Page 1

https://telegram.me/Publications_MM


‫אֹצ‬ ‫אֹצרר‬ ‫יין ַ ַשש ָּ ָּבבת ָ‬ ‫ַמ ַמיין‬

‫בס“ד‬

‫מיט ווערטער שיינע‪ ,‬פאר גרויסע און קליינע‪.‬‬ ‫פ‪ .‬מאזעסזאהן ‪“ -‬המחנה החרדי“‬

‫ֶרטער ‪ -‬פ‘ תולדות תשע“ז‬ ‫ֶפערל ווע ֶ‬

‫ַרשה ‪ -‬תולדות‬ ‫מתוׁרת רבוׁתינו אוׁיף דִ י פ ָ‬

‫תלך לדרוש את ד‘ וגו‘‪( .‬תולדות כה‪:‬כב)‬

‫ויאמר יצחק אל בנו מה זה מהרת למצא בני ויאמר כי הקרה ה‘‬ ‫אלקיך לפני (תולדות כז‪:‬כ)‬

‫רש"י‪ :‬זי האט געפרעגט ביי שם‪ ,‬וואס ס'וועט דא געשעהן"‪.‬‬

‫רבקה האט געמיינט‪ ,‬אז זי האט נאר איין קינד‪ ,‬און ווען זי איז‬ ‫אדורכגעגאנגען א בית מדרש‪ ,‬האט ער געוואלט ארויסגיין‪ ,‬און דאס זעלבע‬ ‫איז געווען ווען זי איז אדורכגעגאנגען אן עבודה זרה‪ .‬איז זי געגאנגען פרעגן‪,‬‬ ‫אויף וואס פאר א וועג וועט דאס קינד גיין‪ .‬האט מען איר געענטפערט‪“ :‬שני‬ ‫גוים בבטנך“‪—,‬ס‘איז דא צוויי קינדער איינער שלעכט און איינער גוט‪.‬‬

‫דערפאר שטייט “ה‘ אלקיך“‪ ,‬און נישט “ה‘ אלקינו“‪ ,‬ווייל ווען יצחק אבינו‬ ‫האט מרגיש געווען ברוח קדשו‪ ,‬אז יעקב האט אים געברענגט מטעמים‪ ,‬האט‬ ‫ער אים געפרעגט‪“ ,‬מה זה מהרת למצא בני“‪—,‬פארוואס האסטו זיך געאיילט‬ ‫מיר צו ברענגען די מטעמים‪ ,‬איך האב דאך דאס דיר נישט באפוילן‪ ,‬ד‪.‬ה‪ .‬א‬ ‫בחינה פון אינו מצוה ועושה‪“ .‬ויאמר כי הקרה ה‘ אלקיך לפני“‪ —,‬יעקב‪,‬‬ ‫זאגענדיג “ה‘ אלקיך“ האט ער מרמז געווען אויף “אנכי ה‘ אלקיך“‪ ,‬פון מתן‬ ‫תורה‪ .‬ער האט געענטפערט פאר יצחק‪ ,‬אז ער האט געלערנט די חשובות פון‬ ‫‘אינו מצוה ועושה‘‪ ,‬פון מתן תורה‪ ,‬וואס דארט האבן אידן געזאגט‪“ ,‬נעשה“ פאר‬ ‫“נשמע“‪—.‬און דאס איז פשט פון “כי הקרה ה‘ אלקיך לפני“‪—,‬דער מעמד הר‬ ‫סיני איז מיר געשטאנען פאר די אויגן‪ ,‬און פון דארט האב איך דאס געלערנט‪.‬‬ ‫אויך קען מען פארשטיין וואס ס‘שטייט ווייטער (כז‪:‬כז)‪“ ,‬ויברכהו ויאמר‬ ‫ראה ריח בני כריח שדה אשר ברכו ה‘“‪ ,‬זאגט רש“י‪“ :‬כריח שדה“‪—,‬ער האט אים‬ ‫געבענטשט מיט א גוטן ריח‪—,‬וואס דאס איז “שדה תפוחים“‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט‬ ‫“כתפוח בשדה יער“‪—,‬פארוואס זענען אידן געגליכן צו אן עפעל [תפוח]‪ ,‬ווייל‬ ‫פונקט ווי אן עפעל‪ ,‬וואקסט די פרוכט פאר‘ן בלעטל‪ ,‬אזוי האבן אידן געזאגט‬ ‫‘נעשה‘ פאר ‘נשמע‘‪ .‬דאס איז פשט פון “ויאמר ראה ריח בני כריח שדה אשר‬ ‫ברכו ה‘“‪—,‬יצחק אבינו האט געזאגט אז ער שפיהרט אין יעקב די קדושה פון‬ ‫מתן תורה וואס איז מרומז אין ‘שדה תפוחים‘‪—,‬וואס די פרוכט וואקסט פאר‘ן‬ ‫בלעטל‪ ,‬אזוי ווי אידן האבן געזאגט ‘נעשה‘ פאר ‘נשמע‘‪ ,‬ביי מתן תורה‪ .‬אויך‬ ‫שטייט ווייטער (כז‪:‬לה) “ויאמר בא אחיך במרמה ויקח ברכתך“‪—,‬זאגט דער‬ ‫תרגום אונקלוס און רש“י‪“ :‬במרמה“‪—,‬מיט קלוגשאפט‪ .‬אין מדרש (ב“ר סז‪:‬ד)‬ ‫שטייט‪“ ,‬בא אחיך במרמה“‪ ,‬רבי יוחנן‪ ,‬בא בחכמת התורה‪—,‬יעקב אבינו האט‬ ‫דאס געלערנט פון די תורה‪ ,‬צו זיין אין א בחינה פון ‘אינו מצוה ועושה‘‪.‬‬

‫(“ליקוטי אברהם“)‬

‫והנה תומם בבטנה וגו‘‪( .‬תולדות כה‪:‬כד)‬ ‫דאס ווארט “תומים“ וועלכעס שטייט אין אונדזער פסוק‪ ,‬איז געשריבן‬ ‫חסר‪ ,‬אהן א יו“ד‪ .‬דאס קומט מרמז זיין‪ ,‬אז נישט בלויז ווען זיי זענען געבוירן‬ ‫געווארן‪ ,‬זענען זיי געווען אנדערש איינער פון צווייטן‪ ,‬נאר אויך איידער זיי‬ ‫זענען געבוירן געווארן‪“ ,‬תומם בבטנה“‪—,‬זענען זיי געווען אנדערשט‪.‬‬ ‫(“עמק דבר“)‬

‫ויקרא שמו יעקב וגו‘‪( .‬תולדות כה‪:‬כו)‬

‫רש"י‪" :‬ויקראו שמו עשו"‪—,‬אלע האבן אים אזוי גערופן‪.‬‬

‫עשו איז דער סימבאל פון שקר‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט (מד“ר סג‪:‬ח)‪“ :‬הא‬ ‫שוא שבראתי בעולמי״‪ ,‬דער שקר ציהט צו זיך זייער א סאך מענטשן‪ ,‬אלע‬ ‫ווערן נאכגעשלעפט נאכ‘ן שקר‪ .‬יעקב איז אבער דער סימבאל פון אמת‪—,‬‬ ‫“תתן אמת ליעקב“‪ .‬אין פסוק שטייט ״ויקרא שמו יעקב״‪—,‬א לשון יחיד‪,‬‬ ‫ווייל דער אמת האט ווייניג אנהענגער און נאכלויפער‪ .‬יחידים זענען דאס‬ ‫וואס ווערן נאכגעצויגן נאך יעקב‪.‬‬ ‫(“דגל מחנה אפרים“)‬

‫ויגדל האיש וילך הלוך וגדל עד כי גדל מאד וגו‘‪( .‬תולדות כו‪:‬יג)‬ ‫אין פסוק שטייט אויסגערעכנט דריי גדולות‪ ,‬מיט וועלכע יצחק איז‬ ‫גרויס געווארן‪“ :‬ויגדל האיש“‪“ ,‬וילך הלוך וגדל“‪ ,‬און נאכדעם “עד כי גדל‬ ‫מאד“‪ .‬די דאזיקע דריי גדולות זענען כנגד די דריי ברכות‪ ,‬מיט וועלכע יצחק‬ ‫איז געבענטשט געווארן ביי די עקדה‪“ :‬כי ברך אברכך“ און “והתברכו בזרעך“‪.‬‬

‫(כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע)‬

‫ֶרטער ‪ -‬פ‘ תולדות תשע“ז‬ ‫ֶפערל ווע ֶ‬

‫(“בעל הטורים“)‬

‫ויגדל האיש וילך הלוך וגדל וגו‘‪( .‬תולדות כו‪:‬יג)‬

‫ויתן לך האלוקים מטל השמים וגו‘ (תולדות כז‪:‬כח)‬

‫אימעטום ווערט יצחק אנגערופן מיט זיין נאמען‪ ,‬נאר דא אין פסוק‬ ‫שטייט‪“ ,‬ויגדל האיש“‪ .‬נאר דער פסוק טוהט באטאנען‪“ :‬ויגדל האיש“‪—,‬ווען‬ ‫יצחק איז געווארן אן “איש“‪ ,‬ביי דרייצעהן יאהר‪“ ,‬וילך הלוך וגדל“‪—,‬איז ער‬ ‫געשטיגן העכער אין זיינע מדריגות‪.‬‬

‫רש"י‪" :‬ייתן ויחזור וייתן"‪—,‬געבן און נאכאמאהל געבן‪.‬‬

‫עשירות איז א גרויסער נסיון פאר‘ן מענטש; און דער נסיון איז נאך‬ ‫גרעסער ווען מ‘באקומט דאס עשירות פלוצלונג מיט אמאהל‪ .‬אזא עשירות‬ ‫קען חלילה פארדארבן דעם מענטש‪ .‬דעריבער איז די ברכה‪“ ,‬ייתן ויחזור‬ ‫וייתן“‪—,‬אז דאס עשירות זאל קומען צוביסלעך‪ ,‬אין קליינע פארציעס‪.‬‬

‫(הרה“ק רבי בער פון מעזריטש זצוק“ל)‬

‫לך מעמנו כי עצמת ממנו מאד וגו‘‪( .‬תולדות כו‪:‬טז)‬

‫(דער הייליגער ‘חתם סופר‘ זצוק“ל)‬

‫אבימלך האט געזאגט פאר יצחק‪ ,‬ער זאל פארלאזן דאס לאנד‪ ,‬ווייל‪“ ,‬כי‬ ‫עצמת ממנו מאד“‪—,‬ער האט בעטאנט פאר יצחק‘ן‪“ ,‬ואין גדולת המלכות‬ ‫ניכרת לפני גדולתך‪ ,‬ואין לך בזיון המלך כזה“‪.‬‬

‫ויאמר עשו הנה אנכי הלך למות ולמה זה לי בכורה (תולדות‬ ‫כה‪:‬לב)‬

‫(“אור החיים“ הק‘)‬

‫‘אנכי‘‪ ,‬איז מרמז אויף די תוה“ק‪“ ,‬אנכי ה‘ אלוקיך“‪ .‬חז“ל זאגן אויפ‘ן‬ ‫פסוק (במדבר יט‪:‬יד) “אדם כי ימות באהל“‪—,‬אז די תורה האט נישט קיין‬ ‫קיום נאר ווען איינער איז זיך ‘ממית‘‪ ,‬ער איז זיך מוסר נפש אויף צו לערנען‬ ‫תורה‪ .‬דאס האט עשיו געזאגט‪“ :‬הנה ‘אנכי‘ הלך למות“‪—,‬איך גיי שטארבן‪,‬‬ ‫ווייל ‘אנכי‘‪ ,‬וואס מיינט תורה‪ ,‬האלט זיך נאר ווען איינער אז זיך מוסר נפש‬ ‫פאר תורה‪ ,‬און איך האב נישט די מדה‪ ,‬איז וואס דארף איך די בכורה?‬

‫ראה ריח בני‪...‬ויתן לך האלוקים וגו‘ (תולדות כז‪:‬כז‪-‬כח)‬ ‫מען קען זאגן א רמז‪ ,‬פארוואס מ‘שמעקט בשמים ביי הבדלה פאר‬ ‫מ‘זאגט ‘ויתן לך‘‪ .‬ווייל אין פסוק שטייט פריער‪“ ,‬ראה ריח בני“‪ ,‬און דערנאך‬ ‫“ויתן לך“‪...‬‬

‫(צמח צדק)‬ ‫>>>>>>>‬

‫פ‘ תולדות ‪ -‬תשע“ז‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫א‬

‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫ַרשה‬ ‫געדאנק אוׂיף דִ י פ ָ‬ ‫ַמיין ַ‬

‫ַרשה פ' תולדות‬ ‫ֲשה אוׂיף דִ י פ ָ‬ ‫ַמיין ַמע ֶ‬

‫ויאהב יצחק את עשו כי ציד בפיו וגו‘ (תולדות כה‪:‬כח)‬

‫ויתן לך מטל השמים ומשמני הארץ‪...‬וגו‘ (תולדות כז‪:‬כח)‬

‫תרגום אונקלוס‪‘ :‬ארי מצידיה היה אכיל‘‪—,‬יצחק האט געגעסן פון דאס וואס‬ ‫עשו האט געפאנגען‪.‬‬

‫“די פרייזן וועלן נאך ארויפגיין אין ארויפגיין“‬ ‫הרה“ח ר‘ אברהם אהרן בורשטין פון קראקא‪ ,‬איז געווען אן אגענט פון‬ ‫די “שיכט“ אויל פירמא‪ ,‬דער גרעסטער פאבריקאנט פון פעטנ’ס און אויל אין‬ ‫פוילן‪ .‬איין טאג איז די פרייז פון אויל שרעקליך געפאלן‪ ,‬און פיהל סוחרים האבן‬ ‫באנקראטירט מיט זייער געלט‪ .‬ר‘ אברהם אהרן איז געווען זייער פארזארגט‪,‬‬ ‫ווייל ער האט געהאט א פוהלן מאגאזין אנגעפוהלט מיט פעסער פעטנ’ס‪ ,‬און‬ ‫ער וואלט געקענט דערלייגן צעהן טויזנט דאלער‪ ,‬א גאר באדייטנדע סומע אין‬ ‫יענע טעג‪ .‬איז ער געפאהרן צו מרן מהר“א זי“ע צו פרעגן אן עצה וואס צו טוען‪.‬‬ ‫געראטן ער זאל דערווייל גארנישט פארקויפן צולייגנדיג‪:‬‬ ‫האט אים מרן זי“ע ָ‬ ‫“וואס שרעקסטו זיך אז די פרייזן זענען געפאלן‪ ,‬זיי וועלן נאך ארויפגיין און‬ ‫ארויפגיין‪“.‬‬ ‫צופרידן איז ר‘ אברהם אהרן אהיים געפאהרן‪ ,‬און געטוען וואס מרן זי“ע‬ ‫געראטן‪ ,‬און גארנישט פארקויפט‪ .‬אין יענע טעג איז אנטשטאנען‬ ‫האט אים ָ‬ ‫א מיינונג‘ס פארשידנהייט צווישן די אויל פאבריקאנטן און די רעגירונג‪,‬‬ ‫וואס האט געפאדערט פון די פאבריקן א ספעציעלער שטייער פאר די רויע‬ ‫מאטריאלן וואס די אויל פאבריקאנטן האבן אימפארטירט פון אויסלאנד‪ ,‬און‬ ‫די אויל פאבריקן האבן פארשטייט זיך נישט געוואלט איינשטימען דערצו‪.‬‬ ‫אין די ענדע האבן זיך די אויל פאבריקן אונטערגעגעבן צו די רעגירונג‘ס‬ ‫פארלאנג‪ ,‬דאס האט געברענגט א שטארקע העכערונג‪ ,‬און די פרייזן פון אויל‬ ‫און פעטענס האבן זיך מיט איינמאהל שטארק געהויבן‪ .‬ר‘ אברהם אהרן האט‬ ‫אויספארקויפט די גאנצע אויל וואס איז אים געשטאנען אין מאגאזין‪ ,‬פאר א‬ ‫הויכע פרייז‪ ,‬אין די צייט וואס ער האט דערויף באצאהלט די אלטע נידריגע‬ ‫פרייז‪ ,‬און ער האט דעפון פארדינט א גאר גרויסע סומע געלט‪.‬‬

‫וויאזוי האט יצחק געגעסן פון וואס עשו האט גע‘שחט‘ן‪ ,‬שחיטה פון א‬ ‫רשע איז דאך טריפה? נאך איז שווער‪ ,‬וויאזיי האט יצחק נישט געשפיהרט‬ ‫ביים עסן דאס פלייש‪ ,‬אז עשו איז נישט עהרליך‪ ,‬ווייל צדיקים ווען זיי עסן‪,‬‬ ‫שפיהרן זיי דאך פון דאס עסן אליין‪ ,‬אויב דער שוחט איז עהרליך אדער‬ ‫נישט? נאר עשו האט געוואוסט אז אויב וועט ער אליין שחט‘ן וועט יצחק‬ ‫אויסגעפונען אז ער איז א רשע‪ ,‬דעריבער פלעגט ער קומען יעדן טאג צו‬ ‫יעקב‪ ,‬אז יעקב זאל שחט‘ן פאר אים‪ ,‬און יעקב האט דאס גע‘שחט‘ן מיט‬ ‫קדושה וטהרה‪ .‬ווען יצחק האט דאס געגעסן‪ ,‬האט ער געשפיהרט אזא טעם‬ ‫פון קדושה אין די פלייש‪ ,‬אז ער האט געמיינט אז עשו איז עהרליך‪ ,‬דעריבער‬ ‫האט יצחק געגעסן כשר‘ע פלייש‪ ,‬און פון די פלייש האט ער טאקע נישט‬ ‫געשפיהרט אז עשו איז א רשע‪ ,‬ווייל עשו האט דאס נישט גע‘שחט‘ן‪.‬‬ ‫(“ישמח משה“)‬

‫ויאמר בא אחיך במרמה ויקח ברכתך‪( .‬תולדות כז‪:‬לה)‬ ‫רש“י אויפ‘ן פסוק (כז‪:‬ט) “וקח לי משם שני גדיי עזים“ פרעגט‪ ,‬צו האט‬ ‫דען יצחק געגעסן צוויי ציגעלעך? נאר ס‘איז געווען פסח‪ ,‬איינס איז געווען‬ ‫פאר א קרבן פסח‪ ,‬און פון די אנדערע האט ער געמאכט מטעמים‪( .‬פרקי‬ ‫דר“א)‪ .‬איך האב געהערט פון א זקן וחכם‪ ,‬אז יעקב האט געגעבן פאר יצחק‬ ‫אפיקומן נאכ‘ן עסן‪ .‬און דאס זאגט דער פסוק‪“ :‬בא אחיך במרמה“‪ .‬במרמ“ה‬ ‫איז בגימטריא “אפיקומן“ (‪ ,)287‬און יעקב‘ס כוונה איז געווען‪ ,‬אז יצחק זאל‬ ‫נישט קענען דערנאך עסן פון עשיו‘ס מטעמים‪ ,‬וויבאלד ער האט שוין‬ ‫געגעסן דעם אפיקומן‪ ,‬און מ‘טאר נישט עסן נאכ‘ן אפיקומן‪.‬‬

‫(אדמור“י בעלזא)‬

‫(“מנחת אליהו“‪-‬לבעל “שבט מוסר“ פרק לג)‬

‫משמני הארץ יהי‘ מושבך ומטל השמים מעל (תולדות כז‪:‬לט)‬

‫ַרשה‬ ‫געדאנק אוׂיף דִ י פ ָ‬ ‫ַמיין ַ‬

‫רש"י‪ :‬משמני הארץ זו איטליאה של יון‪.‬‬

‫רש“י וויל באווארענען‪ ,‬פארוואס ביים בענטשן עשו האט יצחק פריער‬ ‫געזאגט “ומשמני הארץ“ און דערנאך “מטל השמים“‪ ,‬און ביים בענטשן‬ ‫יעקב האט ער פריער געזאגט “מטל השמים“‪ ,‬און דערנאך “ומשמני הארץ“?‬ ‫נאר די גמרא (שבת נ“ו‪ ):‬זאגט‪“ :‬בשעה שנשא שלמה את בת פרעה ירר‬ ‫גבריאל ונעץ קנה בים ועלה בה שרטון ועליו נבנה כרך של רומי וזו היא‬ ‫איטליא של יון“‪—,‬און פון דעם איז שפעטער ארויסגעקומען דער חורבן בית‬ ‫המקדש‪ .‬דערפאר‪ ,‬ביי עשו‪ ,‬האט יצחק פריער געזאגט “משמני הארץ“‪ ,‬וואס‬ ‫רומי קומט דאך ארויס פון עשו‪ ,‬וואס מיינט איטליא של יון‪ ,‬און דערנאך‬ ‫“מטל השמים“‪ .‬אבער ביי יעקב איז נישט שייך געווען פריער צו זאגן “משמני‬ ‫הארץ“‪ ,‬וואס מיינט איטליא של יון‪ ,‬ווייל דאס געהערט דאס צו עשו‘ן‪.‬‬

‫וילך פדנה ארם אל לבן בן בתואל הארמי אחי רבקה אם יעקב‬ ‫ועשו‪( .‬תולדות כח‪:‬ה)‬ ‫פארוואס איז די תורה מאריך דא מיט‘ן יחוס פון לבן אז ער איז געווען‬ ‫דער זוהן פון בתואל‪ ,‬דער ברודער פון רבקה וואס איז די מוטער פון יעקב און‬ ‫עשו? נאר חז“ל זאגן אז מענטשן האבן געזאגט‪ ,‬רבקה האט צוויי זוהן און‬ ‫לבן האט צוויי טעכטער‪ ,‬וועט דער עלטערער‪ ,‬עשו‪ ,‬חתונה האבן מיט לבנ‘ס‬ ‫עלטערע טאכטער‪ ,‬לאה‪ ,‬און דער יונגערער זוהן‪ ,‬יעקב וועט חתונה האבן‬ ‫מיט לבנ‘ס יונגערע טאכטער רחל‪ .‬האט יצחק מורא געהאט‪ ,‬אז יעקב וועט‬ ‫יעצט קומען צו לבן‪ ,‬וועט לבן זאגן‪ ,‬דו ביסט דאך דער יונגערער זוהן און איך‬ ‫גיב דיר נישט מיין יונגערע טאכטער איידער מיין עלטערע טאכטער וועט‬ ‫חתונה האבן מיט עשו‪ ,‬ווארט דעריבער ביז עשו וועט קומען און נעמען לאה‪,‬‬ ‫און אז עשו וועט קומען וועט ער דאך הרג‘ענען יעקב‘ן‪ ,‬און דאס האבן יצחק‬ ‫און רבקה געוואלט פארהיטן‪ ,‬דעריבער האבן זיי געהייסן יעקב‘ן נישט זאגן‬ ‫לבנ‘ען אז רבקה איז די מאמע “פון עשו און יעקב“‪ ,‬נאר “אם יעקב ועשו“‪ ,‬און‬ ‫ער איז דער בכור‪ ,‬נישט עשו‪ ,‬וועט אים לבן באלד געבן די עלטערע טאכטער‬ ‫פאר א ווייב‪.‬‬

‫(פנינים יקרים)‬

‫ותהר רבקה אשתו וגו‘ (תולדות כח‪:‬כא)‬ ‫פארוואס שטייט אין פסוק‪“ ,‬ותהר רבקה אשתו“‪ ,‬און נישט “ותהר אשתו“‪,‬‬ ‫אזוי ווי ס‘שטייט פריער “לנוכח אשתו“? נאר די תורה וויל ארויסברענגען אז‬ ‫כאטש‪ ,‬וואס שרה האט נאר געקענט האבן קינדער‪ ,‬ערשט נאכדעם וואס‬ ‫מ‘האט געטוישט איר נאמען פון ‘שרי‘ צו ‘שרה‘‪—,‬אבער רבקה איז געהאלפן‬ ‫געווארן מיט קינדער כאטש מ‘האט נישט געטוישט איר נאמען‪ .‬דעריבער‬ ‫זאגט דער פסוק‪“ ,‬ותהר רבקה אשתו“‪—,‬אז זי איז געהאלפן געווארן כאטש‬ ‫זי איז געבליבן מיט‘ן נאמען רבקה‪.‬‬

‫(גן רוה‪ ,‬בשם ספר צנצנת המן)‬

‫לעי“נ האשה החשובה והיקרה‪ ,‬יהללוהו בשערים מעשי‘‬

‫מרת רחל פרומט בת רבי אברהם צבי ע“ה‬

‫(חיד“א זצוק“ל)‬

‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫נפ‘ בשיבה טובה • ביום כ“ט סיון תשע“ו • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬

‫ב‬

‫פ‘ תולדות ‪ -‬תשע“ז‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫ַמיין אוׁצָר פון צדיקים און חסידים‪...‬‬

‫מיר וואונטשן אלע טייערע קינדערלעך און אלע אונזערע ליינער‬ ‫א פרייליכ‘ן חודש און א געזונט‘ן ווינטער‬ ‫מיר זאלן אלע בקרוב זוכה זיין אקעגן צו גיין משיח צדקינו בב“א‬

‫ווער האט מער חסידים‪...‬‬

‫ויקראו שמו עשו‪...‬ויקרא שמו יעקב וגו‘ (תולדות כה‪:‬כה‪-‬כו)‬

‫ַרשה‬ ‫ַמיין מוסר השכל פון דִ י פ ָ‬

‫דער הייליגער “דגל מחנה אפרים“ זצוק“ל‪ ,‬איז אמאל אנגעקומען קיין‬ ‫לבוב (לעמבערג) און איז דארט איינגעשטאנען ביי א חשוב‘ן מכניס אורחים‬ ‫וואו ס‘האט זיך פונקט דעמאלט אויפגעהאלטן א געוויסע פארדארבענע‬ ‫משכיל‪ .‬דער משכיל האט זיך געוואלט טשעפן מיט‘ן הייליגן ‘דגל‘‪ ,‬זאגט‬ ‫ער צום רבי‘ן‪“ :‬אמת טאקע‪ ,‬איר זענט אן אייניקל פונעם ‘בעל שם טוב‘‬ ‫זצוק“ל‪ ,‬אבער ווי איר ווייסט דאך האבן מיר משכילים מער חסידים און‬ ‫נאכפאלגער‪ ,‬פון די צאהל חסידים און נאכפאלגער וואס איר האט“‪...‬‬ ‫ענטפערט אים דער צדיק‪“ :‬ס‘איז בכלל נישט קיין וואונדער‪ ,‬ווייל ביי עשו‬ ‫שטייט ‘ויקראו שמו עשו‘ זאגט רש“י ‘הכל קראו לו כן‘‪ ,‬אבער ביי יעקב‬ ‫שטייט ‘ויקרא שמו יעקב‘‪ ,‬מיט א לשון יחיד‪ ,‬זאגט רש“י‪‘ :‬הקב“ה‘‪—,‬‬ ‫ווייל יעקב דער צדיק האט נאר דער באשעפער געוואוסט זיין גרויסקייט‪,‬‬ ‫דעריבער האט ער טאקע געהאט ווייניג חסידים‪ ,‬אבער דאס מערהייט פון‬ ‫די וועלט זענען טאקע געווען נאכפאלגער פון עשו!“ ‪...‬‬

‫זיין אפגעשיידט פונעם רשע‪...‬‬

‫ואלה תולדות יצחק בן אברהם וגו‘‪( .‬תולדות כה‪:‬יט)‬

‫רש"י‪ :‬יעקב ועשיו האמורים 'בפרשה'‪.‬‬ ‫וויאזוי האט יעקב מצליח געווען זיך צו שטארקן איבער עשיו? דער‬ ‫תירוץ איז‪ ,‬דורך ‘הפרשה‘‪—,‬דאס וואס ער האט זיך אפגעשיידט פון עשיו‪.‬‬ ‫ווייל ווען מ‘איז דעווייטערט און אפגעשיידט פון א רשע העלפט דאס פאר‘ן‬ ‫צדיק ס‘זאל אים נישט שאדן‪.‬‬ ‫(‘אהבת ישראל‘)‬

‫דער “קול“ איז געהעריג‪ ,‬אבער די “ידים“ נישט‪...‬‬

‫הקל קול יעקב והידים ידי עשו (תולדות כז‪:‬כב)‬ ‫אויפ‘ן פסוק “הקול קול יעקב‪ ,‬והידים ידי עשו“ וגו‘ האט דער דובנער‬ ‫מגיד אזוי געזאגט‪ :‬ס‘זענען פארהאן אזעלכע אידן‪ ,‬וואס ווען ס‘קומט צום‬ ‫“קול“‪—,‬זענען זיי גענצליך אין ארדענונג‪ ,‬זיי דאווענען און לערנען געהעריג‬ ‫און היטן אפ דעם “קול קול יעקב“ ווי ס‘דארף צו זיין‪ .‬אבער ווען ס‘קומט צו‬ ‫די “ידים“‪—,‬צדקה‪ ,‬מצוות און האנדלן עהרליך באמונה‪ ,‬דעמאלט איז ליידער‬ ‫“הידים ידי עשו“‪—,‬זענען זיי גרייט צו ‘הרג‘ענען‘ זיך און יענעם פאר א קליין‬ ‫ביסל געלט‪...‬‬

‫דעריבער שטייען נישט די עשר מכות אין ויתן לך‪...‬‬

‫ויתן לך האלקים וגו‘ (תולדות כז‪:‬כח)‬ ‫דער דובנער מגיד‪ ,‬האט אמאהל גייענדיג אין גאס אנגעטראפן אין‬ ‫א גרופע משכילים וועלכע האבן נישט געקענט פארטראגן ווי דער מגיד‬ ‫שפאצירט זיך אזוי רואיג‪ .‬האט אים איינער מיט א ּשפאטיש געלעכטער‬ ‫געפרעגט‪“ ,‬רבי‪ ,‬שוין יאהרן וואס ס‘פלאגט מיך שטארק מיין געוויסן‪,‬‬ ‫פארוואס שטייט נישט אויסגערעכענט די עשר מכות אין אין די פרשה פון‬ ‫“ויתן לך“‪ ,‬און זאגנ‘דיג דאס ווארט “לך“ האט ער‪ ,‬מיט‘ן פינגער‪ ,‬אנגעוויזן‬ ‫אויפ‘ן מגיד‪ ,‬ווי איינער זאגט‪ ,‬אויף דיר זאל דאס קומען‪ .‬דער מגיד האט זיך‬ ‫נישט פארלוירן פון זייער פרעכקייט‪ ,‬און באלד געענטפערט‪“ ,‬ווען די עשר‬ ‫מכות וואלטן געשטאנען אין די פרשה פון ‘ויתן לך‘‪ ,‬וואלט געווען דער‬ ‫פשט‪“ ,‬לך ולא לאחרים“‪—,‬נאר פאר דיר‪ ,‬און נישט פאר אנדערע‪ .‬דערפאר‬ ‫שטייען די עשר מכות אין די הגדה‪ ,‬וואס דארט זאגט דער בעל הגדה‪“ ,‬לך‬ ‫ולך‪ ,‬לך כי לך‪ ,‬לך אף לך“‪ .‬דערביי האט דער מגיד אנגעוויזן אויף די גאנצע‬ ‫גרופע‪ ,‬אויף יעדן באזונדער‪...‬‬

‫מ‘דארף אהנעמען יסורים מיט ליעבשאפט‪...‬‬

‫אם כן למה זה אנכי וגו‘‪( .‬תולדות כה‪:‬יט)‬ ‫דער מדרש זאגט אז רבקה האט געדארפט געבוירן צוועלף שבטים‪ ,‬נאר‬ ‫אזוי ווי זי האט געזאגט “אם כן למה זה אנכי“‪—,‬און זי האט נישט אנגענומען‬ ‫די יסורים מיט ליעבשאפט האט זי דעריבער נישט זוכה געווען צו האבן‬ ‫צוועלף שבטים‪.‬‬

‫ַמיין אוׁצָר פון צדיקים און חסידים‪...‬‬ ‫אפילו אויב דער חתן איז אזוי ווי ‘עשו‘‪...‬‬

‫ווער זאל דאווענען פאר‘ן עמוד‪?...‬‬

‫וילך עשו ויקח את מחלת בת ישמעאל וגו‘ (תולדות כח‪:‬ט)‬

‫ויקרבו ימי אבל אבי ואהרגה את יעקב אחי וגו‘ (תולדות‬ ‫כז‪:‬מא)‬

‫ווען הרה“ק רבי יחזקאל‘ע קאזמירער זי“ע איז אמאהל געווען אין‬ ‫ווארשא‪ ,‬איז געקומען צו אים א חתן ביום חופתו‪ ,‬באפיצט און אנגעטוהן‬ ‫מיט מאדערנע קליידער‪ .‬האט רבי יחזקאל‘ע זיך אנגערופן צו די חסידים‪:‬‬ ‫“ס‘איז באקאנט אז פאר א חתן ביום חופתו איז מען מוחל אלע זינד‪,‬‬ ‫און מען לערנט דאס ארויס פון פסוק ‘וילך עשו ויקח את מחלת בת‬ ‫ישמעאל‘‪‘—,‬מחלת‘ איז א לשון מחילה‪ .‬דארף מען לכאורה פארשטיין‬ ‫וואס פארא שייכות האט דאס מיט דעם פסוק‪ ,‬און פארוואס לערנט מען‬ ‫ארויס אזא געהויבענע זאך פון עשו‘ס חתונה? נאר טאקע דאס לערנט מען‬ ‫ארויס אז אפילו אויב דער חתן איז אזויווי ‘עשו‘ ח“ו און די כלה ווי ‘מחלת‘‪,‬‬ ‫פונדעסטוועגן אויב טוען זיי תשובה‪ ,‬זענען זיי זוכה צו מחילה‪!...‬‬

‫אין די גרויסע שוהל אין בריסק האט אמאהל אויסגעבראכן א‬ ‫קריגעריי צווישן צוויי ברידער‪ ,‬וואס זענען געווען אבלים‪ ,‬אין יאהר פון‬ ‫זייער פאטער‪ .‬יעדער פון זיי האט געוואלט צוגיין צום עמוד‪ ,‬ביז איינער פון‬ ‫די ברידער איז צוגעגאנגען צום צווייטן און אים דערלאנגט א פראסק אין‬ ‫פנים‪...‬ווען דער בית הלוי זצ“ל האט דאס דערזעהן‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן‪:‬‬ ‫“עשו האט געזאגט ‘יקרבו ימי אבל אבי ואהרגה את יעקב אחי‘‪ ,‬פארוואס‬ ‫האט דען עשו געדארפט ווארטן ביז ווען יצחק וועט נפטר ווערן‪ ,‬צו קענען‬ ‫הרג‘ענען יעקב? נאר עשו האט געטראכט‪“ :‬איך וויל נישט אויסקוקן אין‬ ‫גאס ווי א קאלט‪-‬בלוטיגע מערדער‪ ,‬בעסער וועל איך ווארטן ביז ווען מיין‬ ‫טאטע וועט שטארבן‪ ,‬דאן וועט זיכער אויסברעכן א קריגעריי צווישן אונז‬ ‫ביידע‪ ,‬ווער ס‘זאל דאווענען פאר‘ן עמוד‪ ,‬ערשט דעמאלט וועל איך האבן‬ ‫א פאסיגע געלעגנהייט צו באפאלן מיין ברודער און אים הרג‘ענען!“‪...‬‬ ‫>>>>>>‬ ‫פ‘ תולדות ‪ -‬תשע“ז‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫(“דברי ישראל“ כללי אורייתא‪ ,‬דף כז‪):‬‬ ‫לעי“נ האדם היקר באנשים‪ ,‬שייף עייל ושייף נפיק ולא מחזיק טיבותא לנפשי‘‬

‫מוה“ר יהודא ב“ר משה ע“ה‬ ‫נפ‘ ח‘ סיון תשע“ו ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬

‫ג‬

‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫"יומא דהילולא"‬

‫(ג)‬

‫טריסקער מגיד זצוק“ל אויף אים גאר גרויסע לויב ווערטער‬ ‫און טיטלען‪...‬מר מרנן ורב רבנן מבטן מקודש‪ ,‬אחריו כל העם‬ ‫עונים עליו אומרים ברוך וקדוש‪ ...‬ווען דער טשערנאבלער‬ ‫מגיד איז נסתלק געווארן זענען די חסידים געגאנגען זוכן א‬ ‫רבי‘ן‪ .‬ווען זיי זענען אנגעקומען צו הרה“ק רבי אהרן‪ ,‬איז ער‬ ‫געשטאנען אויסגעדרייט מיט‘ן פנים צום פענסטער און ער‬ ‫האט זיך אנגערופן‪“ ,‬צו א צדיק דארף מען קומען מיט איין‬ ‫מחשבה‪ ,‬נישט מיט קיין צוויי מחשבות‪ .‬מען דארף גלויבן אז‬ ‫צדיק איז אלקית (געטליכקייט) און אלקות איז צדיק“‪ .‬אזוי‬ ‫ואלה תולדות‪ :‬הרה“ק רבי אהרן (טווערסקי) מטשערנאביל ווי די חסידים האבן געזעהן אז רבי אהרן האט אויפגעכאפט‬ ‫איז געבוירן געווארן אין יאר תקמ“ד צו זיין הייליגן פאטער רבי זייערע געדאנקען‪ ,‬זענען זיי שוין פארבליבן ביי אים‪.‬‬

‫הרה“ק רבי אהרן‬ ‫מטשערנאביל זצוק“ל‬ ‫‪ -‬ח‘ כסלו תרל“ב ‪-‬‬

‫מרדכי‪ ,‬דער טשערנאבלער מגיד‪ ,‬און זיין מוטער הרבנית חי‘ שרה‬ ‫די טאכטער פון הרה“ק רבי אהרן הגדול פון קארלין‪ .‬זיין זיידע‬ ‫הרה“ק רבי מנחם נחום פון טשערנאבל דער “מאור עינים“ איז‬ ‫געווען זיין סנדק און ער האט אים געבענטשט מיט אריכות ימים‪.‬‬ ‫ער האט זוכה געוועהן אז דער זיידע דער “מאור עינים“ האט אים‬ ‫אהנגעטוהן די תפילין צום ערשטן מאל‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫זוגתו‪ :‬בזו“ר‪-‬הרבנית בת הרה“ק רבי גדלי‘ לינצער בעמח“ס‬ ‫“תשואות חן“‪ .‬בזו“ש‪-‬הרבנית בת רבי צבי קאריסטשובער (אן‬ ‫איידים פון רבי אהרן מטיטוב דער זוהן פון רבי צבי דער זוהן‬ ‫פונעם בעש“ט הק‘) בן הרה“ק רבי אברהם קאריסטשובער דער‬ ‫איידעם פונעם זיידן דער “מאור עינים“‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫תולדותיו‪ :‬מזי“ר‪-‬א) הרבנית חי‘ אשת הרה“ק רבי ישראל‬ ‫מברסלב‪ .‬ב) הרבנית פערל אשת הרה“ק רבי יצחק פיטשעניק‬ ‫מברעזנא‪ .‬מזו“ש‪-‬ג) הרה“ק רבי מנחם נחום מטשערנאביל (ער איז‬ ‫נפטר געווארן בחייו פון זיין טאטן)‪ .‬ד) הרה“ק רבי ישעי‘ משולם‬ ‫זושא מטשערנאביל‪ ,‬דער שווער (בזו“ר) פון כ“ק מרן מהרי“ד‬ ‫מבעלזא‪ .‬ה) הרה“ק רבי ברוך אשר מטשערנאביל‪ .‬ו) הרבנית פייגא‪,‬‬ ‫אשת רבי דוד משה מטשארטקוב‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫על כסא מלכותו‪ :‬טשערנאביל‪.‬‬ ‫פטירתו‪ :‬הרה“ק רבי אהרן איז נפטר געווארן ח‘ כסליו‬ ‫תרל“ב און איז נטמן געווארן אין א אוהל אויפ‘ן בית החיים אין‬ ‫טשערנאביל‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬

‫להגיד שבחו של אהר“ן‬ ‫אין לויף פון די אלע יאהרן וואס ער האט זיך ערצויגן‬ ‫ביים זיידן דער “מאור עינים“ זי“ע‪ ,‬האט ער געזאגט אויף זיין‬ ‫יונג אייניקל הרה“ק רבי אהרן גאר גרויסע און וואונדערליכע‬ ‫זאכן‪ .‬הרה“ק רבי אהרן איז געווען דער עלטסטער פון די אכט‬ ‫ברידער‪ ,‬די זוהן פון הרה“ק רבי מרדכי‪ ,‬דער טשערנאבילער‬ ‫מגיד‪ .‬חסידים דערציילן‪ ,‬אז דער טשערנאבלער מגיד האט‬ ‫זיך אמאל אויסגעדריקט וועגן די גרויסקייט פון זיינע‬ ‫הייליגע אכט זוהן‪ ,‬אז זיי זענען “שבעה קני המנורה ואהרן‬ ‫עומד ומדליק ומטיב את הנרות“‪ ,‬זיי זענען אקעגן די זיבן‬ ‫רערן פון די הייליגע מנורה אין בית המקדש‪ ,‬און דער‬ ‫עלטסטער זוהן הרה“ק רבי אהרן איז אזוי ווי דער כהן גדול‬ ‫וואס פוצט אויס די רערן פון די מנורה און רייניגט זיי אויס‬ ‫און דערנאך צינדט ער זיי אן פונדאסניי און פלאקערט זיי‬ ‫אויף‪ ...‬דער טשערנאבילער מגיד האט אים זייער געלויבט‬ ‫און געשעצט און אויף אים געשריבן גרויסע טיטלען‪ .‬זיין‬ ‫ברודער הרה“ק מטשערקאס זצוק“ל האט אמאהל געזאגט‪:‬‬ ‫“אויף מיין ברודער רבי אהרן זענען מלאכים ושרפים נישט‬ ‫געווען קיין מבינים“‪ .‬אזוי אויך שרייבט זיין ברודער דער‬ ‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫נישט געקענט איינשלאפן‬

‫הרה“ק רבי אהרן איז אמאהל געפאהרן אויפ‘ן וועג‪ .‬ער‬ ‫האט זיך אפגעשטעלט אין עטליכע שטעט און שטעטלעך‪.‬‬ ‫אומעטום האבן אידן אים מקבל פנים געווען‪ .‬די לעצטע‬ ‫נאכט איידער ער האט געדארפט צוריקפאהרן אהיים קיין‬ ‫טשערנאביל‪ ,‬איז ער געווען אין א געוויסע שטעטל און דארט‬ ‫איבערגענעכטיגט‪ .‬חז“ל זאגן (כתובות קה‪ ,):‬ווער ס‘ברענגט‬ ‫א געשאנק פאר א תלמיד חכם‪ ,‬איז אזוי ווי ער איז מקריב‬ ‫ביכורים‪ .‬האבן אידן טאקע אומעטום געברענגט מתנות פאר‘ן‬ ‫צדיק‪ ,‬אזוי אז ס‘האט זיך דעמאלט שוין געהאט אנגעזאמלט‬ ‫עטליכע פעקלעך מיט זילבערנע כלים וואס אידן האבן אים‬ ‫געברענגט אלס מתנות‪ .‬די כלים זענען געווען פארפאקט אין‬ ‫די פעקלעך און זענען געלעגן דארט אין הויז‪ .‬אינמיטן די נאכט‪,‬‬ ‫און הרה“ק רבי אהרן האט זיך שוין געוואלט גיין לייגן‪ ,‬אבער‬ ‫ער האט נישט געקענט איינשלאפן‪ ,‬האט ער געבעהטן דעם‬ ‫משמש‪“ ,‬עפן אויף די פעקלער‪ ,‬איך וויל זעהן די זילבערנע‬ ‫כלים וועלכע ליגן דארט פארפאקט“‪ .‬דעם שמש האט זייער‬ ‫נישט געשמעקט זיך צו נעמען אויפפאקן די פעקלעך ס‘איז‬ ‫שוין געווען אינמיטן די נאכט‪ ,‬ער איז געווען מיד פון וועג‬ ‫און ער האט זיך שוין געוואלט גיין לייגן שלאפן‪ .‬האט ער‬ ‫געענטפערט‪“ :‬אי“ה מארגן ווען מען וועט אנקומען אהיים קיין‬ ‫טשערנאביל וועט מעם שוים עפענען די פעקלעך‪ ,‬דעמאלט‬ ‫וועט דער רבי קענען זעהן די כלים“‪ .‬אבער הרה“ק רבי אהרן‬ ‫האט זיר איינגע‘עקשנ‘ט‪ ,‬אז ער וויל דוקא יעצט זעהן די‬ ‫זילבערנע כלים‪ .‬האט דער משמש נישט געהאט קיין ברירה‬ ‫און געמוזט עפענען די פארמאכטע פעקלעך‪ .‬דער שמש האט‬ ‫געעפנט איין פעקל נאכ‘ן אנדערן‪ ,‬הרה“ק רבי אהרן האט‬ ‫באטראכט די כלים וועלכע זענען דארט געלעגן‪ ,‬ביז מ‘האט‬ ‫געטראפן צווישן די כלים א הערליך שיינע זילבערנע בשמים‬ ‫ביקסל‪ ,‬גאר מייסטעריש אויסגעארבעט‪ .‬ווען הרה“ק רבי אהרן‬ ‫האט געזעהן דאס בשמים ביקסל האט ער זיך אפנעשטעלט‪,‬‬ ‫און גענומען אויספרעגן דעם משמש‪“ ,‬פון וואו האבן מיר דאס‬ ‫באקומען? ווער האט דאס אונז געגעבן?“ האט דער משמש‬ ‫געזאגט דעם נאמען פון דעם געבער‪ ,‬דאס איז געווען א איד‬ ‫אן איינוואוינער פון א געוויסן דארף עטליכע מייל ווייט פונעם‬ ‫שטעטל וואו זיי האבן זיך דעמאלט געפונען‪ .‬האט הרה“ק רבי‬ ‫אהרן געזאגט צום משמש‪“ ,‬נעם דעם בשמים ביקסל און שטעל‬ ‫דאס ארויס אינדרויסן‪ ,‬און מארגן באלד אינדערפרי‪ ,‬פאהר‬ ‫אריבער אין יענעם דארף און רוף מיר אהער דעם איד וואס‬ ‫האט געגעבן די מתנה דאס בשמים ביקסל“‪.‬‬ ‫דער משמש האט נישט פארשטאנען וואס דא גייט פאהר‪,‬‬ ‫ער האט אבער געפאלגט און ארויסגעלייגט דאס בשמים‬ ‫ביקסל‪ .‬ערשט דעמאלט איז הרה“ק רבי אהרן אנטשלאפן‬ ‫געווארן‪ .‬אינדערפרי איז דער משמש אריבערגעפאהרן צו‬

‫ד‬

‫יענעם דארף‪ ,‬און אריבער גערופן דעם איד צו הרה“ק‬ ‫רבי אהרן‪ .‬ווען דער איד איז געקומען האט אים הרה“ק‬ ‫רבי אהרן געפרעגט‪“ :‬זאג מיר נאר פון וואו האסטו דאס‬ ‫בשמים ביקסל וואס דו האסט מיר געגעגבן?“ האט דער איד‬ ‫דערציילט‪“ ,‬דאס בשמים ביקסל האט א גלח באשטעלט ביי‬ ‫א גאלדשמיד ביי מיר אין שטעטל פאר זיין תיפלה‪ .‬אבער‬ ‫נאכ‘ן פארטיג ווערן‪ ,‬האט דער גלח דאס נישט געוואלט‬ ‫נעמען ווייל ס‘איז אים נישט געפאלן‪ ,‬ווען איך האב געזעהן‬ ‫דאס בשמים ביקסל איז דאס מיר יא שטארק געפאלן‪ ,‬האב‬ ‫איך געקלערט אז דאס איז פאסיג צו געבן פאר‘ן רבי‘ן אלס‬ ‫א מתנה‪ .‬ערשט האט דער גאלדשמיד דאס נישט געוואלט‬ ‫פארקויפן‪ ,‬אבער נאכדעם וואס איך האב אים אנגעטראגן‬ ‫דערפאר גאר א גוטן פרייז‪ ,‬האט ער מסכים געווען מיר דאס‬ ‫צו פארקויפן“‪ .‬האט הרה“ק רבי אהרן גענומען דאס בשמים‬ ‫ביקסל‪ ,‬און צוריק געגעבן פאר דעם איד‪ ,‬און דערציילט‪:‬‬ ‫“נעכטן נאכט ווען איך האב זיך געוואלט גיין לייגן‪ ,‬האב‬ ‫איך געפיהלט זייער א שלעכטן גערוך און נישט געקענט‬ ‫איינשלאפן‪ .‬איך האב נישט געוואוסט וואס דאס איז‪ ,‬האב‬ ‫איך מהרהר געווען בתשובה‪ ,‬אבערה דער שלעכטער גערוך‬ ‫איז נישט אוועקגעגאנגען‪ ,‬ביז איך האב געפיהלט אז דער‬ ‫גערוך קומט פון יענעם קאסטן וואו ס‘ליגן די זילבערווארג‪.‬‬ ‫יעצט פארשטיי איך שוין פארוואס דער בשמים ביקסל האט‬ ‫געהאט אזא שלעכטן גערוך‪ ,‬ווייל ס‘איז געווען געמאכט‬ ‫פאר‘ן גלח פאר זיין תיפלה“‪ .‬אזוי גרויס איז געווען זיין‬ ‫הייליגע הרגשה‪ ,‬אז א בשמים ביקסל וואס איז נאר געווען‬ ‫באשטעלט דורכ‘ן גלח‪ ,‬אפילו ער האט דאס קיינמאהל‬ ‫נישט געהאט אין די האנט‪ ,‬האט אים אזוי געשטערט‪,‬‬ ‫אז ער האט נישט געקענט איינשלאפן ביז ער האט דאס‬ ‫ארויסגעשטעלט אינדרויסן‪.‬‬

‫ער בעהט דעם מלאך רפאל‬ ‫הרה“ק רבי אהרן פלעגט סוף ימיו זיצן ביי זיך אין שטוב‬ ‫שטארק פאר‘דביקה‘ט‪ .‬צדיקים האבן געזאגט אויף אים אז‬ ‫כאטש ער לעבט נאך דא אויף דער וועלט‪ ,‬דאך האט ער‬ ‫שוין נישט קיין שום שייכות מיט דער וועלט‪ ,‬נאר ער איז‬ ‫אינגאנצן אויסגעטוען פון די גשמיות פון דער וועלט‪ .‬האט‬ ‫אמאהל פאסירט אז אין הויף פון הרה“ק רבי אהרן איז אן‬ ‫אייניקל זייער שלאף געווארן ל“ע‪ ,‬דער געזונט צושטאנד‬ ‫איז געווען זייער קריטיש‪ .‬געווענליך ביי אזא צושטאנד‬ ‫וואלט מען באלד געלאפן צום רבי‘ן מזכיר זיין ער זאל‬ ‫מעורר רחמים זיין‪ ,‬אבער אז הרה“ק רבי אהרן זיצט זיך אזוי‬ ‫פאר‘דביקה‘ט‪ ,‬ווער וואגט זיך אים צו שטערן? האט מען‬ ‫זיך מחזק געווען און געווארט אויף די ישועה‪ ,‬אבער דער‬ ‫צושטאנד ביים קינד איז ערגער געווארן און ער האט שוין‬ ‫געהאלטן ביי די לעצטע מינוטן‪ ,‬האט מען שוין נישט געהאט‬ ‫קיין ברירה נאר ארייצונגיין צום רבי‘ן מזכיר זיין דאס קינד‪,‬‬ ‫אבער ווער וועט זיך דערוואגן אריינצוגיין?‬ ‫דארט איז געווען דער אלטער משמש ‘חלאבנע‘‪,‬‬ ‫וועלכער איז נאך געווען משמש בקודש ביים הייליג‘ן‬ ‫טשערנאבלער מגיד זצוק“ל‪ .‬ער איז געווען א חסיד און א‬ ‫ירא שמים‪ ,‬אבער גאר א פשוט‘ער תמימות‘דיגער איד (נישט‬ ‫קיין גרויסער בעל השגה)‪ .‬האט ער זיך אנגערופן‪ ,‬אז ער‬ ‫וועט אריינגיין‪ .‬ער איז טאקע אריינגעגאנגען צום רבי‘ן אין‬ ‫שטוב און האט זיך אוועק געשטעלט קעגן איבער דעם רבי‘ן‪.‬‬ ‫הרה“ק רבי אהרן האט אבער אלס נישט באמערקט‪ ,‬נעמט‬ ‫זיך ‘חלאבנע‘ רעדן ווי צו זיך און זאגט‪“ ,‬דער רבי זיצט זין‬

‫>>>>>>>‬

‫פ‘ תולדות ‪ -‬תשע“ז‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫"יומא דהילולא"‬ ‫>>>>>>>‬

‫הרה“ק רבי אהרן‬ ‫מטשערנאביל זצוק“ל‬ ‫‪ -‬ח‘ כסלו תרל“ב ‪-‬‬

‫דא‪ ,‬און דארט האלט א קינד ביי אויסגיין ר“ל“‪ ,‬הרה“ק רבי‬ ‫אהרן זיצט אבער אין א דביקות און הערט אפילו נישט וואס‬ ‫ער זאגט‪ .‬חזר‘ט חלאבנע איבער זיינע פריער‘דיגע ווערטער‬ ‫עטליכע מאהל‪ ,‬ביז פלוצלינג האט זיך הרה“ק רבי אהרן‬ ‫דערוועקט‪ ,‬און פרעגט‪“ ,‬וואס ווילסטו זאל איך טוען?“ האט‬ ‫‘חלאבנע‘ געזאגט‪“ ,‬וואס הייסט‪ ,‬דאס קינד האלט ביי די‬ ‫לעצטע מינוטן‪ ,‬און דער רבי זיצט רואיג אזוי ווי ס‘וואלט‬ ‫גארנישט געווען?“ האט הרה“ק רבי אהרן געזאגט‪“ ,‬נו‪ ,‬מיר‬ ‫וועלן גיין זעהן!“‬ ‫הרה“ק רבי אהרן האט זיך אנגעטוהן דעם פעלץ און‬ ‫איז געגאנגען צום קינד‪ .‬דער קריטישער צושטאנד פונעם‬ ‫קינד האט שוין געהאלטן אט אט‪ ...‬האט הרה“ק רבי אהרן‬ ‫אנגעוואונטשן‪“ ,‬דער באשעפער זאל העלפן מיט א רפואה‬ ‫שלימה“‪ ,‬און גלייך געוואלט אוועקגיין‪ ,‬זאגט ‘חלאבנע‘‬ ‫ווייטער‪“ ,‬פארוואס נעמט דער רבי דאס אן אזוי גרינג?‪,‬‬ ‫מ‘וואונטשט און מ‘גייט ווייטער?“ פרעגט אים הרה“ק רבי‬ ‫אהרן‪“ ,‬נו וואס נאך זאל איך טוען?“ זאגט ‘חלאבנע‘ מיט אן‬ ‫ערנסטקייט‪“ ,‬וואס הייסט? ביי אייער פאטער‪ ,‬אז ס‘האט זיך‬ ‫אמאהל געמאכט אז א קינד איז נישט געווען געזונט און‬ ‫ס‘האט געהאלטן ביי די לעצטע מינוטן‪ ,‬איז ער געקומען‬ ‫צום קינד און געזאגט‪“ ,‬מלאך רפאל‪ ,‬איך בין גוזר‪ ,‬אז דו‬ ‫זאלסט קומען היילן דאס קינד‪ ,‬און דאס קינד האט געהאט א‬ ‫רפואה שלימה“‪ .‬זאגט דער רבי מיט אן עניוות‘דיגן שמייכל‪,‬‬ ‫דאס קענען מיר נישט זאגן‪ ,‬מיר קענען נאר זאגן‪“ ,‬מלאך‬ ‫רפאל איך בעט אז דו זאלסט שויך קומען היילן דאס קינד“‪.‬‬ ‫ס‘איז איבריג צו זאגן אז דאס קינד האט באלד געהאט א‬ ‫רפואה שלימה‪.‬‬

‫דער ראש ישיבה בעולם העליון‬ ‫ס‘האט דערציילט הרה“ח ר‘ חיים שפאקלמאן ע“ה וואס‬ ‫ער האט געהערט פון א איד וואס האט דאס געהערט פון זיין‬ ‫פאטער דער שוחט פון די חסידים פון הרה“ק רבי אהרן און‬ ‫דער שוחט איז געשטאנען דערביי ביי די מעשה‪ .‬אמאהל איז‬ ‫דער שוחט געווען אין טשערנאביל האט ער באמערקט א‬ ‫נייער אינגערמאן וואס איז געזיצן און געלערנט אין ביהמ“ד‬ ‫עטליכע וואכן מיט גרויס התמדה‪ ,‬נאך א שטיק צייט איז‬ ‫דער אינגערמאן צוגעקומען צום שוחט און האט אים‬ ‫געפרעגט צו מ‘קען יעצט אריינגיין צום רבי‘ן הרה“ק רבי‬ ‫אהרן‪ .‬האט אים דער שוחט געזאגט יא! מ‘קען אריינגיין צום‬ ‫רבי‘ן‪ .‬וויבאלד דער שוחט האט געזעהן די גרויסע הכנות מיט‬ ‫וואס דער אינגערמאן גרייט זיך צו פאר‘ן אריינגיין צום רבי‘ן‬ ‫האט ער געהאט חשק אריינצוגיין צום רבי‘ן צוזאמען מיט‬ ‫דעם אינגערמאן‪ .‬האט ער געפרעגט פון דעם אינגערמאן‬ ‫אויף וואס פארא בקשה גייט איר צום רבי‘ן גשמיות אדער‬ ‫עניני רוחניות? האט דער אינגערמאן געזאגט ער גייט אריין‬ ‫וועגן א בקשה אין עניני רוחניות‪ .‬האט דער שוחט געפרעגט‬ ‫צי ער איז מסכים אז ער זאל מיט אים מיטגיין צום רבי‘ן?‬ ‫דער אינגערמאן האט מסכים געווען‪ .‬ווען זיי זענען אריין‬ ‫צום רבי‘ן האט דער רבי געפרעגט פון דעם אינגערמאן‬ ‫פ‘ תולדות ‪ -‬תשע“ז‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫עולם העליון און נאך דערצו אז דער רבי האט מיך געפרעגט‬ ‫צי איך פארשטיי שוין דעם תוספות‪ ,‬בין איך געפאלן אין‬ ‫חלשות פון גרויס שרעק און איבערראשונג‪.‬‬

‫“פארשטייסט שוין דעם תוספות?“ ווי דער אינגערמאן האט‬ ‫דאס דערהערט איז ער געפאלן חלשות‪.‬‬ ‫שפעטער האט דער שוחט געבעהטן דעם אינגערמאן ער‬ ‫זאל אים ערקלעהרן וואס איז דא געווען‪ .‬האט דער אינגערמאן‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע‬ ‫אנגעהויבן צו פארציילן‪“ :‬איך וואוין זייער ווייט פון דא און איך‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט חתונה געהאט‬ ‫האב קיינמאהל נישט געהערט פון טשערנאביל‪ .‬איך פלעג‬ ‫מיך פיהרן עוסק מו זיין אין תורה און לערנען צוזאמען מיט מיט די רעבעצין בתיה רוחמה ע“ה‪ ,‬א טאכטער פון הרה“ק‬ ‫מיין זוהן‪ ,‬און מיין פרוי מיט די טעכטער האבן אריינגעברענגט רבי ישעי‘ משולם זושא‪ ,‬א זוהן פון הרה“ק רבי אהרן‬ ‫מטשערנאביל‪ .‬דער זיידע הרה“ק‬ ‫פרנסה אין שטוב‪ .‬אמאהל לערנענדיג‬ ‫רבי אהרן האט ארויסגעוויזן א‬ ‫א תוספות איז מיר זייער שווער‬ ‫ער האט געזאגט‪:‬‬ ‫געוואלדיגער ליעבשאפט און‬ ‫געווען צו דערגיין דעם ריכטיג‘ן פשט‬ ‫שעצונג צו זיין אייניקל‪ ,‬און ווען‬ ‫אין תוספות‪ ,‬און איך האב מיר זייער‬ ‫מ‘דארף זיך בייגן‪...‬‬ ‫ער האט אים געהערט לערנען‪,‬‬ ‫מצער געווען דערויף‪ .‬נאך עטליכע‬ ‫פלעגט ער זאגן‪“ :‬איך הער א קול‬ ‫מאהל איז אן אייניקל‬ ‫וואכן האט זיך געמאכט אז אינמיטן‬ ‫פון לימוד תורה לשמה!“‬ ‫לערנען האב איך געכאפט א דרימל‬ ‫כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע‬ ‫פון הרה“ק רבי אהרן‬ ‫און איך האב גע‘חלומ‘ט אז איך בין‬ ‫האט אמאהל געשיקט א בריוו‬ ‫שוין אויפ‘ן עולם העליון אין גן עדן‬ ‫צום מחותן הרה“ק רבי אהרן‪ ,‬אז‬ ‫מטשערנאביל זצוק“ל אריינגעקומען‬ ‫אויף מיין פלאץ‪ ,‬פלוצלינג דערהער‬ ‫ער זאל זעהן מקרב צו זיין‪ ,‬זיין‬ ‫איך א גרויס געטומל און מען זאגט‬ ‫אביסל שפעט צום טיש‪ .‬ווען ער איז‬ ‫זוהן‪ ,‬מרן מהרי“ד זי“ע‪ .‬האט רבי‬ ‫אז דער ראש ישיבה של מעלה‬ ‫אהרן געלאזט רופן מרן זי“ע און‬ ‫הרה“ק רבי אהרן פון טשערנאביל‬ ‫אדורך געגאנגען די הענג לייכטער האט אים געזאגט‪“ :‬דיין טאטע האט‬ ‫וועט יעצט אריינקומען אין גן עדן‪ ,‬און‬ ‫מיך געבעהטן איך זאל דיך מקרב‬ ‫אלע פון גן עדן האבן זיך צוגעגרייט‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫פארשמירט‬ ‫שטריימל‬ ‫זיין‬ ‫זיך‬ ‫זיין‪ .‬אבער ווען זאל איך דיך מקרב‬ ‫צו פרעגן פון דעם ראש ישיבה וואס‬ ‫זיין? דו ביזט דאך כסדר אין בית‬ ‫אויל‪ .‬ווען ער איז אנגעקומען צו זיין‬ ‫ס‘איז זיי אלץ שווער געווען אין‬ ‫המדרש און די לערנסט בהתמדה!“‬ ‫לערנען‪ ,‬און איך האב מיך צוגעגרייט‬ ‫רבי‬ ‫הרה“ק‬ ‫זיך‬ ‫האט‬ ‫טיש‬ ‫ביים‬ ‫פלאץ‬ ‫צו פרעגן פשט אין דעם תוספות וואס‬ ‫הסתלקותו‬ ‫איז מיר שוין לאנג שווער‪ .‬ווען דער‬ ‫הרה“ק רבי אהרן האט זוכה‬ ‫אהרן אויסגעדרייט צו אים און געזאגט‪:‬‬ ‫ראש ישיבה איז אריינגעקומען האב‬ ‫געווען צו א ברכה פון זיין זיידן‬ ‫איך אים געפרעגט פשט אין דעם‬ ‫דער “מאור עינים“ זי“ע אויף‬ ‫“זעסט מיין קינד‪ ,‬אז מ‘בייגט זיך‬ ‫תוספות? האט דער ראש ישיבה מיר‬ ‫אריכות ימים‪ ,‬און אז ער זאל זוכה‬ ‫באלד געזאגט דעם ריכטיגן פשט‬ ‫פארשמירט מען זיך ניט!“‬ ‫זיין מקבל צו זיין פני משיח צדקנו‪.‬‬ ‫און מיינע אויגן האבן אויפגעלאכטן‬ ‫הרה“ק רבי אהרן האט טאקע‬ ‫דערפון‪ .‬ווען איך האב מיך שפעטער‬ ‫שטענדיג געהאט גרייט מיט זיך‬ ‫אויפגעכאפט פונעם חלום‪ ,‬האב‬ ‫א שטעקן צו גיין אקעגן משיח‪.‬‬ ‫איך שנעל גענומען א גמרא און‬ ‫ווען ער איז געווען לעת זקנתו‪ ,‬אין די הויכע שמונים‪ ,‬האט‬ ‫נאכגעקוקט דעם תוספות וואס איז מיר געווען שווער און איך ער געשיקט א שליח צום ציון פון “מאור עינים“‪ ,‬ער זאל‬ ‫האב געזעהן אז דער פשט פונעם ראש ישיבה איז ריכטיג‪.‬‬ ‫זאגן פאר‘ן זיידן אז ער איז שוין מוחל די ברכה‪ ,‬ווייל ער‬ ‫דערציילט ווייטער דער אינגערמאן צום שוחט‪ ,‬איך קען שוין מער נישט אויסהאלטן פון די וועלט‪ ,‬און נאך א‬ ‫האב געמיינט אז דער ראש ישיבה של מעלה וואס האט‪ ,‬מיר קורצע צייט איז ער נסתלק געווארן ח‘ כסלו שנת תרל“ב‪.‬‬ ‫פארענטפערט דעם פשט אינעם תוספות‪ ,‬הרה“ק רבי אהרן פון נאך די פטירה פון הרה“ק רבי אהרן‪ ,‬ווען מען האט שוין‬ ‫טשערנאביל איז פון די צדיקים וואס געפינען זיך שויז לאנג געהאלטן פאר סתימת הגולל‪ ,‬איז פלוצלינג מרן מהרי“ד‬ ‫אויפ‘ן עולם האמת‪ ,‬און ס‘איז מיר גארנישט געקומען אין זי“ע אריינגעשפרינגען אין אפענעם קבר און אויפגעדעקט‬ ‫באטראכט אז דער ראש ישיבה איז גאר איינער וואס געפינט דאס געזיכט פונעם זיידן‪ .‬שפעטער האט מרן זי“ע געגעבן‬ ‫זיך אויף דעם עולם‪ .‬נאר אמאהל בין איך געפאהרן אויף צו פארשטיין זיין אקט‪ ,‬זאגענדיג‪“ :‬ווען איך בין געשטאנען‬ ‫די באהן האב איך געפרעגט פון עמיצען צי ער האט אמאל ביים אפענעם קבר פונעם זיידן‪ ,‬און וויסענדיג אז איך וועל‬ ‫געהערט פון אזא נאמען הרה“ק רבי אהרן מטשערנאביל‪ ,‬האט מער נישט קענען זעהן זיין ליכטיגע געזיכט‪ ,‬האט מיך‬ ‫יענער מיר געענטפערט אז הרה“ק רבי אהרן פון טשערנאביל אנגעכאפט א אויסערגעווענליכע בענקעניש צו וועלן זעהן‪,‬‬ ‫לעבט נאך און ער איז פון די צדיקי הדור און ער וואוינט אין אין אזא צייט‪ ,‬דאס הייליג געזיכט כאטש נאך איינמאהל“‪.‬‬ ‫טשערנאביל‪ .‬הערנדיג די רייד האט מיך אנגעכאפט א גרויס‬ ‫דער אוסטילע רב‪ ,‬רבי פינא‘לע זצוק“ל‪ ,‬האט זיך אויף‬ ‫גלוסטעניש צו זעהן דעם פנים פון הרה“ק רבי אהרן‪ ,‬האב דעם אויסגעדריקט‪“ :‬א פלא! א וואונדער! דער שווער [מרן‬ ‫איך מיך צוגעגרייט עטליכע וואכן מיט די ריכטיגע הכנות מהרי“ד] איז דעמאלט אלט געווען בלויז צוואנציג יאר‪ ,‬און‬ ‫און איך בין געפאהרן קיין טשערנאביל‪ ,‬און ווען איך בין ער האט שוין געהאט אזעלכע השגות“‪ .‬זכר צדיק לברכה‪,‬‬ ‫שוין אנגעקומען קיין טשערנאביל האב איך מיך נאך מער זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪ .‬אמן‪.‬‬ ‫צוגעגרייט אריינצוגיין צו אזא הייליגן מאן‪ ,‬און איצט ווען איך‬ ‫(מקורות‪ :‬אור הצפון‪ .‬עלים לתרופה‪ .‬זכרונם לברכה‪ .‬תולדות וסיפורי צדיקים‪“-‬נר‬ ‫האב געזעהן די ליכטיגע צורה וואס איך האב געזעהן אויפ‘ן יהושע“‪ .‬מעשי אבות‪ .‬הילולא קדישא‪ .‬ימי זכרון‪ .‬דברי תורה לפ‘ השבוע‪ .‬ועוד ותש“ח להם)‪.‬‬

‫א‬

‫ה‬

‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫ַמיין אוׁצָר‪...‬חודש כסלו‬

‫שטֶענדיג ִמיט ַא שמייכל‪...‬‬

‫ראש חודש‬

‫כי עקרה היא‪( .‬תולדות כה‪:‬כא)‬

‫דער נאמען כסלו‪ .‬נעמט זיך פון די בבלי'שע שפראך‪ .‬אין די תורה ווערט‬ ‫דאס גערופן‪' ,‬החודש התשיעי'‪—,‬ווייל דאס איז דער ניינטער מאנאט פון‬ ‫ניסן‪ ,‬וואס איז דער ראשי חדשים‪ .‬ראש חודש כסלו איז אמאהל איין טאג‪ ,‬און‬ ‫אמאהל צוויי טאג‪ .‬חשון וואס איז דער פריער'דיגע מאנאט‪ ,‬איז אמאהל חסר‬ ‫און אמאהל מלא‪ .‬אויב חשון איז חסר איז כסלו איין טאג‪ ,‬און אויב חשון איז‬ ‫מלא איז ראש חודש כסלו צוויי טעג‪ ,‬און דער ערשטער טאג פוז ראש חודש‪,‬‬ ‫ציילט זיך נאך מיט חשון‪ ,‬ס'איז דער דרייסיגסטער טאג פון חשון‪.‬‬

‫די גמרא (יבמות סד‪ ).‬זאגט‪“ :‬א“ר יצחק אונזערע אבות זענען געווען עקורים‪—,‬‬ ‫קינדערלאז‪ ,‬ווייל דער באשעפער גליסט צו די תפילות פון צדיקים“‪ .‬קען מען דאס‬ ‫ערקלעהרן בדרך מליצה‪ :‬געוועהנליך טוען קינדער שטערן זייערע עלטערן פון‬ ‫לערנען און דאווענען‪ ,‬ווייל די עלטערן זענען שטענדיג פארנומען צו זארגן פאר‬ ‫זייערע קינדער‪ ,‬ס‘זאל זיי גארנישט פעהלן‪ .‬און דאס בעהטן מיר‪“ ,‬זרעא חיא וקיימא‬ ‫די לא יפסוק מפתגמי אורייתא“‪ —,‬דער באשעפער זאל געבן קינדער וואס זאלן‬ ‫נישט שטערן די עלטערן‪ ,‬פון צו קענען לערנען און טוען מצוות ומעש“ט‪ ,‬זיי זאלן‬ ‫שטענדיג זיין געזונט און שטארק‪ ,‬און נישט דארפן באלעסטיגן זייערע עלטערן מיט‬ ‫זייערע זארגן‪ .‬דאס איז די כוונה “כי עקרה היא“‪—,‬די אבות זענען געווען קינדערלאז‪,‬‬ ‫כדי זיי זאלן קענען דאווענען‪ ,‬ווי ס‘באדאף צו זיין אהן ווערן געשטערט פון די‬ ‫קינדער‪ ,‬ווייל דער באשעפער גליסט צו די תפילות פון צדיקים‪...‬‬

‫דער מזל פון חודש‬ ‫דער מזל פון חודש חשון איז א ‘בויגן‘‪ .‬ווי דער רעגן‪-‬בויגן וואס באווייזט‬ ‫זיך אין וואלקן אין א רעגנ'דיגן טאג‪ .‬ווייל אין דעם חודש זענען דא אסאך טעג‬ ‫וואס רעגן און זין ערשיינען צומישט‪ ,‬און פון די ביידע צוזאמען זעהט זיך דער‬ ‫רעגן‪-‬בויגן‪.‬‬

‫(תפארת שלמה)‬

‫הקל קל יעקב והידיים ידי עשו וגו‘ (תולדות כז‪:‬כב)‬

‫דער "רעגן בויגן" האט זיך באוויזן‬

‫בדרך צחות קען מען זאגן‪“ :‬הקול קול יעקב“‪—,‬צייגט אויף א וועקער זייגער‪,‬‬ ‫וואס וועקט דעם מענטש אינדערפרי כדי ער זאל גיין לערנען און דאווענען‪,‬‬ ‫“והידיים ידי עשו“‪—,‬זענען די הענט וואס פאכן דעם זייגער‪ ,‬מען זאל קענען ווייטער‬ ‫רואיג שלאפן‪.‬‬

‫אויך דער ערשטער רעגן בויגן‪ ,‬וואס האט זיך באוויזן באלד נאכ'ן מבול‪ ,‬איז‬ ‫געווען אין דעם מאנאט‪ .‬ווי ס'שטייט (בראשית ט‪:‬יג) "ויאמר אלקים זאת אות‬ ‫הברית אשר אני נותן ביני ובינכם‪...‬את קשתי נתתי בענן והיתה לאות ברית ביני‬ ‫ובין הארץ"‪—,‬דאס איז דער צייכן פון דעם בונד‪ ,‬וואס איך געב צווישן מיר און‬ ‫צווישן אייך‪...‬מיין בויגן האב איך געגעבן אין דעם וואלקן‪ .‬ס'וועט זיין אלס א‬ ‫צייכן פון א בונד צווישן מיר און צווישן די [איינוואוינערס] פון די ערד‪" .‬זאת אות‬ ‫הברית" (ט‪:‬יז)—זאגט רש"י‪" :‬הרי האות שאמרתי"‪ .‬דער באשעפער האט געזאגט‬ ‫צו נח‪ ,‬די דאזיגע [דער רעגן בויגן] איז דער צייכן פון דעם בונד וואס איך האב‬ ‫אויפגעשטעלט צווישן מיר און צווישן יעדע לייב וואס געפינו זיף אויף די ערד‪.‬‬

‫ַרשה‬ ‫ַמיין ֵשיינער ֶרמֶז אויף דִ י פ ָ‬ ‫הלעיטני נא מן וגו'‪( .‬תולדות כה‪:‬ל)‬ ‫ה'לעיטני נ'א מ'ן‪ ,‬איז די ר"ת המ"ן‪ .‬אזוי ווי יעקב האט אפגעקויפט די בכורה פון‬ ‫עשו‪ ,‬מיט ברויט און לינזין‪ ,‬אזוי האט מרדכי הצדיק געקויפט המן פאר א קנעכט‪,‬‬ ‫מיט'ן געבן אים ברויט צו עסן‪ ,‬און המן האט אפגעשריבן די מכירה אויף מרדכי'ס‬ ‫שיך‪ ,‬אז ער האט זיך פארקויפט פאר א קנעכט צו אים‪( .‬מדרש אגדת אסתר ה‪:‬ט)‪.‬‬

‫אין חודש כסלו האט דער באשעפער געבענטשט נח‬ ‫די פרשה איז געזאגט געווארן צו נח ראש חודש כסלו‪ .‬דעם אכט און‬ ‫צוואנציגסטן טאג אין חשון איז ער ארויס פון די תיבה‪ ,‬נאכדעם שטייט (ח‪:‬כ) "ויבן‬ ‫נח מזבח לה' ויקח מכל הבהמה הטהורה ומכל העוף הטהור ויעל עולות במזבח"‪—,‬‬ ‫נח האט געבויט א מזבח פאר‘ן באשעפער‪ .‬און ער האט גענומען פון יעדע כשר‘ע‬ ‫בהמה און פון יעדע כשר'ע פויגל‪ ,‬און דאס אויפגעברענגט‪—,‬מקריב געווען אלס‬ ‫קרבנות עולות פאר'ן באשעפער‘ס וועגן‪ .‬חודש חשון האט זיך געענדיגט‪ ,‬און‬ ‫ס'איז געקומען כסלו‪ .‬אין חודש כסלו האט דער באשעפער געבענטשט נח‪ ,‬און‬ ‫אים ערלויבט צו עסן פלייש‪ .‬דער באשעפער האט אים פארבאטן צו פארגיסן‬ ‫מענטשן'ס בלוט‪ ,‬אים באוויזן דעם רעגן בויגן‪ ,‬און געשלאסן מיט אים א בונד‪.‬‬

‫(בעל הטורים)‬

‫ותכהין עיניו מראת וגו' (תולדות כז‪:‬א)‬ ‫רש"י ברענגט דריי טעמים פארוואס די אויגן פון יצחק זענען טונקל געווארן?‬ ‫א) צוליעב די רויעך פון עבודה זרה פון עשיו'ס ווייבער‪ .‬ב) צוליעב די טרערן פון‬ ‫די מלאכים אין יצחק'ס אויגן ביי די עקידה‪ .‬ג) כדי יעקב זאל באקומען די ברכות‪.‬‬ ‫די דריי טעמים זענען מרומז אינעם ווארט 'עי"ן'‪ ,‬וואס זענען די ראשי תיבות פון‬ ‫ע'קידה‪ ,‬י'עקב‪ ,‬נ'שי‪.‬‬ ‫(מגדנות)‬

‫ַמיין אוׁצָר‪...‬חודש כסלו‬

‫קידוש החודש‬ ‫נאך פון די טעג פון די חשמונאים און די גאנצע צייט דערנאך‪ ,‬וואס‬ ‫בית דין האט מקדש געווען דעם חודש‪ ,‬לויט די עדים וואס האבן געזעהן די‬ ‫באנייאונג פון די לבנה‪ ,‬זענען שלוחים פון בית דין ארויס צו די ווייטע פלעצער‬ ‫פון ירושלים‪ ,‬ווען ס'איז מקודש געווארן דער חודש‪ .‬זיי זענען נאר ארויס ביי‬ ‫אזעלכע חדשים וואס ס'איז דא אין זיי ימים טובים‪ ,‬כדי מען זאל וויסן ווען‬ ‫ס'איז חול המועד‪ ,‬און ביי חדשים‪ ,‬וואו ס'איז נישט דא קיין ימים טובים זענען‬ ‫נישט ארויסגעגאנגען שליחים‪ ,‬ווען דער בית דין האבן מקדש געווען דעם חודש‬ ‫כסלו‪ ,‬לויט די רעכנונג ווי ס'איז געפאלן חשון‪ ,‬חסר אדער מלא‪ ,‬זענען שליחים‬ ‫דירעקט ארויסגעגאנגען‪ ,‬צו פארשטענדיגן ווען מ'האט מקדש געווען דעם‬ ‫חודש‪ ,‬און ווען ס'וועט אויסקומען חנוכה‪ ,‬ווייל חנוכה ווערט אריינגערעכנט‬ ‫צווישן די ימיס טובים‪ ,‬טראץ וואס אלע מצוות פון חנוכה זענען מדרבנן‪.‬‬ ‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫מ'זעהט שוין די לעכטיגקייט פון חנוכה‬ ‫ס'איז דא א משל פון א מענשט וואס האט געבלאנדזשעט ביינאכט אין‬ ‫א וואלד און נישט געוואוסט דעם ריכטיג'ן וועג וויאזוי ארויסצוגיין‪ .‬פלוצלינג‬ ‫האט ער געזעהן פונדערווייטנס‪ ,‬ווי ס'בליטשקעט א לעכטיגקייט פון א לעכטל‪.‬‬ ‫זעעהנ'דיג דאס איז ער געווארן פריילעך‪ ,‬וואוסנ'דיג אז ווען ער וועט נאכגיין‬ ‫די לעכטיגקייט‪ ,‬וועט ער טרעפן דעם ריכטיגן וועג ארויס‪ .‬אזוי איז אויך ראש‬ ‫חודש כסלו‪ ,‬נאך אזעלכע דערהויבענע טעג פון די ימי נוראים‪ ,‬גייט מען אריין‬ ‫אין וואכענ'דיגע טעג‪ ,‬און צומאהל קען מען פארבלאנדזשן פונעם ריכטיגן וועג‪,‬‬ ‫אבער ווען ס'קומט ר”ח כסלו און מ'זעהט שוין פון דערווייטענס די לעכטיגקייט‪,‬‬ ‫"מ'זעהט די קליינע לעכטעלעך פון חנוכה‪ ,‬ווערט שוין פריילעך אויפ'ן הארצן"‪.‬‬ ‫***‬

‫ו‬

‫פ‘ תולדות ‪ -‬תשע“ז‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫ַמיין אוׁצָר‪...‬די לאנגע ווינטער נעכט‬

‫ַרשה‬ ‫געדאנק אוׂיף דִ י פ ָ‬ ‫ַמיין טיעפע ַ‬

‫די ווינטער חדשים לייכטן מער‬

‫אם תעשה עמני רעה כאשר לא נגענוך וכאשר עשינו עמך רק‬ ‫טוב ונשלחך בשלום אתה עתה ברוך ה‘‪( .‬תולדות כו‪:‬כט)‬

‫מען דארף זעהן מיט צו נעמען מיט זיך פון די דערהויבענע הייליגע טעג‬ ‫מיט אלע גוטע קבלות וואס מ'האט אויף זיך גענומען‪ ,‬און ווען מ'נוצט אויס‬ ‫די לאנגע ווינטער נעכט אויף צו לערנען תורה‪ ,‬מאכט מען א כלי צו קענען‬ ‫אנהאלטן די אלע זאכן‪ ,‬און אזוי וועט מען זוכה זיין צו א זמן פוהל מיט הצלחות‬ ‫און סייתא דשמיא‪.‬‬ ‫הגה"צ רבי חיים מאיר יחיאל שפירא זצ"ל אב"ד נאראל‪ ,‬האט אמאהל‬ ‫דערציילט‪ :‬צו כ"ק מרן ה"שר שלום" מבעלזא זי"ע זענען געקומען צו פאהרן‬ ‫אויף די ימים נוראים עטליכע חסידים פון רוסלאנד‪ .‬ביים זיך געזעגענען‪ ,‬האבן‬ ‫זיי געפרעגט פון מרן זי"ע‪" :‬רבי! ווי אזוי פאהרט מען יעצט צוריק צו די רוסישע‬ ‫קעלטן‪ ,‬נאכ'ן פראווען דא ביים רבי'ן אזעלכע הייליגע טעג? (זיי האבן געמיינט‬ ‫די קעלטן ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬בגוף ובנשמה‪ ,‬ס'איז קאלט פון אלע זייטן)‬ ‫האט זיי מרן זי"ע געענטפערט‪ :‬די 'חכמים' פון די שטאט חעלם‪ ,‬האבן אמאהל‬ ‫צונויפגערופן אן אסיפה‪ ,‬היות ביינאכט איז זייער קאלט‪ ,‬איז ווי געבט מען זיך‬ ‫אן עצה מיט די שטארקע קעלטן? זענען די חעלמער מענטשן געפאלן אויף‬ ‫אן "עצה"‪ .‬זיי האבן אריינגעלייגט גרויסע טעפ אין דער ערד‪ ,‬און וויבאלד די‬ ‫חכמי ישראל זאגן דאך אז די זון גייט אראפ יעדע נאכט אונטער דער ערד‪,‬‬ ‫וועלן די טעפ דארט צוריק האלטן די ווארימע זון‪...‬ביינאכט‪ ,‬אבער זענען די‬ ‫טעפ פוהל געווארן מיט שניי‪ ...‬איז‪ ,‬וואס טוהט מען? זענען זיי געגאנגען צום‬ ‫'ראש החכמים'‪ ,‬און געפרעגט אן עצה וואס צו טוען כדי אנצוהאלטן די זון‪,‬‬ ‫ס'זאל נישט זיין קאלט ‪ .‬האט דער 'ראש החכמים' זיי געגעבן א פשוט'ע עצה‪:‬‬ ‫די זון גייט דאך אראפ‪ .‬אלזא‪ ,‬זאלן זיי צוברעכן דעם שניי‪ ,‬און אזוי וועלן זיי‬ ‫אנקומען צו די זון‪ ...‬אזוי האבן זיי געטוען‪ .‬זיי האבן געהאקט און געהאקט‬ ‫אינעם שניי‪ ,‬און פונעם עצם אריינארבעטן און האקן אויפ'ן שניי זענען זיי‬ ‫געווארן דערווארימט‪ ...‬האט מרן זי"ע אויסגעפיהרט‪ :‬האט איר פארשטאנען‬ ‫די חכמה פון די חכמי חעלם? אז אין די גרעסטער קעלט‪ ,‬אויב מ'האקט און‬ ‫מען קנאקט‪[ ,‬אין רוחניות] ווערט מען ווארעם‪...‬‬

‫ס‘איז שווער דער דאפלטער לשון‪ ,‬ווייל אויב זיי האבן אים געטוען נאר‬ ‫גוט‘ס‪ ,‬האבן זיי דאך זיכער נישט געטוען מיט אים קיין שלעכטס? נאך איז‬ ‫שווער‪‘ ,‬רק‘ איז דאך א מיעוט‪ ,‬וואס קומען מען דא ממעט זיין מיט‘ן זאגן‬ ‫‘רק‘ טוב? אויך איז שווער‪ ,‬מיר טרעפן נישט אז זיי האבן אים געטוען א טובה‬ ‫די גאנצע צייט וואס ער איז דארט געווען?‬ ‫נאר די גמרא (יבמות קג‪ ).‬זאגט‪“ :‬כל טובתן של רשעים רעה היא אצל‬ ‫הצדיקים“‪—,‬דאס גוט‘ס פונעם רשע איז שלעכט פאר‘ן צדיק‪ .‬ווייל פון א‬ ‫רשע קען קיין גוט‘ס נישט ארויסקומען‪ .‬ס‘איז אבער דא איין טובה וואס‬ ‫דער רשע קען יא טוען פאר‘ן צדיק‪ ,‬אויב ער טיילט זיך אפ און גייט אוועק פון‬ ‫אים‪ ,‬מיט דעם אליין טוהט ער אים שוין א טובה‪ ,‬ווי חז“ל זאגן אויפ‘ן פסוק‬ ‫(בראשית יג‪:‬יד) “וה‘ אמר אל אברם אחרי הפרד לוט מעמו“‪—,‬אזוי לאנג ווי‬ ‫לוט איז געווען מיט אברהם האט די שכינה זיך נישט באוויזן צו אים‪ ,‬און ער‬ ‫איז געבענטשט געווארן נאר נאכדעם ווי לוט איז פון אים אוועק געגאנגען‪.‬‬ ‫דאס האט אבימלך געזאגט צו יצחק‪“ ,‬כאשר לא נגענוך“‪—,‬מיר האבן דיר‬ ‫גארנישט געטוען קיין שלעכט‘ס‪“ ,‬וכאשר עשינו עמך רק טוב“‪—,‬א זאך‬ ‫וואס איז בלויז גוט‘ס‪ ,‬נישט קיין שלעכט‘ס‪ ,‬און ער גיט צו‪ ,‬וואס פאר א‬ ‫טובה קען דער רשע אבימלך טוען פאר יצחק‪“ ,‬ונשלחך בשלום“‪—,‬איך האב‬ ‫דיך אוועק געשיקט כדי דו זאלסט נישט זיין מיט מיר‪ ,‬און דורכדעם ביסטו‬ ‫געבענטשט געווארן‪“ ,‬אתה עתה ברוך ה‘‪.‬‬ ‫(קדושת ציון)‬

‫ַמיין אוׁצָר‪ ...‬מדות טובות‬ ‫>>>>>‬ ‫פאר זיין ווייב און ער שעהמט זיך דאס צו זאגן‪ ,‬דעריבער זאגט ער וועגן דעם‬ ‫טלית און דעם שטריימל‪ .‬וואס האסטו געטוען‪ ,‬דו האסט פארשעהמט א איד‪,‬‬ ‫ווי אזוי וועסט דר אפגעבן א דין וחשבון פאר'ן בית דין של מעלה"?‬ ‫ווען דער שיניווער רב האט געהערט די ווערטער פון זיין הייליגער פאטער‪,‬‬ ‫איז ער שנעל ארויסגעלאפן נאך דעם מלמד‪ .‬ער האט אים געטראפן אינדרויסן‬ ‫און אים געוואלט איבערבעהטן‪ .‬אבער דער מלמד האט אים נישט געוואלט‬ ‫מוחל זיין‪ ,‬נאר געזאגט פאר'ן שיניווער רב אז ער זאל קומען מיט אים צו א דין‬ ‫תורה ביים צאנזער רב‪ .‬זענען זיי ביידע צוריק אריינגעגאנגען צום צאנזער רב‪,‬‬ ‫און דער שיניווער רב האט אים נאכאמאהל איבערגעבעהטן‪ .‬האט דער צאנזער‬ ‫רב זיך אנגערופען צו דעם מלמד‪" ,‬דו זאלסט דעם שיניווער רב נישט מוחל זיין‬ ‫ביז ער וועט אויף זיך נעמען צו קויפן דעם טלית און דעם שטריימל‪ ,‬און ער‬ ‫זאל צוגעבן אלע באדערפענישן פאר די חתונה"‪ .‬דער שיניווער רב האט דאס‬ ‫גלייך אויף זיך גענומען אויסצופיהרן‪ .‬ערשט דעמאלט האט דער מלמד געזאגט‬ ‫"יעצט בין איך אייך מוחל"‪ .‬און דער צאנזער רב איז געווארען פוהל מיט שמחה‪.‬‬

‫ַמיין אוׁצָר‪ ...‬מדות טובות‬ ‫‪ J‬מעביר על מדותיו ‪L‬‬

‫דער טייערע איבערבעטונג פונעם הייליג'ן‬ ‫שיניווער רב זצוק"ל‬ ‫דער הייליגער שיניווער רב זי"ע איז אמאהל געווען ביי זיין פאטער דער‬ ‫הייליגער "דברי חיים" פון צאנז זצוק"ל‪ ,‬ווען ס'איז אריינגעקומען איינער א‬ ‫מלמד פון די שטאט צאנז‪ .‬דער צאנזער רב האט געפרעגט דעם מלמד ווען ער‬ ‫קלערט חתונה צו מאכן זיין טאכטער‪ .‬האט יענער מלמד געענטפערט אז ער‬ ‫קען נאך נישט מאכן די חתונה ווייל ער האט נאך נישט גענוג געלט צו קויפן‬ ‫א טלית און א שטריימל פאר'ן חתן‪ .‬האט דער שיניווער רב געזאגט צו זיין‬ ‫פאטער‪" ,‬ס'איז ביי מיר א וואונדער‪ ,‬איך האב אליין געזעהן ווי אזוי דער איד‬ ‫קויפט א טלית און א שטריימל מיט א פאר טעג צוריק"‪ .‬דער מלמד איז געווארן‬ ‫זייער פארשעהמט‪ ,‬און ער איז ארויסגעלאפן פונעם צאנזער רב'ס שטוב‪ .‬האט‬ ‫זיך דער צאנזער רב אנגעכאפט זיין בארד‪ ,‬און געזאגט מיט ווייטאג‪" :‬וויי איז‬ ‫מיר אז דו האסט פארשעהמט א איד‪ .‬אפשר האט ער נאר געהאנדלט צו קויפן‬ ‫דעם טלית און דעם שטריימל‪ ,‬אבער ער האט נישט געהאט קיין געלט מיט‬ ‫וואס דאס צו באצאהלן‪ .‬אדער אפשר דארף ער האבן געלט צו קויפן א קלייד‬ ‫>>>>>‬ ‫פ‘ תולדות ‪ -‬תשע“ז‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫(ספר 'מקור חיים' אות קפ"ט)‬

‫דער מעביר על מדותיו איז מאריך ימים‬ ‫די גמרא (מגילה כח‪).‬דערציילט‪ :‬מ‘האט געפרעגט רבי נחוניא בן הקנה אין‬ ‫וועלכ‘ן זכות האט ער זוכה געווען צו אריכת ימים? איינס פון די זאכן וואס ער‬ ‫האט אויסגערעכענט איז געווען‪ ,‬וואס יעדע נאכט איידער ער איז ארויף אויף‬ ‫זיין געלעגער האט ער מוחל געווען יעדן איינעם וואס האט אים געשאלטן‪.‬‬ ‫(מתוך קונטרס "מעביר על מדותיו" ותשח"ל)‬

‫ז‬

‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫מעשה'לעך פון רבותה"ק‬

‫איחולים לבביים להבה“ח המופלג בתוי“ש ובמדות טובות‬

‫כמר עזריאל פסח הכהן הערמאן הי“ו‬

‫“מילא די בעלי בתים‪...‬אבער ווי וועלן די בחורים גיין?‪“...‬‬

‫לשמחת הנשואין עב“ג שתחי‘ למז“ט ובשטו“מ‬

‫מז“ט להמחונים החשובים הרה“ח ר‘ חיים הכהן הערמאן‪ ,‬והרה“ח ר‘ שלמה אונגאר שיחיו‬

‫ווען כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע איז געווען אין האלאשיץ פאר'ן אהיים קומען‬ ‫צוריק קיין בעלזא‪ ,‬נאך די ערשטע וועלט'ס קריג‪ ,‬זענען דעמאלט געקומען‬ ‫צו פאהרן אויף פסח צום סדר אסאך בחורים און מ'האט אויפגעשטעלט א‬ ‫גרויסע שאטער אינדרויסן‪ ,‬ס'זאל זיין פלאץ פאר יעדן‪ .‬יענעם פסח איז געווען‬ ‫א שווערע קאלטער וועטער‪ ,‬האט דער גבאי געבעהטן פון מרן זי"ע אז מ'זאל‬ ‫פיהרן דעם סדר אינעווייניג אין שטוב כדי ס'זאל נישט שאטן פאר'ן געזונט‬ ‫פון מרן זי"ע‪ ,‬אבער מרן זי"ע איז בשום אופן נישט באשטאנען דערויף‪ ,‬ווייל‬ ‫ס'וועט נישט זיין קיין פלאץ פאר די בחורים‪ ,‬זאגנדיג "מילא אויב מ'רעדט‬ ‫פון בעלי בתים‪ ,‬קען איך מיך נאך אן עצה געבן‪ ,‬אבער די בחורים‪ ,‬וואס וועל‬ ‫איך טוען מיט זיי‪ ,‬ווי וועלן זיי גיין?'‪ ,‬און ער האט טאקע געפיהרט דעם סדר‬ ‫אינדרויסן אינען שאטער טראץ דער שווערע וועטער‪.‬‬

‫מעשה'לעך פון רבותה"ק‬ ‫ווי נעמט מען און מ'לאזט נישט איבער פיאות?"‬ ‫הרה"ח המופלג רבי מנחם מענדל איגל ז"ל שו"ב פון קריסנאפאלי‪-‬‬ ‫קרוינהייטס‪ ,‬האט אמאהל דערציילט‪ :‬ווען מ'האט אים געברענגט צו מאןט‬ ‫פיאות ביי כ"ק מרן מהרי"ד מבעלזא זי"ע‪ ,‬איז דארט אויך געווען אן אנדער‬ ‫אינגל וואס די מאמע האט אים געברענגט צום רב ז"ל און ער האט נישט געהאט‬ ‫קיין פיאות ווי געהעריג‪ ,‬האט דער פריערדיגע רב ז"ל זיך אויסגעדריקט מיט‬ ‫ווייטאג‪" ,‬ווי נעמט מען און מ'לאזט נישט איבער פיאות פאר'ן קינד ווען ער‬ ‫פארשטייט נאך נישט"‪ .‬אבער נאכדעם ווען ער [ר' מענדל] איז אריינגעקומען‪,‬‬ ‫האט מען געזעהן די געוואלדיגע שמחה אויפ'ן געזיכט פון רב ז"ל אז ער האט‬ ‫ב"ה יא שיינע אראפגעלאזטע פאות‪.‬‬

‫מכניע געווען די התנגדות דקדושה‬ ‫אגב וועגן די שטאט האלאשיץ דערציילט הרה"ח שו"ב ר' נפתלי חיים איגל‬ ‫ז"ל מירוסלוב‪-‬בני ברק אן אינטערעסאנטע ערשיינונג‪ .‬דאס ערשטע מאהל‬ ‫וואס ער האט געזעהן מרן מהרי"ד זי"ע איז געווען אין האלאשיץ‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫געקומען אויף שבת פאר פורים‪ .‬ס'איז געווען דער ערשטער שבת‪ ,‬פון ווען מרן‬ ‫זי"ע האט זיך דארט באזעצט‪ ,‬פאר'ן צוריק אהיים פאהרן קיין בעלזא‪ ,‬נאך די‬ ‫ערשטע וועלט קריג‪ .‬אויף שבת איז געקומען קיין האלאשיץ א גאר גרויסער‬ ‫עולם‪ ,‬פון גאנץ גאליציע‪ .‬ס'איז געווען נאכדעם וואס מרן זי"ע איז אסאך יאהרן‬ ‫נישט געווען אין גאליציע‪ .‬זענען טויזענטער אידן אים געקומען מקבל פנים‬ ‫זיין‪ ,‬און ס'איז נישט צו גלויבן וויפיהל אידן האבן זיך אריינגעשטופט אין בית‬ ‫המדרש צום דאווענען און ביים אפרעכטן די הייליגע טישן‪.‬‬ ‫יענעם שבת האט פאסירט א וואונדערליכע פאסירונג‪ ,‬וואס ער איז געווען‬ ‫עדות דערצו‪ .‬די גוים אין שטאט האבן ווארשיינדליך‪ ,‬זיך נישט געפריידט‬ ‫מיט'ן אנקומען פון מרן זי"ע‪ ,‬צוזאמען מיט מאסן חסידים ואנשי מעשה זיך‬ ‫צו באזעצן אין הולושיץ‪ .‬די שטאט וואס האט ביז אצינד גענאסן פון א רוהיגע‬ ‫לעבענסשטייגער‪ ,‬איז פלוצלונג געווארן רוישיג און אנגעהויבן שפרודלן מיט‬ ‫א אידישע לעבנסשטייגער‪ ,‬און טויזענטער זענען געקומען באזוכן די שטאט‪.‬‬ ‫דעריבער גלייך מוצאי שבת‪ ,‬האבן די גוים געוואלט קליא מאכן די‬ ‫געהויבענע שטימונג‪ ,‬פונעם פייער'דיגן שבת קודש‪ ,‬און האבן אנגעהויבן‬ ‫קלינגען מיט די גלאקען פון זייער תיפלה אהן אויפהער‪ .‬דאס איז געשעהן‬ ‫פונקט ווען מ'האט געענדיגט דאווענען מעריב און זיך געגרייט אהיים צו גיין‪.‬‬ ‫האט מרן זי"ע באפוילן‪" :‬אזוי ווי דאס איז דער ערשטער שבת וואס מ'געפונט‬ ‫זיך דא‪ .‬און אוודאי‪ ,‬די קדושה וואס די מאסן האבן מיט זיך דא געברענגט‪,‬‬ ‫שטעכט אין די אויגן פון די סטרא אחרא‪ ,‬און ס'שטערט זיי די קדושה‪ ,‬דעריבער‬ ‫גייט'ס אלע ארויס אינדרויסן‪ ,‬זינגט און טאנצט‪ ,‬ביז די גלעקער וועלן אויפהערן‬ ‫צו קלינגען"‪ .‬מ'איז גלייך ארויס געגאנגען אינדרויסן‪ ,‬און מאסן מענטשן האבן‬ ‫געטאנצט און געזינגען אויף די גאסן פון די שטאט‪ ,‬אז ס'האט זיך געהערט‬ ‫אין די גאנצע געגענט‪ .‬מיט די צייט זענען די גוים מיעד געווארן און די גלאקען‬ ‫האבן אויפגעהערט צו קלינגען‪ .‬ערשט דערנאך איז מרן זי"ע ארויסגעגאנגען‬ ‫אין הויף און קוקענ'דיג אויפ'ן גרויס'ן ציבור אידן‪ ,‬וואס האבן שוין אויפגעהערט‬ ‫צו טאנצן‪ ,‬האט ער געזאגט‪" :‬איר זאלט וויסן אז די התנגדות דקדושה וויל‬ ‫מכניע זיין די קדושה‪ ,‬זיי זאלן זיין אויבן און די קדושה פון אונטן‪ .‬אבער מיט‬ ‫דעם וואס מיר האבן זיך קעגן געשטעלט‪ ,‬האבן מיר זיי געמאכט אונטערטעניג‪,‬‬ ‫און אצינד פאהרט אהיים לשלום יעדער צו זיין שטוב"‪.‬‬

‫ַמיין עונג ַשבָת‬

‫‪“ J‬מנהגי ליל שבת קודש“ ‪L‬‬

‫ל‬

‫(מחצית השקל שם‪ ,‬ועי‘ מחזיק ברכה להחיד“א סי׳ רס׳׳ב ס״ב)‬

‫ט‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫צוויי אנדערע מלאכים קומען אראפ אים צו היטן‬

‫ייל אחרונים זאגן אז די צוויי מלאכים וואס באגלייטן אהיים בלייבן‬ ‫נישט א גאנץ שבת‪ ,‬נאר באלד נאכ‘ן באגלייטן גייען זיי צוריק אין‬ ‫הימל‪ .‬און אנדערע מלאכים קומען אין שטוב און פאר זיי זאגן מיר שלום‬ ‫עליכם‪ .‬דעריבער זאגן מיר גלייך נאך שלום עליכם דעם פסוק [תהלים צא‪:‬יא]‬ ‫״כי מלאכיו יצוה לך לשמרך בכל דרכיך״‪—,‬צו ווייזן אז אויסער די מלאכים‬ ‫וואס האבן אונז אהיים באגלייט האבן מיר אצינד נאך אנדערע מלאכים אונז‬ ‫צו היטן גאנץ שבת‪.‬‬ ‫(‘ליקוטי מהרי“ח‘ בשם ספר מאורי אור עמ“ס שבת דף צח)‬

‫א‬

‫ס‘איז דא וואכנ‘דיגע און שבת׳דיגע מלאכים‬

‫נדערע אחרונים זאגן אז פונקט ווי יעקב אבינו האט געהאט צוויי‬ ‫מחנות מיט מלאכים‪ ,‬ארץ ישראל׳דיגע מלאכים און חוץ לארץ׳דיגע‬ ‫מלאכים‪ ,‬אזוי אויך איז דא וואכנ‘דיגע מלאכים און שבת׳דיגע מלאכים‪.‬‬ ‫דעריבער זאגן מיר שלום עליכם פאר די שבת׳דיגע מלאכים וואס בלייבן מיט‬ ‫אונז גאנץ שבת‪ ,‬און צאתכם לשלום פאר די וואכנ‘דיגע מלאכים‪ ,‬וואס בלייבן‬ ‫נישט מיט אונז אויף שבת‪.‬‬ ‫(“נאות הדשא“ ח“א בשם ה“אבני נזר“)‬

‫“מיין שבת אוצר“ און נאך קענט איר געפונען יעדע וואך‬ ‫אין די וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה החרדי“‬

‫>>>>‬ ‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬

‫ווילאנג בלייבן די מלאכים‬

‫ויט‘ן מהרש״א וואס זאגט אז די צוויי מלאכים זענען שבת׳דיגע‬ ‫מלאכים וואס זאגן עדות אויב מ‘היט דעם שבת קומט אויך אויס‬ ‫אז זיי ווארטן ביז מוצאי שבת כדי צו זעהן אויב מ‘היט דעם גאנצן שבת‪.‬דער‬ ‫מחצית השקל [או׳׳ח סי׳ רס׳׳ב סק״א] ברענגט אין נאמען פון מהרי״ו אז די‬ ‫מלאכים בלייבן ביז מוצאי שבת‪.‬‬

‫‪T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: otzar@hamachne.com‬‬

‫וח‬

‫פ‘ תולדות ‪ -‬תשע“ז‬


‫דברי תורה וחסידות ועניני מוסר מלוקטי מספרי רבותינו הקדושי מאורי הדורות זי"ע‬ ‫יוצא לאור מדי שבוע בשבוע וליומא דפגרא להתענג בתענוג רוחני במילי דחדוותא‬

