deskundige NT2docenten. Zo zijn er in Brussel honderden. Om hen nog meer te laten kennismaken met nieuwe ideeën, methoden en inzichten, organiseert het Huis Trefdagen. Daar kunnen NT2-docenten heel de dag workshops volgen en collega’s ontmoeten.

MAATWERKHOEKEN IN DE KLAS Elk CVO en het CBE krijgt in 2011 een proefpakket van maatwerkhoeken. Met deze methodiek werken cursisten met hetzelfde profiel, letterlijk samen in een klashoek met aangepast lesmateriaal. Zo kunnen docenten in één klas heel behoeftegericht en dus ‘op maat’ werken met verschillende groepen cursisten. Dankzij vormingen en informatie weten alle Brusselse docenten NT2 ondertussen wat maatwerkhoeken zijn en hoe ze ermee aan de slag kunnen. Ook op de vier NT2trefdagen maken heel wat docenten uit Vlaanderen kennis met de methodiek. Samen met een aantal ambassadeurs blijft het Huis maatwerkhoeken promoten en zorgt het voor de pedagogische ondersteuning van de docenten.

VAN CBE NAAR CVO Wat als een cursist het hoogst mogelijke niveau NT2 binnen basiseducatie bereikt heeft? Hoe kunnen het CBE en de CVO’s er samen voor zorgen dat die cursisten de overstap naar het volwassenenonderwijs kunnen maken? Het Huis en de Brusselse centra werken samen aan oplossingen en wisselen ervaringen en deskundigheid uit.

EEN ELEKTRONISCHE LEEROMGEVING VOOR BRUSSELSE ZIEKENHUIZEN In 2011 start het Huis met de ontwikkeling van een elek­ tronische leeromgeving (elo) voor onthaal- en verzorgend personeel van de Brusselse ziekenhuizen. Via de elo kan het Brussels ziekenhuispersoneel online lessen Nederlands volgen en taaloefeningen maken. De lessen zijn ingedeeld volgens taalniveau, thema en beroepscategorie. Zo vinden zowel verpleegkundigen als onthaalbedienden en artsen geschikt materiaal. Een proefgroep kan de digitale leerpaden in 2011 al uitproberen. Op basis van de testresultaten, werkt het Huis de leeromgeving verder uit met het oog op een lancering in 2012.

38 Brusselse docenten NT2

p.40


NAAR LOGOPEDIE IN ELKE NT2-CURSUS Om verstaanbaar te zijn in een taal is het niet alleen belangrijk dat je de klanken goed uitspreekt. Met een juist accent klink je spontaner en wordt de Nederlandse uitspraak een stuk gemakkelijker. Docenten van de Brusselse CVO’s en het CBE kunnen daarom cursisten doorverwijzen naar de logopedistes van het Huis van het Nederlands Brussel. In 2011 worden 220 cursisten gescreend en 130 begeleid. Maar het Huis werkt ook op een tweede spoor. Het Huis zorgt voor 12 vormingen voor docenten. Ze krijgen tips om beter naar de uitspraak van hun cursisten te luisteren en in de klas aan verstaanbare uitspraak te werken. En 36 docenten krijgen advies op maat. Het Huis wil de werking logopedie zoveel mogelijk verankeren in scholen en het zet daartoe grote stappen in 2011. Onder impuls en begeleiding van het Huis werkt elke Brusselse school aan de integratie van logopedie in de school: • Alle Brusselse CVO’s en het CBE hebben in hun Open Leercentrum materialen opgenomen voor uitspraakremediëring. • De CVO’s besteden in hun examens meer aandacht aan de beoordeling van uitspraak. • Docenten van verschillende CVO’s leren hun cursisten werken met een “klankenwijzer” die in het Huis gemaakt is. Deze bladwijzer met de basisinformatie over de Nederlandse klanken biedt raad bij twijfel over de uitspraak van een woord.

Brusselse docenten NT2 39


In Vlaanderen en Brussel zijn er in totaal 8 Huizen van het Nederlands. De werking van elk Huis is natuurlijk afgestemd op de regionale situatie, maar ze werken wel allemaal rond dezelfde opdrachten. En dus is expertise uitwisselen om de kwaliteit van alle Huizen te verbeteren, ook waar het Huis van het Nederlands Brussel heel sterk op inzet.


