Page 1

‫יתרו‬ ‫אידיש‬

https://telegram.me/Publications_MM


‫אֹצ‬ ‫יין ַ ַ‬ ‫אֹצרר‬ ‫ש ָּ ָּבבת ָ ָ‬ ‫ש‬ ‫ַמ ַמיין‬

‫בס“ד‬

‫מיט ווערטער שיינע‪ ,‬פאר גרויסע און קליינע‪.‬‬ ‫פ‪ .‬מאזעסזאהן ‪“ -‬המחנה החרדי“‬

‫רטער ‪ -‬פ‘ יתרו תשע“ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬

‫רשה ‪ -‬יתרו‬ ‫מתוׁרת רבוׁתינו אוׁיף ִדי ַפ ָ‬

‫שם האחד גרשם כי אמר גר הייתי בארץ נכרי‘ (יתרו יח‪:‬ג)‬

‫וידבר אלקים את כל הדברים האלה לאמר‪( .‬יתרו כ‪:‬א)‬

‫ווען משה רבינו איז געווען אין מדין ביי יתרו אין הויז‪ ,‬כאטש ער האט‬ ‫דארט באקומען אלעס וואס ער האט געדארפט‪“ ,‬כי אמר“‪—,‬האט ער שטענדיג‬ ‫געזאגט‪“ ,‬גר הייתי בארץ נכרי‘“‪—,‬איך בין אין א פרעמדע לאנד‪ ,‬ווייל זיין געדאנק‬ ‫איז געווען מיט די אידן אין מצרים‪.‬‬

‫רש"י‪ :‬מלמד שאמרו על הן‪ ,‬הן ועל לאו‪ ,‬לאו‪—,‬דער פסוק קומט אונז לערנען אז די‬ ‫אידן האבן געענטפערט אויף יעדן מצות עשה‪" ,‬הן"‪—,‬זיי וועלן דאס מקיים זיין און אויף‬ ‫יעדע מצות לא תעשה "לאו"‪—,‬זיי וועלן דאס נישט מקיים‪( .‬מכילתא)‪.‬‬

‫וויבאלד ס‘שטייט אין פסוק “לאמר“‪—,‬מיינט דאס אז דער באשעפער‬ ‫האט זיי געהייסן זאגן אויף “הן‪ ,‬הן“ און אויף “לאו‪ ,‬לאו“‪ .‬מ‘קען דאס‬ ‫פארשטיין מיט דעם וואס דער בעש“ט הק‘ האט געזאגט אז אויב ס‘קומט‬ ‫איינעם אונטער א מצות עשה‪ ,‬און ס‘איז אים שווער דאס מקיים צו זיין‪,‬‬ ‫זאל ער ארויסזאגן מיט‘ן פוהלן מויל די פרשה פון די מצוה אזוי ווי ס‘שטייט‬ ‫געשריבן אין די תורה‪ ,‬און דורכדעם וועט ער קענען מקיים זיין די מצוה אהן‬ ‫קיין שטער‪ .‬אזוי אויך ווען ס‘קומט איינעם אונטער א נסיון נישט מקיים‬ ‫צו זיין א מצות לא תעשה‪ ,‬און ס‘איז אים שווער זיך קעגן צו שטעלן דעם‬ ‫יצר הרע‪ ,‬זאל ער ארויס זאגן מיט‘ן פוהלן מויל די פרשה פון די מצות לא‬ ‫תעשה אזוי ווי ס‘שטייט געשריבן אין די תורה‪ ,‬און אזוי וועט ער זיך קענען‬ ‫שטארקן אויפ‘ן יצר הרע‪ .‬דאס איז פשט אין פסוק “וידבר אלקים את כל‬ ‫הדברים האלה“‪—,‬דער באשעפער האט געגעבן פאר אידישע קינדער אן‬ ‫עצה מקיים צו זיין מצוות אהן קיין שטער‪“ .‬לאמר“‪—,‬דורכדעם וואס זיי‬ ‫וועלן זאגן “על הן הן“‪—,‬פאר‘ן מקיים זיין א מצות עשה וועלן זיי זאגן די‬ ‫פרשה פון די מצוה עשה אזוי ווי ס‘שטייט אין די תורה‪“ ,‬ועל לאו לאו“‪—,‬און‬ ‫אויף א מצות לא תעשה וועלן זיי זאגן די פרשה פון די מצוה לא עשה אזוי‬ ‫ווי ס‘שטייט אין די תורה‪ ,‬וועט דאס זיין א סגולה אז אלע שטערונגען וועלן‬ ‫גרינג אפגעטוען ווערן‪.‬‬

‫(הרה“ק רבי יהושע מאוסטרובא זצוק“ל)‬

‫אני חותנך יתרו בא אליך‪( ...‬יתרו יח‪:‬ו)‬ ‫יתרו האט פארלאנגט פון משה רבינו אז ער זאל אים אפגעבן דעם כבוד און‬ ‫ארויס קומען אים ענטפאנגען‪ .‬זאגט רש“י‪ :‬אז יתרו האט דעמאלט באקומען‬ ‫גרויס כבוד ווייל יעדער איז ארויסגעגאנגען אים מקבל פנים זיין‪ .‬פון דא קענען‬ ‫מיר לערנען‪ ,‬אז דער וואס ווייסט אז כבוד וועט אים העלפן אנצוקומען צום דרך‬ ‫האמת מעג ער דאס פארלאנגען‪.‬‬ ‫(חידושי הרי“ם)‬

‫כי יבואו אלי העם לדרוש אלוקים‪ ,‬כי יהיה להם דבר בא אלי (יתרו‬ ‫יח‪:‬טו‪-‬טז)‬ ‫ס‘וואלט געדארפט שטיין ‘יבוא‘ אלי‪—,‬זיי וועלן קומען צו משה‪ ,‬און נישט‬ ‫‘בא‘ אלי‪—,‬איינער וועט קומען‪ .‬אידשע קינדער זענען געווען אנשי אמת אין א‬ ‫הויכע מדריגה‪ ,‬און ווען ס‘האט זיך געמאכט א קריגעריי אדער א סכסוך צווישן‬ ‫צוויי מענטשן‪ ,‬האט איינער געשיקט דעם צווייטן ער זאל פארלייגן די טענות‬ ‫פאר משה רבינו‪ ,‬און ער האט זיך פארלאזט אויפ‘ן גערעכטיגקייט פונעם צווייטן‪,‬‬ ‫דעריבער שטייט “בא“ אלי‪ ,‬נאר איינער וועט קומען‪.‬‬ ‫(הרה“ק מקאצק זצוק“ל)‬

‫(כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)‬

‫ויבחר משה אנשי חיל מכל העם וגו‘ (יתרו יח‪:‬כא)‬

‫רטער ‪ -‬פ‘ יתרו תשע“ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬

‫דער פסוק וויל באצייכנט אז ס‘איז נישט גענוג אז די מנהיגי ישראל זאלן‬ ‫אליין זיין יראי ה‘‪ ,‬זיי דארפן זיין אויך אנשי חיל‪ ,‬בעלי כשרון צו קענען פיהרן‬ ‫א מערכה לטובת היהדות‪ ,‬צו וויסן די מיטלען פונעם פיינט‪ ,‬און זיך קענן שיצן‬ ‫פון אים‪.‬‬

‫ויענו כל העם יחדיו‪...‬כל אשר דיבר ה‘ נעשה (יתרו יט‪:‬ח)‬ ‫נאר מיט‘ן כוח פון “כל העם יחדיו“‪—,‬ווען אידן האלטן זיך אינאיינעם‪ ,‬קען‬ ‫מען מקיים זיין די גאנצע תורה‪ ,‬ווייל ס‘זענען דא מצות וואס נאר אנדערע קענען‬ ‫מקיים זיין‪ ,‬און א יחיד נישט‪.‬‬

‫(ספורנו)‬

‫וכל העם ניצב עליך מן הבוקר עד הערב (יתרו יח‪:‬יד)‬

‫(הגר“א זצוק“ל)‬

‫אייגענטליך וואס האט געפעהלט פאר די אידן אין מדבר? עסן האבן זיי‬ ‫געהאט גענוג‪ .‬קליידער האבן זיי אויך געהאט ווייל זייער קליידער זענען נישט‬ ‫פארפוילט געווארן‪ .‬איז איבער וואס האבן זיי זיך געקריגט איינער מיט‘ן אנדערן?‬ ‫נאר דאס איז דער שטייגער פון די בעלי ריב‪ ,‬זיי וועלן אלעמאהל טרעפן אויף‬ ‫וואס זיך צו קריגן אפילו אין מדבר‪.‬‬

‫כל אשר דבר ה‘ נעשה וישב משה את דברי העם אל ה‘‬ ‫(יתרו יט‪:‬ח)‬ ‫פונקט דאס זעלבע ווי א איד טוהט דא אויף די וועלט‪ ,‬אזוי אויך פיהרט‬ ‫מען זיך אויף מיט אים אויף יענע וועלט‪ .‬דאס זאגט דער פסוק‪“ ,‬וישב משה את‬ ‫דברי העם אל ה‘“‪—,‬משה רבינו האט געוואלט אז אזוי ווי די אידן האבן געזאגט‬ ‫“נעשה ונשמע“‪ ,‬אזוי אויך זאל דער באשעפער צוריק זאגן די זעלבע ווערטער‬ ‫“נעשה ונשמע“‪—,‬ווען די אידן זענען מתפלל צום באשעפער‪.‬‬

‫(לקט אמרים)‬

‫וישלח משה את חותנו וילך לו אל ארצו (יתרו יח‪:‬כז)‬ ‫משה רבינו ע“ה האט געוואלט פיהרן כלל ישראל העכער פון די טבע‪ ,‬איז‬ ‫געקומען יתרו און געפרעגט קשיות‪—,‬פארוואס זיטצו אליין? ס‘איז דאך דיר‬ ‫שווער‪ ,‬דו וועסט מיד ווערן וכו‘‪ ,‬ווייל ער האט געוואלט אז משה זאל פיהרן כלל‬ ‫ישראל בדרך הטבע‪ .‬ווען ס‘איז געקומען פאר מתן תורה‪ ,‬און משה האט געזעהן‬ ‫אז יתרו פרעגט בלויז קשיות‪ ,‬און ווען ער וועט הערן די עשרת הדברות וועט ער‬ ‫אפשר אויך פרעגן קשיות‪“ ,‬וישלח משה את חותנו“‪—,‬האט אים משה רבינו‬ ‫אוועק געשיקט‪.‬‬

‫“הגבל את ההר“‪—,‬ווען מען נעמט די אותיות פון ארום דאס ווארט ‘הר‘‪,‬‬ ‫‘וקדשתו‘‪—,‬וועט דעמאלט אויסקומען דאס ווארט “קדוש“‪ .‬פאר‘ן ‘ה‘ איז א‬ ‫‘ד‘‪ ,‬נאך די ‘ה‘ איז א ‘ו‘‪ .‬פאר‘ן ‘ר‘ איז א ‘ק‘‪ ,‬נאכ‘ן ‘ק‘ א ‘ר‘‪ ,‬צוזאמען קומט אויס‬ ‫דאס ווארט ‘קדוש‘‪.‬‬

‫(אמרות קודש‪ ,‬הגה“‘ק רבי משה מקאברין זצוק“ל)‬

‫(הרה“ק רבי ישראל מרוזשין זצוק“ל)‬

‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫(כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)‬

‫הגבל את ההר וקדשתו וגו‘ (יתרו יט‪:‬כג)‬

‫א‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫רשה‬ ‫ׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ֲשה או‬ ‫ַמיין ַמע ֶ‬

‫רשה‬ ‫ׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫געדאנק או‬ ‫ַמיין ַ‬

‫כבד את אביך ואת אמך וגו‘ (יתרו כ‪:‬יב)‬

‫עתה ידעתי כי גדול ד‘ מכל האלהים וגו‘‪( .‬יתרו יח‪:‬יא)‬ ‫לכאורה זעהט אויס פון די ווערטער אין פסוק‪ ,‬אז ס‘זענען ח“ו פארהאן אנדערע‬ ‫אפגעטער‪ ,‬לויט די ווערטער פון פסוק‪ ,‬אז דער באשעפער איז גרעסער פון אלע‬ ‫אפגעטער‪ .‬דער פשט אין פסוק איז אבער אנדערש‪ .‬דער פסוק זאגט אונז‪“ :‬עתה‬ ‫ידעתי כי גדול ד‘“‪—,‬יעצט ווייס איך‪ ,‬אז דער באשעפער איז גרויס‪ ,‬און ער איז דער‬ ‫איינציגער הערשער איבער די וועלט‪ ,‬און דאס ווייס איך‪“ ,‬מכל האלהים“‪—,‬פון די‬ ‫אלע עבודה זרות‪ ,‬וואס איך האבן געדינט‪ ,‬און איך האב געזעהן‪ ,‬אז זיי האבן נישט‬ ‫קיין שום ממשות‪.‬‬

‫דו האסט זוכה געווען מקיים צו זיין צוויי‬ ‫מצות צוזאמען!‬ ‫איינע פון די נאענטע מענטשן ביי מרן זי“ע אין תל אביב‪ ,‬האט געדינט אלס‬ ‫שליח ציבור אויף די ימי נוראים אין די יבנה שוהל אין תל אביב‪ .‬האט ער געבעהטן‬ ‫פון זיין זוהן וואס האט געלערנט אין די ישיבה הק‘ פון מרן זי“ע אין קטמון‪ ,‬ירושלים‬ ‫אז ער זאל אהיים קומען אים צו העלפן מיט‘ן דאווענען און זינגען אין די ימי נוראים‪.‬‬ ‫דער בחור אבער האט געהאט גרויס השתוקקות צו בלייבן אויף די ימי נוראים‬ ‫להסתופף בצל הקודש פון מרן זי“ע אין ירושלים‪ ,‬און ער האט בשום אופן נישט‬ ‫געקענט מוותר זיין אוי‘ף זיינע רוחניות‘דיגע געפיהלן‪ ,‬און ער איז געבליבן אין‬ ‫ירושלים ביי מרן זי“ע אויף ראש השנה‪ .‬בין כסא לעשור איז דער ברודער פונעם‬ ‫שליח ציבור אריין מיט א קוויטל צו מרן זי“ע‪ ,‬און דערציילט דרך אגב אז זיין ברודער‬ ‫דינט אלס שליח ציבור אין די יבנה שוהל אין תל אביב‪ ,‬און גארנישט מער געזאגט‪.‬‬ ‫מרן זי“ע האט גלייך באפוילן פאר‘ן גבאי‘ן הרה“ח רבי שלו‘ פויגל ז“ל צו גיין אין‬ ‫די ישיבה און אויפוועקן דעם בחור‪[ ,‬דער בחור האט געדארפט גלייך אינדערפרי פאהרן‬ ‫מיט א קבוצה בחורים קיין יסודות צו שניידן סכך פאר די סוכה פון מרן זי“ע] און אים זאגן‬ ‫אז מארגן ‪ 11‬אזייגער זאל ער אריינקומען צו מרן זי“ע‪[ .‬נישט אין די געוועהנליכע צייט‬ ‫ווען מ‘נעמט אויף] ווען דער בחור איז אריינגעקומען‪ ,‬האט אים מרן זי“ע באפוילן ער‬ ‫זאל גלייך פאהרן קיין תל אביב אויף יום כיפור‪ .‬דער בחור האט געטוען אזוי ווי מרן‬ ‫זי“ע האט אים באפוילן און געפאהרן קיין תל אביב צו זיין פאטער אויף יום כיפור‪.‬‬ ‫יענע יאהר (שנת תשי“א) איז יום כיפור געפאלן דאנערשטאג‪ .‬אויפצומארגנ‘ס‬ ‫פרייטאג ערב שבת קודש‪ ,‬ווען דער בחור איז צוריק געפאהרן קיין ירושלים‪ ,‬האט ער‬ ‫גענומען “שלו‘“ פון מרן זי“ע‪ .‬דער גבאי האט געזאגט פאר מרן זי“ע דעם נאמען פון‬ ‫דעם בחור‪ .‬האט מרן זי“ע אויסגעדריקט זיין פרייד‪ ,‬און צופרידנהייט‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫געוואנדן צום בחור און אים געזאגט‪“ :‬אמת! דו האסט זוכה געווען מקיים צו זיין צוויי‬ ‫מצות צוזאמען‪ .‬איינס! די מצוה פון כיבוד אב‪ .‬צווייטנס! סתם אזוי צו העלפן פאר א‬ ‫איד איז אויך א גרויסע מצוה“‪.‬‬

‫(אלשי“ך הק‘)‬

‫כי יהיה להם דבר בא אלי‪ ,‬והודעתי את חוקי האלקים ואת‬ ‫תורותיו וגו‘‪( .‬יתרו יח‪:‬טז)‬ ‫א מענטש‪ ,‬ווען ער קומט צום צדיק‪ ,‬און בעהט פון אים א ברכה אויף עניינים‬ ‫גשמיים‪ ,‬לערנט אים דער צדיק גלייכצייטיג אויס א דרך אין עבודת ה‘‪ .‬דאס זאגט‬ ‫דער פסוק‪“ :‬כי יהיה להם דבר בא אלי“‪—,‬ווען א מענטש קומט צום צדיק‪ ,‬מזכיר‬ ‫זיין א קראנקן‪ ,‬אדער צוליעב עניינים פון פרנסה‪ ,‬אין די זעלבע צייט‪“ ,‬והודעתי את‬ ‫חוקי האלקים ואת תורותיו“‪—,‬איז דער צדיק אים מדריך אין עניינים רוחניים‪ ,‬כדי צו‬ ‫וויסן‪ ,‬ווי אזוי צו דינען דעם באשעפער‪.‬‬ ‫(כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)‬

‫ויסעו מרפידים ויבואו מדבר סיני ויחנו במדבר ויחן שם‬ ‫ישראל נגד ההר‪( .‬יתרו יט‪:‬ב)‬ ‫אינעם פסוק זענען מרומז דריי עניינים‪ ,‬וואס זענען די הויפט הכנה‪ ,‬מקבל צו זיין‬ ‫די תורה‪ .‬די ערשטע זאך איז‪“ :‬ויסעו מרפידים“‪—,‬דער מענטש זאל אוועק ווארפן‬ ‫דעם ‘רפיון ידים‘‪ ,‬און זיך מתגבר זיין אויף דעם פוילקייט‪ ,‬כדי ער זאל קענען לערנען‬ ‫תורה בהתמדה‪ .‬די צווייטע זאך איז‪“ :‬ויחנו במדבר“‪—,‬מען זאל זיך באהעפטן אין‬ ‫די מידת הענווה‪ ,‬אזוי ווי א מדבר‪ ,‬אויף וועלכע יעדער איינער טרעט מיט די פיס‪.‬‬ ‫און די דריטע זאך איז‪“ :‬ויחן שם ישראל“‪ ,‬אזוי ווי רש“י זאגט‪“ :‬כאיש אחד בלב‬ ‫אחד“‪—,‬ס‘זאל הערשן אחדות צווישן אידן‪.‬‬ ‫(“אור החיים“ הק‘)‬

‫אנכי ד‘ אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים וגו‘‪( .‬יתרו כ‪:‬ב)‬

‫(“בקדושתו של אהרן“ בשם כ“ק האדמו“ר מבערגסאז זצ“ל)‬

‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪ ,‬פארוואס שטייט נישט אין פסוק‪“ ,‬אנכי ד‘‬ ‫אלקיך אשר בראתי שמים וארץ“? ס‘קען זיין‪ ,‬אז דעריבער זאגט דער פסוק‪“ :‬אנכי‬ ‫ד‘ אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים“‪—,‬ווייל דאס האבן די אידן געזעהן מיט‬ ‫זייערע אייגענע אויגן‪ ,‬ווי דער באשעפער האט זיי אויסגעלייזט פון מצרים‪ ,‬דאקעגן‬ ‫אבער‪“ ,‬אשר בראתי שמים וארץ“‪—,‬דאס האבן די אידישע קינדער נישט געזעהן‪,‬‬ ‫זיי האבן וועגן דעם נאר געהערט‪ ,‬דעריבער זאגט דער פסוק‪“ ,‬אשר הוצאתיך מארץ‬ ‫מצרים“‪—,‬וואס דאס האבן די אידן אליין געזעהן‪.‬‬

‫רשה‬ ‫ׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫געדאנק או‬ ‫ַמיין ַ‬ ‫כבד את אביך ואת אמך למען יאריכון ימיך על האדמה אשר‬ ‫ד‘ אלקיך נותן לך‪( .‬יתרו כ‪:‬ז)‬ ‫פארוואס האט די תורה אוועק געשטעלט דעם שכר פון אריכות ימים‪ ,‬פאר‬ ‫מקיים זיין מצות כיבוד אב ואם‪ .‬ווייל אסאך מאהל לעבן די עלטערן פונעם מענטש‪,‬‬ ‫לאנגע יאהרן‪ ,‬און ווען די עלטערן זענען שוין זייער אלט‪ ,‬זענען זיי א לאסט אויף‬ ‫זייערע קינדער‪ ,‬וואס האבן אסאך קאפ פארדרייעניש מיט זיי‪ .‬אויף דעם זאגט אונז‬ ‫די תורה‪ ,‬אז אויב דער מענטש קרעכצט אויף די יאהרן פון זיינע עלטערן‪ ,‬קרעכצט‬ ‫ער‪ ,‬למעשה‪ ,‬אויף זיינע אייגענע יאהרן‪ ,‬ווייל זיין לעבן איז אנגעהאנגען אין די‬ ‫עלטערן‪ ,‬און אויב ער איז מכבד זיינע עלטערן‪ ,‬איז ער זוכה צו אריכות ימים‪.‬‬

‫(ריב“א)‬

‫לא תשא את שם ד‘ אלקיך לשוא כי לא ינקה ד‘ את אשר‬ ‫ישא את שמו לשוא‪( .‬יתרו כ‪:‬ו)‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪ ,‬פארוואס ביי אלע עבירות‪ ,‬אויב דער מענטש‬ ‫טוהט תשובה‪ ,‬ווערט די זינד אויסגעמעקט‪ ,‬דאקעגן ביי די עבירה פון‪“ ,‬לא תשא‬ ‫את שם ד‘ אלקיך לשוא“ שטייט אין פסוק‪“ ,‬כי לא ינקה ד‘ את אשר ישא את שמו‬ ‫לשוא“? ס‘קען אפשר זיין‪ ,‬בדרך צחות‪ .‬אז ווען א מענטש איז טוהט א זינד‪ ,‬שרייבט‬ ‫זיין האנד אויף אין ספר הזכרונות‪ ,‬ביינאכט ווען ער לייגט זיך שלאפן‪ ,‬די זינד וואס‬ ‫ער האט עובר געווען‪ .‬און דעמאלט ווען ער טוהט תשובה‪ ,‬מעקט מען אויס די זינד‬ ‫פונעם ספר הזכרונות‪ .‬דאקעגן אבער‪ ,‬ווען דער מענטש האט עובר געווען אויף “לא‬ ‫תשא את שם ד‘ אלקיך לשוא“‪—,‬און מ‘האט דעם דאזיקן זינד איינגעשריבן אין‬ ‫ספר הזכרונות‪,‬קען מען שוין דאס מעהר נישט אויסמעקן‪ .‬ווייל דעם נאמען פון‬ ‫באשעפער טאר מען דאך נישט אויסמעקן‪.‬‬

‫(‘ן רבי סעדיה גאון)‬ ‫לעי“נ האשה החשובה והיקרה‪ ,‬יהללוהו בשערים מעשי‘‬

‫מרת רחל פרומט בת רבי אברהם צבי ע“ה‬ ‫נפ‘ בשיבה טובה • ביום כ“ט סיון תשע“ו • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬

‫לעי“נ האדם היקר באנשים‪ ,‬שייף עייל ושייף נפיק ולא מחזיק טיבותא לנפשי‘‬

‫מוה“ר יהודא ב“ר משה ע“ה‬

‫(הרה“ק רבי מאיר מפרעמישלאן זצוק“ל)‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫נפ‘ ח‘ סיון תשע“ו ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬

‫ב‬

‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫ַמיין אוָׁצר פון צדיקים און חסידים‪...‬‬

‫ַמיין אוָׁצר‪ ...‬מדות טובות‬ ‫‪ J‬מעביר על מדותיו ‪L‬‬

‫דו וועסט רייך ווערן און קענען מקיים פסק זיין‬

‫ואתה תחזה וגו‘ אנשי אמת וגו‘ (יתרו יח‪:‬כא)‬

‫ווען מ‘דאדף זיך קריגן כדי זיך אננעמען פאר א‬ ‫צווייטנ‘ס כבוד‪ ,‬דארף מען דאס טוען מיט ווייטאג‬

