Page 1

İMKB VARANTLARI Salim KASAP


İÇİNDEKİLER 1. 2. 3. 4. 5.

TEMEL ÖZELLİKLER KALDIRAÇ FİYATLAMA VE RİSKLER İŞLEM ESASLARI, EMİR TİPLERİ VE ÖZELLİKLER STRATEJİLER


1. TEMEL ÖZELLİKLER


VARANT Nedir? • Opsiyon sözleşmelerinin menkul kıymetleştirilmiş halidir. • Yatırımcıya ödediği prim karşılığında bir menkul kıymeti, bir menkul kıymet sepetini ya da bir endeksi, vade sonunda veya vadeden önce, belirlenmiş olan bir fiyat seviyesinden (ihraçcıdan ) alma ya da (ihraçcıya ) satma hakkı verir.


KOTASYON • KISA KOD, Dayanak Varlık Hisse VARANT KODU

ÖZELLİK

1

2

3

4

5

6

G

A

D

A

A

V

7

• İlk iki karakter dayanak hisseyi ifade eder (örneğin GARAN için GA harfleri, AKBNK için AK harfleri, TUPRS için TU harfleri kullanılır). • Devamında ihraçcı kuruluşu temsil eden bir harf yer alır. • Sonraki iki karakter A-Z arası harflerden oluşur (Ç, İ, Ö, Ğ, Ş, Ü harfleri kullanılmaz). – A-O arası harfler alım hakkı veren (call) varantlar için, – P-Z arası harfler satım hakkı veren (put) varantlar için kullanılır.

• Alım varantları için son iki harf: AA ile başlar ve OO ile biter (AB, AC, AD, BA, BB, BC, ..., OA, OB, OC....OO). • Satım varantları için son iki harf: PP ile başlar ve ZZ ile biter (PP, PR, PS, ..., ZP, ZR, ZS....ZZ).


KOTASYON (II) • KISA KOD, Dayanak Varlık Endeks VARANT KODU

ÖZELLİK

1

2

3

4

5

6

O

Z

D

A

A

V

7

• İlk iki karakter dayanak endeksi ifade eder (örneğin XU030 için OZ harfleri, XU050 için EL harfleri, XU100 için YZ harfleri kullanılır). • Devamında ihraçcı kuruluşu temsil eden bir harf yer alır. • Sonraki iki karakter A-Z arası harflerden oluşur (Ç, İ, Ö, Ğ, Ş, Ü harfleri kullanılmaz). – A-O arası harfler alım hakkı veren (call) varantlar için, – P-Z arası harfler satım hakkı veren (put) varantlar için kullanılır.

• Alım varantları için son iki harf: AA ile başlar ve OO ile biter (AB, AC, AD, BA, BB, BC, ..., OA, OB, OC....OO). • Satım varantları için son iki harf: PP ile başlar ve ZZ ile biter (PP, PR, PS, ..., ZP, ZR, ZS....ZZ).


VARANT FİYATINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER • • • • • •

– Dayanak varlık spot fiyatı – Dayanak örtük volatilitesi (implied volatility) – Faiz oranı – Kullanım fiyatı – Vadeye kalan gün – Temettü miktarı


VARANT Alıcısı Hakları • Varantı satın alan yatırımcı yükümlülük değil, hak satın almış durumdadır. • Borsaya kote edilir ve piyasada işlem görür • İhraçcının sermaye temin etmek amacı ile ihraç edeceği bir ürün değildir. • Tamamen ihraçcının şahis sorumluluğu altındadır.


2. KALDIRAÇ


Kaldıraç • Varantlar yatırımcıya dayanak varlığın (örneğin belirli bir hisse senedi) performansına kaldıraç kullanarak yatırım yapabilme imkanı sağlar. • Göreceli olarak çok küçük bir sermaye ile yatırım yapılabildiği için, dayanak varlıktaki yüzdesel değişimler genellikle varant fiyatında yükselmesi durumunda daha büyük kazanç sağlandığı gibi varlık fiyatının düşmesi durumunda daha büyük kayıplar yaşanabilir.


5,7 FİYATLI 100 GARAN ALIM VARANTI VARANT FİYATI DAYANAK SPOT KULLANIM FİYATI

0,70TL

6 TL

5,70

100 Adet Varant Alınca Ödenecek Prim

100 Adet Hisse İçin Ödenecek TL

0,70 x 100 = 70 TL

6 x 100 = 600 TL

Vadede Spot 8 olursa kar

(8,00-5,70)x100-70 = 160 TL: %228 getiri

200 TL %33 Getiri

Delta 0,50 ve Vadeden önce Spot 7 olursa kar 0,5 x (7-6) x 100 = 50 TL (7-6) x 100 =100TL Getiri %71 Getiri %17 Vadede Spot 4 olursa zarar