7 Een sterkere HvNsector in Brussel en heel Vlaanderen


acties in 2011 SCREENEN EN ORIËNTEREN: NAAR EEN UNIFORME TESTING p.12

Het screenen en oriënteren van mensen die Nederlands willen leren, blijft de kernopdracht van alle Huizen van het Nederlands en is dat al sinds 2004. Dat impliceert dat alle Huizen ondertussen een zekere expertise opgebouwd hebben. Die zit niet enkel in de tests die deel uitmaken van de procedure, maar ook in de manier waarop onze consulenten de tests afnemen en interpreteren. De Huizen van het Nederlands willen de bestaande expertise van de acht Huizen nu zoveel mogelijk bundelen, het beste van alle ontwikkelde instrumenten en methoden samenbrengen om zo tot een verbeterde procedure in elk Huis te komen. In 2011 start onder leiding van het Brusselse Huis een werk­ groep met de voorbereidingen daarvan.

NIEUWE TREFDAGEN NT2 Het Brusselse Huis zet, samen met de pedagogische begeleidings­ diensten en de andere Huizen van het Nederlands, vier nieuwe NT2-trefdagen in vier regio’s op. Elke trefdag is een succes. Trefdagen voor docenten NT2 bestaan al jaren in heel Vlaanderen en Brussel. Tot voor kort had je zowel trefdagen die vooral als netwerkmoment fungeerden, als inhoudelijke studiedagen, trefdagen met een sterke visie en hoge kwaliteit, maar ook trefevenementen. Omwille van de erg wisselende kwaliteit, visie, inhoud, maar ook het variërende succes, stappen de pedagogische begeleidingsdiensten in 2011 naar het Brusselse Huis van het Nederlands dat al een aantal geslaagde NT2-trefdagen achter de rug heeft. Het Huis van het Nederlands Brussel betrekt de andere Huizen en de verschillende partners komen samen tot een nieuw trefdag-concept. Het resultaat zijn vier trefdagen met een kwalitatief programma dat voor een stuk gemeenschappelijk is en voor een stuk regionaal ingevuld wordt. De organisatie is in handen van alle Huizen van het Nederlands en alle pedagogische begeleidingsdiensten van de onderwijskoepels.

OEFENKANSEN EN DUIDELIJKE TAAL IN HEEL VLAANDEREN Het Brusselse Huis van het Nederlands zette de voorbije jaren heel wat projecten en werkingen rond oefenkansen Nederlands en Duidelijke Taal op. Met vzw ‘de Rand’ is er een nauwe samenwerking. Die organisatie werkt in de gemeenten rond Brussel aan oefenkansen Nederlands. En sinds een aantal jaar draagt het Brusselse Huis ook een reeks projecten over aan andere Huizen. Dat proces versterkt wanneer de Vlaamse overheid in 2011 beslist om extra geld vrij te maken voor oefenkansen Nederlands en Duidelijke Taal in Vlaanderen. p.21

• Bijt in Brussel is het eerste project dat navolging krijgt in Vlaanderen. Eerder was er al overdracht naar het Huis van Vlaams-Brabant, in 2011 is het de beurt aan Antwerpen,

42 Een sterkere HvN-sector in Brussel en heel Vlaanderen

Gent, Limburg en West-Vlaanderen. Deze Bijt in je vrije tijd-projecten slaan de brug tussen het lokale vrijetijdsaanbod en cursisten NT2. • Het Huis van het Nederlands Oost-Vlaanderen lanceert Taalmix, de Oost-Vlaamse versie van Patati Patata Brussel. • Vanuit de expertise Duidelijke Taal die opgebouwd is door de Huizen van Antwerpen en Brussel, ontwikkelen de Huizen een uniforme werking voor maar liefst vijf sectoren. Elke overheidsdienst, school, vrijetijdsorganisatie, elk bedrijf en elk kinderdagverblijf kan daardoor in de eigen regio bij het plaatselijke Huis van het Nederlands terecht voor vormingen en ondersteuning in Duidelijke Taal.