‫הרה“ק רבי מרדכי דוב פון הארנאסטייפל זצוק“ל איז געווען באקאנט‬ ‫אלס גרויסע גאון אין נגלה און אין נסתר‪ ,‬ער האט געדינט אלס ראש‬ ‫בית דין אין הארנאסטייפל‪ ,‬וואו אסאך רבנים פון אנדערע שטעט פלעגן‬ ‫שיקן צו אים שווערע דין תורות און שאלות‪ .‬זענען אמאהל געקומען צו‬ ‫הרה“ק רבי מרדכי דוב צוויי בעלי דינים‪ ,‬וואס האבן געהאט א דין תורה‬ ‫איבער געלט ענינים‪ .‬ווען הרה“ק רבי מרדכי דוב האט ארויסגעגעבן זיין‬ ‫פסק דין‪ ,‬אז איינע פון די בעלי דינים דארף באצאהלן א גרויסע סומע‬ ‫געלט פאר‘ן צווייטן‪ ,‬איז יענער בעל דין אויפ‘ן ארט געפאלן אין חלשות‪,‬‬ ‫ווייל ער האט נישט פארמאגט אזא גרויסע סומע געלט אז ער זאל קענען‬ ‫מקיים זיין דעם פסק דין‪ .‬ווען מ‘האט אים דערמינטערט‪ ,‬האט אים הרה“ק‬ ‫רבי מרדכי דוב געזאגט‪“ :‬האב נישט קיין מורא‪ ,‬דער באשעפער וועט דיר‬ ‫העלפן און דו וועסט רייך ווערן‪ ,‬אזוי וועסטו קענען מקיים זיין דעם פסק‬ ‫דין און אפצאהלן דאס געלט פאר דיין חבר‪ .‬ווייל אויפ‘ן פסוק “ואתה תחזה‬ ‫וגו‘ אנשי אמת“‪ ,‬זאגט רש“י “אלו בעלי הבטחה‪ ,‬שהם כדאי לסמוך על‬ ‫דבריהם‪ ,‬שעל ידי כן יהיו דבריהם נשמעים‪—,‬דאס זענען מענטשן וואס‬ ‫ווען זיי זאגן צו‪ ,‬זענען זיי דאס מקיים‪ ,‬און מען קען זיך פארלאזן אויף‬ ‫זייערע רייד‪ ,‬ווייל דורכדעם וועלן די בעלי דינים אויסהערן די רייד פונעם‬ ‫דיין‪ .‬דעריבער וואונטש איך דיר אהן‪ ,‬אז דו וועסט מיט‘ן באשעפער‘ס הילף‬ ‫רייך ווערן‪ ,‬און אזוי וועסט דו קענען צוהערן צו מיינע רייד‪ ,‬און דו וועסט‬ ‫מקיים זיין דעם פסק דין‪ ,‬צו אפצאהלן דאס געלט פאר דיין חבר“‪ .‬אזוי‬ ‫ווי ער האט אים אנגעוואונטשן‪ ,‬אזוי האט טאקע פאסירט‪ ,‬דער איד איז‬ ‫געווארן זייער רייך‪ ,‬ער האט געקענט אראפנעמען א חלק פון זיין געלט און‬ ‫מקיים זיין דעם פסק דין ‪.‬‬

‫ווען מ‘דארף זיך אננעמען פאר‘ן כבוד פון די תורה‪ ,‬אדער פאר‘ן כבוד פון‬ ‫א תלמיד חכם‪ ,‬אדער פון א חבר‪ ,‬און מ‘מוז ארויס גיין אין א מחלוקת קעגן‬ ‫א צווייטן‪ ,‬דארף מען שטארק געדענקען דעם באקאנטן משל וואס דער‪ ,‬גאון‬ ‫רבי חיים בריסקער זצ“ל האט געזאגט‪ :‬איינער האט אמאהל געהאט א גרויס‘ן‬ ‫פראבלעם מיט מייז אין זיין שטוב‪ ,‬האט ער אריינגעברענגט א קאטץ אין שטוב‬ ‫וואס זאל פארלענדן די מייז‪ .‬ביידע‪ ,‬סיי דער בעל הבית און סיי די קאטץ האבן‬ ‫געהאט דעם זעלבן געדאנק צו פארניכטן די מייז‪ .‬נאר‪ ,‬דער חילוק צווישן דער‬ ‫בעל הבית און די קאטץ איז דאס פאלגענדע‪ .‬דער בעל הבית טראכט ביי זיך‬ ‫אז הלואי וואלט ער קיינמאהל נישט געהאט די צרה פון די מייז‪ ,‬און הלואי זאל‬ ‫זיך די צרה שוין ענדיגן און ס‘זאלן זיך מער נישט געפונען קיין מייז ביי אים אין‬ ‫שטוב‪ .‬אבער די קאטץ טראכט פונקט פארקערט‪ ,‬הלואי וועלן זיך מעהרן נאך‬ ‫מייז אין שטוב כדי ס‘זאל זיין נאך וואס צו כאפן און אויפעסן‪.‬‬ ‫דער נמשל איז‪ ,‬ווען מ‪/‬דארף ארויסגיין אין א מחלוקת קעגן א צווייטן‬ ‫איד‪ ,‬כדי זיך אנצונעמען פאר‘ן כבוד פון די תורה‪ ,‬אדער פאר‘ן כבוד פון א‬ ‫תלמיד חכם‪ ,‬אדער פאר‘ן כבוד פון א פארשעהמט‘ן איד‪ ,‬דארף מען ביי זיך‬ ‫שפיהרן אזוי ווי דער בעל הבית פונעם שטוב מיט די מייז‪ .‬אז הלואי וואלט‬ ‫מען קיינמאהל נישט געדארפט אריין גיין אין אזא מחלוקת‪ ,‬און הלואי זאל‬ ‫זיך די מחלוקת שוין ענדיגן כדי מ‘זאל שוין קענען מאכן שלום‪ .‬אבער מ‘זאל‬ ‫חלילה נישט זיין אזוי ווי די סארט מענטשן וואס ווען זיי ווילן זיך אהננעמען‬ ‫פאר‘ן כבוד פון זייער רבי‪ ,‬זוכן זיי יעדן טאג נאך זאכן מיט וואס זיי קענען רעדן‬ ‫שלעכט‘ס אויף די מענטשן מיט וועמען זיי קריגן זיך‪ .‬די סארט מענטשן פיהרן‬ ‫זיך אויף אזוי ווי די קעטץ וואס זוכן פרישע מייז יעדן טאג‪.‬‬

‫***‬

‫(מובא בספר בעיות הזמן דף נ“ח)‬

‫זעהענדיג אז יתרו ווערט דא א יועץ‪ ,‬האט אים‬ ‫משה באלד אהיים געשיקט!“‬

‫(מתוך קונטרס “מעביר על מדותיו“ ותשח“ל)‬

‫ואתה תחזה וגו‘ אנשי אמת וגו‘ (יתרו יח‪:‬כא)‬

‫ַמיין אוָׁצר פון צדיקים און חסידים‪...‬‬

‫דער הויף פון הרה“ק רבי משה צבי פון סאווראן זצוק“ל‪ ,‬פלעגט שטענדיג‬ ‫זיין באלאגערט מיט אידן פון אלע שיכטן און קרייזן‪ ,‬וואס זענען געקומען‬ ‫זיך שואל‪-‬עצה זיין מיט‘ן הייליג‘ן צדיק‪ ,‬און איינרייסן פאר א ישועה‪ .‬האט‬ ‫זיך געמאכט אמאהל אז ווען הרה“ק רבי משה צבי האט געענטפערט פאר א‬ ‫איד‪ ,‬און אים מייעץ געווען מיט א געוויסע עצה‪ ,‬איז אנוועזנד געווען דארט‬ ‫אין שטוב א גרויסע עושר וואס איז געווען שטארק באהאווענט אינעם עולם‬ ‫המסחר‪ ,‬און האט זיד אנגערופן צו הרה“ק רבי משה צבי‪ ,‬זיין מיינונג איבער‬ ‫די פראגע‪ ,‬זאגנ‘דיג אז לויט זיין ידיעה וועט דאס אויסקומען בעסער‪ ,‬ווי וואס‬ ‫דער רבי האט געזאגט‪.‬‬ ‫האט זיך הרה“ק רבי משה צבי אנגערופן צום עושר‪“ :‬מיר זעהן אין די‬ ‫תורה‪ ,‬אז יתרו האט געזאגט פאר משה רבינו א שטארק‪-‬לאגישע סברא‪“ ,‬נבול‬ ‫תבול“‪—,‬דו וועסט מיד ווערן פון ענטפערן פאר אזוי פיהל אידן‪ ,‬ס‘זענען דאך‬ ‫דא אריבער זעקס הונדערט טויזנט אידן‪ ,‬ווי אזוי וועסט דו זיך קענען אפגעבן‬ ‫מיט זיי אלע? האט ער אים דעריבער מייעץ געווען‪ ,‬ער זאל אויפנעמען רבנים‬ ‫און דיינים אונטער אים‪ ,‬וואס וועלן זיך באזונדער אפגעבן מיט יעדן יחיד‪ ,‬און‬ ‫נאר די גאר שווערע שאלות זאלן אנקומען צו משה רבינו‪ .‬די עצה איז טאקע‬ ‫שטארק געפאלן פאר משה רבינו‪ ,‬און נאך מער‪ ,‬דער באשעפער כביכול אליין‪,‬‬

‫>>>>>‬ ‫האט אויך צוגעשטימט דערצו‪ .‬פרעגט זיך א פראגע‪ ,‬האט דען משה רבינו‬ ‫געדארפט צוקומען צו יתרו‘ס עצה? און נאך גרעסער איז דער וואונדער‪ ,‬מיר‬ ‫זעהן נאכדעם אין די פרשה‪ ,‬ווי משה רבינו האט אהיים געשיקט זיין שווער צו זיין‬ ‫היים‪-‬לאנד מדין‪ ,‬אויב האט יתרו געקענט געבן אזעלכע גוטע עצות‪ ,‬פארוואס‬ ‫שיקט אים משה אהיים? דער תירוץ איז‪ ,‬האט דער הייליגער סאווראנער רבי‬ ‫אויסגעפיהרט‪ ,‬משה רבינו האט בכלל נישט געדארפט צוקומען צו יתרו‪ ,‬און‬ ‫נישט צו זיינע עצות‪ ,‬ער איז געווען בכח זיך אליין אפצוגעבן מיט גאנץ כלל‬ ‫ישראל‪ ,‬נאר אזוי ווי יתרו האט אים אנגעהויבן מייעץ צו זיין דערויף‪ ,‬האט דאס‬ ‫געווירקט אז דער כח פון השפעה וואס משה רבינו האט ביז יעצט געהאט‪,‬‬ ‫איז קלענער געווארן‪ ,‬אז יעצט האט ער זיך שוין טאקע נישט געקענט אפגעבן‬ ‫מיט אלע אידן‪ .‬דעריבער האט משה געמוזט אהנעמען די עצה פון יתרו‪ ,‬און‬ ‫דער באשעפער האט אויך צוגעשטימט דערצו‪ .‬אבער זעהענדיג אז יתרו ווערט‬ ‫דא א יועץ‪“ ,‬וישלח משה את חותנו“‪—,‬האט ער אים באלד אהיים געשיקט!“‬ ‫און דער סאווראניער דרייט זיך אויס צום עושר און זאגט אים‪“ :‬פארט אהיים‬ ‫געזונטערהייט!“‪...‬‬

‫>>>>>‬ ‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ג‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ‬

‫רשה‬ ‫ׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫געדאנק או‬ ‫ַמיין טיעפע ַ‬

‫זיין צופרידן מיט וואס מען האט‬

‫עתה ידעתי כי גדול ה‘ מכל האלקים כי בדבר אשר זדו עליהם‪.‬‬ ‫(יתרו יח‪:‬יא)‬

‫וישמע יתרו וגו‘ (יתרו יח‪:‬א)‬

‫רש"י‪ :‬בקדרה אשר בשלו בה נתבשלו‪—,‬אין דעם טאפ וואס זיי האבן געקאכט‪ ,‬זענען‬ ‫זיי געקאכט געווארן‪.‬‬

‫וישמע איז א לשון פון פארשטיין (אזוי ווי ‘כי שומע יוסף‘)‪ .‬דער מענטש‬ ‫דארף אריינטראכטן און פארשטיין‪ ,‬אז וואס איז פאר אים איבעריג‪ ,‬דארף ער‬ ‫פון זיך אוועק ווארפן‪ ,‬ער זאל נישט נאכלויפן נאך מותרות נאר זיין צופרידן‬ ‫מיט וואס ער האט‪.‬‬

‫מען דארף פארשטיין וואס וויל אונז רש“י דא זאגן? דער הייליגער‬ ‫“חתם סופר“ ערקלעהרט דאס אזוי‪ .‬בעצם האט דער באשעפער נישט‬ ‫אליין געפיהרט די מלחמה מיט פרעה‘ן און ער האט נישט דערטראנקען‬ ‫די מצרים אין ים סוף‪ ,‬נאר וואס דען? דער באשעפער האט געמאכט‬ ‫א נס‪ ,‬אז ווען די אידן זענען אריבער דעם ים‪ ,‬איז די וואסער געבליבן‬ ‫שטיין פאר זיי‪ .‬אבער אזוי ווי די אידן זענען ווייטער געגאנגען‪ ,‬האט‬ ‫זיך די וואסער גלייך צוריק‪-‬געקערט צו איר אריגינעלן צושטאנד‪ ,‬און‬ ‫פארשטייט זיך אז די מצריים‪ ,‬וועלכע זענען פונקט דארט געווען‪ ,‬האבן‬ ‫זיך דערין דערטראנקען‪ .‬דאס מיינט; דער באשעפער האט זיי געלאזט‬ ‫אריינגיין אין א צושטאנד פון וועלכע זיי זענען שוין נישט ארויס‬ ‫לעבעדיגערהייט נאר ווייל זיי זענען דערין אליין אריין‪.‬‬ ‫דאס איז געווען ממש מידה כנגד מידה‪ ,‬צו וויאזוי פרעה האט זיך‬ ‫אויפגעפיהרט מיט די אידן‪ .‬ווי דער רמב“ם זאגט‪ ,‬אז ווען די מצריים‬ ‫האבן אריינגעווארפן אידישע קינדער אין טייך‪ ,‬איז דאס נישט געווען‬ ‫א דירעקטע באפעהל פון פרעה אליין‪ ,‬נאר ער האט באהאלטענערהייט‬ ‫געזאגט פאר זיינע מענטשן‪ ,‬אז ‘ווער ס‘וועט אריינווארפן די אידישע‬ ‫קינדער אין טייך‪ ,‬וועל איך יענעם נישט באשטראפן‪—,‬דאס הייסט‬ ‫ער האט געשטעלט א פנים פון אן איש שלום‪ .‬האט דער באשעפער‬ ‫געזאגט‪ ,‬איך וועל מיך צו זיי אויך אויפפיהרן ווי אן איש שלום‪ ,‬מידה‬ ‫כנגד מידה‪ ,‬און טאקע די וואסער האט זיי דערטראנקען נאר ווייל זיי‬ ‫זענען דארט אליין אריינגעגאנגען אזוי אז דער באשעפער האט נישט‬ ‫געדארפט הייסן די וואסער זיי צו דערטרענקען‪.‬‬ ‫ברענגט דער הייליגער “חתם סופר“ פון זיין חבר הגה“ק רבי מרדכי‬ ‫באנעט זצוק“ל‪ ,‬אב“ד ניקעלשבורג‪ ,‬אז די גמרא (ברכות נ) זאגט‪:‬‬ ‫‘הרואה קדרה בחלום‪ ,‬יצפה לשלום‘‪ .‬האט ער ערקלעהרט פשט‪ :‬א טאפ‬ ‫מאכט שלום צווישן די פייער און די וואסער‪ ,‬ווייל ווען נישט דער טאפ‬ ‫וואלט דאס וואסער דאך פארלאשן די פייער‪ ,‬קומט אויס אז א טאפ‬ ‫באצייכענט אויף שלום‪ .‬דערפאר דריקט זיך רש“י אויס מיט דעם לשון‪,‬‬ ‫‘בקדרה אשר בשלו בה נתבשלו‘ אז מיט‘ן זעלבן ‘שלום‘ וואס זיי האבן‬ ‫זיך אויפגעפיהרט מיט די אידישע קינדער‪ ,‬מיט דעם זעלבן ‘שלום‘ זענען‬ ‫זיי באהאנדלט געווארן‪.‬‬

‫(דגל מחנה אפרים)‬

‫משה רבינו‘ס עסן איז געווען א רוחניות‘דיגע‬

‫ויבא אהרן וכל זקני ישראל לאכל וגו’ (יתרו יח‪:‬יב)‬ ‫משה רבינו ווערט נישט דערמאנט אז ער איז געקומען עסן‪ ,‬אויך אין די‬ ‫גאנצע תורה ווערט נישט דערמאנט אז משה האט געגעסן‪ ,‬ווייל זיין עסן איז‬ ‫געווען א רוחניות‘דיגע‪ ,‬וואס דאס הייסט נישט געגעסן‪.‬‬ ‫(בעל שם טוב הק‘ זי“ע)‬

‫מיט אחדות קען מען באזיגן דעם יצה“ר‬

‫ויחן שם ישראל נגד ההר וגו‘ (יתרו יט‪:‬כ)‬ ‫דאס ווארט ‘ויחן‘‪—,‬שטייט אין א לשון יחיד‪ ,‬צו מרמז זיין אז ווען אידן‬ ‫זענען באחדות‪“ ,‬כאיש אחר בלב אחד“‪—,‬אזוי ווי איין מענטש‪ ,‬דעמאלט‬ ‫“נגד ההר“‪—,‬קען מען באזיגן דעם יצר הרע וואס איז צוגעגליכן צו א בארג‪.‬‬ ‫(הרה“ק רבי משה מקאברין זצוק“ל)‬

‫דער עיקר איז אמונה‬

‫וידבר אלקים את כל הדברים האלה לאמר‪ ,‬אנכי ה‘ אלקיך וגו’‬ ‫(יתרו כ‪:‬ב)‬ ‫“וידבר אלקים את כל הדברים האלה“‪—,‬דער תכלית פון די גאנצע תורה‬ ‫איז צוצוקומען צו די הכרה אז “אנכי ה‘ אלקיך“—אמונה אין השגחה פרטית‪.‬‬ ‫(נועם אלימלך)‬

‫ַמיין אוָׁצר‪...‬מעשה'לעך מרבותינו הק'‬ ‫“נאר דער באשעפער אליין ווייסט אויב‬ ‫די ברכות וועלן מקויים ווערן‪”...‬‬ ‫אמאהל ווען כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע איז געשטאנען ארום‬ ‫מיט זיינע חסידים‪ ,‬איז א חסיד צוגעגאנגען און זיך מזכיר געווען לברכה‬ ‫ולישועה‪ ,‬און מרן זי“ע האט אים ווארעם אנגעוואונטשן‪ .‬שפעטער איז דער‬ ‫חסיד אריינגעגאנגען צו מרן זי“ע אין צימער און נאכאמאהל געבעהטן אז‬ ‫מרן זי“ע זאל אים אנוואונטשן אויף די זעלבע זאך‪.‬‬ ‫האט אים מרן זי“ע געזאגט‪ :‬ס‘שטייט (תהלים מ‪:‬י) “בשרתי צדק בקהל‬ ‫רב הנה שפתי לא אכלא‪ ,‬ה‘ אתה ידעת“‪ ,‬קען מען טייטשן אזוי‪“ :‬בשרתי‬ ‫צדק בקהל רב“‪—,‬וואס איך בין מבשר און איך וואונטש‪ ,‬ווען איך געפון מיך‬ ‫צווישן א גרויסן קהל‪ ,‬דאס איז‪“ ,‬צדק“‪—,‬ווייל איך ווייס אז די ברכה וועט‬ ‫מקויים ווערן‪ ,‬אבער דאס וואס דו בעהט‘ס מיך איך זאל דיר וואונטשן ווען‬ ‫איך געפון זיך אליין אין צימער‪“ ,‬הנה שפתי לא אכלא“‪—,‬איך פון מיין זייט‬ ‫בין גרייט דיר צו וואונטשן אזוי דו פארלאנגסט‪ ,‬אבער‪“ ,‬ה‘ אתה ידעת“‪—,‬‬ ‫נאר דער באשעפער אליין ווייסט אויב די ברכות ווערן מקויים ווערן‪.‬‬

‫(תורת משה)‬

‫רשה‬ ‫ֶמז אויף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַמיין ֵשיינער ר ֶ‬ ‫פארוואס מ‘שאקל‘ט זיך ביים לערנען‬

‫וכל העם רואים את הקלות ואת הלפידים ואת קול השופר ואת‬ ‫ההר עשן וירא העםוינעו ויעמדו מרחוק‪( .‬יתרו כ‪:‬יד)‬ ‫ביי קבלת התורה אויפ‘ן בארג סיני האבן זיך די אידן געשאקלט פאר‬ ‫גרויס פחד‪“ :‬שהתורה ניתנה באימה“ וכו‘‪ .‬פון דעם נעמט זיך דאס וואס‬ ‫בשעת מען לערנט תורה‪ ,‬שאקל‘ט מען זיך‪ ,‬ווייל דאס איז אזוי ווי ס‘איז‬ ‫געווען ביים קבלת התורה‪.‬‬

‫(“סימן טוב“ להגה“צ מקאפוואהר שליט“א)‬

‫(“בעל הטורים“)‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ד‬

‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫ַמיין אוָׁצר‪...‬ידועות התורה בדרך פרד"ס‬

‫ַמיין אוָׁצר‪...‬ידועות התורה בדרך פרד"ס‬

‫א) די גמרא (מועד קטן ה‪ ).‬זאגט‪‘ :‬רמז לציון קברות מן התורה מנין‘‪—,‬‬ ‫פון וואו ווייסט מען א רמז פון די תורה אז מען דארף ארום צייכענען א קבר‪,‬‬ ‫אז כהנים זאלן וויסן נישט צוגיין אויף דעם‪ ,‬רבי יהושע בריה דרב אידי אמר‬ ‫“והודעת להם את הדרך ילכו בה“‪.‬‬

‫ח) די תורה איז געגעבן געווארן אין מדבר‪ ,‬צו ווייזן אזוי ווי אין מדבר איז‬ ‫נישטא קיין שום זיסע שפייז (נאשערייען)‪ ,‬אזוי אויך האלט זיך די תורה נאר ביי‬ ‫די וואס האלטן זיך צוריק פון די אלע זיסע שפייז‪( .‬מכילתא דרשב“י)‬ ‫ט) פון די תרי“ג מצות וואס איז געגעבן געווארן אויפ‘ן בארג סיני‪ ,‬זענען‬ ‫נאר דא שס“ט מצות וואס זענען נוגע בזמן הזה‪( .‬רא“ה באגרת הנדפס בס‘ החינוך)‬

‫ב) ‘הר סיני‘ האט ‪ 5‬נעמען; מדבר צין‪—,‬ווייל די אידן זענען באפוילן געווארן‬ ‫אויף אים‪ .‬מדבר קדש‪—,‬ווייל די אידן זענען געהייליגט געווארן דורך אים‪ .‬מדבר‬ ‫קדמות‪—,‬ווייל די תורה וואס ווערט אנגערופן “קדומה“ איז געגעבן געווארן‬ ‫אויף אים‪ .‬מדבר פארן‪— ,‬ווייל אונעם זכות פון קבלת התורה זענען די אידן‬ ‫פארמעהרט געווארן‪ .‬מדבר סיני‪—,‬שירדה שנאה לעכו“ם עליו‪—,‬ווייל דארך‬ ‫איר האט אראפ גענידערט א שנאה פון די גוים אויף די אידן‪ ,‬ווייל זיי האבן‬ ‫נישט באקומען די תורה‪‘ ,‬ומה שמו? חורב שמו‘‪ ,‬און רבי אבהו זאגט ‘הר סיני‘‬ ‫שמו‪ ,‬און ס‘ווערט גערופן ‘הר חורב‘‪ ,‬ווייל ס‘האט אראפ גענידערט א חורבה‬ ‫אויף די גוים‪( .‬שבת דף פ“ט)‬