‫פרשת תולדות תשע"ז לפ"ק ‪ -‬כיתה ו'‬ ‫בעזהשי"ת‬

‫לע"נ מו"ה אברה ב"ר משה זאב ז"ל )ראזענבערג( ‪ -‬נפטר ב' מנח אב תשע"ה לפ"ק‬

‫ורבקה אמרה אל יעקב בנה "לאמר" הנה שמעתי את אבי מדבר‬ ‫אל עשו אחי "לאמר"‪.‬‬ ‫ס'שטייט אי פסוק‪ ,‬אז רבקה האט געזאגט צו יעקב איר זו‬ ‫אזוי צו זאג‪ ,‬אי האב געהערט אז דיי טאטע רעדט צו עשו‬ ‫דיי ברודער אזוי צו זאג‪.‬‬ ‫לכאורה דאר מע פארשטיי‪ ,‬פארוואס שטייט צוויי מאל דאס‬ ‫ווארט לאמר‪.‬‬ ‫מ'קע דאס פארענטפער‪ ,‬לויט ווי ס'איז באקאנט‪ ,‬אז דאס‬ ‫ווארט לאמר‪ ,‬מיינט א ווייכע לשו‪) ,‬אנדערש ווי וידבר‪ ,‬וואס‬ ‫ס'מיינט‪ ,‬שטרענגע רייד(‪.‬‬ ‫יעקב האט מסתמא גערעדט מיט א ווייע או איידל לשו‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי ס'איז דער סדר פו צדיקי‪ ,‬או עשו האט גערעדט מיט א‬ ‫הויע או שטרענגע לשו‪.‬‬ ‫קע מע זאג‪ ,‬אז יצחק האט געגעב א עצה פאר עשו‪ ,‬אז‬ ‫יעקב זאל אי נישט קענע צוכאפ די ברכות‪ ,‬אז ער זאל רעד‬ ‫מיט א ווייע לשו‪ ,‬אנדערש ווי געווענלי וואס ער פלעגט‬ ‫רעד הויע‪ ,‬ווייל אויב יעקב וועט אויסכאפ די ברכות וועט ער‬ ‫זי דא זיכער מאכ אזוי ווי עשו‪ ,‬או רעד הויע‪ ,‬דעריבער‬ ‫אלס סימ‪ ,‬זאל ער )עשו( רעד ווייע‪ ,‬אזוי וועט יצחק וויס אז‬ ‫ס'איז עשו‪.‬‬ ‫רבקה איז מיט רוח הקודש געוואויר געוואר פו דע סוד‪,‬‬ ‫דערפאר האט זי געזאגט צו יעקב‪ ,‬אז ווע ער וועט אריינגיי צו‬ ‫יצחק‪ ,‬זאל ער נישט נאכמאכ דע קול פו עשו וואס רעדט‬ ‫הויע‪ ,‬נאר ער זאל רעד ווייע פונקט ווי ער רעדט אייביג‪ ,‬ווייל‬ ‫יצחק האט אפגעשמיסט מיט עשו‪ ,‬אז ער )עשו( זאל רעד‬ ‫ווייע‪ ,‬ממילא ווע יעקב וועט רעד ווייע‪ ,‬וועט יצחק מיינע‬ ‫אז דאס איז עשו‪.‬‬ ‫דאס קע זיי פשט אי פסוק‪ ,‬ורבקה אמרה אל יצחק בנה‬ ‫"לאמר"‪ ,‬או רבקה האט געזאגט צו יעקב איר זו‪ ,‬אז לאמר‪ ,‬ער‬ ‫זאל רעד מיט א ווייע לשו‪ ,‬אזוי ווי ער רעדט געווענלי‪,‬‬ ‫פארוואס טאקע זאל ער נישט רעד הויע או נאכמאכ עשו‪,‬‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ווייל‪ ,‬הנה שמעתי את אבי מדבר אל עשו אחי "לאמר"‪ ,‬כ'האב‬ ‫געהערט אז דיי טאטע יצחק האט אפגעשמועסט מיט עשו אז‬ ‫לאמר‪ ,‬ער זאל רעד ווייע‪ ,‬דערפאר זאלסטו אוי אזוי רעד‪.‬‬ ‫)אוהב ישראל(‬ ‫דאס קע זיי פשט אי פסוק )וואס ס'שטייט ווע יעקב איז‬ ‫אריינגעקומע צו יצחק(‪ ,‬אז יצחק האט געזאגט‪ ,‬הקול קול‬ ‫יעקב והידי ידי עשו‪ ,‬אז ס'זעט אויס אז דאס איז עשו‪ ,‬ווייל‬ ‫דער קול איז ווייע אזוי ווי יעקב'ס קול‪ ,‬אזוי ווי מ'האט‬ ‫אפגעשמועסט אז ער זאל רעד ווייע‪ ,‬או די הענט איז אזוי ווי‬ ‫עשו'ס‪.‬‬ ‫אבער למעשה מיט' רשע עשו קע מע גארנישט אפשמועס‪,‬‬ ‫ער טוט ממילא ווי אזוי ער פארשטייט‪ ,‬אזוי ווי ס'איז טאקע‬ ‫געווע‪ ,‬ווע ער איז אריינגעקומע צו יצחק האט ער גערעדט‬ ‫הויע‪ ,‬אנדערש ווי מ'האט אפגעשמועסט אז ער וועט רעד‬ ‫ווייע‪.‬‬ ‫***‬ ‫משמני האר יהי' מושב‪.‬‬ ‫רש"י שרייבט‪ ,‬זו איטליא של יו‪ ,‬אז נאכדע וואס יעקב האט‬ ‫צוגעכאפט די ברכות‪ ,‬האט יצחק געזאגט פאר עשו‪ ,‬אי קע‬ ‫דיר שוי גארנישט געב‪ ,‬נאר איטליא של יו‪.‬‬ ‫דאר מע פארשטיי אויב יצחק האט שוי אלעס געגעב פאר‬ ‫יעקב‪ ,‬ווי אזוי קע ער געב איטליא‪ ,‬פאר עשו‪.‬‬ ‫נאר די גמרא זאגט אי מס' שבת‪ ,‬אז ווע שלמה המל האט‬ ‫חתונה געהאט מיט די טאכטער פו פרעה‪ ,‬האט דער מלא‬ ‫גבריאל אריינגעשטעקט א שטעק אי י‪ ,‬וואס אוי דע איז‬ ‫שפעטער אויפגעבויעט געוואר די שטאט רו‪ ,‬וואס דארט איז‬ ‫איטליא של יו‪ ,‬קומט אויס אז איטליא איז נאכנישט געווע‬ ‫ווע יצחק האט געזאגט פאר יעקב‪ ,‬מטל השמי ומשמני‬ ‫האר‪ ,‬ממילא האט ער דאס געקענט געב פאר עשו‪.‬‬ ‫)חנוכת התורה(‬

‫שא‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫‪ ,‬ער האט געלערנט נאר סו ווא‪ ,‬כדי צו קענע ביי פארהער ‬ ‫ויהי עשו איש יודע ציד איש שדה ויעקב איש ת יושב אוהלי‪.‬‬ ‫הגה"ק ר' משה ארי' פריינד זצ"ל‪ ,‬דער ירושלימ'ער רב‪ ,‬האט דערציילט‪ ,‬אז דער רבי זי"ע האט אמאל געזאגט בדר צחות‪ ,‬אז עס זענע אסא‬ ‫געשאנק‪ ,‬או לכבוד דע לערנע זיי נישט פלייסיג א‬ ‫מאל פארא תלמידי וואס פארלאז זי אוי זייער גוטע קאפ וואס הקב"ה האט זיי ָ‬ ‫גאצע ווא‪ ,‬זיי שמועס אפ די גאנצע צייט‪ ,‬או זענע פארנומע מיט נארישקייט‪ ,‬או פארלאז זי אז סו ווא ווע מ'וועט פארהער וועל זיי‬ ‫שוי עפעס מאכ א פאפעריי‪ ,‬או וועל שוי פרעג א חבר‪ ,‬אדער וועל זיי שוי דעמאלט אריינקוק אי די גמרא‪ ,‬או מ'וועט מיינע אז ער‬ ‫האט געלערנט פלייסיג‪.‬‬ ‫אבער דער אמת איז‪ ,‬אז דאס הייסט נישט געלערנט‪ ,‬או דאס איז נישט דער דר פו יעקב‪ ,‬וואס זיי מדה איז אמת‪ ,‬וואס האט זי‬ ‫אנגעשטרענגט א גאנצע ווא צו לערנע פלייסיג‪ ,‬או נישט פארברענגט די צייט מיט דברי בטלי‪.‬‬ ‫פא ּפ זיי טאטע‪ ,‬ער‬ ‫דאס איז פשט אי פסוק‪ ,‬ויהי עשו איש יודע ציד‪ ,‬ווי רש"י טייטשט‪ ,‬יודע לצוד ולרמות את אביו‪ ,‬עשו האט גוט געקענט ָ‬ ‫האט געלערנט נאר סו ווא כדי צו קענע פאפ זיי טאטע ביי פארהער‪ ,‬כאילו ער האט געלערנט‪ ,‬ממילא איז ער געווע א איש שדה‪ ,‬א‬ ‫ליידיגער מענטש וואס דרייט זי אי די פעלדער‪ ,‬א גאנצע ווא האט ער געטראכט‪ ,‬אז ער האט נא צייט ביז סו ווא‪ ,‬אבער יעקב איז געווע‬ ‫איש ת‪ ,‬א תמימות'דיגער‪ ,‬יושב אהלי ער איז געזעס או געלערנט א גאנצע ווא לש שמי‪.‬‬ ‫)עטרת יהושע(‬ ‫ואלה תולדות יצחק‪.‬‬ ‫הגה"ק דער חקל יצחק פו ‬ ‫ספינקא זצ"ל פלעגט דערצייל ‬ ‫בש הרה"ק רבי מענדל‬ ‫מרימנוב זצ"ל‪ ,‬אז ס'שטייט‬ ‫דא אז יעקב או עשו האב זי צוטיילט מיט די צוויי וועלט ‪ ,‬יעקב‬ ‫האט גענומע עול הבא או עשו‪ ,‬עול הזה‪.‬‬ ‫עשו‪ ,‬ווייל ער האט גענומע עול הזה‪ ,‬איז ער ארויסגעגאנגע אויפ' ‬ ‫גאס או זי געדרייט אי די וועלדער או אי די פעלדער‪ ,‬עול הזה‬ ‫איז דא זיינ'ס‪ ,‬או יעקב אבינו האט זי געזעצט אי בית המדרש‪,‬‬ ‫או געמאכט א ישיבה צו לערנע מיט תלמידי‪ ,‬ער האט דא נישט‬ ‫וואס צו זוכ אויפ' גאס‪ ,‬עול הזה איז דא נישט זיינ'ס‪.‬‬ ‫אמאל האט פאסירט‪ ,‬אז עשו איז געגאנגע אי וואלד פאנגע חיות‪,‬‬ ‫ער האט זי פארזוימט ביז שפעט אי די נאכמיטאג שעות‪ ,‬או ס'איז‬ ‫געוואר נאכט‪ ,‬או פלוצלונג דערזעט ער זי אי א טונקעל וואלד‪,‬‬ ‫או ער טרעפט נישט קיי וועג ארויס‪ ,‬ס'ווערט אי קאלט‪ ,‬ער איז‬ ‫הונגעריג או מיד או ער האלט דאס נישט אויס‪.‬‬ ‫נא לאנגע שעות פו קלעטער ‪ ,‬באמערקט ער פונדערווייטענס‬ ‫עפעס א ליכטיגקייט‪ ,‬ער שלעפט זי אהי מיט זיינע לעצטע כוחות‪,‬‬ ‫ער גייט אריי או דערכאפט זי דאס לעב מיט עפעס ווארעמס‪ ,‬או ‬ ‫קומט צו זי‪ ,‬נא א קורצע צייט קוקט ער זי או וואו ער איז‬ ‫אריינגעפאל ‪ ,‬זעט ער ווי ער זיצט גאר אי א בית המדרש‪ ,‬וואו‬ ‫מ'זיצט או מ'לערנט‪ ,‬ס'איז צוגעשטעלט הייצונג פאר די חשובע‬ ‫תלמידי‪ ,‬או פיינע ווארעמע קאווע צו טרינקע ‪ ,‬או זיי ברודער‬ ‫יעקב זיצט אויב ָא ‪ ,‬או איז פארטיפט אי לערנע ‪.‬‬ ‫עשו איז געוואר ווילד‪ ,‬או באפאלט יעקב מיט טענות‪ ,‬מיר האב זי‬ ‫דא צוטיילט אי די צוויי וועלט ‪ ,‬אי האב גענומע עול הזה או דו‬ ‫עול הבא‪ ,‬או דערווייל איז פונקט פארקערט‪ ,‬אי ווער ממש‬ ‫פארפרויר אי די גאס ‪ ,‬או דו זיצט דא באקווע אי א ווארע בית‬ ‫המדרש‪.‬‬

‫האט אי יעקב געזאגט‪ ,‬דו‬ ‫ביסט גערעכט‪ ,‬אזוי ווי עול‬ ‫הזה איז דיינס‪ ,‬געב אי דיר‬ ‫טאקע שוי איבער דאס‬ ‫ווארעמע בית המדרש‪ ,‬או דו‬ ‫געב מיר דיי פערד או וואג ‪ ,‬יעקב האט איבערגעגעב זיי פלא‬ ‫פאר עשו‪ ,‬או ער האט זי געזעצט אויפ' וואג ‪ ,‬או איז אוועק פו ‬ ‫בית המדרש‪.‬‬ ‫עשו האט זי געזעצט אויב ָא מיט א ווארעמע קאווע‪ ,‬עול הזה‬ ‫איז דא זיינס‪ ,‬מיטאמאל באמערק די תלמידי וואס דא איז‬ ‫געשע ‪ ,‬יעקב איז נישטא מער‪ ,‬או עשו זיצט גאר אויב ָא ‪ ,‬ס'איז‬ ‫מער נישט דא וועמע צו פרעג פשט אי תוספות‪ ,‬צוביסלע האב ‬ ‫די תלמידי אנגעהויב ארויסצוגיי פו בית המדרש‪ ,‬או אז דאס‬ ‫בית המדרש איז געוואר ליידיג‪ ,‬האב די גבאי אויפגעהערט‬ ‫צוצושטעל הייצונג או ווארעמס צו טרינקע ‪ ,‬או די ליכט איז‬ ‫אויסגעגאנגע ‪.‬‬ ‫ס'איז דור א קורצע צייט‪ ,‬טרעפט זי עשו אי א טונקלע קאלטע‬ ‫בית המדרש‪ ,‬טראכט ער צו זי‪ ,‬דאס איז דא ווייט פו עול הזה‪,‬‬ ‫לויפט ער שנעל ארויס או ער זוכט אוי! יעקב‪ ,‬או ער זאגט אי‪,‬‬ ‫ס'איז א טעות‪ ,‬א קאלט טונקל בית המדרש איז נישט קיי עול‬ ‫הזה‪ ,‬דו קענסט צוריק גיי אי בית המדרש‪ ,‬אי דאר! עול הזה‪.‬‬ ‫האט אי יעקב געענטפערט‪ ,‬אי גיי צוריק אי בית המדרש‪ ,‬אבער‬ ‫די פערד או וואג בלייבט ביי מיר‪ ,‬או יעקב איז צוריקגעגאנגע אי ‬ ‫בית המדרש‪.‬‬ ‫דער חקל יצחק האט אויסגעפירט‪ ,‬אז זיי פאטער דער אמרי יוס!‬ ‫זצ"ל האט צוגעלייגט‪ ,‬אז דעמאלטס ווע יעקב האט נישט געוואלט‬ ‫צוריקגעב די פערד או וואג פאר עשו‪ ,‬איז געבליב די פערד או ‬ ‫וואג ביי די צדיקי‪ ,‬או זיי פאר ארו אי די שטעט מתק צו זיי ‬ ‫די ניצוצי הקדושי‪.‬‬ ‫***‬

‫מעשה על הפרשה‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫שב‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫‬ ‫‬ ‫‬ ‫‬ ‫‬ ‫ס'שטייט די ווא אי די סדרה‪ ,‬אז ֵש האט געזאגט פאר רבקה‪ ,‬שני‬ ‫גוי בבטנ‪ ,‬זי וועט געבויר צוויי פעלקער‪.‬‬ ‫רש"י שרייבט‪ ,‬אז דערפאר איז דער כתיב אי ספר תורה גיי‪,‬‬ ‫)ס'שטייט אי ספר תורה מיט צוויי יודי" (‪ ,‬ווייל ס'איז א לשו פו גאי‪,‬‬ ‫גרויס‪ ,‬אז פו רבקה וועל ארויסקומע צוויי גרויסע עשירי‪,‬‬ ‫אנטונינוס או רבי‪ ,‬פו עשו וועט ארויסקומע אנטונינוס‪ ,‬או פו יעקב‬ ‫וועט ארויסקומע רבי‪ ,‬זיי זענע געווע זייער גרויסע עשירי‪ ,‬אז האב ‬ ‫לאט )דאס וואס רש"י חזרת מיינט‬ ‫סא ָ‬ ‫אייביג געהאט רעטע או ַ‬ ‫לאט‪ ,‬דאס וואס מ'עסט פסח ביי סדר פאר מרור(‪ ,‬סיי ווינטער‬ ‫סא ָ‬ ‫ַ‬ ‫או סיי זוממער‪ ,‬נישט ווי אנדערע מענטש וועלכע קענע נישט האב ‬ ‫אלע סארט עס א גאנ‪ $‬יאר‪ ,‬צוליב דע וואס ס'וואקסט אי ווייטע‬ ‫פלעצער‪ ,‬או ס'איז זייער טייער צו ברענגע ‪.‬‬ ‫רבינו הקדוש‪ ,‬וועלכער איז געווע א אייניקל פו יעקב אבינו‪ ,‬איז‬ ‫געווע דער רבי פו כלל ישראל‪ ,‬ער האט מסדר געווע די משניות‪ ,‬או ‬ ‫אנטונינוס‪ ,‬עשו'ס אייניקל‪ ,‬איז געווע דער רוימישער קעניג‪ ,‬או איז‬ ‫געווע זייער נאנט צו רבי ווי ווייטער ערקלערט‪.‬‬

‫נ געבויר געוואר אי זעלב טאג ה‬ ‫ס'שטייט אי סדר הדורות אז אינע יענע טאג וואס מ'האט‬ ‫גע'הרג'עט דע הייליג תנא ר' עקיבא‪) ,‬וועלכער איז געווע דער‬ ‫לעצטער פו די עשרה הרוגי מלכות(‪ ,‬זענע געבויר געוואר ‬ ‫אנטונינוס או רבי‪.‬‬ ‫אי יענע צייט האב געהערשט די רומישע קעניגריי‪ ,‬או האב ‬ ‫אונטערדרוקט די איד מיט זייער שוועריגקייט ‪ ,‬או אפילו שפעטער‬ ‫ווע אנטונינוס האט געקעניגט או איז געווע זייער נאנט מיט רבינו‬ ‫הקדוש‪ ,‬דא האט געהערשט א געוואלדיגע שנאה קעג די איד ‪ ,‬אז‬ ‫דערפאר האט דער קייסער געשטעלט שומרי או ּפ ָאליציי וועלכע‬ ‫זאל אכטונג געב אוי& רבינו הקדוש‪ ,‬או מ'זאל באשטראפ די וואס‬ ‫טשעפענע מיט אי‪.‬‬

‫נ אויפגעטוישט די קינדער ה‬ ‫ס'שטייט אי תוספות אי מסכת עבודה זרה )י'‪ (:‬אז איינמאל האב די‬ ‫גוי גוזר געווע א גזירה אוי& די איד ‪ ,‬אז קיינער טאר נישט מאכ קיי ‬ ‫ברית פאר א נייע געבוירענע קינד‪.‬‬ ‫פונקט אי יענע צייט‪ ,‬האט רבי שמעו ב גמליאל געבויר זיי זו רבינו‬ ‫הקדוש )רבי יהודה הנשיא(‪ ,‬זיי טאטע האט זי נישט דערשראק או ‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬הקב"ה האט באפויל אז מיר מוז מאכ א ברית פאר‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אונזערע קינדער‪ ,‬דעריבער כאטש די גוי האב גוזר געווע אוי& אונז‪,‬‬ ‫אז מיר זאל נישט מאכ קיי ברית‪ ,‬קענע מיר נישט מבטל זיי די‬ ‫מצוה פו הקב"ה צוליב די די גזירה פונע קעניג‪ ,‬או רבי שמעו ב ‬ ‫גמליאל האט יא געמאכט א ברית אוי& זיי ניי געבויר קינד רבינו‬ ‫הקדוש‪.‬‬ ‫ווע דער הער פונע שטאט איז געוואויר געוואר אז רבי שמעו ב ‬ ‫גמליאל האט נישט אויסגעפאלגט דע געזע‪ $‬פונע קעניג‪ ,‬האט ער‬ ‫געשיקט רופ רבי שמעו ב גמליאל‪ ,‬או אי געפרעגט‪ ,‬פארוואס‬ ‫האסטו עובר געווע אוי& דער גזירה פונע קעניג או האסט געמאכט‬ ‫א ברית פאר דיי זו ‪ ,‬האט רבי שמעו געענטפערט זייער קלאר‪ ,‬אז‬ ‫וויבאלד הקב"ה האט אונז באפויל אז מיר זאל יא מאכ א ברית‪,‬‬ ‫האב אי אי געמוזט פאלג ‪.‬‬ ‫האט אי דער שר געזאגט‪ ,‬ביי מיר ביסטו טאקע זייער חשוב‪ ,‬אי‬ ‫ווייס אז דו ביסט דער פירער פו די איד ‪ ,‬או אי אליינס וועל דיר‬ ‫גארנישט טא ‪ ,‬אבער אי קע די נישט אינגאנצ פריי לאז ‪ ,‬ווייל‬ ‫מסתמא וועט דער קעניג געוואויר ווער דערפו ‪ ,‬דעריבער וועל אי‬ ‫די שיק צו קעניג‪ ,‬או ער וועט טא מיט דיר וואס ער וויל‪ ,‬האט רבי‬ ‫שמעו ב גמליאל געזאגט צו שר‪ ,‬אי האב נישט קיי מורא‪ ,‬פו טא ‬ ‫די מצוות פו הקב"ה‪ ,‬דערלייגט מע נישט‪.‬‬ ‫דער שר האט גענומע רבי שמעו מיט זיי פרוי או דאס נייע געבויר ‬ ‫קינד‪ ,‬או זיי געשיקט צו קעניג‪ ,‬אינמיט גיי איז געוואר נאכט‪ ,‬או ‬ ‫זיי האב געמוזט נעכטיגע ערגע‪ $‬אינמיט וועג‪ ,‬זיי זענע אריי אי די‬ ‫הויז פו דער טאטע פו אנטונינוס‪ ,‬או פונקט אי יענע צייט איז‬ ‫אנטונינוס געבויר געוואר ‪ ,‬די מאמע פו אנטונינוס האט געפרעגט די‬ ‫מאמע פו רבינו הקדוש‪ ,‬וואו זי גייט מיט איר ניי געבויר קינד‪ ,‬האט זי‬ ‫געענטפערט‪ ,‬אז זי גייט צו קעניג‪ ,‬ווייל ער האט גוזר געווע א גזירה‬ ‫אז מ'טאר נישט מאכ קיי ברית‪ ,‬או מיר האב יא געמאכט א ברית‪,‬‬ ‫דעריבער פירט מע אונז צו קעניג וועלכער וועט אונז באשטראפ ‪.‬‬ ‫ווע די מאמע פו אנטונינוס האט דאס געהערט‪ ,‬האט זי געזאגט צו‬ ‫די מאמע פו רבינו הקדוש‪ ,‬אויב דו ווילסט‪ ,‬בי אי גרייט זי צו‬ ‫טויש ‪ ,‬טראג צו קעניג מיי קינד וואס איז נישט גע'מל'ט‪ ,‬או געב‬ ‫מיר אהער דיי קינד‪ ,‬או ווע דו וועסט קומע צו קעניג‪ ,‬או ער וועט‬ ‫זע אז דאס קינד איז נישט גע'מל'ט‪ ,‬וועט ער די באפרייע ‪ ,‬או דו‬ ‫וועסט מיר צוריקברענגע מיי קינד‪ ,‬אזוי וועסטו ראטעווע דיי לעב ‬ ‫או דיי קינד'ס לעב ‪ ,‬די מאמע פו רבי האט אנגענומע דע עצה‪,‬‬ ‫או זי איז געגאנגע צו קעניג מיט' קינד אנטונינוס‪ ,‬או דער שר‬

‫שג‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫וועלכער איז מיטגעגאנגע מיט זיי‪ ,‬האט נישט געוואוסט פונע טויש‬ ‫וואס די מאמע האט געמאכט אינמיט די נאכט‪.‬‬

‫דער צווייטער שומר איז געווע א בלינדער ל"ע‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫גארנישט געקענט זע ‪.‬‬

‫ווע דער שר איז אנגעקומע צו קעניג‪ ,‬האט ער געזאגט אדוני‬ ‫המל‪ ,‬אי ברענג דיר דא רב שמעו ב גמליאל מיט זיי פרוי‪ ,‬וועלכע‬ ‫האב עובר געווע אוי& דיי גזירה‪ ,‬או האב געמאכט א ברית פאר‬ ‫זייער קינד‪ ,‬דער קעניג איז געוואר אי כעס‪ ,‬או האט באפויל פאר‬ ‫זיינע באדינערס אז זיי זאל אי אריינברענגע דאס קינד‪ ,‬ווע די‬ ‫באדינערס האב אי געברענגט‪ ,‬האט מע געזע אז ס'איז שקר‪,‬‬ ‫מ'האט אי נישט גע'מל'ט‪ ,‬דער קעניג איז געוואר אי כעס אויפ' ‬ ‫שר‪ ,‬או האט געשריג אוי& אי‪ ,‬פארוואס מאכסטו חוזק פו מיר‪ ,‬אי‬ ‫זעע אז זיי האב יא געפאלגט די גזירה‪ ,‬או נישט גע'מל'ט זייער קינד‪.‬‬

‫איינמאל זאגט דער הינקעדיגער פאר' בלינדער‪ ,‬אי זע זייער פרישע‬ ‫פייג ‪ ,‬אבער אזוי ווי אי קע נישט גיי ‪ ,‬דעריבער הייב מיר אוי& אוי&‬ ‫דיי אקסל‪ ,‬או אי וועל דיר זאג וואו דו זאלסט מי פיר ‪ ,‬או מיר‬ ‫וועל זי צוטייל מיט די פרישע פירות‪ ,‬זיי האב טאקע אזוי געטא ‪,‬‬ ‫או האב זי מחיה געווע מיט די פרישע פייג ‪.‬‬

‫נ די גזירה איז בטל געוואר ה‬ ‫דער שר האט געענטפערט‪ ,‬אי זאג דיר‪ ,‬אז זיי האב יא גע'מל'ט‬ ‫דאס קינד‪ ,‬זעט אויס אז הקב"ה האט זיי געמאכט א נס אז ס'זאל‬ ‫נישט אויסזע אז ער איז גע'מל'עט‪ ,‬אבער דער קעניג האט נישט‬ ‫געוואלט הער קיי תירוצי‪ ,‬או האט באפויל אז מ'זאל הרג'ענע ‬ ‫דע שר וואס האט געברענגט רבינו הקדוש מיט זיי מאמע‪ ,‬או ער‬ ‫האט אוי מבטל געווע די גזירה‪ ,‬או האט געזאגט‪ ,‬אז פו היינט או ‬ ‫ווייטער מעג מע שוי יא מאכ א ברית‪ ,‬דער קעניג האט‬ ‫אהיימגעשיקט רבינו הקדוש מיט זיי מאמע מיט דאס קינד‪.‬‬ ‫אויפ וועג אהיי‪ ,‬איז די מאמע פו רבינו הקדוש געגאנגע צו די‬ ‫מאמע פו אנטונינוס אפצונעמע איר אמת'דיגע זו ‪ ,‬או אפגעבע ‬ ‫אנטונינוס צו זיי מאמע‪ ,‬האט די מאמע פו אנטונינוס געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫ווייל הקב"ה האט געמאכט א נס צו דיי קינד דור מיי זו ‪ ,‬דעריבער‬ ‫זאל די צוויי קינדער זיי גוטע פריינד ביז אייביג‪.‬‬

‫נ מ'וועט זיי באשטראפ צוזאמע ה‬ ‫אנטונינוס פלעגט זי אדורכשמועס אסא ענייני מיט רבינו‬ ‫הקדוש‪ ,‬איינמאל האט אנטונינוס געפרעגט רבינו הקדוש‪ ,‬אז לכאורה‬ ‫ווע מע משפט א מענטש נאכ' שטארב אוי& די עבירות וואס ער‬ ‫האט געטא ‪ ,‬וואלט זי דער גו& מיט די נשמה געקענט ארויסדרייע ‬ ‫מיט א גוט תירו‪ ,$‬דער גו& קע טענה' אז די נשמה האט געזינדיגט‪,‬‬ ‫ווייל מ'זעט דא אז פו ווע די נשמה האט אי איבערגעלאזט‪) ,‬נאכ' ‬ ‫נפטר ווער (‪ ,‬ליגט דער גו& ווי א שטיי ‪ ,‬או זינדיגט נישט‪ ,‬או די נשמה‬ ‫קע טענה' פארקערט‪ ,‬אז נישט ער האט געזינדיגט‪ ,‬ווייל מ'זעט דא‪,‬‬ ‫אז פו ווע ער האט אפגעלאזט דע גו&‪ ,‬זינדיגט ער מער נישט‪.‬‬ ‫האט רבי אי געענטפערט מיט א משל‪ ,‬ס'איז אמאל געווע א קעניג‪,‬‬ ‫וועלכער האט געהאט א הערליכע שיינע גארט מיט פרישע‬ ‫געצייטיגטע פייג ‪ ,‬או ער האט געשטעלט צוויי שומרי וועלכע זאל ‬ ‫אפהיט דע גארט אז קיינער זאל דאס נישט גנב'ענע ‪ ,‬איי שומר‬ ‫איז געווע א הינקעדיגער ל"ע‪ ,‬וועלכער האט נישט געקענט גיי ‪ ,‬או ‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ווע דער קעניג האט געזע אז עס פעל זייער אסא פירות‪ ,‬האט ער‬ ‫געפרעגט די שומרי‪ ,‬וואו זענע די שיינע פרוכט‪ ,‬ווער האט דאס‬ ‫גע'גנבע'ט‪ ,‬אפשר האט עט‪ $‬דאס אויפגעגעס ‪ ,‬האט דער בלינדער‬ ‫געענטפערט‪ ,‬אז ס'קע נישט זיי אז ער האט דאס געטא ‪ ,‬ווייל ער‬ ‫קע דא נישט זע ‪ ,‬האט דער קעניג געפרעגט דע הינקעדיג אויב‬ ‫ער האט דאס גע'גנב'עט‪ ,‬האט ער אוי זי ארויסגעדרייט זאגענדיג‪,‬‬ ‫אז ס'קע נישט זיי אז ער איז דער גנב‪ ,‬ווייל ער קע דא נישט גיי ‪.‬‬ ‫דערנא איז דער קעניג געוואויר געוואר אז זיי האב זי‬ ‫צוזאמענגעשטעלט או האב אינאיינע גע'גנב'עט‪ ,‬האט דער קעניג‬ ‫געזאגט‪ ,‬אזוי ווי איר האט גע'גנב'עט‪ ,‬אזוי וועל אי איי באשטראפ ‪,‬‬ ‫מ'וועט ענק צוזאמענשטעל אינאיינע‪ ,‬או אזוי וועט מע איי‬ ‫הרג'ענע ‪.‬‬ ‫דער נמשל איז פארשטענדלי‪ ,‬דער גו& אליינס או די נשמה אליינס‬ ‫קענע טאקע נישט זינדיג ‪ ,‬אבער מ'וועט זיי צוזאמענשטעל ‬ ‫אינאיינע‪ ,‬או אזוי וועט מע זיי באשטראפ ‪.‬‬

‫נ נאר בעט אז מ'זאל מאכ זיי זו קעניג ה‬ ‫די גמרא דערציילט אי מסכת עבודה זרה )ד& י'( אנטונינוס האט‬ ‫געזאגט צו רבי‪ ,‬אי וויל אז נא מיי שטארב זאל מיי זו אסוירוס זיי ‬ ‫קעניג אנשטאט מיר‪ ,‬ער האט דאס געבעט ‪ ,‬ווייל אי רוי פלעגט‬ ‫מע געווענלי נישט איבערגעב די קעניגריי פאר דע זו פונע‬ ‫פריערדיג קעניג‪ ,‬אדער פאר איינע פו די משפחה‪ ,‬אזוי ווי מע ‬ ‫פירט זי ביי אלע אנדערע לענדער‪ ,‬נאר מ'האט צוזאמענגערופ אלע‬ ‫מענטש פו די שטאט אי א גרויסע שטוב‪ ,‬או מ'האט‬ ‫אריינגעברענגט א פויגל וואס זאל דארט ארו פליע ‪ ,‬ס'איז נישט‬ ‫געווע קיי שו פלא‪ $‬וואו די פויגל זאל זי קענע אפרוע ‪ ,‬או די‬ ‫פייגעל איז ארומגעפלויג א גאנצ צייט‪ ,‬ביז זי איז געוואר מיד פו ‬ ‫פליע ‪ ,‬או זי האט זי אפגעשטעלט אויפ' קאפ פו איינע פו די‬ ‫מענטש אי שטוב‪ ,‬או אוי& וועמע די פויגל האט גערוט‪ ,‬דער איז‬ ‫געווארע קעניג אי רוי‪ ,‬אפילו ער איז נישט געווע פאסיג אלס א‬ ‫קעניג‪ ,‬דעריבער האט אנטונינוס געוואלט אז ביי אי זאל מע יא‬ ‫מאכו א אויסנא או זיי זו זאל ווער קעניג‪.‬‬ ‫אוי האט אנטונינוס געוואלט איינפיר ‪ ,‬אז די שטאט טבריה זאל זיי ‬ ‫פריי פו צאל שטייער‪ ,‬ווייל ער האט געהאט א געוואלדיגע ליבשאפט‬ ‫צו די מענטש פו טבריה‪ ,‬ווייל זיי זענע געווע גרויסע תלמידי‬ ‫חכמי‪.‬‬

‫שד‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫האט אנטונינוס געזאגט פאר רבי‪ ,‬אי קע נישט פארלאנגע ביי די‬ ‫הער פו רוי ביידע זאכ ‪ ,‬אי שפיר אז נאר איי זא וועל זיי מיר‬ ‫נאכגעב אבער נישט קיי צוויי‪ ,‬דעריבער האט ער געפרעגט רבי א ‬ ‫עצה‪ ,‬וועלכע פו די צוויי ער זאל ענדערש פארלאנגע ‪.‬‬ ‫האט רבי געענטפערט פאר אנטונינוס מיט א רמז‪ ,‬רבי האט גענומע ‬ ‫א מענטש‪ ,‬או האט אי ארויפגעלייגט אוי& זיי חבר‪ ,‬אזוי ווי איינער‬ ‫זיצט אוי& א פערד‪ ,‬או פאר' מענטש וואס איז געזעצ אויב ‪ ,‬האט‬ ‫רבי אריינגעגעבע אי זיי האנט א פויגל‪ ,‬או דערנא האט רבי‬ ‫געזאגט פאר' אונטערשטע מענטש‪ ,‬זאג פאר' מענטש וואס זיצט‬ ‫העכער דיר‪ ,‬אז ער זאל ארויסלאז פו זיי האנט די פויגל‪ ,‬אז זי זאל‬ ‫קענע פליע וואו זי וויל‪ .‬האט אנטונינוס געזאגט צו רבי‪ ,‬אי‬ ‫פארשטיי דע רמז וואס דו מיינסט‪ ,‬אי זאל בעט ביי הער פו רוי‬ ‫נאר אז זיי זאל מאכ מיי זו אסוירוס פאר קעניג‪ ,‬או אי זאל זאגע ‬ ‫פאר מיי זו אסוירוס‪ ,‬אז ווע ער וועט זיי קעניג‪ ,‬זאל ער פריי מאכ ‬ ‫די שטאט טבריה פו צאל שטייער‪.‬‬

‫נ יעד טאג נאר איי רעטע ה‬ ‫נא דערציילט די גמרא‪ ,‬איינמאל האט אנטונינוס געזאגט פאר רבי‪,‬‬ ‫אז די גרויסע הער פו רוי זענע מי מצער‪ ,‬האט רבי אוי& דע‬ ‫אוי געענטפערט מיט א רמז‪ ,‬רבי האט אריינגעפירט אנטונינוס אי ‬ ‫גארט ‪ ,‬יעד טאג האט רבי ארויסגעריס פונע גארט איי ‬ ‫זיי ָ‬ ‫רעטע‪ ,‬האט אנטונינוס געזאגט‪ ,‬אי פארשטיי וואס דו מיינסט מיט‬ ‫דע רמז‪ ,‬אי זאל הרג'ענע די אלע גרויסע הער צוביסלע‪ ,‬או ‬ ‫נישט אוי& איי מאל‪.‬‬

‫נ גע'הרג'עט זיינע צוויי באגלייטער ה‬ ‫די פריינטשאפט פו אנטינונס מיט רבי איז געוואר זייער שטארק‪ ,‬אז‬ ‫אנטונינוס האט געבויט א הייל אונטער זיי שטוב ביז צו די שטוב פו ‬ ‫רבי‪ ,‬או יעדע טאג פלעגט אנטונינוס גיי צו רבי דור דע הייל כדי‬ ‫צו לערנע תורה‪ .‬אנטונינוס האט נישט געוואלט גיי אליינס‪ ,‬דעריבער‬ ‫האט ער יעד טאג מיט גענומע מיט זי צוויי קנעכט‪ ,‬וואס זאל אי‬ ‫באגלייט ‪ ,‬או כדי די קנעכט זאל נישט דערצייל פאר קיינע אז ער‬ ‫לערנט תורה‪ ,‬האט ער יעד טאג גע'הרג'עט זיינע צוויי באגלייטער‪,‬‬ ‫איי קנעכט האט ער גע'הרג'עט נעב די טיר פו רבי‪ ,‬פאר' אריינגיי ‬ ‫לערנע ‪ ,‬או דער אנדערער האט געווארט ביז ער האט געענדיגט‬ ‫לערנע ‪ ,‬או נאכ' לערנע ‪ ,‬איז אנטונינוס צוריקגעגאנגע מיט אי‬ ‫דע גאנצ וועג ביז זיי שטוב‪ ,‬או ווע ער איז אנגעקומע נעב די טיר‬ ‫פו זיי שטוב‪ ,‬האט ער אוי גע'הרג'עט‪.‬‬

‫נ דער קנעכט איז לעבעדיג געוואר ה‬ ‫אנטונינוס האט אנגעזאגט פאר רבי‪ ,‬ווע אי וועל קומע צו דיר‪ ,‬זאל‬ ‫זי נישט געפונע ביי דיר קיי שו מענטש‪ ,‬איינמאל ווע אנטונינוס‬ ‫איז געקומע צו רבי האט ער געפונע דארט רבי חנינא בר חמא‪ ,‬האט‬ ‫אנטונינוס געפרעגט רבי‪ ,‬כ'האב דיר דא אנגעזאגט אז ווע אי וועל‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫קומע צו דיר‪ ,‬זאל אי נישט טרעפ ביי דיר קיי שו מענטש‪ ,‬האט‬ ‫רבי געענטפערט‪ ,‬אז רבי חנינא בר חמא איז נישט קיי מענטש‪) ,‬ער‬ ‫איז אזוי ווי א מלא(‪ ,‬אנטונינוס האט זי דאס געוואלט איבערצייג ‪,‬‬ ‫האט ער געזאגט צו רבי חנינא בר חמא ער זאל גיי רופ דע קנעכט‬ ‫וואס שלאפט דא אינדרויס ביי טיר‪) ,‬ער האט געמיינט צו זאג דע‬ ‫גע'הרג'ט קנעכט(‪.‬‬ ‫רבי חנינא בר חמא איז ארויסגעגאנגע ‪ ,‬או האט געזע אז דער‬ ‫קנעכט איז טויט‪ ,‬האט רבי חנינא בר חמא געטראכט צו זי וואס ער‬ ‫זאל טא ‪ ,‬זאל ער זאג ‪ ,‬אז דער קנעכט איז טויט‪ ,‬וויל ער נישט‪ ,‬ווייל‬ ‫מ'טאר נישט זאג שלעכטע נייעס‪ ,‬זאל ער אוועקגיי או גארנישט‬ ‫ענטפער ‪ ,‬וויל ער אוי נישט‪ ,‬ווייל ער וויל נישט פארשעמע דע‬ ‫קעניג‪ ,‬האט רבי חנינא בר חמא מתפלל געווע צו הקב"ה‪ ,‬או דער‬ ‫קנעכט איז צוריק לעבעדיג געוואר ‪ ,‬או רבי חנינא האט געזאגט צו‬ ‫קנעכט‪ ,‬גיי אריי ווייל דער דער קעניג אנטונינוס רופט דיר‪.‬‬ ‫ווע אנטונינוס האט דאס געזע ‪ ,‬האט ער געזאגט צו רבי‪ ,‬אי ווייס אז‬ ‫אפילו דער קלענסטער פו איי קע אוי לעבעדיג מאכ די טויטע‪,‬‬ ‫אבער פו דעסטוועגע ‪ ,‬וויל אי אז ווע אי קו צו דיר זאל קיינער‬ ‫זי נישט געפינע ביי דיר‪.‬‬

‫נ שבת האב די עס א אנדערע טע ה‬ ‫איינמאל שבת קודש‪ ,‬איז אנטונינוס געקומע באזוכ רבינו הקדוש‪,‬‬ ‫או רבי האט מכבד געווע דע קעניג אנטונינוס או האט אי געגעב ‬ ‫שבת'דיגע מאכלי‪ ,‬ווע דער קעניג אנטונינוס האט דאס געגעס ‪,‬‬ ‫האט ער זייער הנאה געהאט פו די געשמאקע עס ‪.‬‬ ‫עטליכע וואכ שפעטער‪ ,‬איז דער קעניג אנטונינוס נאכאמאל‬ ‫געקומע צו רבי‪ ,‬אבער דעמאלט איז דאס געווע אי א וואכ טאג‪,‬‬ ‫נישט אי שבת‪ ,‬או די באדינערס האב אריינגעברענגט די בעסטע‬ ‫מאכלי פאר' קעניג אנטונינוס‪ ,‬ווע דער קעניג האט דאס געגעס ‪,‬‬ ‫האט ער געפרעגט רבי‪ ,‬פארוואס איז דאס עס נישט אזוי גוט ווי די‬ ‫עס וואס כ'האב געגעס ביי דיר עטליכע וואכ צוריק‪.‬‬ ‫האט ע רבי געענטפערט‪ ,‬ווייל דעמאלט האב איז געווע ‬ ‫אריינגעלייגט אי די עס א זא וואס היינט האב אי דאס נישט‪ ,‬האט‬ ‫אי דער קעניג געפרעגט‪ ,‬פארוואס האסטו דאס נישט היינט‬ ‫אריינגעלייגט‪ ,‬ס'איז דא געווע זייער גוט‪ ,‬האט אי רבי‬ ‫געענטפערט‪ ,‬דאס וואס כ'האב דעמאלט אריינגעלייגט ווערט‬ ‫אנגערופ שבת קודש‪ ,‬או דאס האב אי נישט היינט‪ ,‬ווייל היינט איז‬ ‫נישט שבת‪.‬‬ ‫אנטונינוס איז זייער פארוואונדערט געוואר דאס צו הער ‪ ,‬או האט‬ ‫אי געפרעגט‪ ,‬וואס האט צו טא דער טאג פו שבת מיט די עס וואס‬ ‫מ'עסט‪ ,‬האט רבי געענטפערט‪ ,‬ווייל ווע מ'עסס שבת'דיגע מאכלי‬ ‫לכבוד שבת‪ ,‬קומט אריי א ספעציעלע הייליגע או גוטע טע אי ‬ ‫דאס עס ‪.‬‬

‫שה‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫יארצייט פו די ווא ‬ ‫פונע‬ ‫אויסדידייארצייט‬ ‫פאלטאויס‬ ‫כסלו פאלט‬ ‫מאנטאג ה' כסלו‪,‬‬ ‫קומענדיג ‬ ‫דע‬ ‫פו ‬ ‫יארצייט‬ ‫דינסטאג ‪-‬‬ ‫קומענדיג ‬ ‫זי"ע‪.‬‬ ‫איידליש‬ ‫אליעזר‬ ‫שמואל‬ ‫ר'‬ ‫הרה"ק‬ ‫מהרש"א‪,‬‬ ‫הייליג ‬ ‫הרה"ק רבי אשר אנשיל יונגרייז זי"ע ‪ -‬אב"ד טשענגער‬ ‫דער הייליגער מהרש"א איז געבויר געוואר אי יאר שט"ו‪ ,‬אי די שטאט קראקא‪ ,‬צו זיי פאטער רבי יהודה הלוי‪.‬‬ ‫האר מיט א שטריק‬ ‫צוגעבינד זיי ָ‬ ‫פו זיינע יונגע יאר האט מע שוי דערקענט אוי אי אז ער וואקסט א גאו‪ ,‬גרויסע תלמידי חכמי פלעג הנאה האב זי צו טענה' מיט אי אי‬ ‫לערנע‪ ,‬או אלע האב עדות געזאגט אז ער וואקסט א גאו עול ‪ ,‬קוד האט ער געלערנט אי די ישיבה פונע הייליג רמ"א וואו ער איז באקאנט‬ ‫געוואר אלס דער עילוי פו שטאט קראקא‪ ,‬זיי התמדה איז געווע זייער גרויס‪ ,‬מ'דערציילט‪ ,‬אז ער פלעגט לערנע תורה א גאנצע נאכט או כדי ער זאל‬ ‫נישט איינשלאפ‪ ,‬האט ער צוגעבינד זיי האר מיט א שטריק צו דא‪ ,‬אז אויב ער וועט איינדרימל אינמיט לערנע זאל ער דאס תיכ שפיר או זי‬ ‫אויפוועק‪.‬‬ ‫אויפ' נאמע פו זיי שוויגער‬ ‫ער האט חתונה געהאט מיט די טאכטער פו א פרוי א גרויסע עשירה‪ ,‬מרת איידל אשכנזי ע"ה‪ ,‬וועלכע איז געווע די אלמנה פו הגאו ר' משה אשכנזי‬ ‫זי"ע דער רב אי שטאט בריסק‪ ,‬פו די תלמידי פו מהרש"ל או רמ"א‪ ,‬או זי האט זי אונטערגענומע אי אויסצוהאלט נא די חתונה‪ ,‬זי האט אי ‬ ‫טאקע צוגעשטעלט פו דאס שענסטע או דאס בעסטע‪ ,‬זי האט געהאט א גרויסע חלק אי זיי לערנע דורכ' אויסהאלט זיי משפחה או זיי ישיבה‪ ,‬או‬ ‫נאר א דאנק איר היל‪ ,‬האט ער פארשפרייט תורה אוי אזא גרויסע פארנע ‪ ,‬או צוליב דע האט מע אי גערופ אויפ' נאמע פו זיי שוויגער הרה"ק‬ ‫ר' שמואל אליעזר "איידליש"‪) ,‬איידל'ס(‪.‬‬ ‫דער הייליגער מהרש"א איז געווע א גדול הדור‪ ,‬ער האט געלערנט מיט תלמידי אוי א זעלטענע פארנע ‪ ,‬ער האט געפירט גאר א גרויסע ישיבה‪ ,‬או‬ ‫ביז היינט איז נא פארבליב זיי הייליגער ספר מהרש"א‪ ,‬וואס באלייכט די אויג פאר אלע וואס לערנע דאס‪.‬‬ ‫מיט רוח הקודש‬ ‫דער הייליגער בעל ש טוב‪ ,‬או דער הייליגער פרי מגדי ‪ ,‬או נא צדיקי ‪ ,‬האב עדות געזאגט‪ ,‬אז אלע רייד פו מהרש"א איז געשריב געוואר מיט רוח‬ ‫הקודש‪ ,‬או ס'איז קלאר אז ָא רוח הקודש איז נישט מעגלי אז א מענטש זאל מאכ אזא ספר‪.‬‬ ‫דער הייליגער ישמח משה שרייבט פאר זיי זו הרה"ק ר' אלעזר ניס זצ"ל‪ ,‬אז ער זאל לערנע גמרא‪ ,‬תוספות‪ ,‬או רא"ש‪ ,‬או אוי די חידושי פונע ‬ ‫זייד דער מהרש"א‪ ,‬או דאס איבער'חזר' עטליכע מאל‪.‬‬ ‫פויזנע‪ ,‬כעלע‪ ,‬לובלי ‪ ,‬אוסטראה‬ ‫צוואנציג יאר האט ער געפירט זיי ישיבה אי די שטאט פויזנע‪ ,‬אי די שטאט וואו זיי שוויגער האט געוואוינט‪ ,‬או אי יאר שס"ה ווע זיי שוויגער איז‬ ‫נפטר געוואר זייענדיג הונדערט יאר‪ ,‬איז בלויז געבליב פו איר פארמעג אויסצוהאלט די ישיבה אוי דרייסיג טעג‪ ,‬נישט מער‪ ,‬דעריבער האט ער‬ ‫דעמאלט אנגענומע דאס רבנות אי די שטאט כעלע ‪ ,‬ווי ער האט אויפגעשטעלט א גרויסע ישיבה‪ ,‬או פערצ יאר שפעטער אי יאר שע"ד האט ער‬ ‫איבערגענומע די רבנות אי די שטאט לובלי‪ ,‬או על יאר אי יאר שפ"ה איז ער געוואר רב או ראש ישיבה אי די גרויסע שטאט אוסטראה‪.‬‬ ‫אי די שטאט אוסטראה האט ער אויסגעברייטעט זיי ישיבה אוי א גרויסע פארנע ‪ ,‬טויזנעטער תלמידי האב געלערנט ביי אי ‪ ,‬או זיי ישיבה האט‬ ‫געהאט גאר א ווייטע אפקלאנג‪ ,‬זייער אסא גדולי הדור זענע אהינגעקומע אי פרעג שאלות‪.‬‬ ‫הכנסת אורחי‬ ‫אויסער זיי געוואלדיגע גאונות או קדושה‪ ,‬איז ער געווע שטארק פארנומע מיט צדקה או חסד‪ ,‬זיי שטוב איז געווע שטענדיג אפ פאר יעד ארימא‪,‬‬ ‫יעדער דורכגייער האט געוואוסט אז אי שטוב פו מהרש"א קע מע אייביג אריינקומע או מ'באקומט ברייט צו עס או א פיינע געלעגער צו נעכטיג‪.‬‬ ‫דער הייליגער מהרש"א איז נפטר געוואר געוואר מוצאי שבת‪ ,‬ה' כסלו אי יאר שצ"ב‪ ,‬זייענדיג זיב או זיבעציג יאר‪.‬‬ ‫זכותו הגדול יג עלינו ועל כל ישראל‪.‬‬ ‫***‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫שו‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫די וועלט איז נישט הפקר‬ ‫די שותפי האב אפגעקויפט די סחורה‬ ‫אי די צייט ווע דער הייליגער מהרש"א זי"ע איז געווע רב אי די‬ ‫שטאט אוסטראה‪ ,‬האב געוואוינט דארט צוויי סוחרי וועלכע האב ‬ ‫געפירט א גרויס שי געשעפט‪ ,‬או האב זי זייער גוט פארטראג ‪,‬‬ ‫איי טאג זענע זיי געוואויר געוואר ‪ ,‬אז אי א דערנעבנדיג דאר‬ ‫איז דא צו פארקויפ גאר אסא סחורה פאר זייער א ביליגע פרייז‪ ,‬די‬ ‫סחורה ליגט ביי א אלמנה )נישט קיי אידישע( וואס האט‬ ‫גע'ירש'נט די סחורה פו איר מא וועלכער איז געשטארב מיט א‬ ‫קורצע צייט פריער‪ ,‬או אזוי ווי די פרוי האט זי שטארק גענויטיגט‬ ‫אי געלט‪ ,‬האט זי געקענט באשטיי צו פארקויפ די סחורה פאר‬ ‫זייער א ביליגע פרייז‪.‬‬ ‫די שותפי וועלכע האב געשפירט אז מ'קע פארדינע אסא געלט‪,‬‬ ‫האב באשלאס נישט ארויסצולאז אזא געלעגנהייט או זיי זענע ‬ ‫אהי געפאר אפצוקויפ די סחורה‪.‬‬ ‫די אלמנה האט אריינגערופ די צוויי סוחרי וועלכע זענע געווע ‬ ‫זייער שיי אנגעטא או האב אויסגעזע ווי חשוב'ע מענטש ‪,‬‬ ‫איינער פו זיי‪ ,‬דער וועלכער האט געקענט די שפרא וואס די‬ ‫אלמנה האט גערעדט‪ ,‬האט אנגעהויב צו רעד או פארהאנדל ‬ ‫וועג די סחורה וואס זיי זענע געקומע אפקויפ ‪ ,‬ווע די פרוי האט‬ ‫געזע אז זיי זענע זייער ארינטליכע מענטש ‪ ,‬האט זי גליי מסכי‬ ‫געווע זיי דאס צו פארקויפ ‪.‬‬ ‫די סוחרי האב אהינגעגעב דאס גאנצע געלט‪ ,‬או האב זי‬ ‫ארויפצולאדענע די סחורה אוי זייערע וועגענער‬ ‫ָ‬ ‫געגרייט‬ ‫אהיימצופיר צו זי אי שטאט‪ ,‬די פרוי האט זיי ארויסגעוויז א‬ ‫ספעציעלע פריינדשאפט‪ ,‬או אנדערש ווי איר שטייגער האט זי‬ ‫ארויסגעהאלפ די סוחרי איינצופאק די סחורה‪.‬‬ ‫איינער איז צוריקגעפאר ברענגע וועגענער‬ ‫אינמיט די ארבעט האב זיי געזע אז זיי האב נישט קיי גענוג‬ ‫וועגענער אריינצולייג די סחורה‪ ,‬דעריבער האב זיי באשלאס אז‬ ‫איינער פו זיי וועט צוריקפאר אי שטאט או ברענגע נא‬ ‫וועגענער‪ ,‬או דער צווייטער וועט דארט בלייב איבערשלאפ או ‬ ‫צופרי וועל זיי צוזאמע אהיימפאר ‪.‬‬ ‫פארנאכטס האט די פרוי ‪ -‬וועלכע האט זי שטארק באפריינדעט‬ ‫מיט די סוחרי ‪ -‬גערופ דע סוחר וועלכער איז דארט געבליב ‪ ,‬או ‬ ‫אי אנגעפאנגע צו צורעד אז זי זאל עס פו די פיינע סעודה וואס‬ ‫זי האט אי צוגעגרייט‪ ,‬פארשטייט זי‪ ,‬אז ער האט נישט געוואלט‬ ‫עס פו אירע מאכלות אסורות‪ ,‬אבער זי האט נישט נאכגעלאזט‪ ,‬או ‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬אז זי איז גרייט נא מער אראפצולאז די פרייז פו די‬ ‫סחורה‪ ,‬או זי האט זי געשטארקט אוי אי‪ ,‬או ער איז ליידער‬ ‫דורכגעפאל או געגעס מאכלות אסורות או געטא נא עבירות‪.‬‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫דע אנדער אינדערפרי‪ ,‬ווע דער שות איז צוריקגעקומע מיט‬ ‫וועגענער‪ ,‬האב זיי צוזאמע ארויפגעלייגט די איבריגע סחורה אוי‬ ‫די וועגענער‪ ,‬או זיי זענע אהיימגעפאר מיט די גאנצע סחורה‪.‬‬ ‫ער האט זי נישט געקענט מוחל זיי‬ ‫אויפ' וועג אהיי האט דער סוחר שטארק חרטה געהאט אוי די‬ ‫עבירה וואס ער האט נעכט געטא ‪ ,‬או האט אויסגעבראכ אי א‬ ‫גרויס געוויי ‪ ,‬אוי די פראגע פו זיי חבר פארוואס ער וויינט אי א‬ ‫צייט וואס ער וואלט זי געדארפט פרייע אוי דע געלונגענע‬ ‫געשעפט וואס זיי האב געמאכט‪ ,‬האט דער חבר זי ארויסגעדרייעט‬ ‫פו ענטפער ‪.‬‬ ‫אבער דער חבר האט נישט נאכגעלאזט או האט געמוטשעט אז ער‬ ‫זאל אי אויסזאג דע אמת פארוואס ער וויינט‪ ,‬זעענדיג אז ער‬ ‫האט נישט קיי ברירה‪ ,‬האט ער אי אויסגעזאגט דע אמת‪ ,‬או ‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז די עבירה לאזט אי נישט קיי מנוחה‪.‬‬ ‫ווע דער חבר האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער אויסגעבראכ אי א‬ ‫געלעכטער‪ ,‬זאגענדיג‪ ,‬פארוואס טראכסטו יעצט פו אזעלכע‬ ‫נארישקייט ‪ ,‬דער עיקר איז אז דו האסט געמאכט אסא געלט‪ ,‬אויב‬ ‫דו ווילסט אפמעק דיי עבירות‪ ,‬וועסטו קענע טייל פו די געלט‬ ‫אסא צדקה‪.‬‬ ‫ער האט אפגעקויפט די עבירה‬ ‫אבער דער סוחר האט נישט אנגענומע זיינע ווערטער או ס'האט‬ ‫אי זייער געשטערט‪ ,‬או האט נישט אויפגעהערט צו וויינע ‪ ,‬ווע ‬ ‫דער חבר האט געזע אז ער קע זי נישט בארואיג ‪ ,‬האט ער זי‬ ‫אנגערופ ‪ ,‬ווייסטו וואס‪ ,‬אי בי גרייט אפצוקויפ די עבירה וואס דו‬ ‫האסט געטא ‪ ,‬או ער פרעגט אי וויפיל געלט ווילסטו פאר די‬ ‫עבירה‪ ,‬האט ער אי געענטפערט‪ ,‬אויב דו ביזט באמת גרייט‬ ‫אפצוקויפ די עבירה‪ ,‬בי אי מוותר אוי דע גאנצ געלט פונע‬ ‫ריווח וואס קומט זי מיר פו דע געשעפט וואס מיר האב געמאכט‬ ‫דור די פרוי‪.‬‬ ‫זיי האב געמאכט א תקיעת כ )אזוי ווי א שבועה(‪ ,‬או דער חבר‬ ‫האט אפגעקויפט די עבירה‪ ,‬או זיי זענע ווייטער געפאר ‬ ‫פרייליכערהייט‪ ,‬איינער האט געהאט א שמחה פו דע וואס ער‬ ‫האט פארדינט אסא געלט‪ ,‬או דער צווייטער איז געווע בשמחה‬ ‫אז ער איז פטור געוואר פו די עבירה‪ ,‬או ס'האט אי בכלל נישט‬ ‫געשטערט אז צוליב דע האט ער פארלויר זיי פארדינט חלק‪.‬‬ ‫מקח בלייבט מקח‬ ‫א מענטש בלייבט נישט אייביג לעב ‪ ,‬או ס'האט זי געפירט פו ‬ ‫הימל אז דער שות וועלכער האט אפגעקויפט די עבירה איז פריער‬ ‫געשטארב ‪ ,‬ווע ער איז ארויפגעקומע צו בית די של מעלה‪ ,‬האט‬ ‫מע אפיר גענומע אלע זיינע מעשי וואס ער האט געטא אוי די‬ ‫וועלט‪ ,‬די גוטע או חלילה דאס פארקערטע‪ ,‬או צוויש די עבירות‬ ‫וואס מ'האט אויסגערעכנט איז אוי געווע די עבירה וואס ער האט‬

‫שז‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫אפגעקויפט פו זיי שות‪ ,‬דער איד וועלכער האט בכלל נישט‬ ‫געדענקט פו די גאנצע מעשה האט דאס קוד געלייקנט‪ ,‬אבער‬ ‫מ'האט אי מסביר געווע אז וויבאלד ער האט געזאגט פאר זיי חבר‬ ‫אז ער קויפט אפ די עבירה‪ ,‬ווערט דאס גערעכנט אוי זיי חשבו ‪.‬‬ ‫ער האט זי פרובירט ארויסצודרייע ‪ ,‬זאגנדיג‪ ,‬אז ער האט קיינמאל‬ ‫נישט געמיינט ערנסט צו נעמע די עבירה אוי זי‪ ,‬ער האט פשוט‬ ‫געוואלט בארואיג זיי שות‪ ,‬אבער זיינע טענות האב גארנישט‬ ‫געהאלפ ‪ ,‬מ'האט אי געזאגט‪ ,‬וויבאלד דו האסט אזוי געזאגט פאר' ‬ ‫שות‪ ,‬איז יענער געוואר רואיג‪ ,‬וואוסענדיג אז די עבירה איז שוי ‬ ‫מער נישט זיינס‪ ,‬דעריבער האט ער נישט תשובה געטא דערוי‪ ,‬או ‬ ‫מקח בלייבט מקח‪ ,‬נאר מ'האט אי געזאגט‪ ,‬אז אויב ער וויל קע ער‬ ‫רופ זיי שות צו די תורה‪.‬‬ ‫ער רופט אי צו די תורה‬ ‫איי נאכט האט זי דער שות גע'חלומ'ט‪ ,‬אז זיי חבר וועלכער איז‬ ‫נישט לאנג צוריק נפטר געוואר ‪ ,‬רופט אי צו די תורה ביי בית די ‬ ‫של מעלה‪ ,‬אינדערפרי ווע ער האט זי אויפגעוועקט‪ ,‬האט ער זי‬ ‫זייער דערשראק פו דע שלעכט חלו‪ ,‬אבער ער האט גליי‬ ‫געטראכט אז דאס איז גארנישט‪ ,‬ס'איז זיכער דברי בטלי‪ ,‬אבער‬ ‫ווע דער חלו האט זי איבערגע'חזר'ט עטליכע מאל‪ ,‬האט ער‬ ‫געטראכט אז זיכער מיינט דאס עפעס‪ ,‬דעריבער האט ער באשלאס ‬ ‫אז ער וועט אריבערגיי צו רב פו שטאט‪ ,‬דער הייליגער מהרש"א‬ ‫זי"ע‪ ,‬או אי פרעג וואס צו טא ווייטער‪.‬‬ ‫דער הייליגער מהרש"א האט אי בארואיגט או געזאגט‪ ,‬אז אויב‬ ‫דער שות וועט נאכאמאל קומע די רופ צו די תורה‪ ,‬זאלסטו אי‬ ‫זאג אז דו ביזט גרייט צו גיי צו די תורה אוי די וועלט צו‬ ‫מהרש"א‪.‬‬ ‫דע קומענדיג נאכט האט ער זי ווידער געחלומ'ט ווי דער שות‬ ‫רופט אי צו בית די של מעלה‪ ,‬האט ער אי געזאגט וואס דער‬ ‫מהרש"א האט באפויל ‪ ,‬האט דער שות געזאגט‪ ,‬אז ער איז גרייט צו‬ ‫קומע צו די תורה צו הייליג מהרש"א‪ ,‬מ'האט באשטימט די צייט‬ ‫פו די די תורה אוי עטליכע וואכ שפעטער‪ ,‬או פו יענע טאג‬ ‫איז דער שות מער נישט געקומע צו אי חלו‪.‬‬ ‫די וועלט איז נישט הפקר‬ ‫צו באשטימט טאג‪ ,‬האט דער הייליגער מהרש"א באפויל אז די‬ ‫גאנצע שטאט‪ ,‬מענער‪ ,‬פרויע ‪ ,‬או קינדער זאל זי צוזאמקומע אי ‬ ‫בית המדרש‪ ,‬כדי יעדער זאל וויס אז די וועלט איז נישט הפקר‪ ,‬או ‬ ‫אוי אלע דאר מע געב א די וחשבו ‪ ,‬ס'איז טאקע אזוי געווע ‪,‬‬ ‫דאס גאנצע בית המדרש איז געווע איבערגעפילט‪ ,‬או דער‬ ‫מהרש"א האט באפויל פאר' שמש‪ ,‬ער זאל גיי צו קבר פונע‬ ‫נפטר או אי מעלד אז ס'איז שוי אנגעקומע דע טאג פונע די ‬ ‫תורה‪ ,‬או ער זאל גליי קומע אי בית המדרש‪.‬‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ביי איי ווינקל פונע בית המדרש האט מע אויפגעשטעלט א‬ ‫מחיצה‪ ,‬וואו ס'וועט זיי דאס פלא‪ $‬פאר' נפטר‪ ,‬ס'האט געהערשט‬ ‫א געוואלדיגע שטילקייט אינע גאנצ בית המדרש‪ ,‬או דער‬ ‫מהרש"א האט געווינק אז מ'זאל אנהייב די טענות‪ ,‬דער‬ ‫לעבעדיגער שות האט מיט א ציטערדיגע שטימע אנגעהויב צו‬ ‫זאג ‪ ,‬ס'איז אמת אז אי בי דורכגעפאל מיט א הארבע עבירה‪,‬‬ ‫אבער כ'האב גליי חרטה געהאט או אי האב זי נישט געקענט‬ ‫בארואיג ‪ ,‬או נאר נאכדע וואס מיי שות האט אפגעקויפט די‬ ‫עבירה האב אי געשפירט ווי א שווערע שטיי איז אראפ פו מיי ‬ ‫האר‪ ,$‬או דער מקח איז געטא געוואר מיט א תקיעת כ )ווי א‬ ‫שבועה(‪ ,‬או יעצט קע ער נישט צוריקציע דערפו ‪.‬‬ ‫דערנא האט מע געהערט א קול פו די אנדערע זייט מחיצה פונע‬ ‫געשטארבענע שות‪ ,‬או זאגט‪ ,‬ס'איז אמת אז כ'האב געטא א‬ ‫גרויסע נארישקייט אז אי האב אפגעקויפט די עבירה‪ ,‬אבער אי‬ ‫האב דאס נאר געטא כדי צו בארואיג מיי שות‪ ,‬או נישט ווייל‬ ‫כ'האב באמת געוואלט נעמע די עבירה אוי מיר‪ ,‬או אי בי אי‬ ‫ס הכל נאר שולדיג געלט‪ ,‬או אי דאר נישט לייד קיי יסורי‬ ‫פאר א עבירה וואס כ'האב קיינמאל נישט געטא ‪.‬‬ ‫ווע ער האט געענדיגט זיינע טענות האט ער אויסגעבראכ אי א‬ ‫שרעקליכ געוויי או געזאגט‪ ,‬וויי איז פאר א מענטש וואס ווע ער‬ ‫לעבט טראכט ער נישט אריי אז צו סו וועט ער דארפ אפגעב ‬ ‫די וחשבו אוי אלע וואס ער האט געטא ‪ ,‬אלע מענטש אי בית‬ ‫המדרש זענע גאר שטארק דערציטערט געוואר דאס צו הער ‪ ,‬או ‬ ‫פו יעדעמ'ס אויג האט זי געגאס טייכ טרער ‪.‬‬ ‫דער לעבעדיגער שות איז גערעכט‬ ‫האט דער הייליגער מהרש"א איבערגעהאקט או אויסגערופ ‪ ,‬נאכ' ‬ ‫דורכטראכט דע עני האב מיר באשלאס אז דער לעבעדיגער‬ ‫שות איז גערעכט‪ ,‬או געשעפט בלייבט געשעפט‪ ,‬דער‬ ‫געשטארבענער שות האט נישט געדארפט גרינגשעצ אי די‬ ‫עבירה‪ ,‬או נאר דאס האט צוגעברענגט אז דער חבר זאל נישט‬ ‫ריכטיג תשובה טא ‪ ,‬טראכטנדיג אז דורכדע וואס ער האט עס‬ ‫פארקויפט איז עס אינגאנצ נישט זיי עבירה‪ ,‬דער מהרש"א האט‬ ‫צוגענדיגט‪ ,‬אז כדי צו פארגרינגער דע עונש פונע‬ ‫געשטארבענע שות‪ ,‬וועל אי ארויסגעב א געוויסע תשובה‬ ‫פאר' לעבעדיג שות‪ ,‬וואס דורכדע וועט מע יענע‬ ‫פארגרינגער דע שטרא‪ ,‬ווע דער מהרש"א האט פארענדיגט‬ ‫זיינע ווערטער‪ ,‬האט מע געהערט וויינע פו אונטער די מחיצה‪.‬‬ ‫די מעשה האט איבערגעלאזט א מורא'דיג רוש אוי אלע‬ ‫פארזאמלטע וואס זענע דארט געווע ‪ ,‬וועלכע האב קלאר געזע אז‬ ‫די וועלט איז נישט הפקר‪ ,‬או אלעס ווערט פארשריב ‪ ,‬או דער‬ ‫עיקר האט מע געזע ווי גרויס ס'איז דער כח פו תשובה‪ ,‬או ‬ ‫ווילאנג דער מענטש לעבט קע מע אלעס פאררעכט ‪.‬‬ ‫***‬

‫שח‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫די תיפלה איז איינגעזונקע‬ ‫גלאק‬ ‫געקלונגע מיט די ָ‬ ‫אי די שטאט אוסטראה וואו דער הייליגער מהרש"א איז געווע רב‪,‬‬ ‫האט מע נישט צוקומע צו בית החיי אי שטאט נאר אויב מ'איז‬ ‫אריבערגעגאנגע א קלויסטער‪ ,‬ס'איז נישט געווע קיי שו אנדערע‬ ‫וועג אנצוקומע צו בית החיי‪ ,‬די גלחי פונע קלויסטער וועלכע‬ ‫האב געזוכט צו שטער די איד פו אדורכצוגיי מיט זייערע‬ ‫נפטרי‪ ,‬זענע אויפגעקומע מיט א פלא ‪ ,‬אז יעדעס מאל ווע די‬ ‫איד וועל אריבערפיר א נפטר צו בית החיי‪ ,‬וועל זיי קלונגע ‬ ‫גלאק פו די תיפלה או הויע זינגע ‪ ,‬כדי צו שטער די איד ‬ ‫מיט די ָ‬ ‫וועלכע באגלייט די מטה צו בית החיי‪.‬‬ ‫זיי האב טאקע אזוי געטא ‪ ,‬ביי יעדע לויה וואס די איד האב ‬ ‫באגלייט א נפטר צו בית החיי‪ ,‬האב זי די גלאק צוקלינגע ‬ ‫הויע או דאס האט שטארק געשטערט די איד ‪ ,‬די איד האב זי‬ ‫נישט געקענט קיי עצה געב ‪ ,‬ווייל אי יענע צייט זענע די‬ ‫באציאונגע צוויש די איד או להבדיל די גוי געווע גאנ‪ $‬רואיג‪,‬‬ ‫או די איד האב געוואוסט אז אויב וועל זיי מאכ א געוואלד‪ ,‬וועל ‬ ‫די גלחי אונטערהעצ די גוי'אישע איינוואוינער קעג זיי‪.‬‬ ‫פאר דער הייליגער מהרש"א איז נפטר געוואר ‪ ,‬האט ער געלאזט‬ ‫צוואה‪ ,‬אז ביי זיי לויה זאל מע ארויפלייג א ספר תורה אוי זיי ‬ ‫בעט‪.‬‬ ‫ווע דער הייליגער מהרש"א איז נפטר געוואר האב די חברה‬ ‫קדישא אויסגעפאלגט די צוואה‪ ,‬או האב ארויפגעלייגט א ספר‬ ‫תורה אוי זיי בעט‪ ,‬ביי די לויה האב זי באטייליגט טויזענטער‬ ‫מענטש וועלכע זענע געקומע אפגעב דע לעצט כבוד פאר' ‬ ‫באלאכט די וועלט מיט זיי תורה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫גרויס נפטר וועלכער האט‬ ‫זי אויפגעזעצט או געליינט א פסוק‬ ‫ווע די לויה איז אדורכגעגאנגע די תיפלה האב די גלחי‬ ‫געקלינגע מיט די גלאק ווי געווענלי‪ ,‬פלוצלונג זעט מע ווי די‬ ‫בעט פונע הייליג מהרש"א שאקלט זי‪ ,‬דער נפטר רירט זי‪ ,‬א‬ ‫שרעק האט באנומע אלע באטייליגטע‪ ,‬דערנא האט זי דער‬ ‫הייליגער נפטר אויפגעזצט אויפ' בעט‪ ,‬או אויפגעמאכט די ספר‬ ‫תורה או געליינט הויע דע פסוק אי פרשת עקב‪ ,‬שק‪ $‬תשקצנו‬ ‫ותעב תתעבנו כי חר הוא )זאלסט אי פאר'מיאוס' או ‬ ‫פאראומווערדיג ‪ ,‬ווייל ער איז וויסט(‪ ,‬גליי נאכדע וואס דער‬ ‫מהרש"א האט געענדיגט דע פסוק‪ ,‬האט ער זי צוריקגעלייגט אזוי‬ ‫ווי פריער‪ ,‬דער פחד פו יעד איז געווע זייער גרויס‪.‬‬ ‫די איד האב אויפגעהויב די בעט או ווייטער געגאנגע ‪ ,‬או צו‬ ‫יעדנס וואונדער האט דער הויעכער קלויסטער אנגעהויב ‬ ‫איינצוזינק אי דער ערד‪ ,‬או נא די לויה ווע די איד זענע ‬ ‫צוריקגעגאנגע דע זעלב וועג האב זיי געזע אז דער פלא‪ $‬פו ‬ ‫פלא‪ ,‬ס'איז נישט געווע ‬ ‫דע קלויסטער איז שוי געווע אינגאנצ ַ‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫דארט קיי זכר פו קיי קלויסטער‪ ,‬או פו דעמאלט או ווייטער‬ ‫האב די איד מער נישט געהאט קיי שו פראבלעמע ביי לויות צו‬ ‫טראג די נפטרי צו בית החיי‪.‬‬ ‫***‬ ‫א געוואלדיגע ליכטיגקייט‬ ‫אריינגעשיקט א ארימא‬ ‫פאר דער הייליגער מהרש"א פלעגט לערנע מיט זיינע תלמידי‪,‬‬ ‫האט ער זי איינגעשפארט אליינס אי זיי שטוב‪ ,‬או הערשט‬ ‫דערנא איז ער ארויסגעקומע צו לערנע ‪.‬‬ ‫די תלמידי זענע געווע שטארק נייגעריג צו וויס וואס דער‬ ‫מהרש"א טוט אי צימער פאר' לערנע ‪ ,‬מיט וואס גרייט ער זי צו‬ ‫פארלערנע ‪ ,‬אבער זיי האב בשו אופ נישט געקענט געוואויר‬ ‫געוואר ‪.‬‬ ‫דער איינציגסטער וועג צו דערגיי איז געווע ‪ ,‬אז איינער זאל זי‬ ‫באהאלט אי דע צימער פונע מהרש"א או צוזע פו דער נאנט‬ ‫געוואגט צו טא ‬ ‫ַ‬ ‫די עבודה פונע רבי' ‪ ,‬אבער קיינער האט זי נישט‬ ‫אזא שריט וואוסענדיג אז זייער רבי איז זיכער נישט מסכי דערצו‪.‬‬ ‫ביז ס'איז איינגעפאל פאר די תלמידי צו רופ א ארימא וועלכער‬ ‫נויטיגט זי אי געלט‪ ,‬או אי בעט אז ער זאל זי באהאלט אי ‬ ‫שטוב או זע וואס דער מהרש"א טוט או מ'וועט אי צאל א‬ ‫שיינע סכו געלט‪ ,‬זיי האב טאקע שנעל געטראפ א ארימא ‬ ‫וועלכער האט נישט געהאט קיי ברויט צו עס ‪ ,‬או האט זי געלאזט‬ ‫איבעררעד זי צו באהאלט אינע שטוב פונע הייליג מהרש"א‪.‬‬ ‫געשפירט אז ער האלט דאס נישט אויס‬ ‫יענער האט געטא אזוי ווי מ'האט אפגעשמועסט או זי באהאלט ‬ ‫אינע צימער בשעת דער מהרש"א איז נישט דארט געווע ‪ ,‬גליי‬ ‫ווע דער מהרש"א איז אריינגעקומע אי צימער או האט אנגעהויב ‬ ‫עוסק צו זיי אי זיי הייליגע עבודה‪ ,‬איז דער צימער געוואר ‬ ‫אנגעפולט מיט א גרויסער ליכטיגקייט‪ ,‬או פו דע שטארק ‬ ‫ליכטיגקייט האט דער ארימא געשפירט אז ער ווערט ממש בלינד‪.‬‬ ‫דער ארימא האט נא פרובירט צו ווארט עטליכע מינוט אי זיי ‬ ‫באהעלטעניש‪ ,‬אבער נאכדע וואס ער האט געשפירט אז ער האלט‬ ‫דאס מער נישט אויס‪ ,‬איז ער ארויסגעקומע או איז צוגעגאנגע ‬ ‫צו מהרש"א או האט אנגעהויב צו וויינע ‪ ,‬זאגענדיג אז ער איז‬ ‫גארנישט שולדיג‪ ,‬די תלמידי האב אי איבערגערעדט אז ער זאל‬ ‫אריינקומע ‪ ,‬ער האט געבעט פונע מהרש"א אז ער שפירט ער איז‬ ‫ממש בלינד‪ ,‬או ער זאל מתפלל זיי פאר אי אז ער זאל‬ ‫צוריקבאקומע זיי זעע קראפט‪.‬‬ ‫דער הייליגער מהרש"א האט אי באפויל זי צו זעצ ‪ ,‬או נאכדע‬ ‫וואס ער האט זי אראפגעזעצט‪ ,‬איז דער הייליגער מהרש"א‬ ‫ארומגעגאנגע זיי בענקל או דער ארימא איז צוריק געזונט‬ ‫געוואר אוי זיינע אויג או געקענט זע געהעריג‪.‬‬ ‫***‬

‫שט‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫דער שט וויל אי אומברענגע‬ ‫ער האט גערופ דע תלמיד צו די תורה‬

‫אי אוי מיי חשבו אסא תורה‪ ,‬דערפאר רו אי צו די תורה דע‬ ‫תלמיד וועלכער האט מי פארשעמט‪.‬‬

‫דער הייליגער חת סופר האט דערציילט‪ ,‬אז אי די צייט פונע‬ ‫מהרש"א איז געווע א באקאנטער רשע וועלכער פלעגט טא ‬ ‫גרויסע עבירות ברבי‪ ,‬ווע ער איז געשטארב האט איינער פו די‬ ‫תלמידי פונע מהרש"א אי שטארק פארשעמט‪.‬‬

‫פאר דיי אייגענע טובה זיי אי מוחל‬

‫דע קומענדיג נאכט האט דער תלמיד פונע מהרש"א געזע דע‬ ‫רשע אי חלו או ער זאגט אי אז ער רופט צו די תורה צו בית‬ ‫די של מעלה צוליב די בזיונות וואס ער האט אי פארשעמט‪.‬‬ ‫צופרי האט דער דערשראקענער תלמיד דאס דערציילט פאר זיי ‬ ‫טאטע‪ ,‬זיי טאטע האט אי בארואיגט אז ער דאר זי נישט מאכ ‬ ‫וואוסענדיג פונע חלו‪ ,‬אבער ווע דער חלו האט זי‬ ‫איבערגע'חזר'ט נאכט נא נאכט‪ ,‬האב זיי געזע אז דאס איז נישט‬ ‫קיי פשוט'ע זאכ ‪ ,‬דעריבער זענע זיי אריבערגעגאנגע צו הייליג ‬ ‫מהרש"א או אי דערציילט וועג דע חלו‪.‬‬ ‫האט דער מהרש"א געזאגט פאר' תלמיד‪ ,‬אז דע קומענדיג נאכט‬ ‫זאל ער נעכטיג אי זיי הויז‪ ,‬דער מהרש"א האט אנגעזאגט פאר זיי ‬ ‫משפחה אז אויב דער בחור וועקט זי אוי אינמיט די נאכט מיט א‬ ‫שרעק‪ ,‬זאל מע אי גליי רופ ‪ ,‬ס'איז טאקע אזוי געווע ‪ ,‬דער בחור‬ ‫האט זי אויפגעוועקט אינמיט די נאכט מיט קולות או מ'האט תיכ‬ ‫מודיע געווע פאר' מהרש"א‪.‬‬ ‫דער הייליגער מהרש"א איז צוגעגאנגע צו בעט פונע תלמיד‪ ,‬או ‬ ‫האט אנגעפאנגע צו רעד צו די נשמה פונע מת‪ ,‬או אי‬ ‫געפרעגט וואס ער וויל פו זיי תלמיד‪ ,‬האט דער געשטארבענער‬ ‫געענטפערט‪ ,‬דער תלמיד האט מי שטארק פארשעמט‪ ,‬האט דער‬ ‫מהרש"א אי געפרעגט‪ ,‬איז דאס דיר דע נישט געקומע ‪ ,‬דו ביזט‬ ‫דא געווע א רשע אלע דיינע יאר ‪ ,‬האט דער געשטארבענער‬ ‫געענטפערט‪ ,‬אז ער וויל דערצייל א מעשה‪.‬‬ ‫ער האט געראטעוועט א איד‬ ‫דערציילט ער‪ ,‬אז אמאל האט ער געזע ווי א תלמיד חכ פאלט‬ ‫דערטראנקע ‪ ,‬איז ער מיט א‬ ‫ָ‬ ‫אריי אי א טיי או זי כמעט‬ ‫שטארקייט אריינגעשפרינגע אי וואסער כדי אי צו ראטעווע ‪ ,‬פו ‬ ‫דעמאלט או ווייטער זענע זיי געוואר גוטע חברי‪ ,‬או האב ‬ ‫געמאכט א יששכר וזבולו געשעפט‪ ,‬אי האב אי אויסגעהאלט ‬ ‫מיי גאנצ לעב או אי געשטיצט כדי יענער זאל קענע לערנע ‬ ‫מיט הרחבת הדעת‪.‬‬ ‫דערציילט ער‪ ,‬ווע ער איז ארויפגעקומע אויב אי הימל‪ ,‬האט מע ‬ ‫אי אויפגענומע מיט כבוד אזוי ווי עס ּפ ַאסט פאר א תלמיד חכ‪,‬‬ ‫מ'האט גארנישט דערמאנט פו קיי עבירות‪ ,‬דאס איז צוליב וואס‬ ‫אי האב געראטעוועט אזא גרויס תלמיד חכ פו שטארב ‪ ,‬או אי‬ ‫האב אי אויסגעהאלט אז ער זאל קענע לערנע ‪ ,‬דעריבער האב‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫האט דער הייליגער מהרש"א אי געזאגט‪ ,‬באמת האסטו דא‬ ‫געטא גאר גרויסע עבירות אי דיי לעב ‪ ,‬או עס קומט דיר‬ ‫שרעקליכע עונשי אי גיהנ‪ ,‬אבער וויבאלד דו האסט‬ ‫געראטעוועט א איד או אי געשטיצט‪ ,‬איז געוואר א מחיצה צוויש ‬ ‫דיר או דיינע שלעכטע מלאכי וועלכע קענע נישט צוקומע צו‬ ‫דיר‪ ,‬זאלסט אבער וויס אז דיינע עבירות זענע בכלל נישט‬ ‫אפגעמעקט געוואר ‪ ,‬ווייל דו האסט קיינמאל נישט תשובה געטא ‬ ‫דערוי‪ ,‬דעריבער כדי צו ברענגע אוי דיר די ריכטיגע שטראפ ‪ ,‬וויל‬ ‫דער שט די שטרויכל או די צוברעכ ‪ ,‬דערפאר זאגט ער דיר אז‬ ‫דו זאלסט הרג'ענע דע תלמיד וועלכער האט די פארשעמט‪ ,‬וואס‬ ‫אזוי ארו וועסטו שוי נישט האב קיי שו זכות פו ראטעווע א‬ ‫איד‪.‬‬ ‫דעריבער פאר דיי טובה איז בעסער אז דו לאזט די נישט‬ ‫איבעררעד פונע שט וועלכער וויל די אריינכאפ אי גיהנ‬ ‫אריי ‪ ,‬או זיי מוחל פאר' תלמיד או אזוי ארו וועט דיר זיי אסא‬ ‫בעסער‪ ,‬דער געשטארבענער האט טאקע מוחל געווע פאר' בחור‪,‬‬ ‫או פו דעמאלט או ווייטער איז ער מער נישט געקומע צו אי אי ‬ ‫חלו‪.‬‬ ‫***‬ ‫ס'איז בלויז א בלבול‬ ‫עטליכע מאל ארויסגעפאל פו שאנק‬ ‫דער הייליגער מהרש"א פלעגט נישט לערנע ניטל ביינאכט אזוי ווי‬ ‫ס'איז דער מנהג ישראל‪ ,‬איינמאל איז א מסור געגאנגע דערצייל ‬ ‫פאר די רעגירונג אז דער מהרש"א לערנט נישט קיי תורה נאר כדי‬ ‫צו מזלזל זיי אי זייער חגא‪.‬‬ ‫פו די רעגירונג האט מע געשיקט א שליח געוואויר צו ווער אויב‬ ‫ס'איז אמת אז דער מהרש"א לערנט נישט ניטול‪ ,‬פונקט עטליכע‬ ‫מינוט פאר יענער איז אנגעקומע איז דער מהרש"א געזעצ ביי זי‬ ‫אי צימער או ס'איז ארויסגעפאל א ספר פו זיי שאנק‪ ,‬האט ער‬ ‫עס אויפגעהויב או צוריקגעשטעלט אויפ' פלא‪ ,$‬א קורצע צייט‬ ‫נאכדע איז דער ספר ווידער אראפגעפאל ‪ ,‬האט ער עס נאכאמאל‬ ‫אויפגעהויב או צוריקגעשטעלט‪ ,‬דא האט דאס פאסירט א דריטע‬ ‫מאל‪ ,‬האט דער מהרש"א זי שטארק געוואונדערט דערוי‪ ,‬ער האט‬ ‫גענומע דע ספר אי די האנט או געעפנט ווילנדיג זע וואס פאר‬ ‫א ספר דאס איז‪ ,‬פונקט אי יענע מינוט האט דער שליח פו די‬ ‫רעגירונג אריינגעקוקט דורכ' פענסטער‪ ,‬או האט געזע דע‬ ‫מהרש"א מיט א ספר אי האנט‪ ,‬איז ער צוריקגעגאנגע זאג ‪ ,‬אז‬ ‫ס'איז שקר וכזב‪ ,‬ס'איז נישט מער ווי א בלבול‪ ,‬ער האט אליי געזע ‬ ‫ווי דער מהרש"א לערנט יא‪.‬‬

‫שי‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫דאס יאר תשע"ז הייבט מע א צו זאג "ות טל ומטר"‬

‫זונטאג נאכט פרשת ויצא‬ ‫דעריבער וועל מיר דא ברענג די הלכות אוי "ות טל ומטר"‬

‫מ'הייבט א צו זאג ות טל ומטר )אינמיט די ברכה פו בר עלינו(‪ ,‬ביי מעריב פונע זעכציג'סט טאג נא תקופת‬ ‫תשרי‪) ,‬דאס קומט אויס דעצעמבער ‪ 5‬או אמאל קומט דאס אויס דעצעמבער ‪.(6‬‬ ‫די באדייט פו די בקשה איז‪ ,‬מ'בעט פו הקב"ה וואס שפייזט די גאנצע וועלט‪ ,‬אז ער זאל געב טוי מיט רעג‪ ,‬כדי‬ ‫די תבואה וואס מ'האט אנגעזייט‪ ,‬זאל גוט וואקס‪ ,‬או מיר זאל געזעטיגט ווער פו די גשמי ברכה‪.‬‬ ‫אויב מ'האט פארגעס צו זאג ות טל ומטר‪:‬‬ ‫א( אויב מ'דערמאנט זי אינמיט די ברכה פו בר עלינו‪ ,‬זאל מע אנהייב פו ות טל ומטר לברכה או ענדיג‬ ‫ווייטער די גאנצע ברכה‪ ,‬על פני האדמה וכו' )פרמ"ג(‪.‬‬ ‫ב( אויב מ'האט שוי געענדיגט די ברכה פו בר עלינו‪ ,‬או מ'האלט פאר תקע בשופר‪ ,‬זאל מע דארט זאג די פיר‬ ‫ווערטער‪ ,‬ות טל ומטר לברכה‪.‬‬ ‫ג( אויב מ'האט שוי אנגעהויב די ברכה פו תקע בשופר‪ ,‬זאל מע זאג די פיר ווערטער ות טל ומטר לברכה ביי‬ ‫די ברכה שומע תפלה‪ ,‬פאר כי אתה שומע‪.‬‬ ‫ד( אויב מ'האט שוי געענדיגט די ברכה פו שומע תפלה‪ ,‬זאל מע זאג די פיר ווערטער ות טל ומטר לברכה פאר‬ ‫די ברכה פו רצה‪.‬‬ ‫ה( אויב מ'האט שוי אנגעהויב די ברכה פו רצה‪ ,‬דאר" מע נאכאמאל אנהייב פו בר עלינו‪.‬‬ ‫ו( אויב מ'דערמאנט זי נאכדע וואס מ'האט שוי געזאגט דע צווייט יהיו לרצו‪ ,‬דאר" מע נאכאמאל איבער‬ ‫דאווענע די גאנצע שמונה עשרה‪.‬‬ ‫ז( אויב מ'דאר" נאכאמאל איבער דאווענע גאנ‪ #‬שמונה עשרה‪ ,‬איז דער די אז פאר מ'הייבט א נאכאמאל‪,‬‬ ‫דאר" מע ווארט אזוי לאנג ווי עס נעמט צו גיי פיר אייל‪.‬‬ ‫ח( אויב מ'האט נאר געזאגט ות טל לברכה‪ ,‬או נישט געזאגט מטר‪ ,‬האט מע נישט יוצא געווע‪ ,‬אבער אויב‬ ‫מ'האט נאר געזאגט ות מטר‪ ,‬או מ'האט נישט געזאגט טל לברכה‪ ,‬האט מע יא יוצא געווע‪.‬‬ ‫ט( אויב מ'איז מסופק צי מ'האט געזאגט ות טל ומטר‪ ,‬איז דער די‪ ,‬אז אי די ערשטע דרייסיג טעג פו ווע‬ ‫מ'הייבט א צו זאג ות טל ומטר‪ ,‬דאר" מע איבער דאווענע‪ ,‬ווייל מסתמא איז ער נא געוואוינט צו זאג‬ ‫אזוי ווי פארדע‪ ,‬אבער אויב ס'איז שוי נא דרייסיג טעג‪ ,‬דאר" מע נישט איבער דאווענע‪.‬‬ ‫י( ס'איז פארא א עצה‪ ,‬וואס דורכדע וועט מע נישט דארפ איבער דאווענע אויב מ'איז מסופק צי מ'האט‬ ‫געזאגט ות טל ומטר‪ ,‬אז מ'זאל איבערזאג ניינציג )‪ (90‬מאל‪ ,‬די ווערטער‪ ,‬ואת כל מיני תבואתה לטובה ות‬ ‫טל ומטר לברכה‪ ,‬וואס דעמאלט ווערט מע צוגעוואוינט אזוי זאג‪) ,‬אי חת סופר שטייט‪ ,‬אז ס'איז בעסער‬ ‫מ'זאל דאס זאג הונדערט או איי )‪ (101‬מאל(‪.‬‬

‫גליו אז תתענג ש יא ‪.‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫גליו‬

‫ת"ת תורה ויראה‬ ‫דרב"י מסאטמאר‬ ‫קרית יואל‬

‫תנ"ה‬

‫בנשיאות כ"ק מר‬ ‫אדמו"ר שליט"א‬

‫פרשת תולדות‬ ‫שנת תשע"ז לפ"ק‬

‫בעזהשי"ת‬

‫ג' תתצח( עס דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪å"éä ñééåå óñåé 'ø ç"äøä‬‬

‫מרשמי רשוותא‬ ‫אלס בחור אי די יאר תשכ"דכ"ז‪ ,‬פלעג אי ארויסהעלפ אי די אפיס פו "חברה‬ ‫קופת בחורי"‪ ,‬וואס איז געוואר אנגעפירט דור הרה"ח גרשו )ב"ר שלמה( גפ ע"ה‪ ,‬וועלכער‬ ‫האט דאס זייער געטריי אנגעפירט‪ ,‬וואס דער עיקר ארבעט איז געווע צו איינטייל די‬ ‫בחורי פו די ישיבה צו גיי נא געלט אי אלע בתי מדרשי‪.‬‬ ‫עס פלעגט ארויספאר יעד טאג פיר געדונגענע קאר סערוויסעס‪ ,‬מיט פיר בחורי אי‬ ‫יעדע קאר‪ ,‬צו פיר געגענטער פו די שטאט‪ ,‬וויליאמסבורג‪ ,‬בארא פארק‪ ,‬קרוינהייטס‪ ,‬או‬ ‫איסט סייד‪ ,‬או מ'האט זיי ארו געטראג צו אלע מניני ביי אלע בתי מדרשי‪.‬‬ ‫עס איז אפטמאל אויסגעקומע פארשידענע שאלות איבער גיי נא געלט‪ ,‬או ר' גרשו‬ ‫ע"ה פלעגט אריינגיי צו ¯·‪ Ú"ÈÊ Ï‡ÂÈ È¯·„‰ ˜"‰È‬פרעג או ברענגע תשובה‪.‬‬ ‫יעדע ווא נא שב"ק איז די חידושי תורה פו שב"ק געוואר אפגעשריב דור הרה"ח‬ ‫ר' מאיר ישראל גאלדבערגער הי"ו‪ ,‬או הרה"ח ר' נפתלי לעבאוויטש הי"ו‪ ,‬או יעד מיטווא‬ ‫ביינאכט זענע זיי אריינגעגאנגע צו רבי' או איבערגעגאנגע די געשריבענע תורות‪.‬‬ ‫איינמאל האט זיי דער רבי געזאגט אז אסא מאל האט ער שוועריגקייט זי מצמצ‬ ‫זיי אוי" די תורה בשעת ווע ער גייט דאס איבער‪ ,‬ווייל ער מוז זי אנשטרענגע צו‬ ‫פארשטיי דע כתב יד‪ ,‬האב זיי געזוכט איינע וואס זאל יעדע ווא אפטייפ די תורה מיט‬ ‫א טייפרייטער‪ ,‬או אזוי וועט זיי גרינגער צו ליינע פאר רבי'‪.‬‬ ‫אי אפיס פו די 'קופה' איז געווע א טייפרייטער‪ ,‬או אי האב גוט געקענט טייפ‪,‬‬ ‫האט מע מי מכבד געווע דערמיט‪ ,‬או יעד מיטווא פארנאכט ווע זיי זענע פארטיג‬ ‫געוואר מיט שרייב די תורה‪ ,‬האט מע עס געברענגט צו מיר‪ ,‬או אי האב דאס שנעל‬ ‫אפגעטייפט‪ ,‬כדי ס'זאל זיי גרייט אריינצוטראג צו רבי'‪) .‬כ'האב געבעט אלס שכר טירחא צוויי בקשות‪,‬‬ ‫אי זאל קענע ארויפטייפ מיי נאמע או מאמע'ס נאמע פו אויב‪ ,‬או אי זאל מעג אריינלייג א 'קארבא פאפיר' אונטער‬

‫בלעטל כדי ס'זאל בלייב א קאפיע ביי מיר(‪.‬‬ ‫בשנת תשכ"ה איידער דער רבי איז געפאר קיי אר‪ #‬ישראל‪ ,‬האט ער געזאגט אז אוי"‬ ‫די שי" וועט ער האב מער צייט איבער צו ליינע די תורות פו א גאנ‪ #‬סדר )ויקרא אדער במדבר‪,‬‬ ‫וועלכע איז דעמאלט געגאנגע צו דרוק( אי האב דא באקומע די כתבי‪ ,‬או אי האב דאס‬ ‫אפגעטייפט אי די איילעניש בעפאר דער רבי האט אפגערייזט קיי אר‪ #‬ישראל‪.‬‬ ‫אי האב שפעטער באקומע די גריס זיי האב מיר געזאגט אז דער רבי איז זי מחי'‬ ‫מיט די געטייפטע תורות‪ ,‬אזוי האב אי געהאט די זכי' מחי' זיי דע צדיק‪ ,‬זיעועכי"א‪) .‬יואל‬ ‫בערגער‪ ,‬יעקב משה רובינשטיי‪ ,‬ארי' קאה‪ ,‬מרדכי אהר ווייס(‪.‬‬

‫ג' תתצט( עס דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪å"éä õøàååù éáö 'éîçð 'ø ç"äøä‬‬

‫'ג כי יזקי ' מיינט דע טאט ‪...‬‬ ‫מיי שוואגער הרה"ח ר' משה וועבערמא הי"ו או זיי ברודער הגה"ח ר' מאיר זצ"ל‬ ‫זענע געווע תלמידי פונע 'מלא' זצ"ל‪ ,‬או זיי האב שוי געוואוינט אי אמעריקע נא‬ ‫איידער דער היימישער עול איז אהערגעקומע נא די קריג‪.‬‬ ‫האט מיר מיי שוואגער דערציילט אז ווע דער ¯·‪ Ú"ÈÊ È"¯·„‰ Ô¯Ó È‬איז אנגעקומע קיי‬ ‫אמעריקע ר"ה תש"ז‪ ,‬האט ער יענע יאר חוהמ"ס געפירט טיש אינע דעמאלטסדיג סטאלינער‬ ‫ביהמ"ד אוי" ראדני סט‪ .‬או זיי זענע געגאנגע צו טיש‪.‬‬ ‫אי יענע תקופה זענע די 'מלאכי' געווע די איינציגסטע אי אמעריקע וואס זענע‬ ‫געגאנגע אויפ גאס מיט לאנגע פיאות‪ ,‬גרויסע ציצית א קיי בושה פו קיינע‪ .‬ווע זיי זענע‬ ‫אריינגעקומע צו טיש האט זיי דער רבי באטראכט‪ ,‬או געפרעגט ווער זיי זענע‪ .‬האט מע‬ ‫געזאגט פאר רבי' אז דאס זענע אמעריקאנער בחורי‪.‬‬ ‫דער רבי האט הנאה געהאט זיי צו זעה‪ ,‬או ער האט געזאגט "די וועלט פרעגט פארוואס‬ ‫האט דער אייבערשטער דוקא געגעב די תורה אי מדבר או נישט אי א באוואוינט פלא‪ ?#‬נאר‬ ‫ווע דער אייבערשטער וואלט געגעב די תורה אי א מקו מושב וואלט מע געזאגט אז דאס‬ ‫איז נאר נוגע פאר די מענטש פו יענע מדינה או נישט פאר די גאנצע וועלט‪ ,‬וועג דע האט‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫זיי דער אייבערשטער ארויסגענומע אי מדבר ווי קיינער וואוינט נישט‪ ,‬איז דאס הפקר‪ ,‬עס‬ ‫באלאנגט פאר אלעמע גליי"‪.‬‬ ‫האט דער רבי אויסגעפירט ווייזנדיג אוי" די בחורי "ווייזט אויס אז די תורה באלאנגט אי‬ ‫אמעריקע אוי"‪...‬‬ ‫אי האב אמאל געהערט פונע רבי' ז"ל ביי א דינער אי קראונהייטס‪ ,‬האט ער געזאגט‬ ‫אויפ פסוק "חנו לנער על פי דרכו ג כי יזקי לא יסור ממנו"‪ ,‬אז מ'קוקט עפ"י דקדוק גייט‬ ‫ארוי" דער 'ג כי יזקי' אויפ טאט‪ ,‬נישט ווי מ'לערנט פשוט אז עס מיינט דאס קינד‪.‬‬ ‫האט דער רבי געזאגט אז מ'קע דאס טייטש "חנו לנער על פי דרכו" אויב וועט א טאטע‬ ‫אויפציעה א קינד אויפ דר האמת‪ ,‬דעמאלטס 'ג כי יזקי' ווע דער טאטע וועט עלטער ווער‬ ‫'לא יסור ממנו' וועט דער טאטע נישט אוועק גיי פו גוט וועג‪ ,‬ווייל זיי ערליכער קינד וואס‬ ‫ער האט אויפגעצויג וועט אי דערמאנע דע דר הישר אוי" וואס דער טאטע האט אי מחנ‬ ‫געווע‪) .‬יהוס" קרויס‪ ,‬נפתלי קרויס‪ ,‬משה דוד שוואר‪(#‬‬ ‫ג' תתק( עס האט דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪÷"äáéùéá î"ø ì"öæ ïäà÷ ãåã éëãøî 'ø â"äøä‬‬

‫א אקסענע סברא‬ ‫אי די בראשית יאר איז געווע א שרייבער אי 'דער איד' הרה"ח ר' אוריאל צימער ז"ל‪,‬‬ ‫ער איז געווע א בעל תשובה‪ ,‬א ליובאוויטשער חסיד‪ ,‬א טיפער בעל מחשבה או א שטארקער‬ ‫קנאי‪ ,‬א מושל אי מערערע השלמות‪ ,‬ער האט געדינט אלס א דאלמעטשער אי די יו‪ .‬ע‪.‬‬ ‫אי יענע יאר האט ער געשריב הערליכע ארטיקלע אי קנאות אונטער נאמע 'א‪.‬‬ ‫באסיק' וואס האט ארויסגעברענגט די טומאה פו ציונית אוי" א מורא'דיג אופ‪.‬‬ ‫איינמאל האט ער געשריב א ארטיקל אונטער קעפל 'וואס מיינט א אקסענער סברא'‪ .‬או‬ ‫ער האט מסביר געווע אינע מאמר‪ ,‬אז אמאל קע זיי א פאסטו‪ ,‬א פערצ יעריגער שייגעצל‪,‬‬ ‫וואס פירט אליי א סטאדע מיט פינ" הונדערט אקס‪ ,‬וואס באמת יעדע איינע פו די ‪ 500‬אקס‬ ‫קע אוועקלייג דע פאסטו אי א מינוט‪ ,‬איז די שאלה ווי אזוי קע טאקע איי קליינער‬ ‫שייגעצל פיר אזא סטאדע?‬ ‫נאר דער תירו‪ #‬איז אז 'א אקס טראכט נישט'‪ ,‬ער האלט נישט אז ער גייט נא דע‬ ‫פאסטו‪ ,‬ער טראכט איי זא אויב ‪ 499‬אקס גייע אינאיינע גיי אי אוי מיט זיי‪ ,‬או ער גיט‬ ‫נישט אוועק קיי ברעקל מחשבה איבערצוטראכט אפשר קע מע אנדערש קלער‪.‬‬ ‫האט ער דאס ארויסגעברענגט איבער די מענטש וואס זייער מהל המחשבה גייט מיט א‬ ‫אקסענע סברא‪ ,‬מ'פרעגט אי אוי" עפעס וואס ער האט געטו‪ ,‬איז זיי תשובה "ווייל יעדער‬ ‫טוט אזוי‪ "...‬אבער אז מ'וועט אריינטראכט פארוואס 'יעדער' טוט אזוי‪ ,‬וועט זי ארויסשטעל‬ ‫אז איי צייטונגס שרייבער‪ ,‬א לייכטזיניגער מענטש האט עפעס מחליט געווע‪ ,‬ער האט אזוי‬ ‫געשריב‪ ,‬או דער דעת הקהל לויפט אי נא‪ ,‬אנע געב א איבריגע מינוט מחשבה‪ ,‬פארוואס‬ ‫או פארווע‪ ,‬אלעס בלויז ווייל 'יעדער' טוט אזוי‪...‬‬ ‫אגב‪ ,‬רבי אוריאל האט אמאל געשריב אי זיינע מאמרי איבער לשונ הטמא העברעאיש‪,‬‬ ‫אז דער מנהג העול ווע מ'פרעגט עמיצ אוי" אידיש "וואס הערט זי"‪ ,‬ענטפערט ער "ברו‬ ‫ה'‪ ,‬או ווע מ'פרעגט איינע אוי" עברית "מה נשמע?"‪ ,‬ענטפערט ער "הכל בסדר‪ ,"...‬או דער‬ ‫ש ה' ווערט נישט דערמאנט אי זייער לשו הטמא‪.‬‬ ‫דער זיידע ז"ל איז געווע זייער א גרונטליכער לערנער אויפ בלאט‪ ,‬או ער האט אלס‬ ‫געפאדערט פו זיינע תלמידי אי די ישיבה‪ ,‬אז זיי זאל לערנע אוי" דע אלט דר הלימוד‪,‬‬ ‫או ער פלעגט אוועקמאכ מיט א שטארק ביטול דע נייע דר הלימוד וואס ער האט געזאגט‬ ‫אז דאס איז ביטול הזמ‪ ,‬ווי ‪ Ú"ÈÊ È"¯·„‰ ˜"‰È·¯ ˜"Î‬שרייבט איבער דע אי ספה"ק ויואל‬ ‫משה )מאמר ג'(‪.‬‬ ‫אוי" זיי אייגנארטיג וועג האט ער אמאל געזאגט אז ביי די ליטווישע מגידי שיעור איז דא‬ ‫דריי סארט מהלכי‪ ,‬אונס‪ ,‬מפתה‪ ,‬או מוציא ש רע‪ .‬אוי" די חידושי פו א געוויס גדול האט‬ ‫ער געוויז ווי דאס איז בבחינת 'מאנס' ער צווינגט אריי זיי פשט אי די גמרא צי דו ווילסט יא‬ ‫צי נישט‪ ...‬א צווייטער איז א 'מפתה'‪ ,‬ער דרייט אזוי גוט אריי דע פשט אז דער תלמיד זאל‬ ‫מיינע אז דאס מיינט טאקע די גמרא‪ ,‬או די אנדערע זענע סת 'מוציא ש רע' אוי" די גמרא‪,‬‬ ‫זיי לערנע אריי פשטי וואס לא עלתה על דעת חכמינו ז"ל מעול‪) .‬יושע הערש לעווי‪ ,‬שמעו טויב(‪.‬‬


‫ג' תתקא( עס דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪à"èéìù ïàîãòéøô ïäëä äçîù íäøáà 'ø â"äøä‬‬

‫גמילות חסדי מיט די קאר‬ ‫אי האב געהערט פו הרה"ח ר' אברה יעקב גלאנצער ע"ה אז ער האט אמאל‬ ‫געפירט דע ¯·‪ ‰"‰ÏÊ Ï‡ÂÈ È¯·„‰ Ô¯Ó Ô'È‬מיט זיי קאר פו וויליאמסבורג קיי בארא‬ ‫פארק‪ ,‬ווע ער האט זי איינגעדרייט ביי בעדפארד ביי קיעפ זענע געשטאנע עטליכע‬ ‫איד או געווארט אוי" א היטש‪ ,‬ווי פארשטענדלי איז ער ווייטער געפאר‪.‬‬ ‫פרעגט אי דער רבי "וואו וויל פאר די איד?"‪ ,‬זאגט ער קיי בארא פארק‪ ,‬פרעגט‬ ‫דער רבי "נו‪ ,‬מיר פאר דא קיי בארא פארק‪ ,‬פארוואס זאלסטו זיי נישט מיטנעמע?!"‪.‬‬ ‫ר' אברה יעקב האט פרובירט צו זאג אז עס איז נישט שיי מיטצונעמע מענטש‬ ‫ווע דער רבי איז דא‪ .‬אבער עס האט אי נישט געהאלפ‪ ,‬או ער האט זי געמוזט צוריק‬ ‫דרייע או אריינעמע וויפיל מענטש עס האב נאר געהאט פלא‪ #‬אי די קאר צוזאמע‬ ‫מיט רבי'‪) ...‬שמעו ווייס(‬ ‫ג' תתקב( עס דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪å"éä âøòáðééèù ïøäà äùî 'ø ç"äøä‬‬