TAALBOULEVARD Op 27 oktober 2011 lanceert de Vlaamse overheid taalboulevard.be. Het platform moet een inspiratie­ bron en leidraad worden voor iedereen die wil werken rond oefenkansen Nederlands voor anderstaligen. Op taalboulevard.be staat concreet hoe de Huizen van het Nederlands en vzw ‘de Rand’ oefenkansen voor verschillende doelgroepen opzetten of toegankelijk maken. Meer dan 250 mensen uit alle maatschappelijke sectoren en uit heel Vlaanderen wonen de lancering bij. Ze maken kennis met de checklists Duidelijke Taal en een aantal succesvolle methodieken en ervaringen van mensen op het terrein.

p.22 p.25


INTERVIEW MET SARAH AUWERX, COÖRDINATOR HUIS VAN HET NEDERLANDS VLAAMS-BRABANT Het Huis van het Nederlands Brussel werkt samen met de 7 andere Huizen van het Nederlands. De meest intensieve samenwerking is uitgebouwd met het Huis van de provincie Vlaams-Brabant. Dat hoeft uiteraard niet te verwonderen. Sarah Auwerx, coördinator van het Huis van het Nederlands Vlaams-Brabant, licht kort toe waarom deze samenwerking belangrijk is. Hoe nauw werken het Huis van het Nederlands Vlaams Brabant en het Brusselse Huis met elkaar samen? Sarah Auwerx: “Door onze geografische ligging zijn we natuurlijk onlosmakelijk met elkaar verbonden. Op vlak van het cursusaanbod alleen al kunnen er overlappingen zijn: iemand die in Vlaams-Brabant woont bijvoorbeeld, maar in Brussel werkt en dicht bij zijn werkplek les wil volgen of omgekeerd. Daarom is het belangrijk dat we elkaar goed en regelmatig op de hoogte houden van praktische afspraken, toelatingsvoorwaarden of veranderingen in het beleid. Onze goede verstandhouding komt natuurlijk ook de klantvriendelijkheid ten goede.”

Hoe wisselen jullie expertise uit? Nemen jullie projecten over van Brussel of omgekeerd? “Een voorbeeld: een drietal jaar geleden zijn we in VlaamsBrabant gestart met vormingen Duidelijke Taal, met behulp van materiaal en methodieken die het Huis van Brussel ons had aangereikt. Een ander voorbeeld is het project Bijt in Brussel, dat in samenwerking met vzw ‘de Rand’ is vertaald naar onze context onder de noemer Bijt in je Vrije Tijd. Ook op vlak van kwaliteitsondersteuning, zoals de organisatie van de NT2-trefdagen en logopedische ondersteuning is er een nauwe samenwerking met het Brusselse Huis. Expertise-uitwisseling gebeurt dus op heel veel verschillende domeinen. Dat moet ook als we kwaliteitsvol werk willen verrichten. Intussen blijven we zelf als Huis groeien en kunnen wij op onze beurt ervaringen delen met het Huis van Brussel, zodat het op termijn echt tweerichtingsverkeer wordt.”

In welke mate verschilt jullie doelpubliek in VlaamsBrabant met dat van Brussel en Vlaanderen? “Onze context is heel specifiek: de Rand heeft een ander publiek dan de rest van de provincie Vlaams-Brabant, waar de context ook weer verschilt van de rest van Vlaanderen. Terwijl inburgeraars de grootste doelgroep vormen voor de Huizen in Vlaanderen, is dat bij ons helemaal niet het geval. Ons soort publiek leunt misschien wel het dichtst aan bij dat van Brussel, maar ook hier zijn merkbare verschillen. De voorbije decennia is de context in onze regio heel sterk veranderd en geïnternationaliseerd, ondermeer door expats van de Europese instellingen of tweede- en derdegeneratiemigranten die zich in de Brusselse Rand komen vestigen. Daardoor is de voertaal op straat, in de winkels, in het dagelijkse leven steeds minder vaak nog het Nederlands. Het officiële leven en bestuur daarentegen verloopt wel in het Nederlands.”

Een sterkere HvN-sector in Brussel en heel Vlaanderen 43


45


mede­werkers en bestuurs­leden Directeur Gunther Van Neste

Adjunct-directeur Els Deslé

Coördinator Inge Rogiers

Team Screening & Oriëntering Anush Artasheyan Christine Naert Daniel Anderson Elke Goossens Esma Baycan Fatima Aitabi Fèlix Torres Miralles Geertrui Bamps Goedele Buytaert Grietje Godderis Isabelle Mat Ken Lossy Lieve De Neef Mijean Rochus Sayed Darder Sheraz Rafi