‫י) די ז‘ מצות דרבנן זענען‪ :‬א) נטילת ידים‪ ,‬ב) ברכת הנהנין‪ ,‬ג) הלל‪ ,‬ד) נר‬ ‫שבת‪ ,‬ה) נר חנוכה‪ ,‬ו) עירובין‪ .‬ז) מקרא מגילה‪.‬‬ ‫יא) שלמה המלך האט מתקן געווען נטילת ידים לקדשים‪ .‬הלל ושמאי‬ ‫ותלמידיהם האבן מתקן געוועהן נטילת ידים לתרומה‪ .‬און די חכמים האבן גוזר‬ ‫געווען חולין אטו תרומה‪.‬‬ ‫יב) דער דין אז “דבר שנגזר במנין צריך מנין אחר להתירו“‪—,‬אויב מ‘וויל‬ ‫בטל מאכן א גזירה וואס א בית דין האט געמאכט‪ ,‬קען מען נאר מיט‘ן זעלבן‬ ‫בית דין אדער מיט אן אנדערע בית דין וואס איז אזוי גרויס‪ ,‬בחכמה ובמנין‪ .‬מיר‬ ‫לערנען דאס ארויס פון פסוק “במשוך היובל המה יעלו בהר“‪—,‬אז כאטש אויב‬ ‫די שכינה איז אוועק‪ ,‬וואלט מען דאך געמעגט גיין ארויף אויפ‘ן בארג אהן א‬ ‫סימן פון א שופר‪ ,‬אלא מאי איז א באווייז אז מ‘דארף האבן א בפירוש‘ן היתר‬ ‫כדי מתיר צו זיין די גזירה (ביצה דף ה‘‪):‬‬

‫ג) תוס‘ (בבא קמא ל“ח) פרעגט‪ :‬פונעם פסוק “הופיע מהר פארן“‪—,‬זעהט‬ ‫דאך אויס אז פארן איז נישט הר סיני? ענטפערט תוס‘ אז די מדבר סיני איז‬ ‫געווען א גרויסער מדבר מיט פינף חלקים‪ ,‬איין זייט האט געהייסן מדבר סיני‪,‬‬ ‫און דער אנדערע זייט האט געהייסן מדבר פארן‪( ,‬און אויף די זייט האט דער‬ ‫באשעפער זיך באוויזן צו ישמעאל)‪.‬‬

‫יג) די גמרא (ברכות נד) זאגט‪ :‬ווען איינער זעהט א פלאץ וואס ס‘איז דארט‬ ‫געשעהן ניסים פאר אידן (אזוי ווי דער ים סוף אדער דער ירדן) דארף ער מאכן‬ ‫די ברכה‪“ ,‬בא“י אמ“ה שעשה ניסים לאבותינו במקום הזה“‪ .‬די גמרא לערנט‬ ‫דאס ארויס פון פסוק “ויאמר יתרו ברוך ה‘ אשר הציל אתכם מיד מצרים“‪—,‬אז‬ ‫מ‘דארף לויבן דעם באשעפער פאר ניסים וואס ער טוהט מיט אידן‪.‬‬

‫ד) רב כהנא זאגט‪ :‬דער נאמען הר סיני איז‪ ,‬ווייל אויף דעם בארג איז‬ ‫געשעהן נסים פאר די אידן‪ .‬פרעגט די גמרא וואלט געדארפט שטיין הר ניסאי‪,‬‬ ‫ענטפערט די גמרא‪ ,‬א בארג וואס איז געשעהן אויף אים נסים איז דאס א סימן‬ ‫טוב לישראל‪ .‬פרעגט די גמרא וואלט געדארפט שטיין הר סימנאי‪ ,‬האבן רב‬ ‫חסדא ורבה בריה דרב הונא געזאגט‪ :‬מאי הר סיני‪ ,‬הר שירדה שנאה לעכו“ם‬ ‫עליו‪—,‬א בארג וואס דורך אים האט אראפ גענידערט א שנאה פון די גוים אויף‬ ‫די אידן (ווייל זיי האבן נישט באקומען די תורה)‪( .‬שבת דף פ“ט)‬

‫יד) “זכור את יום השבת לקדשו“‪ .‬דרש‘נט די גמרא ‘זכרהו על היין בכניסתו‬ ‫וביציאתו‘‪—,‬אז ס‘איז א מצוה צו מאכן קידוש אויף וויין‪ .‬דער דין פון “יין“ איז‬ ‫נאר מדרבנן‪ ,‬ווייל מן התורה איז מען יוצא אהן וויין‪.‬‬

‫ה) דער טעם פארוואס די תורה האט געהייסן ליינען די דריי פרשיות פון‬ ‫קריאת שמע יעדן טאג צוויי מאהל? ווייל אין זיי איז מרומז די עשרת הדברות‪.‬‬ ‫“אנכי ה‘‘‪—,‬איז מרומז אין פסוק שמע ישראל‪“ .‬לא יהי‘“‪—,‬אין ה‘ אחד‪“ .‬לא‬ ‫תשא את שם“‪—,‬אין ואהבת את ה‘ (ווייל דער וואס האט ליעב דעם מלך‪ ,‬שווערט‬ ‫נישט פאלטש אין זיין נאמען)‪“ ,‬זכור את יום השבת“‪—,‬אין למען תזכרו‪“ .‬כבד את‬ ‫אביך וגו‘ למען יאריכון“‪—,‬אין למען ירבו ימיכם‪“ .‬לא תרצח“‪—,‬אין ואבדתם‬ ‫מהרה (ווייל ההורג נהרג)‪“ .‬לא תנאף“‪—,‬אין ולא תתורו‪“ .‬לא תגנוב“‪—,‬אין ואספת‬ ‫דגנך (און נישט דיין חבר‘ס)‪“ .‬לא תענה“‪—,‬אין אני ה‘ אלקיכם (און ביים באשעפער‬ ‫שטייט ה‘ אלקים אמת)‪“ .‬לא תחמוד בית רעך“‪—,‬אין וכתבתם על מזוזות ביתך‬ ‫(און נישט דיין חבר‘ס הויז)‪( .‬ירושלמי ברכות פרק א‘)‬

‫טו) אינעם נוסח פון קידוש זאגן מיר “תחלה למקראי קודש זכר ליציאת‬ ‫מצרים“‪ ,‬איז דאך שווער‪ ,‬ווייל שבת איז נישט ‘זכר ליציאת מצרים‘‪ ,‬נאר ‘זכר‬ ‫למעשה בראשית‘‪ .‬נאר דער פשט איז‪ ,‬אז שבת איז תחילה למקראי קודש‪ ,‬וואס‬ ‫דאס מיינט די ימים טובים‪ ,‬וואס זיי זענען ‘זכר ליציאת מצרים‘‪( .‬סדר היום)‬ ‫טז) “והודעת להם“‪ .‬זאגט די גמרא (בבא מציעא ל)‪ :‬אז דאס מיינט בית‬ ‫חייהם (אויסלערנען א פאך צו ארבייטן)‪“ ,‬את הדרך“‪—,‬מיינט גמילות חסדים‪.‬‬ ‫“ילכו“‪—,‬מיינט בקור חולים‪“ .‬בה“‪—,‬מיינט קבורה‪“ .‬את המעשה“‪—,‬מיינט דין‪.‬‬ ‫“אשר יעשון“‪—,‬מיינט לפנים משורת הדין‪.‬‬ ‫יז) די גמרא זאגט‪ ,‬אז דער סך הכל פון אלע “דייני ישראל“ (שרי אלפים שרי‬ ‫מאות שרי חמשים שרי עשרות) איז געווען‪ 78 ,‬טויזענט און זעקס הונדערט‪.‬‬ ‫תוס‘ זאגט (לויט דעם ערשטן וועג אין תוס‘) אז ביי די שרי אלפים‪ ,‬מאות‪,‬‬ ‫חמשים‪ ,‬זענען די דיינים געווען אויסער דעם חשבון פון די אידן‪ ,‬דאס הייסט‬ ‫אז איבער טויזענט אידן איז צוגעקומען נאך איין דיין א שר האלף‪ ,‬נאך ‪ 10‬שרי‬ ‫מאות‪ ,‬און נאך ‪ 20‬שרי חמשים‪ ,‬און זיי זענען נישט אין כלל פון דעם צאהל פון‬ ‫‪ 600,000‬אידן‪ ,‬ווייל זיי זענען געווען איבער ‪ 60‬יאהר אלט‪ ,‬און דער מספר פון די‬ ‫אידן איז נאר געווען פון ‪ 20‬ביז ‪ ,60‬אבער די שרי עשרות זענען יא געוועהן אין‬ ‫כלל‪ ,‬דאס הייסט אז איין דיין איז געוועהן איבער ‪ 9‬אידן‪( .‬מסכת סנהדרין י“ח‪.‬‬ ‫ובתוס‘ ד“ה נמצאו דייני ישראל)‬

‫ו) שבת קודש זאגן מיר נישט אין קידוש‪“ ,‬אשר בחר בנו“ וואס מ‘זאגט יו“ט‪.‬‬ ‫ווייל די ווערטער זענען מרמז אויף קבלת התורה‪ ,‬און שבת האבן מיר באקומען‬ ‫אים מרה‪ ,‬נאך פאר קבלת התורה‪( .‬אבודרהם)‬ ‫ז) א טעם פארוואס נעבן די מצוה פון כיבוד אב ואם שטייט די מצוה פון‬ ‫שבת‪ .‬ווייל איינער וואס איז מקיים די מצוה פון כיבוד אב ואם געהעריג‪ ,‬טוהט‬ ‫מען אים פון הימל אפהיטן פון חילול שבת‪ ,‬אפילו בשוגג‪( .‬ילקוט פר‘ ואתחנן)‬ ‫ח) די תורה איז געגעבן געווארן אין מדבר‪ ,‬צו ווייזן אזוי ווי אין מדבר איז‬ ‫נישטא קיין שום זיסע שפייז (נאשערייען)‪ ,‬אזוי אויך האלט זיך די תורה נאר ביי‬ ‫די וואס האלטן זיך צוריק פון די אלע זיסע שפייז‪( .‬מכילתא דרשב“י)‬ ‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ה‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫אוצר‪...‬כיבוד אב ואם‪...‬‬ ‫ַמיין ָ‬

‫אוצר‪...‬כיבוד אב ואם‪...‬‬ ‫ַמיין ָ‬

‫כבד את אביך ואת אמך וגו‘ (יתרו כ‪:‬יא)‬

‫וואס איז ווערט דאס מעביר סדרה זיין?‬

‫הכרת הטוב צו עלטערן‬

‫דער “דמשק אליעזר“ פון וויזשניץ זצוק“ל איז אמאהל געזיצן ערב‬ ‫שבת און מעביר סדרה געווען שנים מקרא ואחד תרגום‪ ,‬און ווען ער האט‬ ‫שוין געהאלטן ביים לעצטן פסוק פון די פרשה‪ ,‬איז יין פאטער דער “אהבת‬ ‫ישראל“ פון וויזשניץ זצוק“ל אריינגעקומען און אים עפעס געפרעגט‪ .‬דער‬ ‫“דמשק אליעזר“ האט אים באלד געענטפערט‪ ,‬און אנגעהויבן פונדאסניי‬ ‫מעביר סדרה צו זיין פון אנהויב‪ ,‬ווייל ער האט מקפיד געווען נישט מפזסיק‬ ‫צו זיין אינמיט‘ן מעביר סדרה זיין שמו“ת‪ .‬די חסידם האבן זיך שטארק‬ ‫געוואונדערט דערויף און אים געפרעגט‪ ,‬פארוואס ער האט געדארפט‬ ‫מפסיק זיין און דערנאך דארפן נאכאמאהל אנהויבן‪ .‬האט דען דער טאטע‬ ‫זיינער נישט געקענט צו ווארטן א האלבע מינוט ביז ער וועט ענדיג‘ן? האט‬ ‫דער “דמשק אליעזר“ זיי געענטפערט‪ :‬אויב דער טאטע דארף ווארטן פאר‬ ‫מיר א האלבע מינוט איז וואס איז ווערט דאס גאנצע מעביר סדרה זיין‪...‬‬

‫די מצוה פון “כיבוד אב ואם“ איז אויך אן ענין פון הכרת הטוב‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫דער חינוך (מצוה ל“ג) שרייבט‪ :‬אז דער באשעפער האט באפוילן די מצוה פון‬ ‫כיבוד אב ואם‪ ,‬אויסצולערנען דעם מענטש‪ ,‬אז ער זאל אנערקענען און טוען‬ ‫חסד מיט דעם וואס האט אים געטוען א טובה‪ ,‬ווייל די מדה פון זיין א כפוי‬ ‫טובה‪—,‬לייקענען אין יענעם וואס האט אים געטוען גוט‘ס‪ ,‬איז זייער נישט‬ ‫שיין‪ ,‬ס‘איז אקעגן דעם באשעפער‪ ,‬און אקעגן מענטשליכקייט‪ ,‬און וויבאלד‬ ‫פלאגן זיך מיט אים פון קינדווייז אהן‪ ,‬און געבן‬ ‫די עלטערן ערציהען אים און ָ‬ ‫אים כסדר פון אלעם גוטן‪ ,‬און מאכן זיכער אז ס‘זאל אים גארנישט פעהלן‪,‬‬ ‫איז נישט מער ווי גערעכט אז מען מוז זיי מכבד זיין‪ .‬דער חינוך פיהרט אויס‪,‬‬ ‫אז דורכ‘ן מקבל זיין אויף זיך די מדה פון הכרת הטוב ביי עלטערן‪ ,‬וועט ער‬ ‫אויך געדענקען צו אנערקענען די גוט‘סקייט וואס דער באשעפער טוהט‬ ‫מיט אונז שטענדיג‪ ,‬ער האט אונז באשאפן‪ ,‬און ער גיט אונז אלעס וואס‬ ‫ס‘פעהלט אויס‪ ,‬און דורכדעם וועט מען אים שטענדיג געדענקען צו דינען‪.‬‬

‫ער קען נישט קומען באזוכן זיין מוטער‬

‫נישט געוואלט דעם כבוד פונעם פאטער‬

‫דער הייליג‘ן חתם סופר זצוק“ל האט אמאהל באקומען א בריוו פון‬ ‫זיין מאמע וועמען ער האט שוין נישט געהאט געזעהן א לענגערע צייט‪,‬‬ ‫און מאמע בעהט אים ער זאל קומען צו איר שטאט איר באזוכן‪ .‬אבער‬ ‫דער הייליגער “חתם סופר“ האט צוריק געשריבן אן אנטשולדיג בריוו און‬ ‫ער שרייבט אז ער קען נישט ערפוהלן איר פארלאנג‪ ,‬ווייל ער ווייסט אז‬ ‫ווען ער וועט קומען צו איר שטאט איר באזוכן‪ ,‬וועט די גאנצע שטאט‬ ‫ארויסקומען לכבודו‪ ,‬און ער ווייסט אויך אז זיין מוטער וועט ארויסגיין‬ ‫צופוס מיט די גאנצע שטאט לכבודו‪ ,‬און ער קען נישט טראכטן דערפון‬ ‫אז זיין מוטער זאל גיין צופוס לכבודו‪ ,‬דעריבער קען ער נישט קומען איר‬ ‫באזוכן‪ .‬און נאר ווען זיין מוטער האט אים צוריק געשריבן א בריוו‪ ,‬אז זי‬ ‫זאגט אים צו אז זי וועט פאהרן מיט א וואגן און נישט גיין צופוס‪ ,‬האט ער‬ ‫גלייך גענומען א וואגן און געפאהרן איר באזוכן‪...‬‬

‫דער מהרי“ל זצוק“ל‪ ,‬מגדולי גאוני אשכנז‪ ,‬איז געווען דער רב ביים אים‬ ‫שטאט‪ .‬אין די זעלבע שטאט האט אויך געוואוינט זיין פאטער‪ .‬ווען ער האט‬ ‫עולה געווען לתורה האט ער באמערקט אז צווישן דעם ציבור וואס האבן‬ ‫זיך אויפגעשטעלט לכבודו‪ ,‬האט זיך אויך זיין פאטער אויפגעשטעלט‪.‬‬ ‫זעעהענדיג דאס‪ ,‬האט דאס אים זייער שטארק וויי געטוען‪ .‬דעם אנדערן‬ ‫טאג אינדערפרי האט ער איינגעפאקט זיינע פעקלעך און פארלאזט די‬ ‫שטאט‪ ,‬ווייל ער האט נישט געוואלט אז זיין פאטער זאל זיך פאר אים‬ ‫אויפשטעלן‪ .‬ס‘איז מערקווירדיג‪ ,‬אז דער מהרי“ל פלעגט האלטן א ספר‬ ‫אין זיין האנט ביים ארויפגיין עולה זיין לתורה‪ ,‬כדי ווען דער ציבור שטעלט‬ ‫זיך אויף לכבודו‪ ,‬זאלן זיי זיך אויפשטעלן לכבוד דעם ספר‪ ,‬פונדעסטוועגן‬ ‫האט ער נישט געוואלט אז זיין פאטער זאל זיך פאר אים אויפשטעלן‪.‬‬

‫געוואלט מזכה זיין דעם זוהן מיט מצות כיבוד אם‬ ‫די מוטער פון הרה“ק רבי יצחק מוואורקא זצוק“ל‪ ,‬איז אמאהל‬ ‫אריינגעקומען אינמיטן‪ ,‬ווען ער האט אפגערעכטן זיין היילגער טיש‪ ,‬און זי‬ ‫האט אים געבעהטן ער זאל איר ברענגען א גלעזל וואסער‪ .‬זענען די חסידים‬ ‫געלאפן און איר געברענגט א גלעזל וואסער‪ .‬אבער זי האט נישט געוואלט‬ ‫נעמען די וואסער פון זיי‪ ,‬זאגנ‘דיג אז זי האט געבעהטן פון איר זוהן און‬ ‫נישט פון זיי‪ .‬האט זיך דער הייליגער וואורקער אויפגעהויבן אינמיט‘ן טיש‪,‬‬ ‫און דערלאנגט פאר זיין מאמע א גלעזל וואסער‪ .‬דערנאך האבן די חסידים‬ ‫באמערקט אז זיין מאמע האט בכלל נישט געדארפט האבן וואסער‪ ,‬נאר‬ ‫זי האט געוואלט מזכה זיין איר זוהן מיט די גרויסע מצוה פון כיבוד אם‪...‬‬

‫ַמיין אוצר‪...‬מורא מקדש‬ ‫צעהן גאלדענע רענדלעך‬ ‫די גמרא (חולין פו‪ ):‬שטייט אז איינער וואס נעמט אוועק א ברכה פון זיין‬ ‫חבר‪ ,‬דארף ער אים באצאהלן צעהן גאלדענע רענדלעך‪ ,‬און להלכה שרייבט‬ ‫דער ש“ך (חו“מ שפב ד) אז די באלוינונג פון צעהן גאלדענע רענדלעך‪,‬‬ ‫באקומט נאר איינער וואס האט געזאגט די ברכה אנטקעגן אנדערע‪ ,‬און‬ ‫זיי האבן אויף דעם געענטפערט אמן‪ ,‬און נישט אויב ער האט געזאגט די‬ ‫ברכה צו זיך שטילערהייט‪.‬‬ ‫א שיינע רמז וואס וועט העלפן צו געדענקען די הלכה‪ ,‬קענען מיר טרעפן‬ ‫אין פסוק ( אמור כז‪:‬יח) “וחשב לו הכהן את הכסף על פי‪“...‬‬ ‫דער ש“ך‪ ,‬רעכנט אויס אז די געלט פון צעהן גאלדענע מטבעות‪,‬‬ ‫באקומט מען נאר אויף א ברכה וואס מ‘האט געענטפערט אויף איר אמן‪.‬‬ ‫דאס ווארט ‘על‘‪—,‬באטרעפט ‪ ,100‬וואס דאס ווייזט אויף די תקנה פון צו‬ ‫זאגן הונדערט ברכות א טאג‪ ,‬דאס ווארט ‘פי‘ (צוזאמען מיט‘ן ווארט אליין)‬ ‫באטרעפט ‪ 91‬אזוי ווי ‘אמן‘‪.‬‬

‫גלייך מקיים זיין די מצוה פון כיבוד אב!‬ ‫הגה“צ רבי משה נתן לעמבערגער‪ ,‬דער מאקאווער רב זצ“ל פלעגט‬ ‫אהנזאגן א בר מצוה בחור ביי די סעודת בר מצוה‪ ,‬אז ער זאל מכבד זיין‬ ‫דעם טאט‘ן און אים דערלאנגען צו עסן אדער טרינקען כדי גלייך מקיים‬ ‫צו זיין מצות כיבוד אב‪ ,‬ווייל די הויפט מצוה פון כיבוד אב ואם איז דאך זיי‬ ‫צו געבן צו עסן און טרינקען‪ ,‬און מיט דעם וואס ער גיט דעם טאט‘ן עפעס‬ ‫צו עסן‪ ,‬האט ער זוכה געווען און מקיים געווען א באליעבטע און טייערע‬ ‫מצוה דאורייתא פון כיבוד אב‪.‬‬ ‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫(קובץ אמת ליעקב גליון ב‘)‬

‫ו‬

‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬ ‫ַמיין אוָׁצר‪ ...‬אויף מלוה מלכה‬

‫שמייכל‪...‬‬ ‫שטענדיג ִמיט ַא ֵ‬ ‫ֶ‬

‫רבינו דוד ב“ר שמואל הלוי זצוק“ל‬

‫די הונט גלויבן נישט אין ביאת המשיח‪...‬‬ ‫דער דובנער מגיד האט געזעהן‪ ,‬ווי א חברה פראסטע אינגען‪ ,‬מושב‬ ‫לצים‪ ,‬שפעטן אפ פון די אידישע אמונה און פון ביאת המשיח‪ .‬האט דער‬ ‫דובנער מגיד זיי געענטפערט מיט א משל‪:‬‬ ‫קראה‪-‬פויגל שטייט אויף א הויכן‬ ‫א הונגעריגער פוקס האט געזעהן‪ ,‬ווי א ָ‬ ‫קראה; וואס האסטו מורא אראפ צו גיין צו מיר‪ ,‬משיח‬ ‫בוים‪ ,‬זאגט ער צו די ָ‬ ‫איז דאך שוין געקומען און ס‘איז מקויים געווארן די נבואה “וגר זאב עם‬ ‫כבש״‘—און קיין שום חיה וועט שוין נישט פארציקן און אלע לעבן דאך שוין‬ ‫קראה‪ ,‬הערט ער ווי הונט בילען‪,‬‬ ‫בשלום‪ .‬אזוי ווי דער פוקס רעדט אזוי צו די ָ‬ ‫קראה‪ ,‬זעה נאר פון דערווייטנס‪,‬‬ ‫איז ער דערציטערט געווארן און פרעגט די ָ‬ ‫קראה געענטפערט‪ :‬ס‘גייען פענגער׳ס און זיי‬ ‫וואס איז דער גערויש? האט די ָ‬ ‫פיהרן מיט זיך גרויסע יאגד‪-‬הונט‪ .‬האט דער פוקס אנגעהויבן אנטלויפן‪ ,‬האט‬ ‫קראה געפרעגט‪ :‬דו האסט דאך געזאגט‪ ,‬אז משיח איז שוין געקומען‪,‬‬ ‫אים די ָ‬ ‫איז פארוואס אנטלויפסט דו? האט דער פוקס געענטפערט‪“ :‬וואס זאל איך‬ ‫טוען‪ ,‬אז די הונט גלויבן נישט אין ביאת המשיח‪“...‬‬

‫בעל ה“טורי זהב“ • כ“ו שבט תכ“ז •‬

‫בראנפין זיך צו ווארעמן‬ ‫דער ‘טורי זהב‘ זייענ‘דיג רב אין פוטליטש פלעגט לערנען אין בית‬ ‫המדרש ביז שפעט אין דער נאכט‪ ,‬און ער איז אהיים קומען אפגעשוואכט‬ ‫און שטארק מיד פונעם לערנען‪ .‬פלעגט ער יעדע נאכט אויפ‘ן וועג אהיים‪,‬‬ ‫אריין גיין אין שענק צו טרינקען א גלעזל בראנפן‪ ,‬זיך מחי‘ נפש צו זיין און‬ ‫אנצווארעמען זיינע גלידער‪ ,‬און היות ער האט נישט געהאט קיין געלט‬ ‫צו באצאהלן האט ער אויפגעשריבן אויף בארג‪ .‬איין טאג האבן די ראשי‬ ‫הקהלה געזעהן דארט אין שענק אויפ‘ן וואנט אויפגעשריבן אז דער רב‬ ‫איז שולדיג אזויפיל און אזויפיל געלט‪ ,‬פאר אזויפיל און אזויפיל גלעזלעך‬ ‫בראנפן‪ ,‬האבן זיי אים פארטריבן פון שטאט‪ .‬איז ער דעמאלט געווארן רב‬ ‫אין לעמבערג‪ .‬אמאהל האט אויסגעבראכן א מגיפה ל“ע אין די געגענט פון‬ ‫לעמבערג‪ ,‬איז געפאלן א פתקא מן שמיא אין לעמבערג מיט‘ן אויפשריפט‬ ‫“וגנותי על העיר הזאת להושיעה למעני ולמען דוד עבדי“‪—,‬און אין די‬ ‫שטאט האט נישט געהערשט די מגיפה‪.‬‬

