Page 1

Taniec


Koncepcja, tekst, skład, korekta: Marta Kryś

O projekcie: https://myikultura.home.blog/ https://issuu.com/zaangazowani https://www.facebook.com/ProjektZaangazowani/?modal=admin_todo_tour

Gliwice 2019

Publikacja dostępna na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0

inspiracje / wiedza

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

2


Kilkanaście lat temu, gdy pojawiły się i zyskały popularność programy telewizyjne, w których aktorze, dziennikarze i sportowcy na oczach widzów z tygodnia na tydzień zdobywali kolejne szlify w sztuce tańca, czyniąc z upływem czasu naprawdę spektakularne postępy, wielu ludzi uwierzyło, że i oni mogą spróbować i że taniec jest – po prostu - dla każdego. I rzeczywiście tak jest – nie wyłączając z tego grona osób

Wpływ tańca na człowieka rozpatrywany powinien być wielowymiarowo, gdyż oddziaływuje „wielokanałowo”, generując równocześnie zmiany w ciele i psychice pacjenta. Muzyka jako bodziec wyzwalający i zachęcający do ruchu – tańca, bezpośrednio oddziaływuje na centralny układ nerwowy1. Muzyka i ruch wykonywany pod jej wpływem wpływają nie tylko na ciało, ale i na psychikę. Opanowanie określonych układów tanecznych nie jest celem choreoterapii, a przynajmniej nie głównym celem. Jest nim zainicjowanie procesu poznawania siebie, swojego ciała, zwiększanie samoświadomości. Poprzez taniec można bowiem wyrazić to, co werbalnie może

1

Anna Glińska–Lachowicz, Choreoterapia i muzykoterapia jako techniki arteterapeutyczne wykorzystywane w oddziaływaniach resocjalizacyjnych, skierowanych do osób nieprzystosowanych społecznie (propozycje ćwiczeń). Dostęp online:

http://www.arteterapia.opole.pl/data/pliki/publikacje/artykul_wawa__ _wysylka.pdf [2.07.2019 r.].

inspiracje / wiedza

Taniec

z niepełnosprawnościami. Taniec ma tę wspaniałą właściwość, że łączy sztukę i artystyczne wyrażanie siebie z aktywnością fizyczną. Jako działanie terapeutyczne ukazuje cały szereg walorów. Dr Anna Glińska– Lachowicz w tekście Choreoterapia i muzykoterapia jako techniki arteterapeutyczne wykorzystywane w oddziaływaniach resocjalizacyjnych, skierowanych do osób nieprzystosowanych społecznie (propozycje ćwiczeń) zauważa:

3


Marek Szalkiewicz wskazuje, że choreoterapia wiąże się nie tylko ze sferą rozwojową, ale i społeczną2. Osoba z niepełnosprawnością dzięki terapii tańcem może lepiej poznać samą siebie, zmienić nastawienie do otoczenia, innych osób, wyrażać emocje i dzielić się nimi. Zajęcia taneczne pozwolą jej także prawdopodobnie zwiększyć wydolność układu nerwowego i podnieś sprawność ruchową – ta korzyść jest również nie do przecenienia. Z Kariną Kocieniewską nie spotkałam się nigdy osobiście. Mam nadzieję, że kiedyś to się zmieni. Znam ją ze zdjęć i z telewizji. Na ekranie widzę ją uśmiechniętą, o swojej pracy mówiącą z radością i pasją. „Zaczepiam” ją w mediach społecznościowych – reaguje niemal od razu. Rozmawiamy więc i wymieniamy myśli, wykorzystując internetowe łącza. Chcę się dowiedzieć więcej o jej pracy, o jej pasji.

2

Marek Szalkiewicz, Choreoterapia jako forma pracy z osobami niepełnosprawnymi. Dostęp online: http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklightdf776865-8670-479c-849a-afba63e073a7/c/zn27_5.pdf [2.07.2019 r.].