‫דער 'פארגער' אתרוג פאר רבי' ‬ ‫מיי טאטע הרה"ח רבי חיי מרדכי שטיינבערג ע"ה האט זי געהאט געקענט מיט די‬ ‫'בעלי פרדסי' פו די אתרוגי‪ ,‬איינער האט געהייס ר' משה לוטנער ע"ה דער צווייטער‬ ‫האט געהייס ר' בערל לוטנער ע"ה‪ ,‬ער האט זיי געקענט פו ירושלי‪ ,‬וואו ער האט‬ ‫געוואוינט דריי יאר בער‪.‬‬ ‫האט מיי טאטע דערציילט "פאר סוכות האב זיי געברענגט די אתרוגי‪ ,‬וויבאלד אי‬ ‫בי זייער נאנט געווע מיט זיי האב זיי מיר געגעב רשות זי אויסצעוועל א אתרוג פו‬ ‫צוויש דריי הונדערט אתרוגי‪ .‬פארשטייט זי אז כ'האב געהאט די געלעגענהייט האב‬ ‫אי טאקע געוועלט א שיינע אתרוג מיט אלע מעלות עס איז געווע אינגאנצ ריי פו‬ ‫אויב ביז אראפ"‪.‬‬ ‫"אי געדענק דעמאלטס איז צו מיר אריבערגעקומע ר' ישראל דרעזנער‪ ,‬ער האט‬ ‫געהאנדלט מיט דימאנט‪ ,‬ער איז אריבערגעקומע צו מיר ערב סוכות‪ ,‬מיט א ‪'10‬נער ל‪+,‬‬ ‫)מיט וואס מ'קוקט דימאנט( או ער האט געקוקט דערוי" אנדערטהאלב שעה‪ ,‬או ער האט‬ ‫באשטעטיגט אז דער אתרוג איז "לאפ ריי"‪.‬‬ ‫רופט ער זי א צו מיר "חיי מרדכי אי געב דיר הונדערט דאלאר אוי" דע אתרוג‬ ‫)הונדערט דאללער אי יענע צייט איז געווע א הו רב(‪ .‬אבער אי האב אי געזאגט "אי געב דיר נישט‬ ‫דע אתרוג"‪ .‬ר' ישראל האט זי צובייזערט אוי" מיר‪ :‬אי וויל דא עס געב פאר‬ ‫רבי'‪"...‬‬ ‫האב אי אי געזאגט "מהאי טעמא וויל אי עס טאקע נישט געב‪ ,‬ווייל אי וויל עס‬ ‫געב פאר' רבי'‪"...‬‬ ‫די ערשטע נאכט סוכות נאכ דאווענע האב אי אהיימבאגלייט דע רבי' פו 'נעפ‬ ‫מענשא' ביז צו רבי' אהיי‪ .‬אונטערוועגענס האב אי געזאגט פאר רבי'‪ :‬אי האב א‬ ‫אתרוג וואס האט אלע מעלות וואס א אתרוג קע פארמאג‪ ,‬או ישראל דרעזנער האט עס‬ ‫היינט נאכמיטאג באקוקט מיט א ‪ 10‬לאפ‪ ,‬או ס'איז ריי פו אויב ביז אראפ"‪.‬‬ ‫פרעגט מי דער רבי‪" :‬נו‪ ,‬פארוואס ביסטו נישט געקומע בייטאג?"‬ ‫אי האב באמת דוקא נישט געוואלט גיי געב דע אתרוג פאר רבי' בייטאג‪ ,‬ווייל‬ ‫דער רבי וואלט זיכער נישט גענומע פו מיר דע אתרוג במתנה‪ ,‬או ער וואלט זי ווע‬ ‫געשפארט צו באצאל‪ ,‬או אי האב דאס דוקא געוואלט געב פאר רבי' במתנה‪.‬‬ ‫פאר רבי' אבער האב אי דאס נישט געוואלט זאג‪ ,‬האב אי גענטפערט אז כ'האב‬ ‫נישט געקענט אריינגיי ווייל ס'איז געווע געשפארט די טיר‪) .‬אי האב נישט מורא געהאט צו זאג דע‬ ‫תירו‪ #‬ווייל כ'האב געוואוסט די טיר איז טאקע פארשפארט געווע‪ ,‬ווייל ביי בינד דע לולב האט דער רבי געהאלט די טיר‬ ‫פארשפארט‪ ,‬ער האט דערביי געהאט א גאנצע עבודה וואס קיינער האט נישט געטארט מיטהאלט(‪.‬‬

‫זאגט מיר דער רבי "דא וועסטו קומע מארג אינדערפרי איידער אתרוג בענטש‪,‬‬ ‫כ'וועל דיר דעמאלטס געב א צווייט אתרוג"‪.‬‬ ‫מארג‪ ,‬דע ערשט טאג סוכות אינדערפרי ווע ס'איז נאר טאג געוואר‪ ,‬בי אי שוי‬ ‫געשטאנע אונט ביי די טיר פו רבי'נס הויז‪ ,‬דער רבי עפענט די טיר‪ ,‬או פרעגט מיר‪ :‬נו‪,‬‬ ‫האסטו געברענגט די אתרוג?‪ ,‬זאג אי 'יא'‪.‬‬ ‫דער רבי איז אריינגעגאנגע אי זיי קליינע סוכה'לע‪ ,‬עס איז געווע פול מיט‬ ‫לעקטערלע‪ .‬דער רבי נעמט דע אתרוג אי די האנט אריי או ער באטראכט דאס גוט‪ ,‬ער‬ ‫רופט זי א‪" :‬ס'האט דא גארנישט קיי צורה פו קיי אר‪ #‬ישראל אתרוג"‪.‬‬ ‫האב אי געזאגט פאר רבי' אז ס'האט א צורה פו א פארגער אתרוג‪ .‬זאגט דער רבי‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫"דאס קוק אי טאקע‪ ,‬ס'זעהט אויס ווי א פארגער אתרוג"‪) .‬פארגער‪ ,‬איז א געגענט אי גריכנלאנד‪ ,‬דער‬ ‫שינאווער רב זי"ע האט מקפיד געווע צו נעמע פו דארט א אתרוג(‪.‬‬

‫פרעגט מי דער רבי‪" :‬פו וואנעט ווייסטו פו א פארגער אתרוג" האב אי‬ ‫גענטפערט "אז דער הוניאדער רב ז"ל האט מי געוויז די סימני פו א טערקישע טלית‬ ‫או פו א פארגער אתרוג"‪.‬‬ ‫פרעגט מי דער רבי "וואס זענע די סימני?" אי בי צוגעגאנגע צו רבי' או אי‬ ‫האב אי געוויז די סימני‪ .‬דער אתרוג וואס אי האב געהאט געגעב פאר רבי' איז‬ ‫נישט געווע קיי 'פארגער'‪ ,‬ס'איז געווע פו אר‪ #‬ישראל‪ ,‬א אר‪ #‬ישראל'דיגער אתרוג‬ ‫וואס האט אוי געהאט די סימני פו די בלעטערלע פו א פארגער אתרוג‪ ,‬עס האט‬ ‫סימני אויב או אונט‪.‬‬ ‫דער רבי קוקט או ער רופט זי א "דא קע מע דא נישט אזוי זעה לאמיר‬ ‫ארויפגיי אי שטוב‪ ,‬או דארט לאמיר זע"‪.‬‬ ‫דער רבי איז ארויפגעגאנגע אי שטוב‪ ,‬או זי געשטעלט ביי איי פענסטער‪ .‬ער האט‬ ‫דארט געהאט צוויי פענסטער איינס קעג צווייט ביי די ווינקלע פו שטוב‪ ,‬דער רבי איז‬ ‫געגאנגע צו איי פענסטער או געשטאנעע דארט אפשר א האלבע שעה דערנא‬ ‫געגאנגע צו אנדער פענסטער או געשטאנע דארט או געקוקט דערנא האט זי דער‬ ‫אנגערופ‪" :‬דאס איז טאקע א שיינער אתרוג‪ ,‬נו‪ ,‬דו האסט דע א אנדער אתרוג?"‬ ‫האב אי געענטפערט "ניי‪ ,‬דער רבי האט דא אסא אתרוגי"‪.‬‬ ‫זאגט דער רבי "נו‪ ,‬וועסט אריינקומע נאכ אתרוג בענטשע‪ ,‬וועל מיר זעה"‪ .‬אי‬ ‫האב צוגעווארט ביז נאכדע וואס דער רבי האט אתרוג געבענטשט‪ ,‬ס'איז שוי געווע‬ ‫האלב על"‪ ,‬אדער על"‪ ,‬אויפ טיש איז דארט געלעג אסא אתרוגי‪ ,‬אריינגעלייגט אי די‬ ‫קלאטש‪ ,‬אי די ווארע‪.‬‬ ‫דער רבי איז צוגעגאנגע צו טיש או זי ארומגעקוקט אוי" די אתרוגי‪ ,‬או האט‬ ‫פו דארט ארויסגענומע א אתרוג‪ ,‬או ער האט עס מיר געגעב‪ ,‬או זי אנגערופ‪" :‬אבער‬ ‫נאכ דאווענע זאלסטו מיר עס צוריקברענגע"‪.‬‬ ‫יעד טאג בי אי געקומע צו רבי' נא א אתרוג‪ ,‬דער רבי האט מיר אלס געגעב‬ ‫א אנדער אתרוג‪ ,‬או יעדע מאל באזונדער האט ער מיר געזאגט‪ :‬נאכ דאווענע זאלסטו‬ ‫מיר עס צוריקברענגע"‪...‬‬ ‫אי האב דעמאלטס אפגעציילט די אתרוגי וואס זענע געלעג אויפ טיש‪ ,‬אי האב‬ ‫געזעה ניי אתרוגי‪ ,‬דער רבי האט אלס געהאט ‪ 98‬אתרוגי‪ ,‬קיינער האט נישט געזעה‬ ‫אוי" וואס דער רבי האט באמת אתרוג געבענטשט‪ ,‬דער רבי האט זייער מקפיד געווע אז‬ ‫קיינער זאל נישט זעה זיי עבודה ביי אתרוג בענטש‪ ,‬ער פלעגט פארשליס די טיר‪ ,‬או‬ ‫פארדעק אפילו דע שליסל לא‪ ,‬ער האט בכונה זייער באהאלט זיי עבודה בשעת'‬ ‫אתרוג בענטש‪ ,‬אזוי אז קיינער האט נישט געוואוסט אוי" וועלכע פו די ניי אתרוגי דער‬ ‫רבי האט געבענטשט‪) .‬חיי מרדכי שטיינבערג(‬ ‫ג' תתקג( עס דערציילט אונזער עלטער באבע תחי' אשת‬ ‫‪ì"æ ùèéååà÷øòá ïäëä ùøòä ïéîéðá 'ø ç"äøä‬‬

‫‪ìçø úéá ìäðî‬‬

‫וברית אבות לבני תזכור‬ ‫מיי עלטער זיידע ‪ ȇ˜Â· „"·‡ Ï"Ê Ò‡¯‚ ԉΉ ‰˘Ó '¯ ˆ"‰‚‰‬איז אלס בחור‬ ‫אמאל געווע אונטערוועגנס גייענדיג צופיס אהיי פו די ישיבה‪ ,‬אויפ וועג האט ער‬ ‫געדארפט אדור גיי א וועלדל‪ ,‬זייענדיג אי וואלד האט ער זי פלוצלינג געזע שטיי‬ ‫נעב א גוי‪ ,‬דער גוי גיט אי א קלאפ אי די פלייצע או בעט אי אז ער זאל אי געב‬ ‫אביסל פייער‪ ,‬דער זיידע האט אי געענטפערט אז זיי טאטע האט אי אויסגעלערנט‬ ‫נישט צו געב פייער פאר א אומבאקאנט מענטש‪.‬‬ ‫האט דער גוי אי געפרעגט "ווער איז דיי טאטע?" האט ער געענטפערט אז זיי‬ ‫טאטע איז ר' וואל" גראס פו טיסאלאדאני‪ ,‬פרעגט אי דער גוי מיט א פריינטליכקייט‬ ‫"אה‪ ,‬דו ביסט דאס משה?!" זאגט ער אז יא‪ ,‬האט אי דער גוי דערציילט אז זיי נאמע‬ ‫איז 'ראזשא שאנדאר'‪ ,‬דער נאמע וואס איז געווע באוואוסט אי די גאנצע געגנט אלס‬ ‫הויפט רויבער‪ ,‬אלע האב געציטערט פו דע נאמע‪ ,‬או דא שטייט ער פאר אי פני אל‬ ‫פני‪.‬‬ ‫אבער וויבאלד דער רויבער איז באאיינדרוקט געוואר פונע ענטפער פו דע‬ ‫בחור'ל‪ ,‬או ווי עס ווייזט אויס האט ער אי געדענקט פו ווע ער איז געווע דער שבת גוי‬ ‫ביי זיי אי דאר"‪ ,‬האט זי אי אי ערוועקט א געפיל פו רחמנות‪ ,‬או ער האט אי‬ ‫ארויסבאגלייט ביז אינדרויס פו וואלד‪ ,‬מאכנדיג זיכער אז ער ווערט נישט באפאל אויפ‬ ‫וועג פו א אנדער רויבער‪ ,‬אזוי איז דער זיידע אנגעקומע אהיי בשלו אי זכות פו‬ ‫כיבוד אב‪) .‬ארי' לייבוש גלאנ‪ ,#‬שמואל עמר גלאנ‪(#‬‬


‫שנה ב' ‪ -‬גליון ס"ב‬

‫פרשת‬

‫תולדות‬ ‫תשע"ז‬

‫א אוצר פון דברי תורה און‬ ‫דערציילונגען פון צדיקים‬

‫מכון‬

‫כרם בית‬ ‫שמואל‬ ‫אלכסנדר‬

‫יו"ל בס"ד ע"י‬ ‫מכון כרם בית שמואל‬ ‫שע"י חסידי אלכסנדר‬ ‫בנשיאות כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬

‫מכרם רבותינו‬ ‫וְ יִ ֶּתן לְ ָך הָ ֱא ִֹלקים‬ ‫ְׂשכַ ר און ברכות ָאן א שיעור‬ ‫וְיַחזֹור‬ ‫ֹלקים ‪ֵ -‬יִּתן ְ‬ ‫"וְיִּתן לְָך הָ אֱ ִ‬ ‫רש"י זאגט אויפן פסוק ֶ‬ ‫וְיִּתן" אז דער אייבישטער וועט האלטן אין איין געבן‬ ‫ֵ‬ ‫איינמאל און נאכאמאל‪ .‬רש"י איז אבער נישט מסביר‬ ‫וואס די כוונה פון דעם איז‪ ,‬און וואס איז דער פשט אז דער‬ ‫אייבישטער וועט געבן נאך און נאך‪.‬‬ ‫מרן דער תפארת שמואל זי"ע איז מפרש דער ענין‪,‬‬ ‫לויט ווי עס איז באקאנט פון ספרים הקדושים אז דער‬ ‫אייבישטער וויל שטענדיג נאר געבן גוטס פאר א איד‪ ,‬און‬ ‫פון הימל שיקט מען טאקע אראפ שטענדיג נאר גוטע‬ ‫השפעות‪ ,‬ווי עס שטייט אין פסוק (איכה ג') מפי עליון לא תצא‬ ‫הרעות‪ .‬נאר אויב א איד פירט זיך נישט אויף ווי עס דארף‬ ‫צו זיין ח"ו‪ ,‬און עס קומט איהם אן עונש‪ ,‬ווערט די גוטע‬ ‫השפעה איבערגעדרייט אויף שלעכטס רח"ל‪ ,‬כאטשיג‬ ‫עס האט זיך אנגעהויבן אלס א גוטע השפעה‪ ,‬דאָ ך איז‬ ‫עס דורך די עבירות פונעם מענטש 'נ ְִתגַ ֵׁשם' געווארן און‬ ‫געטוישט געווארן צו א עונש ח"ו‪ .‬און באמת האט כביכול‬ ‫דער אייבישטער גרויס צער פון דעם אז די השפעות ווערן‬ ‫געטוישט צו שלעכטס‪ ,‬ווייל דער אייבישטער וויל נאר די‬ ‫טובה פון זיינע קינדער‪ ,‬און ער וויל און ער האָ פט אז די אידן‬ ‫זאל יא זיין ווערד צו באקומען די ברכות און די שכר פון‬ ‫הימל‪ ,‬און אז עס זאל אנקומען צו זיי גאנצערהייט‪.‬‬ ‫דאס לערנט אונז דער תנא (אבות פרק ד') ְ"ׂשכַ ר מִ צְ וָה‬ ‫מִ צְ וָה" אז ווען דו פירסט זיך ווי עס דארף צו זיין און דו‬ ‫באקומסט די שכר מצוה וואס דער אייבישטער האט דיר‬ ‫געשיקט‪ ,‬דאס אליין איז א מצוה‪ ,‬ווייל מיט דעם אליין אז‬ ‫מ'האט באקומען די גוטע השפעה‪ ,‬מאכט מען א נחת רוח‬ ‫און א תענוג פאר השי"ת אז ער האט אונז געקענט גוטס‬ ‫טוהן‪ .‬און דאס זעלבע איז פארקערט ח"ו ְ"ׂשכַ ר עַ בֵ ָירה‬ ‫עַ בֵ ָירה" אז מ'טוט אן עבירה און מ'ברענגט אויף זיך אן עונש‬ ‫רח"ל‪ ,‬דאס אליין האט אין זיך נאך א עבירה דאס וואס מ'איז‬ ‫מצער די שכינה הק' מיט דעם אז מיר דארפן באקומען‬ ‫עונשים‪.‬‬ ‫"יִּתן וְ ְיַחזֹור וְ ֵיִּתן"‬ ‫און דאס איז דער ענין וואס שטייט דא ֵ‬ ‫ווייל אז א איד איז וואויל און ערליך‪ ,‬און ער איז גורם אז דער‬ ‫אייבישטער וועט איהם קענען געבן ברכות און שכר‪ ,‬וועט‬ ‫ער דאָ ך מיט דעם אליין טוהן א מצוה און שאפן א נחת רוח‬

‫גליון עוללות הכרם ‪ /‬אלכסנדר‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫וויינגארטען‬ ‫ָ‬ ‫פון אונזער הייליגער‬ ‫פארן אייבישטער‪ ,‬און ממילא וועט איהם דער אייבישטער‬ ‫געבן שכר אויף דעם אויך‪ ,‬און ווילאנג ער פירט זיך ערליך‬ ‫און ער איז ווערד צו באקומען שכר‪ ,‬וועט ער שטענדיג‬ ‫באקומען נאך און נאך שכר אויף דעם אליין‪ ,‬און ס'האט‬ ‫נישט קיין סוף און קיין עק‪ ,‬ווייל מיט יעדע שכר וואס ער איז‬ ‫ראוי צו באקומען‪ ,‬איז ער מקיים דערמיט א פרישע מצוה‬ ‫און א נחת רוח צו השי"ת און ער ווערט באזונדער באלוינט‬ ‫אויף דעם אויך‪.‬‬ ‫(עפ"י ספה"ק תפארת שמואל ח')‬

‫ּבָ א ָא ִחיָך ּבְ ִמ ְר ָמה וַ יִ ַקח ּבִ ְרכָ ֶתָך‬ ‫די ברכות פאר אלע דורות‬ ‫עס איז באקאנט די קשיא וואס די וועלט פרעגט‪,‬‬ ‫פארוואס טאקע האט דער אייבישטער געמאכט אז די‬ ‫ברכות פון יצחק זאלן אנקומען צו יעקב אבינו אויף דעם‬ ‫אופן בגניבה‪ ,‬אז יצחק זאל מיינען אז ער בענטשט עשו און‬ ‫דערווייל איז עס גאר געווען יעקב‪ ,‬פארוואס האט נישט‬ ‫דער אייבישטער געמאכט לכתחילה אז יצחק זאל בענטשן‬ ‫יעקב מיט כוונה‪ ,‬און וויסן אז ער בענטשט יעקב‪.‬‬ ‫דער אלטער רבי פון ווארקא הרה"ק רבי יצחק זי"ע‬ ‫האט געזאגט א טעם‪ ,‬ווייל די ברכות זענען נישט נאר‬ ‫געגעבן געווארן פאר יעקב אבינו אליין‪ ,‬נאר אויך פאר זיינע‬ ‫קינדער און קינדס קינדער און אלע זיינע דורות ווייטער‪,‬‬ ‫און דעריבער אויב וואלט יצחק געבענטשט יעקב מיט א‬ ‫כוונה פאר יעקב אבינו‪ ,‬קומט אויס אז מיר וואלטן באקומען‬ ‫די ברכות נאר אויב מיר פירן זיך אויף אינגאנצן ערליך אזוי‬ ‫ווי 'יעקב' און מיר זענען ווערד צו באקומען די ברכות וואס‬ ‫זענען געגעבן געווארן פאר אזא צדיק ווי יעקב‪ .‬דעריבער‬ ‫האט דער אייבישטער געטוהן א חסד און געמאכט אז יצחק‬ ‫זאל וועלן בענטשן דוקא עשו‪ ,‬און ער האט געגעבן די ברכות‬ ‫מיט א כוונה צו 'עשו הרשע'‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬זענען מיר שטענדיג‬ ‫ווערד צו באקומען די ברכות‪ ,‬ווייל דער שוואכסטער איד‬ ‫איז אלעמאל בעסער ווי עשו הרשע‪ ,‬און ממילא איז עס‬ ‫פאר אונז א טובה אז מיר וועלן שטענדיג קענען זוכה זיין‬ ‫צו די ברכות‪ ,‬אפילו מיר זענען טאקע נישט פונקט ווי יעקב‪,‬‬ ‫אבער מיר זענען נאך אלץ בעסער ווי עשו וואס צו איהם‬ ‫האט יצחק אינזין געהאט ווען ער האט געטיילט די ברכות‪.‬‬ ‫(עפ"י ספה"ק ישמח ישראל י"ב)‬

‫ענבי הכרם‬ ‫זהירות פון פאלשע מצוות‬ ‫איינס פון די וועגן וויאזוי דער יצר הרע קומט צו א מענטש איהם‬ ‫איינרעדן צו טוהן אן עבירה‪ ,‬איז דורך דעם וואס דער יצר הרע זאגט איהם‬ ‫"עס איז א מצוה אזוי צו טוהן"‪ ,‬ער נעמט די עבירה און וויקלט דאס איין‬ ‫אין א מלבוש פון א 'מצוה' כאילו עס איז יעצט דער רצון ה' אז מ'זאל אזוי‬ ‫טוהן‪ ,‬און מיט דעם לאזט זיך דער מענטש גרינג פאַ רנאַ רן איהם צו פאלגן‪.‬‬ ‫און אזוי איז באקאנט דער טייטש פונעם בעל שם טוב הקדוש זי"ע‬ ‫אויף די ווערטער פון די גמרא אין מסכת שבת (ע"ה‪" ).‬שוחט משום מאי‬ ‫חייב? רב אמר משום צובע" [פשוט פשט מיינט דאס אז דער איסור פון‬ ‫שחט'ן א בהמה אין שבת‪ ,‬איז צוליב דעם וואס מ'פאַ רבט איר פעל רויט‬ ‫מיט די בלוט וואס קומט ארויס דורך די שחיטה]‪ ,‬האט דער בעש"ט‬ ‫געזאגט אז דאס גייט ארויף אויפן יצר הרע וואס ער וועט אנגערופן‬ ‫'שוחט' (וויבאלד ער איז דער מלאך המות וואס הרג'עט די מענטשן‪ ,‬זעה אין תוספות‬ ‫דארט אז מ'רעדט פון 'שוחט דעלמא' וואס דאס איז א רמז אויפן יצר הרע וואס ֶׁשחט אלע‬

‫מענטשן פון די וועלט)‪ ,‬און חז"ל וואונדערן זיך פארוואס וועט דער יצר הרע‬ ‫זיין חייב מיתה לעתיד לבוא ווען משיח וועט קומען און השי"ת וועט‬ ‫איהם משפט'ן‪ ,‬לכאורה קומט איהם נישט קיין עונש‪ ,‬וויבאלד ער האט‬ ‫ערליך אויסגעפירט זיין תפקיד און צוגערעדט מענטשן צו טון עבירות‪,‬‬ ‫וואס צו דעם איז ער באשאפן געווארן‪ .‬נאר דער תירוץ איז ‪-‬זאגן אונז‬ ‫חז"ל‪" -‬משום צובע" וויבאלד ער 'פאַ רבט' אפ די עבירות און ער מאכט זיי‬ ‫אויסזען ווי מצוות‪ ,‬דאס איז שוין נישט געווען א חלק פון זיין אויפגאבע!‬ ‫דער יצה"ר דארף טאקע צורעדן מענטשן צו טוהן עבירות‪ ,‬אבער נישט‬ ‫'פארבן' די עבירה אז דער מענטש זאל מיינען אז דאס איז גאר א מצוה‪.‬‬ ‫אין ספר קדושת לוי שטייט‪ ,‬אז דאס איז דער פשט אין די תפלה וואס‬ ‫יעקב אבינו האט געבעטן אין פרשת וישלח "הַ צִ י ֵלנִי נָא מִ יַד אָ חִ י מִ יַד עֵ ָׂשו"‪,‬‬ ‫אז דער אייבישטער זאל איהם ראטעווען פונעם יצר הרע וואס קומט צו‬ ‫גיין פאַ רשטעלט ווי א 'ברודער' וואס דעמאלטס דארף מען א באזונדערע‬ ‫סייעתא דשמיא‪ ,‬ווען דער יצה"ר מאכט זיך ווי מיין ברודער וואס מיינט‬ ‫מיין טובה און וויל מיך 'מְ זַּכֶ ה' זיין מיט א פאלשע מצוה‪ ,‬זאלסטו מיר‬ ‫ראטעווען פון איהם‪.‬‬ ‫אין ספר תורי זהב שרייבט ער אויפן פסוק אין אונזער פרשה וְהָ יָה‬ ‫ָארָך‪ :‬זייער אסאך מאָ ל קומט דער יצר‬ ‫ּכַאֲ ֶׁשר ָּת ִריד ּופָ ַר ְק ָּת עֻ לֹו מֵ עַ ל צַ ו ֶ‬ ‫הרע צום מענטש און ער רעדט איהם איין פארשידענע נייע 'מִ צְ וֹות' וואס‬ ‫ער זאל לויפן מקיים זיין‪ ,‬ווי צום ביישפיל "יענער איז א רשע און ס'איז‬ ‫ממש א מצוה איהם צו רודפ'ן און טשעפענען" און אזוי איז פארהאן פיל‬ ‫מיט זאכן וואס דער יצר הרע איז מחדש פארן מענטש אז עס איז מצוה‬ ‫צו טוהן‪ .‬דאס זאגט אונז דא די תורה הק' אז א איד זאל זיך שטענדיג‬ ‫האלטן נאר צו די אלטע תרי"ג מצוות וואס דער אייבישטער האט געגעבן‪,‬‬ ‫און מער פון דעם זאל ער קיינמאל נישט טוהן‪" .‬וְהָ יָה ּכַאֲ ֶׁשר ָּת ִריד" אז‬ ‫דו וועסט פלוצלינג טרעפן נאך מצוות‪ ,‬ווי עס איז מרומז אינעם ווארט‬ ‫תרי"ד וואס איז איינס מער פון תרי"ג‪ּ" ,‬ופָ ַר ְק ָּת עֻ לֹו" זאלסטו וויסן אז ס'איז‬ ‫נישט קיין מצוה‪ ,‬נאר ס'איז בלויז 'פריקת עול' ווי דער יצה"ר פראבירט‬ ‫אראפצּווואַ רפן פון דיר דער עול פון השי"ת‪.‬‬ ‫א‬


‫פירותיך מתוקים‬ ‫וַ יֵעָ ֶתר לֹו ה'‬ ‫די תורה הק' דערציילט אונז אז יצחק און רבקה האבן‬ ‫ביידע מתפלל געווען צום באשעפער‪ ,‬אבער "וַיֵ עָ ֶתר לֹו"‬ ‫דער אייבישטער האט אויסגעהערט זיין תפלה ‪ -‬די תפלה‬ ‫פון יצחק‪ ,‬ווי רש"י זאגט "לֹו וְֹלא לָּה"‪.‬‬ ‫דער אלטער רבי הרה"ק רבי יצחק פון ווארקא זי"ע‬ ‫האט געזאגט פשט‪ ,‬ווייל א איד דארף דאווענען מיט א‬ ‫שמחה און א געשמאק‪ .‬זיין תפלה דארף ווערן געזאגט מיט‬ ‫לויב און דאנק צו השי"ת אויף אלעס וואס ער האט געהאט‬ ‫ביז אהער‪ ,‬און בעטן און דאווענען אויף ווייטער‪ .‬די צדיקת‬ ‫רבקה האט אבער מתפלל געווען מיט א געוויין און מיט‬ ‫טרערן‪ ,‬ווי עס איז די טבע פון פרויען איז אז זיי דאווענען‬ ‫מיט א געוויין און מיט טרערן‪ ,‬און כאטשיג דאס איז גאר‬ ‫דאך האט אבער יצחק אבינו'ס‬ ‫א חשוב'ע זאך אין הימל‪ָ ,‬‬ ‫תפלה געהאט א גרעסערע מעלה ווייל עס איז געזאגט‬ ‫געווארן מיט שמחה און נישט מיט צער‪ ,‬און דעריבער האט‬ ‫דער אייבישטער געהערט זיין תפלה "לֹו וְֹלא לָּה"‪.‬‬ ‫(שלשה ספרים נפתחים)‬

‫ַהקֹל קֹול יַעֲ קֹב וְ ַה ַיָדיִם ֵיְדי עֵ ָׂשו‬ ‫דער רבי פון לובלין ‪ -‬דער חוזה זי"ע האט געטייטש‬ ‫ַ"הקֹל קֹול יַ עֲ קֹב" ווען עס הערט זיך דער קול פון תורה און‬ ‫תפלה אין די בתי מדרשים און אידן פירן זיך ווי עס דארף‬ ‫צו זיין‪ ,‬דעמאלטס וועלן זיי נישט דארפן אליינס ארבעטן‬ ‫אין א קליין‬ ‫דערפל מיט'ן נאמען‬ ‫זעלען נישט ווייט‬ ‫פון לעלוב‪ ,‬האט‬ ‫געוואוינט א איד א‬ ‫צדיק מיט'ן נאמען‬ ‫רבי דוד‪ ,‬רבי דוד איז‬ ‫געווען גאר שטארק‬ ‫באפריינדעט מיט‬ ‫הרה"ק רבי דוד'ל לעלובער זי"ע‪ ,‬און‬ ‫אינאיינעם פלעגן די צוויי חברים פארן‬ ‫ָאפט קיין לובלין צום חוזה זי"ע‪.‬‬

‫ְּכ ֵר ַיח‬ ‫ָש ֶׁדה‬ ‫ֲא ׂ ֶשר‬ ‫ֵ ּברֲ כ ֹו ה'‬

‫אמאל ווען זיי האבן‬ ‫האט פאסירט ָ‬ ‫געוואלט פארן קיין לובלין‪ ,‬איז רבי‬ ‫דוד'ל לעלובער געקומען קיין זעלען‬ ‫אפצונעמען זיין פריינט רבי דוד און‬ ‫ממשיך זיין מיט איהם ווייטער זיין‬ ‫נסיעה קיין לובלין‪ .‬רבי דוד זעלענער‬ ‫האט מודיע געווען פאר זיין ווייב אז‬ ‫היינט וועלן זיי האבן א חשוב'ער גאסט‬ ‫אין זייער הויז‪ ,‬זיין פריינט רבי דוד'ל‬ ‫לעלובער‪ ,‬און אז זי זאל אנגרייטן א‬ ‫סעודה פארן גאסט‪.‬‬ ‫אינעם הויז פון רבי דוד זעלענער‬ ‫האט געהערשט א גרויס ארימקייט‪,‬‬ ‫דער צדיק מיט זיין ווייב האבן געלעבט‬ ‫אין גרויס דחקות און נויט‪ ,‬און האבן‬

‫א נקודה‬

‫‪...‬‬

‫ב‬

‫דברי תורה אויף פרשת השבוע און ענינא דיומא‬ ‫שווער אויף פרנסה‪ ,‬ווי חז"ל זאגן אין מסכת ברכות (ל"ה‪):‬‬ ‫אז ווען אידן טוען דעם רצון ה' וועט זייער ארבעט געטוהן‬ ‫ווערן דורך אנדערע‪ .‬און עס וועט מקויים ווערן ביי זיי‬ ‫"וְהיָ ַדיִ ם יְ ֵדי עֵ ָׂשו" אז די הענט פון עשו וועלן ארבעטן פאר‬ ‫ַ‬ ‫זיי‪ ,‬וויבאלד יצחק האט געבענטשט יעקב אז ער וועט זיין‬ ‫האר איבער זיין ברודער‪ ,‬און עשו איז דער קנעכט‪,‬‬ ‫דער ַ‬ ‫פארמאגט‬ ‫ָ‬ ‫דאך אז אלעס וואס א קנעכט‬ ‫און די הלכה איז ָ‬ ‫האר‪ ,‬און ממילא קומט זיך פאר די‬ ‫באלאנגט פאר זיין ַ‬ ‫קינדער פון יעקב אלעס וואס עשו ארבעט‪ ,‬פארדינט‪ ,‬און‬ ‫(זאת זכרון)‬ ‫ ‬ ‫פארמאגט‪ .‬‬ ‫ָ‬

‫ְיִק ְרבּו ֵיְמי ֵאבֶ ל ָאבִ י‬ ‫נאכדעם וואס יעקב אבינו האט אוועקגענומען די‬ ‫ברכות פון עשו‪ ,‬האט עשו געטראכט ביי זיך אין הארצן אז‬ ‫ווען ס'וועלן קומען די טעג פון ַאבֵ לּות נאך יצחק'ס פטירה‬ ‫דעמאלטס וועט ער נקמה נעמען און הרג'ענען יעקב‪ .‬דער‬ ‫כלי יקר זאגט אז דערפאר האט עשו געוואלט ווארטן דוקא‬ ‫אויף די טעג פון אבלות און טרויער‪ ,‬וויבאלד די הלכה אזי‬ ‫דאך אז א ָאבֵ ל טאר נישט לערנען קיין תורה‪ ,‬ווייל תורה‬ ‫ָ‬ ‫ברענגט שמחה ווי עס שטייט אין פסוק "פקודי ה' ישרים‬ ‫משמחי לב"‪ .‬און די תורה באשיצט אויף א מענטש און היט‬ ‫איהם אפ פון אלע שלעכטס‪ ,‬און דעריבער אין יענע טעג‬ ‫ווען יעקב וועט נישט קענען עוסק זיין אין תורה‪ ,‬וועט ער‬ ‫(כלי יקר)‬ ‫זיך קענען נוקם זיין אין איהם‪ .‬‬

‫זיך שטענדיג באגנוגט מיט כמעט‬ ‫גארנישט צו עסן‪ .‬הערנדיג אז זיי וועלן‬ ‫האבן אזא געהויבענעם גאסט‪ ,‬איז די‬ ‫רעביצין ארויסגעלאפן אין וואלד צו‬ ‫קלויבן עטליכע העלצער אז זי זאל‬ ‫האבן מיט וואס צו הייצן דעם אויוון‪.‬‬ ‫און דערנאך איז זי אהיימגעקומען און‬ ‫גענומען דאס לעצטע ביסל מעל וואס‬ ‫פארמאגט אין שטוב‪ ,‬און זי‬ ‫ָ‬ ‫זיי האבן‬ ‫האט דאס אויסגעמישט מיט וואסער‬ ‫און געשטעלט קאכן אויפן פייער‪ ,‬און‬ ‫פון די מאכל האט זי דערלאנגט פאר‬ ‫רבי דוד'ל לעלובער און פאר איר מאן‪.‬‬ ‫נאכ'ן עסן און בענטשן האבן זיך די צוויי‬ ‫צדיקים ארויסגעלאזט אויפן וועג קיין‬ ‫לובלין‪.‬‬ ‫אהיימקומענדיג פון לובלין‪ ,‬האט‬ ‫רבי דוד'ל לעלובער דערציילט פאר זיין‬ ‫רעביצין אז אינעם הויז פון זיין פריינט‬ ‫רבי דוד אין זעלען האט ער געגעסן‬ ‫א זעלטן גוטע מאכל אין וועלכע ער‬ ‫האט ממש געשפירט א טעם גן עדן‪.‬‬ ‫די רעביצין פון רבי דוד'ל לעלובער‬ ‫וואס האט גוט געקענט איר מאן און‬ ‫געוואוסט ווי ווייט ער איז אפגעזינדערט‬ ‫פון הנאת עולם הזה און שפירט כמעט‬ ‫נישט קיין טעם אין קיין עסן‪ ,‬האט זיך‬ ‫שטארק געוואונדערט וואס איז געווען‬

‫דער אויסערגעווענליכע מאכל וואס‬ ‫איר מאן האט אזוי ליב געהאט‪ .‬איז‬ ‫זי אריבערגעגאנגען צום שכינות'דיגן‬ ‫זעלען צו פרעגן דארט פון רבי דוד'ס‬ ‫ווייב וואס איז געווען די גוטע שפייז‬ ‫וואס זי האט אנגעגרייט‪.‬‬ ‫ווען רבי דוד זעלענער'ס ווייב‬ ‫האט געהערט די פראגע האט זי‬ ‫געענטפערט מיט א פשטות‪ ,‬כ'וועל‬ ‫דיר זאגן דעם אמת‪ ,‬היות איך האב‬ ‫גארנישט געהאט אינדערהיים‪ ,‬אפילו‬ ‫נישט אביסל געווירצן אדער פעטנס‬ ‫מיט וואס אריינצוגעבן א טעם אין‬ ‫דאס עסן‪ ,‬האב איך אויפגעהויבן מיינע‬ ‫אויגן מיט א געבעט צו השי"ת און‬ ‫געזאגט "רבונו של עולם די ווייסט אז‬ ‫איך וואלט געוואלט צושטעלן פון דאס‬ ‫שענסטע און דאס בעסטע פאר אזא‬ ‫צדיק צו עסן‪ ,‬נאר וואס זאל איך טוהן אז‬ ‫איך האב גארנישט אין מיין הויז‪ ,‬אבער‬ ‫דאך א גן עדן‪,‬‬ ‫דו רבוש"ע דו האסט ָ‬ ‫בעט איך דיר שיק אריין א טעם גן עדן‬ ‫אין דאס עסן אז דער צדיק זאל הנאה‬ ‫האבן"‪ ...‬דעמאלטס איז נתגלה געווארן‬ ‫דער סוד פון דעם גוטן טעם וואס רבי‬ ‫דוד'ל לעלובער האט טועם געווען אין‬ ‫(קודש הילולים)‬ ‫די ארימע עסן‪.‬‬

‫הרה"ק דער רבי רבי העניך פון אלכסנדר זי"ע האט געזאגט‪:‬‬

‫האלטן און‬ ‫לֹוקת" אז דו וועסט עס נישט ַ‬ ‫"אין ַמ ֲחזִ ִיקין ּבְ ַמ ְח ֶ‬ ‫חז"ל זאגן ֵ‬ ‫באטראכטן ווי א מחלוקת‪ ,‬וועסטו קענען שלום מאכן מיט יענעם‪.‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אוצר‬ ‫הכרם‬

‫אן אוצר פון ידיעות וענינים‪,‬‬ ‫בענינא דיומא ובפרשת השבוע‬ ‫ויזד יעקב נזיד‬

‫ווען עשו איז אהיימגעקומען פונעם פעלד‪ ,‬האט ער‬ ‫געפונען יעקב קאכן לינזן‪ .‬אין פסיקתא (רבתי י"ב ד') שטייט‬ ‫אז וויבאלד עשו האט זיך אנגעהויבן אויפפירן שלעכט‬ ‫און געטוהן עבירות‪ ,‬האט דער אייבישטער דעמאלטס‬ ‫אוועקגענומען די נשמה פון אברהם אבינו ע"ה‪ ,‬וויבאלד‬ ‫דאך צוגעזאגט (בראשית ט"ו) ואתה תבא‬ ‫ער האט איהם ָ‬ ‫אל אבותיך בשלום תקבר בשיבה טובה‪ ,‬און כדי ער זאל‬ ‫טאקע האבן א גוטע עלטער און נישט דארפן צוקוקן‬ ‫וויאזוי זיין אייניקל פירט זיך אויף‪ ,‬דעריבער איז ער‬ ‫דעמאלטס נפטר געווארן‪ .‬ווען עשו איז אריינגעקומען‬ ‫און געזען אז זיין ברודער שטייט און קאכט‪ ,‬האט ער‬ ‫איהם געפרעגט פארוואס עפעס זיצסט דו דא און די‬ ‫קאכסט לינזן‪ ,‬האט איהם יעקב דערציילט אז דער‬ ‫זיידע אברהם איז נפטר געווארן‪ ,‬און זייער טאטע יצחק‬ ‫טרויערט יעצט נאך איהם‪ ,‬און דערפאר קאך איך איהם א‬ ‫מאכל פון ַאב ִֵלים פאר 'סעודת הבראה' איהם צו טרייסטן‬ ‫(ווי די הלכה איז ביי אן אבל ל"ע אז מ'גיבט איהם צו עסן‪ ,‬און מ'פירט‬

‫זיך אז ס'זאל זיין א רינדעכיגע מאכל)‪ ,‬און איך טו דאס צוליב‬ ‫דעם ווייל איך וויל אז דער זיידע אברהם זאל וויסן ווי‬ ‫שטארק איך האב געהאט צער ווען ער איז נפטר געווארן‪,‬‬ ‫און לעתיד לבוא ווען ער וועט אויפשטיין תחיית המתים‬ ‫וועט ער מיך ליב האבן‪.‬‬ ‫ווען עשו האט געהערט די רייד פון יעקב אז ער רעדט‬ ‫איבער תחיית המתים‪ ,‬האט ער איהם געזאגט מיט‬ ‫שפאס "דו שוטה דו האלטסט אז ווען א מענטש איז‬ ‫ַ‬ ‫שוין געשטארבן און ער איז שוין געענדיגט געווארן אין‬ ‫זיין קבר‪ ,‬וועט ער נאך אמאל קענען לעבן?"‪ ,‬און ער‬ ‫האט אפגעלייקנט אין דער ענין פון תחיית המתים‪ .‬און‬ ‫דערפאר האט ער געזאגט "הנה אנכי הולך למות" אז ער‬ ‫גייט שטארבן אויף אייביג און נישט אויפשטיין ביי תחיית‬ ‫המתים רח"ל‪ .‬אויך האט ער דעמאלטס אפגעלאכט פון‬ ‫די בכורה און געזאגט פאר יעקב‪ ,‬די גאנצע בכורה וואס‬ ‫דו מיינסט אז עס איז עפעס ווערד‪ ,‬גיב מיר איין טעלער‬ ‫לינזן און איך פארקויף עס דיר‪ ,‬און דערפאר שטייט "ויבז‬ ‫עשו את הבכורה"‪.‬‬

‫נישט אויפוועקן יענעם‬ ‫אין מדרש הגדול שטייט א דבר נפלא‪ ,‬אז פון דא‬ ‫לערנען מיר ארויס די עניווּת פון יעקב אבינו‪ ,‬ווייל‬ ‫באמת איז געווען ביי יצחק און רבקה אינדערהיים‬ ‫עבדים און שפחות‪ ,‬נאר פונקט דעמאלטס ווען ער איז‬ ‫אהיימגעקומען האט ער געזען אז זיי שלאפן‪ ,‬און ער‬ ‫האט זיי נישט געוואלט אויפוועקן און דעריבער האט ער‬ ‫זיך געשטעלט אליין קאכן‪.‬‬

‫א ביליגע מאכל‬ ‫דער רד"ק שרייבט אז די תורה דערציילט אונז דא די‬ ‫לויב פון יעקב אבינו ע"ה אז ער האט נישט ליב געהאט‬ ‫תענוגי עולם הזה‪ ,‬און ווען ער האט זיך שוין יא געקאכט‬ ‫עפעס צו עסן איז עס געווען בלויז איינפאכע לינזן וואס‬ ‫ס'איז נישט פארהאן קיין שוואכערע מאכל פון דעם‪.‬‬

‫גליון עוללות הכרם ‪ /‬אלכסנדר‬


‫הילולא‬ ‫דצדיקיא‬ ‫הגאון הקדוש‬

‫רבי שמואל‬ ‫איידלס זי"ע‬ ‫דער מהרש"א‬ ‫יארצייט‪:‬‬

‫ה' כסלו שצ"ב‬ ‫דער מהרש"א ‪ -‬הגאון הקדוש רבי שמואל אליעזר‬ ‫הלוי זצוקללה"ה‪ ,‬איז געבוירן געווארן אינעם שטאט‬ ‫קראקא בערך אין יאהר שט"ו‪ ,‬צו זיין פאטער רבי יהודה‬ ‫הלוי סג"ל‪ ,‬וועלכער איז געווען אן אייניקל פון רבי‬ ‫יהודה החסיד דער מחבר פונעם ספר חסידים‪ ,‬און צו‬ ‫זיין מאמע די צדיקת גיטל ע"ה וועלכע איז געווען פון‬ ‫די זעלבע משפחה ווי דער מהר"ל פון פראג זי"ע‪ .‬דער‬ ‫מהרש"א האט מקבל געווען תורה פון זיין טאטע‪ ,‬און‬ ‫ער דערמאנט זיין נאמען און ברענגט חידושי תורה פון‬ ‫איהם עטליכע מאל צווישן זיינע חידושים אויף ש"ס‪.‬‬ ‫ווען ער איז געקומען אין די יארן האט דער‬ ‫מהרש"א חתונה געהאט מיט זיין רעביצין‪ ,‬א טאכטער‬ ‫פון הגאון רבי משה אשכנזי היילפערין און זיין ווייב‬ ‫מרת איידל‪ .‬דער מהרש"א האט דאן געוואוינט אינעם‬ ‫שטאט פויזנא‪ ,‬און שפעטער געגרינדעט דארט א‬ ‫פארגעלערנט און מרביץ תורה‬ ‫ישיבה ווי ער האט ָ‬ ‫געווען פאר תלמידים‪ .‬זיין שוויגער מרת איידל וואס איז‬ ‫געווען א רייכע פרוי‪ ,‬זי האט אויסגעהאלטן די ישיבה‬ ‫און געשפייזט די תלמידים פאר א תקופה פון צוואנציג‬ ‫קאסטן פונעם‬ ‫יאר‪ ,‬ווי אויך האט זיך געצאלט די ָ‬ ‫ערשטן קונטרס חידושי תורה וואס איר איידעם דער‬ ‫מהרש"א האט געדרוקט‪ .‬א דאנק די ברייטהארציגקייט‬ ‫פון זיין שוויגער און איר החזקת התורה‪ ,‬האט מען‬ ‫אנגערופן דער מהרש"א מיט דעם נאמען‪ ,‬וועלכער איז‬ ‫די ראשי תיבות פון מ'ורינו ה'רב ר'בי ש'מואל א'יידלס‪,‬‬ ‫וואס ווי געזאגט האט זי איהם געשטיצט און געהאט א‬ ‫גרויס חלק אין זיין הרבצת התורה‪[ .‬עס איז אבער אינטערסאנט‬ ‫צו באמערקן‪ ,‬אז אין ספר אמרי פנחס פון הרה"ק רבי פנחס'ל קאריצער זי"ע‪,‬‬ ‫שרייבט ער אז דאס איז א טעות גָ מּור דאס וואס מ'מיינט אז דער מהרש"א‬ ‫האט געהייסן איידלס אויף זיין שוויגער'ס נאמען‪ ,‬נאר די אמת'ע ראשי תיבות‬ ‫פון מהרש"א איז מ'ורינו ה'רב ר'בי ש'מואל א'ליעזר וואס דאס איז געווען דער‬ ‫נאמען פונעם מהרש"א זעלבסט (און ער באטראכט דאס אלס א געוויסע‬ ‫פחיתות הכבוד פארן מהרש"א אז מ'רופט איהם אויף זיין שוויגער'ס נאמען)‪.‬‬ ‫און ער שרייבט א דבר פלא‪ ,‬אז דאס אנרופן די חידושים פונעם מהרש"א מיט‬ ‫זיין קורצער נאמען "מהרש"א" האט זיך אנגעהויבן טאקע אין די צייטן פון רבי‬ ‫פנחס'ל קאריצער‪ ,‬ווייל ביז אהין פלעגט יעדער ארויסזאגן דעם פילן נאמען‬ ‫נאמען "רבי שמואל איידלס"‪ ,‬אבער פון ווען רבי פנחס'ל קאריצער האט מגלה‬ ‫געווען אז מהרש"א איז די ר"ת פון זיין אייגענער נאמען ָאן זיין שוויגער'ס‬ ‫נאמען‪ ,‬האט די וועלט טאקע אנגעהויבן צו רופן די חידושים מיט'ן נאמען‬ ‫מהרש"א]‪.‬‬

‫ווי לאנג זיין שוויגער האט געלעבט‪ ,‬האט דער‬ ‫מהרש"א נישט געהאט קיין דאגה פון פרנסה און ער‬ ‫גליון עוללות הכרם ‪ /‬אלכסנדר‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫איז געזעצן על התורה ועל העבודה במנוחה‪ ,‬און נישט‬ ‫געדארפט אננעמען קיין רבנות שטעלע‪ .‬נאכדעם וואס‬ ‫זיין שוויגער איז נפטר געווארן‪ ,‬האט דער מהרש"א‬ ‫געמוזט אננעמען אויף זיך דאס עול פון רבנות‪ ,‬און‬ ‫אזוי האט ער טאקע אנגעהויבן צו דינען אלס רב אין‬ ‫עטליכע קהלות‪ ,‬קודם אינעם שטאט חעלעם‪ ,‬דערנאך‬ ‫אין לובלין און טיקטין‪ .‬אין יאר שפ"ה איז דער מהרש"א‬ ‫אויפגענומען געווארן אלס רב אינעם שטאט אסטראה‪,‬‬ ‫ווי ער האט אויך געגרינדעט א גרויסע ישיבה און‬ ‫אנגעהויבן שטארק צו פארשפרייטן זיין גרויסע‬ ‫ליכטיגקייט אין תורה‪.‬‬ ‫אין צוגאב האט די רעביצין פונעם מהרש"א‬ ‫עוסק געווען אין מסחר ווי זי האט שיין פארדינט און‬ ‫געברענגט פרנסה אין שטוב אריין‪ .‬מיט זייער געלט‬ ‫האבן זיי געטוהן גאר אסאך מצוות און חסד מיט א‬ ‫ברייטקייט‪ ,‬געטיילט צדקה פאר ארימעלייט‪ ,‬און‬ ‫מקיים געווען הכנסת אורחים מיט גרויס הידור‪.‬‬ ‫אין די תולדות פונעם אסטראהער קהלה ווערט‬ ‫דערציילט אז העכערן טויער פונעם מהרש"א'ס הויז‬ ‫איז געווען דארט א ספעציעלער שטיין אין וועלכע עס‬ ‫איז געווען אריינגעקריצט א פסוק פון ספר איוב "ּבַ חּוץ‬ ‫ֹלא יָ לִ ין גֵ ר‪ְ ,‬דלָ ַתי לָ א ַֹרח ֶאפְ ָּתח" אז קיין שום פרעמדע‬ ‫מענטש זאל נישט בלייבן נעכטיגן אינדרויסן‪ ,‬נאר‬ ‫זיינע טירן זענען שטענדיג אפן פון געסט‪ .‬און נישט‬ ‫בלויז האבן זיי מקיים געווען הכנסת אורחים מיט‬ ‫ארייננעמען די געסט‪ ,‬נאר דער מהרש"א אליין פלעגט‬ ‫שטיין און באדינען מיט זיינע אייגענע הענט די פילע‬ ‫געסט און ארימעלייט און זיי צושטעלן פונעם שענסטן‬ ‫און בעסטן‪.‬‬

‫אן אלטע בילד‬ ‫וואס איז מיוחס צום מהרש"א זי"ע‬

‫זיינע חידושים אויף ש"ס האט דער מהרש"א‬ ‫געדרוקט נאר די אלע חידושים וואס ער האט מחדש‬ ‫געווען לערנענדיג אין ישיבה ברבים‪ ,‬און די חידושים‬ ‫זענען 'אויסגעארבעט' געווארן מיט זיינע תלמידים‪ .‬ווי‬ ‫דער מהרש"א אליין שרייבט אויף עטליכע פלעצער‬ ‫אין ש"ס אז ער דרוקט נישט זיינע חידושים וואס ער‬ ‫האט מחדש געווען אין די געוויסע סוגיות‪ ,‬וויבאלד‬ ‫ער איז דעמאלטס געווען אפוועזנד פון זיין ישיבה‪ .‬ווי‬

‫אויך שרייבט דער חיד"א אין זיין ספר שם הגדולים אז‬ ‫ער האט געהערט אז דער מהרש"א האט מחבר געווען‬ ‫א גאנצע ספר פון שאלות ותשובות‪ ,‬פון פארשידענע‬ ‫הלכה'דיגע אנגעלגנהייטן אין וועלכע ער האט זיך‬ ‫געשריבן מיט די גדולים און די פוסקים אין זיין תקופה‪,‬‬ ‫אבער רוב פון די תשובות זענען פארלוירן געגאנגען‪,‬‬ ‫און בלויז געציילטע פון זיי זענען פארבליבן‪.‬‬ ‫אין ספר שארית ישראל פון הרה"ק רבי ישראל‬ ‫בער פון ווילעדניק זי"ע ווערט געברענגט אז דער בעל‬ ‫שם טוב הק' זי"ע האט עֵ דּות געזאגט אז דער חיבור‬ ‫מהרש"א איז געשריבן געווארן מיט רוח הקודש‪ .‬ווי‬ ‫אויך האט דער בעש"ט גאר שטארק משבח געווען די‬ ‫גרויסע צדקות פונעם מהרש"א‪ ,‬און געזאגט "אז ווען‬ ‫וואלט געוואוסט די גרויס צדקות פונעם‬ ‫די וועלט ָ‬ ‫מהרש"א וואלט מען אפגעלעקט מיט'ן מויל און‬ ‫געגעסן די ערד פון זיין קבר"‪...‬‬ ‫אויך אין ספר ראש יוסף פון הגאון בעל פרי מגדים‬ ‫זי"ע שרייבט ער מיט א טענה קעגן א געוויסער גדול‬ ‫וואס פרעגט א קשיא אויפן מהרש"א‪ ,‬אז ער וואלט‬ ‫געדארפט בעסער ְמ ַעיֵ ין זיין און אריינטראכטן אין די‬ ‫ווערטער פונעם מהרש"א וואס זענען אלע געשריבן‬ ‫געווארן מיט רוח הקודש‪.‬‬ ‫איבער די גרויסע קדושה פונעם מהרש"א און זיין‬ ‫תורה‪ ,‬האט אמאל דערציילט הרה"ק רבי שלום ‪ -‬דער‬ ‫שר שלום פון בעלזא זי"ע‪ ,‬אז אנקעגן איבער דער בית‬ ‫המדרש ווי דער מהרש"א פלעגט לערנען און מרביץ‬ ‫תורה זיין פאר זיינע תלמידים אינעם שטאט אסטראה‪,‬‬ ‫איז געשטאנען א תיפלה וואס אירע גלעקלעך האבן‬ ‫שטענדיג געקלינגען און געמאכט א רעש און א טומל‬ ‫אין שטאט במשך אלע שעות פונעם טאג‪ .‬אבער א‬ ‫וואונדערליכע זאך איז געווען‪ ,‬אז שטענדיג ווען דער‬ ‫פארגעלערנט זיינע שיעורים פאר די‬ ‫מהרש"א האט ָ‬ ‫תלמידים‪ ,‬האט מען נישט געהערט קיין שום קול‬ ‫פון די תיפלה‪ ,‬די גלעקלעך האבן געשוויגן און נישט‬ ‫ארויסגעלאזט קיין קלאנגען‪.‬‬ ‫ביי די תלמידים איז דאס געווען א שטארקע‬ ‫וואונדער‪ ,‬ווייל זיי האבן פארשטאנען אז די גויים‬ ‫האבן נישט קיין איבעריגע דרך ארץ פאר זייער רב‪ ,‬און‬ ‫ס'איז זיכער אז זיי רעכענען זיך אינגאנצן נישט מיט'ן‬ ‫מהרש"א און זיינע שיעורים‪ ,‬און אויב אזוי וואס איז‬ ‫פשט אז די גלעקלעך קלינגען נישט בשעת'ן לערנען‬ ‫ווי געווענליך‪ .‬עטליכע תלמידים האבן באשלאסן‬ ‫צו דערגיין די סיבה דערצו‪ ,‬און זיי האבן אנגעהויבן‬ ‫ָנאכצוקוקן וואס עס פאסירט אין יענע שעות ווען‬ ‫פאר זיינע הייליגע שיעורים‪ .‬צו‬ ‫דער מהרש"א לערנט ָ‬ ‫זייער גרויס ערשטוינונג האבן זיי באמערקט אז די‬ ‫גלעקלעך ארבעטן אויך דעמאלטס אזויווי אייביג‪ ,‬זיי‬ ‫שאקלען זיך אהין און צוריק‪ ,‬און די מיטלסטע אייזן‬ ‫קלאפט זיך ָאן אין די זייטן פונעם גלאק ווי געהעריג‪,‬‬ ‫דאך קומט נישט ארויס פון דארט קיין שום קֹול‪,‬‬ ‫אבער ָ‬ ‫די טמא'נע גלעקלעך זענען ווי פארשוויגן געווארן פון‬ ‫הימל דורך די קדושה פון די תורה וואס דער מהרש"א‬ ‫האט געלערנט‪ ,‬און האבן נישט געהאט קיין כוח איהם‬ ‫צו שטערן‪.‬‬ ‫ג‬


‫ •כ"ק מרן הגה"ק רבי שרגא פייבל מגריצא זי"ע‪ ,‬כ"ב תשרי תר"ט‬

‫תולדות פון די‬ ‫הייליגע רבי'ס‬ ‫פון אלכסנדר‬

‫ •כ"ק מרן רבינו יחיאל ‪ -‬דער אלטער רבי זי"ע‪ ,‬י"ד שבט תרנ"ד‬ ‫ •כ"ק מרן רבינו ירחמיאל ישראל יצחק ‪ -‬דער ישמח ישראל זי"ע‪ ,‬כ"ט טבת עת"ר‬ ‫ •כ"ק מרן רבינו שמואל צבי ‪ -‬דער תפארת שמואל זי"ע‪ ,‬כ"ט תשרי תרפ"ד‬

‫מאמר‬ ‫נ"ז‬

‫ •כ"ק מרן רבינו יצחק מנחם ‪ -‬דער לעצטער רבי אין אלכסנדר פולין הי"ד‪ ,‬כ"ג אלול תש"ב‬ ‫ •כ"ק מרן רבינו יחיאל מנחם ‪ -‬דער רבי זכרונו לברכה‪ ,‬ו' מרחשון תשמ"ט‬

‫• פרק ו' •‬

‫חכם הרזים‬ ‫די חכמה און פקחות‬ ‫אין צוגאב צו זיין כוח התורה און קדושה איז מרן דער‬ ‫תפארת שמואל זי"ע געווען באקאנט מיט זיין חכמה און‬ ‫פקחות‪ ,‬זיין טיפע פארשטאנד און שארפקייט אין יעדן‬ ‫מצב זענען געווען א‬ ‫'שם ָדבָר' און אידן‬ ‫ֵׁ‬ ‫פון אומעטום זענען‬ ‫געקומען זיך שואל‬ ‫עצה זיין מיט איהם‬ ‫און הנאה האבן פון‬ ‫זיינע קלוגע און‬ ‫טרעפליכע עצות‪.‬‬ ‫האט‬ ‫עס‬ ‫דערציילט הגאון‬ ‫החסיד רבי יצחק‬ ‫ראזען ז"ל פון‬ ‫מאלאווע‪ ,‬וועלכער‬ ‫א בילד פון הגה"ח‬ ‫איז געווען א תלמיד‬ ‫רבי יצחק ראזען פון מאלאווע‬ ‫פון הגה"ק רבי‬ ‫אברהם פון סאכאטשוב ‪ -‬דער אבני נזר זי"ע‪ ,‬און מגדולי‬ ‫אמאל ווען מרן דער תפארת שמואל‬ ‫חסידי אלכסנדר‪ָ .‬‬ ‫זי"ע איז געקומען באזוכן ביים אבני נזר זי"ע‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫ארויסגעגאנגען‪ ,‬רופט זיך ָאן דער אבני נזר צו זיין תלמיד‬ ‫דאך‬ ‫רבי יצחק "דו ביסט א מבין איהם צו קענען? ער האט ָ‬ ‫באלאכטן מיין שטוב מיט זיין חכמה"‪...‬‬

‫די ווייב איז נישט שולדיג‬ ‫האט פאסירט אמאל אז דער תפארת שמואל זי"ע‬ ‫האט געבעטן פון א חסיד אז ער זאל טוהן א געוויסע זאך‪.‬‬ ‫יענער חסיד האט נישט געוואלט טוהן וואס דער רבי האט‬ ‫איהם געבעטן‪ ,‬אבער ער האט זיך געשעמט צו זאגן דער‬ ‫אמת אז ער האלט נישט דערביי‪ ,‬דערפאר איז ער געקומען‬ ‫צו גיין מיט א תירוץ אז זיין ווייב איז נישט מסכים‪ ,‬און‬ ‫דערפאר קען ער עס נישט טוהן‪.‬‬ ‫ווען דער תפארת שמואל האט געהערט זיין אויסרייד‪,‬‬ ‫און ער האט תיכף פארשטאנען אז דער אמת איז אז דער‬ ‫איד האלט נישט דערביי‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן צום חסיד‪,‬‬ ‫יעצט איז מיר פארענטפערט געווארן די פשט אין א פסוק‬ ‫אין פרשת בשלח " ְולֹא יָכְ ל ּו לְִׁש ּתֹת ַמיִם ִמ ָמרָה"‪ ,‬און דער‬ ‫פשט גייט ווי פאלגנד‪ :‬די אידן האבן נישט געקענט מקבל‬ ‫זיין קיין תורה פון זייער רבי‪( ,‬תורה ווערט צוגעגליכן צו וואסער ‪ -‬אין‬ ‫מים אלא תורה‪ ,‬און 'מרה' איז א לשון פון הערשאפט‪ ,‬מקבל ָ'מרוּת' זיין) און די‬ ‫סיבה צו דעם איז געווען ִּ"כי ָמרִ ים הֵם" ווייל זיי אליין זענען‬ ‫געווען ביטער און געהאט פאלשע דיעות און כוונות‪ ,‬אבער‬ ‫ס'פ ַאסט זיי נישט מודה צו זיין אפן אז זיי אליין זענען דער‬ ‫ּ‬ ‫"על ּכֵן ָקרָא ְׁש ָמ ּה ָמרָה" דעריבער לייגט מען‬ ‫פראבלעם‪ַ ,‬‬

‫עס ארויף אויפן ווייב'ס נאמען און מ'זאגט אז זי איז ביטער‬ ‫און זי לאזט נישט (וויבאלד די ווערטער זענען געשריבן בלשון נקיבה)‪.‬‬

‫הרואה את הנולד‬ ‫אמאל איז געווען אן אלכסנדר חסיד וואס האט א‬ ‫ָ‬ ‫שידוך געטוהן מיט זיין געראטענעם זוהן‪ .‬א צייט שפעטער‬ ‫האבן אבער אנגעהויבן צו קומען קלאנגען צום מחותן אז‬ ‫די כלה פירט זיך נישט ערליך‪ ,‬און עס זענען געווען שמועות‬ ‫אז זי איז מחלל שבת וכדומה רח"ל‪ .‬מיט גרויס צער איז‬ ‫דער חתן'ס טאטע געקומען צו פארן צו מרן דער תפארת‬ ‫שמואל זי"ע‪ ,‬און ער האט זיך אויסגערעדט זיין ווייטאג אז‬ ‫זיין זוהן'ס כלה פירט זיך נישט ערליך און ער ווייסט נישט‬ ‫וואס צו טוהן לגבי דער שידוך‪ ,‬ווייל ער וויל עס אפלאזן‪.‬‬ ‫ווען דער תפארת שמואל האט געהערט זיין צרה‪ ,‬רופט ער‬ ‫זיך ָאן צו איהם און ער באפעלט איהם‪ ,‬גיי אהיים און רעד‬ ‫זיך צונויף מיט דיינע מחותנים צו באשטימען א זמן פאר די‬ ‫חתונה‪ ,‬כאילו עס וואלט גארנישט געווען‪.‬‬ ‫דער חסיד איז געליבן שאקירט הערנדיג די ווערטער‬ ‫פונעם רבי'ן‪ .‬ער איז געווען זיכער אז דער רבי וועט איהם‬ ‫הייסן תיכף ומיד אפלאזן דעם שידוך מיט אזא מיידל‪ ,‬און‬ ‫דא הייסט ער איהם גאר פארקערט ווייטער אנהאלטן און‬ ‫גאר באשטימען א צייט פון די חתונה‪ .‬אבער ווי א ערליכער‬ ‫חסיד האט ער נישט געפרעגט קיין קשיות‪ ,‬נאר ער איז‬ ‫תיכף אהיימגעפארן‪ ,‬און געשיקט א שליח צו די מחותנים‬ ‫אז ער וויל באשטעטיגן א זמן פאר די חתונה‪.‬‬

‫אזוי איז טאקע געווען‪ ,‬ווען ביידע מחותנים האבן זיך‬ ‫אראפגעזעצט ביים רב פון זייער שטאט צו פארהאנדלן די‬ ‫געלט זאכן צווישן זיי‪ ,‬האט דער חתן'ס טאטע ארויסגעצויגן‬ ‫פון זיין טאש דער בריוו וואס די כלה האט געשיקט אז זי‬ ‫וויל נישט חתונה האבן מיט'ן בחור אויב וויל ער בלייבן‬ ‫ערליך און וואויל‪ ,‬און אז זי וויל אפלאזן דעם שידוך‪ .‬און‬ ‫גע'פַסק'ענט אז דער טאטע פונעם‬ ‫דער רב האט טאקע ּ‬ ‫חתן דארף נישט באצאלן קיין קנס געלט‪ ,‬נאר דער מחותן‬ ‫פון די כלה'ס צד‪.‬‬

‫געדענק אז דו האסט א רבי‬ ‫צווישן די חסידים פון מרן דער תפארת שמואל זי"ע‬ ‫ארומפארן צוליב‬ ‫ָ‬ ‫איז געווען א גרויסער סוחר וואס פלעגט‬ ‫אמאל‬ ‫זיין מסחר אין פארשידענע לענדער און שטעט‪ָ .‬‬ ‫איז דער סוחר געקומען זיך געזעגענען פונעם תפארת‬ ‫האנדל וואס ער גייט‬ ‫שמואל און בעטן א ברכה אויף זיין ַ‬ ‫אדורכפירן אין א צווייטע לאנד‪ .‬דער תפארת שמואל האט‬ ‫איהם אנגעוואונטשען‪ ,‬און צוגעלייגט א קליינע בקשה צו‬ ‫די זייט‪ ,‬ווי ער בעט פונעם סוחר אז ווען ער וועט זיין דארטן‬ ‫אין יענע מדינה זאל ער איהם א טובה טוהן און קויפן א‬ ‫דארטיגע לוּלקע צום רייכערן‪ .‬פארשטייט זיך אז דער חסיד‬ ‫האט גערן אנגענומען דעם רבי'נס פארלאנג‪ ,‬א קלייניגקייט‬ ‫ער וועט גאר קענען מהנה זיין דעם צדיק מיט א לולקע פון‬ ‫יענעם פלאץ‪ ,‬וואס ווייזט אויס אז צוליב א געוויסע סיבה‬ ‫האט דער רבי הנאה צו רייכערן יענער לולקע‪.‬‬

‫ווי נאר די כלה האט געהערט אז די מחותנים גרייטן‬ ‫זיך שוין ערנסט צו די חתונה‪ ,‬האט זי זיך שוין מער נישט‬ ‫געקענט איינהאלטן‪ ,‬און זי האט געשיקט אן אפענעם בריוו‬ ‫צום חתן ווי זי שרייבט ארויס קלאר אז זי וויל זיך נישט‬ ‫פירן ווייטער בדרך ישראל סבא‪ ,‬און נאר אויב דער חתן‬ ‫בארד און נאכלאזן אין זיין‬ ‫איז מסכים זיך אפצושערן זיין ָ‬ ‫אידישקייט ח"ו דעמאלטס איז זי גרייט חתונה צו האבן מיט‬ ‫דאן וויל זי נישט אנהאלטן דעם‬ ‫איהם‪ ,‬אבער אויב נישט ַ‬ ‫שידוך‪.‬‬

‫למעשה‪ ,‬זייענדיג שטארק פארנומען מיט זיינע‬ ‫ברייט פארצווייגטע געשעפטן‪ ,‬האט דער סוחר אינגאנצן‬ ‫פארגעסן פונעם תפארת שמואל'ס בקשה‪ ,‬און ער האט‬ ‫נישט געקויפט קיין לולקע‪ .‬ערשט ווען ער איז אנגעקומען‬ ‫אהיים האט ער זיך דערמאנט אז דער רבי האט איהם‬ ‫געבעטן צו קויפן א לולקע‪ ,‬און אין איילעניש איז ער‬ ‫לאקאלן געשעפט און געקויפט א‬ ‫ַ‬ ‫אריינגעלאפן אין א‬ ‫לולקע פארן רבי'ן‪.‬‬

‫ווען דער חתן האט ענהאלטן דעם בריוו‪ ,‬איז זיין טאטע‬ ‫פארן צום תפארת שמואל און פרעגן‬ ‫ווידער געקומען צו ָ‬ ‫וואס ער זאל יעצט טוהן‪ .‬האט איהם דער תפארת שמואל‬ ‫געווארט"‪ ,‬וויבאלד דער‬ ‫געענטפערט "אויף דעם האב איך ַ‬ ‫סדר איז געווען אז ווער עס האט אפגעלאזט א שידוך‬ ‫האט מען איהם גע'קנס'עט צו באצאלן פארן צווייטן צד א‬ ‫האלבע נדן וואס מ'האט זיך אונטערגענומען צו געבן פאר‬ ‫די חתונה‪ .‬האט דער תפארת שמואל געזאגט צום מחותן‪,‬‬ ‫"אז זי פירט זיך נישט ערליך‪ ,‬האב איך געטראכט פארוואס‬ ‫זאלסטו אפלאזן דער שידוך און דו וועסט נאך דארפן‬ ‫באצאלן א געלט שטראף צו די זייט‪ ,‬בעסער זיי דו ממשיך‬ ‫פון דיין זייט מיט אלע נויטיגע הכנות צו די חתונה‪ ,‬אזוי‬ ‫ארום וועט דאס מיידל נישט האבן קיין ברירה און זי וועט‬ ‫צוברעכן דעם שידוך‪ ,‬און ממילא זאל זי דארפן באצאלן די‬ ‫קנס און נישט דו"‪...‬‬

‫ווען ער איז געקומען צום תפארת שמואל‪ ,‬האט ער‬ ‫דערלאנגט דעם לולקע פארן רבי'ן‪ ,‬און דער תפארת שמואל‬ ‫הייבט עס אויף און באטראכט עס פון אלע זייטן זעענדיג אז‬ ‫דאס איז א געווענליכע לולקע וואס מ'פארקויפט אין פוילן‪.‬‬ ‫דער סוחר האט זיך תיכף אנטשולדיגט און פארענטפערט‬ ‫אז ער האט פשוט פארגעסן‪ ,‬און דעריבער האט ער‬ ‫געקויפט דער לולקע נאר דא ווען ער האט זיך דערמאנט‬ ‫פונעם רבי'נס פארלאנג‪ .‬האט איהם דער תפארת שמואל‬ ‫געגעבן א ְּפ ַסק זאגענדיג "וואס מיינסטו אז איך דארף א‬ ‫מתנה פון דיר?‪ ,‬די גאנצע סיבה פארוואס איך האב דיר‬ ‫געהייסן קויפן א לולקע אין די פרעמד‪ ,‬איז ווייל איך האב‬ ‫געוואלט אז ווען דו געפונסט זיך אין די מרחקים זאלסטו‬ ‫טראכטן פון מיר און געדענקן אז דו האסט א רבי‪ ,‬און ממילא‬ ‫וועסטו זיך אויפפירן ווי עס ּפ ַאסט פאר א חסיד‪ ,‬אבער סתם‬ ‫א לולקע דארף איך נישט פון דיר"‪...‬‬

‫להערות וכן לקבל הגליון באי‪-‬מייל ‪kerembeisshmiel@gmail.com‬‬

‫ד‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫גליון עוללות הכרם ‪ /‬אלכסנדר‬


‫בס"ד‬

‫דברי תורה‬ ‫ִּכי עֲ ָק ָרה הִ וא‪) .‬כה‪ ,‬כא(‬ ‫פארוואס שטייט 'הוא' מיט א וא"ו‪ ,‬נישט מיט א יו"ד?‬ ‫ווייל ווען רבקה האט חתונה געהאט איז זי אלט געווען‬ ‫‪ 3‬יאר‪ 20 ,‬יאר שפעטער ווען יעקב און עשו זענען‬ ‫געבוירן געווארן‪ ,‬איז זי אלט געווען ‪ 23‬יאר‪.‬‬ ‫די גמרא זאגט )יבמות יב‪ ,(:‬ביז די ‪ 11‬יאר קען מען נישט‬ ‫האבן קיין קינדער‪ ,‬קומט אויס אז רבקה איז נאר געווען‬ ‫ַאן עקרה ‪ 12‬יאר‪ ,‬פון די ‪ 11‬יאר ביז די ‪ 23‬יאר‪.‬‬ ‫דעריבער שטייט 'כי עקרה הוא'‪ ,‬ווייל 'הוא' איז‬ ‫בגימטריא ‪ ,12‬אז ‪ 12‬יאר איז זי געווען ַאן עקרה‪.‬‬

‫)ספר משך חכמה(‬ ‫וַ ַּתהַ ר ִרבְ ָקה אִ ׁ ְש ּת ֹו‪) .‬כה‪ ,‬כא(‬ ‫פארוואס שטייט 'ותהר רבקה אשתו'‪ ,‬זאל שטיין נאר‬ ‫'ותהר אשתו'‪ ,‬ווי עס שטייט פריער 'לנוכח אשתו'?‬ ‫נאר די תורה וויל ארויסברענגען אז כאטש וואס שרה‬ ‫האט נאר געקענט געהאלפן ווערן מיט קינדער‪ ,‬נאר‬ ‫נאך מען האט פארענדערט איר נאמען פון 'שרי' צו‬ ‫'שרה'‪ ,‬רבקה אבער איז געהאלפן געווארן מיט קינדער‬ ‫כאטש זי איז געבליבן מיט איר נאמען‪ .‬דעריבער זאגט‬ ‫דער פסוק 'ותהר רבקה אשתו'‪ ,‬אז זי איז געהאלפן‬ ‫געווארן כאטש זי איז געבליבן מיט'ן נאמען 'רבקה'‪.‬‬

‫כדי זיך אפצושיידן פון דעם שלעכט'ן שכן‪.‬‬ ‫)דער הייליגער רבי שמחה בונם פון פרשיסחא זי"ע(‬ ‫וַ ּיֶאֱ הַ ב יִצְ חָ ק אֶ ת עֵ ָׂשו ִּכי צַ יִד ְ ּבפִ יו‪) .‬כה‪ ,‬כח(‬ ‫דער תרגום אונקלס זאגט 'ארי מצידיה הוה אכיל'‪,‬‬ ‫יצחק האט געגעסן פון דאס וואס עשו האט געפאנגען‪.‬‬ ‫איז שווער‪ ,‬ווי אזוי האט יצחק געגעסן פון וואס עשו‬ ‫האט גע'שחט'ן‪ ,‬שחיטה פון א רשע איז דאך טריפה?‬ ‫נאך איז שווער‪ ,‬ווי אזוי האט יצחק נישט געשפירט‬ ‫ביים עסן דאס פלייש‪ ,‬אז עשו איז נישט ערליך‪ ,‬ווייל‬ ‫צדיקים ווען זיי עסן‪ ,‬שפירן זיי דאך פון דאס עסן אליין‪,‬‬ ‫אויב דער שוחט איז ערליך אדער נישט?‬ ‫נאר עשו האט געוואוסט אז טאמער וועט ער אליין‬ ‫שחט'ן וועט יצחק אויסגעפונען אז ער איז א רשע‪,‬‬ ‫דעריבער פלעגט ער קומען יעדן טאג צו יעקב‪ ,‬אז יעקב‬ ‫זאל שחט'ן פאר עם‪ ,‬און יעקב האט עס גע'שחט'ן מיט‬ ‫קדושה און טהרה‪ .‬ווען יצחק האט דאס געגעסן‪ ,‬האט‬ ‫ער געשפירט אזא טעם פון קדושה אין די פלייש‪ ,‬אז‬ ‫ער האט געמיינט אז עשו איז ערליך‪ .‬ממילא‪ ,‬האט‬ ‫יצחק געגעסן כשר'ע פלייש‪ ,‬און פון די פלייש האט ער‬ ‫טאקע נישט געשפירט אז עשו איז א רשע‪ ,‬ווייל עשו‬ ‫האט דאס נישט גע'שחט'ן‪.‬‬

‫)דער הייליגער חיד"א זי"ע(‬

‫)דער הייליגער 'ישמח משה' פון אוהעל זי"ע(‬

‫וַ ּי ְִתרֹצֲ צ ּו הַ ָ ּבנִים ְ ּב ִק ְר ָ ּבהּ ‪) .‬כה‪ ,‬כב(‬ ‫זאגט רש"י‪ ,‬ווען רבקה איז אריבער די ישיבה פון שם‬ ‫ועבר האט יעקב געוואלט ארויסגיין‪ ,‬ווען זי איז אריבער‬ ‫א הויז פון עבודה זרה האט עשו געוואלט ארויסגיין‪.‬‬ ‫די גמרא זאגט )נדה ל‪ ,(:‬איידער א קינד ווערט געבוירן‬ ‫לערנט א מלאך מיט'ן קינד תורה‪ .‬אויב אזוי איז שווער‪,‬‬ ‫עשו פארשטיין מיר אז ער האט נישט געוואלט לערנען‬ ‫תורה‪ ,‬נאר ער האט געוואלט דינען עבודה זרה‪,‬‬ ‫דעריבער האט ער געוואלט ארויסגיין‪ .‬אבער פארוואס‬ ‫האט יעקב אזוי שטארק געוואלט ארויסגיין צום בית‬ ‫המדרש לערנען תורה‪ ,‬ער האט דאך געהאט א מלאך‬ ‫וואס האט מיט עם געלערנט די הייליגע תורה?‬ ‫נאר יעקב אבינו האט געוואוסט אז כאטש ער האט‬ ‫זייער א גוט'ן רבי'ן‪ ,‬א מלאך‪ ,‬איז דאס גארנישט ווערד‪,‬‬ ‫אויב דארף ער דערפאר בלייבן נעבן זיין שלעכט'ן שכן‬ ‫'עשו'‪ ,‬דעריבער האט יעקב שוין געוואלט ארויסגיין‪,‬‬

‫די גמרא זאגט )שבת פט‪ ,(:‬לעתיד לבוא וועט דער‬ ‫אייבערשטער זאגן פאר די הייליגע אבות‪ ,‬דיינע קינדער‬ ‫האבן געזינדיגט‪ .‬וועלן אברהם און יעקב ענטפערן‪ ,‬אויב‬ ‫זיי האבן געזינדיגט‪ ,‬זאל מען זיי באשטראפן צוליב דיין‬ ‫הייליגע נאמען‪ .‬אבער יצחק וועט זיי דן זיין לכף זכות‬ ‫און ענטפערן‪ ,‬לאמיר מאכן א חשבון‪ ,‬האלב פון זייער‬ ‫לעבן איז נאכט ווען מען שלאפט‪ ,‬טייל פון זייער לעבן‬ ‫איז מען נאך קליין‪ ,‬ווען מען רעכנט נישט די עבירות‪,‬‬ ‫מיט די איבריגע צייט וועלן מיר זיך צוטיילן‪ ,‬אז זיי זאלן‬ ‫נישט באשטראפט ווערן‪ .‬און דער אייבערשטער וועט‬ ‫מקבל זיין די טענה פון יצחק‪ ,‬און וועט זיי מוחל זיין‪.‬‬ ‫לכאורה‪ ,‬פארוואס וועט יצחק אבינו זיך אנ'נעמען פאר‬ ‫די אידישע קינדער מער פון די אנדערע אבות? נאר‬ ‫ווייל יצחק וועט האבן א שטארקע טענה‪" :‬איך האב‬ ‫דאך אויך געהאט א זוהן עשו‪ ,‬וואס האט זיך נישט גוט‬ ‫אויפגעפירט‪ ,‬און דאך האב איך עם ליב געהאט‪ ,‬און‬

‫איך האב עם מוחל געווען‪ ,‬און איך בין דאך נאר א בשר‬ ‫ודם‪ ,‬דו רבונו של עולם‪ ,‬דער בעל הרחמים‪ ,‬דארפסט‬ ‫דאך זיכער ליב האבן דיינע קינדער און זיי מוחל זיין‪,‬‬ ‫אפילו אויב זיי פירן זיך נישט אויף דאס בעסטע‪.‬‬ ‫דאס איז מרומז דא אין פסוק 'ויאהב יצחק את עשו'‪,‬‬ ‫דעריבער האט יצחק ליב געהאט עשו‪' ,‬כי ציד בפיו'‪,‬‬ ‫כדי ער זאל קענען האבן א טענה אין זיין מויל לעתיד‬ ‫לבוא‪ ,‬ווען די אידן וועלן חלילה זינדיגן‪ ,‬זאל ער זיי‬ ‫קענען דן זיין לכף זכות‪ ,‬אזוי ווי ער האט ליב געהאט זיין‬ ‫זוהן עשו‪ ,‬אפילו ווען ער האט געזינדיגט‪.‬‬ ‫)דער הייליגער רבי מאיר פון פרעמישלאן זי"ע(‬

‫וְ ִרבְ ָקה אָ ְמ ָרה אֶ ל יַעֲ קֹב ְּבנָהּ לֵ אמֹר הִ ּנֵה ׁ ָש ַמעְ ִּתי אֶ ת‬ ‫אָ בִ ָיך ְמ ַד ֵּבר אֶ ל עֵ ָׂשו אָ חִ ָ‬ ‫יך לֵ אמֹר‪) .‬כז‪ ,‬ב(‬ ‫פארוואס שטייט אין פסוק צוויי מאל 'לאמר'?‬ ‫נאר מיר ווייסן אז 'לאמר' ווייזט אויף א ווייכע לשון‪ ,‬און‬ ‫יעקב האט דאך שטענדיג גערעדט ווייך און איידל‪,‬‬ ‫אבער עשו האט שטענדיג גערעדט הויך און ווילד‪.‬‬ ‫וויבאלד עשו האט מורא געהאט אז יעקב וועט קומען‬ ‫און אויסכאפן די ברכות‪ ,‬דעריבער האט עשו געזאגט‬ ‫פאר יצחק‪ ,‬אז ער וועט דעמאלט רעדן ווי יעקב ווייך‬ ‫און איידל‪ ,‬ווייל אויב יעקב וועט קומען צו אויסכאפן די‬ ‫ברכות וועט ער זיך דאך זיכער מאכן אזוי ווי ער איז‬ ‫עשו‪ ,‬און ער וועט רעדן הויך און ווילד‪ ,‬דעריבער אלס א‬ ‫סימן אז ער איז באמת עשו‪ ,‬וועט ער דאן רעדן ווייך און‬ ‫איידל‪ ,‬אזוי וועט יצחק וויסן אז דאס איז באמת עשו‪.‬‬ ‫אבער רבקה איז מיט רוח הקודש געוואויר געווארן פון‬ ‫דעם סוד‪ ,‬דערפאר האט זי געזאגט פאר יעקב‪ ,‬אז ער‬ ‫זאל נישט נאכמאכן דעם קול פון עשו און רעדן הויך‪,‬‬ ‫נאר ער זאל רעדן ווייך און איידל פונקט ווי ער רעדט‬ ‫שטענדיג‪ ,‬אזוי וועט יצחק מיינען אז ער איז עשו‪.‬‬ ‫דאס זאגט דער פסוק 'ורבקה אמרה אל יעקב בנה‬ ‫לאמר'‪ ,‬רבקה האט געזאגט צו יעקב אז 'לאמר'‪ ,‬ער‬ ‫זאל רעדן מיט א ווייכע לשון‪ ,‬אזוי ווי ער רעדט‬ ‫שטענדיג‪ ,‬פארוואס זאל ער טאקע נישט רעדן הויך ווי‬ ‫עשו‪ ,‬ווייל 'הנה שמעתי את אביך מדבר אל עשו אחיך‬ ‫לאמר'‪ ,‬איך האב געהערט ווי יצחק האט געזאגט פאר‬ ‫עשו אז 'לאמר'‪ ,‬ער זאל רעדן ווייך און דיר נאכמאכן‪,‬‬ ‫דעריבער זאלסט דו יעצט רעדן מיט א ווייכע לשון‪.‬‬ ‫)דער הייליגער רבי נחמן פון קאסוב זי"ע(‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬באקומען אדער צו מנדב זיין א גליון אדער צו שרייבן הארות און הערות ביטע שיקט צו ‪koreioneg@gmail.com‬‬ ‫כל הזכויות שמורות © נאכדרוקן פארבאטן • צו‬


‫סיפורי צדיקים‬ ‫ויחפרו עבדי יצחק באר‪.‬‬

‫וימלאום עפר'‪ ,‬און האט עם באפוילן צו אריינווארפן והיה כאשר תריד ופרקת‪.‬‬

‫אמאל איז געקומען א איד צו דער הייליגער רבי צבי‬ ‫הירש פון זידיטשוב בעל 'עטרת צבי' זי"ע‪ ,‬און האט‬ ‫זיך באקלאגט אז ער האט נישט קיין פרנסה‪ ,‬און‬ ‫יעצט האט ער א געלעגנהייט צו דינגען א קרעטשמע‬ ‫וואס געפינט זיך אויפ'ן הויפט גאס‪ ,‬וואו עס גייען‬ ‫דארט אריבער פול אקס'ן סוחרים‪ ,‬אבער וויבאלד עס‬ ‫האט איין גרויסע חסרון‪ ,‬אז דערנעבן איז נישט דא‬ ‫קיין מעגליכקייט צו גראבן א ברונען וואסער‪ ,‬וואס‬ ‫צוליב דעם וועלן די סוחרים פון די אקס'ן נישט‬ ‫איינשטיין דארט‪ .‬אבער דער פריץ איז וועגן דעם‬ ‫גרייט צו פארדינגען די קרעטשמע פאר זייער ביליג‪.‬‬ ‫דער צדיק האט עם געזאגט אז ער זאל אפדינגען די‬ ‫קרעטשמע פונ'עם פריץ‪ ,‬און ער זאל אנהייבן גראבן‬ ‫א ברונען‪ ,‬און נאכדעם וואס ער האט שוין געגראבן‬ ‫עטליכע אמות טיף אין די ערד זאל ער קומען צו עם‬ ‫אויף שבת קודש‪.‬‬ ‫דער איד האט אזוי געטוהן‪ ,‬ער האט אפגעקויפט די‬ ‫קרעטשמע און האט אראפגעגראבן עטליכע אמות‬ ‫אין די ערד‪ ,‬און איז געפארן צום רבי'ן אויף שבת‪.‬‬ ‫ווען ער איז אריין צום צדיק‪ ,‬האט עם דער צדיק‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז ער זאל גראבן נאך אביסל טיפער‪ ,‬און‬ ‫דער צדיק האט עם געגעבן א צעטל וואו ער האט‬ ‫דערויף געשריבן דעם פסוק 'ויחפרו עבדי יצחק באר‬ ‫ויבואו ויגידו לו ויאמרו מצאנו מים'‪ ,‬און האט עם‬ ‫באפוילן ער זאל דאס צעטל אריין ווארפן אין גרוב‪.‬‬ ‫דער איד האט טאקע אזוי געטוהן‪ ,‬און תיכף האט‬ ‫אנגעהויבן ארויף צו קומען וואסער פונעם ברונען‪ ,‬ביז‬ ‫עס איז אינגאנצן פול געווארן‪.‬‬ ‫אזוי ווי די גוים האבן זיך דערוואוסט דערפון‪ ,‬האבן זיי‬ ‫זיך זייער געפריידט אז עס געפינט זיך שוין וואסער‬ ‫נעבן יענע קרעטשמע‪ ,‬יעצט קענען זיי זיך איינשפארן‬ ‫די אומוועג וואס זיי האבן געמאכט צוליב די חסרון‬ ‫פון די וואסער‪ ,‬און אלע סוחרים האבן אנגעהויבן‬ ‫איינצושטיין ביי עם אין קרעטשמע‪ ,‬ביז ער איז‬ ‫געווארן א גרויסער עושר‪ ,‬וויבאלד ער האט געצאלט‬ ‫זייער ביליג פאר'ן פריץ‪ ,‬און עס זענען געווען אסאך‬ ‫אקס'ן סוחרים וואס זענען דארט אריבער געפארן‪.‬‬ ‫אין יענעם דארף איז געווען א גוי‪ ,‬וואס איז געגאנגען‬ ‫און געזאגט צום פריץ‪ ,‬אז דער איד וואס האט‬ ‫געדונגען די קרעטשמע באצאלט אזוי ביליג און איז‬ ‫געווארן דערפון א גרויסע עושר‪ ,‬און דער גוי האט‬ ‫פארגעשלאגן פאר'ן פריץ א העכערע פרייז‬ ‫אפצודינגען די קרעטשמע‪.‬‬ ‫דער פריץ זייענדיג א גרויסע שונא ישראל‪ ,‬האט‬ ‫טאקע פארדונגען די קרעטשמע פאר דעם גוי‪ ,‬און‬ ‫דער איד איז געבליבן אן קיין פרנסה‪ .‬איז ער באלד‬ ‫צוריק געלאפן צום צדיק רבי הערשעלע‬ ‫זידיטשוב'ער‪ ,‬און האט זיך באקלאגט אויף זיין מצב‪.‬‬ ‫האט עם דער צדיק געגעבן א נייע צעטל מיט'ן‬ ‫אויפשריפט די ווערטער פון דעם פסוק 'וכל הבארות‬ ‫אשר חפרו עבדי אברהם אביו סתמום פלשתים‬

‫דעם צעטל אינעם ברונען‪.‬‬ ‫ווען דער איד איז אהיים געקומען האט ער אזוי‬ ‫געטוהן‪ ,‬און באלד האט אויפגעהערט צו קומען‬ ‫וואסער‪ .‬זענען די סוחרים געקומען מיט טענות צום‬ ‫פריץ‪ ,‬אז ווען די קרעטשמע איז געווען פארדונגען‬ ‫פאר דער איד איז געווען וואסער צו טרינקן‪ ,‬און זייט‬ ‫ער האט פארדונגען די קרעטשמע פאר'ן גוי איז מער‬ ‫נישט דא קיין וואסער‪ ,‬און זיי האבן פארלאנגט אז‬ ‫דער פריץ זאל עס צוריק געבן פאר דעם איד‪.‬‬ ‫דער פריץ האט געלאזט רופן דעם איד‪ ,‬און האט עם‬ ‫געבעטן אז ער זאל ווייטער דינגען די קרעטשמע פון‬ ‫עם‪ ,‬האט דער איד געזאגט‪ ,‬אז ער מוז קודם פארן‬ ‫צום צדיק און הערן וואס ער זאגט אויף דעם‪.‬‬ ‫ווען דער איד איז אריין צום צדיק און געפרעגט וואס‬ ‫צו טוהן‪ ,‬האט דער צדיק גע'ענטפערט‪" :‬אויב דער‬ ‫פריץ איז מסכים צו פארדינגען די קרעטשמע פאר'ן‬ ‫זעלבן פרייז ווי פריער‪ ,‬זאלסט דו דאס אפדינגען"‪.‬‬ ‫דער צדיק האט עם געגעבן א נייע צעטל מיט'ן‬ ‫אויפשריפט פונעם פסוק 'ויחפרו באר אחרת ולא רבו‬ ‫עליה ויקרא שם המקום רחובות לאמר כי עתה‬ ‫הרחיב ד' לנו ופרינו בארץ'‪.‬‬ ‫דער פריץ האט מסכים געווען צום פריער'דיגן פרייז‪,‬‬ ‫דער איד האט אריינגעווארפן דעם צעטל אינעם‬ ‫ברונען‪ ,‬און די סוחרים האבן אנגעהויבן ווייטער צו‬ ‫קומען‪ ,‬און דער איד מיט זיינע קינדער און אייניקלעך‬ ‫האבן יארן לאנג געהאט דערפון פרנסה בריוח‪.‬‬ ‫”””‬

‫גם ברוך יהיה‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי מנחם מענדל פון פרעמישלאן‬ ‫זי"ע‪ ,‬פון די געהויבענע תלמידים ביים הייליגער 'בעל‬ ‫שם טוב' זי"ע‪ ,‬איז אמאל געפארן באזוכן דעם‬ ‫גרויסער 'מגיד' רבי דוב בער פון מעזריטש זי"ע‪.‬‬ ‫אויפ'ן וועג האט רבי מענדל געבעטן פון זיין משרת‬ ‫אז ער זאל קיינעם נישט דערציילן ווער ער איז‪ ,‬און‬ ‫ער זאל עם רופן מיט'ן נאמען 'ברוך'‪.‬‬ ‫אנקומענ'דיג קיין מעזריטש זענען זיי אריין צום גרויסן‬ ‫מגיד צו נעמען 'שלום'‪ ,‬ווען דער גרויסער מגיד האט‬ ‫דערזעהן זיין גאסט‪ ,‬רופט ער זיך ָאן הויך אויפ'ן קול‪:‬‬ ‫"שלום עליכם‪ ,‬רבי מנחם מענדל פון פרעמישלאן!"‬ ‫האט זיך דער משרת אנגערופן צום מגיד ‪-‬‬ ‫"אנשולדיגט רבי! אבער זיין נאמען איז 'ברוך'!"‪...‬‬ ‫דער מגיד האט זיך צושמייכלט און זיך אנגערופן‪:‬‬ ‫"יעדער רופט מיר 'דער גרויסער מגיד'‪ ,‬וואס האסט‬ ‫דו דען געמיינט‪ ,‬אז דער גרויסער מגיד וועט נישט‬ ‫שפירן פון פריער אז דער הייליגער רבי מנחם מענדל‬ ‫פון פרעמישלאן קומט עם באזוכן?!"‪...‬‬ ‫דערנאך האט דער מגיד אויסגעפירט צום משרת‪,‬‬ ‫זאגנ'דיג‪" :‬דו זאג'סט אז זיין נאמען איז 'ברוך? אויב‬ ‫אזוי וועל איך עם בענטשן מיט'ן ברכה 'גם ברוך‬ ‫יהיה'!"‪...‬‬ ‫”””‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אין א שטעטל נישט ווייט פון לובלין האט געוואוינט‬ ‫א גרויסע גביר‪ ,‬אבער א גרויסע עם הארץ‪ ,‬גלייך נאכ'ן‬ ‫חתונה האט ער זיך אריינגעלייגט אין מסחר און ער‬ ‫האט זייער שיין מצליח געווען‪ ,‬א גוט הארץ האט ער‬ ‫אבער יא געהאט און ער פלעגט טאקע שטענדיג‬ ‫פארטיילן גרויסע סומעס פאר צדקה‪.‬‬ ‫איינמאל א יאר אויף די הייליגע טעג פלעגט ער פארן‬ ‫צום הייליגער 'חוזה' פון לובלין זי"ע‪ ,‬קומענ'דיג קיין‬ ‫לובלין האט ער אלעמאל מיטגעברענגט מיט זיך א‬ ‫שיינע סומע געלט פאר א פדיון פאר'ן רבי'ן‪.‬‬ ‫עשירות איז אבער ווי א רעדל וואס דרייט זיך‪ ,‬און עס‬ ‫איז געקומען דער צייט ווען דאס רעדל פון זיין מזל‬ ‫האט זיך א דריי געגעבן אויף אראפ‪ ,‬און ער האט‬ ‫אנגעהויבן ליידן איין פארלוסט נאכן צווייטן רח"ל ביז‬ ‫ער איז געווארן א גרויסער ארימאן‪.‬‬ ‫זייענ'דיג א טויגליכער‪ ,‬האט ער נישט געוואלט ווערן‬ ‫מאכטלאז פון נישט ארבעטן‪ ,‬איז ער בלית ברירה‬ ‫געווארן א טרעגער‪ ,‬ער פלעגט שלעפן פעקלעך פאר‬ ‫מענטשן‪ ,‬דערפון האט ער אבער קוים פארדינט אויף‬ ‫אהיים צו ברענגען ברויט פאר זיינע קינדער'לעך‪.‬‬ ‫איינמאל בשעת ווען ער איז געשטאנען אין מארק און‬ ‫געווארט אויף ארבעט‪ ,‬איז פארביי געגאנגען דער‬ ‫גלח‪ ,‬וואס האט עם נאך געקענט פון ווען ער איז נאך‬ ‫געווען ַאן עושר‪ ,‬דער גלח האט עם פריינט'ליך‬ ‫באגריסט און האט אויסגעדרוקט זיין מיטלייד אז ער‬ ‫איז נעבעך געווארן אזא ארימאן‪.‬‬ ‫דער גלח האט עם אנגעטראגן צו קומען צו עם אין‬ ‫שטוב וואו ער וועט עם געבן דארט ארבעט פון וואס‬ ‫ער וועט קענען פארדינען שיין געלט‪.‬‬ ‫לכתחילה האט ער נישט געוואלט אננעמען דעם‬ ‫פארשלאג‪ ,‬ער האט נישט געוואלט האבן צו טוהן‬ ‫מיט'ן גלח‪ ,‬ער האט גוט געוואוסט אז ער איז נישט‬ ‫קיין אידן פריינט‪ ,‬אבער ווען דער הונגער אין שטוב‬ ‫איז געווארן שווערער‪ ,‬האט ער באשלאסן צו גיין צום‬ ‫גלח‪ ,‬צו זעהן וואס פאר א ארבעט ער קען עם געבן‪.‬‬ ‫דער גלח האט עם פריינט'ליך אויפגענומען‪ ,‬און האט‬ ‫עם טאקע פארשאפט ַאן ארבעט ביים פריץ אין הויף‪.‬‬ ‫גלייכצייטיג האט דער גלח אנגעהויבן צו אריינציען‬ ‫דעם ארימאן אין זיין נעץ‪ ,‬מיט זיין געמאכטע‬ ‫פריינדשאפט און גלאטע צונג האט ער עם‬ ‫איבערגערעדט אז ווען ער וואלט זיך נישט געהאלטן‬ ‫ביי אידישקייט וואלט ער זיך געקענט ארויף ארבעטן‬ ‫דא ביים פריץ און עס וועט עם ווידער אויפבליען זיין‬ ‫עשירות‪ ,‬נאך מער ווי פריער‪.‬‬ ‫דער גלח האט איבער גערעדט דעם ארימאן יעדן‬ ‫טאג זיך צו שמד'ן רח"ל‪ ,‬ביז איין טאג האט דער גלח‬ ‫גערעדט מיט'ן ארימאן אפענע ווערטער‪:‬‬ ‫"דער אידישער גא‪-‬ט האט שוין פון דיר פון לאנג‬ ‫פארגעסן‪ ,‬ער האט דיר שוין פון לאנג פארלאזט‪ ,‬אויב‬ ‫דו וועסט זיך שמד'ן‪ ,‬וועל איך זעהן ביים פריץ אז עס‬ ‫זאל דיר שוין גארנישט פעלן"‪.‬‬


‫סיפורי צדיקים‬ ‫ליידער האט זיך דער ארימאן צוגעהערט צו די רייד‬ ‫פונעם גלח‪ ,‬און האט שוין ליידער געלאזט שפריצן‬ ‫אויף זיך פון די שמד וואסער‪.‬‬ ‫ביז א קורצע צייט האט ער אבער באשלאסן אז ער‬ ‫קען דאס נישט פועל'ן ביי זיך‪ ,‬דעריבער האט ער‬ ‫באשלאסן אז איידער ער גייט ווייטער מיט זיין‬ ‫געמאכטע גוי'אישקייט‪ ,‬וועט ער צום ערשט‬ ‫איבערבעטן דעם אייבערשטער אז ער זאל עם מוחל‬ ‫זיין אויף דעם שריט‪.‬‬ ‫ער איז געגאנגען אין ביהמ"ד ווען קיינער איז נישט‬ ‫דארט געווען‪ ,‬ער איז צוגעגאנען צום ארון הקודש און‬ ‫האט מיט א צובראכן הארץ זיך געבעטן ביים‬ ‫אייבערשטער אז ער זאל עם מוחל זיין‪ ,‬ווייל ער‬ ‫מיינט נישט צו טוהן די גאנצע זאך חלילה‪ ,‬ער וועט‬ ‫באמת נישט זיין קיין אמת'ע גוי‪ ,‬אבער ער קען שוין‬ ‫מער נישט אויסהאלטן די אלע צרות‪.‬‬ ‫ווען ער איז אהיים געקומען און האט דערציילט פאר‬ ‫זיין פרוי וואס ער פלאנט צו טוהן‪ ,‬האט זי עם‬ ‫גע'עצה'ט אז אפשר איז כדאי אז ער זאל זיך קודם‬ ‫איבערשמועסן מיט דער הייליגער 'חוזה' פון לובלין‬ ‫וועלכע איז א קלוגער איד און אפשר וועט ער האבן‬ ‫פאר עם ַאן עצה‪.‬‬ ‫ער האט זיך ארויסגעלאזט קיין לובלין‪ ,‬און‬ ‫פארשטייט זיך אז דער צדיק איז אויפגעציטערט‬ ‫געווארן הערנ'דיג וואס ער וויל דא טוהן‪ ,‬דער 'חוזה'‬ ‫האט עם אנגעהויבן אויפצוקלערן אז אזא זאך קומט‬ ‫נישט אין באטראכט‪.‬‬ ‫דער איד האט אבער גע'טענה'עט‪" :‬היתכן דער‬ ‫אייבערשטער האט מיר צוגענומען מיין גאנצע‬ ‫פארמעגן? פארוואס האט ער זיך נישט גערעכנט מיט‬ ‫מיינע אלע גוטע זאכן וואס איך פלעג טוהן ווען איך‬ ‫בין נאך געווען אן עושר?"‬ ‫"אויב דו האסט טענות צום אייבערשטער‪ ,‬דאן רוף‬ ‫עם צו א דין תורה" ‪ -‬האט דער צדיק עם גע׳עצה׳ט‪,‬‬ ‫זעה'ענדיג אז מען קען גארנישט מאכן און משפיע זיין‬ ‫אויף דעם איד‪ ,‬וועלכער איז נאך שייך אז ער זאל זיך‬ ‫טאקע שמד׳ן ח״ו און גענצליך פארלוירן ווערן אויף‬ ‫אייביג‪.‬‬ ‫דער ארימאן האט זיך דערפרייט‪ ,‬זאגנ'דיג‪" :‬איך האב‬ ‫נישט געוואוסט אז מען קען רופן דעם אייבערשטער‬ ‫צו א דין תורה? איך וויל טאקע א דין תורה מיט דעם‬ ‫אייבערשטער!"‬ ‫"גוט! איך וועל באשטימען א בית דין וואס וועט‬ ‫אויסהערן דיינע טענות" ‪ -‬האט דער 'חוזה געזאגט ‪-‬‬ ‫"און איך וועל ענטפערן אויף זיי פאר דעם‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬דאן וועט דער בית דין ארויסגעבן א‬ ‫פסק דין"‪.‬‬ ‫דער צדיק האט באשטימט דריי חשוב'ע חסידים‬ ‫אלס בית דין‪ ,‬זיי האבן אויסגעהערט דעם טרעגער'ס‬ ‫טענות‪.‬‬ ‫דערנאך האט דער צדיק גע'ענטפערט‪" :‬אמת טאקע‬ ‫דער בעל דין האט געגעבן צדקה און געטוהן מצות‪,‬‬