‫ַמיין עונג ַש ָבת‬

‫לעבער איז אויך פלייש‬

‫‪“ J‬מנהגי ליל שבת קודש“ ‪L‬‬

‫דער ב“ח האט זיך אונטערגענומען אז ער וועט אויסהאלטן זיין איידעם‬ ‫דעם ‘טורי זהב‘ אויף קעסט‪ .‬האט דער ‘טורי זהב‘ געזאגט פאר‘ן שווער‪,‬‬ ‫אז ער איז א שוואכליכע מענטש און ער מוז עסן פלייש יעדן טאג‪ .‬און דער‬ ‫ב“ח האט אים אונטערגעשריבן אז ער וועט אים געבן פלייש יעדן טאג‪ .‬ויהי‬ ‫היום דער ב“ח איז געווען אביסל ענג אין פרנסה‪ ,‬האט ער אים נישט געגעבן‬ ‫געוועהנליך פלייש נאר לעבער‪ .‬האט דער ‘טורי זהב‘ גערופן דעם שווער צו‬ ‫דין תורה‪ ,‬היתכן ער האט אים צוגעזאגט צו געבן פלייש און ער גיט אים‬ ‫לעבער‪ .‬מ‘האט געזעצט א בי“ד‪ ,‬און דער בי“ד האט גע‘פסק‘נט אז לעבער‬ ‫איז אויך פלייש‪ ,‬און מ‘איז אהיימגעגאנגען בשלום ובשלוה‪.‬‬ ‫שפעטער האט דער ‘טורי זהב ‘געזאגט פאר זיינע נאענטע מענטשן‪:‬‬ ‫“איך וועל אייך זאגן! איך בין א שוואכער מענטש און איך מוז עסן פלייש‬ ‫און נאר אזוי קען איך לערנען בעיון אזוי ווי ס‘דארף צו זיין‪ .‬זייט מיין שווער‬ ‫האט מיר אנגעהויבן צו געבן עפעס אביסל שוואכערע פלייש‪ ,‬האב איך‬ ‫נישט געקענט אזוי לערנען בעיון ווי געוועהנליך‪ ,‬האב איך געטראכט‪ ,‬אז‬ ‫אין הימל וועט זיין א קטרוג אויפ‘ן מיין שווער אז איך קען נישט לערנען‬ ‫אזוי ווי ס‘באדארף צו זיין און ער איז שולדיג דערין‪ ,‬דעריבער האב איך‬ ‫געוואלט אז בי“ד זאל פסק‘נען אז לעבער איז אויך פלייש“‪.‬‬

‫“דרשה צמר ופשתים ותעש בחפץ כפיה“‬ ‫ס‘ווערט געברענגט אין פרקי דרבי אליעזר (פרק כא) א טעם אויפ‘ן איסור‬ ‫פון שעטנז‪ .‬קין האט געברענגט פון די פירות פון די ערד פון די זוימן פון לינען‪,‬‬ ‫שאף‪ .‬ווען קין האט‬ ‫וואהל‪ ,‬פון די ערשטע געבוירענע ָ‬ ‫און הבל האט געברענגט ָ‬ ‫וואהל פון די לינען‪ ,‬און פון דעמאלט‬ ‫גע‘הרג‘ט הבל האבן זיך אפגעטיילט די ָ‬ ‫אהן מיט א שנאה איינער צום צווייטן‪ ,‬און דורכדעם זענען זיי אסור געווארן צו‬ ‫זיין צוזאמען אינאיינעם‪ ,‬אין די תורה שטייט “והבל הביא גם הוא וישע ה‘ אל‬ ‫מנחתו“‪—,‬דער באשעפער האט זיך געקעהרט צו הבל‘ס קרבן וואס ער האט‬ ‫געברענגט‪.‬‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ ,‬פארוואס האט דער באשעפער זיך יא געקעהרט‬ ‫צו די מתנה פון הבל‪ ,‬און צו קין האט דער באשעפער זיך נישט געקערט?‬ ‫נאר די מעלה פון הבל איז געווען‪ ,‬אז “והבל הביא גם הוא“‪—,‬הבל האט זיך‬ ‫אליין אויך געברענגט מיט מסירת נפש און נאך א זאך‪ ,‬קין האט נאר געברענגט‬ ‫מיט זיינע הענט‪ ,‬אבער הבל האט געברענגט דעם רצון‪—,‬זיין ווילן מיט זיך‪ ,‬אז‬ ‫ער האט מבטל געווען אלע שלעכטע ווילינגען און געברענגט זיין קרבן מיט‬ ‫הייליגע געדאנקען און טאקע צוליעב דעם‪ ,‬האט זיך דער באשעפער געקערט‬ ‫צו זיין מתנה‪ .‬מיט דעם קען מען פארשטיין דער פשט אין פסוק “דרשה צמר‬ ‫ופשתים“‪—,‬אז מ‘האט גע‘דרש‘ענט דעם טעם פופונעם איסור פון “שעטנז‬ ‫צמר ופשתים יחדיו“‪ .‬זעהן מיר פון דעם‪ ,‬אז מצות דארפן געטוען צו ווערן‬ ‫מיט א גוטן ווילן און גוטע געדאנקען און נישט נאר מיט די הענט‪ ,‬אזוי ווי דער‬ ‫קרבן פון קין און וועגן דעם “ותעש בחפץ כפיה“‪—,‬מיט ביידע צוזאמען מיט‘ן‬ ‫געדאנק און מיט די מעשה פון די הענט‪.‬‬

‫אין זכות פון זיין תורה לערנען‬ ‫אמאהל איז געקומען צום “טורי זהב“ א פרוי מיט א געוויין אז איר זוהן‬ ‫איז שטערבליך קראנק און זי בעהט אז דער צדיק זאל אים אויסהיילן‪ .‬דער‬ ‫“טורי זהב“ האט מיט זיין גרויס עניוות איר געענטפערט “איך קען גארנישט‬ ‫טוען אנדערש ווי דער באשעפער האט געמאכט“‪ .‬אבער נאך די שטארקע‬ ‫געבעהטן און וויינען פון די פרוי‪ .‬האט ער זיך אנגערופן “דאס קען איך טוען‬ ‫פאר דיר‪ .‬דעם זכות פון די תורה וואס איך לערן יעצט מיט מיין תלמיד‪ ,‬געב‬ ‫איך אוועק אלס א געשאנק פאר‘ן קינד אפשר וועט דאס אים העלפן ער‬ ‫זאל געזונט ווערן“‪ .‬גלייך איז דאס קינד בעסער געווארן און ער איז פולקאם‬ ‫געזונט געווארן אין זכות פון זיין תורה לערנען וואס איז חשוב אין הימל‪.‬‬

‫(ישמח ישראל פ‘ צו)‬

‫“מיין שבת אוצר“ און נאך קענט איר געפונען יעדע וואך‬ ‫אין די וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה החרדי“‬

‫זכותו יגן עלינו ועכי“א‬

‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫‪T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: otzar@hamachne.com‬‬

‫ז‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬


‫זי"ע ועכי"א‬ ‫מבעלזא‬ ‫מהר"י‬ ‫אֹצר‬ ‫ש ָּבת ָ‬ ‫כ"ק מרןַמיין ַ‬ ‫יומא דהילולא • כ“ג שבט תרנ"ד • קכ“ג שנים לפטירתו‬ ‫הקדושה“‪.‬‬

‫הולדתו‪ :‬כ“ק מרן רבי יהושע (מהר“י) מבעלזא זי“ע “דער מיטעלער בעלזער רב“‬ ‫איז געבוירן געווארן אין יאר תקפ“ה אין די שטאט בעלזא‪ .‬ער איז געווען דער אינגסטער‬ ‫זוהן פון זיין גרויסן טאט‘ן כ“ק מרן רבי שלום (מהר“ש) ה“שר שלום“ מבעלזא‪ ,‬און זיין‬ ‫מאמע די רעבעצין מלכה‪ ,‬א טאכטער פון רבי ישכר דוב רמר“ז א זוהן פון רבי יהדה‬ ‫זונדל רמר“ז פון די חכמי הקלויז אין בראדי‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫זוגתו‪ :‬בזו“ר‪-‬מרת רבקה מרים די טאכטער פון רבי שמואל אשכנזי‪ ,‬אן אייניקל‬ ‫פונעם “חכם צבי“‪ ,‬און אן איידעם פון הרה“ק רבי יצחק מאיר מזינקיב‪ ,‬א זוהן פונעם‬ ‫“אוהב ישראל“ פון אפטא‪ .‬בזו“ש‪-‬מרת שרה מירל די טאכטער פון רבי אברהם יהושע‬ ‫העשיל אשכנזי פון באזיליהא‪ ,‬און אן אייניקל פון הרה“ק רבי דוד לייקיס פון די‬ ‫בני היכלא ביים הייליג‘ן בעל שם טוב‪ .‬מען דערציילט אז צומארגנ‘ס פון די חתונה‬ ‫זענען זיינע קינדער געקומען אים וואונשטן מזל טוב‪ ,‬האט ער זיי געזאגט אז ער האט‬ ‫נישט געוואוסט אז זי איז אן אייניקל פון רבי דוד לייקיס‪ ,‬ווייל ביי די חופה האט ער‬ ‫אויך געזעהן הרה“ק רבי דוד לייקיס צווישן די אנדערע‬ ‫צדיקים‪ ,‬און הייליגע זיידעס‪ ,‬האט ער פארשטאנען אז‬ ‫ער איז אויך פון די זיידעס‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫תולדותיו‪ )1 :‬בניו מזו“ר‪-‬הרה“ק רבי שמואל‬ ‫מסקאהל‪ )2 .‬מרן הרה“ק רבי ישכר דוב מבעלזא‪)3 .‬‬ ‫הרה“ק רבי אריה לייבוש ממאגרוב‪ )4 .‬הרה“ק רבי‬ ‫שמעון יצחק מאיר מרעדים‪ )5 .‬הרה“ק רבי נפתלי‬ ‫מנאווריא‪ .‬חתניו מזו“ר‪ )6 :‬מרת חוה (דאס עלסטע‬ ‫קינד) אשת רבי משה מרדכי טווערסקי ממאקאריב‪.‬‬ ‫‪ )7‬מרת מירל אשת רבי יחיאל העשיל מקרילאוויץ‪)8 .‬‬ ‫מרת פריידא אשת רבי שמחה ישכר דוב האלבערשטאם‬ ‫מצעשינוב‪ .‬חתנו מזו“ש‪ )9 :‬מרת רייזיל אשת רבי זאב‬ ‫מזלאטיפאלי‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫רבותיו‪ :‬זיין גרויסער פאטער כ“ק מרן מהר“ש‬ ‫מבעלזא‪ .‬הרה“ק רבי ארי‘ לייבוש אב“ד מושציסק (דער‬ ‫ברודער פון הרה“ק רבי שלו‘ פון קאמינקא‪ .‬אויסער‬ ‫דעם איז ער נישט געפאהרן צו קיין אנדערע רבי‘ס‪.‬‬ ‫מרן מהר“י זי“ע‪ ,‬האט אמאהל ערקלערט‪ :‬מיין טאטע‬ ‫האט מיט מיר אלעס געלערנט און מיר אנטפלעקט‬ ‫אלעס וואס וועט זיין מיט מיר ביז איך וועל אוועק‬ ‫גיין פון דער וועלט‪ .‬און ער האט מיר קיינמאהל נישט‬ ‫געזאגט אז איך זאל פאהרן צו אנדערע רבי‘ס‪ ,‬דערפאר‬ ‫פאהר איך נישט‪ .‬זכר צדיק לברכה‪.‬‬ ‫תורתו‪“ :‬לקט אמרי קודש“‪-‬מהר“י‪ .‬הבינה והברכה‪.‬‬ ‫על כסא מלכותו‪ :‬תרט“ו‪-‬תרנ“ד אין די שטאט בעלזא‬ ‫פטירתו‪ :‬כ“ג שבט תרנ“ד‪ ,‬ומנו“כ בעיר בעלזא‪.‬‬

‫‪H‬די שקצים זענען געבליבן שטיין‬ ‫געלעהמט‬

‫מרן מהר“י זי“ע פלעגט אפטמאהל פאהרן אין‬ ‫די זומער מאנאטן זיך אפרוהן אין א דערפל לעבן‬ ‫קאמינקע‪ .‬איינמאהל ווען מרן זי“ע איז געגאנגען‬ ‫דארט שפאצירן זענען אים אנטקעגן געקומען עטליכע‬ ‫שקצים‪ ,‬און זיך געוואלט טשעפן‪ ,‬האבן זיי געווארפן‬ ‫זאמד אויף מרן זי“ע‪ .‬האט מרן זי“ע אויפגעהויבן זיינע‬ ‫אויגן ברעהמן און אויף זיי געגעבן א קוק און די שקצים זענען געבליבן שטיין געלעהמט‬ ‫אויפ‘ן פלאץ און זיך נישט געקענט ווייטער ריהרן‪.‬‬

‫‪H‬ביים באהן הויף קען מען דאך פארדינען‬

‫אמאהל פאר א חתונה איז מרן מהר“י זי“ע געווען אין די שטאט היבנוב‪ .‬איז צו אים געקומען‬ ‫דער חסיד ר‘ מנשה הובניבער ז“ל וואס האט געהאט א גרויסע משפחה‪ ,‬אבער געלעבט אין‬ ‫גרויס ענגשאפט‪ .‬ער האט אנגעהויבן בעהטן ביי מרן זי“ע‪“ ,‬ס‘שטייט‪ ...‬ס‘שטייט‪ ...‬אבער‬ ‫ער האט נישט געקענט ארויס זאגן די ווערטער פון זיין מויל‪ .‬זאגט אים מרן זי“ע‪“ ,‬זאג שוין‬ ‫וואס שטייט“‪ ,‬ביז ער האט געענטפערט‪“ :‬ס‘שטייט אין אלע ספרים אז ווען א צדיק מאכט‬ ‫א שמחה קען מען פועל‘ן ביי אים אלעס גוט‘ס‪ ,‬און איך האב נישט קיין פרנסה“‪ .‬פרעגט‬ ‫אים מרן זי“ע‪“ ,‬ווי וואוינסטו?“ האט ער געענטפערט ביים באהן הויף‪ .‬האט אים מרן זי“ע‬ ‫געזאגט‪“ :‬נו‪ ,‬דארט קען מען דאך פארדינען! הייב אהן צו פארקויפן תה פאר די וואס קומען‬ ‫און גייען און די וועסט מצליח זיין“‪ .‬ער האט טאקע אזוי געטוען און ער האט שטארק‬ ‫מצליח געווען און געהאט פרנסה בריווח‪.‬‬

‫מנהיג ישראל‬

‫נ‬

‫ממלא מקומו‪...‬‬

‫אך די הסתלקות פון זיין גרויס‘ן פאטער כ“ק מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬ז“ך אלול תרט“ו‪,‬‬ ‫איז מרן מהר“י זי“ע אויפגענומען געווארן אלס ממלא מקומו אין די שטאט בעלזא‪.‬‬ ‫נאהנט צו פערציג יאהר האט מרן מהר“י זי“ע געפיהרט די הייליגע עדה‪ .‬ער האט זיך‬ ‫ארויסגעשטעלט אלס דער ריכטיגער מנהיג הדור וואס האט געפיהרט אידישע קינדער‬ ‫אויפ‘ן דרך האמת‪ ,‬און מיט א מלחמת ה‘ קעגן די אלע וואס ווילן צושטערן דעם הייליג‘ן‬ ‫וויינגארטען פון באשעפער‪ .‬ער איז געווען פון די הויפט לוחמים קעגן יעדע באוועגונג‬ ‫וואס האט געזוכט צו צוברעכן אידישקייט‪ .‬פאר דעם צוועק האט ער געגרינדעט די חברת‬ ‫“מחזיקי הדת“ אין גאליציע‪ ,‬אינאיינעם מיט הרה“ג רבי שמעון סופר‪ ,‬דער קראקאווער‬ ‫רב‪ .‬ער איז געווען דער ערשטער וואס האט געגרינדעט און ארויסגעגעבן א פרומע‬ ‫צייטונג אונטער‘ן נאמען “קול מחזיקי הדת“ צו קעמפן קעגן די משכילים און זייערע‬ ‫פרייע צייטונגן‪ .‬דער פריער‘דיגער בעלזער רב זי“ע מרן רבי ישכר דוב (מהרי“ד) האט‬ ‫געהייסן שרייבן אויף זיין פאטער‘ס מצבה‪“ :‬לוחם מלחמת מצוה בכל עוז לחזק התורה‬ ‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫‪H‬ער שפעט אפ פונעם משכיל‪...‬‬

‫אמאהל איז איינער פון די הויפט משכילים געקומען צו כ“ק מרן מהר“י זי“ע‪ ,‬און‬ ‫געפרעגט‪ :‬פארוואס דארפן זיך אידן סתם ארום קריגן? בעסער לאמיר אויפזוכן א מיטל‪-‬‬ ‫וועג מ‘זאל קענען לעבן צוזאמען ווי ברודער‪ .‬מיר די משכילים וועלן אנהויבן אפגעבן‬ ‫כבוד פאר אידישקייט (אבער נישט מקיים זיין)‪ .‬און דאקעגן וועלן אלע רבי‘ס פראבירן‬ ‫נאכצוגעבן אביסל‪ ,‬צו פארענדערן דאס אידישקייט לויט די מאדערנע וועלט‪ ,‬אזוי וועלן‬ ‫אלע ביידע זייטן לעבן צוזאמען בשלום! מרן זי“ע האט יענעם אויסגעהערט‪ ,‬געטראכט‬ ‫ווי ער נעמט דאס אהן ערענסט‪ ,‬און געבעהטן ער זאל אים געבן צייט ביז מארגן‪ ,‬איבער‬ ‫צו טראכטן די זאך‪ .‬דער משכיל האט פארלאזט דעם צימער צופרידן און אויפגעלעבט‪.‬‬ ‫צומארגענס ווען יענער איז צוריק געקומען‪ ,‬האט אים מרן זי“ע געזאגט מיט שפאס און‬ ‫שפאט‪ :‬א גאנצע נאכט האב איך זיך געדרייט אהין און‬ ‫אהער און אריינגעטראכט וועלכע ענדערונג מיר קענען‬ ‫נאכגעבן פון די הייליגע אידישע מנהגים אז איר זאלט‬ ‫זיין צופרידן? אין די ענדע איז מיר איינגעפאלן‪ :‬ס‘איז‬ ‫דא א מנהג‪ ,‬אז פרייטיג נאכמיטאג נאכ‘ן שעהרן די‬ ‫נעגל‪ ,‬לייגט מען צו דריי שפענדלעך האלץ צו די נעגל‪,‬‬ ‫וואס אין די גמרא (נדה יז)‪ ,‬ווערט דאס גערופן “עדים“‪.‬‬ ‫האב איך געקלערט‪ ,‬אפשר קען מען מוותר זיין אויף‬ ‫דעם מנהג און גארנישט מוזן צולייגן צו די נעגל‪...‬‬ ‫אבער אין די ענדע האב איך באשלאסן אז חס ושלום!‬ ‫מיר וועלן זיך נישט אפנויגן א מינדעסטן פינטל פון די‬ ‫הייליגע אידישע מנהגים‪ .‬אפילו פון אזעלכע מנהגים‬ ‫וואס מיר פארשטייען נישט זייער טעם!‬

‫צדיק הדור‬ ‫געשאנקען דאס געלט פאר כ“ק מרן מהר“י זי“ע‬ ‫ס‘איז געווען א עושר וואס איז געשטארבן און אוועק געשאנקען זיין גאנץ פארמעגן‬

‫ח‬

‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬

‫כ"ק מרן מהר"י מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ"ג שבט תרנ"ד • קכ"ג שנים לפטירתו‬ ‫צו א באזונדערע גרויסע הצלחה אין זיין געשעפט‪ ,‬און נישט נאר אז דער צווייטער סוחר‬ ‫איז אים נישט געטאנען אין וועג‪ ,‬נאר זיינע קינדער האבן פון אים אויך איינגעקויפט‬ ‫סחורה‪.‬‬

‫פאר‘ן שינאווער רב זצוק“ל‪ .‬דער עושר האט אנגעזאגט‪ ,‬אז יעדן חודש זאל מען געבן א‬ ‫געוויסע סומע געלט פאר‘ן צדיק הדור‪ ,‬נישט זאגנ‘דיג וועמען ער מיינט‪ .‬דער שינאווער‬ ‫רב האט געגעבן דאס געלט פאר כ“ק מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬דערנאך האט ער געגעבן געלט‬ ‫פאר זיין פאטער דער “דברי חיים“ פון צאנז‪ ,‬און ווען זיין פאטער איז נפטר געווארן‪ ,‬האט‬ ‫ער געגעבן דאס געלט פאר כ“ק מרן מהר“י זי“ע האלטנ‘דיג אים פאר‘ן צדיק הדור‪.‬‬

‫זי וויל אויך האבן אזא זוהן!‬ ‫אמאהל איז געקומען קיין בעלזא צו מרן מהר“י זי“ע א איד‪ ,‬מיט א בלינד קינד‪ ,‬און‬ ‫געבעהטן אז מרן זי“ע זאל אויסהיילן דאס קינד‪ .‬האט מרן זי“ע געזאגט‪“ :‬ווער בין איך‬ ‫דען אויסצוהיילן? איך קען דיר בלויז געבן א ברכה אז דער באשעפער זאל העלפן ער זאל‬ ‫ווערן געזונט‪ “.‬האט דער איד געזאגט אז ער וויל דערציילן פאר‘ן רבי‘ן א מעשה‪ :‬ווען איך‬ ‫בין געווען א אינגל‪ ,‬האב איך געהאט זייער א גוט‘ן קאפ‪ ,‬האט מיין פאטער מיך גענומען‬ ‫צום ערשטן בעלזער רב זי“ע אז ער זאל מיך פארהערן‪ .‬ווען דער רב האט געזעהן ווי גוט‬ ‫איך קען האט ער אריינגערופן די רעבעצין מלכה ע“ה‪ ,‬איר צו ווייזן ווי גוט איך קען‪ .‬האט‬ ‫די רעבעצין געוויינט זאגענ‘דיג אז זי וויל אויך האבן אזא זוהן! האט איר דער ערשטער‬ ‫בעלזער רב געזאגט‪“ :‬זארג נישט‪ ,‬וועסט נאך האבן א זוהן וואס וועט באלייכטן די וועלט!‬ ‫א יאהר שפעטער‪ ,‬זענט איר‪ ,‬דער רבי‪ ,‬געבוירן געווארן אלס דאס אינגסטע קינד‪ .‬דערפאר‬ ‫בין איך זיכער אז דער רבי קען העלפן מיין זוהן‪ .‬ווען מרן מהר“י זי“ע האט דאס געהערט‬ ‫האט ער גענומען זיין פאטשיילע און דאס געלייגט איבער די אויגן פונעם קינד און דאס‬ ‫אינגל האט אנגעהויבן צו זעהן ווי נארמאל‪.‬‬

‫ער וויינט ווייל ער האט נישט געזעהן אליהו הנביא‪...‬‬ ‫אמאהל ביים סדר נאכט פון כ“ק מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬נאכ‘ן זאגן “שפוך חמתך“ האט זיך‬ ‫מרן מהר“י זי“ע‪ ,‬זייענדיג נאך א קינד שטארק צואוויינט‪ ,‬און מען האט אים נישט געקענט‬ ‫בארוהאיגן‪ .‬האט דער פאטער‪ ,‬מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬געהייסן מען זאל אים צוברענגען דאס‬ ‫קינד‪ ,‬צו זעהן פארוואס ער וויינט אזוי שטארק? נאכ‘ן נעמען דעם קליינעם יהושע‘לע‬ ‫אויף זיינע שויס‪ ,‬האט דער פאטער געזאגט פאר די ארימיגע‪ ,‬אז ער איז גערעכט פארוואס‬ ‫ער וויינט‪ ,‬ווייל ווען מ‘האט געזאגט “שפוך חמתך“ איז ער געשלאפן און מען האט אים‬ ‫נישט אויפגעוועקט ער זאל קענען זעהן אליהו הנביא‪ .‬אויב אזוי וועלן מיר נאכאמאהל‬ ‫זאגן “שפוך חמתך“‪ ,‬און דאס קינד [מרן מהר“י זי“ע] האט אויפגעהערט צו וויינען‪...‬‬