O tym, jak tańczy się na wózku. Karino, rozumiem, że zajmujesz się terapią poprzez taniec zawodowo? Jak znalazłaś się akurat na tej ścieżce? Jaka jest Twoja historia? Karina: Już od szkoły średniej pracowałam z osobami niepełnosprawnymi, biorąc udział w różnego rodzaju spotkaniach integrujących i aktywizujących. Wtedy też odkryłam w sobie wielki dar do pracy z takimi osobami, co wkrótce postanowiłam połączyć ze swoją największą pasją – tańcem. Skończyłam Studia podyplomowe o kierunku arteterapia w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym, potem dwuipółletnie szkolenie taniec terapeutyczny zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Choreoterapii i od 2016 roku jestem certyfikowanym i dyplomowanym instruktorem tańca terapeutycznego. Widzę tu dużą konsekwencję w dążeniu do

inspiracje / wiedza

być trudne do wyrażenia.

4


Dzisiaj, w ramach swojej profesjonalnej działalności, prowadzę wiele grup terapeutycznych. Pracuję między innymi z dziećmi szczególnie pokrzywdzonymi przez los w Domu im. Janusza Korczaka w Gdańsku, jestem instruktorką aktywizujących zajęć z seniorami, amazonkami, osobami cierpiącymi na choroby psychiczne, upośledzonymi w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym oraz osobami z autyzmem. Organizuję też cyklicznie warsztaty dla niewidomych, niesłyszących czy osób z depresją. Trafiłam do Ciebie, bo usłyszałam o zespole Dancing Wheels Gdynia. Możesz o nim opowiedzieć coś więcej? Grupę Dancing Wheels Gdynia założyłam i prowadzę jako instruktor i choreograf od stycznia 2017 roku. W zespole mamy stałą siedemnastoosobową grupę, a treningi obecnie odbywają się w ramach zajęć Gdyńskiego Poruszenia, które prowadzone są od marca tego roku w szkole w Gdyni Orłowie. Do zespołu należą osoby w wieku powyżej szesnastego roku życia, poruszające się na wózkach inwalidzkich. Przeważającą niepełnosprawnością jest mózgowe porażenie dziecięce. Czyli to zamknięta grupa? Nie, stali uczestnicy to trzon zespołu, ale

każdy, kto chce doświadczyć czegoś nowego i zaznać trochę ruchu, jest mile widziany na naszych zajęciach. Nie ma ograniczeń, ani ruchowych, ani wiekowych. Jedyne co trzeba ze sobą zabrać, to pozytywną energię i uśmiech na twarzy! Jak często się spotykacie? Grupa Dancing Wheels Gdynia odbywa regularne spotkania treningowe oraz cyklicznie występuje podczas różnego rodzaju wydarzeń. Brała między innymi udział w uroczystym zakończeniu sezonu tanecznego szkoły tańca Soszyńska Dance Academy, występie podczas wyjątkowego wernisażu Iwony Wojdowskiej w Centrum Integracji w Gdyni czy Charytatywnym Maratonie Tanecznym na rzecz chłopca zbierającego fundusze na kosztowną operację. Wózkowi tancerze mieli też okazję poznać osobiście słynnych tancerzy z programu Taniec z gwiazdami – Stefano Terrazzino, Magdalenę Soszyńską i Iwonę Cichosz. To były chyba emocjonujące spotkania? Rzeczywiście, przeżycia te jeszcze bardziej motywują uczestników i dają im możliwość podzielenia się swoją taneczną ekspresją z szerszym audytorium. Co daje Twoim podopiecznym taniec? Jakie są Twoje obserwacje? Zajęcia tańca terapeutycznego na wózkach, poza polepszeniem stanu zdrowia, podnoszą sprawność psychofizyczną, dają pozytywne

inspiracje / wiedza

celu. Myślę, że wielu może też Ci zazdrościć – tak pozytywnie – że udało Ci się połączyć pracę i pasję. Jak zatem wygląda Twoja praca?