Coördinator Philippe Vangeneugden

Team Taalleren Anne-Sophie Van Wesemael Katrijn Goffin Kristien Vanspauwen Machteld Veugelen Marianne Housen Michiel Renier Team Duidelijke taal Anne-Sophie Van Wesemael Kristien Vanspauwen

Staf van de Huizen Bart Deceuninck Marjan Engels

Team Taalpromotie Fatima Aitabi Joke Vermeersch Lauriane Van der Eecken Peter De Temmerman Yeter Yesilgöz Team Hoger onderwijs Anne-Sophie Van Wesemael Liesbet Raus Peter De Temmerman Rebekka Van der Borght Veerle Demeulenaere

Administratie Anneken Bockstal Jessica Janssens

Organogram van het Huis van het Nederlands Brussel op 31 december 2011.

46

Team Taalbeleid Ann Mertens Joke Jacobs Katleen Kayaert Marianne Wals Rudy Van den Broecke Stefanie Delplanche Tine Bryssinck Wim Degroof

Communicatie Lauriane Van der Eecken

Gebouw Peter Pirard Philip De Paepe


algemene vergadering De Algemene Vergadering van het Huis van het Nederlands Brussel bestaat uit 25 leden. Daarvan zijn 13 vertegenwoordigers opgenomen in de Raad van Bestuur. Deze zijn aangeduid in het paars. Frans De Keyser, voorzitter Jan Van Gompel, ondervoorzitter, CBE Brusselleer Michel Beerlandt, penningmeester Jeanine Billens, CVO Kamer voor Handel en Nijverheid Gunter Bousset, waarnemend lid Vlaamse overheid Ria Cauchie, CVO Meise-Jette Eric De Jonge, bon (Brussels Onthaalbureau Nieuwkomers) Alexandra De Nil, waarnemend lid Vlaamse Gemeenschapscommissie Kris De Nys, CVO Lethas Annemie De Rouck, Erasmushogeschool Véronique De Vuyst, VDAB - RDB Brussel Luc De Witte, Tracé Brussel Patrick D’Hondt, bon (Brussels Onthaalbureau Nieuwkomers) Luc Dierickx, Hogeschool-Universiteit Brussel Niko Geerts Jan Hardeman, Lerian - NTI Languages Loredana Marchi, Foyer (Regionaal Integratiecentrum) Koen Muziek, CVO Brussel Santiago Nobus, Willemsfonds Cours de néerlandais asbl Walter Palmen, Terra Nova vzw Johan Van den Driessche Jan Van der Auwermeulen, Muntpunt Miek Van de Velde, CVO Strombeek-Grimbergen Sigurd Vangermeersch, Syntra Brussel Christel Verhasselt, Vlaamse Gemeenschapscommissie Bernadette Vriamont Els Witte

47


projecten en werkingen AANBOD NT2 AFSTEMMEN OP DE VRAAG

PATATI PATATA BRUSSEL

Twee keer per jaar stemt het Huis samen met de Brusselse NT2-partners het aanbod cursussen Nederlands af op de vraag van cursisten. Een opdracht die cruciaal is voor Nederlands leren in Brussel.

Via www.patati.be kunnen anderstaligen Nederlands oefenen door te netwerken met Nederlandstaligen.

ADVIES ROND DUIDELIJKE TAAL AAN DE VGC

Met Patati@work-projecten kunnen collega’s binnen of tussen bedrijven en organisaties Nederlands oefenen door met elkaar te netwerken.

Het Huis hertaalt een aantal publicaties van de VGC in Duidelijke Taal zodat ze ook geschikt zijn voor lezers die het Nederlands nog niet perfect beheersen.

BIJT IN BRUSSEL Bijt leidt cursisten Nederlands naar Nederlandstalige vrije­­­ tijdsorganisaties en ondersteunt die organisaties in Duidelijke Taal.

INFORMATIE EN SENSIBILISERING Het promoteam informeert en sensibiliseert Brusselaars op job- en tewerkstellingsbeurzen, maar voor specifieke groepen of organisaties geeft het Huis ook infosessies over de mogelijkheden om Nederlands te leren.

LOGOPEDIE - UITSPRAAK VOOR CURSISTEN De logopedisten van het Huis screenen en begeleiden cursisten. Voor docenten geven ze vormingen met tips om in de klas aan uitspraak te werken.