‫פועל ישועות‬ ‫‪H‬זאלסט אנהויבן האנדלן מיט לעדער‬

‫זלמן! צושטער מיר נישט מיין שמחה!‬

‫צו הרה“ק רבי ישעי‘ הירץ פון דינוב זצוק“ל איז אמאהל געקומען איינע פון זיינע‬

‫אין יאהר תרמ“ו ווען מרן מהר“י זי“ע האט חתונה געמאכט א טאכטער‪ ,‬איז דער חסיד‬ ‫ר‘ זלמן [קלוגהאפט] האצאג‪[ ,‬טאנצער און שפרינגער] נאך די חופה ארויף אויפ‘ן דאך‬ ‫פון די גרויסע שטוב און זיך גענומען טאנצן‪ .‬ער האט זיך ליידער אויסגעגליטשט און‬ ‫אראפגעפאלן פונעם דאך און געלעגען אין א שרעקליכע געפאר‪ .‬ווען מ‘איז אים געקומען‬ ‫מזכיר זיין ביי מרן מהר“י זי“ע‪ ,‬האט מרן זי“ע געפרעגט צו ער אטעמט נאך? האט מען‬ ‫געענטפערט אז ס‘זעהט אויס ווי ער לעבט נאך‪ .‬איז מרן זי“ע געגאנגען צו ר‘ זלמן און אים‬ ‫אריין געזאגט אין אויער‪ :‬זלמן! צושטער מיר נישט מיין שמחה! שטיי אויף און גיי אהיים!‬ ‫גלייך דערויף איז ר‘ זלמן אויפגעשטאנען און איז אהיימגעגאנגען ווי גארנישט וואלט‬ ‫געשעהן‪ ...‬און ער האט נאך געלעבט א היבש לאנגע צייט ביז די אכציג יאהר‪.‬‬

‫ווייל ער איז “צו‪-‬דיק“‪...‬‬ ‫אין די צייטן פון מרן מהר“י זי“ע האט מען געצווינגען אידן צו גיין דינען אין מיליטער‪.‬‬ ‫אמאהל איז געקומען קיין בעלזא א איד מיטן נאמען ר‘ דוד‪ ,‬און זיך מזכיר געווען אז אין‬ ‫עטליכע טעג ארום‪ ,‬דארף ער זיך שטעלן צום מיליטער דינסט‪ ,‬און מ‘וועט אים אונטערזוכן‬ ‫צו ער איז פעהיג צו דינען אין מיליטער‪ .‬האט אים מרן זי“ע געהייסן בלייבן אויף שבת‪.‬‬ ‫ביים שבת טיש האט מרן זי“ע אים צוגערופן‪“ :‬צדוק קום נעם פיש!“ און אזוי ביי אלע‬ ‫שיריים‘ס האט אים מרן זי“ע גערופן מיט‘ן נאמען “צדוק“‪ .‬יעדער האט זיך געוואונדערט‪,‬‬ ‫ווייל ער האט דאך געהייסן דוד? שפעטער האט מען שוין אלעס פארשטאנען‪ :‬ווייל ווען‬ ‫ער איז געגאנגען זיך שטעלן צום מיליטער‪ ,‬האט מען אים געזאגט אז ער איז נישט פעהיג‬ ‫צו דינען‪ ,‬ווייל ער איז “צו‪-‬דיק“‪ ...‬האט מען שוין פארשטאנען אז מיט דעם וואס מרן‬ ‫זי“ע האט אים גערופן‪“ ,‬צדוק“‪ ,‬האט ער גע‘פועל‘ט פאר אים א ישועה אז ער זאל ווערן‬ ‫באפרייט פונעם מיליטער‪ ,‬ווייל ער איז צו‪-‬דיק‪...‬‬

‫די הייליגע בעלזער שוהל‬

‫חסידם פרעגן אן עצה מיט וואס ער זאל אנהויבן צו האנדלן פאר פרנסה? האט אים‬ ‫הרה“ק רבי ישעי‘ געהייסן פאהרן קיין בעלזא צו מרן מהר“י זי“ע און אים פרעגן‪ .‬דער‬ ‫חסיד האט אזוי געטוען און געפאהרן קיין בעלזא‪ .‬ער האט אויך מיטגענומען מיט זיך א‬ ‫מטבע כדי מרן זי“ע זאל דאס בענטשן אלס א סגולה‪ .‬אבער ווי נאר ער איז אריינגעקומען‬ ‫אינעם צימער האט אים אנגעכאפט אזא גרויס פארכט פונעם געזיכט פון מרן זי“ע‪ ,‬אז‬ ‫ער האט אפילו נישט געפיהלט ווי די מטבע איז אים אראפגעפאלן אויף די ערד‪ .‬ער האט‬ ‫געפרעגט פון מרן זי“ע וואס ער זאל טוען האט אים מרן געענטפערט ער זאל אנהויבן‬ ‫האנדלן מיט לעדער‪ .‬ווען ער האט שוין געהאלטן ביים ארויסגיין פונעם צימער פרעגט‬ ‫אים מרן זי“ע‪“ ,‬האסט דאך געהאט א מטבע?“ האט זיך יענער דערמאנט און דאס שנעל‬ ‫אויפגעהויבן פון די ערד און דערלאנגט פאר מרן זי“ע וואס האט געבענטשט די מטבע און‬ ‫ער האט זיך געזעגנט און אהיים דגעפאהרן‪.‬‬ ‫ווען ער איז צוריק אהיים געקומען האט ער דערציילט פאר זיין שווער וואס מרן‬ ‫מהר“י זי“ע האט אים געהייסן טוען‪ .‬האט זיין שווער פרובירט אים אפרעדן דערפון און‬ ‫גע‘טענה‘ט אז ס‘איז שוין דא אין שטאט א לעדער סוחר‪ ,‬א גרויסער קענער און פאכמאן‪,‬‬ ‫און דו וועסט אוודאי נישט קענען מיט יענעם קונקורירן‪ ,‬און דו וועסט נאך ארויסגיין מיט‬ ‫גרויסע שאדנ‘ס‪ .‬האט דער חסיד נישט געוואוסט וואס צו באשטימען‪ ,‬איז ער צוריק‬ ‫געפאהרן קיין דינוב צו פרעגן זיין רבי‘ן‪ .‬ווען הרה“ק רבי ישעי‘ הירץ האט געהערט איבער‬ ‫וואס ס‘רעדט זיך האט ער אים געענטפערט‪“ :‬אויב דער בעלזער רב האט דיר געהייסן‬ ‫אזוי טוען‪ ,‬זאלסטו נישט הערן וואס דיין שווער זאגט דיר‪ ,‬און דער חסיד האט אנגעהויבן‬ ‫האנדלן מיט לעדער‪ .‬די עצה פון מרן זי“ע האט אים גוט גענוצט‪ ,‬און ער האט זוכה געווען‬ ‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫געבליבן געלעהמט‪...‬‬ ‫מרן מהר“י זי“ע פלעגט אפט פארן אויף אפרוה אין די זומער מאנאטן אין א דערפל‬ ‫לעבן קאמינקע‪ .‬איינמאהל ווען מרן זי“ע איז געגאנגען דארט שפאצירן זענען אים‬ ‫אנטקעגן געקומען עטליכע שקצים‪ .‬זיי האבן זיך געטשעפעט און געווארפן זאמד אויף‬ ‫מרן זי“ע‪ .‬האט מרן זי“ע אויפגעהויבן זיינע אויגן ברעמען און אויף זיי געגעבן א שארפן‬ ‫בליק און די שקצים זענען געבליבן שטיין אויפ‘ן ארט געלעהמט‪ ,‬און זיך נישט געקענט‬ ‫רירן‪.‬‬

‫געזעהן אינעם קוויטל‪...‬‬ ‫ווען ר‘ שמעון ליכטענשטיין איז געווען א אינגעל‪ ,‬איז זיין פאטער געפאהרן צו מרן‬ ‫זי“ע‪ ,‬און אפגעגעבן א קוויטל פאר די גאנצע משפחה‪ .‬ווען מרן זי“ע איז אנגעקומען‬ ‫צו זיין נאמען‪ ,‬האט ער איבער געפרעגט עטליכע מאהל וואס איז דער נאמען פונעם‬ ‫צווייטן זוהן? און ווען דער טאטע האט געזאגט ס‘שטייט דאך געשריבן אין קוויטל‪,‬‬ ‫שמעון! האט מרן זי“ע נאכאמאהל געפרעגט‪ ,‬און ער האט נישט פארשטאנען פארוואס‪.‬‬ ‫ער איז פארבליבן דארט אויף שבת‪ ,‬ווייל ס‘איז שוין נישט געווען מעגליך אהיים צו פאהרן‬

‫ט‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬

‫כ"ק מרן מהר"י מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ"ג שבט תרנ"ד • קכ"ג שנים לפטירתו‬ ‫ווען הרה“ג רבי יהושע קלוגער זצ“ל האט געדינט אלס רב אין די שטאט גריידינג‪ ,‬זענען‬ ‫די פרנסות אין די שטאט געווען פון האנדלן מיט טמא‘ע פיש וואס מען האט געכאפט‬ ‫אינעם טייך וואס איז געלאפן לענגאויס די גרעניץ פון שטאט‪ .‬דער רב‪ ,‬הרה“ג רבי יהושע‪,‬‬ ‫האט פיהל פראבירט צו ווירקן אויף די אידישע איינוואוינער זיי זאלן אויפהערן צו האנדלן‬ ‫מיט די טמא‘נע פיש‪ ,‬כאטש די הלכה ערלויבט דאס אויב מ‘האט צופעליג געכאפט‬ ‫טמא‘נע פיש אז מען מעג דאס פארקויפן פאר גוים‪ ,‬אבער אין שו“ע (יו“ד סי‘ קיז ס“א)‬ ‫שטייט אז לכתחלה טאהר מען נישט כאפן טמא‘נע פיש און מען טאהר נישט האנדלן‬ ‫בקביעות מיט א זאך וואס איז פארבאטן צו עסן מן התורה‪ .‬אבער ליידער זענען זיינע‬ ‫רייד געפאלן אויף טויבע אוירן‪ ,‬און די אידן האבן נישט געקענט ביישטיין דעם נסיון‪,‬‬ ‫ספעציעל ווען זיי האבן געלייזט א פארמעגן מיט געלט פון די טמא‘נע פיש האנדל‪ ,‬און‬ ‫זיי זענען ווייטער אנגעגאנגען מיט‘ן פארקויפן די טמא‘נע פיש‪ .‬עבירה גוררת עבירה‪,‬‬ ‫און אזוי ווי די געשעפטן זענען געוואקסן‪ ,‬האבן זיי אנגעהויבן ר“ל צו פארשוועכן דעם‬ ‫שבת און געארבעט אויך אין שבת‪ .‬דער רב‪ ,‬הרה“ג רבי יהושע‪ ,‬זעעהנ‘דיג ווי ער קען זיך‬ ‫נישט אן עצה געבן מיט איבערצייגן די איינוואוינער אוועק צושטיין פון זייערע שלעכטע‬ ‫מעשים‪ ,‬איז ער געפאהרן צו כ“ק מרן מהר“י זי“ע און זיך באקלאגט אויפ‘ן שווערן‬ ‫צושטאנד אין זיין שטאט‪ .‬האט מרן זי“ע אים באפוילן צוריק אהיים צו פאהרן און פארופן‬ ‫א פארזאמלונג פון אלע אידיש‘ע איינוואוינער אין שטאט‪ ,‬און זיי ווארענען אין זיין נאמען‬ ‫אז זיי זאלן היט‘ן דעם הייליגן שבת און איר נישט פארשוועכן‪ ,‬און אויב נישט‪ ,‬וועלן זיי‬ ‫באשטראפט ווערן‪ .‬די מענטשן האבן אבער נישט געוואלט הערן די שטרענגע רייד פון‬

‫פאר שבת‪ ,‬באלד נאך שבת ווען ער איז אהיים געקומען‪ ,‬האט מען אים דערציילט‪ ,‬אז‬ ‫אויפ‘ן וועג אהיים פון חדר‪ ,‬איז דער אינגל שמעון אריינגעפאלן אין א וואסער און ס‘איז‬ ‫געקומען א גרויסע כוואליע‪ .‬ביז א איד ר‘ זלמן אונגאר האט דאס באמערקט‪ ,‬איז ער‬ ‫אריינגעשפרינגען אים צו ראטעווען‪ ,‬און לויט ווי מ‘האט אויסגערעכענט‪ ,‬איז דאס געווען‬ ‫פונקט אין יענע מינוט‪ ,‬ווען מרן זי“ע האט זיך געפרעגט אויף דעם אינגל שמעון‪.‬‬

‫“כל מה דעביד רחמנא לט“ב עביד“‬ ‫אמאהל האט א טאלנער חסיד‪ ,‬וואס איז געפאהרן קיין אויסלאנד געשעפטליך‪,‬‬ ‫פארלוירן זיין גאנצע געלט‪ .‬אזוי ווי ער איז געווען ווייט פון זיין אייגענעם רבי‘ן‪ ,‬איז‬ ‫ער געקומען צו כ“ק מרן מהר“י זי“ע‪ ,‬אויסצורעדן זיין ווייטאג‪ .‬מרן זי“ע האט אים‬ ‫אויסגעהערט‪ ,‬און נאך א וויילע שווייגן‪ ,‬האט ער א זאג געטוען “כל מה דעביד רחמנא לטב‬ ‫עביד“‪ ,‬וואס אין פשוט‘ן זין מיינט דאס‪ ,‬אז וואס דער באשעפער טוהט איז צום גוטן‪ .‬דער‬ ‫טאלנער חסיד האט דאס איינפאך אנגענומען אז דער בעלזער רב מיינט אים צו זאגן אז‬ ‫ער דארף זיין צופרידן מיט אלעס וואס פאסירט‪ .‬ס‘איז אים אבער פארט געווען ביטער‬ ‫אויפ‘ן הארץ‪ ,‬האט דער חסיד זיך אנגערופן‪“ ,‬רבי געוויס בין איך ח“ו נישט מתרעם אויפ‘ן‬ ‫באשעפער‪ ,‬ס‘קומט זיך מיר זיכער אזא שטראף‪ .‬אבער דער רבי קען דאך מבטל זיין די‬ ‫גזירה און אויספועל‘ן אז דאס רעדל פון הצלחה זאל זיך ווידער א דריי געבן פאר מיר‪.‬‬ ‫האט מרן זי“ע אים געענטפערט‪“ ,‬דאס וויל איך טאקע‪ ,‬איך בין מתפלל‪ ,‬אז דו זאלסט‬ ‫האבן הצלחה‪ .‬איך האב מיך אבער געפרעגט אין וועמענ‘ס זכות זאל דאס אלץ געשעהן‪,‬‬ ‫אין מיין אייגענעם זכות‪ ,‬האב איך מורא אז ס‘איז צופיהל אזוינ‘ס צו פארלאנגען‪ ,‬בעהט‬ ‫איך אינעם זכות פון אונז ביידע‪ ,‬דיין אייגענעם רבי‘ן און מיך אליין‪ ,‬און דאס איז טאקע‬ ‫מיין כוונה מיט‘ן “כל מה דעביד רחמנא לט“ב עביד“‪ ,‬זאל דער באשעפער דאס טוען פאר‬ ‫דיר‪ ,‬צוליעב די ר“ת פון ט“ב ט‘אלנע‪ ,‬ב‘עלזא‪ .‬דער טאלנער חסיד איז אוועק א פרייליכער‪.‬‬ ‫חסידים האבן שפעטער דערציילט אז דער חסיד האט באלד מצליח געווען און ער איז‬ ‫צוריק אהיים געפאהרן נאך א גרעסערער עושר ווי פריער‪.‬‬

‫‪“H‬ער פארברענט מיך מיט זיין דאווענען“‪“...‬‬

‫הרה“ק רבי יצחק משולם זלמן פון נאראל זצ“ל איז אמאהל געווען אין בעלזא ביי מרן‬ ‫מהר“י זי“ע‪ ,‬ווען מ‘האט דעמאלט געברענגט א מיידל וואס ס‘איז אין איר אריין א דיבוק‬ ‫רח“ל‪ .‬הרט מרן זי“ע געהייסן מ‘זאל איר אוועקזעצן אין די ווייבער שוהל‪ .‬פסוקי דזמרה‬ ‫האט מרן זי“ע געדאווענעט פאר‘ן עמוד‪ ,‬האט דער דיבוק געשריגן‪“ :‬ער פארברענט מיך‬ ‫מיט זיין דאווענען“‪ “...‬צו תפילת שחרית איז שוין צוגעגאנגען אן אנדערע רב‪ ,‬הרא דער‬ ‫דיבוק געשריגן‪“ :‬עה! ער קען דאווענען? ער האט אויך ליעב בולבעס מיט פוטער‪“...‬‬

‫‪“H‬נו‪ ,‬האסטו היזק געהאט א שבת“‪.‬‬

‫דאס בית המדרש אין בעלזא‬

‫אמאהל ווען כ“ק מרן מהר“י זי“ע איז געווען אין מארינבאד‪ ,‬איז הרה“ק רבי יהושע‘לע‬ ‫מדזשיקוב זצוק“ל אויך געווען דארט‪ .‬הערנ‘דיג אז מרן זי“ע געפינט זיך אויך דארט‪ ,‬איז‬ ‫דער דזשיקובער רב געגאנגען צו מרן זי“ע אפשטאטן א וויזיט‪ .‬מרן זי“ע‪ ,‬וואס האט אים‬ ‫שטארק מחבב געווען‪ ,‬האט אים שיין ענטפאנגען‪ ,‬אים געגעבן שלום און געזאגט‪“ :‬איר‬ ‫זענט דא?“ און ער האט אים מכבד געווען צו דאווענען קבלת שבת פאר‘ן עמוד‪ .‬האט‬ ‫דער דזשיקובער רב צוגעשטימט צום כיבוד‪ ,‬אבער מיט א תנאי אז מרן זי“ע זאל נישט‬ ‫מקפיד זיין אויף די ענינים וואס ער איז געוועהנליך מקפיד‪ ,‬ווי למשל דאס וואס ער זאגט‬ ‫איבער א ווארט צוויי מאהל‪ .‬האט אים מרן זי“ע געזאגט אז היינט וועט ער נישט מקפיד‬ ‫זיין דערויף‪ .‬האט דער דזשיקובער רב ווייטער געזאגט‪“ ,‬מען שטייט דאך נישט איין“‬ ‫(ווייל ער פלעגט רוקן זיינע פיס ביי די שמונה עשרה)‪ .‬האט מרן זי“ע אים געזאגט אז אויך‬ ‫אויף דעם וועט ער נישט האבן קיין הקפדה‪ .‬איז דער דזשיקובער רב געווען דער שליח‬ ‫ציבור צו קבלת שבת‪ .‬אויף יענעם שבת כ“ק מרן רבי ישכר דוב זי“ע‪ ,‬געהאט געקלעהרט‬ ‫צו קומען צום פאטער קיין מארינבאד‪ ,‬אבער אינמיט‘ן וועג האט ער זיך אויפגעהאלטן‬ ‫און ער איז געווען אויף שבת אין אן אנדערע שטאט‪ .‬ווען ער איז אנגעקומען נאך שבת‪,‬‬ ‫האט אים זיין פאטער מרן מהר“י זי“ע געזאגט‪“ :‬האסט היזק געהאט א שבת“‪ .‬האט מרן‬ ‫מהרי“ד זי“ע געענטפערט‪“ :‬איך ווייס אז רבי יהושע‘לע [מדזשיקוב] האט געדאווענט‪ ,‬ער‬ ‫דאווענט שיין“‪ .‬האט אים זיין פאטער מרן זי“ע געזאגט‪“ :‬ער דאווענט שיין? איך האב מיך‬ ‫אויסגעדרייט ביים גאנצן דאווענען‪ ,‬און איך האב אים געקוקט אין פנים אריין‪ .‬ער האט‬ ‫מכוון געווען אלע כוונות האריז“ל‪ ,‬ער האט נישט פארפעהלט קיין איין כוונה! נו‪ ,‬האסטו‬ ‫היזק געהאט א שבת“‪.‬‬

‫מרן זי“ע‪ .‬ס‘איז נישט אדורך קיין סאך צייט און אלע פיש פונעם טייך זענען פארשוואונדן‬ ‫געווארן‪ ,‬און מ‘האט מער קיין פיש נישט געזעהן אינעם טייך און אלע האבן פלוצלונג‬ ‫פארלוירן זייערע פרנסות‪‘( .‬מאור החיים‘‪-‬נאראל)‬

‫לוחם מלחמות ה‘‬ ‫דער טאג וועט פארבלייבן לזכרון‬ ‫אין יאהר תרמ“ב איז פארגעקומען א גרויסע אסיפה וועגן חברת “מחזיקי הדת“‬ ‫אין לעמבערג‪ .‬מרן זי“ע האס אריינגעלייגט גרויסע כוחות אז די אסיפה זאל געלונגען‪,‬‬ ‫גלייכצייטיג האט ער אויך אריינגעלייגט אין דעם א געוואלד מיט געלט‪ .‬די אסיפה האט‬ ‫זיך פארצויגן עטליכע טעג ביז ס‘איז געקומען צו אן ענדע אין טאג פון כ“ג שבט‪ .‬האט מרן‬ ‫זי“ע דעמאלט געזאגט‪“ :‬איך האף אז דער טאג וועט פארבלייבן לזכרון ביז ביאת המשיח“‪.‬‬ ‫יאהרן שפעטער‪ ,‬אין יאהר תרנ“ד איז ער נסתלק געווארן אינעם דערמאנטן טאג כ“ג‬ ‫שבט‪ ,‬און ס‘איז מקוים געווארן זיינע ווערטער אז דער טאג וועט בלייבן לזכרון!‬

‫פארברענט דאס בילד‬ ‫ווען ס‘זענען פארגעקומען די וואלן צום רעגירונג‘ס פארלאמענט אין די געגענט פון‬ ‫לבוב (לעמבערג)‪ ,‬האט כ“ק מרן מהר“י זי“ע געהייסן שטימן אין די קומענדיגע לאנד‪-‬‬ ‫וואלן‪ ,‬פאר א געוויסן גראף אן אוהב ישראל‪ .‬און אז דער רב האט געהייסן האבן אלע‬ ‫געפאלגט און דער גראף איז ערוועהלט געווארן אלס א מיטגליד צום פארלאמענט‪ .‬א‬ ‫קורצע צייט דערנאך איז דער גראף געקומען קיין בעלזא‪ ,‬זיך צו באדאנקען פאר מרן זי“ע‬

‫‪H‬אלע פיש פונעם טייך זענען פארשוואונדן‪...‬‬

‫>>>>>>‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫י‬

‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬

‫כ"ק מרן מהר"י מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ"ג שבט תרנ"ד • קכ"ג שנים לפטירתו‬ ‫פאר שטיצן אים אין די וואלען‪ .‬ביי די געלעגענהייט האט דער גראף איינגעלאדענט מרן‬ ‫זי“ע ער זאל אים קומען באזוכן אין זיין נייעם געבויטן פאלאץ נישט ווייט פון די שטאט‬ ‫בעלזא‪ ,‬כדי צו קענען צוטיילן פאר מרן זי“ע דעם פארדינט‘ן כבוד און אלס אנערקענונג‬ ‫פון פריינדשאפט צווישן זיי‪.‬‬ ‫מרן זי“ע האט אנגענומען די איינלאדענונג און צו די באשטימטע צייט איז ער געקומען‬ ‫באזוכן דעם פריץ אין זיין נייעם פאלאץ‪ .‬דער פאלאץ איז געווען מאיעסטעטיש געבויעט‬ ‫און האט פארמאגט זיבעצין צימער‘ן‪ .‬איין צימער איז אריין אינעם אנדערן צימער ביז‬ ‫מ‘איז צוגעקומען צום לעצטן צימער‪ .‬דער פריץ האט גאר שיין אויפגענומען מרן זי“ע‬ ‫מיט זיינע באגלייטער‪ ,‬און זיי ארומגעוויזן דעם פאלאץ‪ .‬דערנאך האט ער געבעהטן ביי‬ ‫מרן זי“ע אז ער זאל קומען מיט אים אין זיין פריוואטן צימער ווייל ער האט א ספעציעלן‬ ‫געשאנק פאר אים‪ ,‬אלס אנערקענונג פאר די גוטסקייט וואס ער האט מיט אים געטוען‪.‬‬ ‫דער גראף האט געפירט מרן זי“ע דורך אלע זיבעצין הערליכע און אויגפארכאפענדע‬ ‫צימער‘ן וואס האט יעדן שטארק באגייסטערט ביז זיי זענען אנגעקומען צום לעצטן‬ ‫צימער‪ .‬דער צימער איז געווען ליידיג‪ ,‬נאר אין איין ווינקעל איז געווען שטארק באלויכטן‪,‬‬ ‫און דארט האט זיך אנטפלעקט א גאר קונסטליך ווערק‪ ,‬א געמאהלען בילד פון כ“ק‬ ‫מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע‪ ,‬וואס האט אויסגעזעהן ממש לעבעדיג‪ ,‬וואס דער פריץ האט‬ ‫געהאט באשטעלט ביי א קונסט מאהלער ער זאל אפמאהלען דאס געשטאלט פון מרן‬ ‫מהר“ש זי“ע‪.‬‬