5


Samo dobro! A to nie wszystko. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że rozbudzona aktywność niepełnosprawnego staje się źródłem radości i ożywienia, wzmacnia wiarę we

biologiczną, staje rehabilitacji.

się

znakomitą

formą

Czym więc jest taniec terapeutyczny? Ideą tańca terapeutycznego jest łączenie ludzi, dawanie im radości poprzez wykonywanie prostych elementów i prostych układów choreograficznych, tańców pochodzących z całego świata. Ich uproszczona forma pozwala szybko opanować podstawowe kroki i bawić się wspólnie z innymi. Tańce te ułatwiają dobre, pełne ciepła przeżywanie ruchu, zwiększają poczucie przynależności do grupy. Poza tym każdy taniec integracyjny podnosi poziom energetyczny grupy, mobilizuje siły do dalszego działania i przyczynia się do tworzenia dobrej atmosfery. Masz może jakieś informacje zwrotne od uczestników Twoich zajęć?

własne siły, redukuje lęk, niepewność, daje szansę szczególnych doznań, zmniejsza zaburzenia lokomocyjne, podnosi sprawność manualną. Ruch wpływa na równowagę

Dla naszych tancerzy każdy rodzaj pokazania się czy wspólnego tańca dla innych jest wyjątkowym przeżyciem. Pozwala czuć się ważnym i łamie wszystkie bariery. Wspólnota nasza nie zna różnic w odniesieniu do sprawności fizycznej czy intelektualnej, nie klasyfikuje też wykonań lepszych czy gorszych. Jednoczy natomiast każdy indywidualny sukces, każdy radośnie wykonany ruch, każdy pojedynczy uśmiech. To nasza wspólna taneczna pasja, która dla uczestników stała się

inspiracje / wiedza

efekty w łagodzeniu zaburzeń w sferze uczuciowo-emocjonalnej i społecznej. Następuje poprawa samooceny, odreagowanie napięcia, poprawa relacji z członkami grupy oraz poczucia satysfakcji.

6


Wiem już, dlaczego warto – z perspektywy odbiorcy. A czy dla Ciebie ta praca jest rozwijająca? Czy czujesz, że nie tylko dajesz, ale i coś otrzymujesz? Ta praca jest moją największą pasją i źródłem nieograniczonej inspiracji. Wiem, że moja charyzma i zaangażowanie podczas zajęć udziela się członkom grupy, którzy nasze zajęcia uwielbiają i dla których stały się one czymś więcej niż tylko treningiem. Dla mnie również praca metodą tańca i ruchu, jaką jest taniec terapeutyczny, jest niezwykła. Dzieląc się przestrzenią taneczną z innymi, codziennie staję się osobą jeszcze bardziej otwartą, wrażliwszą. To moi niepełnosprawni tancerze pokazują mi, że mimo ograniczeń, które stawia nam świat, możemy czuć się piękni, potrzebni, radośni, po prostu szczęśliwi. Spotkałam na swojej drodze pracy zawodowej przyjaciół i teraz nie wyobrażam sobie, bym mogła spełniać się gdzie indziej. Podczas zajęć sama siadasz na wózku. Sama jestem osobą pełnosprawną, podczas studiów szkoliłam się w tańcu na wózku pod okiem Przemysława Kwarty, który był dla mnie wielką inspiracją. Pokazał, jak ważna jest nie tylko znajomość techniki tańca, ale równie ważne jest poznanie techniki jazdy na wózku, poruszania się na nim, układania choreografii, 3

Dostęp online: https://www.youtube.com/channel/UCGw0V2vql_PV8Kx4mJMYe2Q/fea tured [2.07.2019 r.]