‫אבער ער איז אויך באגאנגען געוויסע עבירות"‪.‬‬ ‫דערביי האט ער אויסגערעכנט עטליכע עבירות וואס‬ ‫יענער איז באגאנגען‪ .‬דער טרעגער האט מודה געווען‬ ‫אז ער איז טאקע באגאנגען די עבירות‪ ,‬אבער ער‬ ‫האט גע׳טענה׳ט‪" :‬איך האב זיי געטוהן בשוגג‪ ,‬נישט‬ ‫ווילנ'דיג און נישט וויסנ'דיג אז דאס זענען עבירות"‪.‬‬ ‫דער צדיק האט אבער געזאגט‪ ,‬אז דאס איז קיין‬ ‫תירוץ נישט‪ ,‬ער האט געדארפט לערנען מער‪ ,‬און‬ ‫וויסן ווי א איד דארף זיך אויפ'פירן אין אלע פרטים‪.‬‬ ‫אויף דעם האט דער טרעגער גע'טענה'ט‪ ,‬אז ער קען‬ ‫אנדערע אידן וועלכע זענען נישט בעסער פון עם און‬ ‫עס גייט זיי זייער גוט אין לעבן‪.‬‬ ‫האט דער צדיק גע'ענטפערט אז פון דער עוה"ז איז‬ ‫בכלל קיין ראיה נישט‪ ,‬אידן האבן דאך נאך א וועלט‪,‬‬ ‫ַאן אייביגע וועלט‪ ,‬און עס קען דאך זיין אז די וועלכע‬ ‫האבן מער עבירות ווי מצות באקומען זייער שכר‬ ‫אויף דעם וועלט און פארלירן דערביי זייער שכר אויף‬ ‫דער אייביגע וועלט‪ ,‬בשעת די וועלכע האבן מער‬ ‫מצות ווי עבירות‪ ,‬קומען אפ פאר די עבירות אויף‬ ‫דער וועלט‪ ,‬אבער דערפאר באקומען זיי א פיל‬ ‫גרעסערע שכר אויף דער אייביגע וועלט‪.‬‬ ‫נאכדעם וואס דער בית דין האבן אויסגעהערט די‬ ‫טענות פון ביידע צדדים‪ ,‬האט דער בית דין געפרעגט‬ ‫דעם טרעגער אויב ער איז גרייט מוחל צו זיין דעם‬ ‫אייבערשטער‪.‬‬ ‫דער טרעגער איז אבער געשטאנען ביי זיינע‪ ,‬זאגנ'דיג‪:‬‬ ‫"אויב דער אייבערשטער וועט מיר אומקערן מיין‬ ‫פארמעגן‪ ,‬וועל איך עם מוחל זיין פאר די ליידן וואס‬ ‫איך האב געהאט אין די צייט פון מיין ארימקייט"‪.‬‬ ‫דאן האבן די דיינים זיך איבער געשמועס מיט ישוב‬ ‫הדעת‪ ,‬און האבן ארויסגעגעבן זייער פסק דין‪" :‬דער‬ ‫אייבערשטער איז גערעכט‪ ,‬אבער אזוי ווי דער‬ ‫אייבערשטער פאדערט אז מען זאל זיך פירן לפנים‬ ‫משורת הדין‪ ,‬פונקט ווי ער אליין פירט זיך‪ ,‬דעריבער‬ ‫זאגן מיר אז דער אייבערשטער זאל צוריק אומקערן‬ ‫צום טרעגער זיין פארמעגן‪ ,‬מיט'ן תנאי אז דער‬ ‫טרעגער האט חרטה אויף זיינע עבירות און איז מקבל‬ ‫אויף זיך‪ ,‬זיך צו פירן אין דעם דרך פון זיינע עלטערן‬ ‫און זיידע'ס‪ ,‬ער זאל לערנען תורה און זיך פירן לויט‬ ‫די תורה און מצות"‪.‬‬ ‫די דיינים האבן פארשריבן און גע׳חתמ׳עט דעם פסק‬ ‫דין‪ ,‬און האבן דערביי באשטימט א צייט פון דרייסיג‬ ‫טעג‪ ,‬וואס דער פסק דין דארף ווערן אויסגעפירט‪.‬‬ ‫דער טרעגער איז אהיים געגאנגען א צופרידענער‪ ,‬ער‬ ‫האט זיך תיכף ארויסגעשלאגן פון קאפ אלע‬ ‫איינרעדענישן פונעם גלח און האט באשלאסן מקיים‬ ‫צו זיין‪ ,‬זיין חלק פון דעם פסק דין‪ .‬זייענ'דיג זיכער‪ ,‬אז‬ ‫אויך דער אייבערשטער וועט מקיים זיין‪ ,‬זיין חלק‪.‬‬ ‫ער האט זיך ווידער געשטעלט אין מארק זיך צו‬ ‫פארדינגען אויף ַאן ארבעט‪ ,‬און האט געציילט די‬ ‫קומענ'דיגע טעג‪ ,‬ביז צו דרייסיג טעג‪ ,‬ווען דער פסק‬ ‫דארף אויסגעפירט ווערן‪.‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אט איז אנגעקומען דער דרייסיג'סטער טאג‪ ,‬און ער‬ ‫איז נאך דערווייל נישט געהאלפן געווארן‪.‬‬ ‫א גאנצן טאג איז ער געשטאנען אין מארק און קיין‬ ‫שום ארבעט נישט געפונען‪.‬‬ ‫איז עם איינגעפאלן א פלאן צו גיין צו דער באן‬ ‫סטאנציע העלפן רייזנדע מיט זייערע פעקלעך‪.‬‬ ‫עס איז אנגעקומען דער באן‪ ,‬אבער יעדער איינער‬ ‫האט געטראגן זיין פעקל‪.‬‬ ‫דער טרעגער האט זיך שוין כמעט ווי מייאש געווען‪,‬‬ ‫זעה'ענדיג ווי עס שטייגט אראפ דער לעצטע‬ ‫פאסאנדז'שיר‪ ,‬א רייכער פריץ מיט א שווערן פעקל‪.‬‬ ‫דער פריץ גייט צו צום טרעגער און בעט פון עם‪ ,‬צו‬ ‫איבערנעמען דעם שווערן פעקל און ווארטן אויף עם‪.‬‬ ‫איז ער געשטאנען ביים פעקל און האט געווארט און‬ ‫געווארט‪ ,‬אבער 'והילד איננו' דער פריץ איז נישט דא‪,‬‬ ‫ער איז ערגעץ וואו נעלם געווארן‪.‬‬ ‫אט האלט שוין די זון ביים אונטערגיין‪ ,‬דער טרעגער‬ ‫האט נישט געוואלט פארשפעטיגן מנחה‪ ,‬כאטש דער‬ ‫יצה"ר האט גענומען ברענען ער זאל נישט גיין צו‬ ‫מנחה‪ ,‬עס וועט סיי ווי גארנישט ווערן‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫געראנגלט מיטן יצה"ר‪ ,‬זאל זיין וואס עס זאל זיין‪ ,‬ער‬ ‫וועט שוין בלייבן ביי די אידישקייט אין אלע‬ ‫אומשטענדן און ער גייט דאוונען מנחה‪.‬‬ ‫אבער ער האט זיך מיישב געווען‪ ,‬אז איבערלאזן דעם‬ ‫גרויסן פעקל אויף הפקר קומט נישט אין באטראכט‪,‬‬ ‫דעריבער וועט ער דאס צום ערשט אהיים נעמען‪ ,‬און‬ ‫באלד דערנאך גיין אין שוהל צו דאוונען מנחה‪ ,‬און‬ ‫דערנאך וועט ער שוין זעהן וואס צו טוהן מיט'ן‬ ‫שווערן פעקל‪.‬‬ ‫א מידער און א פארסאפעטער פון טראגן דעם‬ ‫שווערן פעקל‪ ,‬איז דער טרעגער אנגעקומען אהיים‬ ‫און דער פעקל איז עם אראפגעפאלן פון פלייצע און‬ ‫האט זיך אויפגעריסן‪.‬‬ ‫און אט זעהט ער ווי א מאסן גאלדענע רענדלאך‬ ‫האבן זיך אויסגעגאסן אויף דער ערד‪...‬‬ ‫דער טרעגער מיט זיין פרוי און קינדער האבן זיך‬ ‫גענומען צונויף זאמלען די פילע צושפרייטע גאלדענע‬ ‫רענדלאך‪.‬‬ ‫ווען דער טרעגער האט זיי איבערגעציילט‪ ,‬האט זיך‬ ‫ארויסגעוויזן אז זיי באטרעפן גענוי דעם זעלבן‬ ‫פארמעגן וואס ער האט געהאט פארלוירן‪.‬‬ ‫יעצט האט דער טרעגער שוין געוואוסט אז דער‬ ‫אייבערשטער האט שוין אויך מקיים געווען זיין טייל‬ ‫פון דעם פסק דין‪...‬‬ ‫דער ארימער טרעגער איז צוריק געווארן א גביר אזוי‬ ‫ווי פריער‪ ,‬אבער יעצט איז ער שוין געווען פיל‬ ‫קלוגער‪ ,‬ער האט געדונגען א מלמד וואס זאל מיט עם‬ ‫לערנען תורה און דינים כדי ער זאל נישט נכשל ווערן‬ ‫מיט קיין עבירה‪ .‬ער האט שוין מער קיין טענות נישט‬ ‫געהאט אויפ'ן אייבערשטער‪ ,‬און איז געבליבן א‬ ‫שומר תורה און מצות מיט אלע דקדוקים‪.‬‬ ‫”””‬


‫אמרות חכמים‬ ‫ויתרוצצו הבנים בקרבה ‪ -‬מפרכס לצאת‪) .‬רש"י(‬

‫אידישע קליידונג‪ ,‬אינצווישן האט ער געפרעגט פון והיה כאשר תריד ופרקת עולו‪.‬‬

‫דער 'גאון' רבי שלמה קלוגער זי"ע האט געזאגט‪:‬‬ ‫"יעקב האט געוואלט און נישט געקענט ארויסגיין פון‬ ‫זיין מוטער‪ ,‬ווייל ער איז געלעגן דער לעצטער‪ ,‬און‬ ‫עשו האט עם פארשטעלט דעם וועג‪ .‬אבער עשו‪,‬‬ ‫אויב האט ער ווירקליך אזוי געוואלט ארויסגיין‪,‬‬ ‫פארוואס האט ער דאס נישט געטוהן‪ ,‬ווער האט עם‬ ‫דען געשטערט‪ ,‬ער איז דאך געלעגן דער ערשטער?‬ ‫נאר ָאן יעקב האט עשו נישט געהאט קיין חשק‬ ‫ארויסצוגיין אויף דער וועלט‪ ,‬ווייל וואס וועט ער‬ ‫דארט טוהן אויפ'ן וועלט ָאן יעקב‪ ,‬אויף וועמען וועט‬ ‫ער הערשן‪ ,‬מיט וועמען וועט ער זיך ראנגלען‪ ,‬וועמען‬ ‫וועט ער פארביטערן דאס לעבן?!"‪...‬‬ ‫”””‬ ‫דער הייליגער רבי יחזקאל פון קאזמיר זי"ע האט‬ ‫אמאל געזאגט‪" :‬פארוואס ווען רבקה איז אריבער‬ ‫דאס הויז פון ַאן עבודה זרה‪ ,‬איז עשו טאקע דעמאלט‬ ‫נישט ארויס געגאנגען?‬ ‫ווייל יעקב פארשטייען מיר פארוואס ער איז נישט‬ ‫ארויס‪ ,‬ווען זי איז אריבער א בית המדרש‪ ,‬ווייל עשו‬ ‫האט עם פארשטעלט דער וועג ארויס‪ ,‬און נישט‬ ‫געלאזט ארויסגיין צום בית המדרש‪ ,‬אבער ווער האט‬ ‫געשטערט פאר עשו ארויסצוגיין צום עבודה זרה?‬ ‫נאר עשו האט געטראכט‪" :‬ענדערש וועל איך בלייבן‬ ‫דא נעבן יעקב‪ ,‬כדי עם צו פארשטעלן דער וועג‪ ,‬אז‬ ‫ער זאל נישט קענען ארויסגיין צום בית המדרש!"‪...‬‬ ‫”””‬

‫רבי בונם‪" :‬פארוואס זאלן די אידן נישט מעגן גיין‬ ‫אנגעטוהן אזוי ווי די גוים? ווייל מיט וועלכע‬ ‫מלבושים האט זיך יעקב אבינו אנגעטוהן? איז דען‬ ‫שוין דאן געווען ספעציעלע אידישע מלבושים?"‬ ‫האט עם רבי בונם גע'ענטפערט‪" :‬יעקב אבינו האט‬ ‫זיך צוגעקוקט ווי אזוי עשו גייט אנגעטוהן‪ ,‬און ער‬ ‫האט זיך אנגעטוהן פונקט פארקערט"‪...‬‬ ‫"דאס זעלבע איז אויך היינט" ‪ -‬האט רבי בונם‬ ‫אויסגעפירט ‪" -‬מיר אידן זעהן ווי די גוים טוהן זיך ָאן‪,‬‬ ‫און מיר גיין אנגעטוהן דאס פארקערטע"‪...‬‬ ‫וישטום עשו את יעקב על הברכה‪.‬‬ ‫”””‬ ‫מען האט אמאל געפרעגט פון דער הייליגער 'גאון'‬ ‫עשו בנה הגדול וגו' יעקב בנה הקטן‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי צבי הירש פון סוקולוב זי"ע איז רבי יהונתן אייבשיץ זי"ע‪" :‬פארוואס ווען דער רב‬ ‫אמאל געקומען אויף שבת 'תולדות' צום הייליגער פסק'נט אויף ַאן עוף אז עס איז טריפה‪ ,‬דאן נעמט‬ ‫רבי מנחם מענדל פון רימאנוב זי"ע‪ ,‬און רבי מענדל מען ָאן דעם פסק הלכה‪ ,‬אבער ווען דער זעלבע רב‬ ‫האט מכבד געווען רבי צבי הירש צו זאגן תורה‪.‬‬ ‫פסק'נט פאר איינעם אז ער איז שולדיג געלט פאר א‬ ‫האט רבי צבי הירש געזאגט‪" :‬עס שטייט אין פסוק אז צווייטן‪ ,‬דאן גייט ער ארויס מיט פיל טענות אויפ'ן‬ ‫רבקה האט גענומען די קליידער פון 'עשו בנה הגדול'‪ ,‬פסק הלכה פונעם רב?"‬ ‫און אנגעטוהן פאר 'יעקב בנה הקטן'‪ .‬לכאורה וואס האט רבי יהונתן גע'ענטפערט‪" :‬מיר זעהן ביי עשו‪,‬‬ ‫פעלט אויס דא צו דערמאנען אז עשו איז געווען דער כאטש וואס ער האט באקומען די ברכה 'ועל חרבך‬ ‫תחיה'‪ ,‬דאך האט ער פיינט באקומען יעקב‪ ,‬ווייל ער‬ ‫גרויסע זוהן און יעקב דער קליינער זוהן?‬ ‫נאר באמת דארף מען פארשטיין‪ ,‬עשו איז דאך זיכער האט נישט פארגינען יעקב אז ער איז ארויס מיט מער‬ ‫געגאנגען אנגעטוהן מיט גוי'אישע קורצע קליידער‪ ,‬ברכות ווי עם‪ .‬ווי עס שטייט אין פסוק 'וישטום עשו‬ ‫און יעקב איז זיכער געגאנגען אנגעטוהן ווי מיט את יעקב על הברכה אשר ברכו אביו'‪ ,‬דער עיקר‬ ‫לאנגע קליידער‪ ,‬אויב אזוי ווי האט יעקב געקענט שנאה וואס עשו האט צו יעקב איז צוליב דעם וואס‬ ‫יעקב האט באקומען די ברכות‪ ,‬אבער נישט אויף‬ ‫באשטיין צו אנטוהן די קליידער פון עשו?‬ ‫נאר דעריבער שרייבט די תורה ארויס אז עשו איז דעם וואס ער האט דאס נישט באקומען‪.‬‬ ‫געווען א גרויסער‪ ,‬און יעקב א קליינער‪ ,‬צו ווייזן אז די דער זעלבע זאך איז דא‪ ,‬עס שטערט יענעם נישט‬ ‫קורצע קליידער פון עשו זענען גאר געווען לאנגע אזוי שטארק אז ער האט דא פארלוירן געלט‪ ,‬נאר אז‬ ‫דער צווייטער האט דא פארדינט געלט"‪...‬‬ ‫קליידער פאר יעקב"‪...‬‬ ‫”””‬ ‫”””‬

‫ויקראו שמו עשו ‪ -‬ויקרא שמו יעקב‪.‬‬ ‫דער הייליגער 'דגל מחנה אפרים' זי"ע‪ ,‬איז אמאל‬ ‫אנגעקומען קיין לעמבערג )לבוב( און איז דארט‬ ‫איינגעשטאנען ביי א חשוב'ע 'מכניס אורח'‪ ,‬וואו עס‬ ‫האט זיך דארט פונקט דאן אויפגעהאלטן א געוויסע‬ ‫פארדארבענע משכיל‪.‬‬ ‫דער משכיל האט זיך געוואלט טשעפען מיט דעם‬ ‫הייליגן 'דגל מחנה אפרים'‪ ,‬גייט ער צו צום רבי'ן און‬ ‫זאגט‪" :‬אמת טאקע‪ ,‬איר זענט ַאן אייניקל פונעם 'בעל‬ ‫שם טוב' זי"ע‪ ,‬אבער ווי איר ווייסט דאך האבן מיר‬ ‫משכילים מער חסידים און נאכפאלגער‪ ,‬פון די צאל‬ ‫חסידים און נאכפאלגער וואס איר האט"‪...‬‬ ‫ענטפערט עם דער צדיק צוריק‪" :‬עס איז בכלל נישט‬ ‫קיין וואונדער‪ ,‬ווייל ביי עשו שטייט 'ויקראו שמו‬ ‫עשו' זאגט רש"י 'הכל קראו לו כן'‪ ,‬אבער ביי יעקב‬ ‫שטייט 'ויקרא שמו יעקב'‪ ,‬מיט א לשון יחיד‪ ,‬זאגט‬ ‫דערויף רש"י‪' ,‬הקב"ה'‪ .‬ווייל יעקב דער צדיק האט‬ ‫נאר דער אייבערשטער געקענט און געוואוסט זיין‬ ‫גרויסקייט‪ ,‬דעריבער האט ער טאקע געהאט ווייניג‬ ‫חסידים‪ ,‬אבער דאס מערהייט פון דער וועלט זענען‬ ‫טאקע געווען נאכפאלגער פון 'עשו'!"‪...‬‬ ‫”””‬

‫דער הייליגער קאז'ניצער מגיד זי"ע האט אמאל‬ ‫געזאגט‪" :‬אזוי קוקט מען אויס ווען די פרויען מישן‬ ‫זיך אריין‪ .‬ווייל ווען רבקה וואלט נישט גערופן יעקב‬ ‫צו אויסכאפן די ברכות פון עשו‪ ,‬און עשו וואלט‬ ‫באקומען די ברכות‪ ,‬וואלט יצחק דאן נישט געזאגט‬ ‫פאר עשו די ווערטער‪' :‬והיה כאשר תריד ופרקת עולו‬ ‫מעל צוארך'‪ ,‬אז אויב אידן וועלן אראפנעמען פון זיך‬ ‫דעם עול התורה וועלן זיי גארנישט האבן פון די‬ ‫ברכות!"‪...‬‬ ‫”””‬

‫עורות גדיי העזים הלבישה וגו' ועל חלקת צואריו‪.‬‬

‫דער הייליגער 'בני יששכר' זי"ע האט זיך אמאל‬ ‫געטראפן מיט'ן הייליגער רבי צבי הירש פון זידיטשוב‬ ‫זי"ע‪ ,‬איז דארט געווען איינער וואס איז געגאנגען מיט‬ ‫קראגן וואס די סוחרים פלעגן גיין אנגעטוהן‪.‬‬ ‫שיינע ָ‬ ‫ווען יענער האט זיך צוגעבויגן צום 'בני יששכר' צו‬ ‫געבן לחיים‪ ,‬האט דער 'בני יששכר' אזוי געגלעט זיינע‬ ‫קראגן ווי ער וואונדערט זיך דערויף‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דער הייליגער זידיטשובער האט זיך אנגערופן צום‬ ‫הייליגער 'בני יששכר'‪" :‬נו? ברענג עם א ראי' פון די‬ ‫תורה אז דאס איז נישט אויסגעהאלטן?!"‬ ‫האט זיך אנגערופן דער זוהן פונעם 'בני יששכר'‪ ,‬דער‬ ‫הייליגער רבי דוד'ל פון דינוב זי"ע‪" :‬איך האב א ראי'‬ ‫פון די תורה אז די אבות הקדושים זענען זיכער נישט‬ ‫געגאנגען דערמיט‪ ,‬ווייל אויב וואלטן זיי יא געגאנגען‬ ‫דערמיט‪ ,‬דאן פארוואס האט רבקה געדארפט‬ ‫קראגן פון ציגן פעל? נאר‬ ‫אנטוהן פאר יעקב פאלשע ָ‬ ‫קראגן‪,‬‬ ‫מוז זיין אז נאר עשו איז געגאנגען מיט ָ‬ ‫את בגדי עשו בנה הגדול החמודות‪.‬‬ ‫א משכיל האט זיך אמאל גע'טענה'ט מיט דער דעריבער האט יעקב עם דאן געמוזט נאכמאכן"‪...‬‬ ‫הייליגער רבי בונם פון פרשיסחא זי"ע איבער די‬ ‫”””‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫יקרבו ימי אבל אבי ואהרגה את יעקב אחי‪.‬‬ ‫אינעם גרויסן שוהל אין בריסק האט אמאל‬ ‫אויסגעבראכן א קריגעריי צווישן צוויי ברידער‪,‬‬ ‫וועלכע זענען געווען אבלים‪ ,‬אין יאר פון זייער‬ ‫פאטער‪ ,‬יעדער פון זיי האט געוואלט צוגיין צום‬ ‫עמוד‪ ,‬ביז איינער פון די ברידער איז צוגעגאנגען צום‬ ‫פראסק אין פנים‪...‬‬ ‫צווייטן און עם דערלאנגט א ַ‬ ‫ווען דער 'בית הלוי' זי"ע האט דאס דערזעהן‪ ,‬האט‬ ‫ער זיך אנגערופן‪" :‬עשו האט געזאגט 'יקרבו ימי אבל‬ ‫אבי ואהרגה את יעקב אחי'‪ ,‬פארוואס האט דען עשו‬ ‫געדארפט ווארטן ביז ווען יצחק וועט נפטר ווערן‪ ,‬צו‬ ‫קענען הרג'ענען יעקב?‬ ‫נאר עשו האט געטראכט‪" :‬איך וויל נישט אויסקוקן‬ ‫אין גאס ווי א קאלט‪-‬בלוטיגע מערדער‪ ,‬בעסער וועל‬ ‫איך ווארטן ביז ווען מיין טאטע וועט שטארבן‪ ,‬דאן‬ ‫וועט זיכער אויסברעכן א קריגעריי צווישן אונז ביידע‪,‬‬ ‫ווער עס זאל דאווענען פאר'ן עמוד‪ ,‬ערשט דאן וועל‬ ‫איך האבן א פאסיגע געלעגנהייט צו באפאלן מיין‬ ‫ברודער און עם הרג'ענען!"‪...‬‬ ‫”””‬


‫‪úåãìåú‬‬ ‫כסליו תשע"ז‬

‫שנה י"א גליו תל"ב‬

‫אותיות הקדושות‬

‫נו דיי קאפ‬

‫שאלה אי פרשה או הלכה‬ ‫"ס'גיסט אינדרויס!" האט אאא געזאגט‪ ,‬אריינקומענדיג אי קלאס‪.‬‬ ‫"א מזל אז אי בי געקומע גענוג פרי היינט; דעמאלטס האט נא נאר‬ ‫געדריזלט‪ ",‬האט בבב געזאגט‪ ,‬זעענדיג זיי אריינקומע דורכגענעצט‪.‬‬ ‫"די ערגסטע פו אלע איז‪ ",‬האט אאא געזאגט‪ ,‬אויסטוענדיג זיי מאנטל‪.‬‬ ‫"אז אי האב היינט אנגעטו מיי שבת מאנטל‪".‬‬ ‫"יוי! פארוואס?"‬ ‫"אי האב נישט געקענט טרעפ מיי וואכנדיגע‪ ,‬או עס איז געוואר‬ ‫שפעט‪ ,‬האב אי דאס אנטו או געלאפ‪".‬‬ ‫"האסט א מזל אז ס'איז נישט געמאכט פו עפעס אנדערש‪ ,‬ווייל‬ ‫דעמאלטס וואלט עס נא שטארקער געשמעקט‪".‬‬ ‫"וואס קע שמעק ערגער ווי א נאסע‪ ,‬וואלענע מאנטל?"‬

‫וואס האט די ערגסטע גערו ?‬

‫"הבדלה!" האט גרשו אויסגערופ אריינגייענדיג אינע הויז‪" .‬קאצנשטיי‬ ‫פאמיליע‪ ,‬שטעלט איי ארו מיר‪".‬‬ ‫"וואו איז טאטי?" האט אסתי געפרעגט‪ ,‬אריינקומענדיג אי קי‪.‬‬ ‫"דער רב האט געבעט טאטי ער זאל מאכ הבדלה פאר מרת וויינשטיי‪,‬‬ ‫דעריבער מא אי הבדלה אינדערהיי‪ ",‬האט גרשו שטאל אויסגערופ‪.‬‬ ‫"וואו איז מאמי או יעדער איינער?"‬ ‫"זיי זענע נא ביי באבי'ס הויז‪ .‬מאמי האט געזאגט אז זיי הער הבדלה‬ ‫דארט‪ .‬אי האב מורא אז אי בי דער איינציגער אי דיי אוידיענ‪"...‬‬ ‫גרשו האט אויסגעזע אנטוישט‪" .‬נו נו‪ ,‬זעט אויס אז איינער איז בעסער‬ ‫ווי קיינער‪ ...‬גיב מיר א מינוט; לאמיר נעמע א זאגערל או די הבדלה‪-‬זאכ‪".‬‬ ‫"דאס האט גענומע פיל לענגער ווי א מינוט‪ ",‬האט אסתי געזאגט‪ ,‬ווע‬ ‫גרשו איז צוריק אריי אי קי‪.‬‬ ‫"אנטשולדיג‪ ,‬אי האב פארגעס אז אי האב גארנישט געזאגט‪ ",‬האט‬ ‫גרשו ערקלערט‪" .‬אי האב עס געדארפט זאג פאר הבדלה‪".‬‬ ‫"וואס האסטו געזאגט?" האט אסתי געפרעגט נייגעריג‪" .‬טאטי זאגט‬ ‫קיינמאל גארנישט פאר הבדלה‪".‬‬ ‫"ער זאגט יא‪ ,‬אבער אונז זאג עס געווענלי אי שול נא מעריב‪ ,‬או‬ ‫ס'איז א גרויסע סגולה פאר פרנסה‪".‬‬ ‫וואס זאגט מע בעפאר הבדלה?‬

‫לעי"נ הב' מאיר ע"ה ב"ר מרדכי שי'‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫די סודות פו דער אות ק'‬

‫איר באדייט‬ ‫דער קו" טוט רעפרעזענטיר 'קדושה'‪ ,‬הייליגקייט‪ .‬ווער פארשפרייט‬ ‫הייליגקייט‪ ,‬או וואס מיינט הייליגקייט? הייליגקייט איז איינער אדער א זא‬ ‫וואס איז אפגעשיידט פאר א העכערע מדריגה‪ .‬ס'איז אפגעטיילט פו אלעס‬ ‫אנדערש‪ ,‬או ס'איז געוואר פאר זי אליי‪ ,‬א העכערע שטאפל‪ .‬צוריק צו‬ ‫אונזער אריגינאל פראגע? ווער איז דער מערסטער אפגעשיידט? דער‬ ‫הייליגער באשעפער‪.‬‬ ‫מיר האב א מצוה‪' ,‬קדושי תהיו כי קדוש אני' ‪ -‬הייליג זאלט איר זיי‪ ,‬ווייל‬ ‫אי בי הייליג‪ .‬מיר פרוביר צו קומע נענטער צו באשעפער‪ ,‬דורכ' זי‬ ‫דערווייטער פו אומריינקייט או גשמיות‪.‬‬ ‫מיר ווייס אז דער נומער צע טוט רעפרעזענטיר הייליגקייט‪ .‬מיר זענע‬ ‫באפויל‪' ,‬העשירי יהיה קודש לד' ‪ -‬דער צענטער דאר זיי הייליג פאר'‬ ‫באשעפער‪ '.‬קו" ‪ ,‬וועלכעס באטרעפט הונדערט‪ ,‬רעפרעזענטירט די גרעסטע‬ ‫קדושה‪ ,‬ווייל צע מאל צע איז דא הונדערט‪.‬‬ ‫איר פארע‬ ‫מיט דער אות ק' הייבט זי ָא דע ווארט קרב‪ .‬אי די צייט פו די בית‪-‬‬ ‫המקדש‪ ,‬אויב א ק' איז געשריב געוואר אוי א כלי‪ ,‬האט מע זי‬ ‫פארגעשטעלט אז דאס געהערט אדער איז באשטימט פאר' באשעפער‪.‬‬ ‫דער קו" איז צוזאמגעשטעלט פו א כ" או ַא ענדע נו"‪ .‬די‬ ‫גמטריא פו כ' )‪ (20‬או  )‪ (50‬קומט אויס זיבעציג ‪ -‬קעג די‬ ‫זיבעציג קרבנות‪ ,‬וואס מיר ברענגע אינע יו‪-‬טוב סוכות‪ ,‬צו‬ ‫באשיצ די זיבעציג פעלקער אוי דער וועלט פו לייד‪ ,‬או צו‬ ‫ברענגע שלו או פריד אוי דער וועלט‪.‬‬ ‫ דער גימטריא ‪-‬‬‫די גימטריא פו קו" ‪ -‬געשריב ק )‪ ,(100‬ו )‪ ,(6‬או  )‪ (80‬קומט אויס ‪.186‬‬ ‫דאס איז אזויווי די גימטריא פונע ווארט מקו )מ ‪ ,40 -‬ק ‪ ,100 -‬ו ‪.(40 -  ,6 -‬‬ ‫מקו איז איינע פו די נעמע פונע באשעפער‪ .‬זעע מיר נאכאמאל‪ ,‬ווי דער‬ ‫קו ווייזט אויפ' הייליג באשעפער‪.‬‬ ‫מערקווירדיג‬

‫קו" או ה' זענע די איינציגע אותיות וואס זענע צוזאמגעשטעלט פו‬ ‫צוויי באזונדערע שטיקלע‪.‬‬ ‫קו" מיינט אמאל 'ארומגיי'‪ ,‬ווי ביי הקפות‪ .‬דער אממערסטענס‪-‬בולט'ער‬ ‫ארט וואו מיר זעע דע באשעפער'ס קעניגריי‪ ,‬איז אי די מחזור פונע‬ ‫נאטור‪ ,‬וואס גייט ארו אזוי פונקטלי או גענוי‪.‬‬


‫צדיקי‬ ‫סיפורי‬ êéæ 'èééðàá' ïòî ñàåå ùãåç éã

ïòâðåìééöøò òëéìøòä ìëùä øñåî à èéî øåãä éìåãâå é÷éãö éã ïåô

‫א שאד די צייט‬

‫ערציילונג איבער דער גאו רבי חיי פינחס שיינבערג זצ"ל‬ .ïøòãðà íòðåô èâòøôòâ èàìéô ïééà èàä "?èâøàæàá èñéá" ".ïâéåöòâðà ïåà æòååøòð ùáéä øéî èëàî ñò ...ìñéáà ,àé ?èâøàæàá" èñééåå åã ïåà" .ïòååòâ äãåî èàìéô øòèùøò øòã èàä ",øéî êéåà" "?ñàåå ïèàìéô éã .ïáòâòâ óøàåå òùéøô à øòâéìô øòã êéæ èàä òâø òðòé ïéà

úéöéö øòã" ñìà ïòååòâ èðà÷àá æéà âøòáðééù ñçðéô íééç éáø ïåàâ øòã ïééà .øòôøò÷ ïééæ óéåà úéöéö øòâéìãðòö èéî ïåèòâðà âéãðòééâ - "øòâàøè øòáà èøàã äçôùî èàäòâ èàä øò ,ò÷éøòîà ïéé÷ ïøàôòâ øò æéà ìàî ïééæ øàô èâøàæòâ èàä øò .êåæàá ïééæ ïåô ÷òååö øòã ïòååòâ æéà ñàã èùéð ïåà èìòèùòâôéåà èàä øò ñàåå 'øåà äøåú' äáéùé øòã ,äáéùé æéà øò ïòåå åìéôà .ïáòì øòöðàâ ïééæ øéà øàô èâøàæòâ ïåà ,èòéåáòâôéåà

ïìòèù÷éøåö ïåà øòâéìô íòã ïëééìâñéåà ï'èéî ïøàååòâ ïòîåðøàô ïòðòæ éã øàô èìòâ ïôàù åö ,ò÷éøòîà ïéé÷ ïâéåìôòâ øò æéà ,èìà øàâ ïòååòâ ïéåù

ïáòâòâ ÷å÷ à ééæ ïáàä ïåè åö ïæéååàá ñàã ïáàä ééæ ïòåå ïåà ,òéðéì øéà óéåà

.ïøòãðà ï'ôéåà øòðééà .èâàæòâ øòðééà èàä "...ìéôòâ à áàä êéà"

.äáéùé èåè ñàåå .äòù óìòååö èøòéåã ò÷éøòîà ïéé÷ ìàøùé-õøà ïåô òæééø øòã èàä øò .èðøòì øò ?äòù óìòååö éã ïéà âøòáðééù áøä éåå ÷éãö ïåà ïåàâ àæà

.èééö òáìòæ éã ïéà èâàæòâ øòèééååö øòã èàä "...æà ïééî êéà"

éã ñéåàëøåã àúëñî òìòéöòôñ à ïòðøòì åö ,âäðî øòèîéèùàá à èàäòâ

êéæ òãééá ïáàä ïàã ïåà ,ìàîàôéåà ïãòø ïáéåäòâðà ïáàä òãééá

ñò ïåà ,ïéäà âòåå ï'ôéåà àúëñî íòã èðøòìòâëøåã èàä øò .äòéñð

åèñàä ñàåå" .øåáéãä úåùø øòã ïøòãðà íòã ïáòâ âéãðìòåå èìòèùòâôà

.÷éøåö âòåå ï'ôéåà è'øæç'òâøòáéà

"?ïâàæ èìàååòâ 'ïéø÷ñ' íòã øòâéìô ï'ôéåà ïãðéöòâðà ïòî èàä ,ñòæééø éã ïåô òðééà ééá ï'øàô èøòèùòâ øòééæ èàä ñàã .ïëàæ òñéååòâ èìéôùòâôéåà èàä ïòî åàåå øòáà" ,èâàæòâ èàìéô øòøòèìò øòã èàä ",øéî ïåô ïëàì èñòåå åã" ,ïàî øòèìà øòðòé èéî ïãðéáøàô ïòðòæ ïòîòìáàøô éã æà ïééî êéà ïòî æà ïèòáòâ èàä øò ïåà ïøéøèðòöðà÷ èðò÷òâ èùéð êéæ èàä øò .ïåàâ íééá ñòéöàèðòæòøô éã ïìéôù ïøòäôéåà ïìàæ øéî æà ïèòáòâ èàä øòëìòåå

.ïùòìñéåà ñò ìàæ

".òæééø ïâéèðééä ñàã" ,øòãðåàååòâ òèìòèùòâðééà-øòâéìô éã êéæ ïáàä "?ñàååøàô" øòééæ ,úåîäá ïåà úåéç øòáéà êéæ ïãòø ñàåå ñòéöàèðòæòøô æéåìá ïòðòæ ".òáìòæ éã èëàøè êéà ,èðàñòøòèðéà" ïåà ìéèù ïøàååòâ æéà ñò .'ïéø÷ñ' íòã ïùàìøàô ãìàá èàä ïòî

"!ñèëòìù íåù ïéé÷ èùéð èøàã èòæ ïòî .ïøåèàð ïåà ïáòì

òåáùä úùøô çð úùøô

øòã ,äòéñð òâéàåø à ïòååòâ ñò æéà èåðéî øòðòé ïåô ?òæééø éã ïåà ,øòâéìô éã øòáà ,èâàæòâ áø øòã èàä ",ïëàîåö ñò ìàæ ïòî æà êéà èòá êàã" .ìéö øòèîéèùàá øéà åö ïòîå÷òâðà æéà ñò æéá êééìâ ïøàôòâ æéà øòâéìô éã .úåù÷á òðééæ ïåô èëàîòâ ïåèåö èùéð êéæ ïáàä èôàùðàî-éìô ïåà àøîâ éã ïéà ïâéåà òðééæ ,èééö òöðàâ à ïñòæòâ æéà ñçðéô íééç 'ø ïåà

.'ïéø÷ñ' ï'ôéåà ïôàìòâ øòèééåå ïòðòæ ñòéöàèðòæòøô

.äùòé åéàøé ïåöø .àúëñî à èâéãðòòâ øò èàä òæééø íòã ééá êéåà .èðøòìòâ :ïèòáòâ øòãéåå ééæ èàä ïåà ,ïòååòâ øúååî èùéð øòáà èàä íééç 'ø ".øéî èøòèù ñò .òèéá ,øòìéèù ùèàë ñò èëàî" íéà èàä øòôòùàá øòâéìééä øòã ïåà ,÷éãö øòñéåøâ à ïòååòâ æéà øò .èééö ïééæ óéåà ãàù à êàã æéà ñò ìééåå ,èéé÷âéàåø à èéî ïòðøòì ïôìàäòâ -éìô éã ïåô âðåìòèù éã èùéåèòâ èùéð èàä äù÷á òèééååö éã êéåà ïáàä ééæ ïòåå ïåà ,ìàî òèéøã à ïèòáòâ ééæ èàä ñçðéô íééç 'ø .èôàùðàî ïîà ìàøùé ìë ìòå åðéìò ïâé åúåëæ

æéà øòôèðò øòã .ìàî òèøòô à èøéáåøô øò èàä èøòäòâñéåà èùéð íéà ï'ôéåà òãðòæééø êàð àã ïòðòæ ñò ,ïééð .ïèùøò íééá éåå è÷ðåô ïòååòâ øòáà

áà ãåáéë

.ééæ øàô åö ñàã ïìòèù øéî ïåà ,øòâéìô

ïñòæòâ ìàîà æéà à"òéæ õéð'æéåî 'øæòéìà ÷ùîã' øòã ÷"äøä ,íåâøú ãçàå àø÷î íéðù ïòååòâ äøãñ øéáòî ïåà úáù áøò ïàÇ ïéà ,äùøô éã ïåô ÷åñô ïèöòì íòã ééá ïèìàäòâ ïéåù èàä øò ïòåå ïåà íéà ïåà ïòîå÷òâðééøà ,'ìàøùé úáäà' øòã ÷"äøä ,òèàè ïééæ æéà ,èøòôèðòòâ ãìàá íéà èàä 'øæòéìà ÷ùîã' øòã .èâòøôòâ ñòôò ãéô÷î èàä øò ìééåå ,ùéøô ïåô ïééæ äøãñ øéáòî ïáéåäòâðà ïåà .ïééæ äøãñ-øéáòî ïèéîðéà ïééæ ÷éñôî åö èùéð ïòååòâ øòééæ êéæ ïáàä èééæøòãðåô ïòðàèùòâ ïòðòæ òëìòåå íéãéñç éã èôøàãòâ èàä øò ñàååøàô èâòøôòâ íéà ïáàä ïåà ,èøòãðåàååòâ èôøàãòâ ùøòãðò èùéð øò èàä ,ïáééäðà øòãéåå ïåà ïééæ ÷éñôî èòåå øò æéá èåðéî òáìàä à ïèøàåå èòåå òèàè øòã ïåà ïâéãðòåö òèàè ïééî áéåà" :èøòôèðòòâ ééæ 'øæòéìà ÷ùîã' øòã èàä .ïâéãðò ïéåù æéà ñàåå ,èåðéî òáìàä à åìéôà ,øéî øàô ïèøàåå óøàã "...?ïééæ äøãñ-øéáòî òöðàâ éã ãøòåå

íòðéà ïòîòìáàøô ïòîå÷ôéåà ïáéåäòâðà ïáàä ,ñàåå áéìåö ,ïàã ïåà -éìô éã ,ïèòáøà åö èøòäòâôéåà ñòôò èàä øòëìéäëéåä øòã .øòâéìô êéæ èàä øòâéìô øòã øòáà ,ïèëòøøàô åö èøéáåøô ñàã èàä èôàùðàî øòâéàåø øòã .ïöòæ÷òååà èæåîòâ êéæ ïáàä ééæ ïåà ïôøàåå ïáéåäòâðà ñòôò ïåà ñèëòø óéåà ïòâðåìëéåøèù ïâéø÷ ïáéåäòâðà èàä òæééø øòîòðòâðà ïåà .òèééååö à ïôàøèòâ êéæ èàä ,íòìáàøô ïééà ïèëàøøàô èàä ïòî .ñ÷ðéì êéæ ùøòãðà ñòôò èàä ïàã ïåà ,ïèëàøøàô ïòî èàä ñàã êéåà .èøòèðàìôøàô èôàùðàî-éìô éã ïáàä ",ãðòìàôôéåà ïåà òðãàî øòééæ æéà ñàã" èåâ æéà øòâéìô øòã .àã èùéð èôàì÷ ñòôò" .ïøòãðà íåö øòðééà èâàæòâ ïáàä ïòðéùàî òìà ïåà ,äòéñð éã øàôòá ïøàååòâ èëåæòâøòèðåà ïòååòâ æéà òæééø íòðåô áéåäðà øòã êéåà .èòáøàòâ êéìøòãðåàåå èùéð ,ïòîòìáàøô òùéðëòè òðéé÷ èàäòâ èùéð ïáàä øéî .èðëééöòâñéåà "?ïòùòâ âðéìöåìô àã æéà ñàåå .ïñéåøãðåô ïèðéåå ïåà íòøåèù ïéé÷ ïòååòâ

(‫כז‬/‫ )רש"י כז‬.‫ אויסגעוואשענע פעל פו ציג האט די ערגסטע גערו‬:‫ענטפער אוי שאלה אי די פרשה‬

https://telegram.me/Publications_MM


‫ל ל מארצ ‪ /‬ד‬

‫וואונדערליכע ערציילונגע איבער צדיקי וואס זענע געגאנגע אי גלות‬

‫אחי הק'‪ :‬ר"ר אלימל או ר"ר זושא‬

‫מיר זענע געבליב די זעלבע‪ ,‬נאר די פערד האב זי געטוישט‬ ‫איינע פו די ערציילונגע פו דער תקופה וואס די הייליגע ברידער זענע‬ ‫געווע אי גלות‪ ,‬ווע זיי זענע געגאנגע פו שטאט צו שטאט אנגעטו אי‬ ‫צעריסענע קליידער‪ ,‬אויסזעענדיג ווי צוויי ארעמע שלעפער‪ ,‬איז געווע ווע‬ ‫זיי זענע אנגעקומע אמאל צו דער שטעטל לודמיר‪ .‬דער גביר פו שטעטל‪,‬‬ ‫וועלכער איז געווע זייער ריי‪ ,‬האט זיי נישט געוואלט ארייננעמע צו זי אי‬ ‫שטוב‪ ,‬טענה'נדיג אז עס איז נישט לפי כבודו צו זיי דער גאסטגעבער פו‬ ‫שלעפער וועלכע זעע אויס אזוי אפגעריס‪ .‬איז אבער געווע ַא אנדערער‬ ‫איד אי שטעטל‪ ,‬וועלכער איז געווע א גרויסער ארעמא אבער האט‬ ‫פארמאגט א גאלדענע האר או א ריינע נשמה‪ ,‬או יענער האט געפילט פאר‬ ‫א זכי' אריינצונעמע די צוויי הייליגע צדיקי צו זי אי שטוב‪.‬‬ ‫יאר שפעטער‪ ,‬ווע די צוויי ברידער ר"ר אלימל או ר"ר זושא זענע‬ ‫באוואוסט געוואר איבער די וועלט‪ ,‬או אסא זענע געקומע צו זיי פאר‬ ‫ברכות‪ ,‬הדרכות או עצות‪ ,‬האב זייערע חסידי געקויפט פאר זייערטוועג א‬ ‫שיינע וואג איינגעשפאנט צו גרויסע פערד‪ ,‬או זיי זענע ווייטער געגאנגע‬ ‫פו שטאט צו שטאט צו פארשפרייט די תורת החסידות‪ .‬איי טאג זענע זיי‬ ‫ווידער אנגעקומע צו שטעטל לודמיר‪ .‬ווע דער גביר פו שטאט האט‬ ‫געהערט איבער די אנקו פו די צוויי גרויסע צדיקי צו זיי שטאט‪ ,‬איז ער‬ ‫זיי אנטקעג געגאנגע או פארבעט צו זיי שטוב‪.‬‬ ‫האב אי די הייליגע ברידער געענטפערט‪" :‬אפשר קענט איר נעמע צו‬ ‫זי אהיי אונזער וואג או פערד‪ ,‬ווייל מיר גייע צו דע איד וואס האט‬ ‫אונז אריינגענומע ביז היינט‪ "...‬ווע דער עושר האט זי געוואונדערט אוי‬ ‫זייער ענטפער‪ ,‬האב זיי אי ערקלערט‪" :‬מיר האב זי דא נישט געטוישט‪,‬‬ ‫מיר זענע פארבליב די זעלבע 'אלימל' או 'זושא' ווי פאריגע מאל ווע מיר‬ ‫זענע דא געווע‪ .‬וואס האט זי יא געטוישט ביי אונז‪ ,‬אז איר לאדנט אונז‬ ‫איי צו זי אי שטוב? געוויס ווייל מיר האב שוי יעצט א וואג מיט פערד‪,‬‬ ‫נו אויב אזוי‪ ,‬נעמט דע וואג או פערד צוגאסט ביי איי אי שטוב‪"...‬‬

‫הגה"ק בעל ה'חפ חיי' זי"ע‬ ‫דער מיסטעריעזער שליח‬

‫דער וואס קוקט אריי אינע ספר 'חפ חיי ' ווערט ערשטוינט צו זע‬ ‫וויאזוי דער מחבר ברענגט אלע ביישפיל או בילדער וואס ווער גענומע‬ ‫פונע טאג‪-‬טעגליכ לעב‪ ,‬עס דערקענט זי אז ער האט זי אויסגעקענט אי‬ ‫די אלע וועג וואס קענע אראפפיר א מענטש פונע גלייכ וועג או אי ‬ ‫אריינפיר אינע בלאטע פו לשו‪-‬הרע או רכילות‪ ,‬מחלוקת או שנאת חנ ‪.‬‬ ‫וועט עמיצער פרעג‪ :‬פו וואו האט דער חפ‪-‬חיי גענומע די אלע ידיעות‬ ‫איבער אזעלכע נידעריגע אויפפירונגע? וויאזוי האט דער זק הדור או גאו‬ ‫התורה געוואוסט ארויסצוברענגע די אלע שוואכע נאטור פו אנשי בליעל?‬ ‫דער ענטפער דערוי איז‪ :‬דער הייליגער 'חפ חיי ' איז געגאנגע אי גלות‬ ‫פאר א לאנגע תקופה‪ .‬שוי אי זיינע יונגע יאר האט ער פארלאזט זיי שטוב‬ ‫או געוואנדערט אי גלות אריי‪ .‬זייענדיג ַא אומבאקאנטער ארעמא איז ער‬ ‫אנגעקומע צו א דערפל‪ ,‬זי באזעצט אי בית‪-‬המדרש‪ ,‬פארבליב דארט‬ ‫דורכאויס די נאכט או עוסק געווע בתורה ועבודה‪ .‬אזוי גייענדיג אי גלות‪,‬‬ ‫האט דער חפ‪-‬חיי באטראכט דאס לעב פו פארשידנארטיגע מענטש‪,‬‬ ‫באטראכט וויאזוי זיי פיר זי אוי‪ ,‬זייערע סכסוכי או קריגערייע‪ ,‬או‬ ‫ווע ער האט זי אומגעקערט אהיי איז ער געזעס או געטראכט עצות‬ ‫וויאזוי מע קע טרעפ די פאסיגע מעדעצינע פאר די רוחניות'דיגע‬ ‫ליידעניש או פראבלעמע פו די פשוט'ע מענטש וועלכע ווייס נישט די‬ ‫הארבקייט פו די עבירות שבי אד לחבירו‪ ,‬די מצוות שאד דש בעקביו‪.‬‬ ‫ווע ער האט אנגעהויב ארויסגעב זיינע ספרי ‪ ,‬איז דער חפ‪-‬חיי ‬ ‫אליי ארומגעגאנגע צוויש די שטעט או דערפער‪ ,‬ווי א משולח וועמענ'ס‬ ‫נאמע איז נישט באוואוסט או איז געקומע פארקויפ ספרי פו איינער‬ ‫ענטפער אוי שאלה אי די הלכה‪ :‬מע דאר זאג 'וית ל ' בעפאר הבדלה‪) .‬משנה ברורה רצה‪/‬ה(‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫צדיקי או גדולי ישראל‬ ‫וועלכע זענע געגאנגע אי ‬ ‫גלות או געוואנדערט פו איי ארט‬ ‫צו אנדער ‬

‫וואס האט זיי ארויסגעגעב או האט געבעט אז ער זאל יענע העלפ זיי צו‬ ‫פארקויפ‪ .‬אומצאליגע מעשיות ווער דערציילט איבער אי פו יענער צייט‪,‬‬ ‫וויאזוי מע האט געזע ביי אי געהויבענע הנהגות וואס האב אפגעשפילט‬ ‫די צדקות פו דע מיסטעריעז משולח וועלכער האט זי הערשט שפעטער‬ ‫ארויסגעשטעלט צו זיי נישט קיי צווייטער ווי דער רב של ישראל‪ ,‬דער‬ ‫'חפ חיי '‪ .‬ווע דער 'חפ חיי ' האט געזע אז אי די שטעט נעב ראדי‬ ‫ווייסט מע שוי אז ער איז דער מחבר פו די ספרי 'חפ חיי ' או 'שמירת‬ ‫הלשו'‪ ,‬האט ער זי ביי זיינע נסיעות צו די ווייטע שטעט פארגעשטעלט‬ ‫אלס איינער פו דע דערפל זשעטיל‪ ,‬די שטאט וואו ער איז געבויר געוואר‬ ‫או ער האט פארברענגט זיינע קינדערישע‪-‬יאר‪.‬‬ ‫אי בטאו 'ההד' )חשו תרצ"ד( שילדערט הרב מאיר ברלי ז"ל‪ ,‬וויאזוי‬ ‫ער האט צו ערשט מאל באגעגנט דע חפ‪-‬חיי אי יאר תרנ"ג אינע ‬ ‫בית‪-‬המדרש פו די חברת ש"ס אי ווארשא‪... :‬איי צופרי האט זי געזע ַא‬ ‫איינגעבויגענער אידל‪ ,‬הינטער' באלעמער‪ ,‬דאווענענדיג רואיג‪ ,‬מיט א‬ ‫געשמאק או זיסקייט‪ ,‬או מיט גרויס כוונה‪ .‬נעב יענע גאסט איז געלעג א‬ ‫פעקל ספרי ‪ .‬ווער איז דער איד? א מחבר? פארוואס שטייט ער נישט אוי‬ ‫מזרח? או אפשר איז ער א ספרי ‪-‬פארקויפער? זיי אויסזע ווייזט נישט‬ ‫אזוי‪ .‬ער זעט אויס ווי א זעכציג‪-‬יעריגער‪ ,‬אבער פול מיט כח‪ .‬זיי פני ‬ ‫שטראלט‪ ,‬באוועגט זי שנעל‪ ,‬או מיט זיי גאנצער רואיגקייט ‪ -‬זעט מע‬ ‫זיי פלייס‪ .‬בכלל זעט זי אוי זיי פני א געלאסנקייט‪ ,‬געדולד או‬ ‫לעכטיגקייט‪ .‬גאר שנעל האט זי דער סוד אנטפלעקט‪ :‬דאס איז דער‬ ‫הייליגער חפ‪-‬חיי ‪ ...‬אינע בית‪-‬המדרש האט מע געשפירט‪ ,‬אז אוי דע ‬ ‫איינגעבויגענע אידל שוועבט א העכערע גייסט‪ ,‬א סארט כתר כהונה ‪-‬‬ ‫נישט דווקא צוליב דע וואס ער איז געווע א כה ‪ -‬ווייל ער פארמאגט אי‬ ‫זי עפעס פו די כהונה או כהונה‪ ,‬אי אלע זיינע פירונגע‪"...‬‬

‫דער אפגעשליסענער ארעמא וואס האט געקריג ששי‬ ‫דער עלטסטער זו פו הרה"ק דער 'אמרי נוע' זי"ע פו דזשיקוב‪ ,‬איז‬ ‫געווע דער וואונדערליכער צדיק רבי נפתלי חיי פו דזשיקוב זי"ע‪ .‬כל ימיו‬ ‫האט ער געלעבט באהאלט או איינזא‪ ,‬עס איז כמעט גארנישט באוואוסט‬ ‫איבער אי‪ .‬כאטש וואס לויט דער סדר ביי רבי'סטיווע‪ ,‬האט ער געזאלט‬ ‫ממלא‪-‬מקו זיי‪ ,‬זיי טאטע וועלכער איז נפטר געוואר אי יאר תרל"ז אי‬ ‫דזשיקוב‪ ,‬האט ער נישט געוואלט זיי קיי רב‪ ,‬או ענדערש האט ער‬ ‫געוואנדערט פו איי ארט צו אנדער או אפגעראכט גלות ווע ער‬ ‫באהאלט זיי אמת'ער נאמע‪ .‬מע דערציילט אז ווע ער איז אנגעקומע צו‬ ‫א געוויסע שטעטל‪ ,‬האט רבי נפתלי חיי נישט געוואלט נעכטיג ביי דע רב‬ ‫פו שטאט או איז געגאנגע איבערשלאפ ביי דע בעקער אדער ַא‬ ‫אנדערער פשוט'ער איד‪ .‬ווע ער האט פארלאזט דע שטאט‪ ,‬האט ער‬ ‫פארצייכנט בלויז נ"ח ב דבורה‪ ,‬די ראשי‪-‬תיבות זענע נ'פתלי ח'יי‪.‬‬ ‫רבי נפתלי חיי האט אלעמאל ליב געהאט צו זיי באהאלט פו‬ ‫מענטשנ'ס אויג‪ ,‬אבער איינמאל האט פאסירט אז זיי אמת'ער אידענטיטעט‬ ‫איז באוואוסט געוואר או דאס האט אי זייער געשטערט‪ .‬דאס איז געווע‬ ‫ווע ער איז אנגעקומע אינע שטעטל זידיטשוב אוי א שבת‪ ,‬דארט האט‬ ‫ווי באוואוסט געוואוינט הרה"ק רבי יצחק אייזיק מזידיטשוב זי"ע‪ ,‬וועלכער‬ ‫פלעגט אליי לייענע די תורה או אוי אויסרופ פאר די עליות‪ .‬דער‬ ‫זידיטשובער רבי האט ברוח‪-‬קדשו מרגיש געווע אז דער גאסט וואס זיצט‬ ‫הינטער' אויוו איז א ב‪-‬קדושי‪ ,‬או ווע מע איז אנגעקומע צו 'ששי'‪,‬‬ ‫האט ער מיט א הויכע קול אויסגערופ‪' :‬יעמוד מורה מורנו רבי נפתלי חיי‬ ‫ב מורה מורנו רבי מאיר‪ '.‬אלע מתפללי זענע פארוואונדערט געוואר צו‬ ‫זע וויאזוי פו הינטער דע אויוו גייט ארויס ַא ארעמא‪ ,‬געקליידעט אי א‬ ‫צעריסענע או פארלאטעטע לבוש‪ ,‬או איז עולה לתורה מיט אזא חשוב'ע‬ ‫עליה‪ .‬ווע ער האט געענדיגט דאס לייענע‪ ,‬האט רבי נפתלי חיי געזאגט‬ ‫פאר רבי אייזיק'ל‪' :‬אי בי איי נישט מוחל בזה ובבא‪ ',‬או באלד מוצאי‬ ‫שבת‪-‬קודש האט ער פארלאזט דע שטאט‪ ,‬פארווייטאגט או בייז דערוי‬ ‫וואס מע האט אנטדעקט זיי אידענטיטעט בשער בת רבי‪.‬‬


‫תורה'דיגע שמועס‬

úøæçå ïåðö äî íù ìò

‫איבער דער פרשת השבוע אדער עניני דיומא‬ ñìà ñåðéðåèðà ïåà éáø ïåô øòèøòåå éã à÷ååã é"ùø èâðòøá ñàååøàô ,ñðòèùøò" êìîä ãåã ìùîì èùéð øò èðàîøòã ñàååøàô .øò÷ìòô ééååö ïåô ïøòä åö ìéôùééá à øòùéà'éåâ à øàô ìéôùééá ñìà ïåã÷åî øãðñëìà âéðò÷ íòã øòãà ,äîìù ïåæ ïééæ ïåà êòèòø ïéé÷ ùéè øòééæ ïåô ôàøà èùéð æéà ñò æà ùåãéç øòã æéà ñàåå ,êéåà ïåà ?êìî ééååö éã ïåô èéé÷ñéåøâ éã ÷åøãñéåà íåö èîå÷ äãå÷ð íòã èéî ,ïééøë ïåà ?ïèéé÷ëéìðòæøòô

øåà" ìáéèù òùé'ãéñç íòðéà ïòîå÷òâøàô æéà á"ðùú àöéå úùøô úáù éàöåî à èéî âðàäðòîàæåö ïéà ,äëìî-äåìî úãåòñ à ,÷øá-éðá ïéà ïéùæåø ïåô "ìàøùé âøòáîòì-ïéèàéñåä ïåô íåçð íçðî éáø ÷éãö ïâéìééä íòðåô åøëæì äãåòñ èééöøàé ïåô âðåâéìééèàá éã èéî ,äîçìî-èìòåå òèééååö éã ïéà ïòîå÷òâîåà æéà øòëìòåå ,ã"éä ïåô 'íéøéáà éá÷ò'ä ø"åîãàä ÷"ë ïåô õéôù ïéà ïåà ,íéãéñç øòðéùæåø òøòèìò éã .ò"éæ àøåâéãàñ

èàä èñéæîåà èùéð" ,èøòôèðòòâ 'íéøéáà éá÷ò' ìòá øòã èàä ",ïòã ñàåå øàð" øòøàì÷ øòã ÷åøãñéåà íåö èîå÷ àã à÷ååã ìééåå ,ìéôùééá íòã èôàëòâðà é"ùø éåå ïòðòæ ñåðéðåèðà ïåà éáø .íìåòä úåîåà éìåãâ éã ïåà ìàøùé éìåãâ éã ïùéååö ÷åìéç ïáàä ééæ ,èìòâ êàñà èâàîøàô ïáàä òãééá ,øòèìò ïáìòæ íòðéà ïòååòâ èñåàååàá .èñòåîùòâ êàñà øàâ ïåà èòãðééøôàá êàñà ïåà ïøàé òâðåé éã ïåô èðò÷òâ êéæ

ïééæ ïéà ñèìàîòã èìééöøòã ì"öæ éáø øòøòâéãàñ øòã èàä ",÷ðòãòâ êéà" -øòèìò ïééî ééá ,âøòáîòì ïéà ïòååòâ ïøàé òâðåé òðééî ïéà ïéá êéà ïòåå" ,ñòåîù òðòñ÷àååøò ñàåå è÷øòîàá - ãðé÷ ñìà - êéà áàä ,ã"éä ò"éæ åéð'îåçð éáø øòèòô ,ééè ìæòìâ à íéà øàô èâðàìøòã ïòî èàä äãåòñ øòã êàð ...ïòæòâ éåæà èùéð ïáàä æéà íéà øàô ùéè ï'ôéåà .ïò÷ðéøè åö ñàã èìééàòâ èùéð êéæ èàä åéð'îåçð éáø øòáà ïåà èðàä ïééæ è÷òøèùòâñéåà èàä øò ,øòèìàä-õìàæ òñéåøâ à ïâòìòâ âéãðòééæ ,èùéîòâñéåà ñò ïåà ééè éã ïéà õìàæ êòìôòì òëéìèò èâééìòâðééøà èàä êàðøòã .äòù ìèøòô à øàô ïåèòâ øò èàä éåæà .ïò÷ðàãòâ òðééæ ïéà èôéèøàô òñéæ êòìôòì òëéìèò ïéøòã èâééìòâðééøà èìàåå øò éåå ,ééè íòã ïò÷ðéøèòâñéåà øò ...øò÷åö

òøòãðà øàâ øàô øòáà ,ïééøë ïåà êàèòø ïâòìòâ ò÷àè æéà ïùéè òøòééæ óéåà" èàä øò æà äøéèô ïééæ øàôòá ïòååòâ ãéòî èàä øòëìòåå ,ùåã÷ä åðéáø ééá .ï÷òååö éã ïáàä ,èðàä éã ïåô øòâðéô íòðééì÷ ïééæ èéî åìéôà èìòåå øòã ïåô ïòååòâ äðäð èùéð ,ìëàî íòðåô ÷àîùòâ éã èéé÷ôøàù øòééæ èéî ïééæ ìèáî åö èðéãòâ ïééøë ïåà êàèòø ñò æéà ñåðéðåèðà ééá ïåà ,ã"éä ì"öæ øòéèðàéñåä ïâéìééä ï'ôéåà èìééöøòã ïáàä øéî éåå ïééæ ïòðòôò ïåà èéèòôà ïééæ ïöééøðà åö ,÷òååö òøòãðà ïàÇ øàâ øàô ùéè ï'ôéåà ïòååòâ .øòî ñàåå ïñò ïòðò÷ ìàæ øò éãë ,èééöìàî òùéøô éã øàô ïâàî íéîåàì éðùå êðèáá íééåâ éðù' ÷åñô ï'ôéåà ìéôùééá íòã é"ùø èâðòøá øòáéøòã" òãðééîòâ ééååö éã ïåô ÷åìéç íòã äøåö ïèñòá ï'ôéåà ïééæ ùéçîî åö ',åãøôé êééòîî .øòøéô

‫תחח"ל להרב‬ ‫תחח"ל‬ '‫להרבשי‬ ‫מייזעלס‬ ‫אברה‬ '‫אברה מייזעלס שי‬

úùøô ïéà ÷åñô íòã èðééìòâ øéî ïáàä" ,èâééìòâåö éáø øòã èàä ",âòè éã ïéà" éø÷ú ìà' ,èøòì÷øò é"ùø ïåà ',åãøôé êééòîî íéîåàì éðùå êðèáá íééåâ éðù' ,úåãìåú àì ,úøæç àìå ïåðö àì íðçìåù ìòî å÷ñô àìù ñåðéðåèðàå éáø åìà ,íéàâ àìà - íééåâ ïàÇ é"ùø ïåô øòèøòåå éã ïôøàã äøåàëì ïåà '.íéîùâä úåîéá àìå äîçä úåîéá .âðåøòì÷øò

íéìåâðøúå úåôåò íùä êéùòî åáø äî

‫ דער סדר פו די ווידער איז אז זיי גייע‬.‫ א ווידער‬,‫• נא דרייצ חדשי הייסט א לעמעלע ַא איל‬ ‫ די וועל‬. ‫ זיי קוק מיט זייערע אויג פו ביידע זיייט‬, ‫אינאיינע מיט אויפגעהויבענע קעפ ווי די בער‬

‫ צוליב דע בינד‬.‫ ווייל זיי מיינע אז די אילי וויל מלחמה האלט מיט זיי‬,‫ווער זייער אויפגעברויזט‬ ‫ כדי די וועל וועלכע כאפ געווענלי די בהמות‬,‫די פאסטוכער ארו א שטיקל הויט ביי זייער האר‬ (:‫ )שבת עג‬. ‫ביי האר זאל זיי נישט קענע באפאל‬ ‫ או ווע די זו שיינט אוי איר טוישט זי‬,' ‫• ס'איז פארהא ַא עו ביי די אינזלע וואס הייסט 'רו‬ (:‫ )ברכות ו‬. ‫איר קאליר אוי פילע פארב‬ ‫ אפילו אויב‬,‫ מייל אוועק‬25 ‫• דער עו 'איה' קע זי אונטערהייב או זע זיי שטיקל ברויט ביז‬ ,‫ )פסיקתא דר"כ‬. ‫דאס עס ליגט אי א גרוב עטליכע טפחי אי דער ערד קע ער עס אוי באמערק‬ (‫ ילקוט שמעוני ח"ב רמז תתק"כ‬- ‫פכ"ט‬

äìåâñ íúééäå

'â ãåîò ïåô êùîä êöøàî êì êì

‫ָא א שותפות‬ ‫א דיי אויפוועמע מע פלעגט רעד אז ער נעמט‬ ‫המדרש‬-‫ האט אמאל געדאוונט אינע בית‬,‫שוחד‬ ‫ או ער האט זייער‬,'‫פונע גאו בעל 'ישועות יעקב‬ .‫שמע‬-‫מארי געווע ביי דע 'אחד' פו קריאת‬ :‫האט דער גאו ה'ישועות יעקב' געזאגט‬

‫""עס פאסט טאקע פאר יענע צו אויסציע‬ ‫ 'כל הד די אמת‬: ‫ ווייל די חז"ל זאג‬,'‫דע 'אחד‬ ‫לאמיתו נעשה שות להקדוש ברו הוא במעשה‬ ‫' קומט אויס אז א דיי וואס פסק'נט נישט‬.‫בראשית‬ ,‫ ווערט דא אויס שות מיט' באשעפער‬,‫ריכטיג‬ ,'‫או ממילא בלייבט דער באשעפער 'אחד ויחיד‬ ‫ דעריבער איז ער אזוי‬.‫ ָא א שות‬, ‫איינער אליי‬ "... ‫ ווייל ער האט א חלק אי דע‬...'‫מארי ביי 'אחד‬

-‫ דער הייליגער חוזה פו לובלי זצ"ל האט געזאגט אז ביי יעדע זא ווע מ'זאגט ברו‬:‫ברו הש‬ ‫ כ תחיינו‬,‫ "אזוי זאל השי"ת העלפ אוי ווייטער‬: ‫ זאל מע תיכ מוסי זיי או זאג‬, ‫הש‬ ‫דאר א ישועה‬ ‫ איז אזויווי ער האט אפגעשטעלט דע מקור הברכה ס'זאל נישט נמש‬,‫" ווייל אויב נישט‬.‫ ותקיימנו‬, ‫א משכיל האט אמאל געפרעגט פו רבי שלו‬ .‫ווער אוי ווייטער‬ :‫דער מגיד פו רייצא‬ ‫" זאגט‬,'‫ "הפע אודה את ד‬:‫מיר געפונע טאקע אז באלד נאכדע ווי לאה אמנו האט געזאגט‬ ‫ 'אד ובהמה‬, ‫"דוד המל זאגט אי תהלי‬ .('‫ חלק א' אות י‬,‫ מונקאטש‬- ‫" )דברי תורה‬.‫ "ותעמוד ללדת‬: ‫דער פסוק אוי דע‬ ‫' היתכ אז דוד המל שטעלט דע‬,'‫תושיע ד‬ "?‫מענטש נעב א בהמה‬ ,‫ הרה"ק רבי אהר זי"ע‬,‫ איינער האט זי מזכיר געווע ביי בעלזער רב‬:‫שמירעכ פאר א מכה‬ :‫האט אי רבי שלו געענטפערט‬ ‫ "גיי צו א היימישע‬:‫ האט אי דער רבי געזאגט‬.‫אז ער ליידט שטארק פו ַא אויסשלאג אוי די הענט‬ ‫א‬ ‫ובהמה‬ ‫אד‬ : ‫אזוי‬ ‫איז‬ ‫"פשט אי פסוק‬

‫ אבער אנשטאט די פעטנס מיש אריי‬.‫אפטייק או בעט אי ער זאל דיר געב עפעס א שמירעכ‬ ‫ או דאס‬, ‫ ער האט אזוי געטו‬.‫ או אזוי זאלסטו דאס אנשמיר אוי די מכה‬,‫ נויטיגט זי אביסל פוטער‬,'‫ 'תושיע ד‬,‫מענטש וואס איז א בהמה‬ ".‫שטארק אי א ישועה פו באשעפער‬ (‫ חלק ו' ד קה‬,‫ בעלזא‬- ‫ )שיח זקני‬.‫געשווילעכ איז אוועק פו די הענט‬

íé÷éãö ìù ïúçéù

:‫הרה"ק רבי זאב וואל פו זיטאמיר זי"ע האט געזאגט‬ ".‫ טו פאררעכט וואס דו האסט געטו נעכט‬,‫"אנשטאט זארג וואס דו וועסט טו מארג‬

985.464.9446

.‫להארות והערות נא להתקשר אל מספר טל‬

https://telegram.me/Publications_MM


‫בעזרת השם יתברך‬

‫פרשת תולדות תשע”ז | גליון קנט | הרב לייביש ליש | בישיבת קארלין סטאלין‬

‫פרעזידענט 'ניקסאן' ביים 'סדר'!!‬ ‫וואס?!!‬ ‫עכט?!!‬ ‫פרעזידענט ניקסאן דער גרויסער אמעריקאנער פרעזידענט‬ ‫איז געקומען צו א סדר פסח ביינאכט?!! וואס האט ער דארט‬ ‫געזוכט?!! ער איז געקומען עסן חרוסת?! טאנצן 'חד גדיא'?! גיי‬ ‫ווייס‪ ,‬אפשר גנבענען די אפיקומן‪...‬‬ ‫רואיג‪ ,‬רואיג קינדערלעך!! ליינט'ס ווייטער וועט עטץ שוין‬ ‫אלעס פארשטיין‪...‬‬ ‫אונזער מעשה האט פאסירט צווישן די יארן פון תש"ל או תשל"ד‬ ‫אין די געהויבענע נאכט פון פסח‪...‬‬ ‫די גאסן פון דער 'עיר ואם‬ ‫בישראל' בארא פארק זענען‬ ‫ליידיג‪ ...‬אלע אידן געפונען זיך‬ ‫יעצט אין די הייזער און מען‬ ‫פראוועט א הייליגע ליכטיגע‬ ‫סדר‪ ...‬די טאטעס זיצן אויף די‬ ‫מלכות'דיגע היסב בעטן‪ ...‬די‬ ‫קינדער פרעגן די מה נשתנה‪...‬‬ ‫די טישן וואס זענען באדעקט‬ ‫מיט א ווייסע ציכטיגע‬ ‫טישטיך זענען אנגעפולט‬ ‫מיט הערליכע יום‪-‬טוב'דיגע‬ ‫כלים‪ ...‬די ריזיגע מה‪-‬נשתנה‪-‬‬ ‫ליכט שיינט אין איר פראכט‬ ‫און באלייכט דער גאנצע שטוב‬ ‫מיט א ספעציעלע פסח'דיגע‬ ‫ליכטיקייט‪...‬‬ ‫לאמיר אבער אריבערגיין צו דריי‪-‬און‪-‬פערציגסטע גאס‪ ,‬צווישן‬ ‫פערצן און פופצן עוועניו און לאמיר אריינבליקן אין איינער פון‬ ‫די הייזער דארט‪ ,‬א טונקלע‪-‬רויט קאלירטע געביידע וואס פון‬ ‫אינדרויסן קוקט עס אויס גאנץ פשוט‪ ...‬אפשר נאך ווייניגער‬ ‫ווי פשוט‪ ...‬אינעווייניג אין יענע געביידע האט פאסירט אונזער‬ ‫מעשה‪..‬‬ ‫יא‪ ,‬קינדערלעך! אין יענע הויז האט געוואוינט דער גרויסער הייליגע‬ ‫צדיק דער באוויסטער אוהב ישראל דער 'לעלובער רבי' הרה"ק רבי‬ ‫שמעון נתן נטע בידערמאן זי"ע באקאנט ביי יעדען מיט די דער לשון‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫חיבה רבי שמעון'לע לעלובער‪...‬‬ ‫איי איי איי‪ ...‬וואס זאל איך ענק זאגן זיסע נשמה'לעך‪ ,‬ווען מען‬ ‫דערמאנט זיך פון אט דעם לעכטיגע צדיק קומט ארויף אזויפיל‬ ‫בענקעניש און געגועים‪ ,‬זיין צורה האט אזוי געלאכטן‪ ,‬ווען מען האט‬ ‫זיך געפונען נעבן אים האט מען געשפירט אז מען איז ממש 'גן עדן'‪...‬‬ ‫זיין געהויבענע עבודה וואס האט פראבירט אלע יארן צו באהאלטן‬ ‫האט זיך אין זיינע לעצטע יארן ארויסגעוויזן מיט א שטארקייט‪ ,‬די‬ ‫געהויבענע ריקודין ביי 'שמחת בית השואבה'‪ ,‬זיינע שבתים אין 'מירון'‪,‬‬ ‫זיינע געהויבענע נסיעות צו מקומות הקדושים אין אירופה בפרט ביים‬ ‫ציון פון זיין הייליגע זיידע רבי דוד לעלובער זי"ע‪.‬‬ ‫א פארצייטישע צדיק וואס‬ ‫אזויפיל מענטשן האבן ביי‬ ‫אים געזען אפענע מופתים און‬ ‫ישועות וואס ער האט געפועלט‬ ‫פאר אידן!‬ ‫ווער רעדט נאך פון זיין 'אהבת‬ ‫ישראל'‪ ,‬דאס איז ממש נישט‬ ‫מעגליך צו באשרייבן‪ ,‬זיין הארץ‬ ‫איז געווען אפן פאר יעדער איד‬ ‫נישט קיין חילוק ווער‪ ...‬מען‬ ‫קען שרייבן גאנצע ספרים און‬ ‫נישט פארטיג ווערן פון זיין‬ ‫איבערגעגעבנקייט צו יעדען‪...‬‬ ‫דער הייליגער צדיק רבי‬ ‫שמעון'לע האט זוכה געווען‬ ‫זיך צו געזעגענען פון די וועלט‬ ‫אין די הייליגסטע נאכט פון די‬ ‫יאר‪' ,‬יום כיפור' נאך כל נדרי‪ ,‬און עד היום הזה ווערט דער נאמען‬ ‫"רבי שמעון'לע לעלובער" דערמאנט מיט אזויפיל ליבשאפט און‬ ‫העכערקייט‪ ...‬זכותו יגן עלינו!‬ ‫אין די יארן איידער ער איז געווארן רבי האט ער געוואוינט אין‬ ‫בארא פארק‪ ,‬און געפירט זיין בית מדרש‪...‬‬ ‫אבער ער האט נישט געוואוינט דארט אליין‪ ...‬עס האבן דארט‬ ‫געוואוינט נאך מענטשן‪ ...‬אפשר זענען "זיי" נישט געשלאפן דארט‪,‬‬ ‫אבער "זיי" האבן זיך געדרייט דארט אינדערהיים ווי עכטע בעלי‪-‬‬ ‫בתים‪ ...‬זיי האבן אויפגעמאכט די פרידזש און די קלאזעטס‪ ,‬און‬


‫ב‬ ‫גענומען וואס זיי ווילן‪ ...‬ווען זיי ווילן‪ ...‬און וויפיל זיי ווילן‪ ...‬קיינער‬ ‫האט זיי נישט צוריקגעהאלטן‪ ,‬פונקט פארקערט ווען איינער האט‬ ‫גענדיגט נעמען‪ ,‬האט מען אים געפרעגט מיט ליבליכקייט‪ :‬ביסט‬ ‫זיכער דו דארפסט נישט נאך?‪...‬‬ ‫"זיי" מיינט מען יעדער צובראכענע נשמה‪ ...‬יעדע פארווייטאגטע‬ ‫מענטש‪ ...‬יעדע עלנדע איד וואס האט נישט קיין משפחה‪ ...‬יעדע‬ ‫האוםלע"ס וואס האט נישט קיין הויז‪ ...‬דארט אויף ‪ 43‬סטריט איז‬ ‫געווען זייער הויז‪...‬‬ ‫ממש אזוי‪ ,‬יעדער האלב‪-‬צודרייטע מענטש פון גאנץ ברוקלין‬ ‫האט געפונען דארט א 'אפענע טיר'‪ ,‬און נאכמער א 'אפענע הארץ'‪...‬‬ ‫מאדנע האומלע"ס פארשוינען מיט פארשמירטע קליידער און‬ ‫אומבאטעמטע גערוך וואס קיינער האט נישט געוואלט שטיין‬ ‫נעבן זיי און זיכער נישט ארייננעמען צו זיך אין שטוב‪ ,‬האט מען‬ ‫דארט אויפגענומען ווי דער קיסר אליין‪...‬‬ ‫דער הייליגער רבי האט זיך פרעזענליך אפבגעגען מיט יעדער‬ ‫איינער זיי‪ ,‬און זיי באדינט ווי א קנעכט באדינט זיין האר‪ ...‬ער האט‬ ‫געהאט א ספעציעלע כח צו מאכן יעדעם גוט פילן‪ ,‬ער פלעגט זיצן‬ ‫שעות און זיי אויסהערן‪ ...‬אזוי פלעגט ער מחזק זיין די צובראכענע‬ ‫נשמות‪ ,‬ביז זיי האבן ממש אויפגעלאכטן דארט‪...‬‬ ‫נישט איינמאל האט זיך געמאכט ווען איינער פון די מאדנע‬ ‫מענטשן האבן געכאפט אטאקעס דארט‪ ...‬זיי האבן געקענט שרייען‬ ‫מיט מאדנע קולות און אפילו ווארפן בענקלעך אין די לופט‪ ...‬און‬ ‫צומאל ערגער פון דעם‪ ...‬אבער דער צדיק האט גארנישט געלאזט‬ ‫מען זאל טוהן צו זיי‪ ,‬פונקט פארקערט ער האט זיי נאכמער מכבד‬ ‫געווען און געטוהן אלעס אויף דער וועלט זיי צו בארואיגן‪...‬‬ ‫אויב איז א גאנץ יאר געווען אנגעפילט מיט די מאדנע געסט‪,‬‬ ‫דאן האט פסח ביינאכט דארט אויסגעקוקט ווי א טרעין סטעישן‪...‬‬ ‫צום רבינ'ס סדר זענען אנגעקומען אזעלכע מענטשן וואס מען‬ ‫האט געדארפט זיין גאר א ספעציעלע צדיק זיי צו ארייננעמען אין‬ ‫שטוב‪...‬‬ ‫יא! ווען דער צדיק רבי שמעון'לע האט געזאגט "כל דכפין ייתי‬ ‫ויכול" האט ער עס נישט סתם געזאגט‪ ,‬ער האט עס מקיים געווען! און‬ ‫מיט א גרויסע הידור!‪...‬‬ ‫און אזוי זיצט דער הייליגער צדיק ביים סדר‪ ,‬זיין פנים לייכט און‬ ‫שיינט ווי דער זון אונטער א קלארע הימל אינמיטן העלן טאג‪...‬‬ ‫נעבן אים זיצן זיינע קינדער און איידעמער‪ ,‬און פון אלע זייטן זיצן‬ ‫אלע ארחי‪-‬פרחי'ס פון גאנץ ברוקלין‪...‬‬ ‫מען הייבט אן "קדש"!!‬ ‫איי קינדערלעך! האבן מיר דען א השגה אין דער "סדר" פון אט‬ ‫דעם לעכטיגן צדיק‪ ...‬די שמחה און די קדושה האט אנגעפילט די‬ ‫גאנצע שטוב‪...‬‬ ‫מע ענדיגט מאכן קידוש‪ ,‬אן מען גייט ווייטער מיט סדר‪ ...‬ורחץ‪,‬‬ ‫כרפס‪ ,‬יחץ‪ ...‬מען האט אנגעהויבן זאגן מגיד‪ ...‬די קינדער האבן‬ ‫געפרעגט די קשיות און רבי שמעון'לע זיצט אויבען אן ער זאגט‬ ‫פאר די הגדה מיט א מורא'דיגע זיסקייט און יעדער ארום זאגט‬ ‫ָ‬ ‫מיט‪ ...‬מען שפירט ממש ווי דער שכינה הקדושה רוהט אין די‬ ‫גאנצע שטוב‪...‬‬ ‫ערגעץ וואו אינמיטן די הגדה צווישן די 'מכות' און 'דיינו' איז‬ ‫איינער פון די שנארער'ס געווארן זייער לאנגווייליג‪( ...‬בויער"ד‬ ‫בלע"ז) ער האט נישט געהאט קיין גרויס געדולד צו די לאנגע‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫הגדה‪ ...‬ער האט שוין געקוקט די אלע פיקטשערס פון זיין הגדה‬ ‫דריי מאל פון דעקל‪-‬צו‪-‬דעקל‪ ...‬יעדע אכצן סעקונדעס לאזט‬ ‫ער ארויס א הויכע לאנגע געניץ‪ ...‬ער האט שוין אפילו געמאכט‬ ‫עטליכע עירפלעינס פון די נעפקינס וואס זענען געלעגן דארט‬ ‫נעבן זיין פלאץ‪ ...‬אבער דער הגדה רוקט זיך לויט אים זייער‬ ‫שטייטליך‪ ...‬זיין געדולד הייבט אן פלאצן‪ ...‬זיינע נערוון טראגן‬ ‫אים‪ ...‬אויפאמאל רופט ער זיך אן צו זיין חבר וואס איז געזעצן‬ ‫אנטקעגן אים‪ ,‬און מיט א מאדנע קול געבט ער אים א פרעג‪:‬‬ ‫האלוי‪ ,‬גימפל‪ ,‬וואס זאגסטו צו ניקסאן'ס דרשה נעכטן?!! דער‬ ‫וועלט רידערט‪ ....‬הע?!!‬ ‫דער פארשוין האט גערעדט גענוג הויך אז יעדער האט עס‬ ‫געקענט הערן‪...‬‬ ‫די מענטשן ארום האבן געווארפן אויף אים מאדנע בליקן‪ ,‬אבער‬ ‫קיינער האט אים נישט געזאגט קיין ווארט‪ ...‬ווידער דער ארחי‪-‬‬ ‫פרחי'ניק האט זיך נישט וויסענדיג געמאכט פון קיינעם'ס בליקן‪,‬‬ ‫און ער איז ממשיך ווייטער זיין שמועס מיט גימפל‪:‬‬ ‫הערסטו גימפל! איך האב שוין פון לאנג געהאלטן אז 'ניקסאן' טויג‬ ‫אויף כפרות‪ ...‬אזא דורכפאל פון א פרעזידענט‪ ,‬שרעקליך‪ ...‬הע? וואס‬ ‫זאגסטו גימפל‪...‬‬ ‫איינער פון די משפחה‪-‬מיטגלידער פונעם רבין וואס איז‬ ‫געזעצן דארט‪ ,‬האט עס נישט געקענט דערליידען‪ ...‬עס האט‬ ‫אים פארדראסן‪ ...‬כ'מיין‪ ,‬אין וועלכע אידיש הויז רעדט מען פון‬ ‫'ניקסאן' פסח ביינאכט?! נאכדערצו אינמיטן די הגדה‪ ...‬אפילו‬ ‫ביי די פשוט'סטע מענטש וואס פירט א סדר‪ ,‬זאגט מען די 'הגדה'‬ ‫מיט א געשמאק‪ ,‬מען רעדט וועגן סיפור יציאת מצרים‪ ,‬מען זינגט‬ ‫'דיינו'‪ ...‬ווער רעדט נאך ביי די סדר פון א צדיק‪ ,‬ווען ס'פלאקערט‬ ‫אזא הימלישע פייער‪ ,‬זיצט זיך איינער אין רעדט וועגן ניקסאן'ס‬ ‫דרשה‪ ...‬דער משפחה‪-‬מיטגליד האט זיך נישט געקענט איינהאלטן‬ ‫און געגבן א שריי אויס‪:‬‬ ‫נו! שא!! פסח ביינאכט!! ביי דער הייליגער סדר ברענגסטו‬ ‫דא אריין שטותים‪ ...‬אינמיטן די הגדה האסטו נישט קיין אנדערע‬ ‫דאגות?!‪...‬‬ ‫דער איד פנים איז געווארן רויט פון בושה‪ ...‬עס האט אויסגעקוקט‬ ‫ווי ער איז יעצט באגאסן געווארן מיט א גאנצע פאס קעטשא"פ‪...‬‬ ‫ער האט נישט געוואוסט וואו זיך איינצוזונקען פאר חרפות‪ ...‬ער‬ ‫האט זיך געוואלט באהאלטן אונטער די טיש‪...‬‬ ‫אין די זעלבע צייט איז דער צדיק געזעצן אויבן‪-‬אן איינגעזונקען‬ ‫אין זיינע הייליגע מחשבות‪ ...‬אבער ער האט עפעס מיטגעהאלטן‬ ‫די געשפרעך פון דעם איד‪ ,‬ווי אויך דער 'פסק' פון דער משפחה‬ ‫מיטגליד‪ ,‬געבט ער א שפרינג אויף פון זיין היסב‪-‬בעט ער כאפט‬ ‫אן דער שרייער ביים האנט און ער זאגט אים שטילערהייט מיט א‬ ‫שטרענגקייט‪ ...‬בארואיג דיך‪ ...‬רעד נישט צו יענעם נאך א ווארט‪...‬‬ ‫און דערנאך געבט דער צדיק רבי שמעון'לע זיך א רוף צו יענעם‪,‬‬ ‫און זאגט אים‪ :‬קום נאר אהער‪...‬‬ ‫דער איד'ס הארץ האט געקלאפט ווי א פויקער‪ ..‬אוי בין איך אין‬ ‫טראב"ל‪ ...‬ווער ווייסט וואס דער רבי גייט יעצט טוהן צו מיך‪ ...‬ער‬ ‫פראבירט זיך צו פארזוימען‪...‬‬ ‫אבער ר' שמעונ'לע זאגט אים שעמט'ס אייך נישט! קומט אהער‪,‬‬ ‫קומט אהער‪...‬‬ ‫ווען דער איד קומט נאמטער דרייט זיך רבי שמעונ'לע אויס‬


‫ג‬ ‫צו אים‪ ,‬ער קוקט אים אן מיט ליבליכע אויגן און מיט א ווארימע‬ ‫שמייכל געבט אים א פרעג‪:‬‬ ‫ו ו א ס ה א ט נ י ק ס א ן נ ע כ ט ן ג ע ז א ג ט ??!!!!!‬ ‫עם‪ ..‬עם‪ ...‬עם‪ ....‬גארנישט‪ ...‬עכט‪ ....‬גארנישט‪ ....‬אייםסארי‪...‬‬ ‫כ'האב עכט גארנישט געמיינט‪ ....‬כ'וועל שוין זייט שטיל ביז די‬ ‫ענד‪...‬‬ ‫אבער רבי שמעון'לע לאזט נישט נאך‪...‬‬ ‫ער לייגט ארויף זיין האנט אויף זיין פלייצע און ער זאגט אים‪:‬‬ ‫ניין!! מיין טייערע פריינט איך בין עכט נייגעריג צו וויסן וואס ניקסאן‬ ‫האט נעכטן געזאגט‪ ...‬זייט'ס מוחל טוט'ס מיך א גרויסע טובה און‬ ‫זאגטס מיר איבער זיין דרשה‪...‬‬ ‫רבי שמעון'לע האט עס אים געזאגט מיט אזא ערנסקייט‪ ,‬און‬ ‫געמאכט יענעם פילן כאילו ער טוט אים די גרעסטע טובה אז ער‬ ‫פארציילט אים ניקסאן'ס דרשה‪ ,‬האט ער אויפגעמאכט א מויל און‬ ‫זיך גענומען איבערזאגן די דרשה‪...‬‬ ‫דער צדיק זיצט מיט אפענע אויגן און אנגעשפיצטע אויערן‬ ‫נישט פארפאסנדיג קיין איין ווארט וואס יענער דערציילט‪ ...‬יענער‬ ‫מאכט מיט די הענט ארויף‪-‬און‪-‬אראפ‪ ,‬און דער רבי שאקלט צו‬ ‫מיט די קאפ‪...‬‬ ‫ווען יענער ענדיגט‪ ,‬פרעגט אים ר' שמעון'לע אויס‪ :‬נו‪ ,‬און וואס‬ ‫זאגט דער וועלט צו דעם דרשה?‬ ‫אין יענער מיט א זאפטיגע שפראך אלע זאכן וואס ער האט‬ ‫געהערט אויף די נייעס‪ ...‬אז עס איז געווען א מחיה‪...‬‬ ‫און דער צדיק‪ ,‬הערט זיך צו די מיט די גרעסטע מאס רואיגקייט‬ ‫און פרעגט ווייטער און וואס האלטסו?‬ ‫אוי האט יענער געשפירט געוואלדיג‪ ...‬איין קלייניקייט? דער‬ ‫רבי וויל הערן זיין מיינונג‪ ...‬האט ער זיך גענומען מסביר זיין זיין‬ ‫'אנאליז' און געזאגט סברות אויף אהין און אהער‪ ...‬ענדליך ווען‬ ‫יענער האט ענדיגט זאגט רבי שמעונ'לע צו אים‪ :‬איך מיין אז דו‬ ‫האסט א מוראדיגע שכל הישר! איך האלט אויך אזוי! איך האלט‬ ‫ממש פונקט ווי דו‪...‬‬

‫דער איד האט זיך געשפירט ווי א מיליאן דאללער‪ ...‬נישט נאר‬ ‫ער האט זיך בארואיגט פון די פריעדיגע מעשה‪ ,‬נאר ער האט ממש‬ ‫געלאכטן פון אטענטשע"ן‪ ...‬ווען רבי שמעולע האט געזעהן אז דער‬ ‫איד איז צוריק מיט א שמייכל זאגט ער צו אים‪:‬‬ ‫נו‪ ,‬ישר כח פאר די וויכטיגע אינפארמאציע‪ ,‬קום לאמיר גיין‬ ‫ווייטער אין די הגדה‪...‬‬ ‫יא קינדערלעך‪ ,‬א גוטע צוואנציג מינוט האט רבי שמעולע‬ ‫פארברענגט "פסח ביינאכט" אינמיטן די הייליגע סדר‪ ,‬צו הערן‬ ‫פרעזידענט ניקסאנ'ס דרשה‪ ,‬מיט אלע דעטאלען און פיטשיווקעס‪...‬‬ ‫אלעס כדי נישט צו פארשעמען און וויי טוהן א צובראכענע איד!!‬ ‫שיינע מעשה הא?! פון איין זייט קוקן מיר אויף די גרויסע צדקות‬ ‫פונעם הייליגן צדיק רבי שמעון'לע זי"ע וואס האט זיך אראפגעלאזט‬ ‫אינמיטן די הייליגע סדר צו געבן א פשוטער איד א גוטע געפיל‪,‬‬ ‫נאכדעם וואס ער האט זיך געשפירט געטראפן‪...‬‬ ‫אבער פון די אנדערע זייט האבן מיר זיך אונטערגעשמייכלט פון‬ ‫יענע פארשוין וואס האט נישט געהאט עפעס בעסער'ס צו רעדן‬ ‫אינמיטן די 'סדר' נאר פון פרעזידענט 'ניקסאן'‪ ...‬נו‪ ,‬און וואס טוט‬ ‫זיך מיט אונז?! וויפיל פון אונז זיצן ביי די הייליגע שבת סעודה און‬ ‫מען רעדט פון טראמפ?!! וויפיל פון אונז זענען ביז"י ביי די סעודה‬ ‫דורכשצושמועסן בלע"ק פריידע"י?!!‬ ‫א שבת סעודה איז די געשמאקסטע און טייערסטע זאך וואס מיר‬ ‫פארמאגן סיי ברוחניות און נאכמער בגשמיות‪ ...‬די גאנצע משפחה‬ ‫זיצט אינאיינעם‪ ...‬מען זינגט זמירות‪ ,‬מען שמועסט דברי תורה‪ ,‬סיפורי‬ ‫צדיקים‪ ...‬מען בויעט א געשמאקע קשר‪ ,‬עלטערן מיט קינדער‪ ,‬און‬ ‫געשוויסטער צווישן זיך‪ ,‬א מחיה! וואס קען שוין זיין בעסער‪...‬‬ ‫לאמיר זיך מחזק זיין אין דעם‪ ...‬לאמיר לאזן טראמפ ווארטן אין‬ ‫די קיטשע"ן ביז מוצאי שבת! און אויסנוצן די הייליגע מינוטן פון די‬ ‫שבת סעודה צו ווערן מער העכער‪ ,‬מער דערהויבן‪ ,‬און נענטער צום‬ ‫אייבערשטען‬ ‫זייט'ס געבענטשט גוט שבת!‬

‫קול שלום מרדכי‬ ‫ב"ה‬ ‫שבת פרשת חיי שרה‬

‫טייערע רבי לייביש און תלמידים כיתה ה'‬ ‫קארלין סטאלין‬ ‫שלום וברכה!‬ ‫ברוך השם איך האב באקומען אייער בריוו‬ ‫אנגעפאקט מיט געשמאקע ענטפער'ס אויף‬ ‫פרשת נח‪ ,‬אייער הייליגער תורה האט געבראכט‬ ‫א ברענענדיגע ווארעמקייט אין ליכטיקייט‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫און דעם קאלטע טונקעלע פלאץ וואס הייסט‬ ‫תפיסה! עס איז פאר מיר א גרויסע שמחה צו‬ ‫לערנען תורה מיט אייך!‬ ‫יא! ווייל ווען איך לערן אייער געשמאקע‬ ‫ענטפער'ס איז עס פאר מיר אזויווי איך לערן‬ ‫מיט אייך צוזאמען‪ ,‬און עס איז נאך א גרעסערע‬ ‫שמחה‪ ,‬ווען איך זעה די ענטפער'ס איז נאך‬ ‫בעסער ווי איך האב זיך אליין פארגעשטעלט‪...‬‬

‫למשל‪ ,‬אויף דעם שאלה‪ ,‬וויאזוי איז מרדכי‬ ‫היהודי געווען ענדליך צו אברהם אבינו?‬ ‫איך האב געטראכט פון דריי ענטפער'ס אלף‪,‬‬

‫בית‪ ,‬גימל‬ ‫אבער לערנען צוזאמען מיט אייך האב איך‬ ‫געלערנט אכצן ליכטיקער‪ ,‬קלוגער‪ ,‬ענטפער'ס!‬ ‫‪.1‬‬ ‫‪.2‬‬ ‫‪.3‬‬ ‫‪.4‬‬

‫‪1‬ביידע האבן זיך נישט געבוקט צו עבודה‬ ‫זרה‪.‬‬ ‫‪2‬זיי זענען אליין קעגן אלעמען! די זעלבע‬ ‫איז מרדכי געווען דער איינציגסטע וואס‬ ‫האט זיך נישט געבוקט צו המן‪.‬‬ ‫‪3‬זיי האבן ביידע געמאכט א קידוש השם‪.‬‬ ‫‪4‬אברהם האט מלחמה געהאלטן מיט‬


‫ד‬ ‫'כדרלעומר'‪ ,‬און מרדכי האט מלחמה‬ ‫געהאלטן מיט המן‪.‬‬ ‫‪5 .5‬אמונה‪ ,‬בטחון‪ ,‬געדאוונט‪.‬‬ ‫‪6 .6‬אזויווי אברהם‪ ,‬האט מרדכי כופר געווען‬ ‫די עבודה זרה פון המן‪.‬‬ ‫‪7 .7‬אזויווי אברהם האט נישט מורא געהאט‬ ‫פון נמרוד‪ ,‬אזוי האט מרדכי נישט מורא‬ ‫געהאט פון אחשורוש‪.‬‬ ‫‪8 .8‬ער איז געווען דער איינציגעסטע וואס‬ ‫האט געהייסן אז מען זאל נישט גיין צו‬ ‫אחשורורש'ס משתה‪.‬‬ ‫‪9 .9‬רשעים האבן זיי געוואלט הארגענען‬ ‫און דער אויבערשטער האט זיי‬ ‫געראטעוועט‪.‬‬ ‫‪1010‬ביידע זענען געווען אין גלות!‬ ‫‪1111‬ביידע האבן מקרב געווען מענטשן צו‬ ‫דער רבונו של עולם‪.‬‬ ‫‪1212‬ביידע האבן חתונה געהאט מיט זייער‬ ‫פלומעניק‪.‬‬ ‫‪1313‬ביי ביידע זענען זייער ווייבער‬ ‫אוועקגענומען געווארן צום קעניג!‬ ‫‪1414‬ביידע האבן נישט אויסגעזאגט די סוד!‬ ‫מרדכי ווער איז אסתר‪ ,‬און אברהם ווער‬ ‫איז שרה‪.‬‬ ‫‪1515‬זיי האבן ביידע זיך מוסר נפש געווען צו‬ ‫לייקענען אין עבודה זרה‪.‬‬ ‫‪1616‬זיי זענען ביידע געווען גוט באקאנט אין‬ ‫די וועלט‪.‬‬ ‫‪1717‬זיי האבן ביידע געפירט א מלחמה‪.‬‬ ‫‪1818‬ביידע האט זיי דער אויבערשטער‬ ‫געהאלפן באזיגן זייערע שונאים‪.‬‬ ‫איז א גרויסער ישר כח התלמיד‪ :‬יוחנן‬ ‫וואלפין‪ ,‬שמעון בנדר‪ ,‬בנימין בראמבערג‪ ,‬ארי‬ ‫גרינבערגער‪ 2 ,‬וואס הרוצים בעילום שמם‪,‬‬ ‫יהודה מיללער‪ ,‬יוסף מייער‪ ,‬חנני' אויש‪ ,‬משה כץ‪,‬‬ ‫טובי' ירוחם פישל בנדר‪ ,‬בן ציון וואלפין‪ ,‬מרדכי‬ ‫לייב קפלן‪ ,‬אבגדור פאללאק‪ ,‬דוב אליהו ענטעבי‪,‬‬ ‫אברנמי פייגנבוים שיחי' פאר לערנען מיט מיך‪...‬‬ ‫דער אויבערשטער זאל אייך אלע בענטשן‬ ‫מיט גרויס הצלחה אין אייער דאווענען און‬ ‫לערנען און מעשים טובים‪ ,‬און געבן אסאך‬ ‫אידישע נחת צו אייערע עלטערן און אייער רבי‪,‬‬ ‫און מיר זאלן אלע שוין יעצט האבן אונזער גאולה‬ ‫פרטי מיט אונזער גאולה כללי יעצט מיט משיח‬ ‫צדקינו‪.‬‬ ‫נעכטן ביינאכט גייענדיג פון 'עסן צימער' מיט‬ ‫נאך א איד פון דער זעלבער באראק‪ ,‬זעט יענער‬

‫"‪ Hai Bili‬פארוואס האסטו זיך אוועקגעצויגן‬ ‫צו א אנדערע באראק?" ‪ -‬פרעגט דער איד‬

‫איז שוין אטאמאטיש "לא למות"!? נישט‬ ‫געשטארבן!‬

‫‪ Bili‬ענטפערט אן קיין בושה! "ווייל איך האב‬ ‫נישט ליב צו לעבן מיט אידן"!‬

‫דער ענטפער זעט מען גאנץ דייטליך אין דעם‬ ‫'פלאץ וואס הייסט תפיסה'!‬

‫ווער איז דער ‪ ?Bili‬ער איז א גוי וואס האט‬ ‫אסאך מאל געבעטן און געקריגן טובות פון אידן‬ ‫אין באראק! ‪ Compound Stamps‬און עסן‬ ‫א‪.‬ד‪.‬ג‪ !.‬יעצט‪ ,‬באווייזט ער זיין אינערליכע שנאה‬ ‫פאר אידן! און ער זאגט אויס אז "ער וויל נישט‬ ‫לעבן מיט אידן"! ער וויל זיין אפגעשיידט פון‬ ‫אידן!‬

‫אסאך מענטשן שטייען אויף אינדערפריה‪,‬‬ ‫וואשן זיך ארום‪ ,‬עסן‪ ,‬טרונקן‪ ,‬אטעמען א‪.‬ד‪.‬ג‪.‬‬ ‫אבער זיי טוהן אלעס אן א ציל‪ ,‬און ווייסן נישט‬ ‫פארוואס זיי זענען אויפגעשטאנען און באשאפן‬ ‫געווארן אויף דעם וועלט! זיי לעבן פשוט ווייל‬ ‫מען האט נאכנישט געשטארבן! און ווען זיי‬ ‫שטארבן איז עס די ענדע‪ ,‬זייער לעבן גייט נישט‬ ‫ווייטער! און דאס איז נישט געלעבט!‬

‫איך האב א שמייכל געטון‪ ,‬ווייל דער אמת‬ ‫איז אז דער לעבן פון א איד און להבדיל פון גוי‪,‬‬ ‫איז אינגאנצן אנדערש‪ ,‬וואס מען קאן זיי נישט‬ ‫צוגלייכן!‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫‪.1‬‬

‫‪ 1‬לחיים! מיר זאלן לעבן א אמת'ע לעבן!‬ ‫א אמת'ע לעבן וואס איז פארבינדען‬ ‫מיט דעם אויבערשטער‪ ,‬דורך לערנען‬ ‫זיין הייליגער תורה און טון זיין הייליגער‬ ‫מצוות!‬

‫‪.2‬‬

‫‪ 2‬ולא למות! אונזער לעבן זאל נישט זיין‬ ‫אזא סארט "לעבן" וואס איז בלויז‪ ,‬ווייל‬ ‫מען האט נאך נישט געשטארבן!‬

‫דער הייליגער בעל שם טוב זאגט אז פון‬ ‫אלעס וואס א איד זעט אדער הערט‪ ,‬דארף ער‬ ‫ארויסנעמען א לערנונג פון זיין עבודת השם‪.‬‬ ‫דער נאמען פון אונזער פרשה איז "חיי שרה"‬ ‫ דער לעבן פון שרה‪ ,‬אבער ווען מען הויבט אן‬‫לערנען די פרשה‪ ,‬זעהט מען גלייך אז דער פרשה‬ ‫רעדט וועגן ווי שרה איז נפטר געווארן! אברהם‬ ‫איז געקומען מספיד זיין שרה‪ ,‬און מיט גרויס מי‪,‬‬ ‫געקויפט די מערת המכפלה צו מקבר זיין שרה!‬ ‫איז פארוואס איז דער נאמען פון די פרשה‬ ‫"דער לעבן פון שרה"?‬ ‫וואס הייסט א אמת'ע לעבן?‬ ‫לעצטענ'ס‪ ,‬אין דער צייט פון צוויי וואכן‪ ,‬האבן‬ ‫‪ 2‬געפאנגענע גוים געשטארבן אין דער פלאץ‬ ‫וואס הייסט תפיסה! איינער האט פלוצלינג‬ ‫געשטארבן אין דעם עקסערסיי"ז צימער! אבער‬ ‫זיינע הענט און פיס זענען געווארן געבונדען אין‬ ‫קייטן‪ ,‬ווען מען האט אים אריינגעיאגט צום‬ ‫שפיטאל‪ !...‬א אנדערע גוי‪ ,‬האט מען געפונען‬ ‫א געשטארבענער‪ ,‬ווען מען האט געמאכט די‬ ‫“‪ !”Count‬ער איז געווארן קראנק ווייל מען‬ ‫האט געגעבן די נישט ריכטיגע מעדעצין!‬ ‫באמת‪ ,‬אין דער פלאץ איז פאראן אסאך‬ ‫מענטשן וואס זיי עסן‪ ,‬טרינקן‪ ,‬אטעמען‪ ,‬און‬ ‫גייען ארום‪ ,‬אבער דאס הייסט נישט "געלעבט"!‬ ‫עס הייסט געשטארבן!‬ ‫'ראש השנה' און 'יום כיפור'‪ ,‬און אויך 'שמיני‬ ‫עצרת' און אויך דער 'ערשטע טאג פסח'‪,‬‬ ‫עפענען מיר דעם ארון קודש‪ ,‬און מיטן גאנצן‬ ‫הארץ שרייען מיר ארויס צום אויבערשטער‬ ‫"לחיים ולא למות" ‪ -‬צום לעבן און נישט צום‬

‫א גוי וואס פלעגט אויך זיין מיט אים אין די שטארבן!‬

‫זעלבער באראק‪ ,‬וואס מען האט אריבערגעפירט‬ ‫צו א צווייטער באראק!‬

‫מיר בעטן פון דעם אויבערשטער צוויי זאכן‬

‫פרעגט מען די שאלה‪ :‬פארוואס זאגט מען‬

‫א דאפעלטע לשון?! לחיים מיינט צום לעבן‪,‬‬

‫אמת'ע לעבן איז ווען דער לעבן איז א‬ ‫אייביגער לעבן! א לעבן וואס האט נישט קיין‬ ‫אויפהער‪ ,‬דאס איז א אמת'ע לעבן! און דאס איז‬ ‫מעגליך נאר ווען מיר זענען דבוק און פארבינדען‬ ‫צום אויבערשטער‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער איז‬ ‫דער מקור פון דעם אמת'ע לעבן‪ ,‬אזויווי מיר זאגן‬ ‫ווען מען הויבט אויף דער תורה‪" :‬ואתם הדבקים‬ ‫בה' אלקיכם חיים כולכם‪ "...‬די וואס זענען דבוק‬ ‫אין השם יתברך זענען לעבעדיק!‬ ‫ווען קאנען מיר זען אז דער איד האט א‬ ‫אייביגער לעבן?‬ ‫ווען זיין "לעבן" מיט דעם אויבערשטער‬ ‫גייט אן ווייטער דורך "זיינע קינדער"‪ ,‬ווען זיינע‬ ‫קינדער גייען אין דעם אויבערשטענ'ס וועג‪,‬‬ ‫און זיי לערנען תורה און טון מצוות‪ ,‬דאס איז א‬ ‫באווייז אז דער טאטע לעבט ווייטער‪ ,‬ווייל ער‬ ‫איז צוגעבינדען צום אויבערשטער איז זיין לעבן‬ ‫א אייביגער‪...‬‬ ‫חז"ל זאגן אונז‪" :‬יעקב אבינו לא מת‪ ...‬מה‬ ‫זרעו בחיים אף הוא בחיים"‪' ,‬יעקב אבינו' איז‬ ‫נישט געשטארבן‪ ,‬וויבאלד זיינע קינדער לעבן‪,‬‬ ‫אזוי אויך לעבט יעקב‪ ,‬ווען מיר זען די אייביקייט‬ ‫פון זיין לעבן‪ ,‬ווען אויך נאכדעם וואס די נשמה‬ ‫איז ארויס פון גוף‪ ,‬איז לעבן "זיינע קינדער" דער‬ ‫זעלבער ווי יעקב אבינו‪ ,‬און זענען פארבינדען‬ ‫מיטן אויבערשטען‪ ,‬דאס איז אמת'ע לעבן!‬ ‫יעצט קאנען מיר פארשטיין פארוואס די‬ ‫פרשה הייסט דער לעבן פון שרה!‬