‫הלברשטאם זצוק“ל‪ ,‬א זוהן פונעם “דברי יחזקאל“ פון שינאווע זצוק“ל‪ ,‬ווען אין שנת‬ ‫תרע“ד‪ ,‬ביי די ערשטע וועלט‘ס קריג‪ ,‬איז ארויס א געזעץ אין אונגארן‪ ,‬אז יעדער דארף‬ ‫ביי זיך האבן אן אינדענטיפיקאציע קארטל מיט זיין בילד‪ .‬האט דער סטראפקובער רב‬ ‫געשיקט א שליח צום באקאנטן שתדלן ר‘ קאפיל רייך און אים געבעהטן אז ער זאל‬ ‫פועל‘ן ביי די רעגירונג אז ער זאל נישט דארפן האבן א בילד אויף זיין קארטל‪ .‬ווען‬ ‫ר‘ קאפיל האט זיך פארזוימט דאס צו טוען‪ ,‬איז דער סטראפקובער רב צו אים אליין‬ ‫אריבער געגאנגען און אים נאכאמאהל געבעהטן ער זאל דאס ערלעדיגן פאר אים און ער‬ ‫האט אים דעמאלט דערציילט די אויבענדערמאנטע מעשה‪ ,‬און מיט דעם האט ער אים‬ ‫באוואויגן דאס צו ערלעידיגן אז ער איז פריי פון זיך צו לאזן פאטאגראפירן און האלטן‬ ‫דאס בילד ביי זיך‪.‬‬

‫רוח הקודש‬ ‫‪H‬געשיקט צום חתם סופר‘ס אן אייניקל‬ ‫אמאהל איז א איד געקומען אויפ‘ן ציון פון מרן מהר“י זי“ע און שטארק געוויינט אהן‬ ‫אויפהער‪ .‬ס‘איז געווען א גרויס וואונדער פאר די אידן וואס זענען דארט געשטאנען‬ ‫פארוואס דער איד רייסט איין וועלטן מער פון יעדן? זעעהנדיג זייער פארוואונדערונג האט‬ ‫ער זיי פארציילט אזוי‪ :‬אינגערהייט בין איך געווען א גרויסער עושר א מתנגד‪ .‬איך האב‬ ‫פארמאגט בראנפין ברענעריי און פראדוצירט פיינע בראנפין‪ .‬אויף די מאשין וואס האט‬ ‫געמאכט דעם בראנפין איז געווען א זייגער וואס האט געוויזן וויפוהל בראנפין מ‘האט‬ ‫געמאכט‪ ,‬כדי צו וויסן וויפוהל שטייער מ‘דארף באצאהלן פאר‘ן קייזר‪ .‬איך האב אבער‬ ‫אפגעטוען א שטיקל‪ ,‬און צוריק געדרייט די ווייזער‘ס פונעם זייגער‪ ,‬און אזוי אויסגענארט‬ ‫דעם שטייער באאמטער‪ ,‬וואס האט קאנטראלירט די ברענעריי‪ .‬אזוי איז דאס אנגעגאנגען‬ ‫א שטיק צייט‪ ,‬ביז דער באאמטער האט באמערקט אז עפעס שטימט נישט‪ ,‬און ער האט‬ ‫מיך געכאפט ביי די גניבה‪ .‬ער האט געמאכט אוף מיר א משפט‪ ,‬מ‘האט גלייך פארשלאסן‬ ‫די ברענעריי און פארזיגל‘ט די מאשין‪ ,‬ביז דער אורטייל וועט ארויסגעגעבן ווערן‪ .‬ווען‬ ‫מיין פרוי האט געזעהן אז ס‘טויג נישט‪ ,‬האט זי מיך דערקוטשעט אז איך זאל פאהרן‬ ‫קיין בעלזא‪“ .‬אלע פאהר‘ן אהין און ווערן געהאלפן“‪ ,‬האט זי געטענה‘ט‪“ ,‬זאל איך אויך‬ ‫פאהרן“‪ .‬בין איך געפאהרן קיין בעלזא צו מרן מהר“י זי“ע‪ ,‬און אים דערציילט די גאנצע‬ ‫געשיכטע‪.‬‬ ‫אבער מרן זי“ע האט מיר געזאגט‪ :‬איך קען דיר נישט העלפן נאר פאהר קיין אונגארין‬ ‫צו יענע שטאט‪ .‬דארט איז דא א רב אן אייניקל פונעם “חתם סופר“ זצוק“ל‪ ,‬און ער‬ ‫וועט דיר העלפן‪ .‬איך בין גלייך אהין געפאהרן און דערציילט דעם רב מיין געשיכטע‪ ,‬און‬ ‫אים געזאגט אז דער בעלזער רב האט מיר געזאגט אז ער קען מיר העלפן‪ .‬האט דער רב‬ ‫געלאכט‪“ ,‬דו ביזט געקומען מאכן שפאט פון מיר? איך בין דאך נישט א רבי‪[ ,‬וויל ער‬ ‫איז געווען א מתנגד] און זיכער האט דער בעלזער רב אייך געוואלט בלויז אפשטופן“‪.‬‬ ‫ס‘איז געווען ערב שבת און איך האב געוואלט זיין ביי דעם רב אויף שבת אבער ער איז‬ ‫נישט באשטאנען‪ ,‬זאגנ‘דיג מיר‪“ ,‬דו ביזט א פארמעגליכער מענטש און דו קענסט דיר‬ ‫ערלויבן צו דינגען אן אכסניא“‪ .‬בין איך ארייגעגאנגען צו די רעבעצין און איר געגעבן‬ ‫פינף רובל‪ ,‬און ביי איר געבעהטן צו פועל‘ן ביים רב צו קענען זיין דארט אויף שבת‪ .‬האט‬ ‫זי דאס געטוען פאר מיר‪ ,‬און זיך איינגעבעהטן ביי איר מאן‪ ,‬ביז ער האט צוגעשטימט‪,‬‬ ‫און איך בין פארבליבן אויף שבת ביים רב‪ .‬שבת בייטאג נאכ‘ן עסן די סעודה‪ ,‬האט דער‬ ‫גלח געשיקט רופן דעם רב אז ער זאל קומען צו אים‪ .‬ס‘איז דעם רב געווען א גרויס‬ ‫וואונדער ווייל ער האט בכלל נישט געהאט קיין געשעפטן מיט‘ן גלח‪ .‬אבער צוליעב‬ ‫דרכי שלו‘ איז ער געגאנגען צום גלח‪ .‬פרעגט אים דער גלח צו ער געדענקט מיט וועמען‬ ‫ער האט אינגערהייט געלערנט אין די שקאלע (גימנאזיא)? האט דער רב געענטפערט‪,‬‬ ‫אז ער געדענקט אסאך פון זיי! פרעגט אים דער גלח צו ער געדענקט איינעם וואס זיין‬ ‫נאמען איז אזוי און אזוי‪ .‬האט דער רב געענפערט “יענעם קען איך גאר גוט‪ “.‬האט דער‬ ‫גלח געזאגט‪ ,‬דאס איז מיין ברודער און ער געפונט זיך אצינד דא אין שטאט און ווען ער‬ ‫האט געהערט אז איר זענט דא דער רב‪ ,‬האט ער אייך שטארק געוואלט זעהן‪ .‬דער גלח‬ ‫האט גלייך געלאזט רופן זיין ברודער‪ ,‬און דער רב האט זיך געפרייט זיך צו טרעפן מיט‬ ‫אים‪ .‬און דער רב פרעגט אים‪ ,‬איך האב געלערנט און געווארן א רב ביי אידן‪ ,‬און צו וואס‬ ‫פאר א גרויסקייט ביזטו אנגעקומען‪ .‬האט אים דער גלח‘ס ברודער געענטפערט‪ :‬איך בין‬ ‫געווארן א גרויסער מיניסטער אויפ‘ן גאנצ‘ן ראיאן‪ .‬ווען דער רב האט דאס געהערט האט‬ ‫ער פארשטאנען‪ ,‬אז דאס איז געווען דער באדייט פונעם בעלזער רב וואס ער האט צו‬

‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע אין מארינבאד‬

‫מרן מהר“י זי“ע זעעהנ‘דיג פלוצלינג דאס “לעבעדיגע“ געשטאלט פונעם פאטער‪ ,‬איז‬ ‫געבליבן איבעראשט‪ ,‬און נישט געוואוסט וואס צו ענטפערן‪ .‬דער פריץ האט געשאנקען‬ ‫דאס בילד פאר מרן זי“ע און מיט גרויס פאראדע האט ער דאס אפגעשיקט מיט זיינע‬ ‫באדינער‪ ,‬אין זיין קעניגליכע קארעטע‪ ,‬צום הויז פון מרן זי“ע קיין בעלזא‪ .‬מרן זי“ע איז‬ ‫איצט געווען אין א גרויסע פארלעגענהייט‪ ,‬וואס טוהט מען מיט דעם בילד? ער האט דאך‬ ‫אזא זאך קיינמאהל נישט געזעהן ביי זיין הייליג‘ן טאט‘ן זי“ע‪ ,‬און פון די אנדערע זייט קען‬ ‫זיך דאך מאכן אז דער פריץ זאל אים קומען באזוכן‪ ,‬און זיך נאכפרעגן אויף זיין געשאנקען‬ ‫בילד‪ ,‬און וואס וועט ער דאן ערקלערן פאר‘ן פריץ? דער פריץ קען נאך ווערן אין צארן‬ ‫און ח“ו שלעכטס טוען‪ .‬ס‘האט מרן זי“ע שטארק געשטערט‪ ,‬און ער האט נישט געהאט‬ ‫קיין רוה‪ .‬ער האט געשפרייזט אין שטוב אהין און צוריק נישט וויסנדיג וואו אזוי מען‬ ‫קריכט ארויס פון דעם פלאנטער‪ .‬מרן זי“ע האט זיך אוועקגעזעצט און איינגעדרימעלט‪.‬‬ ‫ער חלומ‘ט וואו זיין הייליגער פאטער זי“ע קומט אים אין חלום און זאגט‪“ ,‬וואס איז דיין‬ ‫צווייפל? דו ווייסט אז איך האב נישט קיין רוה אויף יענע וועלט ווייל דא אונטן איז דא‬ ‫א בילד פון מיין געשטאלט‪ .‬איך האב ספעציעל אהין געברענגט דעם פריץ צו דיר אין‬ ‫שטאט ווייל איך האב געוואוסט אז ער האט אין זיין באזיץ א בילד פון מיר‪ ,‬און איך האב‬ ‫געזעהן דערצו אז דאס בילד זאל אנקומען צו דיר‪ .‬איך באפעהל דיר שוין דאס בילד צו‬ ‫פארברענען‪ ,‬און איך זאג דיר צו אז דער פריץ וועט אינגאנצן פארגעסן פונעם בילד“‪.‬‬ ‫מרן מהר“י זי“ע האט זיך אויפגעכאפט פונעם חלום און גלייך פארברענט דאס בילד אזוי‬ ‫ווי דער פאטער האט אים געהייסן‪ ,‬און דער פריץ האט פארגעסן און קיינמאהל נישט‬ ‫געפרעגט וועגן דעם בילד‪.‬‬ ‫די מעשה האט דערציילט דער סטראפקובער רב‪ ,‬הרה“ק רבי אברהם שלום‬ ‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫יא‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬

‫כ"ק מרן מהר"י מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ"ג שבט תרנ"ד • קכ"ג שנים לפטירתו‬ ‫ווען הרה“ח ר‘ געציל בערגער ע“ה איז געקומען צו כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע אין די שטאט‬ ‫ראצפערט‪ ,‬האט ער זיך פארגעשטעלט פאר מרן זי“ע אלס אן אייניקל פון הרה“ח ר‘‬ ‫יעקב יהושע בערגער ז“ל פון קיפישוואלא וואס איז נעבן טאפארוב‪[ ,‬באקאנט אלס רבי‬ ‫יהושעל‘ע קיפישוואלער] וואס איז געווען א בעלזער חסיד און ער געווען שטארק מקושר‬ ‫צו כ“ק מרן מהר“י זי“ע‪ .‬האט אים מרן מהרי“ד זי“ע געזאגט‪“ :‬איך האב געקענט דיין זיידן‬ ‫ר‘ יעקב יהושע‪ .‬ער האט פארמאגט אסאך “גיטער“‪ ,‬און ער האט זיך נישט פארלאזט אויף‬ ‫א היתר שטר מכירה‪ ,‬ער זאל קענען ארבעטן שבת“‪.‬‬

‫אים געשיקט דעם איד‪“ .‬אויב אזוי“‪—,‬רופט זיך אהן דער רב צום גלח‘ס ברודער‪“ ,‬בעהט‬ ‫איך דיך אז דו זאלסט מיר טוען א טובה‪ .‬און ער האט אים דערציילט די גאנצע געשיכטע‬ ‫פון דעם איד מיט‘ן משפט‪ .‬האט אים דער מיניסטער פארשפראכן אז אזוי ווי ס‘וועלן‬ ‫אנקומען די שריפטן פונעם געריכט וועט ער דאס אנולירן‪ .‬און אזוי איז געווען‪ .‬דער איד‬ ‫איז ארויס ריין פונעם פונעם משפט‪“ .‬דעריבער רייס איך איין וועלטן ביים ציון פון אזא‬ ‫הייליג‘ן צדיק“‪—,‬האט דער איד אויסגעפיהרט‪( .‬גן הדסים)‬

‫“סדנא דארעא חד הוא“‬ ‫אין שנת תרכ“ו נאכדעם וואס כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע האט חתונה געמאכט‬ ‫זיין עלטסטן זוהן הרה“ק רבי שמואל פון סקאהל זצוק“ל מיט די טאכטער פונעם “צמח‬ ‫צדיק“ פון וויזניץ זצוק“ל‪ ,‬האט זיך מרן זי“ע אפגעשטעלט‪ ,‬אויפ‘ן וועג צוריק אהיים‬ ‫אין די שטאט סיגוט‪ ,‬און דערנאך איז ער געווען צוויי שבתים אין די שטאט מונקאטש‪.‬‬ ‫אסאך אונגארישע אידן זענען דעמאלט געקומען און אפגעגעבן קוויטלעך פאר מרן זי“ע‪,‬‬ ‫[זיין אייניקל כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט זיך שפעטער אויסגעדריקט “פון דעמאלט אהן‬ ‫זענען אסאך אונגארישע אידן געקומען צו פארן קיין בעלזא“‪ ].‬צווישן די אידן וואס האבן‬ ‫געווארט אפצוגעבן א קוויטל איז געווען ר‘ שלמה יוסף קרא‪ ,‬א רייכער איד וואס האט‬ ‫געהאט א “זעגעריי“ פאבריק‪ ,‬ווי מען האט געשניטן האלץ פון די בוימער וואס מען האט‬ ‫אפגעזויגן אין די וועלדער נאנט צו מונקאטש‪ .‬אין די “זעגעריי“ האבן געארבעט גוים‬ ‫אויך אין שבת‪ ,‬מיט א היתר שטר מכירה‪( .‬עי‘ שו“ת דברי חיים בענין זה)‪ .‬ווען ר‘ שלמה‬ ‫יוסף האט אפגעגעבן זיין קוויטל‪ ,‬האט אים מרן זי“ע אויסגעפרעגט וועגן זיינע געשעפטן‬ ‫און פרנסה‪ .‬ווען ער האט דערציילט וועגן זיין “זעגעריי“ פאבריק‪ ,‬האט אים מרן זי“ע‬ ‫געפרעגט “און וואס איז וועגן שבת‪ ,‬צו רוהט דיין פאבריק אין שבת?“ האט ר‘ שלמה‬ ‫יוסף געענטפערט “מען ארבעט דארט שבת‪ ,‬אבער ער האט א היתר שטר מכירה לויט‘ן‬ ‫פסק פונעם צאנזער רב‪ ,‬און נישט ער‪ ,‬נאר א גוי באשעפטיגט די גוי‘אישע ארבייטער‪.‬‬ ‫מרן זי“ע האט נאכאמאהל אריינגעקוקט אינעם קוויטל און אים דערנאך געזאגט אזוי‪:‬‬ ‫“הגם איך צווייפל נישט חלילה אין דיין שטר מכירה ווייל ס‘איז זיכער געמאכט געווארן‬ ‫כדין‪ ,‬פונדעסטוועגן בעהט איך דיך‪ ,‬הער אויף צו ארבעטן אין שבת“‪ ,‬און מרן זי“ע האט‬ ‫אויסגעפיהרט‪“ ,‬מען קען דאך נישט וואוסן ‘סדנא דארעא חד הוא‘“—אלע ערד באדענ‘ס‬ ‫זענען דאך באהאפטן‪.‬‬ ‫כאטש די רייד פון מרן זי“ע‪ ,‬זענען ביי אים געווען א וואונדער פארוואס מרן זי“ע האט‬ ‫זיך ביי אים איינגעבעהטן ער זאל נישט צו ארבעטן אין שבת אפילו ער האט א שטר‬ ‫מכירה? אבער נאך א גרעסערע רעטעניש איז געווען די ווערטער וואס מרן זי“ע האט‬ ‫אים געזאגט‪“ ,‬סדנא דארעא חד הוא“‪ .‬ר‘ שלמה יוסף האט ערפיהלט די בקשה פון מרן‬ ‫זי“ע און געשלאסן זיין “זעגעריי“ פאבריק אין שבת‪ .‬פון דעמאלט זענען אסאך יאהרן‬ ‫פארלאפן‪ .‬ר‘ שלמה יוסף איז אסאך געפאהרן קיין בעלזא פון די ווייטע אונגארין‪ ,‬און ער‬ ‫איז געווען א חסיד וואס איז שטארק דבוק אין זיין רבי‘ן‪ .‬ביים לעצטן מאהל וואס ער איז‬ ‫געווען אין בעלזא איז ער ל“ע קראנק געווארן‪ ,‬און ער איז דארט נפטר געווארן‪ .‬מען האט‬ ‫אים קובר געווען אויף א בכבוד‘יגע פלאץ אויפ‘ן בית החיים נעבן די ציונים פון רבוה“ק‬ ‫מבעלזא‪ .‬ערשט דעמאלט האט מען פארשטאנען פארוואס מרן זי“ע האט געבעטן פון ר‘‬ ‫שלמה יוסף‪ ,‬בעת ער האט אים אפגעגעבן א קוויטל אין די שטאט מונקאטש‪ ,‬ווייל מרן‬ ‫זי“ע האט געזעהן ברוח קדשו אז ר‘ שלמה יוסף וועט דארפן ליגן אין די שטאט בעלזא‪,‬‬ ‫האט מרן זי“ע נישט געוואלט ליגן נעבן א איד וואס האט זיך פארלאזט אויף היתרים אין‬ ‫מכבד זיין דעם הייליג‘ן שבת‪ .‬מיט די אויבן דערמאנטע מעשה האט כ“ק מרן מהר“י זי“ע‬ ‫וואונדערליך ערקלערט די רש“י אויפ‘ן פסוק (כי תשא ל‪:‬לד) אך את שבתותי תשמרו‪...‬‬ ‫לדעת כי אני ה‘ מקדשכם‪ .‬זאגט רש“י‪“ :‬לדעת האומות בה כי אני ה‘ מקדישכם“—אז‬ ‫אויך די גוים זאלן וויסן כי אני ה‘ מקדישכם‪ .‬לכאורה וואס איז מיר אן אונטערשייד אז‬ ‫די גוים זאלן וויסן‪ .‬נאר בעוונותינו הרבים זענען ליידער דא מענטשן וואס זיי אליין היטן‬ ‫דעם שבת‪ ,‬אבער פאר זייערע גוי‘אישע משרתים הייסן זיי ארבעטן אין זייערע געשעפטן‬ ‫אין שבת‪ ,‬און די משרתים ווייסן נישט צו זייער בעל הבית היט שבת צו נישט‪ .‬אבער אויב‬ ‫די משרתים רוהען אויך אין שבת פון זייער ארבעט‪ ,‬ווייסן זיי באשטימט אז ס‘איז שבת‬ ‫אויף די וועלט‪ ,‬און מען טאר נישט ארבעטן פאר‘ן איד אין שבת‪ .‬דאס באטאנט רש“י‬ ‫“לדעת האומות בה כי אני ה‘ מקדישכם“—אז אויך די גוים זאלן וויסן אז ס‘איז שבת אויף‬ ‫די וועלט‪ ,‬און אז שבת איז א רוה טאג‪ ,‬און די גוים וואס ארבעטן ביי די אידן טאהרן אויך‬ ‫נישט ארבעטן אין שבת‪.‬‬

‫עבודת השם‬ ‫אויפגעציטערט פון גרויס פארכט‬ ‫ווען דער טארנאפאלער רב זצוק“ל‪ ,‬מח“ס “חבצלת השרון“‪ ,‬איז אינגערהייט געקומען‬ ‫דאס ערשטע מאהל קיין בעלזא צו מרן מהר“י זי“ע‪ ,‬און ער האט געהערט ווי מרן זי“ע‬ ‫דאווענט פאר‘ן עמוד‪ ,‬איז ער אזוי אויפגעפלאמט געווארן אז מ‘האט געזעהן אויף זיין‬ ‫געזיכט דעם טיעפן איינדרוק וואס דאס דאווענען האט אויף אים געמאכט‪ .‬איז צו אים‬ ‫צוגעגאנגען אן עלטערע חסיד‪ ,‬פון די חסידים פון מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬און זעעהענ‘דיג‬ ‫דאס התלהבות פונעם אינג‘ן עילוי‪ ,‬האט ער אים דערציילט אז אמאהל ווען מרן מהר“ש‬ ‫זי“ע האט אנגעהויבן געעעפענט זיין הייליג מויל צו זאגן ברכות השחר‪ ,‬איז הרה“ק רבי‬

‫די שטוב און גרויסע שטוב פון רבותנו הק‘‬

‫שלום קאמינקא אויפגעציטערט געווארן און זיין גאנצער קערפער האט זיך געטרייסעלט‬ ‫פון גרויס פארכט‪ .‬און ווען מרן מהר“ש זי“ע האט ווייטער געזאגט די ברכות האט דער‬ ‫קאמינקע רב געשריגן‪ :‬אוי‪ ,‬אוי!‪ ,‬און אנגעהאלטן די הענט אויפ‘ן קאפ פון גרויס פארכט‪.‬‬ ‫האט דער טארנאפאלער רב געפרעגט דעם אלטן חסיד‪ :‬איר זענט דעמאלט דארט‬ ‫געווען? האט יענער געענטפערט‪ :‬יא‪ ,‬איך האב דאס צוגעזעהן מיט מיינע אויגן! און ער‬ ‫האט נישט נאכגעלאזט‪ ,‬נאר ווייטער געפרעגט‪ :‬איהר זענט אויך אזוי אויפגעטרייסלט‬ ‫געווארן? האט יענער געענטפערט‪ :‬ניין! בין איך דען דער קאמינקא רב? אויב אזוי‪ ,‬האט‬ ‫דער טארנאפאלער רב אויסגעפיהרט‪ ,‬אויב דער קאמינקא רב וואלט געווען ביים היינטיג‘ן‬ ‫רב [מרן מהר“י זי“ע] וואלט ער אויך דערציטערט און אויפגעטרייסלט געווארן פונקט ווי‬ ‫דעמאלט!‬

‫הרהורי תשובה ביי שלש סעודות‬ ‫ווען דער קראסנער רב‪ ,‬הרה“צ רבי הלל ליכטנשטיין‪ ,‬איז געווען אין בעלזא אויף שב“ק‬ ‫פ‘ בחוקותי‪ ,‬איז ביי שלש סעודות געזיצן א גרויסער עולם פון תלמידי חכמים חשובים‪,‬‬ ‫און רבנים פון גאליציע און אונגארן‪ .‬אויך דער חוסטער רב‪ ,‬דער בעל “ערוגת הבושם“‬ ‫איז דארט געווען‪ .‬זיצנ‘דיג אזוי ביים טיש‪ ,‬נאך איידער מרן זי“ע איז אריינגעקומען‪ ,‬האבן‬ ‫פלוצלינג אלע געשפיהרט ווי ס‘כאפט זיי אהן א גרויס געפיהל פון תשובה‪ .‬און דער‬ ‫קראסנער רב האט דערציילט‪ ,‬אז ער האט זיך נישט געקענט איינהאלטן פון וויינען‪,‬‬ ‫ס‘האט פון אים פשוט אנגעהויבן צו גיסן טייכן טרערן‪ ,‬אז ער האט זיך געשעהמט פאר די‬ ‫אנדערע וואס זענען דארט געזיצן‪ .‬דערנאך זעהט ער ווי אלע פארזאמעלטע וויינען‪ ,‬און‬ ‫קיינער ווייסט נישט פארוואס‪ ...‬פלוצלינג איז מרן זי“ע אריינגעקומען צום טיש‪ ,‬זיך אוועק‬ ‫געזעצט און אנגעהויבן זאגן דברי תורה‪“ :‬אינגעלייט‪ ,‬תלמידי חכמים‪ ,‬מען לערנט גמרא‪,‬‬

‫‪H‬נישט זיך פארלאזט אויף א היתר מכירה אום שבת‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫יב‬

‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬


‫אֹצר‬ ‫ַמיין ַש ָּבת ָ‬

‫כ"ק מרן מהר"י מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ"ג שבט תרנ"ד • קכ"ג שנים לפטירתו‬ ‫תוספות‪ ,‬שלחן ערוך‪ ,‬מ‘איז מחדש חידושי תורה‪ ,‬מען פארענטפערט רמב“ם‘ס‪ ,‬אבער ווי און ער גיט דאס נישט צוריק בין איך אים נישט מוחל! ס‘האט זיך אבער קיינער נישט‬ ‫קען מען דעם “באר היטב“? און ער האט די ווערטער איבערגע‘חזר‘ט עטליכע מאהל מיט אנגערופן און מען האט נישט געטראפן די הושענות‪ .‬און אין יענעם יאהר איז מרן מהר“י‬ ‫א פלאם פייער‪“ .‬ווי קען מען דעם באר היטב! ווי קען מען דעם באר היטב!?“ דערנאך זי“ע ליידער נסתלק געווארן‪.‬‬ ‫האט מרן זי“ע ערקלערט זיינע ווערטער‪ :‬ס‘ווערט געברענגט אין באר היטב הל‘ תענית‪,‬‬ ‫דער דאקטאר גלויבט‪...‬‬ ‫אז אלעס וואס א איד טוהט‪ ,‬און די גאנצע תורה וואס ער לערענט ווען ער איז א רשע‪,‬‬ ‫כ“ק מרן מהר“י זי“ע איז צוויי מאהל געווען אין שפיטאל אין וויען‪ .‬דאס ערשטע‬ ‫פארמערט ער כוחות צו די קליפות ח“ו‪ .‬ביז ער טוהט תשובה און ער ציהט דאס ארויס פון מאהל אין שנת תר“נ‪ .‬און דאס צווייטע מאהל שנת תרנ“ד‪ ,‬אינעם לעצט‘ן יאהר פון‬ ‫די קליפה‪ ,‬און מרן זי“ע האט געזאגט אסאך מוסר רייד אויף וואס מען מאכט קאליע אויף זיין לעבן‪ ,‬ווען די דאקטורים האבן אים געהייסן זיך אפערירן‪ .‬אויפ‘ן וועג קיין וויען‬ ‫די וועלט‪ .‬און ווייטער געזאגט‪“ :‬וואס זאל מען טוען? זאל מען יא לערנען‪ ,‬גייט עס דאך צו האט זיך מרןצ זי“ע אפגעשטעלט אין צעשינוב ווי מ‘האט דעמאלט געקרוינט זיין‬ ‫די קליפות‪ ,‬זאל מען נישט לערנען איז דאך אויך נישט גוט‪ .‬איז נישטא קיין אנדערע עצה‪ ,‬איידעם הרה“ק רבי שמחה ישכר בער האלברשטם‪ ,‬דעם שינאווער רב‘ס זוהן‪ ,‬אלס‬ ‫נאר פריער תשובה צו טוען אויף די זינד און נאכדעם קען מען לערנען די תורה הקדושה!“ צעשינובער רב‪ .‬פון דארט איז ער ווייטער געפאהרן קיין יעריסלוב‪ .‬אינמיטן וועג האט‬ ‫דעמאלט האט מען ערשט פארשטאנען פארוואס ס‘האט יעדן געכאפט געדאנקען פון אים א גוי אפגעגאסן מיט וואסער‪ .‬מרן זי“ע האט געזעהן דערין א נישט גוטן צייכן‪ ,‬צו‬ ‫תשובה נאך איידער מרן זי“ע איז אריינגעקומען צום טיש‪ ,‬ווייל ער האט זיך דעמאלט פאהרן ווייטער קיין וויען‪ ,‬און ער האט געוואלט צוריק אהיימפארן‪ .‬אבער די מקורבים‬ ‫מסדר געווען זיינע דברי תורה‪ ,‬און די וואס זענען נאהנט צו אים האבן דאס מיט געפיהלט‪ .‬וואס האבן געוואוסט פון די גרויסע שמערצן וואס ער ליידט‪ ,‬האבן אים געזאגט אז ער‬

‫‪H‬שטיין ביי “לכה דודי“‬

‫כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט דערציילט אז ביים זיידן כ“ק מרן מהר“י זי“ע ווען מ‘האט‬ ‫געזינגען דעם פיוט “לכה דודי“ איז דער זיידע די גאנצע צייט געשטאנען אויף די פיס‪.‬‬ ‫אויף די עלטער צוליעב זיין שוואכן קערפער איז אים שווער געווען צו שטיין א לענגערע‬ ‫צייט‪ ,‬האט דער זיידע ז“ל באפוילן מען זאל נישט זינגען‪ ,‬נאר מ‘זאל זאגן די שטיקלעך‬

‫די מצבה פון כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע (דריטע פון רעכטס)‬

‫דארף נישט ווערן איבעראשט פון איין רשע‪ ,‬און זיי האבן אים צוגערעדט ער זאל יא‬ ‫שאד וואס מיין‬ ‫ווייטער פאהרן קיין וויען‪ .‬שפעטער האט מרן זי“ע זיך אויסגעדריקט‪“ :‬א ָ‬ ‫געטרייער חסיד רבי מרדכי פעלץ איז שוין נישטא (ער איז נפטר געווארן א קורצע צייט‬ ‫פריער)‪ .‬ער וואלט מיך נישט געלאזט בשום אופן פאהרן“‪.‬‬ ‫אינמיטן וועג האט מען זיך אפגעשטעלט אין אושפיצין‪ ,‬ווי ס‘איז זיך צונויף געקומען א‬ ‫גרויסער עולם אויף שבת קודש‪ .‬פון דארט איז מרן זי“ע געפאהרן קיין וויען‪ .‬פאר‘ן מאכן‬ ‫די אפעראציע האט מרן זי“ע געמאכט ספעציעלע צוגרייטונגן‪ ,‬געשריבן א צוואה און‬ ‫דאס געהייסן באהאלטן ביים ראווער רב‪ .‬ער האס זיך גע‘טובל‘ט אין מקוה און געזאגס‬ ‫וידוי‪ ,‬און נאכדעם זיך איבערגעגעבן אין די הענט פון די דאקטורים‪ .‬דער דאקטאר וואס‬ ‫האט אפערירט איז געווען א פרייער איד‪ ,‬האט אים מרן זי“ע געפרעגט צו ער גלויבט‬ ‫אין באשעפער? האט דער דאקטער געענטפערט אז עפעס גלויבט ער‪ ,‬אבער נישט אז‬ ‫משיח וועט קומען ווי אן ארימאן רייטענדיג אויף אן אייזל און ער וועט געוועלטיג‘ן‬ ‫אויף די גאנצע וועלט! האט מרן זי“ע אויפגעהויבן זיינע (לאנגע) אויגן ברעמען און‬ ‫אריינגעקוקט דעם דאקטאר אין פנים‪ .‬דעם דאקטער איז באפאלן אזא גרויסן ציטער אז‬ ‫דאס אפעריר‪-‬מעסער איז אים ארויס געפאלן פון די האנט אויף די ערד‪ ,‬און דער קלאנג‬ ‫האט זיך געהערט אינדרויסן‪ .‬מיט שרעק האט זיך דער דאקטער אנגערופן אז ער גלויבט‬ ‫שוין‪ .‬האט אים מרן זי“ע ווייטער געפרעגט אויב ער גלויבט שוין אז משיח וועט ווארפן‬ ‫א ציטער אויף יעדן איינעם און מחזיר זיין גאנץ כלל ישראל בתשובה שלימה? האט‬ ‫דער דאקטאר געזאגט אז ער גלויבט שוין‪ ,‬נאכדעם וואס ער האט שוין יעצט אזעלעכס‬ ‫געזעהן‪ ...‬די אפעראציע אין וויען איז געלונגען‪ ,‬אבער נאך עטליכע טעג האט זיך דער‬ ‫געזונט צושטאנד פון מרן זי“ע פארערגערט‪ .‬אין אלע שטעט אין גאליציע האט מען זיך‬ ‫צונויף געזאמעלט אין די בתי מדרשים מתפלל זיין פאר די רפואה פון מרן זי“ע‪.‬‬

‫פון “לכה דודי“ כדי נישט מאריך צו זיין‪ .‬און דער זיידע ז“ל האט ערקלערט‪ :‬וויבאלד דער‬ ‫מחבר ביים פארפאסן דעם פיוט “לכה דודי“‪ ,‬האט זיך אויסגענומען א תנאי אז מען זאל‬ ‫שטיין ביים זינגען דעם פיוט‪ ,‬דעריבער זאל מען דאס זאגן אהן צו זינגען און אזוי וועט מען‬ ‫מרן זי“ע האס געבעהטן מען זאל אים שוין זאפארט צוריק אהיימפיהרן קיין בעלזא‪,‬‬ ‫דודי“‪.‬‬ ‫נישט מאריך זיין‪ ,‬וועט ער קענען שטיין און אויספאלגן דעם תנאי פונעם בעל “לכה‬ ‫וואגן‪ .‬אבער אינמיטן וועג‪ ,‬איין‬ ‫און מ‘האט אים געפיהרט מיט די באהן אין א ספעציעלן ָ‬ ‫סטאציע נאך וויען אין “פלאריסדארף“‪ ,‬האט מרן זי“ע הויך געלייענט קריאת שמע‪ ,‬און‬ ‫די פטירה‬ ‫אויסגעהויכט זיין הייליגע נשמה אין אנוועזענד פון א מנין נאהנטע מענטשן‪ .‬עס איז‬ ‫געווען דינסטאג פ‘ משפטים כ“ג שבט‪ .‬דער צעהנטער איד אויף די באהן איז געווען‬ ‫פארלוירן די הושענות‬ ‫דער אויבנדערמאנטער דאקטאר‪ ,‬וואס האט שוין נישט אפגעלאזט מרן זי“ע‪ ,‬און ער איז‬ ‫כ“ק מרן מהר“י זי“ע פלעגט זיך פיהרן צו בענטשן אלע חסידים מוצאי יום הכיפורים‪ .‬מיטגעפאהרן קיין בעלזא ווי ער איז געווארן אן אמת‘ער בעל תשובה‪( .‬מרן זי“ע האט‬ ‫צעהן יאהר איידער ער איז נסתלק געווארן‪ ,‬האט מרן זי“ע אויפגעהערט צו בענטשן איעדן‪ ,‬ברוח קדשו געזעהן וואס ס‘וועט פאסירן און געוואלט אז ס‘זאלן זיך געפונען ביי יציאת‬ ‫און נאר געבענטשט זיינע קינדער‪ ,‬אייניקלעך און בני משפחה‪ .‬אין שנת תרנ“ד‪ ,‬אינעם נשמה א מנין עהרליכע אידן)‪.‬‬ ‫יאהר פון זיין פטירה‪ ,‬האט ער געזאגט‪ :‬איך האב חשק צו בענטשן אלעמען! איז די גאנצע‬ ‫במשך די גאנצע רייזע האט מען נישט דערציילט אז מרן זי“ע איז נסתלק געווארן‪,‬‬ ‫שטאט מיט אלע חסידים געקומען צו לויפן‪ ,‬ער האט ארויפגעלייגט זיינע הייליגע הענט ווייל ס‘איז געווען קעגן געזעץ צו פיהרן א נפטר פון איין שטאט צו די צווייטע אויף‬ ‫באהן‪ .‬פאר די אלע חסידים וואס זענען זיך אנגעלאפן ביי די באהן‬ ‫אויף יעדן‘ס קאפ און יעדן איינעם געבענטשט‪ .‬יענעם יאהר הושענא רבה האט מרן זי“ע א פאסאזשיר ַ‬ ‫פארלוירן זיין בינטל הושענות‪ .‬ער איז געווארן זייער דערציטערט דערפון‪ ,‬און געבעהטן סטאנציעס‪ ,‬האט מען געזאגט אז מרן זי“ע פיהלט נישס גוט און קען נישט צוקומען‬ ‫די משמשים מ‘זאל אויפזוכן די הושענות‪ .‬אין געציילטע מינוטן האט דאס גאנצע ביהמ“ד צום פענסטער‪ .‬זיין זוהן‪ ,‬כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬איז געשטאנען ביים פענסטער פון די‬ ‫באהן מען זאל גארנישט באמערקען‪ ,‬און ווען די באהן האט זיך דערנעהנטערט צו די‬ ‫אויסגעקוקט ווי א קאך קעסל‪ ,‬אלע האבן געזוכט דעם רב‘ס הושענות‪ ,‬אבער אומזיסט‪ַ ...‬‬ ‫מרן זי“ע האט געהייסן אויסרופן‪ :‬ווער ס‘וועט אים צוריק געבן די הושענות וועט ער בעלזער געגענט‪ ,‬האט ער ארויס געווינקען פונעם פענסטער פאר די חסידים‪ ,‬אז מען‬ ‫אים מכיר טובה זיין! מיט דעם אלעמען זענען די הושענות נישט אומגעקערט געווארן‪ .‬זאל זיך ארויפכאפן אויפ‘ן באהן און מיטפארן קיין בעלזא צו די לוי‘‪.‬‬ ‫איז מרן זי“ע אליין ארויף אויפ‘ן באלעמער זאגענדיג‪ :‬ווער ס‘וועט מיר צוריק געבן די‬ ‫זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל אמן‪.‬‬ ‫הושענות וועל איך אים מכיר טובה זיין בזה ובבא! אויב עמיצער האט דאס גענומען‬

‫מ‘פאהרט צוריק אהיים‬

‫פ‘ יתרו ‪ -‬תשע“ז‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫יג‬

‫אֹצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬


‫גליו‬

‫ת"ת תורה ויראה‬ ‫דרב"י מסאטמאר‬ ‫קרית יואל‬

‫תס"ו‬

‫בנשיאות כ"ק מר‬ ‫אדמו"ר שליט"א‬

‫פרשת יתרו‬ ‫שנת תשע"ז לפ"ק‬

‫בעזהשי"ת‬

‫ג' תתקסח( עס דערציילט אונזער רבי‬ ‫‪à"èéìù õðàâ éáö àáé÷ò 'ø ç"äøä‬‬

‫עמוק עמוק מי ימצאנו‬ ‫עס איז געווע אמאל ווע עס איז געווע א שמועס ביי ¯·‪χÂÈ È¯·„‰ ˜"‰È‬‬ ‫‪ ‰"‰ÏÊ‬איבער ‪ ,Ï"Ê Ô‡‚ ¯ÚÏÈÂÂ‬או דער רבי האט גערעדט מיט גרויס התרגשות‬ ‫איבער זיי גדלות‪ ,‬או ער האט זי אויסגעדרוקט "היה לו עשר ידות בחכמת הקבלה"‪.‬‬ ‫האט איינער פו די מקורבי געפרעגט "או דער תניא?"‪ ,‬האט דער רבי געזאגט‬ ‫"דער גר"א איז געווע זייער גרויס‪ ,‬אבער דער תניא‪ ,‬עמוק עמוק מי ימצאנו"‪) ...‬מפי‬ ‫התלמידי(‬

‫ג' תתקסט( עס דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪à"èéìù ïàîãòéøô ïäëä ìàåîù 'ø ç"äøä‬‬

‫ג' תתקעא( עס דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪á"åù à"èéìù õøàååù äîìù êìîéìà 'ø â"äøä‬‬ ‫‪÷"áùî‬‬

‫נישט נוצ די מאדערנע שפרא ‬ ‫דער ¯·‪ ‰"‰ÏÊ ‰˘Ó ͯ·‰ Ô¯Ó ˜"Î È‬האט אלס מרחק געווע די היינטיגע‬ ‫מאדערנע אויסדרוק וואס ווערט באנוצט‪ ,‬כאטש עס איז נישט געווע ממש‬ ‫העברעאיש ה"י‪ ,‬אזוי ווי אמאליגע ערליכע איד וואס האב נישט סובל געווע יעדע‬ ‫נייע זא שפירנדיג אז עס ברענגט מיט א גייסט פו היינטיגקייט או מאדערנקייט‪.‬‬ ‫עס איז געווע אמאל ווע דער רבי האט מעיי געווע אי א ניי געדרוקט ספר פו ‬ ‫איינע פו די תלמידי בעש"ט הק' זי"ע‪ ,‬וואס האט געהאט א הקדמה מיט תולדות‬ ‫המחבר‪ ,‬ווייזט מיר דער רבי ווי עס שטייט אי די הקדמה "שימש כאב"ד בעיר"‪ ...‬או ‬ ‫דער רבי האט געפרעגט מיט פארדרוס "וואס מיינט דאס כאב"ד?! ער איז נאר געווע ‬ ‫אזוי ווי א רב‪ ,‬ער איז דא געווע דער רב‪ ,‬וואס איז דער כ' הדמיו ?!"‪) .‬אהר הכה ‬ ‫פריעדמא ‪ ,‬יחיאל שלמה הכה פריעדמא (‬

‫ג' תתקע( עס דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪÷"äáéùéá î"øå íééç éøáã ã"îäéá áø à"èéìù øòâøòáðééèù éåìä íåìù äçîù 'ø â"äøä‬‬

‫מ'דאר קענע גיי אי א מלחמה עד הסו‬ ‫אי האב געהערט פו ‪ Ï"Ê ÈÊ΢‡ ÔÓÏÊ Ï‡ÂÈ '¯ ˆ"‰¯‰‬אז ער האט געוואוינט‬ ‫אי אר‪ #‬ישראל בשנת תשל"ג לפ"ק‪ ,‬או ער פלעגט מזמ לזמ אריינגיי צו ‪ˆ"‰¯‰‬‬ ‫‪ ,Ï"Ê Ô‚È·ÏÚȈ‡˜ Ô¯‰‡ È·¯ '‰ ˙ÂÓÁÏÓ ÌÁÂÏ‬האט אי רבי אהר דערציילט אז ער‬ ‫פלעגט פאר צו חזו איש ז"ל קיי בני ברק‪ ,‬אי יענע יאר נא איידער ער איז געווע ‬ ‫מפורס או נא איידער מ'האט געוואוסט פו אי‪ ,‬או ער פלעגט אי דערצייל ‬ ‫איבער אלעס וואס טוט זי ביי די העדה החרדית או נטורי קרתא‪.‬‬ ‫האט אי דער חזו איש אמאל געזאגט "א מענטש גייט אי געשעפט או וויל‬ ‫קויפ סחורה פאר א בגד‪ ,‬קע ער קויפ א גאנצע מעטער או ער קע אוי קויפ א‬ ‫האלבע‪ ,‬אזוי אוי ביי אידישקייט זענע דא וואס קויפ אלע מדריגות‪ ,‬או עס זענע ‬ ‫דא מענטש וואס זייער אידישקייט איז למחצה לשליש ולרביע‪ ,‬די עדה החרדית דאס‬ ‫איז די ‪ 100‬פראצענטיגע אידישקייט"‪.‬‬ ‫האט רבי אהר געפרעגט דע חזו איש "אויב דאס איז די מיינונג פונע חזו"א‪,‬‬ ‫פארוואס גייט ער נישט ארויס זאג דאס ברבי‪ ,‬או געב אפענע שטיצע פאר די העדה‬ ‫החרדית?"‪.‬‬ ‫האט דער חזו"א געזאגט "כ'וועל איי דערצייל ‪ ,‬אי האב געוואוינט אי ווילנא‬ ‫דארט איז געווע דער רב ‪ ,Ï"Ê È˜ÒÚÊ„‡¯‚ ¯ÊÂÚ ÌÈÈÁ È·¯ Ô‡‚‰‬או אי האב אי‬ ‫צוגעהאלפ מיט וואס עס איז שיי געווע ‪ ,‬דארט איז געווע א פירצה עס זענע ‬ ‫געווע מלמדי וואס זענע געווע אנגעשטעקט מיט השכלה או קאמוניז‪ ,‬או זיי‬ ‫האב נא געלערנט מיט קינדער חומש מיט גמרא האבנדיג דיעות נפסדות וואס איז‬ ‫געווע זייער שעדלי‪ .‬נאכדע וואס מ'האט מעיי געווע בכובד ראש האט מע ‬ ‫מחליט געווע או געמאכט א תקנה אז קיינער זאל נישט נעמע קיי פריוואטער מלמד‬ ‫נאר ווער סהאט א תעודה פו 'וועד הקהילה'‪ ,‬אזוי אז עס זאל קענע זיי א שטיקל‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫קאנטראל אוי& די מלמדי‪.‬‬ ‫ווע די תקנה איז ארויס אי די שטאט איז געוואר א גרויסע בהלה או טומל‪,‬‬ ‫וועמע גיט מע יא וועמע נישט‪ ,‬מענטש האב פארפירט או געלייגט דרוק אוי& די‬ ‫רבני‪ ,‬או די תקנה איז דורכעגעפאל פשוט ווייל עס איז נישט געווע גענוג כח זי‬ ‫צו שלאג מיט ציבור‪.‬‬ ‫האט דער חזו"א אויסגעפירט "דעמאלטס האב אי מחליט געווע ‪ ,‬אז מ'גייט‬ ‫אריי אי א מלחמה דאר& מע קענע גיי עד הסו&‪ ,‬ווי איידער גיי אי א מלחמה‬ ‫מיט רבי או נאכדע נישט אויסהאלט דע דרוק או צוריק ציעה ‪ ,‬דאס קע אי‬ ‫נישט‪ ,‬ממילא הייב אי נישט א מיט אזא מלחמה"‪) ...‬גרשו ווייסמא (‬

‫פו בלוי צו ווייס‪...‬‬ ‫ווע דער ¯·‪ Ï"Ê È"¯·„‰ Ô¯Ó È‬איז געווע אי ירושלי תש"ו האט ער זי‬ ‫באגעגענט מיט ¯·‪ Ï"Ê ÈÂÏ· ‰˘Ó È‬פו די מנהיגי פו אגו"י‪ ,‬מיט וועמע ער האט זי‬ ‫שוי געהאט געטראפ ביי זיי ערשטע באזו בשנת תרצ"ב‪ ,‬נאר במש די יאר האט‬ ‫די אגודה געהאט א שטארקע ירידה‪ ,‬או אי יענע יאר נא די מלחמה האב זיי שוי ‬ ‫ליידער געהאט נגיעות לטובת א מדינה ה"י‪.‬‬ ‫האט אי דער רבי געזאגט בדר צחות "כ'האב איי מתחילה נישט דערקענט‪,‬‬ ‫דעמאלטס זענט איר נא געווע יונגער"‪ ...‬האט ר' משה געזאגט "כ'בי עלטער‬ ‫געוואר "‪ ,‬האט דער רבי געזאגט "אי מיי נישט דוקא די בארד‪ ,‬נאר איר זענט געווע ‬ ‫'בלויא' או יעצט זענט איר 'ווייס'‪) "...‬דער רבי האט דא געווערטלט אוי& א איידעל אופ איבער שייכות‬ ‫פו די אגודה צו ציוני'ז וואס האט סימבאליזירט מיט בלוי או ווייס פא (‪) .‬מרדכי שווארט‪(#‬‬

‫ג' תתקעב( עס האט דערציילט אונזער עלטער זיידע ‪ -‬עלטער פעטער‬ ‫‪ ä"ò ùèéååà÷øòá ïäëä ùøòä ïéîéðá 'ø ç"äøä‬מנהל בית רחל‬

‫כ'ל ב'איה ל'א י'שובו‬ ‫אי יאר תשכ"ז נא די ‪ 6‬טאגיגע מלחמה אי אר‪ #‬ישראל‪ ,‬איז געווע גאר‬ ‫שווערע טעג פאר ¯·‪ ,Ú"ÈÊ Ï‡ÂÈ È¯·„ ÏÚ· ˜"‰È‬יענע זומער האט דער רבי געשריב ‬ ‫דע "על הגאולה ועל התמורה" וואס איז דא צושפרייט געוואר אי די גאנצע‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫אינמיט זומער ה' עקב בי אי געווע ביי רבי' אי שערא ספרינגס‪ ,‬האט דער‬ ‫רבי מיר געזאגט מיט ווייטאג "אי האב געזע דע זומער אז אפילו ביי די גאר‬ ‫היימישע חשוב'ע איד איז דא אזעלכע וואס ווייס נישט או פארשטייע נישט וואס‬ ‫מע מעג או וואס מע טאר נישט רעד אדער שרייב ‪ ,‬האב אי באשלאס אז אי בית‬ ‫רחל קע מע נישט נעמע קיי שו ספר פו קיינע פונדערויס ‪ ,‬נאר וואס מע מאכט‬ ‫אליי ‪ ,‬מע קע מער נישט געטרויע קיינע"‪.‬‬ ‫עס זענע נא דעמאלטס כמעט נישט געווע קיי אייגענע ספרי אדער ביכער‪,‬‬ ‫נאר די 'אני מאמי ' או די 'כולל עניני'‪ ,‬די עטליכע זאכ וואס דער רבי האט מיר שוי ‬ ‫פריער געהייס מאכ ‪ ,‬מיר שטייע יעצט אי א זמ ווע אי עטליכע וואכ ארו הייבט‬ ‫זי א די נייע 'שול יאר' או מע קע נישט נעמע קיי שו ספר פו דער פרעמד‪,‬‬ ‫ווייל דער רבי הייסט יעצט אז מע זאל גארנישט נעמע פו קיינע‪ ,‬אי האב נישט‬ ‫געוויסט וואס צו טו ‪.‬‬ ‫האב אי געפרעגט דע רבי' "וואס זאל מע טו ?" זאגט דער רבי "מע זאל‬ ‫מאכ אייגענע ספרי"‪ ,‬פרעג אי דע רבי' "ווער זאל דאס מאכ ?" זאגט מיר דער‬ ‫רבי‪" ,‬דו מיט נא אפאר איד ‪ ,‬מ'וועט זי אביסל פלאג "‪ ,‬אי האב דא געוואוסט אז‬ ‫דאס איז א שווערע ארבעט פו לאנגע וואכ ביז עס ווערט עפעס פערטיג‪ ,‬האב אי‬ ‫געפרעגט דע רבי' וואס זאל מע טו דערווייל ביז עס וועט זיי גרייט‪ ,‬זאגט דער רבי‬ ‫"וועט מע זי באגיי א דע"‪.‬‬ ‫געווענלי ביי אזעלכע שמועס האט דער רבי אל‪ #‬געוואלט אויסשמועס די‬