improwizowania czy po prostu tańczenia. Ta umiejętność pozwala mi wspólnie z uczestnikami odkrywać radość ze wspólnego dzielenia się tańcem. Myślę, że siadając na wózku pokazuję moim tancerzom, że jesteśmy tacy sami, że taniec nie ma barier, nieważne, czy jesteś sprawny, czy posiadasz jakieś ograniczenia. Taniec łączy. Bez wątpienia – i to, jak się przekonaliśmy – na wielu płaszczyznach. Z potencjalnymi odbiorcami chcesz się także połączyć poprzez internet. Prowadzisz kanał na YouTube. Jaka była Twoja motywacja do rozpoczęcia prowadzenia zajęć również w tej formie? W październiku 2018 roku założyłam na platformie YouTube kanał KOCIENIEWSKA DANCING WHEELS3, gdzie uczę krótkich choreografii. Kanał jest skierowany do osób słabiej poruszających się na wózku. Moim celem jest pokazanie, że tańczyć możemy w domu, przed komputerem lub tabletem. Nie musimy posiadać wielkich tanecznych umiejętności. Moja choreografia jest dostępna dla każdego. Taniec terapeutyczny wspiera zachowania prozdrowotne, aktywizuje, jest rekreacją, rehabilitacją i terapią nie tylko ruchową, ale również terapią duszy. Wiem, że w Polsce jest wiele osób niepełnosprawnych, których codzienna aktywność jest uzależniona

inspiracje / wiedza

wręcz sposobem na życie.

7


Mam nadzieję i życzę Ci tego, by to marzenie się spełniło. Dziękuję za rozmowę. Karina Kocieniewska – dyplomowany i certyfikowany instruktor tańca terapeutycznego, nauczyciel rytmiki, muzyki oraz wychowania fizycznego z ponad dwudziestoletnim stażem pracy. Absolwentka Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej I i II stopnia w klasie rytmiki i fortepianu, Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku o kierunku wychowanie fizyczne, studiów podyplomowych o kierunku arteterapia w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym oraz dwuipółletniego szkolenia Taniec Terapeutyczny (Program Polski Instytut Choreoterapii, organizator: Polskie Stowarzyszenie Choreoterapii); Instruktor Edukacji Somatycznej - The Body/Think Process. Instruktor pływania osób niepełnosprawnych wg Koncepcji Halliwick (International Halliwick Association). Tańczy od dziecka. Obecnie szkoli się pod okiem profesjonalistów: Magdaleny Soszyńskiej, Pauliny Biernat i Stefana Terrazzina. Na co

dzień tańczy terapeutycznie i artystycznie z dziećmi i osobami w różnym wieku oraz o różnych potrzebach psychofizycznych. Dzieli się wiedzą w dziedzinie stosowania tańca terapeutycznego z nauczycielami i opiekunami osób niepełnosprawnych (np. warsztaty szkoleniowe w Centrum Sztuki Mościce) oraz studentami podyplomowych studiów arteterapii na Uniwersytecie Medycznym w Gdańsku. Założyła zespół taneczny na wózkach Dancing Wheels Gdynia. Prowadzi również swój kanał na YouTube, gdzie uczy tańca na wózkach. Edukator wydawnictwa Nowa Era. Członek Polskiego Stowarzyszenia Choreoterapii. Mieszka w Gdańsku.

Zdjęcie powyżej przedstawia Karinę Kocieniewską. Zdjęcia na wcześniejszych stronach przedstawiają Karinę i zespół Dancing Wheels Gdynia. Fotografie zostały udostępnione przez Karinę Kocieniewską.

inspiracje / wiedza

od osób, które się nimi opiekują, często nie uczestniczą w życiu społecznym, gdyż nie mają gdzie i z kim wyjść. Dla takich osób nie ma propozycji jakiejkolwiek aktywności fizycznej. Moim marzeniem, poprzez swój kanał, jest włączenie całego środowiska niepełnosprawnych na wózkach do właśnie takiej wspólnej aktywności.

8


Poniższy scenariusz jest propozycja kilku zabaw wykorzystujących taniec. Wybór powinien być dostosowany do potrzeb i możliwości grupy. Terapia tańcem wymaga wiedzy od prowadzącego. W przypadku osób zajmujących się animacją kulturalną, ale bez doświadczenia i wiedzy dotyczącej choreoterapi, należy z ostrożnością i wyczuciem wprowadzać ćwiczenia związane z tańcem – raczej jako urozmaicenie zajęć. Warto w takim wypadku wykorzystać np. filmy przygotowywane przez Karinę Kociniewską jako wprowadzenie do tego rodzaju aktywności.