‫ה‬ ‫גרעסערע מעלה פון אידן‪,‬‬ ‫די העכערקייט פון אידן איז‬ ‫אפילו אין פארגלייך מיט‬ ‫די "אנדערע קינדער" פון‬ ‫אברהם‪ ,‬און דאס איז אין‬ ‫א אופן וואס זיי האבן קיים‬ ‫שום פלאץ!‬

‫ווייל אין אונזער פרשה‬ ‫ווערט באשטעטיגט אז די‬ ‫‪ 127‬יאר פון שרה'ס לעבן‬ ‫איז געווען א אמת'ע לעבן‪,‬‬ ‫ווייל מיר קאנען זען איר‬ ‫לעבן אויך דורך דעם וואס זי‬ ‫האט געלעבט אין די וועלט!‬ ‫ווען מיר זעהן אז איר טוב און‬ ‫קדושה גייט ווייטער אן‪...‬‬

‫נאכדעם ווי די תורה‬ ‫זאגט אונז אז אברהם האט‬ ‫גענומען קטורה און געהאט‬ ‫נאך קינדער‪ ,‬זאגט דער‬ ‫פסוק "ויתן אברהם את כל‬ ‫אשר לו ליצחק" ‪ -‬אברהם‬ ‫האט געגעבן אלעס וואס‬ ‫איז זיין צו יצחק! ‪- - -‬‬

‫וואס איז געווען דער‬ ‫עבודה און לעבן פון שרה?‬ ‫שרה האט געארבעט‬ ‫צו אפהיטן איר זון יצחק‬ ‫פון ישמעאל'ס שלעכטע‬ ‫אויפפירונג‪ ,‬צוליב דעם האט‬ ‫שרה געמאנט פון אברהם‬ ‫ער זאל אוועקשיקן ישמעאל!‬ ‫און אפילו אז ביי אברהם איז עס געווען שלעכט‬ ‫אין זיינע אויגן וואס שרה האלט אז ער זאל‬ ‫אוועקשיקן הגר און ישמעאל‪ ,‬אברהם האט‬ ‫געזאגט "לו ישמעאל יחיה לפניך" האפנטליך‬ ‫וועט ער לעבן פאר דיין פנים‪...‬‬ ‫אבער שרה האט געזען ווי ישמעאל טענה'ט‬ ‫מיט יצחק אז ער איז דער זון פון אברהם און אז‬ ‫ער איז אויך א בכור‪ ,‬וואס וועט זיין דער יורש‬ ‫פון אברהם‪ ,‬האט שרה געזאגט אז מען דארף‬ ‫אים אוועקשיקן! "ווייל דער זון פון דער דינסט‬ ‫וועט נישט ירשנען מיט מיין זון יצחק" ‪ -‬וויבאלד‬ ‫ישמעאל איז א זון פון א דינסט‪ ,‬איז ער גלייך ווי‬ ‫ער ווערט נישט באטראכט ווי א אפשטאמיגער‬ ‫פון אברהם!‬ ‫שרה באווייזט אז ישמעאל האט קיין שום‬ ‫ערך נישט צו יצחק‪ ,‬במילא דארף מען אים‬ ‫אוועקשיקן! כדי ער זאל נישט נעמען קיין‬ ‫השפעה פון אברהם 'צוזאמען' מיט יצחק‪ ,‬וואס‬ ‫יצחק מיינט אידן! און דער אויבערשטער האט‬ ‫געזאגט צו אברהם זאל זיך צוהערן צו וואס שרה‬ ‫זאגט!‬

‫דאך זעהט מען אז אברהם האט געארבעט‬ ‫און עס געקויפט פאר קבורת שרה‪ ,‬און דארט‬ ‫געפונען זיך די ‪ 3‬אבות און ‪ 3‬אמהות‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫טאקע געהער בלויז צו אידן‪ ,‬דאס אליין איז‬ ‫א באווייז אז אידן זענען די עיקר פון אדם און‬ ‫חוה‪ ,‬און אלע אנדערע פעלקער האבן נישט קיין‬ ‫מציאות לגבי די אידן‪...‬‬ ‫בית = בטחון‪ ,‬די צווייטער טייל פון אונזער‬ ‫פרשה איז וועגן די שידוך פון יצחק און רבקה‪,‬‬ ‫אין די מעשה זעהט מען די העכערקייט פון‬ ‫אידן איז נישט נאר לגבי אנדערע "פעלקער"‪,‬‬ ‫וואס האבן נישט קיין שייכות צו אברהם‪ ,‬נאר‬ ‫אפילו לגבי אזעלכע וואס האבן יא א שייכות צו‬ ‫אברהם‪...‬‬ ‫די הייליגע חז"ל זאגן די גרויסקייט פון‬ ‫אליעזר! ער האט געלערנט די תורה פון אברהם‬ ‫זיין רבי מיט אנדערע און די פרשה דערציילט‬ ‫אונז די אלע ניסים וואס דער אויבערשטער האט‬ ‫געטון פאר אליעזר‪ ,‬ער זאל מצליח זיין אין זיין‬ ‫שליחות ‪- - -‬‬

‫און נאך דעם אלעם! האט אברהם נישט‬ ‫געקאנט זיך משדך זיין מיט אליעזר'ס טאכטער‪,‬‬

‫שרה אמנו'ס לעבן איז געווען צו מאכן זיכער‬ ‫אז נאר יצחק איז דער עיקר פון אברהם‪ ,‬און נאר‬

‫ווייל ווי די הייליגער רש"י זאגט‪" :‬מיין זון איז‬ ‫ברוך! ‪ -‬געבענטשט‪ ,‬און דו ביזסט ארור‪ ,‬און‬ ‫ארור קאן זיך נישט פארבינדען מיט ברוך!‬

‫און דאס זעהט מען אין די ‪ 3‬מעשיות פון די‬ ‫פרשה‬

‫דאס מיינט‪ :‬אז מיט אלע מעלות וואס אליעזר‬ ‫האט געהאט‪ ,‬אבער און באטרעף צו יצחק‪ ,‬איז‬ ‫נישט נאר אז ער איס אויף א קלענערע מדרגה‪,‬‬ ‫נאר ער איז אזויווי א ארור אין פארגלייך צו ברוך!‬

‫פון יצחק וועט ווייטער גיין די אידישע פאלק!‬

‫אלף = אמונה‪ ,‬די מערת המכפלה איז געווען‬ ‫די פלאץ וואו אדם און חוה רוהען‪ ,‬וואס פון זיי‬ ‫שטאמט די אלע מענטשן אויף דער וועלט!‬ ‫איז לכאורא וואלט די מערת המכפלה נישט‬ ‫געדארפט האבן א שייכות דווקא נאר צו אידן‪,‬‬ ‫נאר צו אלע מענטשן פון די וועלט ‪- - -‬‬

‫דאס איז דער גרויסער חילוק צווישן דער איד‬ ‫און דער גוי! זיי האבן אינגאנצן נישט קיין שום‬

‫פארגלייך!‬

‫גימל = גאולה‪ ,‬די הייליגע תורה זאגט נאך א‬

‫"ולבני הפלגשים‪ ...‬נתן‬ ‫אברהם מתנות וישלחם מעל יצחק בנו! ‪ -‬און‬ ‫פאר די זין פון די פלגשים ווייבער‪ ,‬וואס געהערן‬ ‫צו אברהם‪ ,‬האט אברהם געשאנקען מתנות‪ ,‬און‬

‫ער האט זיי אוועקגעשיקט פון נעבן יצחק זיין‬ ‫זון!‬

‫אברהם האט געמאכט זיכער צו אפשיידן און‬ ‫אוועקשיקן די 'אנדערע קינדער' פון יצחק זיין‬ ‫איינציגער זון! דאס איז געווען די לעבן פון שרה‬ ‫אז יצחק איז דער איינציגער יורש פון אברהם‪.‬‬ ‫דער זעלבער איז מיט ישמעאל!‬ ‫אפילו ווען דער פסוק זאגט ישמעאל 'בן‬ ‫אברהם'‪ ,‬אבער דער פסוק לייגט גלייך צו‪,‬‬ ‫"אשר ילדה הגר המצרית שפחת שרה!" אז‬ ‫ישמעאל'ס מציאות מיט זיינע קינדער און אלע‬ ‫דורות‪ ,‬זענען קינדער פון שפחת שרה! זיי האבן‬ ‫נישט קיין פארגלייך מיט יצחק בן שרה!‬ ‫און אפילו ישמעאל האט תשובה געטון‪ ,‬און‬ ‫צום סוף האט ער דערקענט דעם אמת‪ ,‬אז ער‬ ‫איז נאר דער זון פון דעם שפחה‪ ,‬און יצחק איז‬ ‫דער אמת'ע יורש פון אברהם‪ ,‬און געלאזט יצחק‬ ‫פאר אים‪...‬‬

‫יהי רצון פון השם יתברך צו געבן יעדער‬ ‫איד זיין גאולה פרטי היינט מיט אונזער גאולה‬ ‫כללי יעצט מיט משיח צדקינו‬ ‫א גוטן פרייליכן גאולה'דיגע שבת און‬ ‫חודש כסלו‬ ‫ישמח צדיק כי חזה נקם‪ ...‬ויאמר אדם אך‬ ‫פרי לצדיק‪...‬‬ ‫פדה בשלום נפשי בשורות טובות דידן נצח‬ ‫שלום מרדכי הלוי בן רבקה שי'‬

‫הערות והארות אפשר לשלוח ‪bamshabbostish@gmail.com‬‬ ‫וזאת למודעי! שלהמערכת אין שום גישה להאינטרנט ח"ו‪ ,‬אלא אך ורק לאימייל עם הכשר כהוראת רבותינו גדולי הדור‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫פרשת‬

‫תולדות‬

‫‪‬‬

‫לימוד מפרשתנו‬ ‫ויאמר ה' לה שני גיים בבטנך ושני לאמים ממעיך יפרדו ולאם‬ ‫מלאם יאמץ ורב יעבד צעיר‬ ‫ממעיך יפרדו ‪ -‬מן המעים הם נפרדים זה לרשעו וזה לתומו (רש"י)‬

‫מזל טוב עס זענען געבוירען געווארן צווילינג‪ ,‬יעקב און עשיו‪ .‬די מאמע רבקה ווייסט שוין פון‬ ‫פריער אז די צוויי קינדערלעך נישט זיין גלייך‪ ,‬זה לרשעו וזה לתומו – איינער גלייך צום רשעות און‬ ‫דער צווייטער גלייך צום תמימות‪.‬‬ ‫ס'איז באקאנט די מעשה‪ :‬א רעביצין הערט זיך אונטער ווי א איד רעדט זיך אפ פארן רב אויף זיין‬ ‫שותף‪ ,‬ער טוט אזוי אין אזוי ס'איז שרעקליך‪ ...‬און דער רב זאגט אים טאקע שרעקליך ביסט הונדערט‬ ‫פראצענט גערעכט‪ .‬דער איד גייט ארויס קומט אריין דער צווייטער שותף און רעדט זיך אפ אויף דעם‬ ‫ערשטן‪ ,‬ער טוט מיר אזוי און אזוי איך האלט שוין נישט אויס פון אים‪ ...‬דער רב זאגט טאקע שרעקליך‬ ‫איר זענט הונדערט פראצענט גערעכט‪ .‬אזוי ווי דער שותף גייט ארויס שפאצירט אריין די רעביצין און‬ ‫פרעגט‪ ,‬טייערער רב לעבן איך פארשטיי דיך נישט‪ ,‬ס'קען דאך נישט זיין אז ביידע זענען גערעכט‪,‬‬ ‫ענטפערט דער רב‪ :‬רעביצין טייערע דו ביסט אויך גערעכט‪...‬‬ ‫און יעצט צוריק צו אונזער סדרה די באקאנטע קשיא‪ ,‬וואו איז די יושר ? וואס וויל מען פון דעם‬ ‫אומשולדיגען עשיו ? חז"ל פארציילן אונז אז איוב האט שוין געפרעגט די קשיא און געזאגט "בראת‬ ‫צדיקים בראת רשעים"‪ ,‬איוב האט געוואלט אוועקמאכן די גאצע ענין פון "שכר ועונש" און האט‬ ‫געזאגט אז יעדער איז שוין געבוירן אדער א צדיק אדער פארקערט‪ ,‬וואס איז טאקע די חשבון ?‬ ‫לאמיר אריין טראכטן‪ :‬וואס איז פשט אז עס קען אמאל זיין איינער איז 'קלין' פון א שלעכטע‬ ‫תאוה אדער געוואוינהייט פאר א לאנגע צייט און ער מיינט אז ס'איז שוין ארויס פון די 'סיסטעם'‪ ,‬ער‬ ‫איז שוין ארויס פון די 'עדיקשאן' און מיטאמאל נאך ‪ 01‬יאר ווערט ער געוואר אז טיף טיף איז עס נאך‬ ‫דא‪ ?...‬ער גלוסט נאך אלץ צו די זאך מיט וואס ער האט שוין יארן נישט געהאט קיין שייכות ?‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫עס ווערט פארציילט פון דעם גאון רבי יאשע בער סאלאווייטשיק בעל "בית הלוי" זצ"ל אז‬ ‫אמאל עשרת ימי תשובה האט ער באמערקט איינער פון זיין שטאט וועלכער איז געווען זייער רייך‬ ‫און קארג‪ ,‬לערנט תורה מיט גרויס התמדה אנגעטון מיט טלית ותפילין‪.‬‬ ‫דער בית הלוי איז צוגעגאנגען און אים געזאגט‪ :‬דו באנדיט‪ ,‬ביסט אנטלאפען פון די מיליטער !‬ ‫דער עושר קוקט אן דעם רב אינגאנצן צומישט‪ ,‬ער האלט אינמיטן לערנען תורה און דינען דעם‬ ‫באשעפער‪ ,‬וואס וויל דער רב פון זיין לעבן‪ ,‬ווען איז ער געווען אין מיליטער בכלל ? איז אים דער רב‬ ‫מסביר‪ :‬אין א מיליטער האבן אלע סאלדאטן 'דזשאבס'‪ ,‬פארשידענע תפקידים‪ .‬איינער גייט אויפן‬ ‫פראנט אנגעלאדענט מיט געווער‪ ,‬דער אנדערער מאכט פלענער און גרייט צו מאפעס‪ ,‬און דער‬ ‫ראלעס זענען גאר וויכטיג און אויב‬ ‫דריטער ארבעט אין די קאך צוצוגרייטן עסן פאר די ארמיי‪ .‬אלע ָ‬ ‫פעלט איינע פון זיי‪ ,‬וועט די ארמיי נישט קענען טוהן די ארבעט ווי ס'דארף צו זיין‪.‬‬ ‫וואס פאסירט אויב איינער פון די סאלדאטן וועט אפמאכן אז זיין ארבעט איז נישט וויכטיג‪ ,‬און‬ ‫וועט עס איבערלאזן און טוהן אן אנדערע ארבעט פון דאס וואס מ'האט אים געשטעלט ? ער איז‬ ‫נישט אנטלאפן נאר געטוישט‪ ,‬וועט מען אים פארמשפט'ן פאר א "אנטלאפענער" וואס ווי באקאנט‬ ‫איז דאס א געפערליכע עבירה אין מיליטער‪ .‬למשל ‪ -‬אויב איינער פון די 'נעיווי' וועט מחליט זיין צו‬ ‫פארס' וועט מען אים באשטראפן ווייל ער טוהט נישט זיין ארבעט און‬ ‫ווערן א חלק פון די 'גראונד ָ‬ ‫מאכט קאליע די גאנצע מיליטער‪ .‬מיר זענען סאלדאטן אינעם באשעפער'ס מיליטער און יעדער האט‬ ‫זיך זיין 'דזשאב'‪ .‬דו ביסט א עושר‪ ,‬דיין ארבעט איצט איז צו זיצן און טיילן צדקה פאר די ארימעלייט‬ ‫און נישט איבערצולאזן דיין ארבעט און גיין לערנען תורה‪.‬‬ ‫זאגט דער הייליגער בעל התניא‪ :‬עס זענען פארהאן נשמות וואס זענען "צדיקים" און נשמות‬ ‫וואס זענען "רשעים"‪ ,‬נישט ח"ו אז ער קומט אן אין גהינום‪ ,‬פארקערט ער האט נאך א גרעסערע‬ ‫געלעגענהייט צו מאכן א נחת רוח פארן באשעפער ! נשמות פון "רשעים" מיינט אזעלכע נשמות‬ ‫וועלכע ציהען צו שלעכטס‪ ,‬ער מוטשעט זיך אלעמאל מיט תאוות און נארישקייטן וכדומה‪ .‬נשמות פון‬ ‫"צדיקים" מיינט אזעלכע וועלכע ווילן אלעמאל דאווענען און לערנען‪ ,‬פון זיי פארלאנגט מען א‬ ‫אנדערע עבודה‪.‬‬ ‫דער וואס האט די נשמה פון די סארט וואס הייסט "רשע" וועט אלעמאל האבן נסיונות פון‬ ‫תאוות וכו' אפילו ער וועט ארבעטען יארן און זיין 'קלין'‪ ...‬ווייל דאס וויל מען פון אים‪ ,‬דאס איז זיין‬ ‫'דזשאב' אין דעם אייבערשטענס מיליטער‪ .‬דער בעל התניא זאגט אז עס איז א נארישקייט צו ווערן‬ ‫צובראכן ווען מ'האט אזא נסיון‪ ,‬ער דארף ווערן בשמחה ! דאס איז דאך מיין 'דזשאב' !‬ ‫ב‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫דער וואס האט אזא נשמה האט די גרעסטע געלעגענהייט צו מאכן א נחת רוח פארן אייבערשטער‪,‬‬ ‫ווייל ווען א מענטש האלט זיך צוריק פון א נסיון בייגט ער אראפ די סטרא אחרא און דער‬ ‫אייבערשטער'ס כבוד ווערט געהויבן אויף די גרעסטע אופן וואס איז נאר שייך ! דער "צדיק" האט‬ ‫נישט די געלעגענהייט‪.‬‬ ‫(דער תניא זאגט למעשה א עצה אז ווען א מענטש בייגט די סטרא אחרא‪ ,‬ער האלט זיך איין‬ ‫אפילו פון דברים המותרים ‪" -‬סעלף קאנטראל" – און ער ברעכט זיין נאטור באקומט ער סייעתא‬ ‫דשמיא זיך צו קענען מתגבר זיין‪).‬‬ ‫"גרויס" און "קליין" מעסט זיך וויפיל דער מענטש טוהן פארן אייבערטער‪ .‬עשיו ווערט אנגערופן‬ ‫"גדול" ‪ -‬ויקרא את עשיו בנו הגדול‪ .‬ותיקח רבקה את בגדי עשו בנה הגדול – עשיו האט די כח צו‬ ‫ווערן זייער גרויס‪ ,‬צו מאכן די גרעסטע נחת רוח פארן באשעפער ווייל ער ציהט "לרשעו"‪ ,‬ער ציהט‬ ‫"נאטירליך" צו שלעכטס‪ .‬ווען יעקב האט געזעהן אז עשיו טוט נישט דאס וואס מ'פארלאנגט פון אים‬ ‫און ס'פעלט די נחת רוח אין הימל‪ ,‬האט ער אפגעקויפט די בכורה – ער האט איבערגענומען די עבודה‬ ‫און גענומען אויף זיך משלים צו זיין די נחת רוח‪.‬‬

‫‪‬‬

‫הלכה‬

‫שאלה‪ :‬מעג מען צוריק ארויפדרייען א האנטל פון א לעדל אדער א טיר אדער א פענסטער וואס‬ ‫איז אראפגעפאלן אום שבת ?‬ ‫תשובה‪ :‬עס איז אסור משום מלאכת בונה‪.‬‬

‫‪‬‬

‫מעשה‬ ‫השגחה פרטית‬

‫די מעשה האט פאסירט פארגאנגענע שבת פרשת חיי שרה תשע"ז אין בארא פארק‪ .‬א טייערער‬ ‫איד נ"י וועלכער האט פראבלעמען מיט די פוס איז לעצטענס אדורך א אפעראציע ל"ע און ער האט א‬ ‫ספעציעלע 'מאסאדזש ריקליינער'‪( .‬ווי פארשטענדליך נוצט מען נישט שבת דעם 'מאשין' נאר אלס א פשוט'ע‬ ‫ריקליינער)‪.‬‬ ‫ג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫פארגאנגענע פרייטאג צונאכטס האט זיך דער איד נ"י אוועק געזעצט אויפן ריקליינער מיט א‬ ‫ספר און האט איינגעדרימלט‪ .‬בערך פינעף אזייגער פארטאגס איז דער ספר ארויסגעפאלן פון די‬ ‫האנט און ס'איז אראפגעפאלן אויף די שטיקל מיט די קנעפלעך וועלכע איז געלעגן אויף די ערד‪ ,‬די‬ ‫קנעפלעך זענען געקוועטשט געווארן און די מאשין האט זיך גענומען ארבעטן און רוקן און די גאנצע‬ ‫ריקליינער איז געווארן פארדרייט‪ ,‬אנשטאט זיין אנגעלעהנט אויף צוריק איז עס געווארן געבויגען‬ ‫פאראויס‪...‬דער איד איז ארויס אינדרויסען פארטאגס זוכן א גוי וועלכער קען צוריקרוקען די‬ ‫ריקליינער אויף געהעריגן אופן ווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫דער קוקט ארום צו טרעפן איינעם און ער טרעפט א ערל און פרעגט אים בדרך רמז צו ער קען‬ ‫אפשר אריינקומען פארעכטן וכו'‪ ,‬דער גוי זאגט אה מן הסתם זוכסטו א שבת גוי איך קען גוט די זאכן‬ ‫ווייל איך בין א "נוירס" ‪ -‬באהעלפער פאר א עלטערער קראנקער איד‪ .‬דער גוי האט טאקע פאראכטן‬ ‫און צוריק געשטעלט דעם 'ריקליינער אויפן פלאץ‪.‬‬ ‫ווען ער האט געענדיגט פרעגט אים אונזער איד צו ער וויל אפשר א גלעזל טרינקען זאגט ער‬ ‫אים יא פארוואס נישט‪ .‬דערנאך זאגט ער אים דו ווילסט אפשר א "מ ָאפין" ? זאגט דער גוי יא זייער‬ ‫גוט און איך וועל דיר זאגן פארוואס‪:‬‬ ‫ׁיפט' איז פון ‪6‬‬ ‫ווי פריער דערמאנט בין איך א 'נוירס' ביי א עלטערער קראנקער איד‪ ,‬מיין 'ש‬ ‫אינדערפרי ביז ‪ 2‬נאכמיטאג‪ .‬דער איד עסט כמעט גארנישט ל"ע‪ ,‬די איינציגע זאך וואס ער עסט איז א‬ ‫ׁיפט' ‪ 2‬נאכמיטאג האב איך געוואלט קויפן א‬ ‫"מ ָאפין"‪ ,‬נעכטן‪-‬פרייטאג ווען איך האב געענדיגט מיין 'ש‬ ‫כשר'ע מאפין אבער היות ס'איז ווינטער זענען די געשעפטן שוין געווען פארמאכט‪ ,‬האב איך‬ ‫געטראכט אז מיין בעל הבית איז קראנק און ער מוז עסן האב איך אים געקויפט א נישט כשר'ע‬ ‫ׁיפט' און דו רופסט מיך‬ ‫מאפין (רח"ל)‪ ,‬איך בין יעצט אינדערפרי אויפן וועג אהין אנצוהייבן מיין 'ש‬ ‫אריין און דו געבסט מיר א כשר'ע מאפין !‬ ‫די מעשה קודם כל ווייזט אז נישט אלעמאל קען מען געטרויען אפילו א געטרייע נוירס‪( ...‬אודאי‬ ‫איז פיקוח נפש דוחה אלעס און הכל לפי הענין)‪ .‬אבער לענינינו ווייזט עס די געוואלדיגע השגחה‬ ‫פרטית ווי דער אייבערשטער האט יעדן אינזינען‪ ,‬א איד דארף ווערן אויפגעוועקט מן השמים "פונקט"‬ ‫אין די ריכטיגע צייט ווען דער 'נוירס' גייט אויף די גאס צו געבן פאר א איד כשר'ס צו עסן‪ .‬מה גדלו‬ ‫מעשיך ה' !‬

‫א גוט שבת‬ ‫ד‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


[wy vba] 386 iuhkd

zwwga, ,usku, ,arp

eaxi ok zepeilb 386 h''qyz dxy iig oet x`i 8 rvp`b hvri o` oiey hiib dcedi qcxt xrc f` dfd onfl epniiwe epiigdy jexa .otl`drb oa`d oe` otlrd q`ee rl` ic x`t wp`c ` ,x`i ohpiip oi` oiix` i''dfra xin oiib hvri oe` 'kue ogs chkum chk oht ytv vecr chhuu ihhz xtuu cegh ihhz zun xts k«ue ktn hhuum aŸw£ri© lFw lŸTd© yhhya rtprgs iut 'aŸw£ri© lFw zht xts ihhz zun 'aybgn oum vcvt ihhrt ydbgrc xtuu k«ue rgs 'lŸTd© khhuu (ehbyhke /z/h - iukucz jna) /vause iut ,unhgb iup k«ue t 'aŸw£ri© lFw rtb ?ohasg shzb hs rtp vrufc ihhz iphuertp um yhhrd zht uag yf vf) :il¦ Lz§ xŸ¨kAÎz § `¤ mFIk© dx¨k§ n¦ aŸw£ri© xn`Ÿ ¤ Ie© mŸc`¨ dÎo ¨ n¦ `¨p i¦phi ¥ r¦ l§ d© shzb hs rtp vrufc ihhz iphuertp um yhhrd uag zht xtuurtp (tk-

irtuugd rypb ovrct zht dty ogbgh zt ydtz hwwar rtb ?ohasg iut vruce hs iyhhrdum yhn ignubrtp iguugd cuya hs zht tkhnn 'k*ct iup vsugx .kt hhx ixg hs iyhhrdbt zun ohkv«ut ca«uh rgs cegh dhrgdbuv rghhz iguugd zht xtuu uag zt iut 'cuya irtp hhx iut rg ytv 'cmn tzt iht ejmh iup ixg iygc ihhd yahb oht yxtp ogs ymubgdxhut cegh ytv rgchrgs 'cegh um ignuebt yzungd rtp yphuertp xts ytv uag iut vrufc hs iphuertp um yhhvbdgkgd (ithtc ejmh sjp shxj - lhhr /h /a rpfv kfat) /ohasg shzb hs ohngyn ictv ;rts ejmh xtuurtp aurs yhhya (d zf) :dc¦iv¨ iN¦ dcEv ¨ e§ dc¤V¨ d© `¥ve§ LY¤ W§ w© e§ L§il§ Y¤ Li¤lk¥ `¨pÎ`U¨ dY© ¨ re§ iup vbuuf hs zt (yh whx h ,frgn) twwshj idhkhhv iup hpk acs rpx iht

hsf /asuev ,rvy kg ixg xg ktz ejmh zt iguugd zht ohngyn hs euxp iphut yhhya xg xtuu ihhz ohsen ign ;rts ihhyartp um xts zf) :i¨pt¨ l§ Li¤wŸl`¡ 'd dx¨w§ d¦ iM¦ xn`Ÿ ¤ Ie© 'ebe Y¨ x§d© n¦ d¤GÎdn© FpAÎl § `¤ wg¨ v¦§ i xn`Ÿ ¤ Ie© iup gauvh hbp rut iut texhk iup ohhj ky wev ohrpx hs iht yhhya (f

ihbg rgs ts zht xtuu ihhyartp ;rts ign zt kwweumz cr tybtktd * ,Li¤wŸl`¡ 'd dx¨w§ d¦ cegh yrgpybg xtuu iut ?yhhekgba Y¨ x§d© n¦ iup ihhs yud ;rta ,`¨pÎ`U¨ ydtz h"ar rtb ?'d dx¨w§ d¦ rg ydtz xtuurtp iht yhhya xg iut /,ukhcb ixg yahb ktz lht yud yja iut rgxgn ;kguum rgxgn hs ihhz esuc ;rts yjua t zt (ihkuj ewwp) awwtr "vz" (sk sh t ktuna) mz¤ l§ k£ © `e© d¤fa¨ mz¤ h§ g© yE § yhhya xg huu huzt ',uehsc uyxtv xtuurtp ,Y¨ x§d© n¦ "d¤G" dn© ydgrpgd ejmh ytv xts 'cwwh ihbnf ytv ?,uehsc ;kguum iguugd esuc yahb iut kgba huzt yftngd yxhhuu ehsm t zt ywwagc rgdhkhhv iup yhhya huzt iut- 'yrgpybggd cegh ytv tkhnn -'ogs ;hut whuv oa ogs ygz rg chut ytkd zht rgxgn t zt ,i¨pt¨ l§ 'rgxgn ogs ;hut 'wv oa ,"Li¤wŸl`¡ 'd" dx¨w§ d¦ iM¦ ydtzgd cegh yvur vbhfa gdhkhhv hs khhuu /raf xts zht tkhnn 'idhut gbhhn rtp wr hbcrv iut /ohehsmv hrcs fwwg /oudp zht xtuu rgxgn t ;hut yahb wvsumu wvsav wtmu ,wwx hs zt ydtzgd rhn ytv kwwz ohucbgbgy rhtn ogs iht znr t ign ygz /v"huv oa ihbnf 26 wynhdc zht wvshm whk ktz whuv oa rgs zt ejmh iup vbuuf hs iguugd zht xts zt euxp ,rvy kg vyhja hs zht iphut tzt iht iut 'ihfx iphut iyfhhk ignue yguu asuev jur hs hsf yktuugd ejmh ytv xts iut 'asuev ihhz vfuz uag yguu huzt huu iut ',ufrc gdhkhhv hs icgd iut oht um ,rag hs ihhz ohhen lrus rtb ?ihfx iphut iyfhhk ktz whuv oa hs zt lH© n¦ miwŸ¦ l`¡ d¨ LlÎo § Y¦ ¤ ie§ euxp iht ydtz ohruyv kgc hs iut ',urcsv

386 iuhkd ,usku, ,arp

?rusv hgar yahb iut rusv hbmhk hhz ign ypur xtuurtp

ydtz (yh vf) :wg¨ v¦§ iÎz`¤ cilFd ¦ md¨ x¨a§ `© md¨ x¨a§ `Îo © A¤ wg¨ v¦§ i zŸclFY § d¤N`¥ e§ 'wufu vra vrcg,b lknhctn ohrnut r«usv hbmhk uhva hpk h"ar r«usv hgar hs zt ihhya yprtsgd yktuu xg vkta t lhz ykgya 'twwshj rgdhkhhv hs ydtz ?r«usv hbmhk hs yahb iut ydtzgd xts ictv t yhn ,nt ogs ysgrgd ictv xtuu ohnfj igbgz r«usv hbmhk zt ,hatrc) dx¨UÎz ¨ `¤ cw© R¨ 'd©e ydtz hwwar khhuu 'vmhkn iuakn 'kyrguu l¥NR© z¦§ Ie©!um ybtb vra ,shep iup varp hs yhhya xtuurtp (t 'tf tuvu urhcj kg ohnjr aecnv kfa lsnkk - miwŸ¦ l`¡ dÎl ¨ `¤ md¨ x¨a§ `© iguugd kkp,n ytv ovrct khhuu 'vkhj, vbgb tuv rcs u,utk lhrm hs zt xhut ynue 'yrghrp irtuugd ipktvgd ovrct zht K¤lni ¤ a£ ¦ ` rtp vkhp, xwovrct lrus 'K¤lni ¤ a£ ¦ `n zt ',nt ydtzgd ictv r«usv hbmhk ayhhygdpt iyktuu og i«unv hs rgct 'vra vrcg,b 'K¤lni ¤ a£ ¦ ` rtp yzungd ign ytv rgchrgs 'K¤lni ¤ a£ ¦ ` iup yntya ejmh zt uyuapf zt ixhuu iktz gkt hsf ovrct huu yebup igzxhut ktz ejmh zt iftn uhctn ohnuse kjb) /lknhct iup yahb iut ovrct iup iuz rgs zht ejmh (vkusdv ,xbf iup iuz ;xf ,rhy rpx iup iut v"vkz vhgah r"rv

c«egh kIe k«Ev ;hut ruthc t iut c«egh ,t ,cv«t vecru ;hut aurs

;rts (jf vf) :aŸw£ri©Îz`¤ za¤ dŸ¤ ` dw¨ a§ x¦e§ eit¦ A§ c¦ivÎi © M¦ eU¥ ¨ rÎz`¤ wg¨ v¦§ i ad¡ © `¤Ie© 'rcg iuak t ,ad¡ © `¤Ie© ejmh hhc yhhya xtuurtp ihhyartp ign 'v«uv iuak t za¤ dŸ¤ ` yhhya cegh um vecr hhc iut 'yhhvrgbgdbtdrtp lk¨ (zy vwwp ,uct) vban hs iht yhhya xg rtb ?vcvt rgdbhsbgya hs chut ,xa¨ c¨ lh¥ a¨ 'ltzt idguu zht vcvt hs 'xa¨ c¨a§ d¨iElz§ `id¦ y¤ da£ ¨ d`© d¨iElz§ D¨pi`¥ y¤ e§ 'kyc vcvt hs yrguu .da£ ¨ d`© dl¨ h¥ a§ 'kyc yrguu ltz 'mlŸ¨ erl§ dl¨ h¥ a§ D¨pi`¥ 'ltzt xgpg idguu yahb zht xtuu vcvt hs ,xa¨ c¨a§ zht uag um ejmh iup vcvt hs khhuu tkhnn 'ltb iut ltb ychhkc iut tyahb ihua zht vchx hs iguu zht 'eit¦ A§ c¦ivÎi © M¦ 'vchx t idguu iguugd hs zht vecr hhc rgct ,ad¡ © `¤Ie© yhhya rgchrgs 'vcvt hs tyahb zht rgchrgs 'itygd ytv cegh xtuu ltzt idguu iguugd yahb vcvt gdhsbghhdbt t iut rgdhsbgya t 'v*u«v iuak ,za¤ dŸ¤ ` dw¨ a§ x¦e§ yhhya vcr ,hatrc) arsn t ogs um ikgyaum ige ign (wev vwwka) /vcvt irgv iup rtb 'ukue ,gnua v,hva kf 'aŸw£ri©Îz`¤ za¤ dŸ¤ ` dw¨ a§ x¦e§ (h dwwxp vcvt hs /vcvt kg vcvt «uk ,*px* «un v,hv 'ihhkt cegh iup gnhya hs zht arsn rgs yhn /yrgngd iut yrgngd rsxf lhz ytv vz hpk /za¤ dŸ¤ ` v*u«v iuak iphut wev vwwka iup thae hs yrgpybgrtp wg¨ v¦§ iÎl`¤ aŸw£ri© W©BI¦ e©+'rgygpa euxp t ihhz rhcxn ybgegd ign yktuu ign ;rts+(cf zf) :eU¥ ¨ r ic§¥i m¦ic¨©Id© e§ aŸw£ri© lFw lŸTd© xn`Ÿ ¤ Ie© EdX¥ nª i§ e© eia¦ `¨ t yhhya xtuurtp iut ?aŸw£ri© lFw yhn vru, hs khuu xtuu ihhyartp vecr zt ydtz xtuu arsn ogs yhuk rtb ?aŸw£ri© lFw lŸTd© iuakv kpf 'rht um vcvt t ydbgrcgd ihhrt xts ytv cegh iup kue hs dhsbrgv ytv gnhya xwcegh iup vause iut 'yhhexhz hs zt xhut ynue 'yrgvgd xts ytv xtuu aybgn rgs um vcvt t ydbgrcgdbhhrt ahdrn ytv iut kue ixhz ogs yrgvgd ytv ejmh iguu rgchrgs zt igbtyartp rg ytv 'aybgn ogs um vcvt t kue idguu iguugd https://telegram.me/Publications_MM

"mixtqd mler"pardesyehuda1@gmail.com wiphilw ield oeleaf dcedi i''r xe`l `ved

386 iuhkd ,usku, ,arp


ixg ktz lht hsf 'dl¨ kŸ¥ `e§ iN¦ d`i ¨ a¦ d¨ e§ iut 'asuev ,rvy kg irtuugd um ihhz vfuz lht kguu ,iW¦ t©§ p Lk§ x¤a¨ Y§ xEa£rA© 'ixg ogs yhn iut 'raf okav ktrah ,hc) /iaybgc igbge rhs ktz lht hsf 'vbhfav ,trav

,rag hs sdbf rgyrguu igm :Wxiz¦ e§ o¨bC¨ aŸxe§ ux¤`¨ d¨ i¥Pn© W§ nE¦ m¦in© X¨ d© `¨pÎ`U¨ uag ydtz ejmh :euxp rgzbut yud zht ogs yhn /,urcsv vph yuja iut 'dc¦iv¨ iN¦ dcEv ¨ e§ dc¤V¨ d© `¥ve§ 'rgxgn ihhs ;rta 'Li¤lk¥ (kwweumz ;rtsxrgyytnn rwwunstv zwwjunk ogs ;hut igz yxguu us zhc ',uehsc ;kguum ihfx hs ihhz esuc yxktz yftngd xgkt yguu 'iY¦ a§ d© `¨ xW£ ¤ `M© miO© ¦ rh§ n© ilÎd ¦ U£ ¥ re© 'v"huv oa ogs zecaerd xecn oiif gilvn l`f ziad lra oiif f` orlnid xrai` hxrw mpea 'x w''dxd xgeq riixhrb xrc iurt oum yhhd rg zhc ity rg ige xtuu yftry iut arsnv ,hc iht rgvt iut ihhz um vwwfe, ,ba iht irhucgd zht kwweumz tjxhatp iup obuc vjna wr ewwvrv iup zhuv hs yaybgcgd yxtv us okug ka ubucr ydtz iut xts ybgpg iut asue vrag hrpx rcjn 'ctkxshutuu iup shdn rgs 'srtvbuc arhv hcm wr iyty ihc obuc lht rhs lht ygc tkhnn 'ehsmv ;xuh iup ,ufz iht hrmn t rphyup wr iutdv hhc ;rtsxrgyytn iht ybrgkgd ytv obuc wr /hcmv .rt iut vtnk ;rts tkhnn 'rphyup iup rgfgv ltxt yhhya krgc wr rgct ehsmv ;xuh yahb xtuu shdn rgmhbzte oum irtuugd cre,b rg zht vbu,j ihhz ltb 'ctybtxn whnrh iup oh,ufz gbhhz zt rhs lht ygc rgchrgs /ehsmv ;xuh iup ,ufz tzt yahb rg iup iuxdrgc krgc wr rhcd ogs hhc .ktv iup rjux t ihhz um ydtzgd oht ytv wr iut 'idhhya ktz .ktv iup zhhrp hs iut dubgd ihhz iktz oh,ufz gbhhn iut vesm ydgkp obuc wr iut 'ohnu,h iut ,ubnkt ltxt iyktvgdxhut ytv xtuu 'tartuu /ihhz jhkmn ktz krgc iut ohhvt rg zht iphuertp iftb iut dhmbts ihhe .ktv hs iphuertp irtp t kua iht ihhrt ynue iyargchut oum shhr gdhkhhv ihhz ydhsbg rg huu huzt iut ewwvrv zhc idhumgd xts lhz ytv huzt vsucgv kgu vru,v kg ihhz exug ybgegd xtuu .ktv iup ehrctp gxhurd t y"gry#tp rg zt ydtz iut rjux .ktv rgxhurd iyrts zht iut ihkcukn vzuj idhkhhv oum ignubgd oht ytv cukgkn sus wr gmbtd ihhs igngb igbge ikguu iut .ktv iup ouybtuue gxhurd t ictv ;rts ausev hsuvh oum irtuugd cre,b iut 'ogs rtp zhhrp t dbtkrtp lht rgct 'yud obuc wr ydtz /ixjn iup vrujx grgfgv hs iht iguugd ihua obuc wr zht dhmbts ihhe vghxb gymgk ihhz iht t zht zhhrp hs !ktnrtb uyzhc dburpa t rjux rgs yhd zhhrp hs ydtz rg iguu um ytvgd ytv rg zt yftngd lhz ytv vghxb hs hhc iut ,ushxj iht igkptya ogs khuu lht iguugd zht iguugd zht xtuu '!ub" !yxdbtkrtp us xtuu iup kyrgp yhn ;ha gxhurd t igngb yprtsgd tkhnn iut .ktv ltxt rtd lhz yhn igngb rgyargchut rgs iut ytrebtc iup cmn t iht zht ,hcv kgc ihhn khhuu !zhhrp idgnrtp t ydhhkgdbhhrt krgc wr ,hcv kgc ihhz ytv ts /xwrgrtygcrt khp yxguu us oht ydtz obuc wr rgct 'xgf iht yrguu rjux rgs /"ipkgv oht yguu ictv rg yguu iyargchut iup ;khv iyhn zt yptvgd ytv rg rgct ykgd yhn ctv lht xtuu zhhrp hs ;hut iphuertp rhs ktz lht iygc iut ignue ehrum ltb dhmbts ihhe it ynue ign /,ujpan ltb ipkgv igbge iut ohjuur gxhurd rtd idhhya .ktv iup zhhrp hs yhhd ;khv xwirgyargchut iyhn iut 'ydtzgd ymgh rhs rghhz zht .ktv iup zhhrp hs zt ygz rg iguu obuc wr rtp yfgka yrguu xg iut yhhd xtuu vkhp, t zt khhuu irtuugd ignubgdbt zht vkhp, ihhn khhuu 'lhuv rghhz gxhurd rtd ihhz yguu ymgh .ktv hs yphuertp ign chut iut iktpgd ertya vruda ot (,ufrcs vwwn vwwp) txus ic tbhbj wr hhc huu huzt ignubgdbt yrguu dbhrd ictv xtuu ohrjux ghhrp ytvgd ytv krgc wr khhuu iut krgc wr rtp xbgsta /xhut lhz yftk iut eguut yhhd rjux rgs /kcuen tuva hbt gsuh hpc h,khp, vsucg iht ydhk pte ihhz xtuu itnrgdbuh t ymub rg zt oht yhn ymhhrgd lhz lhz ytv zhhrp rgs zt rgfhz lhz hhc zht iut ertn iht xhurt yhhd obuc wr ihhs irhkrtp rtd yxbge iut oht rtp hhrygd ihhz yahb rg yguu tkhnn ytv sbtkdbg iht zt vghsh t ignuegdbt zht dty ogbgh yebup iut ichuvgd /wv kukhj t ihhz lhut yguu 'idgnrtp iup zhhrp ogs ichuvgd ihua ytv xts iut lhuv rtd .ktv iup zhhrp hs idhyagd iut /oht rtp rjux ghhrygd rtd t zht obuc wr zt yxutuugd rgct ytv krgc wr ogbgh iup iygcgd ytv obuc wr xtuu iup rgfgv ltxt ;hut dhmbts iht .ktv ghhrp hs ighhrp lhz ikguu idgnrtp ihhz irhkrtp yguu krgc wr chut ymgh rjux rgxhurd t iut iphuertp um .ktv ytv rg zt iskgn yztk obuc wr 'rjux iht .ktv iup cmn hs ygz obuc wr /wv kukhj t iftn ikguu hhz iut ohrjux ignubgd xts rg ytv .ktv hs igzgd ytv rg iguu iut ykgd yhn ignuegd zht iut .ktv rghhz yphuertp iut ybgv ichuvgd ictv ohrjux cur iut 'dhmbts /yktmtc ;fh, iut iut irtkrtp yahb yrguu obuc wr rghhrygd rgs rgct 'ykgd ltxt ydhhkrgs wr xtuu zhhrp hs iktmtc khuu iut rjux idhsrghrp rgs ihhd um ynue khhuurgs ihhdphurt ikguu izhhrp hs zhc .ktv hs idhhkeguut dhmbts iht .tkp t ifuz yhhd obuc wr !ygpa um ihua iguugd ihua zht xg rgct ydhhkgdrtp oht ytv obuc hhz iut ;ha iup .ktv hs igngbptrt xwrgrtygcrt hs ignubgd ytv rg iut xtuu krgc wr ,hcv kgc ifhkhhrp t um tartuu ihhe ykgd hs ydbgrcgd ytv /tartuu iht krgc wr um yehagdnhhvt igngkt hhz iut ixjn hs iht ydhhkgd ihhz ;hut ehrum ykgyagd oht ytv xts khhuu iyargchut ogs yebtsgd ytv xg /vsucg gdhkhhv ihhz um lhz yngb iut arsnv ,hc iht ihhrt lhz ymgz obuc wr ogs yztkgdpt ytv rg iut vghxb ogs iup ybhsrtp ihha ytv obuc wr /xhp ixhhv ohrjux hs iut 'dhrgshb ltb zht .ktv iup zhhrp hs iut iftuu rgchrt yhhd iut ehsm gxhurd rgs irtuugd iut wv ,sucg iht ydhhkgdbhhrt lhz iut rjxn .ktv iup zhhrp hs um yxhhuu rguu khhuu irtpnhhvt iut dhkhc rtp iphuertp oht eguut ytv iut 'ausev hsuvh iup unuen tknn hs irtuugd zht obuc wr iut dhvbn t rg ynuetc dty ihht /yrtuu iut hhrygd rgct zht obuc wr ?ihhdphurt yguu cegh hcr 'rhnzuen ktezjh hcr 'tertuun ejmh hcr :ohshnk, ykgyagd chut iut iut ypgagd t xgpg iht ykgd irhukrtp ytv rg zt krgc wr iup uuhrc ovrct hcr 'o"hrv hausj rgs 'vmhczhtn ;xuh hfsrn hcr 'ihnhzstrn /ytrebtc irguu vkhkj rg yguu ifhdbht .ktv hs iphuertp yahb yguu rg rgs tmhbkhdunn kthjh rhtn hcr iut 'rsbxfktn lhbgv lubj hcr 'cubfgayn gkt hs iup lhut iut wv kukhj hs idguu hhx obuc wr ignubum ytv uuhrc rgs (tcv iuhkdc tch lanv) y erp asue ,cak ,urhnz ;hut vghsh gybtxgrybht /twwghz ';ra ihvt lhz yhhrs obuc wr !vfhn, rghhz irhkrtp ikguu xtuu ohnu,h iut ,ubnkt izhhrp ihhe yahb rgn lht chhra 'asue ,ca idguu 'ohcrv ,aec hpk iphuertp um sh hc,fu oheh,g ohrpxku tmnbc obhta ohrpxk hnkugv zfrn "ohrpxv okug" hwwg rutk tmuv

ohnhku ohtrub ohnhk ruzjn 'ceghk ,nt rpx ihhz ,uch,b iup ruchj t 'vars vumn rc ihhz -ktyhuu ohhj wr hww,f 'ohhj .pj idhkhhv iup uuhrc gmbtd gdbtk t 'rdht tcheg wr ,uvdv yhn ohhj ohn rpx irn uc snka rat ,jubn rpx 'hcm ofj idhkhhv iup uuhrc ',ubuhkd gxhurd yhn tyhuutkx xups ohkdr akak ruzjn 'isbucgd iut cmn gbhha iykgz rghhz swwfr, ,ba rhntyhz xups srpx jxub ohcuy xwhcr gkgvhuuz hs ovrct wr ubcu hfsrn wr ewwvrv iup uuhrc t 'kwweumz atyn mwwvrv ,nh,j yhn vsug, t 'iuv,x ohhj wr iutdv iut awwcs ofj t ,uvdv kup yhn twwshjvk izut rhgh rpx 'ktuh hrcsv uuhrc t /.rgn ktezjh wr ewwvdv iup ,unh,j hhuum yhn rpx 'oht iup ,uvdv yhn kup ,urnd hhrs lhut tbrtnten ihrptx ohhj cegh wr ewwvrv iup ,nh,j vcrv og ,uumn kg vru, r,f rpx 'kwweumz arsnv kgc .hachk ktezjh wr /khagv gauvh ovrct wr .hbyahpten rwwunst 'gxgst ktrah wr mwwvrv iup uuhrc 'rpux oww,jv ka kvunv xebp rpx 'ohbcrv rmut rpx 'ktb,b icre ogs iup rhntyhz iuak vbgn 'tbkty sus ,frc sus idn 'exhry ovrct idn 'ifu, ybtxgrybht rghhz 'kkhv wr rgsurc ihhz lhut iut vagnvu 4403 16 Ave Brooklyn, NY 11204 USA 718 438 8414 718 633 5500 T/f Hours are 11-7:30 Fri till 1:30, To receive pardes: send to- pardesyehuda1@gmail.com or

,cak ,ubuhkd xrybue hs iht iuhkd ogs ignuetc ige ign pickup in the store from Wednesday also on the web at WWW.SEFORIMWORLD.COM

386 iuhkd ,usku, ,arp

https://telegram.me/Publications_MM

"mixtqd mler"pardesyehuda1@gmail.com wiphilw ield oeleaf dcedi i''r xe`l `ved

386 iuhkd ,usku, ,arp


‫בס"ד‬

‫פרשת תולדות תשע" ז לפ"ק ‪ -‬גליון ל " ו‬

‫דער אלט – נייער אדוואקאט‬ ‫צו זיין אן ארץ ישראל'דיגער איד וואס קומט קיין אמעריקע‬ ‫איז נישט לייכט‪ ,‬אבער צו זיין אן ארץ ישראל'דיגער איד וואס וויל‬ ‫ווערן אן אמעריקאנער בירגער‪ ,‬איז ממש א גיהנום אויף דער‬ ‫וועלט‪.‬‬

‫ווען דער באאמטער האט דאס באמערקט‪ ,‬מעלדט ער איין‬ ‫פאר ר' אברהם משה אז ער מוז קומען מיט אן אדוואקאט‬ ‫)לויער(‪ ,‬און אז נישט זענען זיינע שאנסן צו ווערן א בירגער נאנט‬ ‫צו נול‪.‬‬

‫ווער עס איז דאס נאר אדורך ווייסט פון וואס מען רעדט דא‪.‬‬ ‫די שטייפע אמעריקאנע רעגולאציעס ווען עס קומט צו‬ ‫אימיגראציע‪ ,‬לערנט אונז אז דער מלכות של חסד האלט א‬ ‫וואכזאם אויג און ערלויבט נישט סיי וועמען צו ווערן א לעגאלער‬ ‫בירגער אין דעם לאנד‪.‬‬

‫ער האט זיך געביסן די ליפן‪ ,‬און זיך איינגעהאלטן פון‬ ‫אויספלאצן אין א יאמערליכן געוויין‪ .‬וואס טוט מען יעצט?! ער‬ ‫שטייט דא אינמיטן מאנהעטן‪ ,‬שוין געטון אלעס אין דער וועלט‪,‬‬ ‫ער ווייסט קלאר אז דער געזעץ פארלאנגט אויסדרוקליך נישט‬ ‫קיין אדוואקאט‪ ,‬אבער גיי רעד מיט דעם הארטן באאמטער‪...‬‬

‫אט גענוי דאס איז געווען וואס הר"ר אברהם משה ג‪ .‬פון בית‬ ‫שמש‪ ,‬האט מיטגעמאכט קומענדיג וואוינען אין ניו יארק‪ .‬שוין‬ ‫דאס ערשטער מאל וואס ער איז געקומען‪ ,‬האט מען אים‬ ‫פארשיקט מיט די תירוץ אז ער האט געשפעטיגט דעם‬ ‫אפוינטמענט‪.‬‬

‫בצר לו‪ ,‬איז ער ארויס אויפן גאס‪ ,‬און אנגעהויבן צו מתפלל‬ ‫זיין מיט א תמימות צום גרויסן באשעפער‪ ,‬ער זאל זיך מרחם זיין‬ ‫אויף אים און ווייזן א וועג ארויס‪.‬‬

‫אויב האט ער געמיינט אז דאס איז געווען א גערעכטער‬ ‫אויסרייד‪ ,‬איז ער גאנץ שנעל געוואר געווארן אז ער האט בכלל‬ ‫נישט ריכטיג געקלערט‪ ...‬זיינע חברים וואס קומען שוין פון‬ ‫דארט‪ ,‬האט יעדער באזונדער געהאט זיין בינטל מעשיות וויאזוי‬ ‫מען האט זיך מיט אים ארומגעווארפן‪ ,‬און אצינד האט ר' אברהם‬ ‫משה געמאכט היים ארבעט‪ ,‬און צוגעגרייט ממש אלע פאפירן‬ ‫וואס מ'האט נאר אמאל געבעטן אין היסטאריע )ווי ווייט ער איז‬ ‫עס נאכגעגאנגען‪ (...‬און מיט דעם געגאנגען צו די שטאטישע‬ ‫טאטעס‪.‬‬ ‫ער איז אנגעקומען אין צייט – אויב נישט אביסל צו פריה – און‬ ‫זיך געזעצט ווארטן‪.‬‬ ‫ווען עס איז אנגעקומען זיין רייע צו גיין‪ ,‬האט מען אים‬ ‫אנגעהויבן אויסצופרעגן איין פראגע נאכן צווייטן‪ ,‬מיט א שווערע‬ ‫און קאמפליצירטע ענגליש‪ ,‬וואס ער האט נישט פארשטאנען קיין‬ ‫אות אחת דערפון‪.‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ער שטייט דארט אויפן גאס מיט פארמאכטע אויגן און איז‬ ‫מתפלל‪ ,‬ווען א ליבליכע קלאפ אין פלייצע האט אים‬ ‫אוועקגעריסן פון זיינע אומוטיגע מחשבות‪ .‬ער הייבט אויף די‬ ‫אויגן‪ ,‬און דערקענט זיין חבר פון ביהמ"ד‪ ,‬ר' י‪ .‬ל‪ .‬ברוין הי"ו‪.‬‬ ‫הרב ברוין איז שוין א מיטליעריגער איד מיט א זילבערנעם‬ ‫בארד‪ ,‬דער מסבב כל הסיבות האט אים אהערגעברענגט קיין‬ ‫מאנהעטן אויף א זיצונג צוליב די ביזנעס‪ ,‬און ער באגריסט ר'‬ ‫אברהם משה‪ ,‬פרעגנדיג אויב עפעס גייט דא פאר מיט אים‪.‬‬ ‫ר' אברהם משה האט זיך אויסגעגאסן זיין פעקל‪ ,‬און‬ ‫דערציילט וויאזוי מ'האט אים דאסמאל אוועקגעשיקט צוליב‬ ‫וואס ער האט נישט קיין אדוואקאט‪" .‬איך האב קוים לחם לאכול"‬ ‫קרעכצט ער‪" ,‬פון וואו זאל איך יעצט האבן געלט פאר‬ ‫אדוואקאטן?"‬ ‫"זארגט אייך נישט!" ענאפערט אים הרב ברוין‪" .‬קומט מיט‬ ‫מיר צוריק אין אפיס‪ ,‬איך וועל זיין אייער אדוואקאט"‪ ...‬די צוויי‬ ‫זענען צוריק אריין אינעווייניג‪ ,‬און ר' אברהם משה זאגט זיי "אט‬ ‫איז מיין אדוואקאט"!‬


‫זעענדיג אן עלטערער מענטש‪ ,‬האט מען אויפגענומען הרב‬ ‫ברוין מיט ר' אברהם משה מיטן גרעסטן רעספעקט‪ ,‬און דער‬ ‫ביזנעסמען הרב ברוין האט ארויסגעהאלפן מיט אלע פאפירן‪ ,‬ביז‬ ‫א האלבע שעה שפעטער זענען שוין די צוויי געווען אינדרויסן‪,‬‬ ‫מיט אלע פאפירן מסודר על צד היותר טוב‪.‬‬

‫עפעס איז דער באאמטער שוין געווען אויפגערעגט‪ ,‬מיד און‬ ‫אפשר הונגעריג אויך‪ ,‬מיט כעס האט ער געפאדערט אלע‬ ‫פאספארטן‪ ,‬געגעבן א לאנגער געניץ‪ ,‬אלעס אפגעזיגלט‪ ,‬און‬ ‫געגאנגען ווייטער‪ ...‬נישט איבערגעציילט די פאסאזשירן ווי‬ ‫געווענליך‪ ,‬עס איז געפארן געשמירט ווי א באן‪...‬‬

‫ארויסגייענדיג פרעגט דער באאמטער פון הרב ברוין‪" :‬איך זעה‬ ‫איר זענט אן עלטערער מענטש‪ ,‬וויפיל יאר זענט איר שוין אזא‬ ‫דערפאלגרייכער אדוואקאט? צום גוטן?"‬

‫דאס איז אן אמת'ער געשיכטע‪ ,‬כאטש עס איז אזוי‬ ‫אוימגלויבליך! די כח פון תפלה האט באוויזן דעם גרויסן מופת‪,‬‬ ‫און מיר זענען ניטאמל געווען שאקירט‪ ...‬מיר ליינען יעדע גליון‬ ‫פון "ואני תפילתי" ביים שבת טיש‪ ,‬און מיר ווייסן שוין זייער גוט‬ ‫דער כח התפלה‪ ,‬אפילו אין תשע"ז!‬

‫"איך?" ענטפערט הרב ברוין‪" ,‬איך בין היינט געווארן אן‬ ‫אדוואקאט"‪ ...‬דער באאמטער האט זיך געוואונדערט‪ :‬וואס הייסט‪,‬‬ ‫און פון וואו האט איר שוין דעם מיסטער פון איזראעל פאר א‬ ‫קליענט?‬ ‫"גיי שוין גיי" מורמלט ר' אברהם משה ארויס‪" .‬וואס‬ ‫פארשטייט דען דער אמעריקאנער גוי צו די כח וואס א אידישער‬ ‫תפלה פארמאגט?!"‪...‬‬

‫אלעס איז טאקע מסודר?‬ ‫און אז מען רעדט שוין פון שטאטישע באאמטע אין‬ ‫אמעריקע‪ ,‬לאמיר ברענגען א מעשה וואס א ליינער האט אונז‬ ‫געשיקט פאר עטליכע וואכן צוריק‪:‬‬ ‫מיר זענען ארויסגעפארן פון וויליאמסבורג קיין מאנטריאל‬ ‫אויף שבת‪ ,‬ווי פארשטענדליך האט מען זיך אלעס צאמגעפאקט‬ ‫מכל טוב וטוב‪ ,‬און אינמיטן וועג אזוי פארברענגענדיג געשמאק‬ ‫אויפן באס‪ ,‬האבן מיר זיך געכאפט דעם קאפ אז עס איז צרות ווי‬ ‫א בארג‪.‬‬ ‫וואס איז? די פאספארטן און פאפירן זענען געבליבן‬ ‫אינדערהיים‪---‬‬ ‫וואס טוט מען יעצט? מען פארט שוין אזא גוטע דריי שעה‪,‬‬ ‫און עס איז אוממעגליך יעצט דאס צו פארשאפן! אז עס איז‬ ‫נישטא קיין וועג ארויס‪ ,‬בעט מען פון רבוש"ע!‬ ‫די גאנצע משפחה צוזאמען האט געבעטן פון באשעפער אז‬ ‫מיר זאלן נישט האבן קיין פראבלעמען‪ ,‬און נאך פאסאזשירן האבן‬ ‫זיך מיטגעכאפט מיט אונזערע תפלות‪ ,‬נישט האבנדיג קיין נערוון‬ ‫צו בלייבן שטעקן ביים קאנאדישן גרעניץ‪...‬‬ ‫עס האט זיך געטון א געדאווענכץ‪ ,‬אידן האבן אמת'דיג‬ ‫געבעטן פון באשעפער אז אלעס זאל אריבערגיין בשלום‪.‬‬ ‫אנקומענדיג צום גרעניץ האבן מיר שוין געזען אז דא גייט זיין‬ ‫לוסטיג און לעבעדיג‪ .‬עס איז געווען א לאנגער לאנגזאמער ליין‪.‬‬ ‫דאס מיינט אז די באאמטע‬ ‫איינציגסטע פאספארט‪ .‬איי איי‬ ‫איי‪ ,‬נישט די בעסטע נייעס‪.‬‬ ‫מען רוקט זיך נאך אביסל און‬ ‫נאך אביסל‪ ,‬ביז מיר האלטן שוין‬ ‫ביים גרעניץ קאנטראל‪.‬‬

‫און די מעשה איז נאכנישט פארטיג‪ ,‬עס האט א צווייטער‬ ‫העלפט אויך‪...‬‬ ‫מיר זענען אנגעקומען קיין מאנטריאל און מסדר געווען אז א‬ ‫קרוב זאל אונז מאכן קאפיעס פון אלע פאפירן‪ ,‬און שיקן אויף‬ ‫פעקס‪ ,‬אז אויפן וועג צוריק זאל מען זיך נישט דארפן נאכאמאל‬ ‫פארלאזן אויף קיין מעשי ניסים‪.‬‬ ‫עס איז געווען א גאנצער אנגעצויגענער געשיכטע ביז די‬ ‫פאפירן זענען טאקע אנגעקומען‪ ,‬און למעשה הערשט מוצאי‬ ‫שבת‪ ,‬עטליכע מינוט איידער דער באס איז ארויסגעפארן‪ ,‬האבן‬ ‫מיר באקומען די דאקומענטן צו די האנט‪.‬‬ ‫מען לאזט זיך ארויס אויפן וועג נאך מלוה מלכה און‬ ‫פארשטייט זיך נאכן זאגן וישלח‪ ,‬אלע זענען אין א גוטע שטימונג‪,‬‬ ‫און מ'ווייסט נישט פון קיינע דאגות צו זאגן‪.‬‬ ‫מיר קומען אן צום גרעניץ‪ ,‬גראדע דאסמאל איז געווען גאנץ‬ ‫שטיל און ליידיג‪ .‬מען שטעלט זיך אפ‪ ,‬און דער באאמטער קומט‬ ‫ארויף אויפן באס‪.‬‬ ‫איך ווייס נישט צו ער האט שוין געגעסן אדער סתם אזוי זיך‬ ‫בארואיגט פון זיין כעס‪ ,‬מעגליך אז עס איז בכלל נישט געווען‬ ‫דער זעלבער באאמטער‪ ,‬אבער וואס איז זיכער איז זיכער‪ ,‬ער איז‬ ‫לכאורה געווען אן אנטיסעמיט‪ ,‬א רשע מרושע!‬ ‫ער איז אדורך פאפיר ביי פאפיר און משוגע געמאכט דאס‬ ‫מענטשהייט‪ ,‬ער איז לכאורה געווען לאנגווייליג און געזוכט מיט‬ ‫וואס צו שטופן די צייט אדער וואס‪ ,‬יעדן פארדרייט א קאפ מיט‬ ‫זיינע נארישע שאלות‪ ,‬אין קורצן‪ :‬ער האט אונז אויפגעהאלטן‬ ‫כמעט גאנצע צוויי שעה!‬ ‫ארויספארנדיג האט איינע פון מיינע קינדער מיר דערמאנט‬ ‫מיט זייך תמימות‪ ,‬אז ער מיינט ער ווייסט פארוואס עס איז‬ ‫געווען יעצט אזא מעשה‪.‬‬

‫"געדענקסט נישט פון די מעשיות פון ואני תפילתי אז ווען‬ ‫מען ענדיגט צו דאווענען און בעטן פון באשעפער שיקט ער א‬ ‫קוקן יעצט אדורך יעדע‬ ‫מעסעדזש אז ער וויל מ'זאל‬ ‫ווייטער דאווענען? מיר האבן‬ ‫הגליון נתנדב לזכות ולהצלחת מוהר"ר דוד בן פיגא הי"ו‬ ‫נישט געבעטן אזוי ערליך ווי‬ ‫ולע"נ הרה"ק רבי חיים זאנוויל בן ר' משה מריבניץ זצ"ל‬ ‫אויפן וועג אהער אז די פאליס‬ ‫זאל אונז נישט מאכן קיין צרות‪...‬‬ ‫אויב ווילט איר אריינגעבען א מעשה אדער מנדב זיין א גליון‪ ,‬ביטע שיקט‬ ‫אן אי‪-‬מעיל צו‪vanitefelusy@gmail.com :‬‬

‫אדער רופט ‪ 1631-699-8264‬און לאזט א מעסעדזש‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫און ער איז ‪ 100‬פראצענט‬ ‫גערעכט! ‪ ‬‬


à

‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬ l`eew © dyxt xrc

úåãìåú ïáàä ¨ ,íåèëééø øòééæ èéî ïòèùøòáéåà íòã ïòðéã ñàåå ¨ ‫ אמונה ברענגט שמחה‬- ‫אברהם הוליד את יצחק‬ .úåøéùò øòééæ ïåô ïâéðòâøàô © à© ÷çöé úà ãéìåä íäøáà ,íäøáà ïá ÷çöé úåãìåú äìàå .(èé ,äë) ÷åñô ä"ãá ,åðéúùøôá) à "ïåùîù òøæ" øôñ ïéà èééèù

ñò

èâòøôòâ èàä ¨ ÷çöé ñàåå ¨ íòã óéåà ('åâå äø÷ä éë ñàã ¨ æéà ñàåå" ¨ ,"éðá àåöîì úøäî äæ äî" (ë ,æë) á÷òé ïåà ,"ïäåæ ïééî ,ïôòøè åö èìééàòâ êéæ èñàä ¨ åã ñàåå ¨ ìééåå" ,"éðôì êé÷ìà 'ä äø÷ä éë" :èøòôèðòòâ èàä ¨ á÷òé èâòøô ."øéî øàô © ïôòøè èëàîòâ © ñò èàä ¨ øòôòùàá © éã ñàã ¨ ïôàøèòâ ¨ ìòðù êàã ¨ èàä ¨ á÷òé ,"ïåùîù òøæ" øòã ñàåå ¨ êòìòâéö ééååö éã èééøâòâåö èàä ¨ ä÷áø ìééåå ,ùééìô øàôøòã © èùéð ïåà ,áåèù ïåà øäéà ééá èàäòâ © èàä ¨ éæ èàä ¨ øòèùøòáéåà øòã ïåà ïòâðàô © ïòâðàâòâ © æéà øò ìééåå ?ïôòøè ìòðù ñò ìàæ¨ øò æà© èëàîòâ © èðééîòâ èàä ¨ á÷òé æà© ,"ïåùîù òøæ" øòã èøòôèðò èàä ¨ ä÷áø ñàåå ¨ ñàã ¨ êéåà æà© ,ïâàæ¨ åö ïòååòâ êéåà æéà ,íäéà øàô © íéæò ééãâ éðù éã èééøâòâðਠøòã ìééåå ,"éðôì êé÷ìà 'ä äø÷ä éë" ìééåå øàôøòã © ïòîå÷àá © ïòðò÷ ìàæ¨ êéà æà© èìàååòâ ¨ èàä ¨ øòèùøòáéåà .ïòîå÷÷éøåö èòåå åùò øòãééà ,÷çöé ïåô úåëøá éã ïòî ïò÷ ïéçøà áâàå" "ïåùîù òøæ" øòã ñéåà èøéô ãéà øòãòé æà© ,ìëùä øñåî à© íòã ïåô ïòðøòì ïåô øòãðåàåå éã ,íéùòî òðééæ òìà© ïåà ïòðò÷øòðà© óøàã © çë éã èùéð èâàîøàô ¨ © ùèðòî à© ìééåå ,øòôòùàá © øòã ì"æç éåå éåæà© ,'ä ãñç øòã ïäਠêàæ© íåù ïéé÷ ïäåè åö åéìò øæâð ïë íà àìà äèîìî åòáöà ó÷åð íãà ïéà" ïâàæ¨ èùéð øò ìàæ¨ ,ñéåøâ øòðééà èøòåå øòîàè ¨ ïåà ,"äìòîìî æà© øàð ¨ ,èëàîòâ © ñéåøâ íäéà èàä ¨ äîëç ïééæ æà© ïâàæ¨ éë ÷åñt øòã ïéà èùt æéà ñàã ¨ ïåà .'ä ãñç à© æéà ñò .á 'åëå "éðôì êé÷ìà 'ä äø÷ä

úåãìåú - l`eew © dyxt xrc

øôñ ïéà èáééøù ì"öæ àéøåì óñåé ïøäà éáø ö"äâä æéà ÷çöé (áë úåà ,ïåçèáå äðåîà) "íéðô úãåáò" (å ,àë úéùàøá) èâàæ ¨ ÷åñt øòã éåå ,äçîù óéåà æîøî íäøáà ."éì ÷çöé òîåùä ìë ,íé÷ìà éì äùò ÷åçö" øòã ïòååòâ æéà íäøáà ìééåå ,äðåîà óéåà æîøî æéà "'äá ïéîàäå" èâàæ¨ ÷åñt øòã éåå ,íéðéîàîä ùàø øòã éãë ,"íéðô úãåáò" øòã èâàæ¨ .(å ,åè úéùàøá) ïééæ ñò æåî ,äçîù ò'úîà ïáàä ¨ ïòðò÷ ìàæ¨ ùèðòî øòã .ãåáë øòãਠèìòâ ïåô èùéð ïåà ,äðåîà ïåô øàð ¨ à© æéà ñò ïòåå - "íäøáà ïá" æéà ,"÷çöé" øò'úîà øòôòùàá © øòã æà© èñééåå ãéà à© ïòåå .äðåîà ïåô äãìåú ïò÷ ,ïòèùøòáéåà ï'èéî èáòì øò ïåà ,èìòåå éã èøéô ùèðòî à© èñééåå éåå - "íäøáà" .êéìééøô úîàá ïééæ øò úà ãéìåä" - äðåîà òâéèëéø éã ò÷àè © èàä ¨ øò åö íäéà èâðòøá ñò åö ,æéà íòã óéåà ïçáî éã ,"÷çöé .äçîù òâéèëéø à© åö èùéð êàð ¨ øò æéà ,úåøéùò èàä ¨ ùèðòî à© ïòåå èééèù ñò éåå ,êéìééøô ïééæ ïò÷ øò æà© èøòëéæøàô © êì éî ä"ã ,çìùéå úùøôì ,íéèå÷éì) "éåì úùåã÷" ÷"äôñ ïéà ïë íâ ìàøùéá ùé éë íéàåø åðàù íâäå" ('åâå äðçîä ìë äçðàå ïåâé íéàìî íä íìåë íéøéùòä ìë íðîà ,íéøéùò íðîà .äæä íìåò íäì ïéàå ,ïéòä ùåçá íéàåø åðà øùàë ùé íøùåò êåúî íàøåá úà íéãáåòä íéøéùòä íúåà ïòðòæ ñò æà© ïòäòæ øéî ùèàë ¨ ."íøùåò êåúî âåðòú íäì ìåô âéãðòèù øòáਠééæ ïòðòæ ,èééì òëééø ïãéà ïùéååö àã ¨ ï'èéî ùåçá èòæ'î éåå ,ïöëòø÷ ééæ ïåà ùéðòâàì÷ ¨ èéî íéøéùò éã øàð ¨ .äæä íìåò ïéé÷ èùéð ïáàä ¨ ééæ ïåà ,âéåà

‫וואס ער איז געווען פון די‬ ָ ,"‫ צו מעיין זיין אין דעם ספר "זרע שמשון‬,‫פאר זש"ק‬ ַ ‫ עס איז ידוע ַאלס ַא סגולה‬.‫א‬ ‫ ַאז ער וועט‬,‫פאר זיין הסתלקות‬ ַ ‫צוגעזאגט‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫ און ער‬,(Á" ˜˙ ˙ ˘· ÒÙ„ ) ‫יאר צוריק‬ ָ 200 ‫חכמי איטאליא איבער‬ .‫געהאלפן צו ווערן בזש"ק‬ ָ ,‫ ָאדער לערנען זיינע ספרים‬,‫דרוקן זיינע ספרים‬ï‫וואס וועט ָא‬ ָ ‫פאר דעם‬ ַ ‫לל זיין‬ï‫מת‬ ‫וואס‬ ָ ‫יונגערמאן‬ ַ ‫ ַא‬,‫פאר'ן זיידן‬ ַ ‫אמאהל מזכיר געווען‬ ָ ַ ‫האט‬ ָ ,‫ הרה"ק רבי יוחנן זצ"ל‬,‫טאלנער רבי'ן‬ ָ ‫ ַאן אייניקל פון‬.‫ב‬ :‫געזאגט‬ ָ ‫טאלנער רבי‬ ָ ‫האט דער‬ ָ .‫רנסה‬ï ‫פארלוירן זיין‬ ַ ‫האט‬ ָ ‫ייזט יעדן איינעם לויט זיין‬ï‫ ש‬,‫נאר דער אויבערשטער‬ ָ ‫ און‬,‫ ַאז דער אויבערשטער‬,‫דארף גלייבן‬ ַ ‫ יעדער איד‬https://telegram.me/Publications_MM


‫קוואל ‪ -‬תולדות‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫‪á‬‬

‫‪,ïòèùøòáéåà íòã ïéà ïåçèá áàä‬‬ ‫‪¨ êéà æà© ,"éúøæòðå åáì ä"ã) ò"éæ ïéò úáä ÷"äøä èáééøù ,íòã åö êéìðò‬‬ ‫‪äëåæ æéà øò "éáì æåìòéå" ïàã‬‬ ‫‪© ïåà ,ïôìàäòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪êéà øòåå á÷òé æà© ïòðàèùøàô‬‬ ‫‪© © èàä‬‬ ‫‪¨ åðéáà ÷çöé æà© ,(äæ äî‬‬ ‫‪.â äçîù åö‬‬ ‫‪äùåã÷ à© ïééâðééøà© ìàæ¨ ñò éãë ïòðòååàã‬‬ ‫‪© ïìòèù êéæ èòåå‬‬ ‫‪éåæà© ,ïåôøòã ïáàä‬‬ ‫‪¨ äàðä ìàæ¨ ÷çöé ïåà ,êòìòâéö éã ïéà‬‬ ‫ובטח עליו והוא יעשה ‪ -‬האב בטחון וועט דיר די‬ ‫‪ïåà ,éúáäà øùàë íéîòèî éì äùòå èééèù ñò éåå‬‬ ‫רבש"ע העלפן‬ ‫‪¨ øàôøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪êøò) "çî÷ä ãë" ïéà èáééøù ì"æ "ééçá åðéáø" øòã úøäéî äæ äî" ,á÷òé åö èâòøôòâ øò èàä‬‬ ‫‪,ïòðòååàã‬‬ ‫©‬ ‫‪åö‬‬ ‫‪èééö‬‬ ‫‪ïòååòâ‬‬ ‫÷‪íéå‬‬ ‫‪êàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪æéà‬‬ ‫‪ñò‬‬ ‫‪,"éðá‬‬ ‫‪àåöîì‬‬ ‫‪÷æç åáì øùà ,àåä ú"éùäá ïåçèáä ïéðò" (ïåçèáä‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã ïéà ïåçèá ."êøáúé 'ä åçéèáä åìéàë åðåçèáá "éðôì 'ä äø÷ä éë" ,èøòôèðòòâ åðéáà á÷òé íäéà èàä‬‬ ‫‪ñòìà‬‬ ‫©‬ ‫‪èøéô‬‬ ‫‪ò"ùáø‬‬ ‫‪éã‬‬ ‫‪æà‬‬ ‫©‬ ‫‪äðåîà‬‬ ‫‪ò÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪íòã‬‬ ‫‪èà‬‬ ‫¨‬ ‫‪èéî‬‬ ‫‪äãî éã ïéà ÷øàèù‬‬ ‫‪© éåæà© æéà'î æà© ,èðééî ïòèùøòáéåà‬‬ ‫‪© ,äçâùä òëòì÷ðåt à© èéî‬‬ ‫‪øòã éåå êééìâ ,èøòëéæøàô‬‬ ‫‪© êéæ èìéô ïòî æà© ,ïåçèá ïåô ïòîå÷ðਠèùéð ïéåù êéà óøàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪© äìéôú åö‬‬ ‫‪ï'øàô‬‬ ‫‪© èâàæòâåö‬‬ ‫¨‬ ‫‪êéìðòæøòt èìàåå‬‬ ‫‪¨ ïééìà© øòèùøòáéåà ìééåå ,ìëàî íòã ïéà äùåã÷ ïòìöøàåååöðééøà‬‬ ‫‪ìëàî‬‬ ‫‪éã‬‬ ‫‪ïéåù‬‬ ‫‪èøòåå‬‬ ‫‪ïééìà‬‬ ‫©‬ ‫‪äðåîà‬‬ ‫‪òâéæàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã èéî‬‬ ‫‪ã‬‬ ‫‪. ïôìòä íäéà èòåå øò æà© ùèðòî‬‬ ‫‪.äùåã÷á äìòúð‬‬ ‫‪àã‬‬ ‫‪¨ æéà ñò ,èáééøù ì"öæ ïé÷ñéã áééì òùåäé éáø ïåàâä‬‬ ‫©‪èâàæ¨ èøਠïééà óéåà .íé÷åñt ïùéååö äøéúñ à‬‬ ‫‪æà ,øò èáééøù (áë úåà ,ì"ðä) "íéðô úãåáò" øôñ ïéà‬‬ ‫‪øùà ìëá êé÷ìà 'ä êëøáå" (çé ,åè íéøáã) ÷åñt øòã çèá åá" (æ ,çë íéìäú) ÷åñt ïåô äðååë éã æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫"דערמאנען"‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫דארף איהם דער אויבערשטער‬ ‫אמאהל צו גלייבן דערין‪ַ ,‬‬ ‫פארגעסט ַ ָ‬ ‫פארשטאנד‪ .‬אויב דער מענטש ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל געדענקען ווער ס'איז דער אמת'ער בעל הבית‪.‬‬ ‫"שאקל" יענעם'ס מקור פון ‪ï‬רנסה‪ ,‬כדי ער ָ‬ ‫ער גיט ַא ָ‬ ‫פאר'ן מענטש ווער ס'איז דער אמת'ער‬ ‫שאקעל"‪ ,‬צו דערמאנען ַ‬ ‫אמאהל איז גענוג ַא "רוח מצויה" ‪ַ -‬א "קליינער ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫דאן קומט דער מענטש שוין צוריק צו זיין מקור פון ‪ï‬רנסה‪ .‬אויב דער מענטש איז ָאבער נישט‬ ‫בעל הבית‪ ,‬און ַ‬ ‫וואס גיט זיך ַאליין די‬ ‫נאך ַאלץ איין ַאז ער איז דער ָ‬ ‫שאקעל‪ ,‬און ער רעדט זיך ָ‬ ‫געווארן פונעם קליינעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫נתעורר‬ ‫באשעפער אויף דער וועלט‪ ,‬און ער‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫"באס"‪ ,‬ער גלייבט נישט ַאז עס איז ָ‬ ‫‪ï‬רנסה‪ ,‬און ער איז זיין אייגענער ָ‬ ‫"שאקל"‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫שטארקערן‬ ‫ַ‬ ‫דאן גיט דער אויבערשטער איהם ַא‬ ‫באשליסט און ער ש‪ï‬ייזט יעדן איינעם‪ַ .‬‬ ‫וואס ַ‬ ‫איז דער ָ‬ ‫דאן וועט דער מענטש אנערקענען ַאז ער‬ ‫גאנצע ‪ï‬רנסה ח"ו‪ַ .‬‬ ‫פארלירט זיין ַ‬ ‫מיט ַא "רוח שאינה מצויה"‪ ,‬און ער ַ‬ ‫פאר איהם ווידער‬ ‫שטארקט זיך‪ַ ,‬אזוי קען מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר'ן אויבערשטען‪ ,‬און זיין אמונה‬ ‫הארץ ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫דארף זיך אויסגיסן ָ‬ ‫ַ‬ ‫עפענען די טויערן פון פרנסה‪.‬‬ ‫האט אויסגעפירט‪:‬‬ ‫טאלנער רבי ָ‬ ‫דער ָ‬ ‫טאג אויף ַא גוטע‬ ‫וואס בעטן יעדן ָ‬ ‫דא רייכע מענטשן ָ‬ ‫נאמען‪ַ ,‬אז ס'זענען ָ‬ ‫יונגערמאן אין מיין ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר דעם‬ ‫זאג ַ‬ ‫ ָ‬‫זאגן ‪ï‬רשת המן‪ ,‬זיי זענען מק‪ï‬יד צו געבן מעשר פון זייער געלט‪ ,‬כדי ַאריינצוברענגען ַא ברכה אין שטוב‪.‬‬ ‫‪ï‬רנסה‪ .‬זיי ָ‬ ‫פארלאזן אויף‬ ‫באשעפער און זיך ַ ָ‬ ‫זאל געדענקען דעם ַ‬ ‫יונגערמאן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דאזיגער‬ ‫טאקע מצליח‪ .‬אויך דער ָ‬ ‫ַאזוי זענען זיי ַ‬ ‫זאל ָאבער יעצט‬ ‫נאך פריהער ווי ער מיינט‪ .‬ער ָ‬ ‫טאקע קומען ָ‬ ‫דאן קען ער זיין זיכער ַאז די ישועה וועט ַ‬ ‫איהם‪ ,‬און ַ‬ ‫האבן ַא נייעם מקור פון ‪ï‬רנסה‪.‬‬ ‫דאווענען צום אויבערשטען‪ ,‬אויך ווען ער וועט ָ‬ ‫צוזאגן ַאז ער וועט ווייטער ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט‬ ‫געטראפן ַא נייע ‪ï‬רנסה‪ ,‬אויף ַא לייכטן אופן‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‬ ‫האט ַ‬ ‫האט ַאזוי געטוהן‪ .‬ער ָ‬ ‫יונגערמאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער‬ ‫פארגעסן דעם רבינ'ס ווערטער )‪.(749 „ÂÓÚ ,"È˘Ù ÂÚ˘Ú˘È ÍÈÓÂÁ ˙" ¯ÙÒ· ‡·ÂÓ‬‬ ‫ַ‬ ‫ווארט אויף די ווערטער פון די חז"ל )‪" (:˜ Ôȯ„‰ Ò‬אין תורתו של דואג אלא משפה‬ ‫דאס ָ‬ ‫נאכגעזאגט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן שוין ָ‬ ‫ג‪ .‬מיר ָ‬ ‫נאר "מן השפה ולחוץ"‪ָ ,‬אבער נישט מיט‬ ‫פאר'דאגה'ט‪ ,‬איז זיין תורה און תפלה ָ‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫ולחוץ"‪ .‬דער מענטש ָ‬ ‫הארץ‪.‬‬ ‫ַא כוונה פון די טיפענישן פון ַ‬ ‫ווארט‬ ‫דא דער אות ב' אין ָ‬ ‫פארוואס איז נישט ָ‬ ‫באשטייט פון די אותיות א' ג' ד' ה'‪ָ ַ .‬‬ ‫ווארט "דאגה" ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫ָ‬ ‫קיינמאהל‬ ‫ָ‬ ‫האט בטחון‪ ,‬איז ער‬ ‫"דאגה"‪ .‬איז דער תירוץ‪ַ ,‬אז דער בי"ת איז מרמז אויף בטחון‪ ,‬און ַאז דער מענטש ָ‬ ‫פאר'דאגה'ט‪...‬‬ ‫נישט ַ‬ ‫וואס איז דער חילוק צווישן ַא‬ ‫זאגן‪ָ ,‬‬ ‫ד‪ .‬הגה"צ רבי יחזקאל לעווינשטיין זצ"ל‪ ,‬משגיח דישיבת ‪ï‬אניעוועזש‪ ,‬פלעגט ָ‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


â

‫ תולדות‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

,ïòèùøòáéåà íòã óéåà øàð ¨ êéæ ééæ ïæàìøàô ¨ © ,úãìééî ïà© óéåà .úåìãúùä ïäåè óøàã © ùèðòî øòã æà© ,"äùòú !äãéì øòö ïéé÷ èùéð ééæ ïøétù øàôøòã © ,êáì ìëá 'ä ìà çèá (ä ,â éìùî) èééèù èøਠøòãðà© ïéà ïåçèá ïáàä ¨ èñìàæ¨ åã ."ïòùéú ìà êúðéá ìàå '‫ צו זעהן בחוש דער השגחת ה‬- ‫הקרה נא לפני היום‬ èùéð êéæ èñìàæ¨ åã ïåà ,õøàä © ïöðàâ © ï'èéî ,ïòèùøòáéåà ,"ïéòä ìà íåéä àáàå" (áî ã"ë úéùàøá) ÷åñt ï'ôéåà ïòî æà© òîùî êàã ¨ æéà .ä ãðàèùøàô © © ïééã óéåà ïæàìøàô ¨ © éðôì úåáà éãáò ìù ïúçéù äôé" ,é"ùø èâàæ¨ ïåà ,ïòèùøòáéåà íòã óéåà ïæàìøàô ¨ © ïöðàâðéà © êéæ óøàã © éã ïåô èëòð÷ éã ïåô ãééø éã ,"íéðá ìù ïúøåúî ,íå÷îä .úåìãúùä ïäåè èùéð øòãðé÷ éã ïåô äøåú éã ïåô øòðòù ïòðòæ íéùåã÷ä úåáà øæòéìà ñàåå ¨ ñòåîù òöðàâ © ïèéî êéøàî æéà äøåú éã ìééåå] ïùéååö òéøëî æéà ïåà ,÷åñt øòèéøã à© èîå÷ íòã óéåà ïòî óøàã © .[ìàåúá ïåà ïáì øàô © èìééöøòãøòáéà èàä ¨ åéìò çèáå ,êëøã 'ä ìò ìåâ" :(ä ,æì íéìäú) ééæ ¨ ."äùòé àåäå èùéð ïòäòæ øéî ñàåå ¨ ,ùãçî é"ùø æéà ñàåå ¨ ,ïééèùøàô © ùèðòî à© ïòåå ,ìùî êøã ìò æéà ñàã øåôéñ ï'èéî êéøàî æéà äøåú éã æà© ,íé÷åñt éã ïéà ïééìà© ìéåå øò ïåà ,âøàá à© ïåô õétù ï'ôéåà èééèù ¨ øò óøàã © .ìñòô âéãðåø à© ïøòìà÷tàøà ¨ ¨ © ñàåå ¨ ,øòååù æéà êéåà ?íäøáà ãáò øæòéìà ïåô äùòîä ïtåèù æéåìá ñàã èòåå øò áéåà .tàøà ¨ © ïééìà © èäéìô ñò ïåà ,ñåô ï'èéî úéùàøá) ïòååòâ ììtúî èàä ¨ øæòéìà æà© èâàæ¨ ÷åñt øòã ¨ .íäéà ïåô ïëàì © ïòî èòåå ,ïøéôtàøà ¨ © ïééìà© ñò ,íåéä éðôì àð äø÷ä ,íäøáà éðåãà é÷ìà 'ä" (áé ,ãë ñàã ¨ ùèðòî øòã òáìòæ øæòéìà èàä ¨ åàåå ."íäøáà éðåãà íò ãñç äùòå ìà ìåâ" ,úåìãúùä øãñë èåè ñàåå ¨ èñôøàã © åã ,"êëøã 'ä æà© èùéð ïòðéôòâ øéî ?ïôåà àæà © © óéåà ïèòá åö èðøòìòâ íòã óéåà ïâééìôéåøà© øàð ."äùòé àåäå åéìò çèáå" ïàã © ïåà ,âòåå ïééã ïòèùøòáéåà ,ïåøôò ïåô äìôëîä úøòî éã èôéå÷òâ èàä ¨ íäøáà ïòåå ¨ © éðôì àð äø÷ä" ïòèùøòáéåà íòã ïèòáòâ ïáàä ¨ øò ìàæ¨ øòã ïåà ,ïòèùøòáéåà íòã óéåà êéæ æàìøàô .ïäåè ñòìà © èòåå øòèùøòáéåà ììtúî ,êøã àæà © © ïòîåðòâ øæòéìà èàä ¨ åàåå ïåô ?"íåéä ?ïôåà àæà © © óéåà ïééæ åö äãéì øòö ,èâàæ¨ ò"éæ øòøéîæå÷ ò'ìà÷æçé éáø ÷"äøä ,èâàæòâ ¨ èàä ¨ øæòéìà æà© ,ïééæ åö æîøî èîå÷ ñàã ¨ øàð ¨ æéà ¨ ,(äìéà ïà© øòñéåà) úåéç ïåà úåîäá ééá àèùéð íäøáà ïòåå .íäøáà ,éáø ïééî éåå ùøòãðà© ïéá êéà ãðé÷ à© ïòåå ìééåå ,øàôøòã © æéà ñàã ¨ .ïùèðòî ééá øàð ¨ èùéð øò èàä ¨ ,ïåøôò ïåô ãìòô ñàã ¨ ïôéå÷ ïòâðàâòâ © æéà ïåà ,(íàáééä) © úãìééî à© úãìåé éã èàä ¨ ,ïøéåáòâ èøòåå ïäòæòâ èàä ¨ øò ...ãìòô ñàã ¨ èùéð ïåà ,ïåøôò ïäòæòâ øòö éæ èàä ¨ ,úãìééî éã óéåà êéæ èæàìøàô ¨ © éæ ãìàáéåå © ,êéæ ééá èëàøèòâ © øæòéìà èàä ¨ .å ïòèùøòáéåà íòã øàð ¨ ïéé÷ èùéð êàã ¨ ïáàä ¨ úåîäá ïåà úåéç éã øòáਠ,äãéì

,‫האט ער געענטפערט‬ ָ .‫דאך טוהן השתדלות‬ ָ ‫האט נישט בטחון? ביידע מוזן‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫ און ַא איד‬,‫האט בטחון‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫איד‬ .‫אינגאנצען צעטומעלט און צודרייט אויף דער וועלט‬ ַ ‫האט נישט קיין בטחון דרייט ער זיך ַארום‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫ַאז דער מענטש‬ ‫פארלאזט זיך מיט ַאלעם‬ ָ ַ ‫ ווייל ער‬,‫ ער דרייט זיך נישט ַארום צעטומעלט‬,‫האט בטחון‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫דערקעגן דער מענטש‬ ‫דארף טוהן‬ ַ ‫דערפאר ווייל ַא מענטש‬ ַ ‫נאר‬ ָ ‫ ער טוט די השתדלות‬.‫דערפאר איז ער רואיג‬ ַ ‫ און‬,‫אויף דעם אויבערשטען‬ .‫פארלוירן אין קיין שום מצב‬ ַ ‫ ער ווערט ָאבער נישט‬,‫השתדלות‬ ‫ ַאז‬,‫פאר הרה"ק רבי רפאל בערשידער זי"ע‬ ַ ‫געזאגט‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫ ַאז ַא איד‬,"‫עס ווערט געברענגט אין ספר "אמרי פנחס‬ :‫געזאגט‬ ָ ‫האט איהם רבי רפאל בערשידער‬ ָ .‫האט נישט קיין בטחון‬ ָ ‫ער‬ ‫האסט נישט‬ ָ ‫ ַאפילו אויב דו‬,‫באשעפער וועט דיר העלפן‬ ַ ‫ ַאז דער‬,‫האפען‬ ָ ‫דארף‬ ַ ‫ ַאז מען‬,‫ בטחון מיינט‬...!‫קיין בטחון‬ ‫פארלאזן‬ ָ ַ ‫נאר זיך‬ ָ ,‫זאלסט נישט טוהן קיין שום פעולה‬ ָ - "‫ "ואל בינתך אל תישען‬:‫ דער ווילנער גאון זצ"ל שרייבט‬.‫ה‬ .‫נאר אויף דעם אויבערשטען‬ ָ ‫האט אין ַאלעם געזעהן‬ ָ ‫ ווייל ער‬,ï‫נארט איהם ָא‬ ַ ‫האט אברהם ַאפילו נישט מרגיש געווען ווי עפרון‬ ָ ‫ וועגן דעם‬.‫ו‬ .‫נאר דעם אויבערשטען‬ ָ https://telegram.me/Publications_MM


ã

‫ תולדות‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬ ‫ ווערט דער מענטש ַאן‬,‫ דורך תפלה‬- '‫ויעתר יצחק לה‬ ‫ַאנדער מציאות‬

ñàåå ¨ ïò÷ðòãòâ ïòî óøàã © ,ïòðòååàã © êéæ èìòèù'î ïòåå áåè íù ìòá 'éò) èâàæ ¨ ò"éæ '÷ä áåè íù ìòá øòã øòãééà êàð ¨ ,"åðéúåáà é÷ìàå åðé÷ìà" ,(àî÷ úåà ,äøåúä ìò ïñéåå øò óøàã © ,"åðéúåáà é÷ìà" èâàæ¨ ùèðòî øòã .è-â ïééî æéà øòôòùàá © øòã - "åðé÷ìà" èùéð ,"íéáåè íéãñç ìîåâ" øéî ïâàæ¨ ,êàðøòã ¨ ãìàá © ,äåä ïåùì à© "ìîåâ" øàð ¨ .íéáåè íéãñç "ìîâ" .íéáåè íéãñç ìîåâ âéãðòèù æéà øòèùøòáéåà øòã ï'ôéåà ,(÷çöé éäéå ä"ã ,åðéúùøôá) èâàæ¨ äøåúä ìò ê"ù øòã éë åúùà çëðì 'äì ÷çöé øúòéå" (àë ,äë) ÷åñt äî éðôî" (ãì ,á"ô ø"ùäù) èâàæ¨ àøîâ éã ,"àéä äø÷ò ìù ïúìôúì äåàúî ä"á÷äù éðôî ,úåø÷ò åðéúåîà åéä øòã ìééåå ,úåø÷ò ïòååòâ ïòðòæ úåäîà éã ."íé÷éãö .íé÷éãö éã ïåô úåìôú éã ïøòä ìéåå øòèùøòáéåà

.íäøáà éáø ïééî éåå äâøãî òëéåä àæà © © ïéà èùéð ïéá êéà ñéåøâ êéæ êéà ìòåå ,êåãéù íòã ïøéôñéåà ìòåå êéà áéåà øàô © êåãéù à© èøéôòâñéåà áàä ¨ êéà æà© ,èéîøòã ïèìàä © êéà ïò÷ ,êåãéù íòã êøåã ...íäøáà ïåô ïäåæ øòã ,÷çöé ,àã ¨ ïäåèòâ ñòtò áàä ¨ êéà æà© ïøétù åö ïòîå÷åö êàð ¨ øæòéìà èàä ¨ íòã ïâòåå .å"ç äøæ äãåáò ÷áà êàã ¨ ñò æéà éðåãà íò ãñç äùòå ,íåéä éðôì àð äø÷ä" :ïèòáòâ ,èùéðøàâ ¨ äåè ïééìà© êéà æà© ùåçá ïäòæ ìàæ¨ êéà ."íäøáà èåè øòèùøòáéåà øòã ñàåå ¨ ãñç íòã çëî èîå÷ ñòìà© äôé" é"ùø èâàæ¨ øàôøòã © .æ íäøáà ,øàä © ïééî èéî ."íéðá ìù ïúøåúî ,íå÷îä éðôì úåáà éãáò ìù ïúçéù

èâàæ¨ ,"'äì äöøà åçúùéå" (áð ,ãë úéùàøá) ÷åñt ï'ôéåà íòã ïåô "äáåè äøåùá ìò íéãåîù ïàëî" ,é"ùø óøàã © ïòî æà© øéî ïòðøòì ,è÷åáòâ êéæ èàä ¨ øò ñàåå ¨ ,(åë ÷åñt) ïáéåà ,øòååù æéà .äøåùá òèåâ à© óéåà ïò÷ðàã © ÷åñt øòã èâàæ¨ ,ïäòæòâ èàä ¨ øæòéìà ñàåå ¨ íéñéð éã êàð ¨ à© ïòååòâ êàã ¨ æéà íäøáà ,äøåúä ìò ê"ù øòã èâàæ ¨ é"ùø èùéð èâàæ¨ ñàååøàô ¨ © ."'äì åçúùéå ùéàä ãå÷éå" ñçééúð èùéð ïìàæ¨ øéî éãë ïåà ,çøú ïåô ïäåæ êàð ¨ ,àã ¨ øàð ¨ ,"äáåè äøåùá ìò íéãåîù ïàëî" èøàã ¨ øò æéá ïèøàåå © èôøàãòâ © íäøáà èàä ¨ ,çøú åö ïøòåå ïâòåå ìàåúá ïåà ïáì øàô © èìééöøòã èàä ¨ øæòéìà éåå íòã ,ãðé÷ à© èéî ïøòåå åö ïôìàäòâ ¨ ,øäàé¨ 100 ïééæ èìà© èòåå ?èøéñàt © íäéà èéî ïáàä ¨ ñàåå ¨ íéñð éã èùéð ïìàæ¨ ééæ æà© ,øòãðé÷ òùéãéà éã ïâéðééøåöñéåà éãë .íìåòä úåîåà éã èéî úåëééù ïéé÷ ïáàä ¨ ïà© ,ñð òðòôਠïà© ïòååòâ ñò æéà ïáéåà ,õåøéú øòã æéà ïéåù øæòéìà èàä ¨ àã ¨ ,òìà© ïò÷ðàã © ñð òðòôਠéãë ,äø÷ò ïà© ïòååòâ ä÷áø êéåà æéà øàôøòã © ïåà ïáì èéî èãòøòâ èàä ¨ øò ,ïëãù à© éåå èòáøàòâ © øòã ìàåúá ïåô ñåçé íòã øéà ïåô ïñééøåöñéåà ïééìà © ñòtò èàä ¨ øò æà © ïòðééî êàã ¨ øò ïò÷ ,ìàåúá èéî ïòååòâ æéà ä÷áø æà© ,÷åñt øòã èâàæ¨ íòã óéåà .òùø ¨ íòã óéåà ,ïäåèòâ ìàåúá ïåô øòèëàè ¨ éã ïòååòâ æéà éæ ìééåå ,äø÷ò ïà© íåö è÷åáòâ èöòé êéæ øò èàä øòèøòåå éã é"ùø èâàæ ¨ àã ¨ ò÷àè © ïåà ,ïòèùøòáéåà èéî ïôìàäòâ ¨ ééæ èàä ¨ øòèùøòáéåà øòã øòáਠ,éîøàä ÷çöé ñàåå ¨ íòã êøåã - "'äì ÷çöé øúòéå" ìééåå ,øòãðé÷ øòã ïòåå êéåà æà© ,"äáåè äøåùá ìò íéãåîù ïàëî" ïòååòâ äðùî øò èàä ¨ ,øòãðé÷ óéåà ïòååòâ ììtúî èàä ¨ ãåò ïéà" êéåà æéà ,ïééìà© ñòtò èåè øò æà© èðééî ùèðòî ¨ ,óìéä òðòâééà íåù ïéé÷ àèùéð ¨ ,"åãáìî éã ñìà© èðòëòøòâ ïééæ èùéð øòî ìàæ¨ ä÷áø æà© ,òáè éã æéà ñòìà© øàð øäúå" ÷åñt øòã èâàæ¨ øàôøòã © .ìàåúá ïåô øòèëàè ¨ .ïòèùøòáéåà íòã ïåô

‫אמאהל געשמועסט מיט'ן בריסקער רב הגרי"ז‬ ָ ַ ‫האט‬ ָ ,‫ הגאון רבי יוסף שלמה כהנמן זצ"ל‬,‫אניעוועזשער רב‬ï ָ ‫ דער‬.‫ז‬ ‫האט דער‬ ָ ."...‫פארשטיין‬ ַ ‫דאך‬ ָ ‫דארף מען‬ ַ ,‫ "באמת‬,‫געזאגט‬ ָ ‫אניעוועזשער רב‬ï ָ ‫האט דער‬ ָ ,‫ בתוך הדברים‬.‫זצ"ל‬ :‫בריסקער רב זיך ָאנגערופן‬ ‫פארשטיין! "רחמנא‬ ַ ‫דארף מען נישט‬ ַ ‫ ָאבער באמת‬,‫פארשטיין‬ ַ ‫ מ'קען‬...‫פארשטיין‬ ַ ‫דארף מען נישט‬ ַ ,‫ באמת‬!"‫אמר תקעו‬ .‫ ַאלעס איז פון דעם אויבערשטען‬..."‫פארשטיין‬ ַ ‫דארף מען נישט‬ ַ ‫ ַאז "באמת‬,‫דארפן מיר שטענדיג געדענקען‬ ַ ,‫לענינינו‬ https://telegram.me/Publications_MM


ä

‫ תולדות‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

ïòååòâ æéà éæ ãìàáéåå © æà© ïâðòøáåöñéåøà "àéä äø÷ò éë øòã èøòôèðò ?èðòååàãòâ © ééæ ïáàä ¨ øàôøòã © äø÷ò ïà© ,ø÷éò íòã èéî ïਠàé¨ èáééä äøåú éã æà© ,"ééçá åðéáø" ñàåå ¨ ñàã ¨ æà© èùéð æéà äðååë éã .äìôú éã æéà ñàã ¨ ñàåå ¨ ,äìôú ïåô äáéñ éã ïòååòâ æéà ,äø÷ò ïà© ïòååòâ æéà éæ äìôú éã ïåà ø÷éò øòã äáéñ éã êàã ¨ æéà ,éåæà© áéåà ìééåå øàð ¨ .ïâàæ¨ èùéð ïòî ïò÷ ñàã ¨ ïåà ,å"ç ìôè à© øàð ¨ æéà äáéñ éã ïòååòâ æéà äìôú éã æà© ,æéà ÷åñt ïåô äðååë éã ïà© ïòååòâ æéà éæ .äø÷ò ïà© ïòååòâ æéà ä÷áø ñàååøàô ¨ © ïééæ ììtúî ïìàæ¨ ,ä÷áø ïåà ÷çöé ,òãééá éãë øàð ¨ äø÷ò ïòååòâ íéã÷î ÷åñt øòã èàä ¨ íòã ïâòåå .äòåùé à© óéåà ø÷éò øòã æéà ñàã ¨ ñàåå ¨ ,"'äì ÷çöé øúòéå" ,äìôú éã ."àéä äø÷ò éë" ñàåå ¨ íòã øàô © äáéñ òèùøò éã ïåà

éæ æà© àã ¨ èùéð èðàîøòã ÷åñt øòã ïåà ,"åúùà ä÷áø ÷åñt øòã ïòåå ,øòäéøô øàð ¨ ,"ìàåúá úá" ïòååòâ æéà ïòîå÷òâ æéà èôàù'äø÷ò © øéà ìééåå ,"àéä äø÷ò éë" èâàæ¨ .ìàåúá ïåô øòèëàè ¨ éã ïòååòâ æéà éæ ìééåå øàôøòã © æéåìá æéà ìçø ìééåå ,äø÷ò ïà© ïòååòâ ìçø êéåà æéà øàôøòã © éæ ñàåå ¨ íòã êøåã ïåà ,øòèëàè ¨ ñ'ïáì ïòååòâ ïåà ,òáè éã ïòååòâ äðùî éæ èàä ¨ ïòååòâ ììtúî èàä ¨ èðò÷òâ èàä ¨ éæ ïåà ,"ìçø òøòãðà© ïà" © ïøàååòâ ¨ æéà .øòãðé÷ ïøéåáòâ éæ ?äø÷ò ïà© ïòååòâ èùéð äàì æéà ñàååøàô ¨ © ,éåæà© áéåà ?ïáì ïåô øòèëàè ¨ à© ïòååòâ êéåà êàã ¨ æéà

æéà äàì ùèàë ¨ æà© ,(ééçá åðéáø íùá) ê"ù øòã èøòôèðò êøåã ñàåå ¨ ,ïáì ïåô øòèëàè ¨ éã ïòååòâ êéåà íòã ïåô äðååë éã æéà ñàã ¨ æà© ,ééçá åðéáø øòã èâàæ ¨ ïâòååèñòãðåô ,ì"ðë äø÷ò ïà© ïééæ èôøàãòâ © éæ èìàåå ¨ íòã äî éðôî" (ãì ,á"ô ø"ùäù) ïâàæ¨ ì"æç éã ñàåå ¨ ïééìà © ïéåù èàä ¨ éæ ìééåå ,äø÷ò ïà © ïòååòâ èùéð éæ æéà ìù ïúìôúì äåàúî ä"á÷äù éðôî ,úåäîàä åø÷òúð ¨ éæ ñàåå ¨ íòã êøåã ,ìæî ïåà òáè øéà èééøãòâøòáéà øòã ìééåå ,úåø÷ò ïòååòâ ïòðòæ úåäîà éã ,"íé÷éãö èàä .åùò åö ïìàôðééøà © © èùéð ìàæ¨ éæ æà© èðééååòâ .íé÷éãö éã ïåô äìôú éã ïøòä åö èñåìâ øòèùøòáéåà