VADE

31/12/2010

ÇARPAN

1

70 TL, Kullanım fiyatı spottan küçük

200 TL


5,7 FİYATLI 100 GARAN SATIM VARANTI VARANT FİYATI DAYANAK SPOT KULLANIM FİYATI

0,70TL

6 TL

5,70

100 Adet Varant Alınca Ödenecek Prim

100 Adet Açık Hisse İçin Teminat TL

0,70 x 100 = 70 TL

6 x 100 *%110= 660 TL

Vadede Spot 8 olursa zarar

70 TL, Kullanım fiyatı spottan küçük

(6-8)x100=200 TL

Delta 0,50 ve Vadeden önce Spot 5 olursa kar 0,5 x (6-5) x 100 = 50 TL (6-5) x 100 =100TL Getiri %71 Getiri %17 Vadede Spot 4 olursa kar

VADE

31/12/2010

ÇARPAN

1

(5,7-4)x100-70 = 100 TL: %142 getiri

(6-4)*100=200 TL %30 Getiri


KALDIRAÇ • Kaldıraçı şu formülle hesaplayabiliriz:

S v

• ∆ , Varantın deltası, S spot, v, varantın fiyatı • Varantın deltası 0,5; spot 6; v 0,70 ise kaldıraç: • 0,5 x (6/0,7) = 4,30. Spot %10 değişirse, varant fiyatı yaklaşık olarak %43 değişecek.


3. FİYATLAMA VE RİSKLER


VARANT FİYATI BİLEŞENLER İçsel Değer

Zaman Değeri= Varant Fiyatı- İçsel Değer

Varant Fiyatı


Fiyat Form端l端


Varant Fiyatlama


Kald覺ra癟 Hesaplamas覺


Varant Riskleri -Ă–zeti


Varant Riskleri –Greeks ve Beklentiler


4. İŞLEM ESASLARI, EMİR TİPLERİ VE ÖZELLİKLER


PİYASA ve İŞLEM ESASLARI • Varant pazarında uygulanacak alım-satım yöntemi “piyasa yapıcılı çok fiyat-sürekli müzayede sistemidir. Her bir varantta görevli piyasa yapıcı üye sürekli alış-satış kotasyonu veriri ve üyeler (piyasa yapıcı dahil olmak üzere) söz konusu varant için alım-satım emri iletir • IMKB Kurumsal Ürünler Pazarı (KÜP)’de işlem görür. Birinci seans 09:5012:30 arasında , ikinci seans 14:20-17:30 arasında yapılır. • Varantla açılış seansına dahil edilmez. Açılış seansı emir toplama ve açılış işlemleri aşamasında varant sıralarına emir ve kotasyon girişi yapılamaz • Fiyat adımı 1 kuruştur. • Varantta ihraçcı piyasa yapıcıdır. • Varant sıralarında kotasyon girişinin ardından emir girişine izin verilir. Kotasyon girilmeyen varant sırasına emir girilemez.


Emir Tipleri • • • • •

-Limit Fiyatlı emirler - Kalanı İptal Et emirleri -Özel Limit Fiyatlı emirler -Özel Limit Değerli emirler - Özel emirler


Özellikler • Kurumlar arası virman yapılabilecektir. • Varantlarda emir iptali serbesttir. • Varantlarda açığa satış emir girişine ve açığa satış işlemine izin verilmez. • Varantlar ödünç ve kredili işleme konu edilemezler. • Varantlar tamamen ihraçcının şahsi sorumluluğu altındadır. • Vergi oranı güncel durumda %10 olarak uygulanacaktır.


Takas • Varantların takas işlemleri, hisse senetlerinde olduğu gibi (T+2) de, IMKB Hisse senetleri Piyasası Takas İşlemleri düzenlemeleri ve işleyiş esasları çerçevesinde gerçekleştirilir. • Dayanağı sepetten ya da bir endeksten oluşan varantların dönüşümü sadece nakit uzlaşı ile yapılacaktır.


5. STRATEJİLER


5,7 FİYATLI 100 GARAN ALIM VARANTI VARANT FİYATI

0,70TL

DAYANAK SPOT

6 TL

450

Kar

400 350

300

BAŞABAŞ NOKTASI = 6,40

250

KULLANIM FİYATI

5,70 200 150 100

VADE

31/12/2010

50

Spot 0

ÇARPAN

1

-50 -100

3.80

4.80

5.80

6.80

7.80

8.80

9.80


5,7 FİYATLI 100 GARAN SATIM VARANTI VARANT FİYATI

0,70TL

150

DAYANAK SPOT

6 TL

100

KULLANIM FİYATI

5,70

50

Kar

BAŞABAŞ NOKTASI = 5

0 Spot

VADE

31/12/2010 -50

ÇARPAN

1 -100 3.80

4.80

5.80

6.80

7.80

8.80

9.80


5,7 Alım ve Satım Birlikte VARANT FİYATI

0,70TL

350

Kar

300

BAŞABAŞ NOKTALARI = 4,30 VE 7,10

250

DAYANAK SPOT

6 TL 200 150

KULLANIM FİYATI

5,70

100 50 Spot 0

VADE

31/12/2010

-50 -100

Alım Varantı Getirisi

-150

ÇARPAN

1

Satım Varantı Getirisi

-200 2.80

3.80

4.80

5.80

6.80

7.80

8.80

IMKB VARANTLAR  

VARANTLARA DAIR TANITICI DOKUMAN

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you