MAATWERKHOEKEN Docenten NT2 kunnen de methodiek Maatwerkhoeken gebruiken om op maat van verschillende groepjes cursisten te werken.

NEDERLANDS IN DE WINKELSTRATEN Het Huis geeft advies aan winkels die het Nederlands een plaats willen geven en stimuleert winkeliers om Nederlands te oefenen. Met ons zakwoordenboekje Prêt à Parler helpen we hen op weg.

NEDERLANDS OP DE TRAM Binnenkort hebben na verpleegkundigen, winkeliers, horecabedienden, de culturele sector en kinderdagverblijven of consultatiebureaus, ook medewerkers van de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB hun eigen zakwoordenboekje.

NEDERLANDS VOOR OUDERS Op vraag van Brusselse scholen, geeft het Huis aan anderstalige ouders infosessies over Nederlands leren en begeleidt het schoolteams in Duidelijke Taal.

48

PATATI PATATA @WORK

PLONGE DANS LE NÉERLANDAIS Plonge is een taalbad Nederlands voor jongeren tussen de 18 en 25 jaar oud. Ze logeren een week in Antwerpen en doen daar vrijwilligerswerk in een Nederlandstalige organisatie.

SCREENEN & ORIËNTEREN Het Huis screent elke Brusselaar die Nederlands wil leren en zoekt een geschikte cursus of een geschikt traject. Screenen en oriënteren is de kernopdracht van elk Huis van het Nederlands.

TAALADVIES AAN BEDRIJVEN Het Huis biedt informatie en begeleiding aan bedrijven die het Nederlands een plaats willen geven.

TAALBELEID IN CONSULTATIEBUREAUS EN KINDERDAGVERBLIJVEN In Brussel werken consultatiebureaus en kinderdagverblijven samen met het Huis aan hun communicatie met ouders.

TAALBELEID IN DE WOONZORGCENTRA Woonzorgcentra die willen werken aan een taalbeleid rond Nederlands, kunnen bij het Huis een traject starten met lessen, oefenkansen en vormingen Duidelijke Taal voor Nederlandstalige collega’s.

TAALBELEID IN DE ZIEKENHUIZEN Een aantal Brusselse ziekenhuizen werkt al een hele tijd samen met het Huis om tot een echte tweetalige zorgverlening te komen.

TAALBELEID IN HET HOGER ONDERWIJS Aan elke campus van de HUB of EhB kunnen studenten die aan hun (academisch) Nederlands willen werken, taalbegeleiding volgen.

TAALBELEID IN HET VOLWASSENENONDERWIJS Het Huis zet in op taalbeleid Nederlands in het volwassenen­ onderwijs. Dat gebeurt niet enkel in NT2-opleidingen, maar ook in tal van andere opleidingen waarin veel anderstaligen zitten.


TAALBELEID IN SOCIOPROFESSIONELE INSCHAKELINGS足ORGANISATIES EN CENTRA LEREN&WERKEN Het Huis ondersteunt het taalbeleid in werkervarings- en beroepsopleidingsprojecten en ontwikkelt een model voor taalcoaching voor de Centra Leren & Werken.

TAALGARAGE Wie zelf aan zijn Nederlands wil werken, kan terecht bij dit zelfstudiecentrum van het Huis dat deskundig en persoonlijk advies aanbiedt.

TREFDAGEN NT2 Docenten NT2 ontmoeten elkaar en volgen workshops.

ZAP MET JE KLAS Met Zap met je klas introduceren docenten tvbrussel in de klas zodat cursisten kennismaken met televisie in het Nederlands.

jaarverslag Dit is een beknopte versie van ons jaarverslag. Aanvragen kan via info@huisnederlandsbrussel.be, downloaden via www.huisnederlandsbrussel.be. Dit jaarverslag verschijnt enkel in het Nederlands op papier, maar staat ook in het Frans en in het Engels op onze website. 2012, Huis van het Nederlands Brussel Philippe De Champagnestraat 23 1000 Brussel T 02 501 66 60

49


Huis van het Nederlands Brussel Philippe de Champagnestraat 23 , 1000 Brussel T 02 501 66 60 info@huisnederlandsbrussel.be www.huisvanhetnederlands.be

V.U.: Gunther Van Neste, Philippe De Champagnestraat 23, 1000 Brussel grafiek: zap.be

jaarverslag huis van het nederlands  

jaarverslag huis van het nederlands

Advertisement