© ïòî áéåà æà© ,íòã ïåô ïòî èäòæ àéäù äìôúä çë ãåò ãåîìì ùé ïàëîå" :ñéåà èøéô øò ,âéøòäòâ éåå èðòååàã ïà" © æéà ñò .úåàéöî øòøòãðà© ïà© ïòî èøòåå ïòî ïò÷ àã ¨ ïåô ."òáèä úåðùì åìéôàå ,ãàî äìåãâ © ,"êòìééî øòøòãðà© à© èàä ¨ äìôú ñàåå ¨ ,äìôú ïåô çë íòã ïòðøòìñéåøà© êéæ èãðòåå ñò ."ì÷ðàé© øòøòãðà© ïà" !èðòååàã'î © éåæà © éåå øàð ¨ !òáè éã ïééæ äðùî åìéôà© ïò÷ ñò ïåà ,çë ïñéåøâ øàâ ¨ ïòååòâ æéà íäøáà æà© ,íéøôñ ïéà èâðòøáòâ èøòåå éåæà© ,"ììôúéå" èùéð ïåà ,"øúòéå" ÷åñt øòã èâàæ¨ íòã ïâòåå ïòååòâ èùéð ïòðòæ á÷òé ïåà ÷çöé øòáਠ,ø÷ò ïà© éåå ,"øúò" ïåùì ïåô æéà "øúòéå" ."÷òöéå" øòãਠéã ïåà ,çøú ïåô ïäåæ à© ïòååòâ æéà íäøáà ìééåå ,íéø÷ò íé÷éãö ìù ïúìôú äìùîð äîì" (.ãé äëåñ) ïâàæ¨ ì"æç éã ,íäøáà ïåô úåàéöî ñàã ¨ ïééæ äðùî èæåîòâ èàä ¨ äìôú êë ,íå÷îì íå÷îî ïøåâä úà êôäî äæ øúò äî ,øúòì æéà ÷çöé øòáਠ,çøú ïåô ïäåæ à© èùéð øòî æéà øò æà© úãîî ä"á÷ä ìù åúòã úëôäî íé÷éãö ìù ïúìôú ïäåæ øòã ïòååòâ æéà á÷òé ïåà ,íäøáà ïåô ïäåæ à© ïòååòâ ïåô äìéôú éã èøòåå ñàååøàô ¨ © ,"úåðîçø úãîì úåéøæëà ,øåøéá øòñéåøâ àæà © © èìäòôòâñéåà èùéð èàä ¨ ,÷çöé ïåô ìáéåù øòã éåå è÷ðåô ìééåå ,ìáéåù à© åö ïëéìâòâ íé÷éãö .êëåæî ïöðàâðéà © ïòååòâ ïéåù êàã ¨ ïòðòæ ééæ ìééåå íåö õàìô © ïééà ïåô äàåáú ïôéåä øòã øòáéà èééøã ìåëéáë èøòåå äìéôú êøåã êéåà éåæà© ,ïòèééååö çëðì 'äì ÷çöé øúòéå" ,èáééøù ïééìà© "ééçá åðéáø" øòã úãî ïåô øòôòùàá © øòã ïåô äðååë éã èééøãòâøòáéà èôøàãòâ © èìàåå ¨ ÷åñt øòã ,"àéä äø÷ò éë åúùà .ç úåðîçø ïåô äãî éã åö úåéøæëà 'äì ÷çöé øúòéå" êàðøòã ¨ ïåà ,"äø÷ò ä÷áø éäúå" ïâàæ¨

.‫דאווענען‬ ַ ‫האבן ביים‬ ָ ‫וואס מיר ַאליין‬ ָ ‫ צו געדענקען דעם כח‬,‫האלטן דערביי‬ ַ ‫נאר‬ ָ ‫מ'דארף‬ ַ .‫ח‬ ‫ וועלכער איז געווען ַא כופר‬,‫שערן ביי ַא שערער‬ï‫אריינגעגאנגען זיך ָא‬ ַ ַ ‫ ַאז ַא קלוגער איד איז‬,‫דער וועלט זאגט‬ ‫ ַאז‬,‫באטאנט‬ ָ ַ ‫האט‬ ָ ‫ ער‬.‫זאגענדיג רייד פון כפירה רח"ל‬ ָ ,‫האט זיך צעשמועסט מיט איהם‬ ָ ‫ דער שערער‬.‫בעיקר רח"ל‬ !?‫באשעפער אויף דער וועלט‬ ַ ‫דא ַא‬ ָ ‫ איז ווי קען זיין ַאז ס'איז‬,‫מ'זעהט ַאזוי פיל צרות רח"ל‬ https://telegram.me/Publications_MM


‫קוואל ‪ -‬תולדות‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬ ‫לב נשבר ונדכה אלקים לא תבזה ‪ -‬תפלה מיט א‬ ‫צובראכן הארץ‬

‫‪ñò‬‬

‫‪éáø ÷"äøä áúë æ"éòëå) ùèééè à© èâðòøáòâ èøòåå‬‬ ‫‪÷åñt ï'ôéåà ,("úîà éøîà" åøôñá ïéìáåìî ì"öæ øâéà òìòáééì‬‬

‫‪è÷òîùòâ èàä‬‬ ‫‪¨ øò ïòåå èâàæòâ‬‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫‪¨ åðéáà ÷çöé ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪äãù çéøë éðá çéø äàø (æë ,æë) á÷òé ïåô øòãééì÷ éã‬‬ ‫‪à© ïòååòâ æéà ñò æà© ïâàæ¨ ì"æç éã ïåà ,"'ä åëøá øùà‬‬ ‫‪ïâòåå èâàæ¨ àøîâ éã ìééåå ,äðååë éã æéà .íéîùá ïåô çéø‬‬ ‫‪ïåà ,ñò èëòøáåö'î ."åá çéøîå åîèå÷" (:âì äöéá) íéîùá‬‬

‫‪å‬‬

‫‪.(øòñòá ñò è÷òîù èìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ìééåå) ñò ïòî è÷òîù êàðøòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪äãùä çéøë éðá çéø äàø" ,÷åñt ïåô äðååë éã æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪,íéîùá ïåô çéø à© èàäòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ ñò ,"'ä åëøá øùà‬‬ ‫‪ìàæ¨ ïòî éãë ñò èëòøáòö ïòî ,"åá çéøîå åîèå÷" ìééåå‬‬ ‫‪ïëàøáåö‬‬ ‫¨‬ ‫‪à© èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© ïåà ,õøàä‬‬ ‫‪© ïëàøáåö‬‬ ‫¨‬ ‫‪à© ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïâòåå èâàæòâ‬‬ ‫‪¨ ÷çöé èàä‬‬ ‫‪¨ ñàã‬‬ ‫‪¨ .ï÷òîù ïòî ïò÷ ,õøàä‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòîå÷òâ æéà á÷òé ìééåå ,íéîùá éåå è÷òîù øò æà© ,á÷òé‬‬ ‫‪ïééæ ïåô úåëøá éã ïòîòð åö ,õøàä‬‬ ‫‪© ïëàøáåö‬‬ ‫¨‬ ‫‪à© èéî‬‬ ‫‪.è ÷çöé øòèàô‬‬ ‫¨‬

‫זאגט‬ ‫האט איהם נישט געענטפערט‪ ,‬ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫דער איד ָ‬ ‫פארקרימטן שכל‪.‬‬ ‫נאר לויט זיין ַ‬ ‫פאר דעם ַ‬ ‫ענטפערן ַ‬ ‫האר‪ .‬איז דער‬ ‫לאנגע ָ‬ ‫גאר ַ‬ ‫גאס ַא מענטש מיט ָ‬ ‫באגעגענט אויף דער ַ‬ ‫האט דער איד ַ‬ ‫ַארויסגייענדיג פונעם שערער‪ָ ,‬‬ ‫האט‬ ‫שטאט‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫דא אין‬ ‫פאראן ַא שערער ָ‬ ‫אמאהל צום שערער‪ ,‬און געפרעגט‪ ,‬אויב עס איז ַ ַ‬ ‫נאך ַ ָ‬ ‫אריינגעגאנגען ָ‬ ‫ַ‬ ‫איד ַ‬ ‫דאך דיך ערשט ָא‪ï‬געשוירן!"‪.‬‬ ‫האב ָ‬ ‫דער שערער איהם געענטפערט‪" ,‬איך ָ‬ ‫האט איהם דער איד געענטפערט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫דא אינדרויסן ַא מענטש מיט ַאזוי פיל‬ ‫פארוואס דרייט זיך ָ‬ ‫שטאט‪ָ ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דא ַא שערער אין‬ ‫"נו‪ ,‬אויב עס איז ָ‬ ‫האר?"‪.‬‬ ‫פארוואקסענע ָ‬ ‫ַ ַ‬ ‫ענטפערט איהם דער שערער‪:‬‬ ‫וואס קומט ַאריין צו מיר כדי זיך ָא‪ï‬צושערן‪.‬‬ ‫נאר שערן עמיצן ָ‬ ‫דאך ָ‬ ‫ ַאוודאי בין איך ַא שערער‪ָ ,‬אבער איך קען ָ‬‫דאך איהם נישט ָא‪ï‬שערן!‬ ‫וואס קומט נישט ַאריין כדי זיך ָא‪ï‬צושערן‪ ,‬קען איך ָ‬ ‫עמיצער ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט איהם דער קלוגער איד‬ ‫ָ‬ ‫דאן ווערט‬ ‫דאווענען צו איהם‪ ,‬און ַ‬ ‫"אריינקומען" צום אויבערשטען‪ַ ,‬‬ ‫מ'דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס זעלבע איז מיט'ן אויבערשטען‪.‬‬ ‫ ָ‬‫דאווענען‪ ,‬וועסטו זעהן ווי דער אויבערשטער וועט דיר העלפן"‪.‬‬ ‫געהאלפן‪" .‬קום ַאריין צום ַ‬ ‫ָ‬ ‫מען‬ ‫געגאנגען זיך אויסלערנען ווי ַאזוי‬ ‫ַ‬ ‫אמאהל‬ ‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז ַא איד איז ַ ָ‬ ‫סלאנימער זצ"ל ָ‬ ‫מאטיל ָ‬ ‫ט‪ .‬הרה"ק רבי ָ‬ ‫זאגט )˘·˙ ‪" (.‰Ú‬לא תלמד לעשות כתועבות הגוים ההם )„·¯‪ , (Ë ,ÁÈ ÌÈ‬אבל אתה למד להבין‬ ‫מאכן כישוף ]די גמרא ָ‬ ‫צו ַ‬ ‫האט איהם דער מכשף ַאריינגענומען אין ַא חדר‬ ‫פארשטיין צו קענען פסק'נען מעג מען זיך לערנען‪ָ .[.‬‬ ‫ולהורות"‪ ,‬אויף צו ַ‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער מכשף איהם‬ ‫דאן ָ‬ ‫האט דער איד געזעהן חיות אש ‪ -‬חיות פון פייער‪ַ .‬‬ ‫לפנים מחדר‪ ,‬און ‪ï‬לוצלינג ָ‬ ‫האט דער מענטש געזעהן‬ ‫מאמע‪ ,‬פון זיינע חברים וכו'‪ָ .‬‬ ‫טאטע‪ ,‬פון זיין ַ‬ ‫פארגעסן פון ַאלעם‪ ,‬פון זיין ַ‬ ‫דארף יעצט ַ‬ ‫ַאז ער ַ‬ ‫טראכטן מחשבות פון כפירה ביחודו‬ ‫זאל ַ‬ ‫פאר דעם איד ער ָ‬ ‫האט ער געזאגט ַ‬ ‫נאך גרעסערע חיות פון פייער‪ .‬ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט אויסגעשריגן‬ ‫האט דער איד גלייך אויסגעשריגן‪" :‬שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד"‪ ,‬און ַאזוי ווי ער ָ‬ ‫יתברך ח"ו‪ָ ,‬‬ ‫געווארן בטל ומבוטל‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דעם ‪ï‬סוק‪ ,‬איז ַאלעס‬ ‫דאך ַאז דו‬ ‫"פארוואס ביזטו געקומען לערנען די חכמה פון כישוף? איך זעה ָ‬ ‫האט איהם דער מכשף געפרעגט‪ָ ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫קענסט עס בעסער פון מיר!"‪.‬‬ ‫"יא‪ ,‬מיט איין "שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד"‪ ,‬ווערט בטל ומבוטל‬ ‫סלאנימער אויסגעפירט‪ָ :‬‬ ‫מאטיל ָ‬ ‫האט רבי ָ‬ ‫ָ‬ ‫גאנצער כח הטומאה‪.‬‬ ‫דער ַ‬ ‫האט רבי‬ ‫האט זיך גענויטיגט אין ַא רפואה‪ ,‬איז געקומען צו הרה"ק רבי מרדכי'לע נעשכיזער זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫ַא איד ָ‬ ‫געפאהרן‬ ‫ָ‬ ‫האני‪ï‬אלי‪ .‬איז דער איד‬ ‫שטאט ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאקטאר פון דער‬ ‫פאהרן צום ָ ָ‬ ‫זאל ָ‬ ‫מרדכי'לע נעשכיזער איהם געשיקט ער ָ‬ ‫דאקטאר‪.‬‬ ‫דארט געפינט זיך בכלל נישט קיין ָ ָ‬ ‫האט אויסגעפונען ַאז ָ‬ ‫האני‪ï‬אלי‪ ,‬וואו ער ָ‬ ‫קיין ָ ָ‬ ‫איז דער איד צוריקגעקומען צו רבי מרדכי'לע‪ ,‬און געפרעגט‪:‬‬ ‫דאקטאר?!‬ ‫דא ַא ָ ָ‬ ‫דאך בכלל נישט ָ‬ ‫דארט איז ָ‬ ‫האני‪ï‬אלי‪ָ ,‬‬ ‫האט מיר דער רבי געשיקט קיין ָ ָ‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫ ַ ָ‬‫האט דער נעשכיזער איהם צוריקגעפרעגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫)‪(„ ,ÂÎ ÈÏ˘Ó‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫זאלסט נישט‬ ‫"אל תען כסיל כאולתו"‪ .‬דו ָ‬


æ

‫ תולדות‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

øâä èñðéã øéà ïáòâòâ èàä ¨ äøù ïòåå æà© ïòðéôòâ øéî éìåà" (á ,æè úéùàøá) èâàæòâ ¨ éæ èàä ¨ ,íäøáà åö èàä ¨ åðéîà äøù æà© ,íéùøôî éã ïâàæ¨ ."äðîî äðáà ,äòåùé à© óéåà ììtúî éæ æéà éàãååà© ,ïâàæ¨ åö èðééîòâ ñò ,äìôú øéà ïéà èìäòô ñòtò æà© êéìâòî æéà'ñ øòáਠèìàååòâ ¨ éæ èàä ¨ øòáéøòã .úåîéìùá ïöðàâðéà © èùéð æéà ,èñðéã øéà ,øâä ïòåå ,áåèù ïéà äøö à© ïòâðòøáðééøà© à© èéî ïééæ ììtúî ïòðò÷ äøù èòåå ,ãðé÷ à© ïáàä ¨ èòåå àé¨ ïéåù èàä ¨ äçôù éã æà) © øòäéøô éåå øòî õøàä © ïëàøáåö ¨ æà© ïåà ,(ïøàååòâ ¨ ïôìàäòâ ¨ èùéð êàð ¨ æéà éæ ïåà ,ãðé÷ à© èàäòâ © éæ èòåå ,õøàä © ïëàøáåö ¨ à© èéî ïééæ ììtúî èòåå äøù (èé ,àð íéìäú) èâàæ ¨ ÷åñt øòã éåå ,ïøòåå ïôìàäòâ ¨ êéåà ."äæáú àì íé÷ìà äëãðå øáùð áì" íéøîàî ,"äòåùé úøèò" 'ñá 'éò) èâðòøáòâ êéåà èøòåå éåæà© ïâàæ¨ øéî ñàåå ¨ íòã óéåà ,('åëå äðä é"à ä"ã ,ô"ùâäì æéà "äéà" ."åöéøòäì åãåáë íå÷î äéà" (÷"áùì óñåî ,øúë) ïòåå .(á"ì) 32 ïåô èôìòä æéà 16 ñàåå ¨ - 16 àéøèîéâá

øòã àã ¨ æéà ,"øáùð áì" à© - "áì øòáìàä" © à© æéà ñò .é "åöéøòäì åãåáë íå÷î" ‫ פון טיפעניש פון הארץ‬- ‫הקול קול יעקב‬

øòã ïéà ÷åñt íòã èùèééè "ùáã úåøòé" øòã á÷òé ìå÷ ìå÷ä" (áë ,æë úéùàøá) äøãñ øòâéèðééä

,"íéî åá ïéà ÷éø øåáäå" (ãë ,æì úéùàøá) ÷åñt ï'ôéåà ìáà ,åá ïéà íéî" (.áë úáù) àøîâ éã èðò'ùøã øòñàåå © ïòååòâ èùéð æéà ñò ."åá ùé íéáø÷òå íéùçð ïòååòâ àé¨ ïòðòæ ïñéã÷ò ïåà âðòìù øòáਠ,áåøâ íòðéà ïäåèòâôéåà ïáåàø èàä ¨ ñàåå ¨ ,øòååù æéà .áåøâ íòã ïéà ïéà ï'óñåé ïôøàååàåöðééøà © © øòãéøá òðééæ ïãòøåö ïèéî óñåé ?ïñéã÷ò ïåà âðòìù èéî ìåô ïòååòâ æéà ñàåå ¨ ,áåøâ æéà äøåú éã ïåà .äðëñ à© ïéà ïòååòâ øòèééåå êàã ¨ æéà íäéà èàä ¨ øò ,íãéî åäìéöéå ïáåàø òîùéå æà© ,ãéòî .èòååòèàøòâ © íòã èéî èòåå'î áéåà ,èñåàååòâ èàä ¨ ïáåàø æà© ,õåøéú øòã æéà ïäåè óñåé èòåå ,áåøâ ïéà óñåé ïôøàååðééøà © © èùéð íäéà ïìàæ¨ ééæ øòãéøá éã ééá ïèòá êéæ èòåå øò ,úåìåòt àæà © © óéåà ïåà ,úåìåòt òøòãðà© øòãਠ,ïôéå÷øàô © èùéð ,ïòèùøòáéåà íåö ïééæ ììtúî èòåå óñåé áéåà êéåà ,ïôåà êàã ¨ èàä ¨ øò ìééåå ,äìôú ïééæ ïåô çë íòðéà ïìäòô èòåå .ïòååòèàø © åö êéæ úåìåòt òâéã'úåéîùâ ïäåèòâ êéåà ìàæ'î ¨ øòãéøá éã è'äöò'òâ ïáåàø èàä ¨ øàôøòã © âðòìù ïòååòâ ïòðòæ ñò åàåå áåøâ ïéà óñåé ïôøàååðééøà © © òøòãðà© ïà© ïáàä ¨ èùéð óñåé èòåå ïàã © ìééåå ,ïñéã÷ò ïåà èòåå éåæà© ïåà ,ïòèùøòáéåà íòã åö ïòðòååàã © éåå äöò .ïøòåå ïôìàäòâ ¨ øò

!?‫דאקטאר‬ ָ ָ ‫וואס טוהען זיי אויב זיי נויטיגן זיך אין ַא‬ ָ ‫ און‬,‫ נו‬:‫האט דער איד געענטפערט‬ ָ ...‫לל צו דעם אויבערשטען‬ï‫ זיי זענען מת‬:‫זאגט איהם דער נעשכיזער‬ ָ .‫געהאלפן ווערן‬ ָ ‫ וועסטו‬,‫באשעפער‬ ַ ‫לל זיין צום‬ï‫זאלסט מת‬ ָ ‫ דו‬...‫טאקע געשיקט‬ ַ ‫האב איך דיר‬ ָ ‫דארט‬ ָ ,‫ נו‬‫צוזאמען מיט הרה"ק‬ ַ ‫ ַאז ער איז געווען אין רוסלאנד‬,‫האט דערציילט‬ ָ ,‫פוטערפאס ז"ל‬ ַ ‫ החסיד המפואר רבי מענדל‬.‫י‬ ‫דארט ַא אידישע‬ ָ ‫ איז געווען‬.‫ כידוע‬,‫האלטן אידישקייט‬ ַ ‫געלאזט‬ ָ ‫דאך נישט‬ ָ ‫האט מען‬ ָ ‫ אין רוסלאנד‬.‫מריבניץ זי"ע‬ ‫ ווען עס איז‬.‫ איז נישט געווען פרום‬,‫קאמוניסט‬ ַ ‫ וועלכער איז געווען ַא‬,‫מאן‬ ַ ‫ ָאבער איר‬,‫וואס איז געווען פרום‬ ָ ,‫פרוי‬ ‫געלאזט וויסן‬ ָ ‫האט די פרוי‬ ָ .‫מאכן ַא ברית‬ ַ ‫געוואלט‬ ָ ‫מאן בשום אופן נישט‬ ַ ‫האט דער‬ ָ ,‫געווארן ביי איר ַא זוהן‬ ָ ‫געבוירן‬ ‫ וועלכער איז כידוע געווען ַא מוהל און גע'מל'עט מיט מסירות נפש טויזענטער אידישע‬,‫פאר דעם ריבניצער רבי'ן‬ ַ ‫זאל דער‬ ָ ,‫האנדלען‬ ַ ‫אוועקפארן פון דער היים‬ ָ ַ ‫מאן וועט‬ ַ ‫פאר איהם ווען איר‬ ַ ‫ ַאז זי וועט שוין איינמעלדן‬,‫קינדער‬ .‫דאס קינד‬ ָ ‫ כדי צו מל'ען‬,‫פארן‬ ָ ‫ריבניצער רבי קומען צו‬ ‫ און ער איז‬,‫טעלעגראם צום ריבניצער‬ ַ ‫האט זי געשיקט ַא‬ ָ ,‫מאן איז ַאוועקגעפארן אויף ביזנעס‬ ַ ‫ ווען דער‬,‫וכך הוה‬ ‫ איז‬,‫דאס מעסער‬ ָ ‫געדארפט ַאריבערפירן‬ ַ ‫'האט‬ ָ ‫ וואו מ‬,‫ ביי די גרעניץ‬.‫ צום ברית‬,‫פוטערפאס‬ ַ ‫געפארן מיט ר' מענדל‬ ָ ‫פארוואס מען פירט‬ ָ ַ ‫אליציאנטן דערקענט‬ï ַ ‫האבן די‬ ָ ,‫ לויט ווי גרויס דער מעסער איז געווען‬."‫געווען "קריעת ים סוף‬ .‫האט מען ַאריבערגעשמוגלט דעם מעסער‬ ָ ‫ ָאבער מיט ניסים‬...‫עס‬ ‫ און מען‬,‫דאס בלוט ָאנגעהויבן פלייצן‬ ָ ‫האט‬ ָ ,‫האט גע'מל'עט דאס קינד‬ ָ ‫נאך דעם ווי דער ריבניצער רבי‬ ָ ,‫ביים ברית‬ https://telegram.me/Publications_MM


‫קוואל ‪ -‬תולדות‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫‪ç‬‬

‫דאקטאר‪ ,‬ווייל‬ ‫געהאט צו רופן ַא ָ ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט מורא‬ ‫פארשטענדליך‪ַ ,‬אז די מוטער ָ‬ ‫דאקטאר‪ .‬זעלבסט ַ‬ ‫געדארפט רופן ַא ָ ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫געלאזט מל'ען די קינדער‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דאך אויך נישט‬ ‫האט ָ‬ ‫מאן וועט געוואויר ווערן‪ ,‬און די רעגירונג ָ‬ ‫דער ַ‬ ‫האט ער געזעהן ווי‬ ‫דא? ‪ï‬לוצים ָ‬ ‫וואס טוט מען ָ‬ ‫פארלוירן‪ָ .‬‬ ‫געשטאנען ווי ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט רבי מענדל דערציילט‪ַ ,‬אז ער איז‬ ‫ָ‬ ‫נאך צוויי מינוט איז דער‬ ‫דארט‪ ,‬און ָ‬ ‫פארמאכט זיך ָ‬ ‫דער ריבניצער רבי לויפט ַאריין אין ַא דערנעבנדיגן צימער און ַ ַ‬ ‫האט זיך ָא‪ï‬געשטעלט‪.‬‬ ‫דאס בלוט ָ‬ ‫רבי ַארויסגעקומען‪ ,‬און ָ‬ ‫האט דער‬ ‫האט געטוהן אין יענעם צימער‪ָ .‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫האט רבי מענדל געפרעגט דעם ריבניצער רבי'ן‪ָ ,‬‬ ‫ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫ריבניצער רבי געענטפערט‪:‬‬ ‫פארשעם‬ ‫דאך געקומען ַאהער כדי מקיים צו זיין ַא מצוה‪ַ ,‬‬ ‫טאטע! איך בין ָ‬ ‫האב געבעטן דעם רבונו של עולם‪ַ :‬‬ ‫ איך ָ‬‫מיך נישט!‬ ‫גאנצע‬ ‫גאנצע תורת המחשבה‪ ,‬מיט מיין ַ‬ ‫דאך ַא בעל מחשבה‪ ,‬מיט מיין ַ‬ ‫זאגן‪" :‬איך בין ָ‬ ‫און רבי מענדל פלעגט ָ‬ ‫האט‬ ‫געווארן‪ָ ...‬אבער דער רבי‪ ,‬מיט זיין אמונה ‪ï‬שוטה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫פארלוירן‬ ‫האב געזעהן בלוט‪ ,‬בין איך ַ‬ ‫תורת חב"ד‪ַ ,‬אז איך ָ‬ ‫פארשעמען‪ ,‬ווייל ער איז געקומען מקיים‬ ‫זאל איהם נישט ַ‬ ‫באשעפער ער ָ‬ ‫נאר מת‪ï‬לל געווען צום ַ‬ ‫פארלוירן‪ָ ,‬‬ ‫זיך נישט ַ‬ ‫זיין ַא מצוה‪.‬‬ ‫דאן‬ ‫טאטן‪ ,‬מיט אמונה ‪ï‬שוטה‪ַ .‬‬ ‫טאטן אין הימל‪ ,‬ווי ַא קינד רעדט צו זיין ַ‬ ‫ַאזוי זעהט עס אויס‪ ,‬אויב מ'רעדט צום ַ‬ ‫קען מען ַאלעס אויס'‪ï‬ועל'ן‪.‬‬ ‫אמאהל‬ ‫האט איהם ַ ָ‬ ‫האט געוואוינט אין יבנה‪ַ ,‬אז דער ריבניצער רבי ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט דערציילט ַא איד ָ‬ ‫)אגב‪ ,‬עס ָ‬ ‫דאס‬ ‫האט ָ‬ ‫זאל זיין דער סנדק ביי ַא ברית‪ ,‬וואו דער ריבניצער רבי איז געווען דער מוהל‪ .‬ביים ברית‪ָ ,‬‬ ‫מיטגענומען ער ָ‬ ‫האט דער סנדק שנעל‬ ‫פאר'ן קינד‪ָ .‬‬ ‫שטארק‪ ,‬און עס איז געווען ַא חשש סכנה ח"ו ַ‬ ‫ַ‬ ‫גאר‬ ‫קינד ָאנגעהויבן צו בלוטיגן ָ‬ ‫האט זיך‬ ‫געזאגט דעם ריבניצער רבי'ן וועגן דעם‪ ,‬און דער ריבניצער רבי ‪ -‬וועלכער איז געווען דער מוהל ‪ָ -‬‬ ‫ָ‬ ‫ַאריבערגעבויגן צום קינד‪ ,‬איהם געגעבן ַא ‪ï‬עטשל‪ ,‬און אויסגעשריגן‪:‬‬ ‫דא!‬ ‫שטארב מיר נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫‬‫אויסגעבראכן אין ַא געוויין‪ ,‬און ער איז ב"ה ַארויס מכלל סכנה(‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דאס קינד ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט געוואוינט ַא איד‪,‬‬ ‫פארשטעט פון ירושלים ָ‬ ‫דער "צמח צדק" זצ"ל פלעגט דערציילן‪ַ ,‬אז אין איינעם פון די ָ‬ ‫פארקויפן אין ירושלים‪.‬‬ ‫פארמאגט פעלדער‪ ,‬און ער פלעגט ברענגען ‪ï‬ירות פון זיינע פעלדער צו ַ‬ ‫דארט ַ ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ַא רב איהם‬ ‫מאהל ווען ער איז געקומען קיין ירושלים‪ָ ,‬‬ ‫דער איד איז געווען ַא גרויסער עם הארץ‪ ,‬און יעדעס ָ‬ ‫פאר דעם רב‪ַ ,‬אז אין די קומענדע‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער עם הארץ‬ ‫איינמאהל ָאנהויב ווינטער‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאוונען‪.‬‬ ‫וואס צו ַ‬ ‫געוויזן ָ‬ ‫פאר איהם מסדר געווען אויף צעטלעך‪,‬‬ ‫האט ַ‬ ‫וואכן וועט ער נישט קענען קומען קיין ירושלים‪ ,‬און דער רב ָ‬ ‫עטליכע ָ‬ ‫גאנצן סדר התפלה‪.‬‬ ‫דעם ַ‬ ‫געשלאסן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫שטאט זענען‬ ‫ָ‬ ‫האט ער געזעהן ַאז די געשעפטן אין‬ ‫וואכן‪ ,‬ווען ער איז געקומען קיין ירושלים‪ָ ,‬‬ ‫נאך ַא דריי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ווייסט נישט דערפון‪ ...‬ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬אבער‪ָ ,‬‬ ‫געטראכט‪ ,‬אפשר איז היינט שבת ָאדער יום טוב‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫ָ‬ ‫פארשטאנען ַאז ס'איז נישט שבת ָאדער יום‬ ‫ַ‬ ‫האט ער ַ‬ ‫וואס פון דעם ָ‬ ‫טראגן טלית און תפילין‪ָ ,‬‬ ‫ער געזעהן ווי אידן ָ‬ ‫האט יענער איהם געענטפערט‪ַ ,‬אז עס איז‬ ‫געש‪ï‬ארט‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫פארוואס די געשעפטן זענען‬ ‫האט ער געפרעגט ַא איד‪ָ ַ ,‬‬ ‫טוב‪ָ .‬‬ ‫היינט ַא תענית ציבור‪.‬‬ ‫האט איהם נישט דערציילט ַאז ס'איז ַא תענית‬ ‫אריינגעלאפן צו יענעם רב מיט ַא געוויין‪ ,‬היתכן ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫איז דער איד ַ‬ ‫אזא תענית ציבור ווי די‬ ‫האט איהם יענער רב מסביר געווען‪ַ ,‬אז עס איז נישט ַ ַ‬ ‫געפאסט? ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאך נישט‬ ‫האט ָ‬ ‫ציבור‪ ,‬ער ָ‬ ‫ארא‪ï‬געקומען רעגן ַא לענגערע צייט‪,‬‬ ‫וואס ס'איז נישט ַ ָ‬ ‫'האט גוזר תענית געווען צוליב דעם ָ‬ ‫נאר מ ָ‬ ‫פיר תעניות ציבור‪ָ ,‬‬ ‫פאסטן‪.‬‬ ‫געדארפט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער נישט‬ ‫דאך נישט אין ירושלים‪ָ ,‬‬ ‫וויבאלד ער )„‪ (ı¯‡‰ ÌÚ ¯Ú‬וואוינט ָ‬ ‫ַ‬ ‫און‬ ‫"יא‪ַ ,‬אז עס קומט‬ ‫זאגט דער רב‪ָ ,‬‬ ‫פאסטן?"‪ָ .‬‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫האט דער איד געפרעגט‪" ,‬און ַאז עס קומט נישט קיין רעגן‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫"וואס טוסטו‪ ,‬ווען עס קומט נישט קיין רעגן אויף דיינע‬ ‫דאן פרעגט איהם דער רב‪ָ ,‬‬ ‫פאסט מען"‪ַ .‬‬ ‫נישט קיין רעגן‪ַ ,‬‬ ‫פעלדער?"‪ .‬ענטפערט דער איד‪ ,‬מיט זיין גרויס תמימות‪:‬‬ ‫ ביי מיר‪ ,‬ווען עס קומט נישט קיין רעגן‪ ,‬גיי איך ַארויס אויפ'ן פעלד‪ ,‬איך הייב‪-‬אויף מיינע הענט צום הימל‪ ,‬און‬‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


è

‫ תולדות‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

íòéãåäå ,ïäá åëæéù úåø÷éä åéúååöîá íçéìöäå íëéøãäå íäéúåìàùî ìë åâéùé øùàë çúô íäì çúôå ïë íâ åãéá øùà àåä êåøá åðîî åù÷áéù àåäå ,áåèì íéîùä úà äðòé àåä éë ,ïðåøñç ìë úìåëéäå úå÷ôúñää ïòðòæ úåëøá ïåà úåáåè éã ."úîàá åäåàø÷é øùà ìëì øòééæ èéåì ïåà úåìåòô òøòééæ èéåì ïùèðòî éã óéåà ìç øòã ïåà ,úåáùçî éã ïåô èéé÷ðééø ïåà õøàä èåâ øòééæ èìàååòâ ¨ èàä ¨ ,ïôàùàá © © ééæ èàä ¨ ñàåå ¨ øòôòùàá òðééæ èéî ïééæ çéìöî èëàîòâ © ééæ èàä ¨ øò ïåà ,äáåè øò ïåà ,ééæ ïéà ïééæ äëåæ ïìòåå ééæ ñàåå ¨ úååöî òøòééè øéè à© ééæ øàô © èðòôòòâ ïåà ïòååòâ òéãåî êéåà ééæ èàä ¨ íåö ïòâðåøòãàô ¨ òøòééæ òìà© ïìéôøòã ïòðò÷ ééæ éåæà© éåå íòã ïåô ïèòá ïìòåå ééæ ñàåå ¨ íòã êøåã ,ïèåâ òìà© àã ¨ ïòðòæ èðàä © ïééæ ïéà ñàåå ¨ ,ïòèùøòáéåà ìééåå ,ééæ èìäòô ñò ñàåå ¨ ñòìà© ïìòèùåöåö ïèéé÷ëéìâòî èôåø ñàåå ¨ íòðééà ïãòé øàô © ,ìîéä ïéà ïøòôèðò èòåå øò ."úîà ïà© èéî ïòèùøòáéåà íòã

áéìåö ,íåéä ãò úåìâ ïéà ïãééì øéî ."åùò éãé íéãéäå ïåô äåöî éã ïòååòâ íéé÷î èàä ¨ òùøä åùò ñàåå ¨ íòã áà ãåáéë úåöî ïåô íåé÷ ñ'åùò ,øòååù æéà .áà ãåáéë øò æà© ïâàæ¨ ì"æç éã éåå ,úåéðåöéçá øàð ¨ ïòååòâ êàã ¨ æéà øéî ïòåå øòãééì .÷çöé åö èðåä à© èâðòøáòâ èàä ¨ ìå÷ä" ,úåéðåöéçá øàð ¨ êéåà ñò æéà ,ïòðøòì ïåà ïòðòååàã © èùéð èîå÷ ñò øòáਠ,ìå÷ à© øàð ¨ èøòä'î ,"á÷òé ìå÷ "åùò éãé íéãéäå" øàôøòã © ,õøàä © ïåô ïùéðòôéè éã ïåô ,õøàä © èéî èðòååàãòâ © øòáਠïèìàåå ¨ øéî áéåà .ì"çø òùøä åùò ïåô úåøö ïãééì èôøàãòâ © èùéð øéî ïèìàåå ¨ .úåìâ ïéà

àçñéùô ïåô ì"öæ íðåá éáø ÷"äøä ÷åñt íòã óéåà èâàæ¨ (è"öøú úåãìåú ,úîà éøîàáå øùà úåøàáä ìëå" (åè ,åë) äøãñ øòâéèðééä øòã ïéà íéúùìô íåîúñ åéáà íäøáà éîéá åéáà éãáò åøôç - íúñ ïòååòâ æéà íéúùìô ïåô äôéì÷ éã ."øôò íåàìîéå ìäàîà ¨ © êàð ¨ ïåà ,èðøòìòâ ìäàîà ¨ © êàð ¨ - "íåîúñ" íéøáã) ÷åñt íòã óéåà ,ì"öæ íìåñä ìòá øòã èâàæ ¨ éåæà© ïäåèòâ ïáàä ¨ ééæ .úåéç ïéé÷ ïਠ,úåèùô à© èéî èðòååàãòâ © ïòðò'ùøã ì"æç éã ïåà ,"íëááì ìëá åãáòìå" (âé ,àé à© ïਠøòáਠ,ïäåèòâ èàä ¨ íäøáà ñàåå ¨ ñòìà© áéåà ìùî ã"ò .äìôú åæ ,íëááì ìëá åãáòìå (.á úéðòú) .úåéç ïâéã'úåéîéðt íòðééì÷ à© øò èéâ áéåà ,õìàä ¨ à© ïëòøáåö ìéåå ùèðòî à© ñàã ¨ èåè øò 'éôà© ,ïëòøáåö èùéð êéæ ñò èòåå õòæ éùøùî" ,äìôú ïâòåå (âìú äåöî) èáééøù êåðéç øòã åö ñò ïééæ çéìöî øò èòåå éåæàéåå © ,ìäàî ¨ òëéìèò úåáåèä éë ,íéîòô äáøä éúîã÷äù äî äåöîä ,äìéôú èéî æéà òáìòæ éã .õòæ ïñéåøâ ïééà èéî ,ïëòøáåö íááì áåèå íúåìåòô éôë íãà éðá ìò åìåçé úåëøáäå ïòååàã © ,ïòèùøòáéåà ï'øàô © àé¨ ïéåù èðòååàã © ïòî áéåà íúáåèá õôç íàøáù ìëä ïåãàå ,íúåáùçî øùåëå ,äçîù ìå÷á àáåî)

‫וואקסן פרוכט‬ ַ ‫זאל קענען‬ ָ ‫ ַאז עס‬,‫פאר'ן פעלד‬ ַ ‫האבן רעגן‬ ָ ‫דארף‬ ַ ‫ און איך‬,‫נישטא קיין רעגן‬ ָ ‫ ס'איז‬,‫"טאטע‬ ַ :‫זאג‬ ָ ‫איך‬ "!‫און תבואה‬ :‫זאגט איהם דער רב‬ ָ ?‫ אפשר ווילסטו יעצט אויך ַאזוי טוהן‬,‫ נו‬:‫ און אויסגערופן‬,‫ אויפגעהויבן זיינע הענט צום הימל‬,‫ארויסגעגאנגען אינדרויסן‬ ַ ַ ‫איז דער איד‬ ‫פאר די טייערע אידן‬ ַ ‫ אויב נישט‬,‫פאר וועמען וועסטו געבן רעגן‬ ַ ,‫טאטע אין הימל‬ ַ ‫ ליבער‬,‫ אבא רחימאי‬!?‫פון ירושלים‬ ‫האט ָאנגעהויבן רעגענען אין ירושלים אויף‬ ָ ,‫דאזיגע ווערטער‬ ָ ‫זאגן די‬ ָ ‫האט געענדיגט‬ ָ ‫נאך דעם ווי דער איד‬ ָ ‫באלד‬ ַ .‫שטארקן אופן‬ ַ ‫גאר‬ ָ ‫ַא‬ :‫האט ער אויסגעפירט‬ ָ ,‫האט געענדיגט דערציילן די מעשה‬ ָ "‫ווען דער "צמח צדק‬ ."‫שט'לעך‬ï ‫ ווייל זיי קענען נישט קיין "חסיד'ישע‬,‫שוט'ע אידן‬ï ‫האט מען ליב די תפילות פון‬ ָ ‫ אין הימל‬:‫געזאגט‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫קאריצער זי"ע‬ ָ ‫הרה"ק רבי פנחס'ל‬ ‫ סיי ווען ער‬,‫קאסט הונדערט רובעל‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫האבן ַאן ָאנצוג‬ ָ ‫דארף‬ ַ ‫ סיי ווען ער‬,‫טאטן‬ ַ ‫ ַא קינד בעט ַאלעס פון זיין‬...‫רוטות‬ï ‫האבן צוויי‬ ָ ‫דארף‬ ַ https://telegram.me/Publications_MM


‫קוואל ‪ -‬תולדות‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫‪ñòìà© ï'ìòåô'ñéåà ïòî ïò÷ éåæà© ïåà ,õøàä‬‬ ‫‪© ïöðàâ‬‬ ‫‪© ï'èéî‬‬ ‫‪.èòá ïòî ñàåå‬‬ ‫¨‬

‫‪é‬‬

‫וידו אוחזת בעקב ‪ -‬טוהן וואס מען דארף‪ ,‬אפי' מען‬ ‫זעהט נישט וויאזוי מען וועט דערגרייכן‬

‫‪øòèøòåå éã óéåà "ìàøùé éøáã" ÷"äôñ ïéà èééèù ñò‬‬ ‫‪,'åâå äáø÷á íéðáä åööåøúéå" (áë ,äë) é"ùø ïåô‬‬ ‫‪æà© ,"úàöì ñëøôî á÷òé äøåú éçúô ìò úøáåò äúéäùë‬‬ ‫‪åàåå æéåä à© ïåô øéè éã ééá ïòâðàâòâëøåãà‬‬ ‫©‬ ‫‪© æéà ä÷áø ïòåå‬‬ ‫‪ïôøàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪êéæ á÷òé èàä‬‬ ‫‪¨ ,äøåú èðøòìòâ èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫©‪.ïòðøòì ïééâåöñéåøà‬‬

‫‪èáééøù "íéãøç" øòã‬‬ ‫‪óñëì óøöî" (àë ,æë éìùî) ÷åñt ï'ôéåà (å"î ,ã"ô‬‬ ‫‪ïåô ïçåá øòã æéà óøöî ,"åììäî éôì ùéàå áäæì øåëå‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ - ùéàå .øòáìéæ ïåô ïçåá øòã æéà "øåë" ïåà ,ãìàâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪éôì" :õåøéú øòã æéà ?ùèðòî íòðåô øòèñòî øòã æéà‬‬ ‫‪© øò éåå èéåì - "åììäî‬‬ ‫‪êàã‬‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫‪¨ á÷òé ùèàë‬‬ ‫‪¨ æà© ,"ìàøùé éøáã" øòã èáééøù íòã ïòðò÷øòã ïò÷'î .èðòååàã‬‬ ‫‪æéà øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,åùò ìééåå ïééâñéåøà© èðò÷òâ èùéð‬‬ ‫‪.àé äìôú ïééæ èéåì ùèðòî‬‬ ‫)‪úåáà äðåé åðéáø ë"ëå ,ïéùåáë éøáã ,ä"ô‬‬

‫אמאהל געפרעגט דעם "חזון איש" זצ"ל‪ ,‬ווי ַאזוי מ'קען וויסן אויף ַא בחור אויב ער איז ַא ירא‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫יא‪ַ .‬א איד ָ‬ ‫דאווענט‪.‬‬ ‫'זאל קוקן ווי ַאזוי דער בחור ַ‬ ‫האט דער "חזון איש" געענטפערט‪ ,‬מ ָ‬ ‫שמים‪ָ .‬‬ ‫באן‪ ,‬אויפ'ן‬ ‫געוואלט בויען די שינעס פון דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫באהערדע‬ ‫האבן די ַ‬ ‫רוסלאנד‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫באן אין‬ ‫'האט געבויט די ערשטע ַ‬ ‫ווען מ ָ‬ ‫פארשידענע שתדלנות בטל צו‬ ‫'האט ‪ï‬רובירט מיט ַ‬ ‫פארשטענדליך‪ַ ,‬אז מ ָ‬‫ציון פון הרה"ק בעל התניא זי"ע‪ .‬זעלבסט ַ‬ ‫‪ï‬לאן‪.‬‬ ‫מאכן דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫ארא‪ ï‬פון דרך הישר‪.‬‬ ‫ארגאניזירער פון די בוי ַארבעט‪ ,‬איז געווען ַא איד וועלכער איז ליידער ַ ָ‬ ‫איינער פון די הוי‪ï‬ט ָ ַ‬ ‫'האט איהם‬ ‫‪ï‬לאן‪ .‬מ ָ‬ ‫‪ï‬ארשוין‪ ,‬צו רעדן מיט איהם צו ענדערן דעם ַ‬ ‫דעלעגאציע צו דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫ארא‪ï‬געשיקט ַא‬ ‫האט מען ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫חברה‪-‬מאן‬ ‫ַ‬ ‫האט דער‬ ‫וואס עס מיינט ַא צדיק‪ ,‬לקדושים אשר בארץ המה‪ָ .‬‬ ‫‪ï‬ראבירט אויפקלערן ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס בעסער פון אייך‪ .‬אויב איר וועט מיר‬ ‫דארפט איר מיר נישט דערציילן‪ .‬איך ווייס ָ‬ ‫וואס ַא צדיק מיינט‪ַ ,‬‬ ‫ ָ‬‫‪ï‬לאן‪ ,‬נישט צו בויען די שינעס אויפ'ן קבר פונעם בעל התניא‪.‬‬ ‫זאך‪ ,‬וועל איך ענדערן דעם ַ‬ ‫עלערדיגן איין ַ‬ ‫געגאנגען ַאזוי ווייט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫געדאווענט‪ .‬עס איז‬ ‫ַ‬ ‫האט ער נישט געלערנט און נישט‬ ‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז ַאלס בחור ָ‬ ‫און ער ָ‬ ‫פאטער‪ ,‬וועלכער איז‬ ‫האט זיין ָ‬ ‫געוואלט גיין אין דער ַארמיי‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫יאהר‪ָ ,‬‬ ‫צוואנציג ָ‬ ‫געווארן ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאז ווען ער איז ַאלט‬ ‫זאל גיין אין מיליטער‪,‬‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ער איז מסכים ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫קארלינער זי"ע‪ ,‬איהם‬ ‫געווען ַא חסיד פון הרה"ק רבי שלמה ַ‬ ‫קארלינער‪.‬‬ ‫פאהרן מיט איהם צו זיין רבי'ן‪ ,‬רבי שלמה ַ‬ ‫זאל פריהער ָ‬ ‫ָאבער ער ָ‬ ‫קארלינער‪ .‬זיי זענען ָאנגעקומען‬ ‫באן צו רבי שלמה ַ‬ ‫געפאהרן מיט דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט מסכים געווען‪ ,‬און זיי זענען‬ ‫דער זוהן ָ‬ ‫אריינגעגאנגען צום רבי'ן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫פאטער תיכף ומיד ַ‬ ‫קארלינער‪ ,‬איז זיין ָ‬ ‫פארטאג‪ ,‬און זייענדיג ַא מקורב ביי רבי שלמה ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫ארא‪ ï‬אין‬ ‫ש‪ï‬אצירט ַארויף און ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫קארלינער‬ ‫האבן זיי געזעהן ווי רבי שלמה ַ‬ ‫מיטנעמענדיג זיין זוהן‪ַ .‬אריינקומענדיג‪ָ ,‬‬ ‫פאר'מח'ט אין הייליגן דביקות‪.‬‬ ‫צימער‪ַ ,‬‬ ‫דאך גיין אין‬ ‫דארף ָ‬ ‫לאמיר גיין‪ ...‬איך ַ‬ ‫טאטע‪ָ ,‬‬ ‫פאטער‪" ,‬נו‪ַ ,‬‬ ‫פאר זיין ָ‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער בחור‬ ‫ווארטענדיג ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫נאך‬ ‫צואווארטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאכט‪ ,‬וועלן מיר שוין‬ ‫גאנצע ַ‬ ‫געפאהרן ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫"אז מיר זענען‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫פאטער‬ ‫האט זיין ָ‬ ‫מיליטער!"‪ָ .‬‬ ‫קארלינער צום בחור‪ ,‬און גיט איהם ַא זעץ אין בויך‪ ,‬אויסשרייענדיג‪:‬‬ ‫ַאביסל‪ַ ."...‬אזוי שטייענדיג‪ ,‬קומט צו רבי שלמה ַ‬ ‫דאך" וועסטו זיין גרייט תשובה צו טוהן‪.‬‬ ‫זאגן‪" ,‬אפשר ָ‬ ‫האט געמיינט צו ָ‬ ‫דאך?!"‪ .‬ער ָ‬ ‫דאך?! אפשר ָ‬ ‫"אפשר ָ‬ ‫האט שוין מער‬ ‫געגאנגען ש‪ï‬עטער אין דער ַארמיי‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע‬ ‫‪ï‬ארשוין אויסגעפירט‪ַ ,‬אז ער איז ַ‬ ‫האט דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫מ'טאר נישט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫זאך ָ‬ ‫געוואלט טוהן ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫מאהל ווען ער ָ‬ ‫נישט געש‪ï‬ירט ַא טעם אין ַאן עבירה‪ ...‬יעדעס ָ‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט איהם‬ ‫קארלינער ָ‬ ‫וואס רבי שלמה ַ‬ ‫דאך"‪ָ ,‬‬ ‫האבן דערפון‪ ,‬ווייל די ווערטער "אפשר ָ‬ ‫ער נישט געקענט הנאה ָ‬ ‫'טאר נישט‪.‬‬ ‫וואס מ ָ‬ ‫זאכן ָ‬ ‫האבן פון די ַ‬ ‫געלאזט הנאה ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן איהם נישט‬ ‫ָ‬ ‫וואס זענען געקומען שתדל'ען ביי איהם נישט צו פירן די‬ ‫האט אויסגעפירט צו די שתדלנים‪ָ ,‬‬ ‫חברה‪-‬מאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫און דער‬ ‫שינעס העכער דעם ציון פונעם בעל התניא‪:‬‬ ‫דארט די שינעס!‬ ‫דאך"‪ ...‬וועל איך נישט בויען ָ‬ ‫ארא‪ï‬נעמען דעם "אפשר ָ‬ ‫ אויב ער וועט מיר ַ ָ‬‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫קוואל ‪ -‬תולדות‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫‪àé‬‬

‫‪íéà èîå÷ ïèéîðéà ïåà ,ìãðàä‬‬ ‫‪© ïåô úåãøéè òðòãéùøàô‬‬ ‫©‬ ‫©‪,ïòðøòì ïééâ åö êéæ ètåèù øò ïåà äáùçî òèåâ à© ïééøà‬‬ ‫‪øò èøòåå ,ïòðøòì ïééâ èùéð ùéè÷àô‬‬ ‫‪© ïò÷ øò ùèàë‬‬ ‫‪¨ æéà‬‬ ‫‪.áé øàôøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪èáéåìòâ‬‬

‫‪èìòèùøàô‬‬ ‫‪© èàä‬‬ ‫‪¨ ,ïøòåå åö ïøéåáòâ øòèùøò øòã ïòååòâ‬‬ ‫‪á÷òé æéà ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © ,éåæà© áéåà ïåà ,íäéà øàô‬‬ ‫‪© âòåå íòã‬‬ ‫‪ìééåå ,èñéæîåà èùéð ñò æéà úîàá øàð‬‬ ‫‪¨ ?èñéæîåà ïôàìòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪óéñëã ïàî ìë" (:èñ ,çð úùøô) ÷"äåæ ïéà èééèù ñò‬‬ ‫‪åäéà àçáù ,ìåëé àìã áâ ìò óà ,òãðîìå àìëúñàì‬‬ ‫‪¨ ùèðòî øòãòé ."äéì ïéçáùî àìëå äéìéã‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ ì"öæ áåìòìî éëãøî äùî éáø ÷"äøä æ"àà åö èñåìâ ñàåå‬‬ ‫‪èùéð‬‬ ‫÷‪ïò‬‬ ‫‪øò‬‬ ‫‪ùèàë‬‬ ‫‪¨ æéà ,ïòèùøòáéåà íòã ïñéåå ïåà ïòæ‬‬ ‫‪äøãñ øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt íòã óéåà èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪.øàôøòã‬‬ ‫©‬ ‫¨‪èáéåìòâ øò èøòåå ,åöøòã ïòîå÷ðà‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫)‪¨ ä"ò åðéáà á÷òé ,"åùò á÷òá úæçåà åãéå" (åë ,äë‬‬ ‫‪æà© ïäòæòâ èàä‬‬ ‫‪¨ øò ìééåå ,åùò ïåô ñåô íòã ètàëòâðà‬‬ ‫‪© ¨ åùøé úåáà äùòî ïëå" :"ìàøùé éøáã" øòã èáééøù‬‬ ‫‪,æéà èùt øò'èåùt øòã .øòèùøò øòã ñéåøà© èééâ øò àùîä úåãøéèá ó÷åî úåðçá ãîåòù ,íéðá‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ øò ïåà ,øåëá øòã ïééæ èìàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ á÷òé æà© úàöì ñëøôîå äáåè äáùçî åì àá êë êåúáå ,ïúîå‬‬ ‫‪,øòååù æéà éåæà© áéåà .øòäéøô ïééâñéåøà© èìàååòâ‬‬ ‫‪¨ øòáéøòã ."äéìéã àåä àçáù ,úàöì ìåëé àìã áâ ìò óàå ,äøåúì‬‬ ‫‪,ïñéåøãðéà ïéåù æéà åùò æà© ïäòæòâ èàä‬‬ ‫‪¨ á÷òé áéåà ,èð'ùøéòâ øòãðé÷ á÷òé ïáàä‬‬ ‫‪¨ äãî òâéãìàååòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪øòã ïåà‬‬ ‫‪ïéåù êàã‬‬ ‫‪¨ æéà øò ?ñåô ïééæ ètàëòâðà‬‬ ‫‪© ¨ øò èàä‬‬ ‫‪¨ ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © èéî ïòîåðòâîåøà© èôòùòâ ïéà èééèù ãéà à© ïòåå‬‬

‫אמאהל‬ ‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז אין זיין יוגענט איז ער ַ ָ‬ ‫יב‪ .‬הרה"ח ר' אלטר קרוג ז"ל‪ ,‬מחסידי ראחמיסטריווקא בירושלים‪ָ ,‬‬ ‫געהאט ַא שאלה אין הלכות מקוואות‪ ,‬און דער‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫טאטע ָ‬ ‫צאנז‪ ,‬ווייל זיין ַ‬ ‫פאטער קיין ַ‬ ‫געפאהרן מיט זיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫צאנזער רב איז געווען ַא יחיד בדורו‪ ,‬בפרט אין הלכות מקוואות‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫פאטער‬ ‫פארטראכט‪ .‬ר' אלטר'ס ָ‬ ‫ַ‬ ‫צאנזער רב זי"ע שטייט אין צימער ַ‬ ‫האבן זיי געזעהן ווי דער ַ‬ ‫נאכ'ן געבן שלום‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫טראכט ַאריין אין זיין‬ ‫צאנזער רב ַ‬ ‫האבן געמיינט ַאז דער ַ‬ ‫פארגעשלאגן זיין שאלה אין מקוואות‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫באלד ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט‪" :‬שאם יפתח אחד מהם או יסתם אחד מהם"‪ ...‬דער‬ ‫צאנזער רב ָ‬ ‫האבן זיי געהערט ווי דער ַ‬ ‫שאלה‪ï .‬לוצלינג ָ‬ ‫וואס ר' אלטר'ס‬ ‫האט אפילו נישט געהערט ָ‬ ‫זאגן די ברכה פון "אשר יצר"‪ ,‬און ער ָ‬ ‫געהאלטן אינמיטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫צאנזער רב ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט געפרעגט אין הלכות מקוואות‪.‬‬ ‫פאטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאטער‪:‬‬ ‫געזאגט צו ר' אלטר'ס ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫מאכן די ברכה‪ָ ,‬‬ ‫האט געענדיגט ַ‬ ‫צאנזער רב ָ‬ ‫ווען דער ַ‬ ‫ זייער גוט ַאז דו ביזט געקומען‪ ,‬ווייל "אשר יצר" איז ַא ברכה‪ ,‬און "ונתנה תוקף" איז נישט ַא ברכה‪.‬‬‫מ'מאכט‬ ‫ַ‬ ‫זאגן‪ ,‬דו ביזט נישט געקומען אויף ראש השנה‪ָ ,‬אבער דו ביזט געקומען זעהן ווי ַאזוי‬ ‫האט געמיינט צו ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫צאנזער רב‪ ,‬זיין שאלה אין הלכות מקוואות‪,‬‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫פארגעשלאגן ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאטער ָ‬ ‫האט ר' אלטר'ס ָ‬ ‫דערנאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַא ברכה "אשר יצר"‪.‬‬ ‫האט איהם געענטפערט ַא תשובה‪.‬‬ ‫צאנזער רב ָ‬ ‫און דער ַ‬ ‫צאנזער רב צום קינד‪ַ ,‬אלטר‪ ,‬און פרעגט איהם‪:‬‬ ‫דערנאך דרייט זיך אויס דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז מיט דיר?‬ ‫ און ָ‬‫האט ר' אלטר געענטפערט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫זאל מצליח זיין אין לערנען‪.‬‬ ‫ איך בעט ַא ברכה‪ַ ,‬אז איך ָ‬‫צאנזער רב זיך ָאנגערופן‪:‬‬ ‫האט דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫ אויב דו וועסט וועלן‪ ,‬וועסטו מצליח זיין!‬‫דאס קינד אלטר געענטפערט‪:‬‬ ‫האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף איך נישט ַא ברכה פונעם רבי'ן‪...‬‬ ‫ אויב איך וועל וועלן לערנען‪ַ ,‬‬‫האט‬ ‫צאנזער רב ָ‬ ‫פאר זיין חוצ‪ï‬ה‪ָ ,‬אבער דער ַ‬ ‫דערלאנגען צוויי ‪ï‬עטש ַ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האט איהם‬ ‫פאטער ָ‬ ‫זיין ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫איהם‬ ‫דארף ער נישט ַא ברכה פון מיר!‬ ‫דאך ריכטיג‪ .‬אויב ער וועט וועלן לערנען‪ַ ,‬‬ ‫זאגט ָ‬ ‫לאז אים צורוה‪ ,‬ער ָ‬ ‫ ָ‬‫'דארף ָאבער וועלן לערנען און דינען‬ ‫דאס איז די לויב פון ַא איד‪ַ ,‬אז ער וויל כסדר טוהן דעם רצון הבורא‪ .‬מ ַ‬ ‫ָ‬ ‫דעם אויבערשטען‪.‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫ תולדות‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

áé

äðùî èùéð ìàæ¨ ùèðòî à© æà© ,øîåçå ì÷ ïåà úåøøåòúä åìéôà© èàä ¨ ÷çöé ìééåå ,úåáà òðééæ ïåô êøã íòðåô ïééæ ñàåå ¨ ñîòðåøá éã ïåô ïòîòð éã ïøòãðò èìàååòâ ¨ èùéð ,øîåçå ì÷ à© ñàã ¨ æéà .ïôåøòâðਠèàä ¨ íäøáà øòèàô ¨ ïééæ ïèìàä © åö ,úåáà éã ïåô âòåå ïéà ïøéô êéæ óøàã'î © æà© ñ'÷çöé æéà øàôøòã © øùôà ïåà ,øñåî ïåà íéâäðî òøòééæ ïåà ñ'íäøáà éåå éåæà© ,ïøàååòâ ¨ èøòãðòòâ èùéð ïòîàð ¨ èàä ¨ øò æà© úåëæ íòã èàäòâ © èàä ¨ øò ìééåå ,ñ'á÷òé èàä ¨ øòèàô ¨ ïééæ ñàåå ¨ ïòîòð éã ïåô èøòãðòòâ èùéð .ãé ñîòðåøá éã ïôåøòâðà¨

ïò÷ ?åöøòã ïäåè èùéðøàâ ¨ ïéåù ïò÷ á÷òé ïåà ,ïñéåøãðéà ?ïôòìù÷éøåö ïòã íäéà øò

ï'éáø øò÷öà÷ ¨ ïåô èâðòøáòâ èøòåå ñò ,õåøéú øòã æéà ééñ ,úåéðçåøá ééñ òâåð æéà úåìãúùä æà© ,ì"öæ æéà áöî ïééæ éåå íåøà© êéæ è÷å÷ ùèðòî à© .úåéîùâá íäéà èäòæ ñò ïåà ,åðéìò àì ,úåéîùâá øòãਠ,úåéðçåøá øòã èàä ¨ .ïôìòä ñòtò ïò÷ úåìãúùä ïééæ éåå ñéåà èùéð æà© ïééà êéæ èãòø ùèðòî øòã æà© ,èâàæòâ ¨ éáø øò÷öà÷ ¨ ,úåòè à© æéà'ñ øòáਠ.ïôìòä ñòtò ïò÷ úåìãúùä ïééæ ïäåè óøàã'î © ,èùéð ò÷àè © èôìòä úåìãúùä éã ïëàî © ïñééäòâ èàä ¨ øòèùøòáéåà øòã ìééåå úåìãúùä ‫ די משמרת פון דער אויבערשטער‬- ‫וישמר משמרתי‬ "‫"חסד‬ ïôìòä øéã èòåå íìåò ìù åðåáø øòã øòáਠ,úåìãúùä .èééæ ïééæ ïåô øåâ" (ã-â ,åë) ÷åñt íòã óéåà èáééøù "åðøåôñ" øòã êòøæìå êì éë ,êëøáàå êîò 'éäàå úàæä õøàá æéà åùò æà© èäòæ øò .äðååë ñ'á÷òé ïòååòâ æéà ñàã ¨ èâàæòâ ¨ èàä ¨ ò"ùáø øòã ,"'åâå ìàä úåöøàä ìë úà ïúà èùéð èøòåå ãéà à© øòáਠ,ïñéåøãðéà ïéåù øéã êéà ìòåå ãðàì © øòã ïéà ïéåàåå ,åðéáà ÷çöé øàô © èàä ¨ íòã ïâòåå ïåà ,úåìãúùä èåè ãéà à© .ïøéåìøàô © òðééã èéî øéã øàô © ãðàì © íòã ïáòâ ìòåå êéà ,ïùèðòá åðéáà á÷òé ïåô äìåòt éã .ñåô ñ'åùò ètàëòâðà © ¨ øò øùà á÷ò" ,øòãðé÷ òðééã ïøòîøàô © ìòåå êéà ïåà ,øòãðé÷ íäéà èàä ¨ åùò æà© ,ïäåèòâôéåà óåñ íåö ò÷àè © èàä ¨ éúå÷ç éúååöî éúøîùî øåîùéå ,éìå÷á íäøáà òîù .âé äøåëá éã èôéå÷øàô © åö èøòäòâåö èàä ¨ íäøáà ìééåå ?ñàååøàô ¨ © ,"éúåøåúå ‫ נישט משנה זיין‬- ‫כשמות אשר קרא להם אביו‬ ïåà íé÷åç úååöî òðééî ïèéäòâtਠèàä ¨ øò ,ìå÷ ïééî ‫מדרך האבות‬ ,ïåùì òâéã'àøåî à© åðøåôñ éã èáééøù .úåøåú òðééî úéùàøá) ÷åñt ï'ôéåà (ïåàâ íùá) èáééøù "ééçá åðéáø" øòã ,éì úãçåéîä úøîùîä ãéîú äùò ,éúøîùî øîùéå" ,'åâå íéîä úåøàá úà øåôçéå ÷çöé áùéå" (çé ,åë 'ä úåçøåà ìë (é ,äë íéìäú) åøîàë ,ãñç ìåîâì àéäù ÷çöé ."åéáà íäì àø÷ øùà úåîùë úåîù íäì àø÷éå àø÷ øùàë äùò äæå ,êøãá íéàèç úåøåäìå ,úîàå ãñç ééæ èàä ¨ øò ïåà ,ñîòðåøá éã ïáàøâòâ ¨ èàä ¨ åðéáà æéà ñàåå ¨ úøîùî íòã ïäåèòâ èàä ¨ øò ."'åâå 'ä íùá .ïáòâòâ ééæ èàä ¨ øòèàô ¨ ïééæ ñàåå ¨ ïòîòð éã èéî ïôåøòâðਠèéî ãñç ïäåè åö ,æéà ñàã ¨ ñàåå ¨ ,øéî øàô © èâéöðééàòâ èàä ¨ ÷çöé æà© ïñéåå æðåà èæàì ¨ äøåú éã ñàåå ¨ íòã ïåô .ïãéà òøòãðà© øòèàô ¨ ïééæ ñàåå ¨ ïòîòð éã èéî ñîòðåøá éã ïôåøòâðਠúåëæá äìú ÷çöéì äðä" :øòèééåå "åðøåôñ" øòã èáééøù æéà ñàã ¨ æà© ñéåà èæééåå ,ïôåøòâðਠééæ èàä ¨ íäøáà úà éúéáøäå åøîàá ,äèîì ïëå ,äúò íéøçà à© æéà ñò ïåà ,úåëæ à© éåå íäéà øàô © ïøàååòâ ¨ èðòëòøòâ ‫טוהן‬ï‫ נישט ָא‬,‫ טוהן‬,‫ נישט אויפטוהן‬,‫ "טוהן‬:‫געזאגט‬ ָ ‫אמאהל‬ ָ ַ ‫האט‬ ָ ‫ ַא איד‬.‫יג‬ ...‫נאכטוהן‬ ָ ‫ נישט‬,‫טוהן‬ ‫ די אותיות‬,‫‡( לייענען זיך הין און צוריק‬Ï ,ÊÎ , È˙˘¯Ù) "‫ ַאז די ווערטער "ויבא לאביו‬,‫נאכגעזאגט‬ ָ ָ ‫האבן שוין‬ ָ ‫ מיר‬.‫יד‬ ‫וואס איז מקיים כיבוד אב ואם‬ ָ ‫ ַאז דער מענטש‬,‫דאס קומט צו לערנען‬ ָ ."‫ זענען אויך "ויבא לאביו‬,‫צוריקוועגס‬ .‫זאלן איהם מכבד זיין ווי געהעריג‬ ָ ‫ איז זוכה ַאז אויך זיינע קינדער‬,‫ווי געהעריג‬ ‫האט איהם‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫ צו ַא מלמד‬,‫האט דער גערער רבי בעל "פני מנחם" זצ"ל געענטפערט בדרך צחות‬ ָ ‫זאך‬ ַ ‫ַאן ענליכע‬ ‫געזאגט צו דעם‬ ָ "‫האט דער "פני מנחם‬ ָ .‫שלאגן כסדר איינעם פון די קינדער‬ ָ ‫ ַאז די יונגלעך פון זיין כיתה‬,‫דערציילט‬ ‫פארקערט ווערט עס‬ ַ ,‫ לייענט זיך ַאהין און צוריק‬,"‫ווארט "והכהו‬ ָ ‫דאס‬ ָ ‫ ַאז‬,‫פאר די קינדער‬ ַ ‫זאגן‬ ָ ‫זאל‬ ָ ‫ ַאז ער‬,‫מלמד‬ .‫שלאגט מען זיך ַאליין ח"ו‬ ָ ‫'שלאגט ַא צווייטן‬ ָ ‫ ַאז אויב מ‬,‫דאס קומט אונז צו לערנען‬ ָ ."‫געזאגט "והכהו‬ ָ ,(t‡˜ » Ô‡» ‰ÂˆÓ ‡« Ô‰ÂË Ë˘È

χÊ'Ó » ,Ë ÈÈÓ Ò‡„) »

https://telegram.me/Publications_MM


âé

‫ תולדות‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

èàä ¨ øàôøòã © ,øòãðé÷ òðééæ åö øòáéøà© èùéð ïòééâ úåòã ïëù ìë ,á÷òéì øîà ïë àìå ,éãáò íäøáà øåáòá êòøæ áéåà ïòæ åö ,úåãî òøéà ïéà à÷ååã ïòååòâ ÷ãåá øéà øò ,'ä íùá àåø÷ì ÷çöé øøåòúäù íãå÷ äéä äæå ,íäøáàì .úåãî òèåâ èàä ¨ éæ .'ä êåøá äúò äúà 'åâå øîàð 'ä íùá àø÷ù øçà ìáà øùàë úåáéø éøáãå íéàð÷î úåàìú ãåò åäåàöî àìå ïâòåå (éðòì äàåìä úåöî - åñ äåöî) èâàæ¨ êåðéçä øôñ øòã éë ,ììë íéøçà úåëæá äìú àì á÷òéì íðîà .äðåùàøá øàô © éìë à© èøòåå ùèðòî øòã æà© ,íéãñç úåìéîâ úà úòã ãîììå ãåîìì íéìäà áùåé åéøåòðî íðîà àåä .ãéà ïèééååö à© èéî ñèåâ èåè øò ïòåå ïàã © øàð ¨ ,äëøá éã 'ä ù÷áî ìë äìò íùù øáòå íù éìäàá èøôá ,íòä ïäåè åö ïìéåôàá © æðåà øòèùøòáéåà øòã èàä ¨ øàôøòã © èòåå øò æà© èâàæòâ ¨ èàä ¨ øòèùøòáéåà øòã ."÷ôñ éìá .æðåà èéî ñèåâ ïäåè ìéåå øò ìééåå ,òøòãðà© èéî ñèåâ íäøáà ñàåå ¨ íòã ïåô úåëæ ïéà øàð ¨ ,÷çöé èéî ñèåâ ïäåè èøòåå ,ïøòãðà© ïà© èéî ãñç èåè'î ïòåå æà© ,ñéåà èîå÷ ÷åñt øòã èâàæ¨ éåæà© ïåà ,ïòèùøòáéåà íòã èðéãòâ èàä ¨ íòã èéî ïåà ,äëøá éã ïééæ åö ìá÷î éåàø éìë à© ïòî ,øòèòtù øàð ¨ ,"éãáò íäøáà øåáòá" (ãë ,åë) øòèééåå øòèùøòáéåà øòã ìééåå ,'ä ãñç íòã íéìùî ïòî æéà èøòåå ,"'ä íùá" ïôåøòâ ïééìà© èàä ¨ ÷çöé ñàåå íòãëàð .ùèðòî ï'ôéåà ñèåâ ïééæ òétùî ìéåå .íäøáà øòèàô ¨ ïééæ ïåô úåëæ øòã èðàîøòã © èùéð øòî äáøä úåøäæàäå" :"êåðéç" øòã èáééøù øòèééåå íäéà èàä'î ¨ æà© èùéð ììëá øéî ïòðéôòâ á÷òé ééá åøîàù ,äéìò äëøáì íðåøëæ åðåøéäæäù èùéð éàãååà© ïåà ,ïèàè © ïééæ ïåô úåëæ ïéà èðàîøòã © õ÷åùîå çìàðå áòúðå ñàîðå ÷çåøî íãàäù (.çñ úåáåúë) ãìàáéåå © æéà ïåôøòã äáéñ øòã ,ä"ò åðéáà íäøáà ééá åì ùé íà ,äøæ äãåáò ñåàéîë åñåàéî úåéäì áåø÷ù ãò èàä ¨ øò ,ãñçä ãåîò øòã ïòååòâ æéà åðéáà íäøáà êøáúîå íçåøîå áäàðå ãîçð äîëå ,åæ äåöîî åãé êùåîå øò æéà ,èìòåå òöðàâ © øòã øàô 'ä íùá ïôåøòâñéåà æðåà ïáàä ¨ ì"æç éã .'åëå "äá ÷éæçîä úåëøá äîëá åìéôà© úåëæ à© íäéà ïéà ïééæ äìåú ìàæ¨ ïòî éåàø ïòååòâ ïåà èøòèééååøòã ïåà ñåàéî éåå ,íòã ïâòåå èðòøàååòâðà ¨ ¨ áùåé" à© ïòååòâ æéà åðéáà á÷òé øòãéåå .ïòèééååö à© øàô © ãñç èùéð èåè øò áéåà ùèðòî øòã æéà'ñ èìò÷òøàô © éã ïéà èøôá ,òøòãðà© èéî äøåú ïòðøòì åö ,"íéìäà ïåà èáéìàá © ïåà è'îòè'àá © éåå ïåà ,ïèééååö à© èéî øòãòé ïòîå÷òâ æéà èøàã ¨ ñàåå ¨ ,øáòå íù ïåô ïèìòöòâ ñàåå ¨ ùèðòî øòã æéà ñò ,úåëøá êàñ © à© èéî èùèðòáòâ èàä ¨ øò ïåà ,ïòèùøòáéåà íòã èëåæòâ èàä ¨ ñàåå ¨ øòðééà .ïùèðòî òøòãðà© èéî ñèåâ àé¨ èåè êéåà øò æéà ,ïòîòìà© èéî èðøòìòâ ïåà ãñç ïäåèòâ ¨ .ïééìà© íäéà ïéà úåëæ ïééæ äìåú ìàæ¨ ïòî éåàø ïòååòâ ïâòåå êåðéç øòã èáééøù (çòú äåöî) èøਠøòãðà© ïà© óéåà øàð ,äîéîú äìåò ïà© ïòååòâ æéà øò åìéôà© ñàåå ¨ åðéáà ÷çöé êéìò èéìùú ìà" ,äìîç ïåà úåáéãð ïåô äãî éã øàð ¨ ñàåå ¨ ,ãñç ïåô äãî øòã èìäòôòâñéåà øòáਠèàä ¨ úãîá íéðô ìë ìò êááì ïëä ìáà ,äìáðäå úåìéëä úãî øò èàä ¨ ,'ä íùá àø÷éå ïòååòâ æéà ñò ñàåå ¨ íòãëàð ¨ ïåøñç øáãá êì äéäéù áåùçú ìàå ,äìîçäå úåáéãðä .ïééìà© åúåëæá ïééæ äìúð åö ïòååòâ äëåæ êéåà åúëøá êì äôéå ,'ä êëøáé àåää øáãä ììâá éë ,êðåîî èùéð èñìàæ¨ åã ."óñëå áäæ ìù úåøöåà äîëî ïè÷ òâø à© èëàîòâ © èàä ¨ øò æà© ,øæòéìà ééá ò÷àè © ïòðéôòâ øéî øàð ¨ ,èôàùâøà÷ © © ïåô äãî éã øéã óéåà ïâéèìòååòâ ïæàì ¨ ïåà úåãî úìòá à© æéà éæ áéåà ,ä÷áø ïâòåå ïîéñ ,úåðîçø ïåô äãî éã èéî õøàä © ïééã ïèééøâåö èñìàæ¨ åã .ãñç úìòá èìòâ ïìòô øéã èòåå ñò æà© ïòðééî èùéð èñìàæ¨ åã ïåà êéã øòèùøòáéåà øòã èòåå úåëæ íòã ïéà ìééåå ,íòã ïåô óéåà ïîéñ ñ'øæòéìà æà© ,úåùøã òðééæ ïéà èâàæ¨ ï"ø øòã ïééà åìéôà© äëøá ïééæ øéã øàô © èåâ æéà ñò ïåà ,ïùèðòá éã ìééåå ,úåãî òøéà óéåà à÷ååã ïòååòâ æéà ä÷áø .åè øòáìéæ ïåà ãìàâ ¨ ïåô úåøöåà êàñ © à© ïåô ,òâø òðééì÷ øòáਠ,øòãðé÷ òðééæ åö øòáéøà© ïòééâ ùèðòî à© ïåô úåãî

‫פאר די מענטשן פון‬ ַ ‫לל זיין‬ï‫געלאזט אברהם אבינו ע"ה מת‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫ ַאז דער אויבערשטער‬,‫ עס ווערט געברענגט‬.‫טו‬ ‫דעמאלס‬ ָ ‫כאטש די תפלה פון אברהם איז‬ ָ ,‫ און ַאזוי ווייטער‬,(„Î ,ÁÈ ˙È˘‡¯·) '‫ אולי יש חמשים צדיקים וגו‬,‫סדום‬ https://telegram.me/Publications_MM


‫קוואל ‪ -‬תולדות‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬ ‫‪,â øòù) ì"æ äðåé åðéáøì äáåùú éøòù ïéà èééèù ñò‬‬ ‫‪,åîòì áåè úùéøãá çåøèì íãà áééç" (âé úåà‬‬ ‫‪,øéùò íàå ìã íà åøéáç úð÷ú ìò åùôð ìîòá ãå÷ùìå‬‬ ‫‪."íãàä ïî íéùøãðä ïîå íéø÷éä ïîå úåøåîçä ïî úàæå‬‬ ‫‪äáåè ñ'øáç ïééæ øàô‬‬ ‫‪© ïòäéîàá‬‬ ‫‪© êéæ óøàã‬‬ ‫‪© ùèðòî øòã‬‬ ‫‪ïåà ,êééø æéà øò áéåà ééñ ,íéøਠæéà øò áéåà ééñ ,ïâòåå‬‬ ‫‪øòèùøòáéåà øòã ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïëàæ© òèñáøàä‬‬ ‫‪© éã ïåô æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪æè‬‬ ‫‪. ùèðòî íòðåô èøòãàô‬‬ ‫¨‬

‫כמים פנים אל פנים כן לב האדם לאדם ‪ -‬די שפיר פון‬ ‫אהבה פון איינעם צום צווייטען‬

‫‪ï'ôéåà èâàæòâ‬‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫‪¨ ì"öæ øòðéæàìàåå‬‬ ‫‪¨ ¨ íééç éáø ïåàâä‬‬ ‫‪éçà ïáì ìà êì çøá íå÷å" (äî-âî ,æë) ÷åñt‬‬ ‫‪úîç áåùú øùà ãò íéãçà íéîé åîò úáùéå ,äðøç‬‬ ‫‪,"åì úéùò øùà úà çëùå êîî êéçà óà áåù ãò ,êéçà‬‬ ‫‪ééá êéæ õòæàá‬‬ ‫©‪© ,ïøç ïéé÷ øòãåøá ïééî ïáì åö óéåìèðà‬‬

‫‪ãé‬‬

‫‪ïééæ ïøò÷ôਠèòåå åùò ïòåå æéá ,âòè òìéöðééà øàô‬‬ ‫‪© íäéà‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïñòâøàô‬‬ ‫‪© ïåà ïòâéàåøàá‬‬ ‫‪© êéæ èòåå øò ,øéã ïåô ïøàö‬‬ ‫¨‬ ‫‪íééç éáø èâàæ¨ .íäéà øàô‬‬ ‫‪© ïäåèòâ èñàä‬‬ ‫‪¨ åã‬‬ ‫‪ïéà ïòðòæ ïåà êéæ ïâéø÷ ïùèðòî ééååö áéåà ,øòðéùæàìàåå‬‬ ‫¨ ¨‬ ‫‪èðéôòâ øòðééà áéåà åìéôà© æéà ,ïøòãðà© ï'ôéåà øòðééà ñòë‬‬ ‫‪æéà øòèééååö øòã ïåà ,èìòåå ÷ò ïééà óéåà øòèòtù êéæ‬‬ ‫‪ïééæ ïåô tàøà‬‬ ‫‪¨ © èæàì‬‬ ‫‪¨ øòðééà áéåà ,èìòåå ÷ò ïøòãðà© ïéà‬‬ ‫‪êéåà èòåå ,íòðòé óéåà ïééæ úåëæ-ãîìî èøéáåøt ïåà ñòë‬‬ ‫‪.íäéà ïåô ñòë íòã ïæàìtàøà‬‬ ‫‪¨ ¨ © øòðòé‬‬ ‫‪ìà êì çøá íå÷å" :íé÷åñt éã ïåô äðååë éã æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪âðàì‬‬ ‫‪© éåå ."íéãçà íéîé åîò úáùéå ,äðøç éçà ïáì‬‬ ‫‪ïééã æéá ,"êéçà úîç áåùú øùà ãò" ?ïøòéåã ñàã‬‬ ‫‪¨ èòåå‬‬ ‫‪èòåå åùò ïòåå .øéã ïåô ïøò÷îåà êéæ èòåå ïøàö‬‬ ‫‪¨ ñ'øòãåøá‬‬ ‫‪á÷òé èàä‬‬ ‫‪¨ .øòäà© ïòîå÷÷éøåö åèñðò÷ ,ïâéàåøàá‬‬ ‫‪© êéæ‬‬ ‫‪!ïééæ èòåå ñàã‬‬ ‫‪¨ ïòåå èùéð êàã‬‬ ‫‪¨ ñééåå êéà øòáਠ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬

‫האט‬ ‫כאטש דער אויבערשטער ָ‬ ‫מ'דארף אויסהערן יענעם'ס ווערטער‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫געווארן‪ ,‬אונז צו לערנען ַאז‬ ‫ָ‬ ‫נישט געענטפערט‬ ‫האט ער אויסגעהערט‪.‬‬ ‫נאכגעגעבן זיין תפלה‪ָ ,‬אבער איהם ָ‬ ‫נישט ָ‬ ‫פאר זיין איינציגע‬ ‫זאל זוכן ַ‬ ‫פארא שידוך ער ָ‬ ‫וואס ַ ַ‬ ‫אמאהל געפרעגט דעם טשעבינער רב זצ"ל ָ‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫טז‪ַ .‬א איד ָ‬ ‫האט דער טשעבינער רב געענטפערט‪:‬‬ ‫טאכטער‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫זאגן‪:‬‬ ‫וואס איך וועל דיר ָ‬ ‫‪ï‬א‪ï‬יר ָ‬ ‫ארא‪ ï‬אויפ'ן ַ‬ ‫ נעם ַארויס ַא פעדער‪ ,‬און שרייב ַ ָ‬‫זאלסט זוכן ַא בחור מיט מדות טובות‪.‬‬ ‫‪ (1‬דו ָ‬ ‫‪ (2‬גוטע מדות‪.‬‬ ‫אמאהל מדות טובות!‬ ‫נאך ַ ָ‬ ‫‪ָ (3‬‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫מסטאלין זצ"ל‪ ,‬דער "ינוקא"‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫הרה"ק רבי ישראל‬ ‫דאס ערשטע‪ ,‬אויב דער בחור איז ַא גוטער‪ .‬ווען מיר הערן ַאז‬ ‫ ווען מ'פרעגט אונז אויף ַא שידוך‪ ,‬פרעגן מיר ָ‬‫נאך ַא מעלה‪,‬‬ ‫)‪ .(‡¯ÚÊ‬הערן מיר ָ‬ ‫»‬ ‫נאך ַא מעלה ‪ -‬לייגן מיר ַא נול‬ ‫ער איז ַא גוטער‪ ,‬לייגן מיר ַא נומער ‪ .1‬הערן מיר ָ‬ ‫נאך ַא נול‪ ,‬און ַאזוי ווייטער‪ .‬אויב מיר הערן נישט ַאז ער איז ַא גוטער‪ ,‬נעמען מיר ַארויס דעם נומער איינס‪ ,‬בלייבט‬ ‫ָ‬ ‫גארנישט‪...‬‬ ‫ער איין גרויסער ָ‬ ‫ליבערזאהן ז"ל )‪¯ÚÎÏÚÂÂ‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר הרה"ח רבי נחום‬ ‫האט דערציילט ַ‬ ‫הרה"ק רבי אברהם מתתי' זצ"ל פון שטעפינעשט‪ָ ,‬‬ ‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז הרה"ק‬ ‫‡‪ַ ,(Ú"ÈÊ Ï„‚‰ ¯Ú·ÈÏ È·¯ ˜"‰¯‰ ÔÂÙ Ï˜È Èȇ Ô‡« ÔÚÂÂÚ‚ ÊÈ‬אז זיין הייליגער זיידע‪ ,‬דער ריזונער זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫האבנדיג אויף זיך ַא גרויסן סכום געלט‪.‬‬ ‫געפאהרן אויף מסחר‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫אמאהל‬ ‫רבי ליבער הגדול איז ַ ָ‬ ‫האט איר געפרעגט‬ ‫האט רבי ליבער הגדול געהערט ווי ַאן ָארימע אלמנה וויינט‪ .‬ווען ער ָ‬ ‫פאהרענדיג אויפ'ן וועג‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫‪,(ÔÂÙ¯Ú„ ÍÏÈÓ ËÙȘ¯‡Ù‬‬ ‫‪« ˇ‰‬‬ ‫האט געצויגן ‪ï‬רנסה )‪» ÈÊ‬‬ ‫האט זי געענטפערט ַאז איר לעמעלע‪ ,‬פון וועלכע זי ָ‬ ‫פארוואס זי וויינט‪ָ ,‬‬ ‫ַ ָ‬ ‫צואווארטן )‚‪¯È‡ ‚È„ Ú·Ú‬‬ ‫ַ‬ ‫האט רבי ליבער איר געהייסן‬ ‫האט נישט פון וואו צו נעמען ‪ï‬רנסה‪ָ .‬‬ ‫געשטארבן און זי ָ‬ ‫ָ‬ ‫איז‬ ‫פאר איר‪.‬‬ ‫געגאנגען קויפן ַא לעמעלע ַ‬ ‫ַ‬ ‫„‪ ,(ËÏÚ‚ ÌÂÎÒ ÔÒȯ‚ ‡« ÏÈȯÚ‬און ער איז‬ ‫באוויזן צו איהם‪ ,‬און רבי ליבער‬ ‫האט אליהו הנביא זכור לטוב זיך ַ‬ ‫דאס לעמעלע‪ָ ,‬‬ ‫גייענדיג אויפ'ן וועג צו קויפן ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט איהם‬ ‫הגדול ָ‬ ‫פאר ַאן ָארימע אלמנה!‪...‬‬ ‫דארף יעצט גיין קויפן ַא לעמעלע ַ‬ ‫האב נישט קיין צייט‪ ,‬איך ַ‬ ‫ איך ָ‬‫האט אויסגעפירט‪:‬‬ ‫און דער ריזונער ָ‬ ‫געהאט גילוי רבי ליבער!‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ אליהו הנביא ָ‬‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫קוואל ‪ -‬תולדות‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫‪èòåå ñòë øòñéåøâ øòã ïòåå ïñéåå êéà ìàæ¨ åàåå ïåô‬‬ ‫‪ä÷áø èàä‬‬ ‫¨‪¨ íòã óéåà ?øéî ïâò÷ åùò ïåô ïøòåå ïäåèòâtà‬‬ ‫‪ïäòæ èñòåå åã ïòåå ,"êîî êéçà óà áåù ãò" :èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪,åùò óéåà ñòë øòã èæàìòâëàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ ïéåù èàä‬‬ ‫©‪¨ øéã ééá æà‬‬ ‫¨‪ñòë ïéà èùéð øòî æéà åùò êéåà êéåà æà© ïñéåå åèñìàæ‬‬ ‫‪.øéã óéåà‬‬

‫‪åè‬‬

‫‪,ïîéñ à© ïáàä‬‬ ‫÷‪¨ åèñòåå ,ïäåètਠêéæ èòåå øòãåøá ïééã ïâò‬‬ ‫‪ïñòâøàô‬‬ ‫‪© èàä‬‬ ‫©‪¨ åùò êéåà ."åì úéùò øùà úà çëùå" æà‬‬ ‫‪ééååö ïåô äàðù éã ìééåå ,íäéà åö ïäåèòâ èàä‬‬ ‫‪¨ åã ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòðééà ïòåå :íòðééàðéà èééâ ïøòãðà© íåö øòðééà ïùèðòî‬‬ ‫‪øòã êéåà êéæ èâéàåøàá‬‬ ‫‪© ,ñòë íòã ïåô êàð‬‬ ‫‪¨ èæàì‬‬ ‫‪¨ ééæ ïåô‬‬ ‫‪.æé ñòë ïééæ ïåô øòèééååö‬‬

‫‪÷åñt íòã óéåà "äãåáòä ãåñé" øòã èáééøù êéìðò ì'÷çöé éáø ÷"äøä èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ íòã åö êéìðò‬‬ ‫)‪á÷òé ïòéå ,ïáìá áøéå á÷òéì øçéå" (åì ,àì úéùàøá‬‬ ‫‪à© ,ïòååòâ óéñåî èàä‬‬ ‫‪¨ øò øàð‬‬ ‫‪¨ ,ì"öæ øò÷øàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ú÷ìã éë éúàèç äîå éòùô äî øîàéå ,ïáìì øîàéå ñòë ïééã ïòåå ,"êîî êéçà óà áåù ãò" :÷åñt ïéà äðååë‬‬ ‫האט געהערט פון הגה"צ רבי‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫האט דערציילט ָ‬ ‫זאנענפעלד זצ"ל אב"ד ירושלים‪ָ ,‬‬ ‫יז‪ .‬הגאון רבי יוסף חיים ָ‬ ‫שטאט געוואוינט ַא איד וועלכער איז ליידער‬ ‫ָ‬ ‫האט אין זיין‬ ‫שאדיקער זצ"ל )‪ַ ,(ÌÈÏ˘Â¯È ÈÏ„‚Ó‬אז ַאלס בחור ָ‬ ‫נחום ַ‬ ‫געווען ַא מלשין און מסור‪ ,‬און איז געווען חשוד למסור ממון ונפשות ישראל ח"ו לעכו"ם‪.‬‬ ‫האט ער‬ ‫גאס ָ‬ ‫האט ַא איד געטראגן ַא קעסטל פול מיט אייער‪ ,‬צום רב אין שטוב‪ָ ,‬אבער אויף דער ַ‬ ‫אמאהל ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫דאס‬ ‫אריינצוטראגן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט אים געצוואונגען ַ‬ ‫האט זיך אויך גענויטיגט אין אייער‪ ,‬און ער ָ‬ ‫באגעגענט דעם מסור‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר דעם מסור‪ ,‬ער‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער איד‬ ‫קעסטל אייער אין זיין הויז‪ָ .‬אנקומענדיג אין הויף פונעם מסור'ס הויז‪ָ ,‬‬ ‫‪ï‬אר אייער‪ ,‬און‬ ‫צובראכן דערמיט ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער מסור גענומען זיין שטעקן‪,‬‬ ‫פאר די אייער‪ָ .‬‬ ‫באצאהלן ַ‬ ‫זאל איהם ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫געגאנגען צום רב‪ ,‬און איהם‬ ‫ַ‬ ‫האט געברענגט די אייער‪ .‬איז דער איד‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָאנגעש‪ï‬ריצט די קליידער פון דעם איד ָ‬ ‫צובראכענע אייער‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫נאך ָאנגעשמירט מיט די‬ ‫באצאהלן‪ ,‬און איהם ָ‬ ‫געוואלט ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט איהם נישט‬ ‫דערציילט ַאז דער מסור ָ‬ ‫האט דער רב ַאריבערגעשיקט ַא שליח‪ ,‬צו רופן דעם מסור צו קומען צו ַא דין תורה אין בית דין‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך ‪ï‬רובירט ַארויסדרייען פון‬ ‫טאן‪ָ ,‬‬ ‫דא צו ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫האט געוואוסט מיט וועמען ער ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫דער שליח בית דין‪ָ ,‬‬ ‫האסט‬ ‫דא ַא מצוה פון 'לא תגורו מפני איש'‪ָ ,‬‬ ‫געזאגט‪" ,‬ניין‪ ,‬ניין‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט איהם ָאבער‬ ‫גיין רופן דעם מסור‪ .‬דער רב ָ‬ ‫זאל שוין ַאריבערקומען"‪.‬‬ ‫האב געהייסן ער ָ‬ ‫זאג איהם ַאז איך ָ‬ ‫האבן‪ .‬גיי צום מסור אין שטוב‪ ,‬און ָ‬ ‫וואס מורא צו ָ‬ ‫נישט ָ‬ ‫געגאנגען צום מסור'ס הויז‪ ,‬און איהם איבערגעגעבן‪ַ ,‬אז דער רב האט‬ ‫ַ‬ ‫געפאלגט‪ .‬ער איז‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דער שליח בית דין ָ‬ ‫האט דער מסור איהם ָאנגעשריגן מיט חוצ‪ï‬ה‪ .‬ווען דער שליח איז‬ ‫זאל זיך שטעלן צו דין תורה‪ָ .‬‬ ‫איהם גערופן ער ָ‬ ‫באפעלן אין‬ ‫אמאהל צו גיין צום מסור'ס הויז‪ ,‬און איהם ַ‬ ‫נאך ַ ָ‬ ‫באפוילן ָ‬ ‫האט דער רב איהם ַ‬ ‫צוריקגעקומען צום רב‪ָ ,‬‬ ‫זאפארט שטעלן צו דין תורה‪.‬‬ ‫זאל זיך ָ ָ‬ ‫נאמען פונעם רב‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫געשלאגן דעם שליח‪ .‬ווען דער שליח איז צוריקגעקומען‬ ‫ָ‬ ‫האט דער מסור‪ ,‬אין זיין גרויס חוצ‪ï‬ה און עזות‪,‬‬ ‫איצט ָ‬ ‫האט דער רב אויסגערופן אויף דעם מסור ַא חרם‬ ‫געשלאגן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט איהם‬ ‫פאר דעם רב ַאז דער מסור ָ‬ ‫און דערציילט ַ‬ ‫ונידוי ושמתא‪ ,‬כמבואר בשו"ע חו"מ‪.‬‬ ‫‪Ë˘È Ë‡‰‬‬ ‫האט דער שמש פון בית המדרש )‪» ¯ÚÎÏÚÂÂ‬‬ ‫דאווענען‪ָ ,‬‬ ‫קומענדיגן שבת‪ ,‬ווען דער מסור איז געקומען צום ַ‬ ‫באמערקט‪ ,‬איז‬ ‫האט עס ַ‬ ‫‚‡ ˆ‪ ,(‰˘ÚÓ Ú‬איהם מכבד געווען מיט ַאן עלי' ביי קריאת התורה‪ .‬ווען דער רב ָ‬ ‫‚‪« È„ ÔÂÙ ËÒ‡ÂÂÚ‬‬ ‫ארא‪ï‬גיין פון די בימה‪" .‬דו ביזט‬ ‫זאפארט ַ ָ‬ ‫זאל ָ ָ‬ ‫צוגעגאנגען צו די בימה‪ ,‬און ָאנגעשריגן דעם מסור‪ ,‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ער שנעל‬ ‫ארא‪ï‬געגאנגען פון די בימה‪ ,‬און איז‬ ‫ַ‬ ‫טארסט נישט עולה זיין צו די תורה!"‪ .‬דער מסור איז תיכף ַ ָ‬ ‫בשמתא‪ ,‬און דו ָ‬ ‫צוזאגענדיג נקמה צו נעמען אין דעם רב‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫צוריקגעגאנגען ַאן אויפגערעגטער צו זיין ָארט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫געפאהרן צו ַא ברית אין‬ ‫ָ‬ ‫וואכן ש‪ï‬עטער‪ ,‬איז דער רב‬ ‫שאדיקער ווייטער דערציילט‪ַ ,‬אז ַארום צוויי ָ‬ ‫האט רבי נחום ַ‬ ‫ָ‬ ‫שאדיקער‪.‬‬ ‫באגלייטער ‪ -‬איינער פון זיי‪ ,‬רבי נחום ַ‬ ‫האט מיטגענומען צוויי בחורים ַאלס ַ‬ ‫ַא דערנעבנדיגן שטעטל‪ .‬ער ָ‬ ‫האבן זיי‬ ‫נאך מיט ַא מעסער‪ָ ...‬‬ ‫באמערקט ווי דער מסור לויפט זיי ָ‬ ‫האבן די צוויי בחורים ַ‬ ‫פארנדיג אויפ'ן וועג‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך‬ ‫וואגן‪ ,‬און ָ‬ ‫באפוילן ָא‪ï‬צושטעלן דעם ָ‬ ‫פאר'ן רב‪ .‬דער רב האט ַ‬ ‫שנעל דערציילט וועגן דעם ַ‬ ‫זאגט ער צום רב‪:‬‬ ‫וואגן‪ָ ,‬‬ ‫נאנט צום ָ‬ ‫פאר'דבקה'ט‪ .‬ווען דער מסור איז צוגעקומען ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר אייערע צוויי משמשים!‬ ‫אנצוקלא‪ï‬ן די ביינער ַ‬ ‫ַ‬ ‫ גיט מיר רשות ָ‬‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫קוואל ‪ -‬תולדות‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫‪èéî èâéø÷òâ èùéð êéæ èàä‬‬ ‫‪¨ ä"ò åðéáà á÷òé ."éøçà‬‬ ‫‪äî éòùô äî" :øòèøòåå éã æéåìá èâàæòâ‬‬ ‫‪¨ øàð‬‬ ‫‪¨ ,ïáì‬‬ ‫‪,èâéãðéæòâ éåæà© êéà áàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ."éøçà ú÷ìã éë éúàèç‬‬ ‫‪èñôéåì åã ïåà ,÷øàèù‬‬ ‫©‪© éåæà© øéî åö êéæ èñòtòùè åã æà‬‬ ‫‪.êàð‬‬ ‫‪¨ øéî‬‬

‫‪æè‬‬

‫‪à íùá èâðòøáòâ èøòåå "éáö éèå÷éì" øôñ ïéà‬‬ ‫‪íåé äæ ,åìñë ùãåç ùàø" æà© ,ïùé é"ùø‬‬ ‫‪ïìàæ¨ øéî ïôìòä øòèùøòáéåà øòã ìàæ¨ ."íéøåôéëä‬‬ ‫‪øéî ,ïøòãðà© ïèéî øòðééà ïâàøèøàô‬‬ ‫‪¨ © åö êéæ ïééæ äëåæ‬‬ ‫¨‪,íéùåã÷ä úåáà éã ïåô úåãî éã ïééæ äðå÷ ïìàæ‬‬

‫זאגט איהם דער רב‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫ חס וחלילה!‬‫פאר יעדן איינעם פון די בחורים‬ ‫כאטש דערלויבן צו געבן ַ‬ ‫זאל איהם ָ‬ ‫האט דער מסור ווייטער געבעטן דעם רב‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט ַאז ער וויל ש‪ï‬ייען אויף זיי‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫געזאגט‪" ,‬חלילה וחס!"‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫ווידעראמאהל‬ ‫ַ ָ‬ ‫האט דער רב‬ ‫‪ï‬אטש‪ָ .‬‬ ‫איין ַ‬ ‫האט ווידער אויסגערופן‪" :‬חלילה וחס!"‪.‬‬ ‫דער רב ָ‬ ‫געזאגט‪" ,‬עס‬ ‫ָ‬ ‫האט איהם‬ ‫פאר די פיס פונעם רב‪ ,‬און געבעטן מחילה‪ .‬דער רב ָ‬ ‫געפאלן ַ‬ ‫ַ‬ ‫ש‪ï‬עטער איז דער מסור‬ ‫ארא‪ï‬גענומען ווערן לא בזה ולא בבא‪ ,‬ביז דו וועסט נישט‬ ‫פאר דיר‪ ,‬דער נידוי וועט נישט ַ ָ‬ ‫נישטא קיין מחילה ַ‬ ‫ָ‬ ‫איז‬ ‫האט דער מסור ַארויסגענומען צעהן רובעל‬ ‫באצאהלן"‪ָ .‬‬ ‫האט געברענגט די אייער‪ ,‬און איהם ַ ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫מפייס זיין דעם איד ָ‬ ‫זאגענדיג‪:‬‬ ‫פאר'ן רב‪ָ ,‬‬ ‫פון זיין קעשענע‪ ,‬און איבערגעגעבן ַ‬ ‫פאר די אייער‪ ,‬און‬ ‫דאס געלט ַ‬ ‫זאל דער רב איהם געבן ָ‬ ‫א‪ï‬געקאסט ווייניגער ווי צעהן רובעל‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן ָ‬ ‫ די אייער ָ‬‫פאר דעם שליח בית דין‪.‬‬ ‫זאל זיין דמי ‪ï‬יוס ַ‬ ‫דער איבעריגער טייל פונעם געלט‪ָ ,‬‬ ‫געפאהרן ווייטער צום ברית‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט מסכים געווען‪ ,‬און זיי זענען ש‪ï‬עטער‬ ‫דער מסור ָ‬ ‫זאנענפעלד‪:‬‬ ‫פאר רבי יוסף חיים ָ‬ ‫דערציילט רבי נחום ווייטער ַ‬ ‫דאך פריהער‬ ‫האב ָ‬ ‫‪ï‬אסירט‪ .‬איך ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫דא ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫פארשטיין ָ‬ ‫צוגעגאנגען צום רב‪ ,‬וועלענדיג ַ‬ ‫ַ‬ ‫ ש‪ï‬עטער בין איך‬‫פארטראכט‪ .‬געווענליך‪ ,‬אין‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך ַ‬ ‫האנט‪ ,‬און דער רב ָ‬ ‫נאך מיט ַא מעסער אין ַ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז דער מסור לויפט אונז ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארטראכט?‬ ‫ַ‬ ‫האט דער רב זיך ַאזוי ַ‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫אזא מצב‪ ,‬שרייט מען אויס "שמע ישראל"‪ ,‬און "ה' הוא האלקים"‪ָ ,‬אבער ַ ָ‬ ‫ַ ַ‬ ‫האט דער רב געענטפערט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫זאגט )‪" (ËÈ ,ÊÎ ÈÏ˘Ó‬כמים הפנים לפנים‪ ,‬כן‬ ‫האט ַא לייזונג‪ .‬דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫‪ï‬ראבלעם ָ‬ ‫האבן בקבלה ַאז יעדער ָ‬ ‫ מיר ָ‬‫האב איהם אויך פיינט‪ .‬אויב איך‬ ‫דאס מיינט‪ ,‬אויב ער וויל מיר שלעכטס טוהן‪ ,‬מוז זיין ַאז איך ָ‬ ‫לב האדם לאדם"‪ָ .‬‬ ‫האב איך איהם‬ ‫וואלט ער ַאפילו נישט געקענט וועלן מיר שלעכטס טוהן‪ .‬באמת ָ‬ ‫געהאט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואלט איהם נישט פיינט‬ ‫ָ‬ ‫באפאלן ַא ‪ï‬חד‪,‬‬ ‫האט מיך ַ ַ‬ ‫האנט‪ָ ,‬‬ ‫האט ַא מעסער אין ַ‬ ‫האב געזעהן ַאז ער ָ‬ ‫געהאט‪ָ ,‬אבער ווען איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע פיינט‬ ‫ַ‬ ‫געווארן מיט שלעכטע‬ ‫ָ‬ ‫געטראכט‪ ,‬אפשר איז ער געבוירן‬ ‫ַ‬ ‫האב‬ ‫האב זיך גענומען דן זיין איהם לכף זכות‪ .‬איך ָ‬ ‫און איך ָ‬ ‫געהאט ביי וועמען צוצוזעהן‬ ‫ַ‬ ‫האט נעבעך נישט‬ ‫געוואקסן אין ַא שלעכטע סביבה‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאטורן‪ ,‬אפשר איז ער‬ ‫ַ‬ ‫נארמאלע אויפפירונג‪.‬‬ ‫ַא ָ ַ‬ ‫האט‬ ‫‪ï‬אר אייער‪ ,‬איז געווען ווייל דער איד ָ‬ ‫צובראכן ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫דאס ָ‬ ‫געטראכט‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬ ‫ ש‪ï‬עטער ָ‬‫געטראכט‪ ,‬ווייל עס ווערט‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬ ‫געוואלט קומען צו דין תורה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫דאס ָ‬ ‫געמאנט געלט‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫פון איהם‬ ‫זאפארט צו דין תורה‪ ,‬עס קען‬ ‫פאדערן פון ַא מענטש צו שטעלן זיך ָ ָ‬ ‫גע'‪ï‬סק'ענט אין שולחן ערוך‪ַ ,‬אז מ'קען נישט ָ‬ ‫האב איהם ָאנגעשריגן‬ ‫האט ער נישט געוואלט קומען‪ ,‬והא ראי'‪ ,‬ווען איך ָ‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫דויערן ביז דרייסיג טעג‪ ,‬וכדומה‪.‬‬ ‫ארא‪ï‬געגאנגען פון די בימה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געפאלגט און איז גלייך ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫באלד‬ ‫האט ער ַ‬ ‫דארט‪ָ ,‬‬ ‫ארא‪ï‬גיין פון ָ‬ ‫זאל שוין ַ ָ‬ ‫ביי די בימה‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט‬ ‫האט אויפגעטוהן‪ַ ,‬אז ווען ער איז צוגעקומען צו מיר‪ָ ,‬‬ ‫דאס ָ‬ ‫האב איך מלמד‪-‬זכות געווען אויף איהם‪ ,‬און ָ‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫ער מיך איבערגעבעטן‪...‬‬ ‫שאדיקער געפרעגט דעם רב‪:‬‬ ‫האט רבי נחום ַ‬ ‫ָ‬ ‫דערלאנגען שלעק?‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האט ער מיר‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫ אויב ַאזוי‪ָ ַ ,‬‬‫האט דער רב געענטפערט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫געטראכט ַא לימוד זכות אויף איהם!‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫האסט נישט‬ ‫ ווייל דו ָ‬‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫קוואל ‪ -‬תולדות‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫‪æé‬‬

‫‪ùã÷îä úéáá äøåðî éã ïòãðéö øàé¨ ééä ïéåù ìàæ¨ äëåæ ïìàæ¨ øéî ,íéãñç éìîåâ ïåà íéðîçø íéðùééá‬‬ ‫‪.çé ïîà ,éùéìùä‬‬ ‫‪ïòî ,ùãåç ïâéèëòì à© åö ,äøôëå äìéçî à© åö ïééæ‬‬

‫זאגן די בעלי התוספות‪ ,‬ואברה'ם זק'ן ב'א סופי תיבות‬ ‫יח‪ .‬אויפ'ן ‪ï‬סוק )·¯‡˘‪" (‡ ,„Î ˙È‬ואברהם זקן בא בימים" וגו'‪ָ ,‬‬ ‫זאגן )·¯‪" (.ÊÓ ˙ÂÎ‬וכל המאריך באמן‪ ,‬מאריכין לו ימיו ושנותיו"‪ .‬אויב‬ ‫וואס די חז"ל ָ‬ ‫אמ"ן‪ ,‬מרמז צו זיין אויף דעם ָ‬ ‫מען ענטפערט "אמן"‪ ,‬איז מען זוכה צו זיין ַא "זקן בא בימים"‪.‬‬ ‫סאטמארער רב‬ ‫האט דער ַ ַ‬ ‫יאהר‪ָ .‬‬ ‫סאטמארער קהילה ַא איד צו ‪ָ 91‬‬ ‫געווארן אין דער ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫אין שנת תש"ל איז נפטר‬ ‫האט ער‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאווענען צו ענטפערן "אמן"‪,‬‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז יענער איד פלעגט ַארומגיין צווישן די מניינים ביים ַ‬ ‫ָ‬ ‫זצ"ל‬ ‫יאר כמנין אמ"ן‪ ,‬ווייל "כל העונה אמן מאריכין לו ימיו ושנותיו"‪.‬‬ ‫זוכה געווען צו אריכות ימים‪ ,‬און געלעבט ‪ָ 91‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫בס"ד‬

‫פרשת תולדות‬

‫מאוצרוﬨ אמוניםם‬ ‫מא‬

‫פערל ווערטער איבער אמן און תפילה אין די פרשה‬ ‫פע‬

‫יצחק האט געדאוונט 'בעושר'‬ ‫ר'‬ ‫"וַ יֶּ ְע ַתּר יִ ְצ ָחק לַ ה'" )כה כא(‬ ‫אין מדרש )ב"ר סג ה( ווערט אראפ געברענגט די ווערטער פון‬ ‫רבי יוחנן וואס דרש'נט דעם לשון 'ויעתר'‪" :‬ששפך תפילות‬ ‫בעושר" )'עתיר' איז 'עשיר' אויף ארמי'ש‪ ,‬זעה אין תרגום אונקלוס אויף‬ ‫פסוק יד כג(‪ .‬לכאורה דארף מען פארשטיין‪ ,‬וואס איז די תועלת‬ ‫צו דאווענען אסאך‪ ,‬מיר האבן דאך געלערנט )ברכות ה ב(‪" :‬אחד‬ ‫המרבה ואחד הממעיט ובלבד שיכוון ליבו לשמים"?‬ ‫נאר ערקלערט רבי אליהו פון וויסקיט‪ ,‬פון די תלמידים פונעם‬ ‫קאצקער רבי'ן‪ ,‬אין זיין ספר 'אזור אליהו'‪ :‬רבי יוחנן האט‬ ‫געמיינט צו זאגן‪ ,‬אז די אלע תפילות פון יצחק אבינו איז געווען‬ ‫מיט א געפיהל אז ער איז א עושר און עס פעהלט אים נישט‬ ‫גארנישט‪ ,‬כדי ס'זאל חלילה נישט אויסזעהן אז ער רעדט זיך‬ ‫אפ אויף דעם וואס ער האט נישט זוכה געווען צו קינדער‪.‬‬ ‫אויף נאך א אופן ווערט עס ערקלערט אין ספר 'נחלת יעקב‬ ‫יהושע'‪:‬‬ ‫יצחק האט געדאוונט 'לנוכח אשתו'‪ ,‬ד‪.‬מ‪ .‬צוליב זיין פרוי און‬ ‫איר כבוד‪ ,‬און ווייל די חכמים זאגן )בבא מציעא נט א(‪" :‬לעולם‬ ‫יהא אדם זהיר בכבוד אשתו שאין הברכה מצויה בתוך ביתו של‬ ‫אדם אלא בשביל אשתו"‪ ,‬דעריבער זאגט רבי יוחנן אז יצחק‬ ‫האט געדאוונט 'בעושר'‪ ,‬ד‪.‬מ‪ .‬אז ער איז רייך געווארן אין זכות‬ ‫פון זיינע תפילות‪.‬‬

‫יצחק און רבקה האבן נישט געוואוסט‬ ‫צו וועלעכע זייט זאלן זיי דאווענען‬ ‫"לְ נֹכַ ח ִא ְשׁתּוֹ" )שם(‬ ‫"לנכח אשתו ‪ -‬זה עומד בזוית זו ומתפלל‪ ,‬וזו עומדת בזוית זו‬ ‫ומתפללת" )רש"י(‬ ‫פארוואס האבן יצחק און רבקה געדארפט שטיין אין צוויי‬ ‫אנדערע ווינקלעך?‬ ‫אין דעם פריערדיגן ספר 'מים חיים' )דיהרנפורט ה'ת"נ( ערקלערט‬ ‫עס דער גאון רבי חיים הלוי הורוויץ אין נאמען פון זיין זיידע‬ ‫רבי פנחס זצ"ל‪:‬‬ ‫אין מסכת בבא בתרא )כה א( זאגן חז"ל אז מיר דארפן דאנקען‬ ‫פאר אונזערע עלטערן אויף דעם וואס זיי האבן אונז צו וויסן‬ ‫געטוהן אויף וועלעכע זייט פון די פיר זייטן דארפן מיר זיך‬ ‫אויסדרייען ביים דאווענען – צו די מזרח זייט‪ .‬לויט דעם קען‬ ‫מען ערקלערן‪ :‬יצחק און רבקה וואס האבן נאכנישט געוואוסט‬ ‫צו וועלעכע זייט דארף מען זיך ווענדן ביים דאווענען‪ ,‬האבן‬ ‫באשלאסן צו שטיין ביי די צוויי ווינקלעך פון די הויז‪ ,‬ער ביי די‬ ‫ווינקל מזרחית דרומית‪ ,‬און זי ביי די ווינקל מערבית צפונית‪,‬‬ ‫אזוי האבן זיי געוואוסט אז זיי האבן זיכער געדאוונט אויף די‬ ‫גוטע זייט וואו די תפילה דארף אנגענומען ווערן‪.‬‬

‫די תפילה 'יקום פורקן'‬ ‫"כִּ י ֲע ָק ָרה ִהוא" )כה כא(‬ ‫"רבי יצחק האט געזאגט‪ :‬פארוואס זענען די אבות געווען‬ ‫קינדערלאז? ווייל דער אויבישטער גלוסט צו די תפלה פון די‬ ‫צדיקים" )יבמות סד א(‬ ‫דער 'תפארת שלמה' פון ראדאמסק ערקלערט עס בדרך‬ ‫צחות‪:‬‬

‫בדרך הטבע די פלאג מיטן אויפוואקסן די קינדער קען שטערן‬ ‫דעם מענטש פון צו דינען דעם אויבערשטן‪ ,‬דעריבער‪ ,‬ווייל‬ ‫דער אויבישטער איז 'מתאווה לתפילתם של צדיקים' און ער‬ ‫וויל אז זיי זאלן דאווענען מיט א ישוב הדעת און אן קיין צער‪,‬‬ ‫האט ער זיי נישט געשאנקען קיין קינדער‪.‬‬ ‫לייגט צו דער 'תפארת שלמה'‪ :‬צוליב דעם בעהטן מיר ביי 'יקום‬ ‫פורקן'‪" :‬זרעא חיא וקיימא‪ ,‬זרעא די לא יפסוק ודי לא יבטול‬ ‫מפתגמי אורייתא" – אז מיר זאלן זוכה זיין אז אונזערע קינדער‬ ‫זאלן זיין געזונט און שטארק און עס זאל זיי גארנישט געשעהן‪,‬‬ ‫און אזוי וועלן מיר נישט דארפן געשטערט ווערן פון תורה און‬ ‫תפילה צוליב זיי‪.‬‬

‫די תפילה פון יצחק האט אראפ גענומען‬ ‫פון די יארן פון זיין פאטער‬ ‫"וַ יֵּ ָע ֶתר לוֹ ה'" )שם(‬ ‫"ויעתר לו ‪ -‬נתפצר ונתפייס ונתפתה לו" )רש"י(‬ ‫פארוואס האט יצחק געדארפט אזוי שטארק מוטשען און‬ ‫דאווענען אויף דעם?‬ ‫האט איינער פון די מגידים ערקלערט‪ :‬חז"ל זאגן )ב"ר סג יב( אז‬ ‫דער אויבישטער האט אראפ גענומען פינף יאר פונעם לעבן פון‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬כדי ער זאל נישט זעהן וויאזוי זיין אייניקל עשו‬ ‫פירט זיך אויף אזוי שלעכט‪.‬‬ ‫לויט דעם קומט אויס אז אויב די צייט פון די געבורט פון‬ ‫יעקב און עשו וואלט געווען פינף יאר שפעטער‪ ,‬וואלט דער‬ ‫אויבישטער נישט געדארפט אראפ נעמען פון די יארן פון‬ ‫אברהם‪ .‬לויט דעם איז פארשטענדליך פארוואס האט יצחק‬ ‫געדארפט אזוי שטארק בעהטן ביז דער אויבישטער האט עס‬

‫אמן ברענגט אראפ שפע אויף דער וועלט‬

‫"וְ יִ ֶתּן לְ ‪ָ ‬ה ֱא‪‬קִים ִמ ַטּל ַה ָשּׁ ַמיִ ם ִוּמ ְשׁ ַמנֵּ י ָה ָא ֶרץ‪ ...‬יַ ַעבְ דוּ‪‬‬ ‫ַע ִמּים" )כז כח‪-‬כט(‬ ‫די ראשי תיבות 'לך האלוקים מטל השמים ומשמני‬ ‫הארץ' זענען גימטריה 'אמן'‪ ,‬ווייל אין זכות פון‬ ‫ענטפערן אמן קומט אראפ א שפע פארן מענטש‬ ‫און זיינע פיינט האבן א מפלה‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דא‬ ‫דערנעבן "יעבדוך עמים"‪.‬‬ ‫'ככר זהב' מערכת ב'‬

‫אנגענומען‪.‬‬ ‫ווען מ'האט איבערגעזאגט די ווערטער פאר דעם גאון רבי יוסף‬ ‫חיים זאנענפעלד זצ"ל‪ ,‬האט ער צוגעשטימט צו דעם‪ ,‬און האט‬ ‫באלד אויפן פלאץ צוגעלייגט אז רמז אויף דעם פון דער לשון‬ ‫פון דעם פסוק‪ ,‬די ווערטער 'ויעתר לו ה'' זענען בגימטריה‪:‬‬ ‫'חמש שנים'‪.‬‬ ‫'כרם חמד'‬

‫א תפילה פון א צדיק בן צדיק‬ ‫פארוואס האט דער אויבישטער אנגענומען די תפילה פון‬ ‫יצחק‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט‪" :‬וַ יֵּ ָע ֶתר לוֹ ה'"‪ ,‬ערקלערט רש"י‪'" :‬לו'‬ ‫ולא 'לה' – ווייל עס איז נישט דומה די תפילה פון א צדיק בן‬ ‫צדיק צו א תפילה פון א צדיק בן רשע"‪.‬‬ ‫האט ערקלערט דער ראש ישיבה פון 'אופקים' רבי חיים קמיל‬

‫א ספעציעלע סגולה אויף שמירה פון דער הייליגער מהרש“א זי“ע‬ ‫)נלב“ע ה‘ כסליו שצ“ב(‬

‫לוֹמ‪ ‬וְ צִ ְד ָק ְת‪ ‬כְּ גַ לֵּ י ַהיָּ ם‪“...‬‬ ‫”לוּא ִה ְק ַשׁבְ ָתּ לְ ִמצְ ו ָֹתי וַ יְ ִהי כַ נָּ ָהר ְשׁ ֶ‬ ‫)ישעיהו מח יח(‬

‫”‘לְְ ִמצְְ ו ָֹתי‘ איז פון די לשון צוותא וואס ד‪.‬מ‪ .‬זיך באהעפטן‪ ,‬לויט דעם איז די טייטש פון פסוק אזוי‪” :‬לוּ‬ ‫ִה ְק ַשׁבְְ ָתּ“ – אז דו האסט צוגעווארט און צוגעהערט כדי צו ענטפערן אמן אויף יעדע ברכה וואס דו הערסט‬ ‫שוהל‪ ,‬וועט זיין דיין שכר‪ ,‬אז דיין לעבן וועט פלוסן ווי א טייך פון רוהיגע וואסערן‪“...‬‬ ‫פון דיין חבר אין שוהל‬ ‫)די לשון פונעם מהרש“א ח“א ברכות ו א(‬

‫אין דדי טעג דארפן מיר א ספעציעלע ’שמירה‘‪ ,‬לאמיר זיך מקבל זיין‬ ‫צו זאג‬ ‫זאגן די ברכות השחר בחברותא אין שוהל‪ ,‬און דורך דעם וועלן מיר‬ ‫זוככה‬ ‫זוכה זיין צו די ברכה פון ”ויהי כנהר שלומך וצדקתך כגלי הים“‪ .‬אמן‪.‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫זצ"ל‪ :‬די סיבה פארוואס איז די כח פון א תפילת צדיק בן צדיק‬ ‫גרעסער פון א צדיק בן רשע‪ ,‬איז נישט נאר אלץ די זכות אבות‬ ‫וואס ער האט‪ ,‬נאך אויך זיין אייגענע זכות; ווייל עס איז נישט‬ ‫קיין פארגלייך דער וואס האט אויסגעוועלט די ערליכע וועג‬ ‫ווייל ער האט איינערקענט דעם שלעכטן וועג וואס זיין טאטע‬ ‫איז אין דעם געגאנגען‪ ,‬און אלץ דעם האט ער פארשטאנען‬ ‫אז ער דארף אפלאזן דעם וועג און זיך אויפפירן ערליך‪ ,‬צו‬ ‫איינעם וואס האט געקענט זיצן רוהיג און זיך פארלאזן אויף די‬ ‫מדריגות פון זיין פאטער‪ ,‬און אויב האט ער זיך יא געפלאגט ביז‬ ‫ער איז אנגעקומען צו די מדריגה פון זיין פאטער‪ ,‬קומט אים‬ ‫דאס גרעסטע כבוד‪.‬‬ ‫קובץ 'בשדה ובכרם' עמ' פח‬

‫פון וואס האט רבי ירוחם געציטערט‬ ‫יתי בְ ֵעינָ יו כִּ ְמ ַת ְע ֵתּ ַע" )כז יב(‬ ‫"אוּלַ י יְ ֻמ ֵשּׁנִ י ָאבִ י וְ ָהיִ ִ‬ ‫דער משגיח רבי ירוחם הלוי פון מיר פלעגט מאריך זיין ראש‬ ‫השנה ביים דאווענען מוסף לאנגע שעות‪ .‬איינמאל האט זיך‬ ‫איינער פון די ישיבה‪-‬לייט באהאלטן נאנט צו זיין פלאץ ווען ער‬ ‫איז נייגעריג צו זעהן וואס דער משגיח וועט טוהן ביים ענדיגן‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫א לאנגע צייט איז אריבער ביז ווען דער משגיח האט געענדיגט‬ ‫זיין דאווענען‪ ,‬און דעמאלטס איז דער תלמיד איבערראשט‬ ‫געווארן צו זעהן וויאזוי זיין רבי זעצט זיך אראפ אינגאנצן‬ ‫אפגעשוואכט און מיט א צובראכן הארץ ווען זיין מויל הערט‬ ‫נישט אויף צו מורמלען דעם פסוק‪ַ :‬‬ ‫"אוּלי יְ ֻמ ֵשּׁנִ י ָא ִבי וְ ָהיִ ִיתי‬ ‫ְב ֵעינָ יו כִּ ְמ ַת ְע ֵתּ ַע"‪ .‬כאטש זיין הויכע מדריגה אין רוחניות האט‬ ‫דער משגיח נישט אויפגעהערט צו טראכטן אפשר האט זיך‬ ‫אריינגעמישט א קליין ברעקל פון פאפן ביים דאווענען‪ .‬ויהי‬ ‫לפלא‪.‬‬ ‫'קדושת היום' ר"ה עמ' תצה‬

‫די צווישנשייד פון צדקה צו תפילה‬ ‫"הקֹּל קוֹל יַ ֲעקֹב וְ ַהיָּ ַדיִ ם יְ ֵדי ֵע ָשׂו" )כז כג(‬ ‫ַ‬ ‫דער צדיק רבי יעקב יוסף פון פולנאה דער בעל 'תולדות יעקב‬ ‫יוסף' האט שיין אויסגעטייטש דעם פסוק‪.‬‬ ‫'הקול קול יעקב' – דער וואס איז עוסק אין תפילה )'קול'( דארף‬ ‫דאס טוהן לשם שמים אין א בחינה פון 'קול יעקב'‪ ,‬אבער דער‬ ‫וואס גיט צדקה )'הידים'(‪ ,‬אויך אויב ער טוהט עס שלא לשמה‬ ‫אין א בחינה פון 'ידי עשיו' זענען זיינע מעשים לרצון פאר‬ ‫השי"ת‪.‬‬

‫'חסידים מספרים' ח"ג עמ' ‪178‬‬

‫די ברכה פונעם גאסט נאר נאכן עסן‬ ‫"וַ יַּ גֶּ שׁ לוֹ וַ יֹּאכַ ל וַ יָּ בֵ א לוֹ יַ יִ ן וַ יֵּ ְשׁ ְתּ‪ ...‬וַ יְ בָ ֲרכֵ הוּ" )כז כה‪ -‬כז(‬

‫פון דער פסוק האט רבינו אביגדור צרפתי‪ ,‬פון די בעלי‬ ‫התוספות‪ ,‬ארויסגעלערנט א מקור אויף די תקנה פון חז"ל‬ ‫)ברכות מו א( אז דער גאסט זאל בענטשן דעם בעל הבית נאר‬ ‫נאכן עסן‪ ,‬ביי ברכת המזון‪ .‬ווייל אויך ביי יצחק אבינו זעהן‬ ‫מיר אז ער האט געבענטשט זיין זוהן נאר נאך וואס ער האט‬ ‫געענדיגט צו עסן זיין סעודה‪.‬‬ ‫פירושים ופסקים לר"א צרפתי‬


‫ﬦ‬ ‫תענה אמוניﬦ‬ ‫תע‬

‫א בבליק לויטן סדר פון דאווענען‬

‫אשר יצר – פארזעצונג‬ ‫א סגולה צו רפואה‬

‫ווי א השלמה צו דעם פריערדיגן ארטיקל‪ ,‬וועלן מיר אין דעם ארטיקל זיך באציעהן אויף די ספעציעלקייט פון‬ ‫די ברכה 'אשר יצר' און אויף איר באקאנטע סגולה אויף רפואות און ישועות‪.‬‬ ‫מיר וועלן אנהייבן מיטן באטאנען אז די ברכה 'אשר יצר' איז א ברכה וואס האט א דירעקטע פארבינדונג מיט‬ ‫אלע חלקים פון דער קערפער‪ ,‬אזוי ווי די חכמים האבן גע'דרש'נט )תנחומא שמיני ח( בדרך רמז‪ ,‬אז די ווערטער‬ ‫'חלולים חלולים' זענען בגימטריה רמ"ח אזוי ווי די צאל רמ"ח גלידער וואס דער מענטש פארמאגט‪.‬‬ ‫צוליב איר חשיבות איז נישט קיין וואונדער אז די גדולי ישראל האבן געגעבן גאר א גרויסן חשיבות אויף איר‬ ‫אופן פון עס זאגן – אינעווייניג‪ ,‬גוט אינזין האבן און הייליגע געפיהלן‪ ,‬און עטליכע האבן געזאגט אז אין דעם ליגט‬ ‫גאר באהאלטן א סגולה אויף רפואה‪.‬‬ ‫אזוי דערציילט מען אויף מרן החפץ חיים אז ער האט שטענדיג אכטונג געגעבן עס צו זאגן אינעווייניג‪ ,‬ווען מיט‬ ‫זיין פינגער גייט ער נאך יעדע ווארט )'מאין יבוא עזרנו' עמ' ‪.(17‬‬ ‫אויף הרה"ק דער דברי יחזקאל פון שינאווא זצ"ל ווערט דערציילט אז זיינע חסידים וואס פלעגן צוקומען צו‬ ‫פארן צו אים פונדערווייטנ'ס‪ ,‬ווען זיי האבן געזעהן וויאזוי ער זאגט די ברכה 'אשר יצר' מיט א געוואלדיגע כוונה‪,‬‬ ‫ווארט ביי ווארט‪ ,‬האבן זיי זיך אונטערגעזאגט שטילערהייט‪' :‬מיר קענען שוין אהיים פארן‪ ,‬נאר פון קוקן אויפן‬ ‫צדיק וויאזוי ער זאגט די ברכה האבן מיר זיך שוין אנגעזאפט מיט גענוג קדושה אויף א גאנץ יאר'‪ .‬אין יענע צייטן‬ ‫איז געווען באקאנט אז ווער עס באטראכט וויאזוי דער שינאווער רב זאגט די ברכה האט געשפירט אז ערשט‬ ‫יעצט האט ער פארשטאנען די אמת'דיגע טייטש פון די ברכה‪ .‬אזוי אויך אסאך וואס האבן געדארפט א ישועה‬ ‫אדער א רפואה פלעגן צו קומען פונדערווייטנ'ס כדי צו הערן וויאזוי דער צדיק זאגט די ברכה 'אשר יצר' און‬ ‫ענטפערן דערויף 'אמן' אלץ א סגולה צו געהאלפן ווערן )'יסוד יוסף' ‪' -‬טהרת יום טוב' סי' פח(‪.‬‬ ‫ווען מ'האט מזכיר געווען פאר הרה"ק רבי מאיר'ל פון פרימישלאן א קראנקן וואס האט געדאפט געהאלפן מיט‬ ‫א ישועה‪ ,‬האט ער געראטן מ'זאל מקפיד זיין צו זאגן אשר יצר מיט א געוואלדיגע כוונה‪ ,‬זאגנדיג אז דאס איז א‬ ‫סגולה בדוקה ומנוסה אויף א ישועה )שם(‪.‬‬ ‫אויך דער משגיח רבי יחזקאל לעווינשטיין זצ"ל איז געווען געוואוינט צו זאגן אז די ברכה אויב מ'זאגט עס מיט‬ ‫כוונה‪ ,‬איז עס א גרויסע סגולה אויף רפואת הגוף )'תפילת חנה' עמ' סו(‪.‬‬ ‫דער באקאנטער מגיד רבי שמשון פינקוס זצ"ל פלעגט אסאך מעורר זיין ביי זיינע שמועסן איבער די מעלה פון‬ ‫די ברכה און אויף דעם גרויסן חיוב עס צוזאגן מיט כוונה‪ .‬ווען איינער האט אים נאכגעזאגט די ווערטער פון‬ ‫די גדולי ישראל אז אין דעם איז פארהאן א סגולה אויף רפואות‪ ,‬האט הרב פינקוס באלד רעאגירט‪ :‬וואס? א‬ ‫'סגולה? ווען דו עפנ'סט די קראן און עס קומט ארויס וואסער וועסטו עס אויך אנרופן א 'סגולה'? עס איז דאך א‬ ‫קלארע און איינפאכע זאך אז ווען א מענטש זאגט די ברכה 'אשר יצר' ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬עפנט ער אין הימל‬ ‫די צינורות פון רפואה און ער ברענגט אראפ רפואות און ישועות אויף דער וועלט!'‬ ‫האט צוגעלייגט הרב פינקוס‪' :‬עס איז פשוט און קלאר פאר יעדן בר דעת אז אויב מיר וואלטן געזאגט די ברכה‬ ‫ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬וואלטן מיר נישט קראנק געווארן‪ ,‬נאר ווייל מיר געבן נישט אכטונג צו לויבן און דאנקען‬ ‫מיט כוונה און מיט א ערנסקייט‪ ,‬צוליב דעם זעהן מיר געוויסע קראנקהייטן אין אונזער געגנט' )'תפארת שמשון'‬ ‫בראשית; בשלח(‪.‬‬

‫א וואונדערליכע ישועה אויפן באהן‬

‫עס איז פאר אלעמען באקאנט די געשיכטע וואס האט פאסירט מיט דעם משגיח דער צדיק רבי אליהו לופיאן‪,‬‬ ‫ווען ער איז איינמאל געפארן אויפן באהן און ער האט געדארפט זאגן די ברכה 'אשר יצר'‪ ,‬האט ער געבעהטן‬ ‫פון די וואס זענען געזיצן אין זיין וואגאן‪ ,‬צווישן זיי אויך נישט קיין שומרי תורה ומצוות‪ ,‬אז זיי זאלן ענטפערן‬ ‫אמן נאך זיין ברכה‪ ,‬ווען ער ערקלערט זיי דעם גרויסן כח פון די ברכה אויף ישועות און ווערן געראטעוועט פון‬ ‫שווערע געשעהענישן‪.‬‬ ‫אלץ זיין כבוד און זיין הדרת פנים‪ ,‬האבן אסאך פון די מיטרייזנדע אנגענומען זיין געבעהט‪ .‬מיט הייליגע ציטער‬ ‫האבן זיי צוגעהערט צו די ברכה וואס איז געזאגט געווארן דורך אים מיט גרויס כוונה און מיט א שטארקע‬ ‫קאנצענטרירונג‪ ,‬און אין איר ענדע האבן זיי צוזאמען געענטפערט 'אמן' מיט געפיהל און מיט התעוררות‪.‬‬ ‫די גרויסע איבערראשונג האט זיי אפגעווארט עטליכע מינוטן נאכדעם‪ ,‬ווען די באהן האט זיך פלוצלינג‬ ‫אפגעשטעלט עטליכע סענטימעטער'ס בעפאר עס איז ארויף געפארן אויף א גרויסע באמבע ווי די נידריגע‬ ‫אראבער האבן אראפגעלייגט מיט א ציל צו צוברענגען צו צעהנדליגע און הונדערטער געשעדיגטע מיטרייזנדע‪.‬‬ ‫די באמבע האט מען אזוי קונצליך אונטערגעלייגט אז מ'זאל עס נישט קענען באמערקן‪ ,‬און עס איז געווען ממש‬ ‫א נס אז דער קאנדאקטאר האט עס מצליח געווען צו באמערקן און זיך אפשעטלן אין די לעצטע סקונדע‪ ,‬אזוי‬ ‫זענען די רייזנדע אויפן באהן געראטעוועט געווארן פון א שרעקליכן אומגליק אין די זכות פון די ברכה 'אשר‬ ‫יצר' )'לב אליהו – חכמה ומוסר' בהקדמה(‪.‬‬

‫די בעסטע ברכה‬

‫טייערע ברודער!‬

‫מיר אלע נויטיגן זיך אין א ישועה‪ ,‬יעדן טאג הערן מיר אויך אויף נאך און נאך וואס זענען אריין אין די רינג פון די‬ ‫חולי ישראל‪ ,‬לאמיר זיך מקבל זיין אויף אונז מער מקפיד זיין אויף די ברכה‪ ,‬לויבן און דאנקען דעם באשעפער‪,‬‬ ‫מיט א שטארקע כוונה און אינעווייניג‪ ,‬ויהי רצון אז מיט דעם זאלן מיר זוכה זיין אז אלע שלעכטע גזירות זאלן‬ ‫בטל ווערן‪ ,‬און ווי אין גיכן זאלן מיר צוריק גיין קיין ירושלים געזונט און שטארק בגוף און בנפש‪.‬‬

‫א פלוצליגדיגעע שטורעם וואס האט ערפילט די וואונטש‬ ‫דערציילט דער‬ ‫לט‬ ‫די ערציילונג וואס מיר האבן דא האט‬ ‫צאנזער רבי זי"ע דער בעל 'שפע חיים'‪ ,‬אין איינס פון‬ ‫זיינע סאך שמועסן וואס ער האט גע'דרש'נט פאר זיין‬ ‫עולם איבער דעם גרויסן כח פון א אמת'דיגע תפילה‬ ‫וואס קומט ארויס פון טיפן הארץ‪ ,‬אז ס'זאל ברענגען‬ ‫א גרויסע ישועה אויף אלע וואס עס פעהלט אויס‪.‬‬ ‫אין די שטאט קראקא האבן די אידן זיך אנגעהויבן‬ ‫צו באזעצן פאר ארום ניין הונדערט יאר‪ ,‬און פון‬ ‫דעמאלטס האט זיך עס קיינמאל נישט אפגעשטעלט‪.‬‬ ‫שוין פון לאנג איז די קהילה געווען פון די חשובע און‬ ‫שיינע קהילות אין איירופא‪ ,‬אויף איר רבנות שטוהל‬ ‫זענען געזיצן די גדולי עולם ווי דער רמ"א און נאך‬ ‫און פון אירע איינוואוינער זענען געווען די וואס האבן‬ ‫אויפגעשטעלט דאס אידישקייט אין גאנץ פוילן‪.‬‬ ‫צוויי גרויסע בתי חיים זענען געווען אין קראקא‪,‬‬ ‫דער ערשטער איז געווען 'דער אלטער בית החיים'‬ ‫וואס אין איר ערד זענען באערדיגט געווארן נישט‬ ‫ווייניג פון די גדולי ישראל‪ ,‬קדושי עליון וואס האבן‬ ‫געוואוינט אין קראקא אין די ערשטע הונדערטער‬ ‫יארן פון ווען עס האט זיך באזעצט‪ .‬אויסער דעם‬ ‫איז געווען אין קראקא 'דער נייער בית החיים'‪ ,‬דארט‬ ‫זענען אויך באהאלטן געווארן קדושי עליון‪ ,‬נאר צוליב‬ ‫וואס דאס איז באנייט געווארן אין די שפעטערע יארן‪,‬‬ ‫איז אין די אויגן פון די מענטשן איז די מדריגה פון איר‬ ‫קדושה געווען ווייניגער וואו די מדרגה פונעם אלטן‬ ‫בית החיים‪.‬‬ ‫כאטש וואס יארן לאנג האט מען שוין נישט געקענט‬ ‫נוצן דעם אלטן בית החיים אלץ א פלאץ צו באערדיגן‬ ‫די טויטע פון די שטאט קראקא‪ ,‬ווייל עס איז שוין‬ ‫געווען זייער שטארק פול און צוזאם געשטופט מיט‬ ‫גאר אלטע מצבות‪ ,‬פון דעסוועגן איז דאס געווען‬ ‫דאס גלוסטעניש פון יעדן איינעם פון די חשובע‬ ‫מענטשן אין קראקא‪ ,‬אלע האבן גע'חלום'ט זוכה זיין‬ ‫צו באערדיגט ווערן ‪ -‬ווען עס קומט אן די צייט ‪ -‬נעבן‬ ‫די קדושים וואס זענען דארטן באערדיגט‪ ,‬אבער זייער‬ ‫ווייניג האבן צו דעם זוכה געווען‪.‬‬ ‫אויף די ביסל ליידיגע פלעצער וואס זענען דארט נאך‬ ‫איבערגעבליבן‪ ,‬האבן זיך די גרויסע נגידים געשלאגן‬ ‫ווען זיי ווילן קויפן דארט א 'חלקה' וואו דארט וועט‬ ‫ער רועהן בשלום נאך די הונדערט און צוואנציג‪.‬‬ ‫די 'חברא קדישא' האבן פון זייער זייט געוואלט‬ ‫פארקויפן אזעלעכע חלקות נאר פאר א גוטן פרייז‪,‬‬ ‫מער ווי צעהן מאל דאפלט פון דעם פרייז אין דעם‬ ‫נייעם בית החיים‪.‬‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬איז געווען קיין וואונדער אז ווען רעכל די‬ ‫אלטישקע האט געזאגט איר ווילן פאר אירע שכנים‬ ‫און נאנטע אז זי וויל זייער שטארק באערדיגט ווערן‬ ‫אין דעם אלטן בית החיים נאך איר הונדערט און‬ ‫צוואנציג‪ ,‬האבן אלע געשאקלט די קאפ מיט רחמנות‪.‬‬ ‫רעכל די אלטע איז געווען באקאנט פאר אלע‬ ‫איינוואוינער אין קראקא אלץ 'רעכל די בעלת חסד'‪,‬‬ ‫און נישט אומזינסט‪ .‬זי טאקע געווען פאסיג אויף‬ ‫דעם מכובד'יגן טיטול‪ ,‬ווייל שוין פון איר יוגנט איז זי‬ ‫געווען געוואוינט אוועק צו געבן אירע ליידיגע צייטן‬ ‫אויף צו טוהן גמילות חסד מיט אלע אירע ארומיגע‪.‬‬ ‫כאטש וואס זי איז געווארן א אלמנה אין אירע יונגע‬ ‫יארן און זי האט ערצויגן אירע פיר קינדער מיט‬ ‫מסירות נפש‪ ,‬זייענדיג ארים נישט האבנדיג גארנישט‪,‬‬ ‫דאך האט זי שטענדיג געהאט פלאץ ביי איר אין‬ ‫הארץ פאר די עלנדע פרויען וואס האבן געטראפן ביי‬ ‫איר ארימע הייזקע א בארוהיג'נס פלאץ פאר זייערע‬ ‫צוקלאפטע זעהל‪.‬‬ ‫יעדן ערב שבת איז זי געווען געוואוינט ארום צו גיין‬ ‫צוישן די הייזער פון די רייכע אידן וואס האבן איר‬ ‫געגעבן פון די גוטע שבת'דיגע עסנווארג וואס זיי‬ ‫האבן פארמאגט‪ ,‬כדי אז זי זאל עס איבערגעבן פאר די‬ ‫ארימעליט און נויט‪-‬באדערפטיגע וואס זענען נעבעך‬ ‫געווען אסאך אין די שטאט קראקא‪.‬‬ ‫אויב אזוי איז נישט קיין וואונדער אז רעכל האט זוכה‬ ‫געווען צו א גרויסע שעצונג צווישן די איינוואוינער‬ ‫פון קראקא‪ ,‬וואס דאס האט זיי צוגעברענגט זיי‬ ‫זאלן אויפהייבן זייערע ברעמען הערנדיג איר מאדנע‬ ‫געבעהט‪ :‬זי זאל זוכה זיין נאך אירע הונדערט און‬ ‫צוואנציג באערדיגט ווערן אין דעם אלטן בית החיים‪.‬‬ ‫אזוי שטארק איז עס געווען איר וואונטש‪ ,‬אז אויך‬ ‫ווען זי האט געמאכט שמחות ביי איר אין שטוב‪ ,‬ווען‬ ‫זי האט חתונה געמאכט אירע איניקלעך‪ ,‬ווען אירע‬ ‫באקאנטע זענען איר געקומען וואונטשן 'מזל טוב'‪,‬‬ ‫האט זי פון זיי געבעהטן אז זיי זאלן צולייגן צו די‬ ‫ברכה אז זי זאל אויך זוכה זיין באערדיגט צו ווערן‬ ‫אין דעם אלטן בית החיים‪ .‬זיי‪ ,‬כאטש דעם טרייסל‬ ‫וואס האט זיי ארום גענומען‪ ,‬האבן צוגעשטימט צו‬ ‫איר וואונטש אזוי ווי איר ווילן איז געווען‪ ,‬און זי פון‬ ‫איר זייט האט מקפיד געווען צו ענטפערן 'אמן' הויעך‬ ‫און מיט כוונה‪.‬‬ ‫זייער שנעל איז דאס געווארן די נייעס ‪ -‬געשפרעך אין‬ ‫קראקא; וואס האט 'רעכל די בעלת חסד' איינגעזעהן‬ ‫צובעהטן צו ווערן באערדיגט אין דעם אלטן בית‬ ‫החיים‪ ,‬איז זי אפשר אראפ פון זינען רחמנא ליצלן?!‬ ‫אבער נאך א שטיק צייט האבן זיך אלע צו דעם‬ ‫צוגעוואוינט‪ ,‬און נאך בעפאר זי האט דאס געבעהטן‬ ‫האבן איר אלע ווארעם אנגעוואונטשן‪' :‬דו זאלסט‬ ‫זוכה זיין באערדיגט צו ווערן אין דעם אלטן בית‬ ‫החיים'‪ ,‬און ווי פארשטענדליך האט זי געענטפערט‬ ‫נאך זיי אמן‪.‬‬ ‫די נאנטע מיטגלידער וואס זענען געפרעגט געווארן‬ ‫אויף דעם‪ ,‬האבן נישט געוואוסט צו ענטפערן‪ ,‬נאר‬ ‫דאס האבן זיי געוואוסט צו זאגן‪ ,‬אז אויסער די‬ ‫קאפיטלעך תהלים וואס זי איז געווען געוואוינט‬ ‫צו זאגן שוין צענדליגער יארן טאג טעגליך‪ ,‬האט זי‬ ‫צוגעלייגט עטליכע קאפיטלעך אלץ א תפילה אויף‬ ‫איר וואונטש זוכה צו זיין באערדיגט צו ווערן אויפן‬

‫אלטן בית החיים‪.‬‬ ‫פאר די יונגוואר פון קראקא איז עס געווארן ממש‬ ‫א אטרעקשן‪ ,‬יעדעס מאל ווען די אלטע רעכל איז‬ ‫אריבער אין גאס‪ ,‬זענען די קליינע איר נאכגעלאפן‬ ‫און געשריגן צו איר ריכטונג‪' :‬מומע‪ ,‬איר זאלט ליגן‬ ‫אין דעם אלטן בית החיים!'‪ ,‬און זי‪ ,‬נישט נאר אז זי‬ ‫איז נישט באליידיגט געווארן פון דעם‪ ,‬נאר זי האט‬ ‫מיט א פריינדליך פנים אויך צוריק געענטפערט פאר‬ ‫יעדן איינעם מיט א תמימות‪' :‬אמן כן יהי רצון‪ ,‬דער‬ ‫אויבישטער זאל העלפן אז איך זאל טאקע זוכה זיין‬ ‫צו דעם!'‬ ‫אזוי זענען אדורך עטליכע יאר וואס די אלטישקע‬ ‫האט נישט אויפגעגעבן איין טאג אויך נישט פון צו‬ ‫דאווענען אויף דעם‪ ,‬און אט איז אנגעקומען דער‬ ‫טאג‪ .‬אין א העלן טאג האט רעכל געמאלדן פאר איר‬ ‫הויזגעזונד אז זי פילט זיך נישט אזוי גוט‪ ,‬און נאך‬ ‫געציילטע שעות האט זי צוריק געגעבן איר ריינע‬ ‫נשמה פאר איר באשעפער‪.‬‬ ‫די גאסן פון די שטאט קראקא זענען געווען פול פון‬ ‫מענטשן וואס האבן געשטראמט צו די לוויה פון‬ ‫'רעכל די בעלת חסד'‪ ,‬עס איז זיך איר געקומען אזא‬ ‫גרויסן כבוד אין זכות פון אירע גוטע מעשים‪ ,‬אבער‬ ‫מ'קען נישט אפלייקענען אז אסאך פון די באגלייטער‬ ‫זענען געקומען אלץ זייער נייגעריגקייט צו זעהן‬ ‫וויאזוי עס גייט זיך אויסלאזן‪.‬‬ ‫די שמועות האבן געזאגט אז אין לויף פון די יארן האט‬ ‫רעכל און איר פאמיליע נישט ווייניג מאל געבעהטן‬ ‫פון די 'חברא קדישא' אז זיי זאלן צושטימען צו די‬ ‫געבעהט פון זייער מאמע און איר צוזאגן די פלאץ‬ ‫וואס זי וויל אזוי שטארק‪ ,‬אבער זיי האבן געפאדערט‬ ‫אויף דעם א ריזן סומע און זיי האבן נישט געוואלט‬ ‫נאכלאזן‪.‬‬ ‫אויך יעצט האבן זיך די 'חברא קדישא' געהאלטן פעסט‬ ‫אין זייער באשלוס צו פירן די לוויה ווי געווענליך‪ ,‬צו‬ ‫דעם נייעם בית החיים‪ ,‬און איר פאמיליע האבן שוין‬ ‫צוגעשטימט מיט דעם וואס זייער מאמע'ס וואונטש‬ ‫וועט נישט פארווירקליכט ווערן‪ ,‬און ווער ווייסט דען‬ ‫די חשבונות פון הימל‪...‬‬ ‫די הספדים האט זיך אנגעהויבן מיטן הספד פונעם רב‬ ‫פון שטאט וואס האט דערמאנט די גרויסע מעשים‬ ‫פון די נפטרת‪ ,‬אבער בעפאר ער האט אנגעיאגט צו‬ ‫זאגן עטליכע זאצן‪ ,‬איז פלוצלינג פארדעקט געווארן‬ ‫די הימל מיט וואלקענעס‪ ,‬א שטארקע ווינט האט‬ ‫אנגעהויבן צו בלאזן און נאך עטליכע מינוט האט‬ ‫אנגעהויבן אראפ צו גיין א שטארקער רעגן און א‬ ‫איבערראשנדע‪.‬‬ ‫די אלע באגלייטער האבן זיך צושפרייט אונטער‬ ‫די דערנעבנדיגע הייזער צו טרעפן א שוץ פון דעם‬ ‫שטארקן רעגן‪ ,‬און די מיטה האט מען אריינגעטראגן‬ ‫אין דעם דערנעבנדיגן שוהל‪ ,‬האפנדיג אז ביז עטליכע‬ ‫מינוט וועט זיך בארוהיגן די פלוצלינגדיגע שטורעם‬ ‫און די לוויה וועט ווייטער אפגעראכטן ווערן‪.‬‬ ‫א לאנגע צייט איז אריבער ביז דער שטורעם האט זיך‬ ‫בארוהיגט‪ .‬די זון וואס האט ארויס געקוקט פון צווישן‬ ‫די וואלקענעס האט דערציילט פאר די באגלייטער אז‬ ‫מ'קען שוין פארזעצן מיט די לוויה‪ .‬די מספידים האבן‬ ‫מקצר געווען אין זייערע הספדים און ביז א קורצע‬ ‫צייט האט מען אנגעהויבן צו טראגן די מיטה אין די‬ ‫זומפיגע גאסן אויפן וועג צום נייעם בית החיים‪.‬‬ ‫אבער ווען די באגלייטער האבן זיך דערנענטערט צו‬ ‫די ריכטונג פון דעם בית החיים‪ ,‬איז פאר זיי קלאר‬ ‫געווארן די גרויסקייט פון דעם רעגן‪ .‬פון די שפיץ‬ ‫בארג האבן זיי געקענט זעהן די שפיצן פון די מצבות‬ ‫וואס האבן זיך ארויסגעשטעקט העכער די וואסער‬ ‫וואס האבן אינגאנצן פארפלייצט דעם נייעם בית‬ ‫החיים‪.‬‬ ‫די לוויה האט זיך מיטאמאל אפגעשטעלט‪ .‬די‬ ‫באגלייטער האבן אנגעצויגענערהייט געווארט‬ ‫אויף די באשלוס פון די 'חברא קדישא' וואס נאכן‬ ‫זיך באראטן איינס צוויי האבן זיי געווינקען פאר די‬ ‫באגלייטער זיי זאלן טוישן זייער וועג‪ .‬קיינער האט זיך‬ ‫נישט איינגערעדט אז אין דעם דאזיגן צושטאנד וועט‬ ‫מען קענען באערדיגן אין דעם נייעם בית החיים און‬ ‫זיי האבן נישט געהאט קיין אנדערע וועג נאר איר צו‬ ‫באערדיגן אין איינע פון די לעצטע פלעצער אין דעם‬ ‫אלטן בית החיים‪.‬‬ ‫"די ערציילונג איז ביי מיר געווען ווי א 'חידוש'" – האט‬ ‫דער 'שפע חיים' געענדיגט זיין ערציילונג‪" ,‬וויאזוי‬ ‫יעדער איד קען פויעלן ביים באשעפער וואס עס‬ ‫גלוסט זיך אים אין הארץ‪ ,‬אויך אזעלעכע זאכן וואס‬ ‫האבן נישט קיין פארבינדונג מיט עבודת ה'‪ .‬ווייל‬ ‫דער אויבישטער איז א 'שומע תפילת כל פה'‪ ,‬פשוטו‬ ‫כמשמעו‪ ,‬אויב מ'בעהט נישט חלילה קיין דברים‬ ‫אסורים‪.‬‬ ‫דעריבער‪ ,‬ווען דער טאטע און די מאמע דאווענען‬ ‫און בעהטן פון השי"ת ביים צינדן די שבת ליכט‪ ,‬ביים‬ ‫דאווענען שמונה‪-‬עשרה און אין יעדע צייט‪ ,‬אז ער‬ ‫זאל זיי העלפן ערציהען קינדער תלמידי חכמים וואס‬ ‫זענען עוסק אין תורה‪ ,‬וועלן זיי זיכער זוכה זיין צו א‬ ‫הילף פון הימל און דער אויבישטער וועט ממלא זיין‬ ‫משאלות ליבם לטובה"‪.‬‬ ‫'שפע חיים' ‪ -‬דרשות חומש רש"י‪ ,‬פר' ויצא‬

‫פקס‪ | 08-9746102 .‬מייל‪ | 9139191@gmail.com .‬ניתן לקבל עלון זה במייל מידי שבוע‬ ‫"בני אמונים" ת‪.‬ד‪ 102 .‬בני ברק |‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫‪ shay‬עיצובים‬

‫א וואונדערליכע עדות אויף מרן החזון איש ווערט געברענגט אין ספר 'מעשה איש' )ח"ג עמ' קנו; רכה(‪ :‬דער חזון‬ ‫איש האט ספעציעל מקפיד געווען אויף די ברכה 'אשר יצר' עס צו זאגן מיט גרויס כוונה‪ ,‬שטאט און מיט ישוב‬ ‫הדעת‪ .‬ער האט אויך אכטונג געגעבן אנצוטוהן זיין אויבער‪-‬רעקל און פארמאכן דעם גארטל לכבוד די ברכה‪.‬‬ ‫אין איין אינדערפריה‪ ,‬ווען דער חזון איש האט געהאלטן אינמיטן די ברכה 'אשר יצר'‪ ,‬זיין פנים איז געווען‬ ‫אויסגעדרייט צו די וואנט און זיין מויל זאגט ארויס די ווערטער פון די ברכה לויט זיין שטייגער ווי איינער וואס‬ ‫ציילט געלט‪ .‬פלוצלינג איז אריין אין זיין צימער א דערשראקענער יונגערמאן און האט אנגעהויבן צו פארפירן אז‬ ‫זיין קליין פיצל טאכטער איז שרעקליך קראנק געווארן‪ .‬דאס איז געווען אין די תקופה וואס האט אויסגעבראכן‬ ‫די קראנקהייט פון 'פאליו' מיט איר פולן שטארקהייט‪ ,‬די ציטער פון דעם האט אנגעפיהלט יעדנ'ס הארץ‪ ,‬און‬ ‫ווען די טאכטער פון דעם יונגערמאן האט פלוצינג באקומען הויעך פיבער צוזאמען מיט שטארקע צייכנ'ס‬ ‫וואס איז געווען כמעט א קלארע באווייז אז זי האט זיך אנגעשטעקט פון די קראנקהייט האט ער זיך געאיילט‬ ‫צובעהטן א ברכה פונעם חזון איש‪.‬‬ ‫עס האט אויסגעזעהן אז דער חזון איש האט נישט באמערקט וואס עס טוהט זיך אפ ארום אים‪ ,‬נאר נאנט צום‬ ‫אויספיר פון די ברכה זעען די ארומיגע איבערראשט געווארן צוזעהן ווי ער בליק'ט צו דעם דערשראקענעם‬ ‫יונגערמאן און ענדיגט‪' :‬ברוך אתה‪ ...‬רופא כל בשר ומפליא לעשות'‪ .‬דער יונגערמאן האט שנעל געענטפערט‬ ‫'אמן' מיט א געשריי‪ ,‬און נאך בעפאר ער האט געעפנט זיין מויל האט דער חזון איש זיך אנגערופן צו אים‪:‬‬ ‫'האסט דאך שוין געהערט די ברכה‪ .'...‬דער יונגערמאן האט פארשטאנען און איז אהיים צו זיך אין שטוב‬ ‫פרייליכערהייט‪ .‬עס איז נישט געווען קיין וואונדער אז אנקומענדיג אהיים האט מען אים דערציילט אז זיין‬ ‫טאכטער איז מיטן אויבערשטנ'ס הילף געזונט געווארן‪.‬‬ ‫די ברכה 'אשר יצר' פון די אנדערע זייט פון דער ליין‬ ‫נאך ווערט דערציילט אויף הרה"ק רבי איציק'ל ז"ל פון פשעווארסק‪ :‬ווען ער איז געווען אויף אפרוה‪ ,‬איז אים‬ ‫פלוצלינג אנגעקומען די ידיעה אז זיין אייניקל איז זייער שווער קראנק געווארן און איז אנגעוויזן אויף גרויסע‬ ‫רחמים‪ .‬רבי איציק'ל וואס איז געווען באקאנט איבעראל אלץ א פועל ישועות האט בארוהיגט די ארומיגע אז‬ ‫די ישועה וועט שוין אנקומען‪.‬‬ ‫עטליכע מינוט נאכדעם האט ער געבעטן פון איינער פון זיינע נאנטע ער זאל קלינגען אין שפיטאל ווי דארט‬ ‫איז געווען די קראנקע‪ ,‬פון די אנדערע זייט האט איינער פון די משפחה אויפגעהויבן‪ ,‬רבי איציק'ל האט פון אים‬ ‫געבעהטן אז ער זאל דערנענטערן דעם טעלעפאון צו די אויער פון די קראנקע‪ ,‬און האט באלד ארנגעהויבן צו‬ ‫זאגן די ברכה פון 'אשר יצר' מיט א ברען ווען ביים ענדע האט מען פון די אנדערע זייט געהערט א שוואכע און‬ ‫א שטילע 'אמן'‪.‬‬ ‫אזוי אויך אין לויף פון די קומענדיגע טעג ביז ווען זי איז געזונט געווארן מיטן אויבערשטנ'ס הילף‪ ,‬ווען רבי‬ ‫איציק'ל האט געדארפט זאגן 'אשר יצר'‪ ,‬האט ער זיך פריער פארבינדן צום שפיטאל כדי עס צוזאגן אין די‬ ‫אויערן פון די קראנקע און איר מזכה זיין מיט ענטפערן אמן נאכדעם‪ .‬די בני המשפחה זענען נישט איבערראשט‬ ‫געווארן אז ווען אנדערשט פון וואס די דאקטורים האבן געזאגט איז זי נאך עטליכע טעג געזונט געווארן און איז‬ ‫אהיים געזונט און שטארק )'נפלאים מעשיך'‪ ,‬ח"ב עמ' תכז(‪.‬‬

‫אמוניﬦ‬ ‫ﬦ‬ ‫מעשה ני‬ ‫מע‬

‫א וועכנטליכע ערציילונג‬ ‫אאויף אמן און תפילה‬


‫ערציילונג אויפן פרשה‬ ‫והוי גביר לאחיך (כד‪ .‬לז‪).‬‬

‫צוריק געווארן אן עושר‬ ‫אין א שטעטל נישט ווייט פון לובלין האט אין שטוב ווי ער וועט אים געבן דארט ארבעט‬ ‫געוואוינט א גרויסע גביר‪ ,‬אבער א גרויסע פון וואס ער וועט קענען פארדינען שיין געלט‪.‬‬ ‫עם הארץ‪ ,‬גלייך נאכן חתונה האט ער זיך לכתחילה האט ער נישט געוואלט אננעמען דעם‬ ‫אריינגעלייגט אין מסחר און ער האט זייער פארשלאג‪ ,‬ער האט נישט געוואלט האבן צו טוהן‬ ‫שיין מצליח געווען‪ ,‬א גוט הארץ האט ער אבער מיט דעם גלח‪ ,‬ער האט גאנץ גוט געוויסט אז‬ ‫יא געהאט און ער פלעגט טאקע שטענדיג ער איז בכלל נישט קיין אידן פריינט‪ ,‬אבער ווען‬ ‫פארטיילן גרויסע סומעס פאר צדקה‪.‬‬ ‫דער הונגער אין שטוב איז געווארן שווערער און‬ ‫איינמאל א יאר אויף די הייליגע טעג פלעגט ער‬ ‫פארן קיין לובלין צו די הייליגע חוזה פון לובלין‬ ‫ז"ל‪ ,‬קומענדיג קיין לובלין האט ער אלעמאל‬ ‫מיטגעברענגט מיט זיך א שיינע סכום פאר פדיון‬ ‫פארן צדיק‪.‬‬

‫אייבערשטן אז ער זאל אים מוחל זיין אויף דעם‬ ‫שריט‪ ,‬ער איז געגאנגען אין ביהמ"ד ווען קיינער‬ ‫איז נישט דארט געווען‪ ,‬ער איז צוגעגאנען צום‬ ‫ארון הקודש און האט מיט א צובראכן הארץ‬ ‫זיך געבעטן ביים אייבערשטן אז ער זאל אים‬ ‫מוחל זיין‪ ,‬ער מיינט נישט צו טוהן די גאנצע זאך‬ ‫חלילה‪ ,‬ער וועט באמת נישט זיין קיין אמת'ע‬ ‫גוי‪ ,‬אבער ער קען שוין מער נישט אויסהאלטן‬ ‫די אלע צרות‪.‬‬

‫שווערער‪ ,‬האט ער באשלאסן צו גיין צום גלח‬ ‫און זען וואספארא ארבעט ער קען אים געבן‪,‬‬ ‫דער גלח האט אים פריינטליך אויפגענומען‪ ,‬און ווען ער איז אהיים געקומען און האט פארציילט‬ ‫האט אים טאקע פארשאפט אן ארבעט ביים פאר זיין ווייב וואס ער פלאנט צו טוהן‪ ,‬האט‬ ‫זי אים ג'עצה'ט אז אפשר איז כדי אז ער זאל‬ ‫פריץ אין הויף‪.‬‬ ‫גלייכצייטיג האט דער גלח אנגעהויבן אריינציען זיך קודם איבערשמועסן מיט די הייליגע חוזה‬ ‫דער ארימאן אין זיין נעץ‪ ,‬מיט זיין געמאכטע וועלכע איז א קלוגער איד און אפשר וועט ער‬ ‫פריינטשאפט און גלאטע צונג האט ער אים האבן פאר אים אן עצה‪.‬‬

‫עשירות איז אבער ווי א ראד וואס דרייט זיך‪ ,‬און‬ ‫עס איז געקומען דער צייט ווען דאס רעדל פון‬ ‫זיין מזל האט זיך א דריי געגעבן אויף אראפ‪ ,‬און‬ ‫ער האט אנגעהויבן ליידן איין פארלוסט נאכן איבערגערעדט אז ווען ער וואלט זיך נישט‬ ‫צווייטן ה"י ביז ער איז געווארן אן ארימאן‪ ,‬אן געהאלטן ביי אידישקייט וואלט ער זיךל‬ ‫געקענט ארויף ארבעטן דא ביים פריץ און עס‬ ‫עני ואביון‪.‬‬ ‫זייענדיג א טויגליכער האט ער נישט געוואלט וועט אים ווידער אויפבליען זיין עשירות‪ ,‬דער‬ ‫ווערן מאכטלאז פון נישט ארבעטן‪ ,‬איז בלית גלח האט גערעדט מיט אים יעדן טאג‪ ,‬ביז איין‬ ‫ברירה געווארן א טרעגער‪ ,‬ער פלעגט שלעפן טאג האט דער גלח גערעדט מיט אים אפענע‬ ‫פעקלעך פאר מענטשן‪ ,‬דערפון האט ער אבער ווערטער‪ :‬דער אידישער ג‪-‬ט האט שוין פון דיר‬ ‫קוים פארדינט אויף אהיים צוברענגען ברויט פארגעסן‪ ,‬און ער האט דיר שוין פארלאזט‪ ,‬און‬ ‫אויב די וועסט זיך שמד'ן וועל איך שוין זעהן אז‬ ‫פאר זיינע קינדערליך‪.‬‬ ‫עס זאל דיר שוין גארנישט פעלן‪.‬‬ ‫איינמאל בשעת ווען ער איז געשטאנען אין מארק‬ ‫און געווארט אויף ארבעט‪ ,‬איז פארבייגעגאנגען ליידער ליידער האט ער זיך צוגעהערט צו די‬ ‫דער גלח‪ ,‬וואס האט אים האך געקענט ווען ער רייד פונעם גלח‪ ,‬און ער האט זיך שוין רח"ל‬ ‫איז נאך געווען אן עושר‪ ,‬דער גלח האט אים געלאזט שפריצן אויף זיך די שמד וואסער‪ ,‬פון‬ ‫פריינטליך באגריסט און האט אויסגעדרוקט זיין דאך האט ער נישט געקענט פויעלן ביי זיך‪,‬‬ ‫מיטלייד אז ער איז נעבעך געווארן אזא ארימאן‪ ,‬ממילא האט ער באשלאסן אז איידער ער טוט‬ ‫דער גלח האט אים אנגעטראגן צו קומען צו אים אזא שריט וועט ער ערשט איבערבעטן דעם‬

‫ער האט זיך ארויסגעלאזט קיין לובלין‪ ,‬און‬ ‫פארשטייט זיך אז דער צדיק איז אויפגעציטערט‬ ‫געווארן הערענדיג וואס ער וויל דא טוהן‪ ,‬דער‬ ‫חוזה האט אים אנגעהויבן אויפקלערן אז אזא‬ ‫זאך קומט ניטאמאל אין באטראכט‪ ,‬אבער ער‬ ‫האט געהאט טענות היתכן דער באשעפער האט‬ ‫מיר צוגענומען מיין גאנצע פארמעגן? פארוואס‬ ‫האט ער זיך נישט גערעכענט מיט מיינע אלע‬ ‫גוטע זאכן וואס איך פלעג טוהן ווען איך בין נאך‬ ‫געווען א גביר?‪.‬‬ ‫אויב דו האסט טענות צום אייבערשטן נו‬ ‫רוף אים צו א דין תורה האט דער צדיק אים‬ ‫גע׳עצה׳ט‪ ,‬זעהענדיג אז מען קען גארנישט‬ ‫מאכן און משפיע זיין אויף דעם איד וועלכער‬ ‫איז נאך שייך אז ער זאל זיך שמד׳ן ח״ו און‬ ‫גענצליך פארלוירן ווערן אויף אייביג‪.‬‬ ‫פארזעצונג אויף זייט ג'‬

‫די פרשה לערנט אונז‬ ‫ולא הכירו כי היו ידיו כידי עשו אחיו שערות ויברכהו‬ ‫ווען יצחק האט חושד געווען יעקב אז ער וויל אים דא אויסנארן מיט‬ ‫פארשידנע מיטלען‪ ,‬און ער האט זיך געכאפט אז ער האט אים אומזינסט‬ ‫חושד געווען‪ ,‬האט ער אים באלד געבענטשט בנוסף צו די ברכות מיט וואס‬ ‫ער האט שפעטער געבענטשט‪.‬‬

‫די ברכות ווערן ערשט שפעטער דערמאנט אין פסוק‪ ,‬נו פארוואס שטייט‬ ‫טאקע דא ויברכהו‪.‬‬ ‫"חז"ל זאגן אין מס' ברכות‪ :‬החושד את חברו במה שאין בו צריד לברכו״‪ ,‬אויב‬ ‫איינער איז חושד זיין חבר אויף א זאך וואס איז נישט אמת‪ ,‬דארף ער אים‬ ‫בענטשן‪.‬‬

‫א בריליאנט‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫(ספרוני)‬

‫ב‬

‫פרשת תולדות‬


‫דער ארימאן האט זיך דערפרייט‪ .‬איך האב נישט‬ ‫געוואוסט אז מען קען רופן דעם אייבערשטן צו‬ ‫א די תורה האט ער געזאגט יא‪ ,‬איך וויל טאקע‬ ‫א דין תורה מיט דעם אייבערשטן‪.‬‬

‫פירן לפנים משורת הדין‪ ,‬ווי ער אליין פירט זיך אהיים און דער זעקל איז אים אראפגעפאלן פון‬ ‫דעריבער זאגן מיר אז דער אייבערשטער זאל פלייצע און האט זיך צעריסן‪ .‬א מאסן גאלדענע‬ ‫צוריק אומקערן צום טרעגער זיין פארמעגן‪ ,‬רענדלאך האבן זיך אויסגעשאסן אויף דער ערד‪.‬‬ ‫בתנאי אז דער טרעגער האט חרטה אויף זיינע דער טרעגער און זיין ווייב און די קינדער האבן‬ ‫עבירות און איז מקבל אויף זיך ‪ ,‬זיך צו פירן אין גענומען צוזאמענשארן די רענדלאך‪ ,‬און ווען‬ ‫דעם דרך פון זיינע עלטערן און זיידעס‪ ,‬ער זאל דער טרעגער האט זיי איבערגעציילט‪',‬האט זיך‬ ‫לערנען תורה און זיך פירן‪ ,‬לויט דער תורה און ארויסגעוויזן‪ ,‬אז זיי באטרעפן גענוי דעם ריזן‬ ‫מצוות‪.‬‬ ‫פארמעגן וואס ער האט געהאט פארלוירן‪.‬‬

‫גערעדט און געטוהן! דער צדיק האט באשטימט‬ ‫דריי עלטערע חסידים אלס א בית דין‪ ,‬און זיי‬ ‫האבן אויסגעהערט דעם טרעגערס טענות‪,‬‬ ‫דערנאך האט דער צדיק געענטפערט אויף‬ ‫די טענות‪ ,‬זיין ענטפער איז געווען אז אמת‬ ‫טאקע דער בעל דין האט געגעבן צדקה און‬ ‫געטוהן מצוות‪ ,‬אבער ער איז אויך באגאנגען‬ ‫געוויסע עבירות‪ .‬דערביי האט ער אויסגערעכנט‬ ‫עטליכע הארבע עבירות וואס דער טרעגער איז‬ ‫באגאנגען‪ ,‬דער טרעגער האט מודה געווען אז‬ ‫ער איז טאקע באגאנגען די עבירות‪ ,‬אבער ער‬ ‫האט גע׳טענה׳ט‪ :‬אז ער האט זיי געטוהן נישט‬ ‫ווילענדיג‪ ,‬און נישט וויסענדיג‪ ,‬אז דאס זענען‬ ‫עבירות‪ ,‬דער צדיק האט אבער געזאגט‪ ,‬אז דאס‬ ‫איז קיין תירוץ נישט‪ ,‬ער האט געדארפט לערנען‬ ‫מער און וויסן ווי א איד דארף זיך אויפפירן אין‬ ‫אלע פרטים‪.‬‬

‫די דיינים האבן פארשריבן און גע׳חתמ׳עט דעם יעצט האט דער טרעגער שוין געוואוסט אז דער‬ ‫פסק דין און האבן דערביי באשטימט א צייט פון אייבערשטער האט אויך מקיים געווען זיין חלק‬ ‫‪ 30‬טעג וואס דער פסק דארף ווערן אויסגעפירט‪ .‬פון דעם פסק‪...‬‬ ‫דער טרעגער איז אהיים געגאנגען א דער ארעמער טרעגער איז געווארן א גביר ווי‬ ‫צופרידענער‪ .‬ער האט זיך תיכף ארויסגעשלאגן פריער‪ ,‬אבער איז שוין געווען פיל קליגער‪ .‬ער‬ ‫פון קאפ אלע איינרעדענישן פונעם גלח און האט האט געדונגען א מלמד וואס זאל מיט אים‬ ‫באשלאסן מקיים צו זיין‪ ,‬זיין חלק פון דעם פסק לערנען תורה און דינים כדי ער זאל נישט‬ ‫דין‪ .‬זייענדיג זיכער‪ ,‬אז אויך דער אייבערשטער נכשל ווערן מיט קיין עבירה‪ .‬ער האט שוין מער‬ ‫וועט מקיים זיין זיין חלק‪ .‬האט ער זיך ווידער קיין טענות נישט געהאט צום אויבערשטן אין‬ ‫געשטעלט אין מארק זיך צו פארדינגען אויף אן שוין געבליבן א שומר תורה ומצוות מיט אלע‬ ‫ארבעט‪ ,‬און האט געציילט די טעג‪ .‬ביז דרייסיג דקדוקים‪.‬‬ ‫טאג ווען דער פסק דארף אויסגעפירט ווערן‪.‬‬

‫גוט! איך וועל באשטימען א בית דין וואס וועט‬ ‫אויסהערן דיינע טענות‪ ,‬און איך וועל ענטפערן‬ ‫אויף זיי פאר דעם אויבערשטן‪ ,‬דאן וועט דער‬ ‫בית דין ארויסגעבן א פסק דין‪.‬‬

‫און אט איז געקומען דער דרייסיגסטער טאג און‬ ‫ער איז נאך דערווייל נישט געהאלפן געווארן‪.‬‬ ‫א גאנצן טאג איז ער געשטאנען אין מארק און‬ ‫קיין שטאך ארבעט נישט געפונען‪ .‬איז אים‬ ‫איינגעפאלן צו גיין צו דער באן סטאנציע העלפן‬ ‫רייזנדע מיט זייערע פעקלעך‪ .‬ס׳איז אנגעקומען‬ ‫דער באן‪ ,‬אבער יעדער איינער האט געטראגן‬ ‫זיין פעקל‪ .‬דער טרעגער האט זיך שוין כמעט‬ ‫ווי מייאש געווען‪ ,‬ערשט עס שטייגט אויס דער‬ ‫לעצטער פאסאזשיר‪ .‬א רייכער פריץ מיט א‬ ‫שווערן זעקל‪ .‬ער האט געבעטן דעם טרעגער‬ ‫צו נעמען דעם זעקל און ווארטן אויףאיהם‪ ,‬איז‬ ‫ער געשטאנען ביים זעקל און האט געווארט און‬ ‫געווארט און געווארט‪ ,‬אבער הילד איננו דער‬ ‫פאסאזשיר איז נעלם געוואר‪.‬‬

‫אויך דערויף האט דער טרעגער געטענה׳ט‪.‬‬ ‫אז ער קען אידן וואס זענען נישט בעסער פון‬ ‫אים און עס גייט זיי גוט‪ ,‬און דער צדיק האט‬ ‫געענטפערט אז פון דער וועלט איז בכלל קיין‬ ‫ראיה נישט‪ ,‬אידן האבן דאך נאך א וועלט א‬ ‫אייביגע וועלט‪ ,‬און עס קען דאך זיין אז די‬ ‫וועלכע האבן מער עבירות ווי מצוות באקומען‬ ‫זייער שכר אויף דער וועלט און פארלירן דערביי‬ ‫זייער שכר אויף דער אייביגער וועלט‪ ,‬בשעת‬ ‫די וועלכע האבן מער מצוות ווי עבירות קומען‬ ‫אפ פאר די עבירות אויף דער וועלט‪ . ,‬אבער די זון האט שוין געהאלטן ביים אונטערגיין‪ ,‬און‬ ‫דערפאר באקומען זיי א פיל גרעסערן שכר אויף דער טרעגער האט נישט געוואלט פארשפעטיגן‬ ‫דער אייביגער וועלט‪...‬‬ ‫מנחה‪ .‬כאטש דער יצר הרע האט גענומען‬ ‫נאכדעם וואס די דיינים האבן אויסגעהערט די ברענען ער זאל נישט גיין צו מנחה‪ ,‬עס וועט‬ ‫טענות ומענות פון ביידע צדדים‪ ,‬האט דער בית סיי ווי גארנישט ווערן‪ ,‬ער האט זיך געראנגלט‬ ‫דין געפרעגט דעם טרעגער אויב ער איז גרייט מיטן יצר הרע‪ .‬זאל זיין וואס עס זאל זיין‪ ,‬ער‬ ‫מוחל צו זיין דעם אויבערשטן‪ .‬דער טרעגער וועט שוין בלייבן ביי די אידישקייט אין אלע‬ ‫איז אבער געשטאנען ביי זיינס‪ :‬אויב דער אומשטענדן און ער גייט דאוונען מנחה‪ ,‬אבער‬ ‫אייבערשטער וועט אים אומקערן זיין פארמעגן‪ ,‬ער האט זיך מיישב געווען‪ .‬אז איבערלאזן דעם‬ ‫וועט ער אים מוחל זיין פאר די ליידן וואס ער זעקל אויף הפקר איז נישט קיין ענין‪ .‬וועט ער‬ ‫האט געהאט און דער צייט פון זיין ארעמקייט‪ ...‬אים אוועקטראגן און דאוונען מנחה‪ .‬דערנאך‬ ‫דאן האבן די דיינים געהאט א ישוב הדעת וועט ער זען וואס צו טוהן דערמיט‪.‬‬ ‫צווישן זיך און האבן ארויסגעגעבן זייער פסק א מידער און א פארסאפעטער פון טראגן דעם‬ ‫דין‪ :‬דער אויבערשטער איז גערעכט‪ ,‬אבער היות שווערן זעקל‪ .‬איז דער טרעגער אנגעקומען‬ ‫ווי דער אייבערשטער פאדערט אז מען זאל זיך‬

‫א בריליאנט‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ג‬

‫הקול קול יעקב‬ ‫צו הרה"ק ר׳ ישעיה׳לע קערעסטירער איז‬ ‫אמאל געקומען א חסיד וועלכער האט געהאט‬ ‫א גרויסע געשעפט פון ברען קוילן‪ ,‬און ער האט‬ ‫זיך שטארק באקלאגט‪ ,‬אז מיט עטליכע חדשים‬ ‫צוריק האט א קריסט אויך געעפנט אזא קוילן‬ ‫געשעפט און ער קאנקורירט איהם זייער און ער‬ ‫דערלייגט צוליב דעם זייער אסאך געלדט‪.‬‬ ‫ר׳ ישעיה׳לע האט אויסגעהערט ווי זיין חסיד‬ ‫באקלאגט זיך‪ ,‬און ער האט איהם ווי זיין‬ ‫שטייגער פלעגט זיין געענטפערט מיט א פסוק‪:‬‬ ‫הקול קול יעקב! אז עם קומט צו א קוילן‬ ‫געשעפט‪ ,‬געהערט דאס צו יעקב׳ן‪ ,‬דאס הייסט‬ ‫צום איד‪ .‬קוילן איז א אידישער מסחר‪ ,‬אבער‬ ‫נישט קיין גויאישער ‪. . .‬‬ ‫וכך הוה‪ .,‬באלד ווען דער חסיד איז‬ ‫אהיימגעקומען פונ׳ם רבי׳ן‪ ,‬האט איהם זיין‬ ‫קריסטליכער קאנקירענט אפגעהאלטן א וויזיט‬ ‫און איהם דערציילט אז כאטש ער מאכט גאנץ‬ ‫גוט אין זיין קוילן־געשעפט‪ ,‬איז עם איהם‬ ‫אבער זייט די לעצטע עטליכע טעג פשוט נמאס‬ ‫געווארן‪ ,‬ער קען דערויף נישט קוקן און ער האט‬ ‫דערפאר באשלאסן דערפון פטור צו ווערן און‬ ‫עס אינגאנצן אויפגעבן‪.‬‬ ‫עס איז טאקע מקוים געווארן ר׳ ישעיה׳לעס‬ ‫ברכה און הבטחה‪ ,‬אז‪ :‬הקול קול יעקב!‬

‫פרשת תולדות‬


‫יארצייט פון די וואך‬ ‫דער מהרש"א‪ ,‬רבי שמואל אליעזר הלוי איידלס‬ ‫אחאב מלך ישראל‬ ‫אמאל פלעגט זיין דער מנהג אזאין יעדע‬ ‫שטאט איז געווען א קרייז רב‪ ,‬א רב הכולל‪,‬‬ ‫וועלכער פלעגט זיך אפגעבן מיט כלל זאכן‪ ,‬ער‬ ‫פלעגט אויפנעמען די רבנים אין זיין געגענט‪,‬‬ ‫און יעדעס מאל ווען מען האט אויפגענומען‬ ‫א רב אין א שטאט אונטער זיין פירערשאפט‪,‬‬ ‫האט זיך דער רב געדארפט קומען באווייזן‬ ‫פארן קרייז רב‪.‬‬ ‫און ווען דער מהרש"א איז אויפגענומען‬ ‫געווארן אין אויסטראה איז ער נישט געגאנגען‬ ‫צום קרייז רב‪ ,‬דער קרייז רב וועלכע האט‬ ‫געווארט פאר זיין אנקום‪ ,‬האט אים דן געווען‬ ‫אז געוויס איז ער א גרויסער מתמיד און ער‬ ‫וויל נישט אוועק געבן זיין צייט פון לערנען‬ ‫צו דארפן אוועק פארן צום קרייז רב‪ ,‬ממילא‬ ‫האט דער קרייז רב עס מוותר געווען‪ ,‬און האט‬ ‫זיך אנגעטראגן אז אנשטאט דער מהרש"א‬ ‫זאל דארפן קומען צו אים וועט ער פארן צו די‬ ‫מהרש"א‪.‬‬ ‫דער גאנצע שטאט איז ארויסגעגאנגען מקבל‬ ‫פנים זיין דער קרייז רב וועלכע איז אנגעקומען‬ ‫אין שטאט‪ ,‬אויסער דער מהרש"א‪ ,‬וועלכע‬ ‫איז געבליבן זיצן אין ביהמ"ד‪ ,‬און אויך יעצט‬ ‫האט אים דער קרייז רב דן געווען לכף זכות אז‬ ‫ער זיצט אין ביהמ"ד און לערנט און וויל נישט‬ ‫מבטל תורה זיין‪.‬‬ ‫דער קרייז רב איז אריין אין ביהמ"ד‪ ,‬ווי מען‬ ‫האט אים אפגעגעבן גרויס כבוד‪ ,‬אבער דער‬ ‫מהרש"א איז געבליבן זיצן אויף זיין פלאץ ווי‬ ‫גארנישט וואלט יעצט פאסירט‪.‬‬ ‫פלוצלונג איז אבער אריין געקומען אין ביהמ"ד‬ ‫א בחור וועלכע איז געווען שיין אנגעטוהן מיט‬ ‫פארשידנע טייערע צירונגען‪ ,‬און ווען דער‬ ‫מהרש"א האט באמערקט דעם בחור האט ער‬ ‫זיך באלד אויפגעשטעלט און צוגעגאנגען צו‬ ‫דעם בחור און פארפירט מיט אים א לענגערע‬ ‫שמועס‪.‬‬ ‫דאס האט שוין זייער פארדראסן פארן קרייז‬ ‫רב‪ ,‬ער האט זיך שוין נישט געקענט איינהאלטן‪,‬‬ ‫און ער איז צוגעגאנגען צום מהרש"א און אים‬ ‫געפרעגט‪ :‬היתכן אז ווען ער איז אריינגעקומען‬ ‫אין ביהמ"ד איז ער ווייטער געזעצן אין‬ ‫געלערנט‪ ,‬און ווען דער בחור איז אריין‬

‫געקומען האסטו דיר גלייך אויפגעשטעלט און מען נעמען מיין ספר "מהרש"א" און עס ארויף‬ ‫לייגן אויף מיר‪.‬‬ ‫אים אפגעגעבן פיל כבוד?‬ ‫ווען דער מהרש"א האט פארלאזט די וועלט‪,‬‬ ‫האבן אלע איינוואוינער פון אויסטראהא‬ ‫באגלייט און אפגעגעבן דאס לעצטע כבוד פאר‬ ‫זייער באליבטע רב דער הייליגער מהרש"א‪ ,‬און‬ ‫מען איז אויך דורך געגאנגען יענע קלויסטער‪.‬‬

‫האט זיך דער מהרש"א אנגערופן צום קרייז‬ ‫רב‪ :‬וויסן זאלט איר אז דער בחור וועלכע איז‬ ‫אריינגעקומען‪ ,‬איז א גלוגל פון "אחאב מלך‬ ‫ישראל"!‪ ...‬און פאר א מלך ישראל דארף מען‬ ‫זיך אויפהייבן און אפגעבן דאס גרעסטע מאס‬ ‫כבוד‪ ...‬און כדי אייך צו געבן א סימן אז מיינע‬ ‫רייז זענען אמת‪ :‬דער בחור וועט אין צוויי שעה ווי נאר מען איז אנגעקומען נעבן די קלויסטער‬ ‫האבן די גלחים ווי אייביג אנגעהויבן קלאפן‬ ‫דער'הרג'ט ווערן!‪...‬‬ ‫מיט די גלעקליך‪ ,‬די חברה קדישא האבן באלד‬ ‫דער קרייז רב איז דאס געווען אביסל ארויף געלייגט די ספר אויפן מהרש"א און א‬ ‫אינטרעסאנט‪ ,‬און ער איז געווען נייגעריג צו וואונדערליכע זאך האט פאסירט‪.‬‬ ‫זעהן וואס דא גייט פאסירן‪ ,‬איז ער צוגעגאנגען‬ ‫צו דעם בחור און אים פארפירט אין א שמועס‪ ,‬פלוצלונג האט זיך דער ארון געפענט! און דער‬ ‫מיט די כוונה אז די צוויי שעה זאל אריבער מהרש"א האט זיך אויפגעזעצט און גענומען‬ ‫גיין און מען וועט זעהן וואס עס וועט טאקע מישן די בלעטער פון זיין ספר‪ ...‬און בשעת‬ ‫דער מהרש"א האט געמישט די ספר האט‬ ‫פאסירן‪.‬‬ ‫דער קלויסטער אנגעהויבן זינקען אין די ערד‬ ‫צוויי שעה שפעטער איז א פריץ דורך געפארן צוזאמען מיט די גלחים‪ ...‬און ווען ער האט‬ ‫נעבן די ביהמ"ד‪ ,‬און ער האט געזעהן א שיינע גענדיגט מישן איז שוין דער קלויסטער געווען‬ ‫פייגל פליען העכערן ביהמ"ד‪ ,‬און דער פריץ אינגאנצן אין דער ערד‪.‬‬ ‫האט געוואלט שיסן די פייגל‪ ,‬אבער אנשטאט‬ ‫אז די פייל זאל פליען אויפן אויפן פייגל איז עס פיר טירן‬ ‫געלונגען אויפן בחור פון וואס ער איז אוועק‬ ‫די מהרש"א האט געהאט ביי זיין הויז פיר טירן‬ ‫געפאלן א טויטער‪.‬‬ ‫און אויף זיי איז געשטאנען "בחוץ לא ילין גר‬ ‫דלתי לאורח אפתח"‪.‬‬

‫איינגעזינקען די קלויסטער‬

‫און זכות פון לערנען מהרש"א‬

‫אין די שטאט אויסטראהא ווי דער מהרש"א‬ ‫האט געפירט די רבנות‪ ,‬איז געווען א קלויסטער‬ ‫נעבן די בית הקברות‪ ,‬און אזוי ווי עס איז נישט‬ ‫געווען קיין אנדערע וועג צום בית הקברות נאר‬ ‫דורכן קלויסטער‪ ,‬איז דארטן שטענדיג געווען‬ ‫צרות‪ ,‬ווען אידן זענען דארט דורך מיט א נפטר‪,‬‬ ‫האבן די גלחים גענומען קלינגען מיט זייערע‬ ‫גלעקער‪ ,‬און פון גרויס פחד זענען זיך אלע‬ ‫צולאפן‪ ,‬און די קריסטן האבן געמאכט פאר די‬ ‫נפטרים גרויסע בזיונות‪ ,‬דאס האט אנגעהאלטן‬ ‫זייער א לאנגע צייט און מען האט זיך נישט‬ ‫געקענט קיין עצה געבן דערמיט‪.‬‬

‫דער זוהן פון הגאון ר' עזרא עטיה זצ"ל‪ ,‬איז‬ ‫קראנק געווארן מיט א שווערע מחלה ל"ע‪,‬‬ ‫אז ער איז ממש געווען צווישן לעבן אין טויט‪,‬‬ ‫זיין טאטע איז געשטאנען העכער אים און‬ ‫פארגאסן טרערן פאר די רפואה פון זיין זוהן‪.‬‬

‫אזוי וויינענדיג איז דער גאון איינגעשלאפן‪,‬‬ ‫און זיין חלום האט זיך באוויזן פאר אים דער‬ ‫הייליגער מהרש"א‪ ,‬און אים געזאגט אז‬ ‫וויבאלד די לערענסט כסדר מיין ספר‪ ,‬און‬ ‫די מוטשעסט דיר אויף יעדע ווארט ביז די‬ ‫פארשטייסט עס‪ ,‬בין איך דיר מבטיח אז איך‬ ‫וועל מתפלל זיין פאר די רפואה פון דיין זוהן‬ ‫ווען דער מהרש"א האט געפילט ווי זיינע טעג כדי די זאלסט קענען ווייטער לערנען מיין ספר‬ ‫אויף דער וועלט זענען שוין געציילטע האט ער אן קיין שון שטער‪.‬‬ ‫אריינגערופן די חברה קדישא און זיי אנגעזאגט‬ ‫אז ווען ער וועט גיין פון די וועלט‪ ,‬זאל מען און טאקע ווען ער האט זיך אויפגעוועקט איז‬ ‫אים ווי אייביג דורך פירן יענע וועג‪ ,‬און ווען זיין שוין געווען פיל בעסער‪ ,‬און א צייט דערנאך‬ ‫די גלחים וועלן קלינגן מיט די גלעקלעך זאל איז ער שוין געווען גענצליך אויגעהיילט‪.‬‬

‫צו באקומען דער גליון‪ ,‬אדער איבערצוגעבן אייערע הערות‪ ,‬אדער מנדב צו זיין דער גליון שיקט צו‪gilyon.a.brilyant@gmail.com :‬‬

‫א בריליאנט‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫גד‬

‫פרשת תולדות‬


‫ישועה‬ ‫א‬ ‫ישועה‬ ‫דעםדעם‬ ‫רךדורך‬ ‫משפט‬ ‫ושןחושן‬ ‫משפט‬

‫עס רוקט‬ ‫רוקטנאך די‬ ‫עס יאגט‬ ‫אנדערע‪,‬טאג‬ ‫גט נאך די איין‬ ‫לערנען‪,‬‬ ‫זעצן און‬ ‫אוןדאך‬ ‫זעצןאים‬ ‫האט‬ ‫ער אין טונקלקייט האט ער‬ ‫גייענדיג‬ ‫אין ווען אזוי‬ ‫לערנען‪,‬‬ ‫געהייסן זיך‬ ‫אנדערע‪,‬דאך‬ ‫האט אים‬ ‫טונקלקייט האט‬ ‫גייענדיג‬ ‫זיך אזוי‬ ‫געהייסןווען‬ ‫ר'‬ ‫ביי‬ ‫וואס‬ ‫וואך‬ ‫א‬ ‫נאך‬ ‫און‬ ‫וואך‬ ‫א‬ ‫נאך‬ ‫דעם?‬ ‫ווי‬ ‫בעסער‬ ‫זיין‬ ‫דען‬ ‫קען‬ ‫וואס‬ ‫איז‬ ‫באמערקט עפעס שיינען אויף דער‬ ‫פלוצלונג‬ ‫און נאך אזיךוואך וואס ביי ר' איז וואס קען דען זיין בעסער ווי דעם?‬ ‫פלוצלונג באמערקט עפעס שיינען אויף דער‬ ‫וואס צו‬ ‫איןצושטוב‬ ‫הערשל‬ ‫ווייטער האט‬ ‫יענעם טאג‬ ‫עסן‪.‬ווייטערפון‬ ‫הויפן מיסט און שמוץ האט‬ ‫ערד‪.‬אוןצווישן‬ ‫וואס‬ ‫וב איז נישטא‬ ‫האט ר'‬ ‫טאג און‬ ‫נישטאיענעם‬ ‫עסן‪.‬איז פון‬ ‫שמוץאהאט‬ ‫הערשל מיסט‬ ‫צווישןר'א הויפן‬ ‫הערשלאון ערד‪.‬‬ ‫זיין‬ ‫אונטער‬ ‫טאג‪,‬‬ ‫יענעם‬ ‫ביז‬ ‫ער‪,‬‬ ‫איז‬ ‫ביז יענעםגעווען‬ ‫רוהיג‬ ‫און‬ ‫געזעצט‬ ‫זיך‬ ‫למדן‬ ‫גרויסער‬ ‫דער‬ ‫וואסארויסצונעמען דאס וואס‬ ‫געזוכט‬ ‫הערשל‬ ‫ר'‬ ‫טאג‪ ,‬אונטער זיין דער גרויסער למדן זיך געזעצט און רוהיג ר' הערשל געזוכט ארויסצונעמען דאס‬ ‫פארגעזעצטקייןצודאגות‬ ‫ווען ער קען אן‬ ‫שטיצע‪,‬‬ ‫צו זיך‬ ‫לייגט‬ ‫לערנען‪,‬עסווען ער‬ ‫פארגעזעצט‬ ‫האטצוערזיין איבעראשונג האט ער‬ ‫לייכט‪ ,‬און‬ ‫זיין עס‬ ‫דאגות‬ ‫שווער'סקיין‬ ‫ע‪ ,‬ווען ער קען אן‬ ‫לייגטצו זיך‬ ‫לערנען‪ ,‬ווען ער‬ ‫איבעראשונג‬ ‫לייכט‪ ,‬און‬ ‫אצינד‪ ,‬אז‬ ‫אבערלערנען‬ ‫זיצן און‬ ‫כוחותקאפ מיט זיינע‬ ‫אלעגאנצע‬ ‫זיינעזיין‬ ‫קאפ מיטאריין‬ ‫פאר אים ליגט א מטבע‪ .‬ער‬ ‫באמערקט אז‬ ‫א גאנצן טאג‪,‬‬ ‫אבערגאנצע‬ ‫טאג‪ ,‬זיין‬ ‫אצינד‪,‬אאזגאנצןאריין‬ ‫מטבע‪ .‬ער‬ ‫כוחותאים ליגט א‬ ‫אלע פאר‬ ‫באמערקט אז‬ ‫וועלט איז‬ ‫נישטא אויף‬ ‫וועלטמער‬ ‫שווער איז‬ ‫מער נישטאזיין‬ ‫האטוויעסדער רבי‬ ‫ממונות ‪-‬‬ ‫אויפגעהויבן און אהיימגעגאנגען‪ .‬ער‬ ‫האטאון האט עס‬ ‫אויף די‬ ‫דיניהאט‬ ‫לערנעןרבי‬ ‫ממונות ‪-‬צוווי דער‬ ‫לערנעןדידיני‬ ‫איז צו‬ ‫אהיימגעגאנגען‪ .‬ער‬ ‫אויפגעהויבן‬ ‫חשוב'ןקיין געלד‬ ‫דעםנישטא‬ ‫פארמער‬ ‫אויך‬ ‫דעם חשוב'ן געהייסן טאן‪.‬‬ ‫מטבע און אפגעווישט די מטבע‬ ‫געמאכט‬ ‫האט ריין געמאכט און האט‬ ‫א קיין געלד‬ ‫פארטאן‪.‬‬ ‫געהייסן‬ ‫ריין די‬ ‫אפגעווישט‬ ‫און‬ ‫שטרעבט‬ ‫וועלכער‬ ‫הערשל‪,‬‬ ‫ר'‬ ‫איידעם‬ ‫מאל‬ ‫צו‬ ‫מאל‬ ‫פון‬ ‫ער‬ ‫איז‬ ‫זייט‬ ‫אין‬ ‫אויףאיז געווען אנגעקלעפט אויף‬ ‫וואס‬ ‫שמוץ‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫רשל‪ ,‬וועלכער שטרעבט און‬ ‫אין זייט איז ער פון מאל צו מאל פון די שמוץ וואס איז געווען אנגעקלעפט‬ ‫לערנען‪.‬‬ ‫לערנען‪ .‬צו קענען זיצן און‬ ‫און ווייטער‬ ‫לעכצעט‬ ‫איר אוןקליינע‬ ‫פארקויפן‬ ‫האט ער געזעהן‪ ,‬אז אין זיין‬ ‫זאכןער איר‬ ‫ר צו קענען זיצן‬ ‫ארויסגעפארן זאכן‬ ‫פארקויפן קליינע‬ ‫ארויסגעפארן‬ ‫אצינדזיין‬ ‫אוןאז אין‬ ‫געזעהן‪,‬‬ ‫אצינד האט‬ ‫ארויספארן‬ ‫געמוזט‬ ‫הערשל‬ ‫ר'‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫פרוטה‪.‬‬ ‫צו‬ ‫פרוטה‬ ‫צוזאמענקלייבנדיג‬ ‫ווייניגער ווי גאנצע צען רובל‬ ‫נישט‬ ‫ליגט‬ ‫האנט‬ ‫הערשל געמוזט‬ ‫האטארויספארן צוזאמענקלייבנדיג פרוטה צו פרוטה‪ .‬ער האט האנט ליגט נישט ווייניגער ווי גאנצע צען רובל‬ ‫אז צו‬ ‫אנהויבן‬ ‫דערפל און‬ ‫דערפל אוןפון זיין‬ ‫דעם‬ ‫געוואוסט‪ ,‬אז‬ ‫וועט קומען זיין פון גאלד‪.‬‬ ‫קליין זוכן‬ ‫אנהויבן צו‬ ‫קומען זיין‬ ‫זוכןפון דעם וועט‬ ‫נישט‬ ‫געוואוסט‪,‬‬ ‫גאלד‪.‬‬ ‫נישט פוןפון‬ ‫אבערביידיוועלכע‬ ‫געלד‪,‬אבער‬ ‫וועלכע פרנסה‪,‬‬ ‫קוואל פון‬ ‫פון פרנסה‪,‬עפעס‬ ‫געווען‬ ‫ארעמקייט איז‬ ‫איז אבער‬ ‫ארעמקייטגעלד‪,‬‬ ‫געלדער געשטאנען מיט די געלד‬ ‫פארגאפטדיאיז‬ ‫אבערא ביי‬ ‫געווען דיזייער‬ ‫זייערגעשטאנען מיט‬ ‫איז ער‬ ‫פארגאפט‬ ‫אנגעקומען‬ ‫און ער איז‬ ‫שטאט‬ ‫נישטהאבן‬ ‫משפחה‬ ‫אין זיין‬ ‫הערשל מיט‬ ‫שווער און ר'‬ ‫טאןוויסנדיגט וואס צו טאן‬ ‫האנט צונישט‬ ‫אנגעהויבן‬ ‫אנגעקומען‬ ‫משפחה האבן‬ ‫אנגעהויבןמיט זיין‬ ‫און ר' הערשל‬ ‫שווער און‬ ‫אין וואס‬ ‫וויסנדיגט‬ ‫האנט‬ ‫פרנסה האט‬ ‫אינטרעסירן‬ ‫ן אויף א זיך‬ ‫אייןזאל‬ ‫רבי'ן‬ ‫אויסגעווארט‬ ‫געוואוסט‪ ,‬זייט האט ער געוואוסט‪,‬‬ ‫דעם‪ .‬פון איין‬ ‫זייט מיט‬ ‫קיינער‬ ‫פרנסה האט‬ ‫שוין פון רבי'ן‬ ‫קיינערדי ברכה‬ ‫אויסגעווארט‬ ‫אויף אשוין‬ ‫האט ער‬ ‫פון פון‬ ‫ברכהדעם‪.‬‬ ‫זאל די מיט‬ ‫אנווייזן‬ ‫העלפן‬ ‫אוסט צו אים‬ ‫זאלן שוין‬ ‫מקוים ווערן‪,‬‬ ‫און זיישוין‬ ‫טעג איז שבת און עס איז‬ ‫ענדליךאיז אז‬ ‫נישט אנווייזן‬ ‫העלפן און‬ ‫זאלן שוין‬ ‫אוןווערן‪,‬‬ ‫מקוים‬ ‫געוואוסט צושוין‬ ‫צוויי איז‬ ‫שבתנאךאון עס‬ ‫צוויי טעג‬ ‫זיי נאך‬ ‫ענדליך און אז‬ ‫ברענגען‬ ‫ברענגעןזיך באשעפטיגן צו‬ ‫וואסצוער קען‬ ‫ען זיך מיט‬ ‫והצלחה‬ ‫ברכה‬ ‫והצלחה מיט א שפע‬ ‫אויפגעראכטן ווערן‬ ‫שבת‪,‬איין פרוטה צו מאכן שבת‪,‬‬ ‫אפילו‬ ‫נאכנישטא‬ ‫באשעפטיגן‬ ‫מיט א שפע ברכה‬ ‫אויפגעראכטן ווערן‬ ‫מאכן‬ ‫איין פרוטה צו‬ ‫אפילו‬ ‫נאכנישטא‬ ‫געטראגן‬ ‫ווי ער‬ ‫זיינע האט‬ ‫געלד‪ .‬אזוי‬ ‫אביסל‬ ‫אנגעוואונטשן‪ ...‬רבי האט‬ ‫האט זיינע ווי דער‬ ‫חלות און קידוש‪ ,‬און אצינד‬ ‫אויף‬ ‫געטראגן‬ ‫אזוי האט ער‬ ‫דער רבי‬ ‫אצינד‬ ‫איינקויפןאון‬ ‫אנגעוואונטשן‪ ...‬אויף חלות און קידוש‪,‬‬ ‫איינקויפן‬ ‫צווייטן‪,‬‬ ‫צווייטן‪ ,‬איין‬ ‫טעטל צום פיס פון‬ ‫דערר' הערשל'ס‬ ‫האטווען‬ ‫הערשל'סדי נעכט‬ ‫אין ר'איינע פון‬ ‫אויבערשטער צוגעשיקט צו אים א‬ ‫אויבערשטער האט‬ ‫געזוכט און‬ ‫אוןנעכט ווען‬ ‫געזוכט די‬ ‫איינע פון‬ ‫שטעטל צום אין‬ ‫דערצו אים א‬ ‫צוגעשיקט‬ ‫אנגעקומען‬ ‫איז אין א‬ ‫געפרעגט ביז ער‬ ‫סכוםטיפן‬ ‫בכבוד'יגעראין א‬ ‫טיפןאיינגעזונקען‬ ‫איזא שוין‬ ‫דעםגעלד צו אריינברענגען דעם‬ ‫סכום‬ ‫געלד צובכבוד'יגער‬ ‫אנגעקומען‬ ‫ר איז אין א טאג‬ ‫משפחהאין‬ ‫איינגעזונקען‬ ‫טאגאיז שוין‬ ‫משפחה‬ ‫אריינברענגען‬ ‫אים‬ ‫האט‬ ‫דא‬ ‫אויך‬ ‫וואלברוז'‪.‬‬ ‫שטעטל‬ ‫נאר‬ ‫מונטער‬ ‫און‬ ‫זאט‬ ‫נישט‬ ‫אבער‬ ‫שלאף‪,‬‬ ‫וועגןפאסט‪ ,‬אבער טאקע וועגן‬ ‫ווי עס‬ ‫אזוי‬ ‫שבת‬ ‫צום דא‬ ‫אלברוז'‪ .‬אויך‬ ‫האט אים שלאף‪ ,‬אבער נישט זאט און מונטער נאר שבת אזוי ווי עס פאסט‪ ,‬אבער טאקע‬ ‫און אויף‬ ‫עצה'ן‬ ‫געוואוסט צו‬ ‫עצה'ןנישט‬ ‫קיינער‬ ‫וואס זיי‬ ‫דעםא‪ -‬טאג‬ ‫מיהד נאך‬ ‫הונגעריג און‬ ‫פאסיגהערשל ‪ -‬איז נישט פאסיג‬ ‫טראכט ר'‬ ‫הערשל ‪-‬דעם‬ ‫אויף א‬ ‫עוואוסט צו‬ ‫וואס זיי‬ ‫מיהדאנאך א טאג‬ ‫הונגעריג‬ ‫איז‪ -‬נישט‬ ‫טראכט ר'‬ ‫אלסמיט‬ ‫געצויגן‬ ‫עסןזייער‬ ‫זעטיגן‬ ‫געהאט צו‬ ‫צו נאך‬ ‫האבן‬ ‫אויף שבת קודש מיט געלד‬ ‫מיטעסן‬ ‫צוגרייטן‬ ‫און די‬ ‫פרנסהמיט‬ ‫גוטעגעצויגן‬ ‫ן יעדער האט‬ ‫אלסזייער‬ ‫זעטיגן‬ ‫נישטדיגעהאט‬ ‫האט נאך‬ ‫יעדערהאבן‬ ‫געלד‬ ‫צו קודש‬ ‫אויף שבת‬ ‫צוגרייטן‬ ‫נישט צו‬ ‫דערקען‬ ‫וואס ער‬ ‫וויסנדיג פון‬ ‫אקסלען‬ ‫געפונען אויך‬ ‫זארגאיזמוטשעט‬ ‫הונגער‪ .‬דער‬ ‫וויילגעווארן צווישן מיסט‪ ,‬ווייל‬ ‫געפונען‬ ‫צווישןאיז‬ ‫געווארן וואס‬ ‫נישטעפעס‬ ‫ער קען‬ ‫ויסנדיג פון וואס‬ ‫מוטשעט אויך‬ ‫עפעסאון זארג‬ ‫הונגער‬ ‫הונגער‪.‬‬ ‫מיסט‪,‬‬ ‫הונגער אוןוואס‬ ‫פארדינען‬ ‫ווידער די פראגע‬ ‫עגבערט שוין‬ ‫אויבערשטער וואלט אים געוואלט‬ ‫וואלט דער‬ ‫אויבערשטער אויב‬ ‫הערשל‪,‬דיעספראגע‬ ‫ר' ווידער‬ ‫ר' הערשל‪ ,‬עס עגבערט שוין‬ ‫אים געוואלט‬ ‫אויב דער‬ ‫געהערט‪,‬‬ ‫מיטהאט‬ ‫מענטשן‬ ‫רעדנדיג מיט‬ ‫שבת וואס‬ ‫שענקעןדעם‬ ‫גייט צושטעלן‬ ‫אנגרייטן א שבת‪ ,‬וואלט עס‬ ‫שבת‪,‬געלד‬ ‫שענקען‬ ‫געהערט‪,‬‬ ‫ט מענטשן האט ער‬ ‫מעןוואס‬ ‫וואסשבת‬ ‫מיטדעם‬ ‫צושטעלן‬ ‫וואסערמען גייט‬ ‫צו עס‬ ‫וואלט‬ ‫אנגרייטן א‬ ‫געלד צו‬ ‫קומט זיך‬ ‫שטאט געפינט‬ ‫אין די‬ ‫שלאפט‬ ‫געדארפט דעם‬ ‫אבער נישט צוליב‬ ‫דעםאן‪.‬‬ ‫צוליבשוין‬ ‫צדיקנישטקומט‬ ‫קומעןאוןאויף א שענערער וועג און‬ ‫אויף א געדארפט‬ ‫דער צדיק‬ ‫אז זיך‬ ‫טאט געפינט‬ ‫שלאפט‬ ‫דעראבער‬ ‫שוין אן‪.‬‬ ‫שענערער וועג‬ ‫קומען‬ ‫פון‬ ‫רבי‬ ‫הייליגער‬ ‫דער‬ ‫דוב‬ ‫יששכר‬ ‫ר'‬ ‫הרה"ק‬ ‫פארנומען און‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫הערשל‪,‬‬ ‫ר'‬ ‫‬‫נישט‬ ‫ער‬ ‫נישטנישט ריינעם אויפן‪ ,‬נישט‬ ‫אויפן‪,‬אזא‬ ‫ריינעם אויף‬ ‫נישט נישט‬ ‫כר דוב דער הייליגער רבי פון ער נישט ‪ -‬ר' הערשל‪ ,‬ער איז פארנומען און נישט אויף אזא‬ ‫צוגעגאנגען אצום‬ ‫צום הערשל‬ ‫איז ר'‬ ‫ר' הערשלוואלברוז'‪,‬‬ ‫נושא‪ ,‬א‬ ‫שווערע טיפער‬ ‫פארקלערט אין א‬ ‫דעם רבינ'ס ברכה‪ ...‬אבער‬ ‫געווען‬ ‫דאס איז‬ ‫צוגעגאנגען‬ ‫טיפער נושא‪ ,‬א‬ ‫פארקלערט אין‬ ‫אבער‬ ‫ברכה‪...‬‬ ‫שווערע רבינ'ס‬ ‫געווען דעם‬ ‫דאס איז‬ ‫אין פרנסה‬ ‫יילט זיין צדיק‬ ‫נישטזיך‬ ‫שאקלט‬ ‫ממונות‪ .‬ר'‬ ‫הערשלאין דיני‬ ‫ממונות‪ .‬ר' שאלה‬ ‫נישט קיין אנדערע געלד‪ ...‬האט‬ ‫האב דאך‬ ‫קיין איך‬ ‫אוןאין פרנסה‬ ‫ענגשאפט‬ ‫שאקלט זיך‬ ‫ענגשאפטדיני‬ ‫דערציילט זייןשאלה אין‬ ‫געלד‪ ...‬האט‬ ‫אנדערע‬ ‫הערשלדאך‬ ‫איך האב‬ ‫זייערתשובה‬ ‫צדיק'ס‬ ‫שטערן ‪-‬‬ ‫הערשלדעם‬ ‫רייבט זיך‬ ‫שולחן‬ ‫געקלערט‪.‬ר' הערשל ווידער געקלערט‪.‬‬ ‫דעראים‬ ‫'ס תשובהאוןהאט‬ ‫שטערן ‪-‬‬ ‫איבערןדעם‬ ‫זייעררייבט זיך‬ ‫איםערוך‪,‬‬ ‫האטשולחן‬ ‫איבערן‬ ‫ווידער‬ ‫ערוך‪ ,‬ר'‬ ‫"גיי און טוה‬ ‫די זייט‪,‬‬ ‫ערפון‬ ‫וועןאון‬ ‫פון די זייט‬ ‫קלערן‬ ‫פראבירט‬ ‫איבער געקלערט ווידער און‬ ‫געקלערטער‬ ‫ווען‬ ‫פארוואונדערט‪:‬אין‬ ‫"גיי און טוה זיך אריין‬ ‫זייט‪,‬‬ ‫פון די‬ ‫איןדי זייט און‬ ‫ארייןפון‬ ‫פראבירטזיךקלערן‬ ‫האטאון‬ ‫ווידער‬ ‫איבער‬ ‫האט‬ ‫געענטפערט‪.‬‬ ‫רבי‬ ‫דער‬ ‫אים‬ ‫האט‬ ‫ממונות" ‪-‬‬ ‫ער‬ ‫האט‬ ‫ענטפער‪,‬‬ ‫אן‬ ‫נישט‬ ‫טרעפט‬ ‫ער‬ ‫אבער‬ ‫געדאנקען‪ ,‬האט ער באשלאסן‬ ‫זיינע‬ ‫ווידער‬ ‫דינירבי‬ ‫האט אים דער‬ ‫געענטפערט‪ .‬אבער ער טרעפט נישט אן ענטפער‪ ,‬האט ער ווידער זיינע געדאנקען‪ ,‬האט ער באשלאסן‬ ‫אלע דקדוקים‬ ‫דקדוקיםמשפט מיט‬ ‫גוט חושן‬ ‫פוןצושטוב‪,‬‬ ‫באשלאסן‬ ‫צוםדי געלד צו צוגעהערן צום‬ ‫קויפן פון‬ ‫נישט צו‬ ‫"לערןאלע‬ ‫ן משפט מיט‬ ‫שטוב‪ ,‬אפשר‬ ‫ארויסצוגיין פון‬ ‫באשלאסן‬ ‫צוגעהערן‬ ‫אפשר געלד צו‬ ‫קויפן פון די‬ ‫ארויסצוגייןנישט‬ ‫אויףאוןדידער‬ ‫דינים‬ ‫קענען קלאר אלע‬ ‫ענען קלאר ביז‬ ‫זיין מוח‬ ‫וועט‬ ‫מוחפרישע‬ ‫אויף די‬ ‫אינדרויסן‬ ‫האטהאבנדיג בעפאר ער האט‬ ‫און ערמורא‬ ‫האבנדיגשבת‪,‬‬ ‫וועסטאון דער‬ ‫אלעדודינים‬ ‫וועט זיין‬ ‫פרישע לופט‬ ‫אינדרויסן‬ ‫בעפאר‬ ‫מורא‬ ‫לופטאון‬ ‫שבת‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫קלארערהילף‬ ‫וואסזיין צו דיין‬ ‫אין זאל‬ ‫אויבערשטער‬ ‫פארענטפערן די‬ ‫די ער וועט‬ ‫פארענטפערןאון‬ ‫קלארער ווערן‬ ‫צוגעזאגט די געלד צו געבן‬ ‫אל זיין צו דיין הילף‬ ‫ער וועט‬ ‫איןאון‬ ‫ווערן‬ ‫האטצוערגעבן‬ ‫חרטה‪,‬געלד‬ ‫צוגעזאגט די‬ ‫חרטה‪ ,‬האט ער‬ ‫דער און א‬ ‫און שפע‬ ‫זעהן א‬ ‫ווענדן‪ ,‬וועסט‬ ‫וועסט זיך‬ ‫ער און‬ ‫ליכטיג‬ ‫וועט אים‬ ‫אים און‬ ‫פראגע‪,‬‬ ‫פוןזאל נישט קענען געניסן פון‬ ‫געניסןער‬ ‫צדקה‪ ,‬אז‬ ‫אויף‬ ‫שפע און א‬ ‫ענדן‪ ,‬וועסטדוזעהן א‬ ‫דעראון‬ ‫ליכטיג‬ ‫נושא וועט‬ ‫פראגע‪,‬‬ ‫קענען‬ ‫זאל נישט‬ ‫צדקה‪ ,‬אז‬ ‫נושא אויף‬ ‫אלעס וואס דו וועסט‬ ‫ברכה אין‬ ‫דעם‪.‬‬ ‫טאן"‪.‬‬ ‫וואס דו וועסט‬ ‫טאן"‪.‬ווערן‪.‬‬ ‫פארענטפערט‬ ‫פארענטפערט ווערן‪ .‬דעם‪.‬‬ ‫ארויס פון‬ ‫ער ארויס‬ ‫הערשל‬ ‫פארוואונדערט‬ ‫שפאצירט‬ ‫לאנגזאם ער ארויס‬ ‫איז‬ ‫דערציילט אין שטוב וועגן די‬ ‫שטובהאט‬ ‫דערציילט איןווען ער‬ ‫רט איז ר' הערשל ארויס‬ ‫און‬ ‫פוןאיז ר' איז‬ ‫וועגן די‬ ‫לאנגזאם האט‬ ‫שפאצירט און ווען ער‬ ‫איבעראשונג‪ ,‬דער רבי‬ ‫ט גרויס רבי'ן‪,‬‬ ‫אינטרעסאנטעלערנען‪,‬‬ ‫פארטראכט אין זיין‬ ‫פארטראכט אין‬ ‫מציאה‪ ,‬און‪ ,‬אז ער האט עס‬ ‫אינטרעסאנטע‬ ‫מיטרבי‬ ‫אבערדער‬ ‫איבעראשונג‪,‬‬ ‫דערפל לערנען‪,‬‬ ‫אין זיין‬ ‫גרויס אין דערפל‬ ‫האט עס‬ ‫מציאה‪ ,‬און‪ ,‬אז ער‬

‫‪24‬‬

‫העדה‬

‫פרשת ויצא תשע"ב‬

‫תשע"ב‬ ‫פרשת‬ ‫תשע"ז‬ ‫ויצא שרה‬ ‫פרשת חיי‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫א ישועה‬ ‫ורך דעם‬ ‫חושן משפט‬