45 MINUT 4 – 16 OSÓB CELE

 

Uczestnicy zwiększają świadomość i akceptację własnego ciała. Uczestnicy odczuwają przyjemność płynącą z ruchu i wsłuchiwania się w muzykę.

CO PRZYGOTOWAĆ WCZEŚNIEJ?

Sala, w której odbędą się zajęcia, musi być odpowiedniej wielkości – dostosowanej do potrzeb i liczby uczestników.

 

Koce lub karimaty dla uczestników.

Sprzęt do odtwarzania muzyki oraz wybrane nagrania.

Sprzęt do odtworzenia na ekranie filmu instruktażowego „Dancing wheels! Rozgrzewka taneczna” z kanału Kariny Kociniewskiej: https://www.youtube.com/watch?v=DvwKi BYE-KU

Szarfy lub wstążki – dla każdego uczestnika 2 sztuki.

PROPOZYCJE ĆWICZEŃ 1. Uspokojenie i wyrównanie oddechu. Prowadzący prosi uczestników o zajęcie wygodnej pozycji. Jeśli jest to możliwe, warto, aby była to pozycja leżąca. Następnie włącza nagranie. Powinna to być spokojna, relaksacyjna muzyka. Wprowadza uczestników do ćwiczenia, prosząc o spokojne, świadome oddychanie, zamknięcie oczu i wsłuchiwanie się w muzykę. Ćwiczenie powinno trwać ok. 10 minut. 2. W tej samej pozycji, ale przy nieco żywszej muzyce, prowadzący prosi uczestników o ułożenie rąk wzdłuż tułowia oraz o wybijanie rytmu dłońmi lub palcami o podłogę.

scenariusz

Tańczymy!

9


4. Kolejne ćwiczenie jest związane z filmem instruktażowym, który należy wyświetlić na ekranie lub np. ścianie. Karina Kociniewska zajmuje się tańcem osób na wózkach i do takich odbiorców adresuje swoje filmy. Można je jednak wykorzystać także w pracy z osobami poruszającymi się bez użycia wózka oraz w celach edukacyjnych w pracy z osobami zdrowymi. Osoby na wózkach naturalnie podążają za instruktażem, osoby chodzące – mogą usiąść na krześle lub ćwiczyć w pozycji siedzącej. 5. Kołysanka. Do przeprowadzenia tego ćwiczenia potrzebne będzie nagranie dowolnej kołysanki (np. Na Wojtusia z popielnika…). Uczestnicy w parach stojąc lub siedząc dotykają się plecami i kołyszą w rytm muzyki. Powinny to być delikatne,

spokojne ruchy. Ćwiczenie wymaga wsłuchania się nie tylko w muzykę, ale i wymaga czujności wobec potrzeb partnera.

scenariusz

3. Ćwiczenie z szarfami. W zależności od stopnia sprawności uczestnicy mogą je wykonywać w pozycji siedzącej lub stojącej. Każdy z uczestników otrzymuje jedną lub dwie szarfy. Mogą to być wstążki lub fragmenty pociętego materiału. Ćwiczenie polega na swobodnym poruszaniu się z wykorzystaniem szarf w rytm muzyki. Zaczynamy od spokojnej muzyki w wolnym tempie, następnie stopniowo zwiększamy tempo. Zachęcamy uczestników do obserwowania ruchu szarfy. Pozwala to odsunąć ich uwagę od nadmiernego kontrolowania własnych ruchów i odnajdywania przyjemności z ćwiczenia.

10

Profile for Zaangażowani

Taniec  

Artykuł zawiera zapis rozmowy z Kariną Kocieniewską, dyplomowanym instruktorem tańca terapeutycznego.

Taniec  

Artykuł zawiera zapis rozmowy z Kariną Kocieniewską, dyplomowanym instruktorem tańca terapeutycznego.