‫צוגעזאגט אויף צדקה ‪ -‬האבן עס זיין הויז‪-‬‬ ‫"ברוכים הבאים" ‪ -‬האט זיי ר' הערשל צווייטן און ער האט גלייך צוגעשטימט צום‬ ‫געזינד נישט געקענט פארשטיין "מיט די געלד אויפגענומען "זיכער און זיכער מיט גאנצן איינפאל‪ .‬זיי האבן באשלאסן גלייך צו טאן‬ ‫וואלטן מיר דאך געקענט איינקויפן אלעס הארצן קענט איר אריינקומען און נעכטיגן למעשה און אים גיין פרעגן‪.‬‬ ‫גוט'ס אויף שבת‪ ,‬און עס וואלט אונז נאך אויך דא ביי מיר‪ ,‬אבער עסן און טרינקען וועל איך‬ ‫זיי האבן זיך אויפגעהויבן פון זייערע‬ ‫איבערגעבליבן אויף די פיל וויכטיגע זאכן אייך ליידער נישט קענען צושטעלן‪ ,‬ווייל קוים געלעגערס און אריין אין די צומער פון ר'‬ ‫וואס מען דארף קויפן? פארוואס אויב אזוי וואס איך האב פאר מיין משפחה"‪.‬‬ ‫הערשל‪.‬‬ ‫האט עס דער טאטע צוגעזאגט אויף צדקה?"‬ ‫"ניין מיר דארפן נישט קיין עסן און טרינקען‪,‬‬ ‫"מיר האבן צו אייך א בקשה" ‪ -‬האבן‬ ‫אבער עס איז געווען קלאר פאר ר' הערשל‪ ,‬מיר ווילן נאר א ארט זיך צו אראפלייגט זיי גלייך אנגעהויבן "אזוי ווי מיר הערן‪,‬‬ ‫אז דאס איז וואס ער האט געדארפט טאן‪ ,‬און אויסרוהען אונזערע מיהדע ביינער ביז אז דו קעסנסט גוט דיני ממונות און שוין‬ ‫ווייל נישט דאס איז די כוונה פון דעם רבינ'ס אויפצומארגנס ווען אונז וועלן אהיימפארן" ‪ -‬יארן וואס מיר האבן צווישן אונז עפעס א‬ ‫ברכה‪.‬‬ ‫האבן אים די סוחרים ערקלערט‪...‬‬ ‫אומפארשטענדעניש‪ ,‬ווילן מיר אייך פרעגן די‬ ‫גאר שנעל האט זיי ר' הערשל צוגעגרייט שאלה און אזוי ווי איר וועט זאגן וועלן מיר‬ ‫•••‬ ‫אוואו צו שלאפן‪ ,‬זיי האבן זיך צוגעלייגט זיך פירן"‪.‬‬ ‫די צוויי סוחרים האבן געמאכט זייער וועג און ר' הערשל האט פארגעזעצט ווייטער זיין‬ ‫זיי האבן אראפגעלייגט די שאלה פאר ר'‬ ‫פון יריד צו זייער שטעטל אהיימצוגיין אין לערנען‪.‬‬ ‫הערשל און ר' הערשל האט זיי געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫דער "קול תורה" פון ר' הערשל האט זיך נישט אויף איין מינוט קען ער ענטפערן‪ ,‬זיי‬ ‫שטוב‪ .‬באגלויבט איינער צום צווייטען זענען‬ ‫שוין די צוויי שותפים יארן יארן‪ .‬פון מאל געהערט און אנגעפילט די לופט פון די קליין זאלן זיך גיין צולייגן‪ ,‬און ביז דער ווייל וועט‬ ‫לערנען‪,‬‬ ‫זעצן און‬ ‫שטובזיך‬ ‫אג יאגט נאך די אנדערע‪ ,‬עס רוקט האט אים דאך געהייסן‬ ‫ענטפערער‬ ‫טונקלקייט האט‬ ‫ווען אזוי‬ ‫איינגעשלאפן‬ ‫זענען נישט‬ ‫סוחרים‬ ‫און די‬ ‫און וועט זיי עס גלייך‬ ‫אין טראכטן א‬ ‫גייענדיג ער‬ ‫צו מאל פארן זיי ביידע ארויס אויף א יריד‪,‬‬ ‫בעסער ווי דעם?‬ ‫א וואך און נאך א וואך וואס ביי ר' איז וואס קען דען זיין‬ ‫ענטפערן‪...‬דער‬ ‫שיינען אויף‬ ‫באמערקט עפעס‬ ‫איינגעהערט די זיסעפלוצלונג‬ ‫שטימע פון ר'‬ ‫און זיך‬ ‫אינדערפרי‬ ‫איינצוקויפן סחורה און פארקויפן מיט שיינע‬ ‫ין שטוב איז נישטא וואס צו עסן‪.‬‬ ‫הערשל‬ ‫האט ר'‬ ‫ווייטער‬ ‫פון יענעם‬ ‫האטהאט‬ ‫שעהשמוץ‬ ‫אפאר און‬ ‫געשמאק‪.‬צווישן א הויפן מיסט‬ ‫אזוי ערד‪.‬‬ ‫לערנט‬ ‫ווי ער‬ ‫טאג אוןהערשל‬ ‫ר' הערשל געקלערט‬ ‫פארדינסטן ביי זייער גרויסער אויספארקויף‬ ‫רוהיג‬ ‫און‬ ‫געזעצט‬ ‫זיך‬ ‫למדן‬ ‫ז ער‪ ,‬ביז יענעם טאג‪ ,‬אונטער זיין דער גרויסער‬ ‫וואס‬ ‫דאס‬ ‫ארויסצונעמען‬ ‫געזוכט‬ ‫הערשל‬ ‫ר'‬ ‫אזוי ליגנדיג איז איינגעפאלן פאר איינעם אויף די שאלה וואס די צוויי סוחרים האבן‬ ‫אין די שטאט לוד'ז וואו זיי וואוינען‪.‬‬ ‫לייגט זיך‬ ‫ווען ער‬ ‫שטיצע‪ ,‬ווען ער קען אן קיין דאגות פארגעזעצט צו‬ ‫פארגעלייגט‪,‬האט‬ ‫איםאיבעראשונג‬ ‫שטילצו זיין‬ ‫לייכט‪ ,‬און‬ ‫געדאנק עס‬ ‫און האט‬ ‫בליציגער‬ ‫לערנען‪,‬זיי א‬ ‫פארן פון‬ ‫דערערדין תורה וואס איז‬ ‫שוין אפאר טעג וואס די צוויי סוחרים‬ ‫ערנען א גאנצן טאג‪ ,‬אבער אצינד‪ ,‬אז‬ ‫כוחות‬ ‫אלע‬ ‫זיינע‬ ‫מיט‬ ‫קאפ‬ ‫גאנצע‬ ‫זיין‬ ‫ער‬ ‫מטבע‪.‬‬ ‫א‬ ‫ליגט‬ ‫אים‬ ‫פאר‬ ‫אז‬ ‫באמערקט‬ ‫אריין ביינאכט‪ ,‬אריינגערוימט אין אויער פון זיין שותף‪ :‬צוגעברענגט געווארן צו זיין שטוב‪.‬‬ ‫זייער וועג און אצינד דאנערשטיג‬ ‫ר איז מער נישטא אויף די וועלט‬ ‫האט‬ ‫רבי‬ ‫דער‬ ‫ווי‬ ‫‬‫ממונות‬ ‫דיני‬ ‫לערנען‬ ‫צו‬ ‫ער‬ ‫אהיימגעגאנגען‪.‬‬ ‫און‬ ‫אויפגעהויבן‬ ‫עס‬ ‫האט‬ ‫איז פארצוזעצן ווייטער "געדענקסט זיכער אז שוין יארן לאנג וואס‬ ‫מיטן אויפשיינען פון די זון נייגעריג וואס‬ ‫האבן זיי באשלאסן נישט‬ ‫נישטא קיין געלד פאר דעם חשוב'ן געהייסן טאן‪.‬‬ ‫ענטפערדיפוןמטבע‬ ‫אפגעווישט‬ ‫געמאכט און‬ ‫האט‬ ‫פארענטפערןרייןאונזער‬ ‫נאכט‪ ,‬מיר ווייסן נישט צו‬ ‫זייער מכניס אורח דער‬ ‫איז דער‬ ‫דעם וועג אויף די טונקלקייט פון די‬ ‫ר' הערשל‪ ,‬וועלכער שטרעבט און‬ ‫מאל צו‬ ‫אין זייט איז ער‬ ‫אנגעקלעפט אויף‬ ‫שמוץ‬ ‫מאל מירפון די‬ ‫יעדער‬ ‫טענה'ען‬ ‫געלד וואס‬ ‫פראגעפוןאין די‬ ‫דאווענען זענען זיי גלייך‬ ‫געוועןחכם‪ ,‬נאכן‬ ‫וואס איזתלמיד‬ ‫נאר נעכטיגן אין דעם נאנטן דערפל און גלייך‬ ‫וייטער צו קענען זיצן און לערנען‪.‬‬ ‫זאכן‬ ‫קליינע‬ ‫פארקויפן‬ ‫ארויסגעפארן‬ ‫זיין‬ ‫אין‬ ‫אז‬ ‫געזעהן‪,‬‬ ‫ער‬ ‫האט‬ ‫אצינד‬ ‫און‬ ‫איר‬ ‫פרייטיג אינדערפרי וועלן זיי ווייטער פארזעצן צו וועמען עס געהערט‪ ,‬צו מיר אדער צו דיר צוגעגאנגען צו ר' הערשל וועלכער איז נאך אלס‬ ‫ר' הערשל געמוזט ארויספארן‬ ‫זיך האט‬ ‫פרוטה‪ .‬ער‬ ‫צען רובל‬ ‫אוןגאנצע‬ ‫געזעצןווי‬ ‫נישט ווייניגער‬ ‫נישט האנט‬ ‫ליגטנישט‬ ‫אויסקומען‬ ‫צו קענען‬ ‫פרוטהמיר‬ ‫צוזאמענקלייבנדיג און‬ ‫געלערנט דיני ממונות‪.‬‬ ‫ווייטער‬ ‫צו די שטאט לאד'ז וועלכע איז שוין נישט אזוי‬ ‫וועמעןזיין‬ ‫פאר קומען‬ ‫וויסן'דיג וועט‬ ‫קליין דערפל און אנהויבן צו זוכן געוואוסט‪ ,‬אז נישט פון דעם‬ ‫עסגאלד‪.‬‬ ‫טאקעפון‬ ‫קומט זיך‪,‬‬ ‫ר' הערשל האט זיי מיט קלארקייט‬ ‫ווייט‪...‬‬ ‫זייער‬ ‫געווען‬ ‫ארעמקייט איז‬ ‫קוואל פון פרנסה‪ ,‬אבער ביי וועלכע געלד‪ ,‬אבער די‬ ‫מיט די‬ ‫פארגאפט‬ ‫אויף די‬ ‫ווען מיר ליגן‬ ‫נאכט‬ ‫אינמיטן‬ ‫דארף‪ ,‬און דא‬ ‫געלדפונקטליך וויפל געלד‬ ‫פסק דין‬ ‫געשטאנעןדעם‬ ‫איז ערערקלערט‬ ‫זיי האבן זיך אפגעשטעלט אין נאנטן‬ ‫אנגעהויבן‬ ‫און‬ ‫אנגעקומען‬ ‫ר איז‬ ‫האבן‬ ‫משפחה‬ ‫זיין‬ ‫מיט‬ ‫הערשל‬ ‫ר'‬ ‫און‬ ‫שווער‬ ‫וואס צו‬ ‫וויסנדיגט‬ ‫געלדהאנט‬ ‫ערד דערמאן איך זיך פון יענעאין‬ ‫וואס מיר‬ ‫טאןווען זייערע פנים'ער‬ ‫געהערט‬ ‫וועמען עס‬ ‫נישט צו‬ ‫אבער די שעה איז שוין געווען זייער שפעט‬ ‫קיינער‬ ‫האט‬ ‫פרנסה‬ ‫א‬ ‫אויף‬ ‫רעסירן‬ ‫זאל‬ ‫רבי'ן‬ ‫פון‬ ‫ברכה‬ ‫די‬ ‫אויסגעווארט‬ ‫שוין‬ ‫געוואוסט‪,‬‬ ‫ער‬ ‫האט‬ ‫זייט‬ ‫איין‬ ‫פון‬ ‫דעם‪.‬‬ ‫מיט‬ ‫און פון קיין שטוב האט נישט ארויסגעשיינט האבן זיך נאכנישט אויסגעקומען אויף דעם‪ ,‬לייכטן‪ ,‬ענדליך וועלן זיי שוין ענדיגן מיט די‬ ‫זאלן‬ ‫ט געוואוסט צו העלפן און אנווייזן שוין מקוים ווערן‪ ,‬און‬ ‫צווייפלונגען און‬ ‫לערנטטעג איז שבת‬ ‫אורח צוויי‬ ‫מכניס נאך‬ ‫ענדליך אז‬ ‫שוין אונזער‬ ‫הער ווי‬ ‫וויילזייאיך‬ ‫איז אויסוקמען לויט די‬ ‫עס שוין‬ ‫און זיך‬ ‫קיין ליכט‪ .‬איבעראל איז שוין געווען טונקל‬ ‫והצלחה‬ ‫ברכה‬ ‫שפע‬ ‫א‬ ‫מיט‬ ‫ס ער קען זיך באשעפטיגן צו ברענגען אויפגעראכטן‬ ‫פרוטה צו מאכן שבת‪,‬‬ ‫איין‬ ‫אפילו‬ ‫נאכנישטא‬ ‫ווערן פון געלד זאכן‪ ,‬און ווי ער זעהט מיר אויס הלכה‪.‬‬ ‫און שטיל‪ .‬זיי זענען פארצווייפלט אריבער‬ ‫אנגעוואונטשן‪...‬‬ ‫האט‬ ‫עלד‪ .‬אזוי האט ער געטראגן זיינע ווי דער רבי‬ ‫אצינד‬ ‫און‬ ‫קידוש‪,‬‬ ‫און‬ ‫חלות‬ ‫אויף‬ ‫איינקויפן‬ ‫ביז א דארף ער זיין א גרויסער תלמיד חכם און‬ ‫די צוויי סוחרים זענען ארויס פון צימער‬ ‫געפארן איין הויז און נאך א הויז‬ ‫יין שטעטל צום צווייטן‪ ,‬געזוכט און‬ ‫הערשל'ס‬ ‫ר'‬ ‫ווען‬ ‫נעכט‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫איינע‬ ‫אין‬ ‫א‬ ‫אים‬ ‫צו‬ ‫צוגעשיקט‬ ‫אויבערשטער‬ ‫דער‬ ‫האט‬ ‫אויפגענומען‪ .‬פארשטיין די ענין‪ ,‬איז אפשר זאלן מיר צוגיין און מיט זייער גרויס איבערראשונג האבן זיי‬ ‫ליכטיגקייט האט זיי פלוצלונג‬ ‫אים א‬ ‫איינגעזונקען אין‬ ‫ביז ער איז אין א טאג אנגעקומען משפחה איז‬ ‫צו דעם‬ ‫אריינברענגען‬ ‫סכום געלד צו‬ ‫בכבוד'יגערווי ער‬ ‫טיפןדי פראגע און‬ ‫פרעגן‬ ‫שוין צו אים און‬ ‫געבן פאר ר' הערשל א‬ ‫באשלאסן יעדער‬ ‫פון א פאררוקטע הייזקע האט ארויסגעשיינט‬ ‫זאט און‬ ‫טל וואלברוז'‪ .‬אויך דא האט אים שלאף‪ ,‬אבער‬ ‫געלדוועגן‬ ‫טאקע‬ ‫גרויסעאבער‬ ‫פירן?"ווי עס פאסט‪,‬‬ ‫טאקע אזוי‬ ‫נארזיך שבת‬ ‫מונטערמיר‬ ‫ענטפערן וועלן‬ ‫הערשלנישטוועט‬ ‫אלס א באלוין פארן זיי‬ ‫סומע פון‬ ‫א ליכט‪ .‬געווען איז עס די שטוב פון ר'‬ ‫זיי‬ ‫וואס‬ ‫טאג‬ ‫א‬ ‫נאך‬ ‫מיהד‬ ‫ישט געוואוסט צו עצה'ן אויף א הונגעריג און‬ ‫פאסיג‬ ‫נישט‬ ‫איז‬ ‫‬‫הערשל‬ ‫ר'‬ ‫טראכט‬ ‫‬‫דעם‬ ‫די רייד פון דעם שותף האט גערעדט צום אויפנעמען און קלאר מאכן זייער שאלה‪.‬‬ ‫וועלכע איז נאך געווען אויף און געלערנט דיני‬ ‫זייער‬ ‫זעטיגן‬ ‫צו‬ ‫געהאט‬ ‫נישט‬ ‫אלס‬ ‫נאך‬ ‫סה און יעדער האט געצויגן מיט די האבן‬ ‫געלד‬ ‫מיט‬ ‫קודש‬ ‫שבת‬ ‫אויף‬ ‫עסן‬ ‫צוגרייטן‬ ‫צו‬ ‫און מיט א אינטרעסאנטער פארשלאג‬ ‫ממונות‪ ,‬ער האט געוואוסט אז קיין שום‬ ‫ישט וויסנדיג פון וואס ער קען עפעס‬ ‫אויך‬ ‫מוטשעט‬ ‫זארג‬ ‫און‬ ‫הונגער‬ ‫דער‬ ‫הונגער‪.‬‬ ‫ווייל‬ ‫מיסט‪,‬‬ ‫צווישן‬ ‫געווארן‬ ‫געפונען‬ ‫איז‬ ‫וואס‬ ‫האבן זיי זיך געוואונדן צו ר' הערשל‪" :‬אזוי‬ ‫ארבעט אדער מסחר ווארט אים נישט אויף‬ ‫וואלט‬ ‫ר' הערשל‪ ,‬עס עגבערט שוין ווידער די פראגע אויב דער‬ ‫געוואלטאיר אליין האט אונז‬ ‫איםאון ווי‬ ‫זעהען‪,‬‬ ‫אויבערשטערמיר‬ ‫ווי‬ ‫מארגן אינדערפרי‪ ,‬און איז זיך רוהיג געזעצן‬ ‫וואלט עס‬ ‫יג מיט מענטשן האט ער געהערט‪ ,‬מיט וואס מען גייט צושטעלן דעם שבת וואס שענקען געלד צו אנגרייטן א‬ ‫ארעמקייט וואס הערשט ביי‬ ‫שבת‪ ,‬די‬ ‫דערציילט‪ ,‬אין‬ ‫זיך געמוטשעט און דורכגעטאן דאס וואס‬ ‫און‬ ‫וועג‬ ‫שענערער‬ ‫די שטאט געפינט זיך דער צדיק קומט שוין אן‪ .‬אבער נישט צוליב דעם שלאפט געדארפט קומען אויף‬ ‫אייך‪,‬א האבן מיר באשלאסן אייך צו צושליסן‬ ‫דער רבי האט געהייסן‪...‬‬ ‫און‬ ‫פארנומען‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫הערשל‪,‬‬ ‫' יששכר דוב דער הייליגער רבי פון ער נישט ‪ -‬ר'‬ ‫נישט‬ ‫אויפן‪,‬‬ ‫ריינעם‬ ‫נישט‬ ‫אזא‬ ‫אויף‬ ‫נישט‬ ‫צו א דריטער שותף אין אונזער מסחר‪ ,‬אזוי‬ ‫די צוויי סוחרים האבן צוגעפירט‬ ‫‪ ,‬איז ר' הערשל צוגעגאנגען צום פארקלערט אין א טיפער נושא‪ ,‬א שווערע דאס איז געווען דעם‬ ‫אבערדארפן אזוי מוטשען‪,‬‬ ‫ברכה‪...‬נישט‬ ‫רבינ'סזיך מער‬ ‫וועט איר‬ ‫זייערע וועגענער ביזן שטוב וואו עס האט‬ ‫דערציילט זיין ענגשאפט אין פרנסה שאלה אין דיני‬ ‫געלד‪ ...‬האט‬ ‫פרנסה אויף א גרינגן און‬ ‫אנדערעברענגען‬ ‫קייןקענען‬ ‫אראפממונות‪ .‬ר' הערשל שאקלט זיך איך האב דאך נישט און‬ ‫ארויסגעשיינט די ליכט און זענען‬ ‫‬‫שטערן‬ ‫דעם‬ ‫זיך‬ ‫רייבט‬ ‫ערוך‪,‬‬ ‫צדיק'ס תשובה האט אים זייער איבערן שולחן‬ ‫געקלערט‪.‬‬ ‫ווידער‬ ‫הערשל‬ ‫ר'‬ ‫בכבודיג'ן אופן!"‬ ‫אנקלאפן אויף די טיר‪ .‬ביז א מינוט איז שוין‬ ‫דערט‪" :‬גיי און טוה זיך אריין אין פראבירט קלערן פון די זייט און פון די זייט‪,‬‬ ‫ווידער‬ ‫אוןגעגלויבט וואס זיינע‬ ‫נישט‬ ‫געקלערטהאט‬ ‫ווען ער האט איבערר' הערשל‬ ‫ר' הערשל געשטאנען ביים עפענונג און זיי שיין‬ ‫אויערןהאט‬ ‫ות" ‪ -‬האט אים דער רבי געענטפערט‪ .‬אבער ער טרעפט נישט אן ענטפער‪ ,‬האט ער ווידער זיינע געדאנקען‪,‬‬ ‫באשלאסןהערצליך באדאנקט‬ ‫ער ער האט‬ ‫הערן‪,‬‬ ‫אויפגענומען‪.‬‬ ‫ט חושן משפט מיט אלע דקדוקים באשלאסן‬ ‫צוגעהערן‬ ‫צום שענקען אים אלס‬ ‫וואס זיי‬ ‫געלדדיצוגעלד‬ ‫ארויסצוגיין פון שטוב‪ ,‬אפשר נישט צו קויפן פון דיאויף‬ ‫"צו קענען מיר נעכטיגן ביי אייך" ‪ -‬האבן‬ ‫סט קענען קלאר אלע דינים און דער‬ ‫מוח‬ ‫זיין‬ ‫וועט‬ ‫לופט‬ ‫פרישע‬ ‫די‬ ‫אויף‬ ‫אינדרויסן‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫בעפאר‬ ‫האבנדיג‬ ‫מורא‬ ‫און‬ ‫שבת‪,‬‬ ‫מתנה און גליקליך געדאנקט און געלויבט דעם‬ ‫די צוויי סוחרים געפרעגט ר' הערשל'ן "מיר‬ ‫טער זאל זיין צו דיין הילף אין וואס קלארער ווערן און ער וועט פארענטפערן די חרטה‪ ,‬האט ער צוגעזאגט‬ ‫געבןזוכה אריינצוברענגען‬ ‫געלדערצואיז‬ ‫די אז‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫קומען יעצט צו פארן פון א לאנגע וועג און‬ ‫געניסן‬ ‫אוןנישט‬ ‫זיך ווענדן‪ ,‬וועסט זעהן א שפע און א פראגע‪ ,‬און דער נושא וועט אים ליכטיג און אויף צדקה‪ ,‬אז ער זאל‬ ‫פון מיט ריינע געלד‪ ,‬אז‬ ‫שבת‬ ‫קענעןדעם‬ ‫מכבד זיין‬ ‫זעענדיג‪ ,‬אז עס ווערט טונקל און מיר האבן‬ ‫אלעס וואס דו וועסט טאן"‪.‬‬ ‫פארענטפערט ווערן‪.‬‬ ‫דעם‪.‬‬ ‫אט איז מקוים געווארן די ברכה פון רבי'ן און‬ ‫נאך גאנץ אסאך צו פארן ווילן מיר נעכטיגן‬ ‫אונדערט איז ר' הערשל ארויס פון‬ ‫איז ער ארויס און לאנגזאם שפאצירט‬ ‫די‬ ‫וועגן‬ ‫שטוב‬ ‫אין‬ ‫דערציילט‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫ווען‬ ‫ער וועט זיך מער נישט דארפן אזוי מוטשען‬ ‫דא אין דארף און גלייך אינדערפרי פארזעצן‬ ‫און‪ ,‬אז ער‬ ‫ער מיט גרויס איבעראשונג‪ ,‬דער רבי אין דערפל פארטראכט אין זיין לערנען‪ ,‬אינטרעסאנטע מציאה‪,‬‬ ‫עס זיינע קינדער‪...‬‬ ‫האטפאר‬ ‫ברענגען עסן‬ ‫אויף צו‬ ‫דעם וועג"‪...‬‬

‫דער "קול תורה" פון ר'‬ ‫הערשל האט זיך געהערט‬ ‫און אנגעפילט די לופט‬ ‫פון די קליין שטוב און‬ ‫די סוחרים זענען נישט‬ ‫איינגעשלאפן און זיך‬ ‫איינגעהערט די זיסע‬ ‫שטימע פון ר' הערשל ווי‬ ‫ער לערנט אזוי געשמאק‬

‫פרשת ויצא תשע"ב‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫תשע"ב‬ ‫ויצאתשע"ז‬ ‫פרשתשרה‬ ‫פרשת חיי‬

‫העדה‬

‫‪35‬‬


‫א‬ ‫זעלטענע‬

‫מצוה‬ ‫פון ק‪ .‬פערל‬

‫ווען ער האט געזעהן אז קיין אנדער‬ ‫ברירה איז נישט פארהאן‪ ,‬דער גרויסער‬ ‫יריד דערנענטערט זיך מיט שנעלע‬ ‫טריט‪ ,‬און ער האט נישט קיין צווייטער‬ ‫אויסוועג‪ ,‬איז ער אריין צום הייליגן רב‪,‬‬ ‫דער הייליגער חתם סופר זצ"ל‪.‬‬ ‫איבעראל איז ער באקאנט אלץ "פיניע‬ ‫דער גביר"‪ ,‬קיינער ווייסט נישט אז יעצט‬ ‫פאסט אים שוין פיל מער דער טיטל‬ ‫"פיניע ארעמאן"‪ ...‬אדער גאר "פיניע דער‬ ‫בעל חוב"‪...‬‬ ‫אבער ווילאנג עס איז נאך נישט געווען‬ ‫באוואוסט אין שטאט ווי שמאל זיין מצב‬ ‫איז‪ ,‬האט ער נאך פראבירט האלטן דעם‬ ‫קאפ העכער די וואסער‪ ,‬דער סוד זאל‬ ‫נישט ארויסרינען‪ ,‬אפשר אזוי וועט אים‬ ‫געלונגען זיך צוריק שטעלן אויף זיינע‬ ‫פיס‪ .‬ווייל טאמער די פרעשבורגער אידן‬ ‫וועלן וויסן אז ער איז א אנזעצער‪ ,‬וועלן‬ ‫זיי קומען מאנען פון אים אלע געלט‬ ‫וואס מען האט איינגעשטעקט ביי אים‪,‬‬ ‫און דאן וועט שוין זיין דערנאך‪ ,‬ער וועט‬ ‫מוזן ווערן א "מחזר על הפתחים"‪ ,‬גיין פון‬ ‫טיר צו טיר ווי א אמת'ער אפגעריסענער‬ ‫שנארער‪...‬‬ ‫יעצט‪ ,‬אז דער יריד דערנענטערט זיך‬ ‫מיט גרויסע טריט‪ ,‬אין דעם יריד פלעגט‬ ‫ער אלעמאל מאכן די געלונגנסטע‬

‫‪4‬‬

‫העדה‬

‫פרשת חיי שרה תשע"ז‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫געשעפטן‪ ,‬אלע האבן אים דארט געקענט‪,‬‬ ‫אזוי אז עס איז בכלל נישט געווען קיין‬ ‫מעגליכקייט ער זאל דארט נישט גיין‪.‬‬ ‫אבער ווי קען ער פארן אהין‪ ,‬ווען אפילו‬ ‫די געלט פארן בעל עגלה פארמאגט ער‬ ‫שוין נישט?‬ ‫אין זיין פארצווייפלונג איז ער אריין‬ ‫צום הייליגן חתם סופר‪ ,‬און מיט טרערן‬ ‫אין די אויגן האט ער אים דערציילט זיין‬ ‫מצב‪" .‬הייליגער רב‪ ,‬איך וויל אז דער‬ ‫רב זאל מיר אויסלייען וויפל עס איז‬ ‫נאר מעגליך‪ .‬איך קען נישט לייען פון א‬ ‫צווייטן ווייל אזוי וועט ארויסרינען מיין‬ ‫געהיימניס" האט ער זיך געבעטן‪.‬‬ ‫דער הייליגער חתם סופר האט‬ ‫אויסגעהערט מיט גרויס רחמנות‪ ,‬ער האט‬ ‫געעפנט דעם שופלאד און ארויסגענומען‬ ‫דערפון הונדערט גאלדענע מטבעות‪,‬‬ ‫א שיינע סומע אין יענע טעג‪ ,‬און עס‬ ‫דערלאנגט פאר פיניע‪ ,‬אנווינטשנדיג אים‪:‬‬ ‫"דער אויבערשטער וועט העלפן אז דו‬ ‫זאלסט האבן גרויס הצלחה‪ .‬דאס ערשטע‬ ‫געשעפט וואס מען וועט דיר אנטראגן‪,‬‬ ‫זאלסטו גלייך אנעמען‪ ,‬און דו וועסט‬ ‫זעהן אין דעם פיל ברכה"‪.‬‬ ‫פיניע איז ארויס פון חתם סופר'ס הויז‬ ‫א אנדער מענטש‪ ,‬א געשטארקטער און א‬ ‫זיכערער‪ ,‬אז "צדיק גוזר והקב"ה מקיים"‪,‬‬ ‫זיין ישועה איז שוין נאנט‪ .‬און ער האט‬ ‫שוין אויך געלט מיט וואס צו גיין צום‬

‫טיש‪.‬‬ ‫אין דעם באשטימטן טאג האט ער זיך‬ ‫באוויזן ביים גרויסן יריד‪ .‬פון אלע זייטן‬ ‫טוט זיך א טומל‪ ,‬יעדער איינער שרייט‬ ‫אויס זיין סחורה‪ ,‬יעדער איינער וויל‬ ‫מאכן וואס מער געלט‪ ,‬פיניע דרייט זיך‬ ‫ארום אין דעם אוה‪-‬אה‪ ,‬אין דעם גרויסן‬ ‫באלאגאן‪ ,‬און פראבירט ווארטן מען‬ ‫זאל אים מציע זיין עפעס צו אפקויפן‪.‬‬ ‫ער דרייט זיך אזוי עטליכע שעה‪ ,‬ווען‬ ‫פלוצלונג דערזעהט ער פונדערווייטנ'ס‬ ‫זיין אלטער גוטער חבר‪ ,‬וואס ער פלעגט‬ ‫יעדן יאהר האנדלען מיט אים‪.‬‬ ‫"אה‪ ,‬דיר זוך איך!" ‪ -‬איז זיין חבר אים‬ ‫אנטקעגן געלאפן מיט פרייד ‪" -‬דו מוזסט‬ ‫עפעס הערן! עס איז יעצט אנגעקומען‬ ‫ביים פארט א שיף פול מיט קאווע‪.‬‬ ‫דער אייגנטימער וויל עס פארקויפן‬ ‫פאר שפאט ביליג‪ ,‬און ער איז גרייט צו‬ ‫ווארטן מיטן צאלונג‪ ,‬יעצט וויל ער נאר‬ ‫‪ 70‬גאלדענע מטבעות אלץ איינגאבע‪ ,‬און‬ ‫די איבעריגע וועסטו אים צאלן ווען דו‬ ‫וועסט עס פארקויפן‪ .‬זאלסט וויסן אז עס‬ ‫איז א גאלדן‪-‬גרוב! קאווע פון א עקסטער‬ ‫גוטע קוואליטעט!"‬ ‫פיניע האט נישט לאנג געווארט‪ ,‬מען‬ ‫האט אים נישט געדארפט צורעדן‪ ,‬ביי‬ ‫אים איז געווען קלאר‪ ,‬דער חתם סופר‬ ‫האט געזאגט די ערשטע ‪ -‬איז די ערשטע‪.‬‬ ‫אפילו ער ווייסט בכלל נישט וואס ער‬


‫וועט טאן מיט אזויפיל קאווע‪ .‬אין די‬ ‫פריערדיגע יארן וואלט ער זיך בכלל נישט‬ ‫וויסנדיג געמאכט פון אזא פארשלאג‪ ,‬און‬ ‫ער וואלט עס זיכער נישט אנגענומען‪...‬‬ ‫זיין חבר איז אויך געווען גליקליך צו‬ ‫זיין אזא גרינגער מעקלער‪ ,‬מען האט‬ ‫נישט געדארפט צו לאנג ווארטן‪ ,‬ביידע‬ ‫זייטן האבן זיך גוט אויסגעקומען‪ ,‬פיניע‬ ‫האט געגעבן פארן קאווע סוחר זיבעציג‬ ‫גאלדענע מטבעות‪ ,‬און אלע דריי זייטן‬ ‫זענען ארויס צופרידן‪.‬‬ ‫כאטש וואס פיניע האט נאך נישט‬ ‫געוואוסט וואס צו טאן מיט דעם‪...‬‬ ‫נישט האבנדיג בעסער'ס וואס צו טאן‪,‬‬ ‫איז פיניע צוריק צו זיין האטעל‪ ,‬ווארטנדיג‬ ‫צו זעהן ווי די זאך וועט זיך אויסלאזן‪.‬‬ ‫גלייך אויפצומארגנ'ס‪ ,‬איידער וואס‬ ‫און ווען‪ ,‬הערט ער האסטיגע קלאפערייען‬ ‫אויף זיין טיר‪ .‬ער עפנט אויף‪ ,‬זעהט ער א‬ ‫חשוב'ע דעלעגאציע פון סוחרים‪ ,‬דער‬ ‫עלטסטער פון צווישן זיי האט‬ ‫גלייך אנגעהויבן רעדן‪" :‬די‬ ‫פרייז פון קאווע איז‬ ‫דראסטיש געשטיגן‪,‬‬ ‫מיר ווילן אפקויפן‬ ‫פון אייך די גאנצע‬ ‫קאווע אויף דאפלט‬ ‫געלט פון וואס איר‬ ‫האט עס נעכטן‬ ‫אפגעקויפט!"‬ ‫"ישועת ה' כהרף‬ ‫עין!" ‪ -‬האט פיניע‬ ‫געטראכט ביי זיך‪ ,‬אבער‬ ‫ער האט נישט ארויסגעוויזן זיין‬ ‫איבעראשונג; א סוחר בלייבט א סוחר‪,‬‬ ‫און ער האט אנגעהויבן פארהאנדלען‪.‬‬ ‫אינמיטן קומט צו לויפן זיין חבר‪ ,‬דער‬ ‫נעכטיגער מעקלער און שרייט‪" :‬ווארט!‬ ‫ווארט! איך בין גרייט צו צאלן דאפלט פון‬ ‫זיי!" ‪ -‬האט ער געשריגן צו פיניע‪ ,‬אזוי איז‬ ‫די פרייז געשטיגן פון מינוט צו מינוט‪ ,‬ווען‬ ‫יעדער וויל די קאווע פאר זיך‪...‬‬ ‫ענדע האט א רייכער סוחר געוואונען‬ ‫און ער האט אפגעקויפט די גאנצע קאווע‪,‬‬ ‫אויף צען מאל דאפלט מער געלט ווי וואס‬ ‫פיניע האט עס נעכטן אפגעקויפט‪ ...‬אין‬ ‫אפאר מינוט איז ער פארוואנדלט געווארן‬ ‫צו א גביר‪...‬‬ ‫ער האט גענומען זיינע געלט מיט שבח‬ ‫והודיה צום באשעפער‪ ,‬און די ערשטע זאך‬ ‫איז ער געגאנגען צאלן די געלט פאר דעם‬ ‫קאווע סוחר‪.‬‬ ‫די צווייטע זאך איז ער געגאנגען אין‬

‫מארק קויפן א מתנה פארן חתם סופר‪,‬‬ ‫ווייל נאר אין זיין זכות איז ער אזוי‬ ‫וואונדערליך געהאלפן געווארן‪ ...‬און ער‬ ‫האט טאקע געקויפט א עקסטער שיינער‬ ‫און טייערער בריליאנט‪.‬‬ ‫גלייך ווען ער איז צוריק געקומען קיין‬ ‫פרעשבורג איז ער אריין צום הייליגן חתם‬ ‫סופר‪ ,‬ער האט אים געגעבן די הונדערט‬ ‫גאלדענע מטבעות צוזאמען מיטן טייערן‬ ‫בריליאנט‪.‬‬ ‫דער חתם סופר האט גענומען דעם‬ ‫בריליאנט און האט עס באטראכט פון‬ ‫אלע זייטן‪ ,‬פול מיט התפעלות‪" :‬אזא‬ ‫שיינער בריליאנט‪ ,‬ממש א זעלטנהייט!"‬ ‫האט ער אויסגערופן מיט שמחה‪" ,‬זיכער‬ ‫קאסט עס א שיינע סומע געלט" האט ער‬ ‫צוגעגעבן מיט א שמייכל‪.‬‬ ‫נאכן זיך טשאטשקען מיטן בריליאנט‬

‫עטליכע מינוט‪ ,‬האט ער עס צוריק‬ ‫דערלאנגט פאר פיניע'ן‪" :‬א עקסטערן יישר‬ ‫כח פארן מיר וועלן עס געבן‪ ,‬אבער איך‬ ‫נעם עס נישט!" ‪ -‬האט אים דער חתם סופר‬ ‫געזאגט‪.‬‬ ‫"פארוואס?" ‪ -‬האט פיניע נישט‬ ‫געקענט פארשטיין‪ ,‬דער רב פריידט‬ ‫זיך אזוי שטארק מיטן בריליאנט‪ ,‬איז‬ ‫פארוואס'זשע קען ער עס נישט נעמען?‬ ‫"הער זיך איין א מעשה פיניע‪ ,‬וועסטו‬ ‫פארשטיין פארוואס איך בין געווען אזוי‬ ‫פרייליך‪ ,‬און פארוואס איך קען עס נישט‬ ‫נעמען‪.‬‬ ‫מיין הייליגער רב‪ ,‬רבי נתן אדלער זי"ע‪,‬‬ ‫איז אמאל געפארן מיט מיר צו א ברית‪.‬‬ ‫עס איז דאן געווען א שווערער וועטער‪,‬‬ ‫שרעקליך פראסטיג‪ .‬עס איז געפאלן א‬ ‫הויכער שניי‪ ,‬אבער נישט איינער ווי מיין‬

‫רבי וועט מוותר זיין אויף די זכיה צו זיין‬ ‫סנדק ביי א ברית‪.‬‬ ‫אזוי זענען מיר געפארן א גרויסע‬ ‫שטרעקע‪ ,‬ווען אינמיטן האט זיך איין‬ ‫פערד אויסגעצויגן‪ ,‬ווייזט אויס אז ער‬ ‫האט נישט געקענט אויסהאלטן די‬ ‫פראסט‪ .‬מיר זענען אבער געבליבן שטעקן‬ ‫אין די שניי‪ ,‬ווייל מיט איין איינגעדארטן‬ ‫פערדל איז נישט געווען מעגליך צו פירן‬ ‫דעם וואגן‪ ,‬בפרט אין אזא וועטער‪...‬‬ ‫מיט השגחה פרטית זענען מיר דאן‬ ‫געווען נעבן א דארף‪ .‬דער בעל עגלה‪ ,‬א‬ ‫גוי‪ ,‬איז צוגעגאנגען צום דארף צו קויפן‬ ‫אדער לייען נאך א פערד‪ .‬מיר ווארטן‬ ‫אין דעם אפענעם וואגן‪ ,‬וואו די קעלט‬ ‫דרינגט אריין‪ ,‬א צאן קלאפט זיך צו א‬ ‫צאן‪ ,‬אבער גאנץ שנעל האבן מיר שוין‬ ‫געזעהן דעם בעל עגלה פונדערווייטנ'ס‪.‬‬ ‫דא האט פאסירט א אינטרעסאנטע‬ ‫זאך‪ ,‬מיין הייליגער רבי האט‬ ‫אראפגעטאנצט פון וואגן‪ ,‬נישט‬ ‫באמערקנדיג אז זיינע שיך‬ ‫זענען אים ארויסגעפאלן‪ ,‬און‬ ‫ער האט גענומען טאנצן‬ ‫אויף די שניי מיט גרויס‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫איך האב נישט‬ ‫פארשטאנען ולשמחה‬ ‫מה זו עושה? וואס איז‬ ‫די שמחה? אבער דער רבי‬ ‫האט מיר ערקלערט‪" :‬וואס‬ ‫פארשטייסטו נישט? זעהסט‬ ‫מיט וואס דער בעל עגלה שלעפט‬ ‫זיך? ער שלעפט זיך מיט א אקס‪ ,‬קומט‬ ‫אויס אז מיר האבן יעצט צו מקיים זיין‬ ‫א זעלטענע מצוה‪ ,‬ווייל דער וואגן איז‬ ‫איינגעשפאנט צו א פערד‪ ,‬און אויב ער‬ ‫וועט צושפאנען צו דעם אויך דעם אקס‪,‬‬ ‫קענען מיר חלילה מיר עובר זיין אויפן‬ ‫לאו פון "לא תחרוש שור וחמור יחדיו"‪,‬‬ ‫און אז מיר וועלן נישט פארן מיט דעם‪,‬‬ ‫וועלן מיר קענען מקיים זיין די זעלטענע‬ ‫מצוה וואס קען אויספאלן זעלטענע מאל‬ ‫אין לעבן‪ ,‬אויב בכלל‪ .‬זאל איך נישט זיין‬ ‫פרייליך און טאנצן?!?‬ ‫"די זעלבע איז מיט מיר" ‪ -‬האט‬ ‫דער חתם סופר פארענדיגט ‪" -‬ווען דו‬ ‫האסט מיר געוויזן דעם בריליאנט‪ ,‬האב‬ ‫איך געהאט א עקסטערע געלעגנהייט‬ ‫צו מקיים זיין די מצוה פון נישט נעמען‬ ‫"ריבית" ‪ -‬דיין חוב צוזאמען מיטן‬ ‫בריליאנט ‪ -‬זאל איך דען נישט זיין אזוי‬ ‫פרייליך?!?"‬ ‫פרשת חיי שרה תשע"ז‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫העדה‬

‫‪5‬‬


‫ִדי וָ ואְך כ"ז ֶח ְׁשוָן‬ ‫אר ַצייט פּון‬ ‫ִאיז ִדי יָ ְ‬ ‫ר' יַ ְענְ ֶקעלֶ ע פּון‬ ‫ואר ְסק‪,‬‬ ‫ְּפ ֶׁשעוָ ְ‬

‫ַאה‪ ,‬ר' יַ ְענְ ֶקעלֶ ע ִאיז גֶ עוֶ וען ַא ַצ ִדיק ַא ָקדֹוׁש‪ֶ ,‬ער‬ ‫אר ֶּבעט פּון זַ יין יוּגְנְט‪,‬‬ ‫עה ְ‬ ‫ך ַאזֹוי אֹויס גֶ ַ‬ ‫ָהאט זִ י ְ‬ ‫יׁשט‬ ‫עּבן ָהאט ֶער ַקיין 'עֹולָ ם ַהזֶ ה' נִ ְ‬ ‫זַ יין גַ אנְ ְצן לֶ ְ‬ ‫אר ְפט‪...‬‬ ‫עד ְ‬ ‫יׁשט גֶ ַ‬ ‫עהאט‪ָ ,‬א ֶּבער ֶער ָהאט ֶעס נִ ְ‬ ‫גֶ ַ‬

‫יּבל‬ ‫ר' ַׁש ְכנָ א ִאין ְׁש ִט ְ‬ ‫ְּפ ַראוֶ ועט ַא ְמלַ וֶ וה ַמלְ ָּכה‬

‫יצן ָדא ַּביי ְמלַ וֶ ה ַמלְ ָּכה‪,‬‬ ‫אּונְ ז זִ ְ‬ ‫אוואּוסט‪ִ ,‬די ְמלַ וֶ ה‬ ‫ְ‬ ‫ך ַּב‬ ‫ְס ִ'איז ָדא ְ‬ ‫ואר ְסק ִאיז‬ ‫ַמלְ ָּכה'ס ִאין ְּפ ֶׁשעוָ ְ‬ ‫גֶ עוֶ וען ַא גַ אנְ ֶצע זַ אךְ‪ְ .‬מ ֶ'ע ְסט‬ ‫ְפלֵ יישׁ אֹויף ְמלַ וֶ ה ַמלְ ָּכה ר'‬ ‫ער ֵציילְ ן‬ ‫יַ ְענְ ֶקעלֶ ע ְפלֶ עגְ ט ֶד ְ‬ ‫אּבל‬ ‫עטיילְ ט ְקנָ ְ‬ ‫ַמ ַע ִׂשיֹות‪ ,‬אּון גֶ ֵ‬ ‫אֹויף ַא ְסגּולָ ה לְ ַּפ ְרנָ ָסה‪.‬‬ ‫ך ַּביי זַ יין ְׁשוֶ וער ר'‬ ‫עהֹויּבן נָ א ְ‬ ‫ְ‬ ‫ך ָאנְ גֶ‬ ‫ְס ָ'האט זִ י ְ‬ ‫יבּיר ָהאט ֶער ִמיט ְמ ִסירּות‬ ‫יצ ְיקל‪ַ .‬א ִפילּו ִאין ִס ִ‬ ‫ִא ִ‬ ‫עּפ ַראוֶ ועט ְמלַ וֶ ה ַמלְ ָּכה‪ֶ ,‬ער ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫נֶ ֶפׁש גֶ ְ‬ ‫ימלֶ ְך וָ ואס ָהאט‬ ‫ַא ֵאיינִ ְיקל פּון ֶדער ֶר ִּבי ר' ֶאלִ ֶ‬ ‫ָאנְ גֶ עזָ אגְ ט זַ יינֶ ע ֵאיינִ ְיקלעֶךְ זָ אלְ ן ַמ ְק ִּפיד זַ יין אֹויף‬ ‫ְמלַ וֶ ה ַמלְ ָּכה‪.‬‬

‫ימער?! ֶדער‬ ‫ָדאס ִאיז ֶדער ר ִֶּבי'נְ ס ִצ ֶ‬ ‫אֹויפן‬ ‫ְ‬ ‫ארן‬ ‫אפט ָדא ׁשֹוין יָ ְ‬ ‫ֶר ִּבי ְׁשלָ ְ‬ ‫יׁשט‪.‬‬ ‫יׁשט גָ אר נִ ְ‬ ‫ארף נִ ְ‬ ‫ַּבאנְ ק‪ֶ .‬ער ַד ְ‬

‫יּבער‬ ‫עענְ ִדיגְ ט ִא ֶ‬ ‫ֶר ִּבי ְמ ָ'האט גֶ ֶ‬ ‫ימער‪ ,‬זָ אל זַ יין ֵׁשיין אּון‬ ‫ּבֹויען ֶדעם ִצ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫עׁש ַמאק‬ ‫גֶ ְ‬

‫באמערקונג‪:‬‬

‫ַאיי‪ ,‬ר' יַ ענְ ֶקעלֶ ע'ס ַמ ַע ִׂשיֹות ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫ערן‪ֶ .‬ער ִאיז גֶ עוֶ וען ַא ְ'מ ַס ֵּפר'‪.‬‬ ‫וָ ואס צּו ֶה ְ‬ ‫ער ֵציילְ ט ַא ַמ ַע ֶׂשה ּפּונְ ְק ְטלִ יךְ‬ ‫ֶער ָהאט ֶד ְ‬ ‫עדער ְּפ ַרט‪ ,‬אּון ַאלֶ עס‬ ‫אּון ְמ ַדיֵ יק גֶ עוֶ וען יֶ ֶ‬ ‫ועמען ֶער ָהאט ָדאס‬ ‫ִמיט ְמקֹורֹות פּון וֶ ֶ‬ ‫ערט‪ ,‬וֶ וען אּון וִ וי ַאזֹוי‪...‬‬ ‫עה ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫וארן‬ ‫עצט ַאז ֶער ִאיז גֶ עוָ ְ‬ ‫ָא ֶּבער יֶ ְ‬ ‫ארף‬ ‫ֶדער ֶר ִּבי אּון ֶדער ַמנְ ִהיג‪ַ ,‬ד ְ‬ ‫ימער‬ ‫ּבֹויען ַא ֵׁשיינֶ עם ִצ ֶ‬ ‫ֶמען ִאים ֶ‬

‫ייער ֵׁשיין! ָא ֶּבער ִאיְך‬ ‫אקע זֵ ֶ‬ ‫ָאה! ְס ִ'איז ַט ֶ‬ ‫יׁשט!!!‬ ‫אֹופן נִ ְ‬ ‫יׁשט ַא ַריין ָדא!!! ְּבׁשּום ָ‬ ‫גֵ יי נִ ְ‬ ‫עמען פּון דִי‬ ‫יׁשט ַהנָ ָאה נֶ ֶ‬ ‫ִאיְך וִ ויל נִ ְ‬ ‫פ פּון‬ ‫עכנְ ט זִ יךְ ַא ָרא ּ‬ ‫נִ ְיד ִריגֶע וֶ ועלְ ט‪ְ ,‬ס ֶ'ר ְ‬ ‫יֶ ענֶ ע וֶ ועלְ ט‪...‬‬

‫ֶר ִּבי! ִדי ִאידֶענֶ ע‬ ‫וָ ואס ָהאט‬ ‫ארן‬ ‫עצאלְ ט ַפ ְ‬ ‫גֶ ָ‬ ‫ּבֹויען ֶדעם‬ ‫ֶ‬ ‫ייער‬ ‫ימער ִאיז זֵ ֶ‬ ‫ִצ ֶ‬ ‫עמט‪ ,‬זִ י‬ ‫אר ְקלֶ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ָהאט גְ רֹויס ַצ ַער‬ ‫ַאז ֶדער ֶר ִּבי גֵ ייט‬ ‫יׁשט ַא ַריין ִאין‬ ‫נִ ְ‬ ‫ימער‪.‬‬ ‫ֶדעם ִצ ֶ‬

‫פרשת חיי שרה תשע"ז‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫די בילדער פון די‬ ‫צדיקים זענען נישט‬ ‫ארגינאל‪ ,‬נאר ווערן‬ ‫דא געברענגט כדי‬ ‫צו קלאר מאכן די‬ ‫מעשה‪.‬‬

‫וָ ואס? ַא ִאיד‬ ‫ָהאט ַצ ַער?!?‬ ‫וֶ ועגְ ן ִמיר?!?‬ ‫עֹולָ ם ַהזֶ ה? עֹולָ ם‬ ‫ַה ָּבא? ֶדער ִע ָיקר‬ ‫יׁשט‬ ‫ַא ִאיד זָ אל נִ ְ‬ ‫אּבן ַקיין ַצ ַער!!!‬ ‫ָה ְ‬ ‫ִאיְך גֵ יי ׁשֹוין‬ ‫ַא ַריין!!!‬

‫העדה‬

‫‪13‬‬


‫בס"ד‬

‫גליון תורני‬

‫שערי‬

‫מדע‬

‫הרחבת הדעת בהיסטורי' וידיעות טבעיות‬ ‫סביבות תבל ומלואה בהשקפה תלמודית‬

‫פארווארט‬

‫א‬

‫קינד‪ ,‬שרייבט רב דעסלער זצ”ל (מכתב מאליהו ח”א המשל והנמשל)‬ ‫וועט זיך משתעשע זיין מיט זיינע שפילצייגן‪ ,‬פון א‬ ‫צובראכענע באקסל וועט ער מאכן א שיף‪ ,‬און ער וועט דמיונ'ען‬ ‫ווי ער אליין‪ ,‬יא ער איז די שיפ'ס קאפיטאן‪ ,‬און בשעת ער איז‬ ‫פארנומען דערמיט איז דמיון אין זיינע אויגן ווי א מציאות‪.‬‬ ‫אויף אזוי ווייט‪ ,‬ווי הגאון רבי ישראל סאלאנטער זצ”ל האט זיך‬ ‫אויסגעדריקט‪ :‬אז איינער וואס נעמט אוועק א שפילצייג פון א‬ ‫קינד (הגוזל צעצוע מן התינוק) הריהו כמטביע ספינותיו ומחריב בתי‬ ‫החרושת של המבוגר‪ ,‬איז עס ווי ער דערטרענקט די שיפן און‬ ‫מאכט חרוב א פעקטאר”י פון אן ערוואקסענעם‪.‬‬

‫א מבוגר‪ ,‬א ערוואקסענער שפילט זיך שוין נישט מיט קיין‬ ‫שיפעלעך‪ ,‬אבער איז גארנישט אונטערשטעליג מיט זיין דמיון‬ ‫– שרייבט רב דעסלער – א מענטש וויל ‘כבוד'‪ ,‬אפילו דעם וואס‬ ‫איז אים ברור אז ער רודפ'ט נישט נאך‪ ,‬נאך קיין כבוד‪ ,‬איז אבער‬ ‫נהנה אויב זיינע ארומיגע שעצן אים‪ ,‬און ער איז זיך מצטער אויב‬ ‫זיין שעצונג איז אונטערגעשאצט ביי זיינע ארומיגע לפי זיין‬ ‫מיינונג‪.‬‬ ‫אך באמת‪ ,‬מה יוסיף לו זה שהוא אדער נישט? און אויב איז‬ ‫די עצם זאך נישט קיין חשובע זאך‪ ,‬דאן וואס פארדינט ער אז‬ ‫אנדערע שעצן אים ווען באמת איז נישטא פארוואס? אין זה אלא‬ ‫כח הדמיון! שרייבט רבי אליעזר‪ ,‬דאס איז די כח פון דמיון‪ ,‬אויב‬ ‫פארמאגט ער חשיבות אין די אויגן פון אנדערע‪ ,‬דאן וועט ער זיך‬ ‫האלטן פאר א בעל מעלה באמת‪ ,‬און דער וואס פארמאגט ווייניג‬ ‫שעצונג אין זיך‪ ,‬דער איז זקוק לתנחומין של כבוד בעיני זולתו‪,‬‬ ‫דארף צוקומען צו די קאמפלימענטן פון אנדערע‪.‬‬ ‫איז ער ממשיך‪ ,‬עס זענען דא וואס זענען געצווינגן לפתח את‬ ‫כח דמיונו עוד יותר‪ ,‬די וואס קויפן כבוד מיט געלט! הכל יודעים‪,‬‬ ‫ולפעמים גם הוא‪ ,‬אז די וואס געבן אים די כבוד ווילן נישט זיין‬ ‫כבוד נאר זיין געלט‪ ,‬און זיי שטעלן נאר אן א פנים ווי זיי זעהן‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫פרשת‬

‫חיי שרה‬ ‫תשע"ז לפ"ק‬

‫נושא השבוע‬

‫כבוד‬ ‫הרב‬

‫משה נחום קרויס‬ ‫עורך‬


‫זיינע מעלות אבער מ'מיינט נישט די זופ נאר די קניידלעך‪ ,‬ווי עס קענען עדות‬ ‫זאגן געווזענע עשירים אז זייער חכמה‪ ,‬חן‪ ,‬און תורה איז מיטגעגאנגן מיט די‬ ‫געלט! עכתו”ד‪.‬‬

‫איז די נוטיגקייט פון כבוד פאר די וועלט? לאמיר זיך אביסל פארטיפן אין‬ ‫די מאכטופלע כח פון כבוד וואס ווערט פאררעכענט אלס איינע פון די דריי‬ ‫שטערקסטע כוחות אין די וועלט צוזאמען מיט קנאה און תאוה‪ ,‬ווי די תנא אין‬ ‫אבות (פ”ד) לערנט אונז‪ :‬הקנאה והתאוה והכבוד מוציאין את האדם מן העולם‪.‬‬

‫היוצא מדבריו ‘כבוד' איז א מציאות א לעבנ'ס מיטל פאר מענטשן און אפילו‬ ‫פאלשע כבוד ווען מען זוכן צו ערייכן‪ ,‬פארוואס איז עס טאקע אזוי? וואס‬

‫‪gG‬‬ ‫כבוד‪ ,‬צורך טבעי‬

‫חן אף בעיני השפל שבשפלים ממש‪ .‬א טורף וואס וועט לויפן אין די גאסן‬ ‫מחמת טירוף‪ ,‬ווען מ'געפונט זיך מיט אים אינדערהיים וועט ער זיך אנדערש‬ ‫אויפפירן‪ ,‬און נישט ווי אזוי מ'וואלט זיך אויפגעפירט אויב וואלט מען געווען‬ ‫אליינ'ס אינדערהיים‪ .‬דאס איז די כח פון כבוד‪ ,‬מ'איז נושא חן אפילו פון אזא‬ ‫מענטש‪.‬‬

‫‘כבוד' איז א צורך טבעי פאר די מענטש‪ ,‬דאס בעצם אז א מענטש איז א‬ ‫יצור כפיו פון הקב”ה די העכסטע דרגה פון די נבראים שפירט ער באזוך א‬ ‫שעצונג און גוטע געפיל ווען ער ווערט געשעצט‪ ,‬און דערקעגן א מצוקה ווען‬ ‫זיין כבוד ווערט פארשעמט פאר אנדערע מענטשן‪ .‬און דעריבער לערנען אונז‬ ‫חז”ל אין אבות “יהי כבוד חברך חביב עליך כשלך' די כבוד פון דיין חבר זאל ביי‬ ‫דיר זיין באליבט ווי דיין אייגענע‪.‬‬

‫כבוד שלילי‬ ‫אין תיקון המדות שולל מהאדם אהבת עצמו‪ ,‬שרייבט דער חזון איש‪ :‬עס‬ ‫איז א טעות וואס מאנכע טראכטן אז פאררעכטן מידות נעמט אוועק פונעם‬ ‫מענטש זיינע געשמאקייטן‪ ,‬כי מציאות הנטיות לכבוד ולעונג היא מציאות‬ ‫חיובית בהרכב המכונה של זה החי הנקרא אדם‪ ,‬ווייל די נייגונגען צו כבוד און‬ ‫עונג איז א פאזיטיווע זאך אינעם מאשין וואס הייסט מענטש‪ .‬ואין שלילת‬ ‫הנטיות האלה בנין בנפש אדם אלא סתירת הויתו‪ ,‬נישט צו האבן די מושגים פון‬ ‫כבוד און עונג איז נישט קיין בנין נאר עס צושטערט די עצם מהות פון 'אדם'‪,‬‬ ‫המוסר אומר לאדם אהוב את עצמך ורכוש כבוד‪ ,‬אבל דע לך מה אשרך עלי‬ ‫חלד‪ ,‬ומה כבודך‪ ,‬אין כבוד אלא תורה‪ ,‬אין כבוד אלא ענוה‪ ,‬אין כבוד אלא עזיבת‬ ‫הכבוד! ערקלערט דער חזון איש‪ ,‬מוסר זאגט פארדעם מענטש האב דיך ליב‪,‬‬ ‫איינקאסיר כבוד‪ ,‬אבער די שאלה איז נאר וואס מיינט כבוד‪ ,‬צווישן אנדערע‬ ‫שרייבט די חזון איש "אין כבוד אלא עזיבת הכבוד" דאס אפלאזן און נישט‬ ‫נאכלויפן און פארלאנגן כבוד אז דאס הייסט כבוד‪ ,‬ווי מיר וועלן ערקעלרן‪.‬‬ ‫מיר וועלן שרייבן שארף און איך בעהט פארגעבונג מראש‪ .‬עס איז א בושה‬ ‫צו זעהן די אופנים ווי אזוי מענטשן זיכן כהיום כבוד און אנערקענונג און‬ ‫מחמת א סיבה שאינו ידוע להם טוען עס זיי נישט עררייכן‪ .‬נקוט האי כללא‬ ‫בידך‪ ,‬נעם אן די כלל‪ :‬כבוד קען מען נישט קויפן כבוד דארף מען פארדינען‬ ‫אויב טראכט איר אז מיט פארלאנגן כבוד וועט איר עס עררייכן האט איר א‬ ‫ביטערן טעות ווייל די טבע פון כבוד איז גאר פארקערט‪ ,‬וואס פסיכילאגן‬ ‫האבן זיך איבערצייגט די לעצטערע דרייסיג יאר לערנען אונז שוין להבדיל‬ ‫די הייליגע חז"ל‪.‬‬ ‫איזהו מכובד? המכבד את הבריות! חז"ל אין אבות לערנען אונז ווי אזוי‬ ‫מ'פארדינט כבוד‪ ,‬פארקערט ווי מ'וואלט זיך ווען פארגעשטעלט‪ ,‬די שכל‬ ‫זאגט אז מיטן פארלאנגן כבוד וועט מען עס עררייכן‪ ,‬אבער חז"ל זאגן אונז‬ ‫ניין‪ ,‬אויב ביסטו מכבד אנדערע און די פארלאנגסט נישט קיין כבוד דאן‬ ‫וועט די מציאות זיין אז די וועסט זיין א מכובד אין די אויגן פון די מענטשן‪.‬‬ ‫פסיכילאגן האבן אנדעקט די מיטל פאר לערער'ס צו קענען פארדינען‬ ‫רעספעקט ביי זייערע תלמידים‪ ,‬און זיי פירן אויס אויב צייגט מען שעצונג‬ ‫פאר די תלמידים מ'צייגט זיי אז מ'האלט זיי פאר מענטשן ווען די לערער‬ ‫אטאמאטיש פארדינען רעספעקט‪ ,‬אט דאס איז להבדיל וואס חז"ל לערנען‬ ‫אונז‪ ,‬איזהו מכובד‪ ,‬המכבד את הבריות‪.‬‬ ‫לאמיר נעמען א דוגמא און זעהן אז עס איז א פאקט ווי עס איז געברענגט‬ ‫בספר שעורי דעת (בלאך)‪ :‬מ'קען זעהן ביי א מסיבה אדער פארזאמלונג ווען‬ ‫אינמיטן קומט אריין א פרישע מענטש‪ ,‬ווער וועט זיך אויפשטעלן פאר‬

‫די צורך טבעי און דאס דארפן די כבוד איז אזוי שטארק אינעם מענטש‪,‬‬ ‫ווי די הייליגע רמב”ם ערקלערט עס (הקדמה לפרק חלק)‪ :‬וזה כי אתה מוצא רוב בני‬ ‫האדם כולם מיגעים נפשותיהם וגופותיהם בעמל ויגיעה שאין למעלה מהם כדי‬ ‫שיגיע לו מעלה וכבוד ושינשאוהו בני אדם‪ .‬די רמב”ם וויל דארט ערקלערן‬ ‫אז מ'זאל משיג זיין הנאות וואס זענען נישט קיין פיזישע הנאות ווי עסן און‬ ‫טרינקן‪ ,‬נוצט ער ‘כבוד' פאר א ביישפיל‪ ,‬און ער שרייבט‪ ,‬מענטשן וועלן זיך‬ ‫פלאגן מיט די מערסטע פלאגעניש וואס עס איז שייך אלס כדי עררייכן כבוד‬ ‫און ‘ריספעקט' אין די אויגן פון אנדערע‪.‬‬ ‫די חזון איש ברענגט עס אויך ארויס בעמקות לשונו‪ :‬אהבת הכבוד המוכרחת‬ ‫להשלמת דמות האדם וצורותו לדעת לכבד את נשמתו בבדידותו ואת הבריות‬ ‫בחברתו‪ .‬סחפה כל תלמי לבבו ואהוב להשתרר על ראשי עם‪ ,‬למשול בארץ‬ ‫ולהשליך חתיתו‪ .‬באידיש‪ :‬דאס כבוד ליבהאבן איז מוכרח פאר די השלמה‬ ‫פונעם מענטש‪ ,‬צו וויסן מכבד צו זיין זיין נשמה ווען מ'איז אליין און די‬ ‫מענטשהייט ווען מ'איז צוזאמען וכו'‪.‬‬

‫כבוד‪ ,‬בעל עת ובכל שעה‬ ‫דער משגיח רבי ירוחם פון מיר זצ"ל (בספריו דעת תורה) ברענגט ארויס די‬ ‫מאכטפולע כח פון 'כבוד' און ווי אזוי עס נעמט ארום דעם מענטש כסדר‪:‬‬ ‫בין דבריו ברענגט ער פונעם הייליגן גר"א‪ :‬אף על פי שכל פעולות האדם אף‬ ‫תנועה קלה שבקלות‪ ,‬יש לכל דבר ודבר כח מיוחד באדם שהוא המוליד לאותה‬ ‫הפעולה‪ ,‬אבל התאוה והכבוד הם המקור לכל הכחות כולם‪ .‬אפילו אז אלע‬ ‫פעולות פון א מענטש‪ ,‬פארמאגט יעדע פעולה א כח מיוחד פאר זיך‪ ,‬אבער‬ ‫'תאוה און כבוד' זענען די מקור פאר אלע כוחות‪.‬‬ ‫רבי ירוחם ברענגט ארויס די מושג פון כבוד מיט גאר שארפע ווערטער‪ :‬א‬ ‫טריט וועט א מענטש נישט געבן אן די כונה פון געפונען חן אין די אויגן פון‬ ‫אנדערע‪ ,‬א מענטש וואס גייט ארויס אויפן גאס‪ ,‬ראשית דבר איז ער מכוון צו‬ ‫געפונען חן אין די אויגן פון די גאס‪ ,‬ווען ער רעדט מיט איינעם טראכט ער‬ ‫כסדר צו געפונען חן‪ ,‬און בלויז מיט די חשש וואס זאל אים נאר דורכפליען‬ ‫במחשבה אז ער האט נישט געפונען קיין חן ביי פלוני אלמוני‪ ,‬הלא יחלה‬ ‫וידאב עד נפש‪ ,‬עס וועט אים גאר שטארק וויי טון‪ ,‬ומה בכך? וואס איז אז ער‬ ‫געפונט נישט קיין שעצונג אין יענעמ'ס אויגן‪ ,‬נאר דאס נישט צו געפונען קיין‬ ‫שעצונג אין אנדערעמס אויגן קומט נישט און באטראכט‪ ,‬ווייל דאס איז דאך‬ ‫זיין לעבן! שרייבט רבי ירוחם‪ :‬והסוד הזה הוא כל כך נורא‪ ,‬עד שרוצים למצוא‬ ‫ב‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫דעם מענטש? די מציאות צייגט אז ער הנכבד ביותר די חשובע וועלן זיך‬ ‫אויפשטעלן און מכבד זיין שפירענדיג יענעמס דילעמע‪ ,‬אבער די פשוטע‬ ‫וועלן בלייבן אויף זייערע ערטער ווייל זיי זענען חס על כבודם אז עס זאל‬ ‫נישט פארמינערט ווערן מיט דעם וואס ער שטעלט זיך אויף פאר א אנדערעם!‬ ‫שמשים און גבאים רעדן זיך אפ איבער די קאמפליצירטע כבוד זיכער וואס‬ ‫טוען באליידיגט ווערן אויב זיי האלטן אז עס קומט זיי אן עליה‪ ,‬אדער אז זיי‬ ‫ווערן נישט גענוג מכובד לפי דעתם ווי זיי האלטן פון זיך אליינ'ס‪ ,‬די חברה‬ ‫כבוד זיכערס געפונט מען אין יעדע יארגאנגן און אין אלע מינע פערזאנען‪ .‬און‬ ‫צומאל קוקן זיי מיט בייזע אויגן ווי אנדערע מענטשן זענען אזוי באליבט ביים‬ ‫ציבור און מ'האט הנאה צו זיין אין זייער סביבה‪ ,‬און זיי וואונדערן זיך איך בין‬ ‫דאך אסאך מער ווערט פון יענעם אויב אזוי פארוואס איז יענער מער מכובד‬ ‫ווי מיר? די תירוץ דערויף איז‪ ,‬איזהו מכובד המכבד את הבריות‪ ,‬זיי געבן‬ ‫שעצונג פאר אנדערע מענטשן און זענען נישט פארנומען מיט זעך אגאנצן‬ ‫טאג‪ ,‬דעריבער זענען זיי געשעצט אין די אויגן פון אנדערע‪.‬‬ ‫רבי נחמן זצוק"ל שרייבט אין ליקוטי מוהר"ן (רב)‪ :‬כל מי ששכלו קטן‬ ‫ביותר צריך לחלוק לו כבוד ביותר‪ ,‬כי כל מה ששכלו יותר קטן הוא יותר חפץ‬ ‫בכבוד‪ ,‬וכמו שאנו רואים בחוש‪ ,‬שהנשים מקפידין מאד על כבודם‪ ,‬ורוצים מאד‬ ‫את הכבוד‪ ,‬וזה מחמת שהנשים דעתן קלה וקטנה מאד‪ .‬די וואס זייער שכל איז‬ ‫קלענער (קליינע מוחות) דארף מען זיי צוטיילן מער כבוד‪ ,‬ווייל ווי קלענער די שכל‬ ‫איז אלס מער כבוד דארפן זיי‪ ,‬און ווי מ'זעהט בחוש אז נשים וואס דעתן קלות‬ ‫זענען מער מקפיד אויף זייער כבוד!‬

‫מיט שרעקעדיגע בכיות‪ ,‬ער הייסט מיר אנטון מיין אויבערמאנטל און גיין מיט‬ ‫אים‪ ,‬פלוצים דרייט ער זיך אויס און פרעגט מיר‪ ,‬וועלכע ספרים פארמאגסטו?‬ ‫די בייבע”ל‪ ,‬די תנ”ך האב איך אים גענטפערט‪ ,‬אה זאגט ער‪ ,‬אין די תנ”ך‬ ‫שטייט אז מ'דארף אויסהארגענען אלע עמלקים די דייטשען‪ .‬דערנאך האט‬ ‫ער מיר געהייסן עפעס זאגן וועגן יהדות‪ ,‬האב איך מסביר געווען די פסוק‬ ‫‘שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד'‪ ,‬ער האט אנגפאנגן צו שרייען ‘שמע ישראל'‬ ‫ענק אידן מאכט א מונופאל אויפן אויבערשטן‪ ,‬איך האב אים פראבירט צו‬ ‫ערלקערן ניין‪ ,‬כביכול איז אחד ומיוחד פאר אלע פעלקער אריינגערעכענט‬ ‫די דייטשן (ימח שמם)‪ ,‬האסט דאך אבער געזאגט שמע ‘ישראל'‪ ,‬נאכן אים‬ ‫איבערטיישן גאנץ קריאת שמע האט ער מיר פריי געלאזט‪.‬‬ ‫די דייטשן וואס האבן זיך געהאלטן פאר די העכסטע ראסע און ערנידערט‬ ‫די כבוד האדם פון אנדערע‪ ,‬זענען ווילד געווארן הערענדיג די אמת'ע‬ ‫ווערטער אז שמע ישראל‪ ,‬אידן זענען עולה על כולנה‪.‬‬

‫כבוד‪ ,‬ענינים‬ ‫די ציל פון ‘כבוד' האדם איז וויבאלד די מענטש פארמאגט א צלם אלקים‪,‬‬ ‫דעריבער איז די חיובים פון כבוד‪ ,‬ווי כיבוד אב ואם‪ ,‬כבוד המקדש אד”ג אלס‬ ‫נאר ווילאנג עס ברענגט כבוד פאר הקב”ה‪ ,‬אבער אויב עלטערן צב”ש הייסן‬ ‫עובר זיין על מה שכתב בתורה‪ ,‬איז נישטא קיין חיוב פון כיבוד‪ ,‬ווייל די תכלית‬ ‫פון כבוד איז הקב”ה‪ ,‬יהי כבוד ה' לעולם‪ .‬אתם חייבים בכבודי‪.‬‬ ‫כבוד הבריות איז אזוי גרויס אז מיר געפונען פארשידענע הלכות ווי חז”ל‬ ‫האבן געדרשנ'ט אז צוליב כבוד הבריות מעג מען זיי עובר זיין‪ ,‬זעה גמרא (ברכות‬ ‫יט) אז אויף לאוין דאורייתא זאגט מען אין עצה ואין תבונה‪ ,‬אבער צב”ש פאר א‬ ‫מת מצוה וואס איז אויך כבוד הבריות איז מען עובר אויף פסח און מילת בנו‪,‬‬ ‫און אויך אויף לא יטמא‪ .‬אלסדונג וועגן כבוד הבריות‪.‬‬ ‫הגרש”ר הירש זצ”ל בפירשו לחומש (שמות כא‪ ,‬יא) ערקלערט‪ :‬הפשע והעוני‪,‬‬ ‫בנוהג שבעולם אלה הם שני הגרומים שבכוחם להשפיל את האדם עד דכא‪:‬‬ ‫דער זינדיגער און דער ארימער אט די צוויי זענען פון די צוויי שטערקסטע‬ ‫מיטלען וואס קענען אראפברענגן די כבוד און עהרע פון א מענשט ביז אונטן‬ ‫ממש‪ .‬דעריבער האט די הייליגע תורה געשטעלט דעם פושע און דעם בת‬ ‫הקבצן בראש המשפט האישי אנפאנג פון פרשת משפטים‪ ,‬און מיט דעם האט‬ ‫די תורה געצייגט ווי ווייט ‘כבוד האדם' איז ווערד‪ ,‬און ווי אזוי מ'דארף כבוד‬ ‫געבן אפילו פאר די נידריגסטע און שוואכסטע פון די סאסייעטי‪.‬‬ ‫עפילאג‪ :‬כבוד איז געמאכט געווארן צו געבן פאר אנדערע‪ ,‬מכבדה יותר‬ ‫מגופו‪ ,‬און אזוי ווערט מען מכובד‪ ,‬טאטע פארן קינד‪ ,‬רבי פארן תלמיד אד”ג‬ ‫פארדינען כבוד מיטן שעצן די קלענערע פון זיי‪ .‬אבער א מענטש דארף האבן‬ ‫א ערך עצמי אויך‪ ,‬אויב האלט מען זיך פאר גארנישט איז נישט מעגליך צו‬ ‫שעצן יענעם‪ ,‬דאס אליין אז מ'איז א ‘מענטש' מיט א צלם אלקים איז שוין‬ ‫גענונג ווערד זיך נישט אונטערצושאצן‪ .‬און דערביי געדענקט כבוד קען‬ ‫מען פארדינען און נישט קויפן‪ ,‬פאנגט אן צו רעספעקטירן אנדערע מענטשן‬ ‫אייער ארומיגע וועלן די רעזולטאטן זיין אז איר וועט ווערן רעספעקיטירט‬ ‫ביי אנדערע‪.‬‬ ‫דער עלי שור שרייבט שוין אז כהיום איז כל המרבה לזלזל הרי זה משובח‪,‬‬ ‫ווי מער מ'פארשעמט יענעם אלס מער וואקסט די שעצונג צו דעם מבייש‪.‬‬ ‫עס איז א בושה וחרפה נידריגער ווי נידריג אז כדי אנצוקומען צו די העכסטע‬ ‫אמט קען מען נאר דורך פערזענליך פארשעמן און מענטשן עד דכא‪ ,‬יא יא‬ ‫פני הדור כפני הכלב‪.‬‬ ‫און מיר אידן זאגן און דענקן ‘יהי כבוד ה' לעולם'! ובהיכלו כולו אומר כבוד!‬

‫כבוד האדם‪ -‬ראסע – שמע ישראל‬ ‫נאך די צווייטע וועלט מלחמה ווען די וועלט האט געזעהן די מיאוסע‬ ‫פרצוף פון די דייטשן ימ”ש ווי זיי האבן געצילט צו רייניגן די וועלט פון נידריגע‬ ‫ראסע'ס‪ ,‬ווי זיי האבן באשאלסן ווער עס איז ווערד און ווער נישט‪ ,‬האט די‬ ‫וועלט קערפערשאפט באקאנט אלס די יוען דערקעלרט זייער פודעמאנט‬ ‫אלס “כבוד האדם וחירותו” אז א מענטש בלויז צוליב דעם וואס ער איז א‬ ‫מענטש האט ער רעכטן און פרייהייט נישט קיין חילוק זיין פיזישע מצב‪ ,‬זיין‬ ‫רעליגיע און ראסע‪ .‬להבדיל דאס איז א תורהדיגע בליק אז חביב אדם שנברא‬ ‫בצלם‪ ,‬און ווי חז”ל ערקלערן (סנהדרין) לפיכך נברא אדם יחידי‪ ,‬דעריבער איז א‬ ‫מענטש באשאפן געווארן אליין‪ ,‬נישט ווי אנדערע ברואים ווי העלצער און‬ ‫דשאים וואס זענען ארויסגעקומען עטליכע אויף אמאל‪ ,‬וכו' ומפני שלום‬ ‫הבריות שאל יאמר אדם לחבירו אבא גדול מאביך‪ ,‬א מענטש זאל נישט זאגן‬ ‫פארן צווייטן מיין טאטע איז חשובער ווי דיין‪ ,‬דעריבער אב אחד לכלנו מיר‬ ‫האבן אלע געהאט איין טאטע אדם הראשון‪.‬‬ ‫אט די מושג איז קעגן די דייטשע געדאנקענגאנג אז די איירישע ראסע איז‬ ‫העכער ווי אלע אנדערע‪ ,‬און די אידישע האט נישט קיין רעכט צו עקזעסטירן‪.‬‬ ‫אבער בתוך תוכו האבן די דייטשן געוויסט אז מיר אידן זענען די בחרנו‬ ‫מכל עם די העכערע דרגא‪ ,‬ניין נישט צוליב ראסע נאר צוליב קיום התורה‬ ‫וואס טוט אונז מאכן נכבדים בעיני העמים‪ ,‬די פאלגענדע מעשה האט מיר‬ ‫עס איבערצייגט‪.‬‬ ‫עס דערצילט א רב אין א בוך ‘עלי מרורות'‪ ,‬ענדע זומער ‪ 1941‬שב”ק‬ ‫אויפדערנאכט איך זיץ ביי די גמרא‪ ,‬איך הער שטארקע קלאפן אויפן טיר‪ ,‬איך‬ ‫באהאלט שנעל די ספרים‪ ,‬איך עפן די טיר‪ ,‬א דייטשע קאמענדאט באגלייט‬ ‫מיט סאלדאטן ברעכן אויף די שאנק און זעהן די ספרים‪ ,‬אה‪ ,‬די ביסט דער רב‬ ‫שרייט דער קאמענדאט‪ ,‬קום מיט אונז‪ ,‬איך האב אים געבעטן און געוויינט‬ ‫צו אים אז איך בין נישט קיין רב‪ ,‬מיין פרוי און קידנער האבן מיטגעוויינט‬ ‫ג‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫יוסיף‬

‫דעת‬ ‫ד‬ ‫מכון שערי מדע‬ ‫הרב משה נחום קרויס‬ ‫עורך ראשי‬

‫להערות והארות און אזוי אויך‬ ‫פאר סיי וועלכע אינפארמאציע‬ ‫אדער צו ערהאלטן אונזער‬ ‫וועכנטליכע גליון דורך אימעיל‬ ‫פארבינדט אייך מיט'ן מכון אויף‪:‬‬ ‫‪Moshe@dermentch.com‬‬

‫אדער פעקסט צו‪:‬‬ ‫‪718.228.4311‬‬

‫כל הזכויות שמורות‬ ‫‪© Copyright '15 by:‬‬

‫‪Mechon Sharei Mada‬‬ ‫‪No part of this Gilyon may be reproduced‬‬ ‫‪in any form, without written permission‬‬ ‫‪from the copyright holder.‬‬

‫‪Graphics done by:‬‬

‫‪718.218.4583‬‬ ‫‪Jobs@GedankProductions.com‬‬

‫‪Weekly Page Layout by:‬‬

‫מערכת להתענג‬ ‫‪Lehisaneg@gmail.com‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אתה מתלונן‪ ,‬משום שאתה מקנא!‬

‫ער משגיח הגה"צ רבי שלמה וועלבה זצ"ל האט פארציילט א מעשה‬ ‫וואס ער האט געהערט פון הגאון רבי אייזיק שר‪ .‬רבי אייזיק איז‬ ‫אמאל געווען צוזאמען מיטן סבא דער אלטער פון סאלאבאדקא זצ"ל‬ ‫אין דייטשלאנד לצורך רפואה‪ .‬זיי זענען דארט אריין אין א געשעפטעל‬ ‫צו קויפן עפעס וואס איז געווען זייער נוטיג פאר זיי‪ .‬כמובן‪ ,‬אז די לופט‬ ‫דארט אין געשעפט איז נישט געווען די לופט פון א בית המדרש ווי די‬ ‫צוויי גדולים זענען געווען געוואוינט‪ ,‬רבי אייזיק האט זיך אפגערעדט‬ ‫פארן אלטען פון סאלאבאדקא אויף עפעס א ענין אז עס איז חוסר‬ ‫צניעות וכו' האט זיך דער אלטער אנגערופן צו רבי אייזיק מיט גאר‬ ‫שארפע ווערטער דברים נוקבים‪ :‬די רעדסט דיר אפ ווייל די ביסט‬ ‫מקנא די מענטשן! ס'פארלאנגט זיך אסאך עומק און דקות הנפש עס צו‬ ‫פארשטיין‪ .‬ב'ממעין החיים ערקלערט ער‪ :‬לכאורה האט רבי אייזיק גוט‬ ‫געטון מיטן זיך אפרעדן און מוחה זיין אויף די פירצה‪ ,‬ער האט דאך מיט‬ ‫דעם געוויזן אז עס שטערט אים‪ ..‬נאר די כוונה פונעם סבא איז געווען‬ ‫עפ"י וואס דער רמב"ן ערקלערט (פ' לך) עס ווען מ'איז זיך מתייחס צו‬ ‫עפעס אזאך‪ ,‬געט מען פאר די זאך א חשיבות א ווערדע (עי"ש ברמב"ן פ' לך‬ ‫יב‪,‬א) און ווען די תורה הק' וויל נישט געבן קיין ווערדע פאר קיין עובדי‬ ‫עבודה זרה וכדו' וועט די תורה נישט מאריך זיין אדער אפילו דערמאנען‬ ‫איבער זיי‪ .‬דאס איז וואס דער סבא האט געוואלט לערנען רבי אייזיק'ן‪,‬‬ ‫די מושג דארף זיין אזוי אפגעפרעגט און אזוי פארמיאוסט אז עס זאל‬ ‫אפילו נישט זיין ווערד זיך אפצורעדן דערויף‪.‬‬ ‫על דרך זה ברענגט דער ממעין החיים‪ ,‬זיין פעטער רבי חיים וואלקין‬ ‫זצ"ל ראש ישיבת וואלאזין פלעגט צו לערנען מיט די קינדער פונעם‬ ‫משגיח רבי ירוחם זצ"ל‪ .‬איינמאל האט ער גענומען איינע פון די קינדער‬ ‫רבי משה לייב‪ ,‬זיי זענען געגאנגן אויף די גאסן פון מיר‪ .‬ווען זיי זענען‬ ‫אריבער א תפלה‪ ,‬האט משה לייב דער קינד געשפיגן‪ .‬שפעטער ווען זיי‬ ‫זענען צוריק געקומען אהיים צו די משגיח‪ ,‬האט רבי חיים פארציילט‬ ‫מיט התפעלות איבער די השגה פונעם קליינעם קינד צו שפייען ווען‬ ‫מ'איז אריבער א תפלה שקץ תשקצנו‪ .‬האט זיך רבי ירוחם געלאזט רופן‬ ‫זיין קינד און אים געפרעגט‪ :‬משה לייב‪ ,‬פארוואס שפייצט דו? ווייל עס‬ ‫איז גארנישט! מיין קינד‪ ,‬עס איז נישט נאר גארנישט נאר גאהר גארנישט‪,‬‬ ‫אפילו א 'שפיי' איז עס נישט ווערד‪.‬‬ ‫מיר ווילן דערמיט אנמערקן איבער א מושג וואס מ'זעהט אפט ווען‬ ‫מאנכע וואס פארמאגן בלויז דעת בעל הבית פארופען זיך אלס אחראי‬ ‫איבער יהדות ועניניה‪ .‬ווי עס שטעלט זיך ארויס פון די ווערטער פונעם‬ ‫סבא אז צומאל קען דאס קומען בלויז פון 'קנאה' ס'שטערט אז איינער‬ ‫האט הנאה אד"ג‪ .‬עס איז גאר דקות'דיג צו וויסן ווען מ'מיינט עפעס‬ ‫טאקע לשם שמים און ווען ס'האט פשוט צוטון מיט בלויזע קנאה‪ – .‬און‬ ‫כל דאלים גבר‪.‬‬ ‫עס איז דא דערביי א סימן פשוטה‪ :‬אויב טוט דער זעלביגער זארגן‬ ‫אויך פאר יענעמ'ס גשמיות גענוי ווי ער זארגט זיך פאר יענמע'ס רוחניות‪,‬‬ ‫דאן קען זיין אז זיין קנאות קומט נישט פון קנאה נאר ווייל ער זארגט‬ ‫זיך טאקע‪ .‬אבער אויב טוט זיך דער יעניגער נאר זארגן אויף יענעמ'ס‬ ‫רוחניות און נישט אויף יענעמ'ס גשמיות‪ ,‬דאן איז עס בלויז קנאה‪ ..‬עס‬ ‫איז א פשוטע תאות 'גשמי' זיך צו זארגן אויף יענעמ'ס 'רוחני'‪.‬‬ ‫דעריבער איש את רעהו יעזרו ולאחיו יאמר חזק‪ ,‬העלף דיין ברידער‬ ‫ווען עס גייט אים שווער בגשמיות דאן וועלן דיינע מוסר רייד אויך‬ ‫אנגענומען ווערן‪.‬‬


‫ע"י אלימלך הנשטטר מלמד תשב"ר בת"ת דרכי אבותינו לייקוואד יצ"ו – כתה ד'‬ ‫לנדב וליטול חלק בזכות הפצת סיפורי צדיקים רופט ‪ ,347 678 0652‬או לאי מעיל ‪shabbosstory@gmail.com‬‬

‫פרשת תולדות – שנה ה' גליון ‪)217( 6‬‬

‫הבהרה‪ :‬מיר געבן רשות צו מאכן קאפיס פון די 'גאנצע' גליון פאר אייערע בית המדרש‪ ,‬מוסדות התורה וכדו'‪ ,‬אבער עס איז נישט ערלויבט צו ארויס נעמען שטיקלך‬ ‫און מאכן קאפיס פון בלויז א חלק דערפון‪ .‬אויך איז נישט ערלויבט צו נעמען אונזער מעשיות וואס מיר האבן אפגעטייפט און עס טוישען אויף סיי וועלכע וועג אז מען‬ ‫זאל עס קענען ניצען פאר אייגענע געברויך‪ ,‬מיר האבן אריין געלייגט אסאך ארבעט אין די מעשיות (אויב ווילט איהר אז מיר זאלן אייך שיקען מעשיות אויף א וועג וואס איהר קענט‬ ‫עס ניצען קען מען אונז רופען און מסדר זיין)‪.‬‬

‫געבוירען‪ :‬אין יאר תקע"ד אין די שטאט זאריק צו זיין טאטע ר' ישראל יצחק פון ווארקא און צו זיין מאמע מרת רחל בת ר' מאיר פון זוריק‪ .‬אוועק‪ :‬שבת קודש פרשת תולדות ד'‬ ‫כסלו תרל"ח‪ .‬חתונה געהאט‪ )1 :‬מרת שרה לאה טאכטער פון ר' שמואל צוקרניק פון פרצובה‪ )2 ,‬מרת חי' טאכטער פון ר' יעקב פון זרניבצה‪ .‬תלמיד‪ :‬פון זיין טאטע‪ ,‬נאך זיין פטירה פון ר'‬ ‫שרגא פייוויל פון גריצא‪ ,‬נאך זיין פטירה פון ר' מנחם מנדל ווארק‪ ,‬ר' מנחם מנדל פון קאצק‪ .‬פון זיינע תלמידים‪ :‬ר' יחיאל פון אלכסנדר‪ ,‬ר' צבי מרדכי פון פשיסחה‪ ,‬ר' שמחה פןו סוכדניוב‪.‬‬ ‫קינדער‪ :‬פון ערשטע רעבעצין‪ )1 :‬מרת חי' פייגא אשת ר' ירחמיאל יודא מאיר רבינוביץ (בן ר' יעקב יצחק – יהודי הקדוש מפשיסחא) (געהאט נאך ‪ 12‬קינדער אבער זענען אוועק יונגערהייט‬ ‫רח"ל)‪ .‬פון צווייטע רעבעצין ‪ )2‬ר' מנחם ממלא מקומו באמשינוב‪ )3 ,‬ר' ישעי' פון פשיסחא‪ )4 ,‬ר' ירמי' פון אופלה‪ .‬געווען רבי‪ :‬ווען זיין טאטע ר' יצחק ווארקא איז אוועק האט איבער גענומען‬ ‫ר' פיוול פון גריצא אבער ער איז אוועק נאך א האלבע יאר‪ ,‬דענראך האט ר' יעקב דו איבער גענומען ווי גאר שנעל זענען געקומען צו פארן צו איהם טוינטער חסידים‪ .‬חידושי תורה‪ :‬ער האט‬ ‫נישט געמאכט קיין ספרים‪ ,‬זיינע דברי תורה זענען צושפרייט אין ספרי בית יצחק‪ ,‬באהלי צדיקים‪ ,‬דברי יוסף און אין נאך‪ .‬ליגט אין די שטאט‪ :‬אוועק אין די שטאט מערן וואס איז אין אטלי'‪,‬‬ ‫מען האט איהם באגראבן אין אמשינאוו‪.‬‬

‫התמדת התורה‬ ‫ר' יעקב דוד פון אמשינאוו איז שוין פון יונגערהייט געווען‬ ‫באקאנט אלס א געוואלדיגע מתמיד‪ ,‬ווי ער האט געהארעוועט‬ ‫אויף תורה טעג און נעכט ממש אהן אויפהער‪ .‬רבי'ס אין זיין צייט‬ ‫האבן ממש באוואונדערט זיין געוואלדיגע התמדה‪.‬‬ ‫טוט אויף פאר יודען‬ ‫טראץ זיין גרויס התמדה האט ער אוועק געגעבן זיין צייט‬ ‫צו העלפן יודען אין די צרות וואס זיי געפונען זיך‪ .‬עס איז דאן‬ ‫געווען א צייט וואס די פולישע רעגירונג האבן ארויס געגעבן‬ ‫פארשידענע גזירות אז די יודען זאלן זיך נישט קענען האלטן מיט‬ ‫זייערע עהרליכע יודישע וועגן‪ ,‬און ר' יעקב דוד האט אוועק‬ ‫געגע בן גאנצע טעג און נעכט ממש מיט מסירות נפש צו ארום‬ ‫פארן צו די גרויסע הארן און מיניסטארן צו רעדן און צו בעטן אז‬ ‫זיי זאלן נישט אדורך פירן זייערע שלעכטע פלענער‪ .‬ברוך השם אז‬ ‫ער האט מיטן אייבשטער'ס הילף גאר אסאך אויפגעטוהן מער ווי‬ ‫מען האט געמיינט אז ער וועט קענען אויפטוהן‪ .‬דאס אלעס איז‬ ‫געווען כאטש וואס ער איז נישט געווען זייער גוט באקאנט מיט די‬ ‫לאנד'ס שפראך ווי רוסיש אדער פוליש‪ ,‬דאך האבן די גרויסע הארן‬ ‫געזען אז ער רעט פון טיפן הארץ און אזוי האט ער ב"ה מצליח‬ ‫געווען צו איבער רעדן די גרעסעט און העכסטע הארן צו צושטערן‬ ‫שווערע גזירות אויף די יודען‪.‬‬ ‫אפילו אהן צו זאגן א ווארט‪ ,‬נאר בלויז דורך קוקען אויף‬ ‫די הארן מיט זיין הערליכן געשטעלט און הייליגע אויסזעהן‪ ,‬וואס‬ ‫איז געווען לויטער און ריין‪ ,‬אינאיינעם מיט זיינע לאנגע שווארצע‬ ‫בארד און פיאות‪ ,‬האט ער מיט זיינע שארפע אויגן אריין געקוקט‬ ‫די הארן אין אויגן אריין‪ ,‬וואס דאס האט געמאכט אז די הארן זאלן‬ ‫איהם נישט קענען אוועק שיקען ליידיג‪ ,‬ווען זיי האבן איינגעזען‬ ‫זיין גרויס מסירות נפש פאר די אלע זאכן‪ ,‬און ווי ער מיינט עס‬ ‫מיט אן אמתע ערנסקייט אהן קיין שום אייגענע און פריוואטע‬ ‫אינטערעסן‪.‬‬ ‫זיין טאטע שטייט לעבן איהם‬ ‫ווען עס איז אַ רויס די גזירה זיך צו שערן די באָ רד און‬ ‫פיאות‪ ,‬איז ר' יעקב דוד זי"ע געפארן אינאיינעם מיט דער גאון רבי‬ ‫אליהו חיים מייזל זי"ע פון לאדזש קיין וואַ רשא צו דער‬ ‫בירגערמייסטער‪.‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אנקומענדיג צו זיין ּפאַ לאַ ץ איז דער האר אַ רויסגעקומען‬ ‫צו זיי‪ ,‬און זיי אויפגענומען זייער שיין‪ ,‬ער האָ ט זיך אויסגעדרייט‬ ‫צום אמשינאווער רבי און געפרעגט אויף דייטש 'וואס מאַ כט איר‬ ‫הרב קאַ ליש?' האט דער צדיק דער רבי האָ ט אויסגעבראָ כן אין אַ‬ ‫גרויס געוויין און דערציילט דעם האר אז ער איז געקומען בעטן צו‬ ‫צושטערן די גזירה‪ .‬האט איהם דער האר געזאגט 'עס טוט מיר‬ ‫עפעס צו טוהן‪,‬‬ ‫לייד‪ ,‬אָ בער עס ליגט נישט ביי מיר אין די הענט ּ‬ ‫הויפט שטאט פון רוסלאנד) און‬ ‫די גזירה קומט פון ּפעטערבורג (די‬ ‫ּ‬ ‫איך קען גארנישט טוהן‪.‬‬ ‫ווען דער צדיק האט געהערט די רייד האט ער אנגעכאפט‬ ‫דעם עק פ ון דער האר'ס קלייד און זיך גענומען שרייען‪ .‬ר' אליהו‬ ‫חיים וואס איז דארט געשטאנן האט זיך דערשראקן און געבעטן‬ ‫'רבי‪ ,‬וואס טוט איהר אז איהר ציהט זיין קלייד' האט דער צדיק‬ ‫געזאגט 'איך בין א חסיד'‪ ,‬ער האט אזוי הויעך געשריגן אז עס‬ ‫האט זיך געשפירט אז אלע ווענט ציטערן‪.‬‬ ‫דער האר איז געווארן אזוי פארלוירן און געווארט אז דער‬ ‫רבי זאל איהם אפלאזן‪ ,‬אבער דער רבי האט נישט אפגעלאזט‪.‬‬ ‫דערווייל איז די פרוי פון די האר אריין אין צימער‪ ,‬ווען זי האט‬ ‫געזען וואס דא קומט פאר‪ ,‬אז איינער האלט די קלייד פון איהר‬ ‫מאן און ער וויינט אויפן קול‪ ,‬האט זי געפרעגט וואס דא איז‬ ‫געשען? האט ער מסביר געווען 'אז דער מענטש בעהט זיך וועגן‬ ‫עפעס א גזירה אויף די בארד און פיאות'‪.‬‬ ‫די פרוי איז זייער בארירט געווארן פון די גאנצע זאך‪ ,‬צו‬ ‫זעהן ווי איינער גייט עס אזוי אין לעבן פאר זיינע יודישע ברידער‪,‬‬ ‫האט זי געזאגט 'אויב די זאַ ך באַ רירט אַ זוי דעם רב'ס האַ רץ‪ ,‬און‬ ‫ער איז זיך מוסר נפש פאַ ר זיינע ברידער די אידן‪ ,‬איז ווערד אז דו‬ ‫זאלזט איהם העלפן' דער האר האט טאקע נישט געהאט קיין‬ ‫ברירה און ער האט צוגעזאגט צו העלפן'‪.‬‬ ‫ווען מען איז ארויס פון צימער האט דער אמשינאווער רבי‬ ‫געזאגט צו ר' אליהו חיים 'פון הימל האָ ט מען מיר אַ רויסגעהאלפן‪,‬‬ ‫דער טאַ טע זצ"ל (ר' יצחק ווארקא) איז געשטאַ נען לעבן מיר און‬ ‫געזאגט אין אויער אז איך זאל איהם נישט צורוה לאזן ביז ער וועט‬ ‫מיר פאלגן און צו שטערן די גזירה'‪ .‬ר' יעקב דוד זצ"ל פלעגט‬ ‫אסאך ארום פארן הלעפן יודען‪ ,‬צו איז עס מיט חתונה מאכן‬ ‫יתומים‪ ,‬אדער ארויס נעמען מענטשן פון תפיסה‪ ,‬אדער ראטעווען‬ ‫יודען פון גיין אין די מיליטער‪ ,‬און ווי נאר מען האט געדארפט‬ ‫העלפן א יוד האט ער נישט גערוהט נאר ער האט געטוהן וואס‬ ‫מען קען ביז מען האט יענעם געהאלפן מיט וואס ער דארף‪.‬‬


‫באפרייט פון מיליטער‬ ‫ר' יעקב דוד האט זיך שטארק אוועק געגעבן צו העלפן‬ ‫יודען זיך ארויס דרייען פון דינען אין מיליטער‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫פארדעם אוועק געגעבן בייטאג און ביינאכט און נישט געקוקט‬ ‫אויף קיין געלט אין קיין צייט צו העלפן וועמען מען דארף נאר‪.‬‬ ‫האט זיך אמאל געמאכט אז פאר א געוויסע יוד איז עס נישט‬ ‫געלונגען זיך ארויס צו דרייען און ער האט געדארפט גיין דינען אין‬ ‫מיליטער‪.‬‬ ‫דער צדיק האט אבער נישט אויפגעגעבן נאר ער איז‬ ‫צוגעפארן צו א חסיד זיינע ר' הירש לייב און ער געבט איהם ‪800‬‬ ‫רובל און זאגט איהם ' אזוי ווי ר' מנשה מנדל האט געמוזט גיין‬ ‫דינען אין מילטיער‪ ,‬ממילא איז די איינציגסטע עצה וואס מען קען‬ ‫יעצט טוהן‪ ,‬איז צו טרעפן א גוי וואס וועט קענען באשטיין צו גיין‬ ‫אנשטאט איהם דינען אין מיליטער‪ ,‬וואס דאס איז א זאך וואס איז‬ ‫אויסגעהאלט צו טוהן לויט די געזעץ זיך צו טוישן מיט איינעם צו‬ ‫דינען אין מיליטער‪ .‬ר' הירש לייב האט זיך פרובירט אויס צו‬ ‫דרייען זאגענדיג אז עס נישט מעגליך צו טרעפן איינער וואס וועט‬ ‫וועלן מסכים זיין דערצו‪ ,‬אבער דער צדיק זאגט איהם אז מען טאר‬ ‫נישט אויפגעבן‪.‬‬ ‫דערווייל איז ר' הירש לייב צו געגאנגן צו א גוי וואס ער‬ ‫האט גוט געקענט וואס ער טוט אין דעם צו טרעפן מענשט וואס‬ ‫קענען פאר געלט באשטיין צו גיין דינען אין מיליטער‪ .‬נאך אפאר‬ ‫טעג איז יענער גוי געקומען מיט פרייד צו ר' הירש לייב אין זאגט‬ ‫איהם אז ער האט א גוי וואס פאר ‪ 800‬רובל קען ער באשטיין זיך‬ ‫צו טוישן מיט יענער יונגערמאן‪ .‬ר' הירש לייב האט דא געזען די‬ ‫הייליגקייט פון זיין רבי אז ער האט איהם געגעבן פונקט די סומע‬ ‫געלט וואס דער גוי וועט וועלן צו דינען אין מיליטער‪.‬‬ ‫נאך אפאר טאג איז מען געקומען זאגן פאר ר' הירש לייב‬ ‫אז דער גוי וואס קען באשטיין צו גיין אין מיליטער האט גענומען‬ ‫די ‪ 800‬רובל און איז זיך אנטלאפן נאך פאר מען האט איהם‬ ‫געקענט אריין נעמען אין מיליטער‪ .‬ר' הירש לייב איז געווארן‬ ‫שטארק דערשר אקן און איז געלאפן צו די פאליציי ווי ער האט‬ ‫פארציילט די גאנצע מעשה אז ער האט געגעבן געלט פאר א גוי‬ ‫צו דינען אין מיליטער וואס די געזעץ לאזט דאס טוהן‪ ,‬אבער‬ ‫יענער איז זיך אנטלאפן‪ .‬ר' הירש לייב איז געווען זיכער אז מען‬

‫קיינער וועט איהם נישט אנקוקען‪ ,‬אבער צו זיין וואונדער איז‬ ‫דארט געווען א חשובע הויפט פאליציי וואס איז מיט אפאר טעג‬ ‫געווען ביי ר' הירש לייב אין געשעפט און ער איז געווען שטארק‬ ‫צופרידן מיט די וועג וואס ר' הירש לייב האט איהם באהאנדלט‬ ‫עהרליך און גוט‪ ,‬און ער האט אויסגעהערט וואס ער פארלאנגט‬ ‫און צוגעזאגט צו טוהן וואס ער קען‪.‬‬ ‫דער הויפט פאליציי האט גלייך ארויס געשיקט א גרופע‬ ‫פאליציי צו כאפן יענער גוי‪ ,‬און ברוך השם אז עס איז געלונגען‬ ‫יענעם צו כאפן און מען האט איהם אהין געברענגט צו די‬ ‫מיליטער‪ ,‬ווי מען האט באפרייט דעם יוד ר' מנשה מנדל‪.‬‬ ‫ווען ר' הירש לייב האט געזען אז עס איז ברוך השם‬ ‫אריבער מיט הצלחה האט ער זיך געזעצט שרייבן א בריוו צו דער‬ ‫צדיק ר' יעקב דוד אז ער האט מצליח געווען צו אויספירען וואס‬ ‫דער רבי האט איהם געבעטן‪ .‬אזוי ווי ער זיצט און שרייבט די‬ ‫בריוו‪ ,‬איז אנגעקומען צו איהם אין שטוב א שליח פון דער רבי‬ ‫וואס האט איהם געשיקט א בריוו צו באדאנקן פאר אויספירען וואס‬ ‫מען האט איהם געבעטן‪ .‬דער צדיק האט מיט רוח הקודש שוין‬ ‫געזען וואס ער האט געטוהן צו באפרייען יענעם פון מיליטער‪.‬‬ ‫די הויז איז פארברענט‬ ‫ווען דער צדיק איז קראנק געווארן איז ער געפארן לויט‬ ‫די עצה פון די דאקטורים קיין מעראן וואס איז אין איטלי'‪ ,‬ווי‬ ‫אסאך מענטשן פלעגן איהם פארן זיך צו היילן‪ .‬דער צדיק איז‬ ‫דארטן אוועק אבער מען האט איהם צוריק געפירט קיין אמשינאוו‬ ‫צו באגראבן‪.‬‬ ‫א שטיק צייט שפעטער איז א יוד געפארן קיין מעראן‪,‬‬ ‫ווייל ער האט געוואלט זעהן פונקטליך ווי דער צדיק איז אוועק‪.‬‬ ‫אנגקומענדיג אהין האט ער געטראפן א יוד וואס וואוינט דארטן‬ ‫און ווען ער האט אנגעהויבן צו פרעגן איבער דער צדיק ר' יעקב‬ ‫דוד פון אמשינאוו זאגט איהם יענער 'עס מוז זיין אז ער איז געווען‬ ‫א הייל יגער יוד ווייל גלייך נאך זיין פטירה ווען מען האט איהם‬ ‫ארויס גענומען פון דער שטוב איז געקומען א פייער און‬ ‫פארברענט דאס הויז' (עס איז נישט געווען ווערד אז א פשוטע‬ ‫מענשט זאל וואוינען אין די הויז פו אזא צדיק)‪.‬‬ ‫(מקורות‪ :‬הילולא קדישא ועוד)‬

‫די תלמידים פון דער בעל שם טוב האבן אמאל געזען ווי זייער רבי האט זיך צושמייכלט‪ ,‬האבן זיי איהם געפרעגט וואס איז די סיבה פון‬ ‫די שמייכל? האט ער פארציילט אז ער האט געזען ווי אין א געוויסע לאנד וואס איז זייער ווייט פון דא וואוינט א חשובע האר וואס האט זיך‬ ‫געלאזט בויען א גרויסע הערליכע פאלאץ וואס האט געדויערט צו בויען עטליכע יאר‪ ,‬און יעצט איז דארט אריבער א צדיק אויף דער וועג צו‬ ‫דאווענן מנחה‪ ,‬אבער וויבאלד עס האט זיך אראפ געלזאט א רעגן‪ ,‬האט ער זיך אפגעשטעלט אונטער דעם דאך וואס איז פארנט פון דעם פאלאץ‬ ‫ביז עס ענדיגט צו רעגענן‪ .‬ווי נאר עס האט געענדיגט צו רעגענן איז דער צדיק ווייטער געגאנגן ‪ ,‬אבער אויפן פלאץ איז דער גאנצע בנין צוזאם‬ ‫געפאלן און עס איז גארנישט געבליבן‪.‬‬ ‫פירט אויס דער בעש"ט אז דאס איז די סיבה פון מיין שמייכלן‪ ,‬ווייל מענטשן כאפן נישט ווי אזוי די וועלט פירט זיך‪ ,‬אז אלע שטיינער‬ ‫און זאכען וואס געפונען זיך אין דעם בנין‪ ,‬און די גאנצע בויען פון דעם פאלאץ‪ ,‬איז נאר געמאכט געווארן ווייל אמאל וועט דא אריבער גיין א צדיק‬ ‫וואס ו ועט זיך דארפן באשיצן פון א רעגן‪ .‬אבער די מינוט וואס דאס איז געשען דארף מען שוין נישט דעם בנין און די אלע שטיינער און אנדערע‬ ‫זאכן האבן שוין באקומען זייער הייליגקייט וואס זיי דארפן‪ ,‬דערפאר האט די בנין געקענט צוזאם פאלן‪ ,‬ווייל גארנישט אויף דער וועלט שטייט‬ ‫פארגארנישט‪.‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

Onag shabbos toldos yiddish @z9  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you