‫צדדי או הער וואס אי האב צו זאג ‪ ,‬האב אי געזאגט פאר רבי' ‪ ,‬אז מע קע זי‬ ‫נישט באגיי א דע‪ ,‬אי די תלמוד תורה האב די מלמדי א חומש‪ ,‬א גמרא‪ ,‬דע‬ ‫שולח ערו‪ ,‬מוסר ספרי‪ ,‬חסיד'ישע ספרי‪ ,‬ראשוני או אחרוני‪ ,‬עס איז אלעמאל‬ ‫דא וואס צו לערנע ‪ ,‬אבער ביי די מיידלע איז דאס נישט דא‪ ,‬או מע דאר& האב ‬ ‫וואס צו לערנע מיט זיי‪ ,‬האט דער רבי זי אנגערופ מיט א שארפקייט "אויב מ'קע ‬ ‫נישט שפארט מע צו דע בית רחל!! אי וויל נישט אז מע זאל לערנע אי מיי בית‬ ‫רחל זאכ וואס מע טאר נישט!"‬ ‫פארשטייט זי אז מע האט זי פעסט אריינגעלייגט אי די ארבעט‪ ,‬מע האט זי‬ ‫אנפאנג שטארק געפלאגט‪ ,‬או צוביסלע האט מע ארויסגעגעב אייגענע ביכער וואס‬ ‫מע האט רואיג געקענט נוצ ‪ ,‬שפעטער איז שוי גרינגער געווע ‪ ,‬או מיט רבי'נס כח‬ ‫האט מע טאקע מצליח געווע צו ארויסגעב גאר געלונגענע ביכער‪ ,‬או מע האט‬ ‫נישט געדארפט צוקומע צו דער פרעמד‪ ,‬מע האט געקענט לערנע אי דע נאר‬ ‫גלאט כשר‪ ,‬או ב"ה היינט זענע שוי דא טויזענטער קינדער איבער די וועלט וואס‬ ‫וויל לערנע נאר אידיש או נישט קיי ציונות‪ ,‬או מע איז זיי מחנ אוי& דע אופ ‬ ‫על טהרת הקודש‪) .‬ארי' לייבוש גלאנ‪ ,#‬ישעי' גדלי' גאנדל‪ ,‬שמואל דוד גאנדל‪ ,‬משה ישעי' שפיטצער‪ ,‬משה‬ ‫שפיטצער‪ ,‬מענדל שפיטצער‪ ,‬ישעי' מנח שפיטצער‪ ,‬משה ישעי' עקשטיי ‪ ,‬הערשל עקשטיי (‬

‫ג' תתקעג( עס דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪å"éä ãìàååðéøâ 'éøà òùåé 'ø ç"äøä‬‬

‫והלכה כבית הילל‬ ‫אי האב געהערט פו הרה"ח ר' וואל& שפיצער ע"ה‪ ,‬ער האט געהערט פו ‬ ‫הרה"ח ר' יחזקאל פריעדמא ע"ה פו בעסערמי ‪ ,‬אז ‪¯ÚÈÈӇχ˜ ÏÏȉ È·¯ ˜"‰‚‰‬‬ ‫‪ Ï"Ê‬איז געווע אוי& שבת אי די שטאט האדהאז‪ .‬זונטאג איז ער אריבערגעפאר קיי ‬ ‫האדהאז האט ער מיטגעהאלט ווי רבי הילל האט פאררופ א דרשה אי ביהמ"ד‬ ‫אנשי נשי וט&‪ ,‬די ווייבער שוהל איז געווע פול געפאקט או ער האט זייער‬ ‫פארפירט וועג די פירצה פו שייטלע‪ ,‬או ער האט מברר געווע אז עס איז אסור‬ ‫עפ"י הלכה צו גיי דערמיט‪.‬‬ ‫עס איז געוואר א גרויס התעוררות אי ביהמ"ד‪ ,‬אזוי ווייט אז נא די דרשה האב ‬ ‫די נשי צדקניות אראפגעווארפ די שייטלע פו ווייבער שוהל‪ ,‬או זי מקבל געווע ‬ ‫מער נישט צו גיי דערמיט‪.‬‬ ‫מיי טאטנס טאטע האט געהייס רבי משה יעקב ב רבי משה יעקב‪ ,‬ער האט‬ ‫געהאט א שוועסטער אסתר‪ ,‬וואס זי איז געווע א באבע פאר מיי מאמע ע"ה‪ ,‬זי איז‬ ‫געווע א יתומה ל"ע אלס קינד‪ ,‬או זי איז איינגעשטאנע ביי איינע פו די משפחה‪,‬‬ ‫או יענער האט איר געברענגט צו רבי הילל קאלאמייער אז ער זאל איר בענטש ‪.‬‬ ‫האט איר רבי הילל געפרעגט "זאג מיר מיי טאכטער‪ ,‬ווי אזוי קעמסטו שבת די‬ ‫האר?"‪ ,‬האט זי געזאגט "אי האב א עקסטערע שבת בערשטעלע )וואס רייסט נישט קיי ‬ ‫האר(‪ ,‬אי קע נישט די האר"‪ ,‬דעמאלטס האט ער געזאגט "קו מיי קינד כ'וועל דיר‬ ‫בענטש ‪ ,‬לאנג זאלסטו לעב "‪ ...‬זי האט טאקע זוכה געווע צו אריכות ימי‪ .‬זי"ע‪.‬‬ ‫)אליקי יודא גרינוואלד‪ ,‬משה יעקב גרינוואלד(‬

‫ג' תתקעד( עס דערציילט מיי טאטע‬ ‫‪å"éä øòâøòáãìàâ ìàåé 'ø ç"äøä‬‬

‫הדר ילכו בה‬ ‫שב"ק פרשת יתרו שנת תש"ס האט ‪ ‡"ËÈÏ˘ ÂÈ·¯ ˜"Î‬געוויילט אי אנטווערפ ‬ ‫אוי& א שבת התוועדות מיט אנ"ש‪ ,‬פרייטאג צו נאכטס נאכ טיש אויפ וועג אהיי‪,‬‬ ‫האט זי די רבי אנגעשטויס אי א לא אוי& דער ערד או איז אראפגעפאל ‪ ,‬למעשה‬ ‫האט ב"ה גארנישט פאסירט עפעס ערנסט‪ .‬שבת צופרי ביי די דרשה פאר ליינע ‪ ,‬האט‬ ‫דער רבי זי געשטעלט אויפ פסוק‪:‬‬ ‫"והזהרתה אתה את החוקי ואת התורות והודעת לה את הדר ילכו בה ואת‬ ‫המעשה אשר יעשו "‪ .‬האט דער רבי געזאגט‪ ,‬דער פסוק איז א רמז פו חיזוק פאר א‬ ‫יעד איד‪ ,‬אויב ס'פאסירט אמאל דער יצר הרע שטארקט זי אוי& אי או ער פאלט‬ ‫חלילה דור‪ ,‬זאל ער זי נישט מייאש זיי ‪ ,‬ווייל אזוי ווי ווע א מענטש פאלט אמאל‬ ‫אוי& דער ערד‪ ,‬וועט ער נישט בלייב ליג ‪ ,‬נאר ער שטעלט זי אוי& או גייט ווייטער‪,‬‬ ‫אזוי אוי אפילו אויב מ'איז חלילה דורכגעפאל ‪ ,‬בלייבט מע נישט ליג ‪ ,‬נאר מ'גייט‬ ‫ווייטער או מ'שטארקט זי אוי& אלע שטערונגע "‪.‬‬ ‫או דאס זאגט דער פסוק "והזהרת אתה את החוקי ואת התורות"‪ ,‬משה רבינו‬ ‫זאל לערנע אידישע קינדער‪" ,‬והודעת לה את הדר" ילכו בה"‪ ,‬אויסלערנע ווי אזוי‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫מ'גייט א וועג‪ ,‬אזוי ווי ווע א מענטש גייט אויפ וועג אפילו ער פאלט בלייבט ער‬ ‫נישט דארט נאר ער גייט ווייטער‪ ,‬אזוי אוי ביי עבודת ה'‪ ,‬אפילו מ'פאלט אמאל דור‪,‬‬ ‫הייבט מע זי אוי& או מ'גייט ווייטער‪.‬‬ ‫שפעטער ווע מ'האט דערציילט די מעשה פאר רבי ז"ל מר ה·¯‪ ,‰˘Ó Í‬האט‬ ‫זי די רבי אויסגעדרוקט 'שבע יפול צדיק וק'‪) .‬ליפא גאלדבערגער(‬ ‫ג' תתקעה( עס דערציילט אונזער זיידע‬ ‫‪å"éä ñééåå óñåé 'ø ç"äøä‬‬

‫אלעס אוועק געטיילט‬ ‫בשנת תרצ"ט איז ¯·‪ Ú"ÈÊ Ï‡ÂÈ È¯·„‰ Ô¯Ó ˜"‰È‬געפאר אוי& שב"ק פ' יתרו צו‬ ‫די שטאט האלמי ‪ ,‬כדי צו העלפ לינדער די גרויסע חובות וואס ער האט זי‬ ‫אנגעזאמלט פו אלע צדקות וואס ער האט אוועק געטיילט )אזוי ווי עס איז געווע דער סדר אי ‬ ‫מש פו יאר איז דער רבי געפאר צו אסא שטעטלע אוי& שבתי‪ ,‬או אזוי האט זי געדעקט די גרויסע הוצאות פו די‬ ‫צדקות(‪.‬‬

‫די אכסניא איז געווע ביי משפחת גאטליעב‪ ,‬אייניקלע פו הגה"צ ר' שמעו ז"ל‬ ‫וועלכער איז געווע דומ"‪ #‬פו די שטאט )נפטר ט"ז אדר תרס"ו(‪ ,‬אונזער זיידע הרה"ח ר'‬ ‫קלמ ווייס ע"ה איז געווע א איידע פו ר' משה ע"ה‪ ,‬דער זו פונע דיי ‪.‬‬ ‫נא שב"ק ווע דער רבי איז צוריק אנגעקומע אהיי קיי סאטמאר‪ ,‬איז ער‬ ‫געווע א גרעסערער בעל חוב ווי פריער‪ ,‬ווייל ער האט דאס געלט פארטיילט פאר‬ ‫צדקה אונטערוועגנס‪ ,‬או נא אנגעבארגט פרישע געלטער‪ .‬מיי זיידע ר' קלמ ע"ה‬ ‫איז אריבער געפאר קיי האלמי )היינט א וועג פו א האלבע שעה( או פארגעהאלט זיינע‬ ‫שוואגערס‪ ,‬היתכ מ'האט אוועקגעלאזט דע רב מיט חובות? האב זיי געענטפערט‬ ‫'ער זאל זיי גלייב ‪ ,‬אז ווע דער רבי איז אריי געטרעט צו זיי אי הויז‪ ,‬האב זיי אראפ‬ ‫געלייגט פאר אי דאס גאנצע געלט וואס ער האט זי גענויטיגט‪ ,‬או במש פו די‬ ‫גאנצע ווא זענע אסא מענטש אריי געגאנגע בקו"פ צו געזעגענע ‪ ,‬או ווי ס'זעט‬ ‫אויס האט ער מער געטיילט ווי באקומע ‪ ,‬אזוי ווי ס'האט אסא מאל פאסירט‪....‬‬ ‫)געהערט פו מיי פעטער הרה"ח ר' דוד מאיר ווייס ע"ה‪ ,‬א זו פו ר' קלמ ע"ה(‪ .‬די תורה פו פ' יתרו תרצ"ט איז‬ ‫געדרוקט אי דברי יואל(‪) .‬מרדכי אהר בערגער‪ ,‬יעקב משה רובינשטיי ‪ ,‬ארי' קאה ‪ ,‬מרדכי אהר ווייס(‬

‫ג' תתקעו( עס דערציילט מיי טאטע‬ ‫‪å"éä êàøá ö"øá ìàåé 'ø ç"äøä‬‬

‫א עונש פאר אראפלייג דאס תהלימ'ל‬ ‫אונזער פעטער ‪) È¢‡˜ „"·‡ Ï"ˆÊ ͇¯· χ˘ È·¯ ˜"‰‚‰‬יארצייט כ"ו שבט( זיי ‬ ‫מוטער הצדיקת מרת ליבא ע"ה )איינע פו די ספרי פו קאשויער רב אוי& סוגיות הש"ס האט ער א נאמע ‬ ‫געגעב 'ליבא בעי' נא זיי מוטער ע"ה( איז געווע א טאכטער פונע שוראנער רב בעל דר‬ ‫ימ"ה ז"ל‪ ,‬זי איז געבליב א אלמנה פו איר מא ‪ ,‬האט זי מחליט געווע צו פאר קיי ‬ ‫אר‪ #‬ישראל או זי דארט אויסלעב די יאר ‪.‬‬ ‫זי איז געווע א גרויסע צדיקת‪ ,‬אלס פרנסה האט זי דארט גערוימט א ביהמ"ד‪ ,‬או ‬ ‫זי האט דארט געהאט דערנעב א צימערל וואס זי האט דארט געוואוינט אליי ‪ .‬זי‬ ‫פלעגט כסדר שרייב מוסר בריוו פאר די קינדער‪ ,‬מלא תוכ מוסר יראת שמי‪ ,‬די‬ ‫קינדער האב געהאלט די בריוו או דאס כסדר איבערגעליינט‪ ,‬או דאס איז געווע ‬ ‫אוועקגעלייגט ביז די צייט פו די מלחמה‪) .‬זי פלעגט אוי שרייב בריוו צו איר פלומעניק אונזער זיידע‬ ‫דער נירמאדער רב רבי שמואל ברא ז"ל‪ ,‬די מוטער פונע נירמאדער רב מרת קלערל ע"ה איז געווע איר שוועסטער‪ .‬אי ‬ ‫איינע פו די בריוו וואס דער נירמאדער רב שרייבט צו קאשויער רב שרייבט ער אז 'ער האט באקומע א בריוו פו זיי ‬ ‫מאמע‪ ,‬וואס איז פול מיט מוסר ויראת שמי‪ ,‬או ווער עס ליינט דאס קע נישט גלייב אז א אשה האט דאס געשריב '(‪.‬‬

‫לעצטענס איז אפיר גענומע איינע פו די בריוו וואס זי האט געשריב פאר זו ‬ ‫דער קאשויער רב‪ ,‬דארט מעלדט זי וואס עס האט פאסירט ביי איר‪ ,‬אז עס איז‬ ‫אנגעקומע א צייטונג פו בודאפעסט או זי איז געווע נייגעריג וואס עס איז נייעס אי ‬ ‫אונגאר ‪ ,‬היות זי האט געהאלט אינמיט תהילי זאג האט זי פארמאכט דאס‬ ‫תהילימ'ל או זי האט געליינט די צייטונג‪ ,‬זי האט זי אזוי פארליינט ביז ווע עס איז‬ ‫געקומע די צייט פו תפילת מנחה איז זי שנעל געלאפ אי שוהל צו דאווענע ‪.‬‬ ‫אויפ וועג איז איר קעג געלאפ א גרויסער שווארצער הונט וואס איז איר‬ ‫באפאל ‪ ,‬או זי האט געהאט א גרויס פחד דערפו ‪ ,‬אבער ב"ה דער הונט איז‬ ‫אנטלאפ או איר אפגעלאזט‪ .‬שרייבט זי אז זי האט דאס אנגענומע אלס עונש פאר ‬ ‫אראפלייג דאס תהלימ'ל או נעמע א צייטונג‪ ,‬האט זי זי מקבל געווע אז זי וועט‬ ‫מער נישט נעמע קיי צייטונג אי די האנט בכלל‪) .‬חניי' יו"ט ליפא ברא(‬


‫דברי תורה וחסידות ועניני מוסר מלוקטי מספרי רבותינו הקדושי מאורי הדורות זי"ע‬ ‫יוצא לאור מדי שבוע בשבוע וליומא דפגרא להתענג בתענוג רוחני במילי דחדוותא‬

‫פרשת יתרו תשע"ז לפ"ק ‪ -‬כיתה ו'‬ ‫בעזהשי"ת‬

‫לע"נ מו"ה אברה ב"ר משה זאב ז"ל )ראזענבערג( ‪ -‬נפטר ב' מנח אב תשע"ה לפ"ק‬

‫ֶהיֵה אתה לע מוּל האלקי‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי ר' זושא‬ ‫זי"ע האט אמאל געזע א‬ ‫קינד גיי אויפ' גאס‪ ,‬האט‬ ‫ער אי געפרעגט‪ ,‬וואו‬ ‫גייסטו‪ ,‬האט אי דאס קינד געענטפערט‪ ,‬אי גיי אי חדר‪,‬‬ ‫האט אי רבי ר' זושא געפרעגט‪ ,‬וואס גייסטו דארט טוע‪,‬‬ ‫האט דאס קינד געענטפערט‪ ,‬אי גיי דאווענע‪ ,‬או‬ ‫לערנע די הייליגע תורה‪.‬‬ ‫האט אי דער רבי ר' זושא געפרעגט‪ ,‬פארוואס לוינט זי‬ ‫צו גיי אי חדר‪ ,‬מ'דאר דא לערנע א גאנצ טאג‪ ,‬או‬ ‫מ'דאר קענע אלעס וואס מ'לערנט‪ ,‬לוינט זי דע נישט‬ ‫ענדערש צו גיי שפיל‪.‬‬ ‫דאס קינד ‪ -‬וואס האט נישט געוואוסט אז דאס איז דער‬ ‫הייליגער רבי ר' זושא ‪ -‬האט הויע געענטפערט‪ ,‬אוי‬ ‫וואס דע בי אי באשאפ געוואר‪ ,‬אויב נישט צו לערנע‬ ‫או דאווענע‪ ,‬בי אי דע באשאפ געוואר זי צו שפיל‪,‬‬ ‫או דאס קינד איז גליי ווייטער געגאנגע אי חדר מיט‬ ‫גרויס חשק‪.‬‬ ‫האט דער הייליגער רבי ר' זושא געזאגט‪ ,‬רבונו של עול‪,‬‬ ‫זעה די גרויסקייט פו די הייליגע איד‪ ,‬אפילו ווע זיי זענע‬ ‫נא קליי פארשטייע זיי שוי‪ ,‬אז זיי זענע באשאפ‬ ‫געוואר נאר די צו דינע‪.‬‬ ‫מיט דע האט דער רבי ר' זושא געטייטשט דע פסוק‪,‬‬ ‫היה אתה לע מול האלקי‪ ,‬דו זאלסט זאג פאר' פאלק‬ ‫אקעג )מול איז א לשו פו אקעג(‪ ,‬או דו וועסט זע אז‬

‫זיי וועל די נישט פאלג‪,‬‬ ‫נאר זיי וועל יא טוע די‬ ‫מצות פו השי"ת‪ ,‬דערנא‬ ‫והבאת אתה‪ ,‬זאלסטו‬ ‫ברענגע‪ ,‬את הדברי‪ ,‬די‬ ‫רייד פו די איד וואס זיי זאג אז מ'דאר יא דינע השי"ת‪,‬‬ ‫אל האלקי‪ ,‬צו אייבערשט‪ ,‬מיט דע וועט מע מלמד‬ ‫זכות זיי אוי איד‪.‬‬ ‫)אמרות טהורות(‬ ‫אנכי ה' אלוקי‪.‬‬ ‫ס'שטייט אי מדרש‪ ,‬ווע השי"ת האט געזאגט אנכי ה'‬ ‫אלקי וגו'‪ ,‬האט משה רבינו געזאגט‪ ,‬ברו שלא עשני גוי‪.‬‬ ‫דאר מע פארשטיי‪ ,‬פארוואס פונקט דעמאלט האט ער‬ ‫געזאגט ברו שלא עשני גוי‪ ,‬אוי דאר מע פארשטיי‪,‬‬ ‫פארוואס שטייט אשר הוצאתי מאר מצרי‪ ,‬או נישט‬ ‫אשר בראתי‪ ,‬אז השי"ת האט די באשאפ‪ ,‬וואס דאס‬ ‫איז דא געווע פאר יציאת מצרי‪.‬‬ ‫מ'קע דאס פארענטפער לויט ווי ס'שטייט אי די גמרא‪,‬‬ ‫אז אזעלכע סארט מצוות וואס איז אוי כשר דור א גוי‪,‬‬ ‫למשל קניפ ציצית‪ ,‬מאכט מע נישט דערוי קיי ברכה‪,‬‬ ‫או אזעלכע מצוות וואס נאר א איד קע טא‪ ,‬מאכט מע‬ ‫יא א ברכה דערוי‪.‬‬ ‫איז תוס' מפרש‪ ,‬אז אויב דער גוי קע דאס אוי טא‪ ,‬קע‬ ‫מע נישט זאג "וצונו" ‪ -‬הקב"ה האט אונז איד באפויל ‪-‬‬ ‫ווייל ס'איז דא כשר אוי דור גוי‪ ,‬דאס קע זיי פשט אי‬ ‫דע וואס מיר לויב השי"ת‪ ,‬ברו שלא עשני גוי‪ ,‬אז מיר‬

‫תורות על הפרשה‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ש א‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫‪ ,‬קבלת התורה ‬

‫דאנק השי"ת אוי דע וואס ער האט נישט געגעב‬ ‫די מצות פאר די גויי‪ ,‬וואס דור דע קענע מיר‬ ‫איד מאכ ברכות אוי די מצוות‪.‬‬ ‫מיט דע קע מע פארשטייט מע‪ ,‬פארוואס השי"ת‬ ‫האט נישט געזאגט אשר בראתי‪ ,‬ווייל די גויי זענע‬ ‫דא אוי באשאפ געוואר‪ ,‬אבער דער עני פו יציאת‬ ‫מצרי איז דא נאר געווע פאר די איד‪ ,‬דעריבער‬ ‫דערמאנט מע אשר הוצאתי מאר מצרי א זא‬ ‫וואס איז נאר געווע פאר די איד‪.‬‬ ‫דאס איז פשט אינע מדרש פליאה‪ ,‬ווע השי"ת האט‬ ‫געזאגט אנכי ה' אלקי "אשר הוצאתי"‪ ,‬האט משה‬ ‫רבינו געזאגט‪ ,‬ברו שלא עשני גוי‪ ,‬ווייל פו דע וואס‬ ‫ס'שטייט אשר הוצאתי או נישט אשר בראתי‪ ,‬זעט‬ ‫מע אז מ'לויבט השי"ת אוי אזא טובה וואס נאר די‬ ‫איד האב געהאט או נישט די גויי‪ ,‬די זעלבע זא‬ ‫איז ביי די ברכה שלא עשני גוי‪ ,‬אז מ'לויבט השי"ת אז‬ ‫נאר די איד האב די מצוות או נישט די גויי‪.‬‬ ‫)דברי יואל(‬

‫ס'שטייט אי די הייליגע ספרי‪ ,‬אז קריאה מעורר הזמ‪ ,‬אי פרשת‬ ‫יתרו אי די צייט וואס מ'ליינט דע עני פו קבלת התורה וואו‬ ‫ס'שטייט אז די איד האב מקבל געווע די הייליגע תורה‪ ,‬איז ממש ווי‬ ‫מ'וואלט יעצט נאכאמאל מקבל געווע די תורה‪ ,‬דערפאר איז זייער א‬ ‫פאסיגע צייט‪ ,‬זי יעצט פארצונעמע גוטע קבלות פו לימוד התורה‪.‬‬ ‫ס'איז באקאנט‪ ,‬אז די הייליגע צדיקי האב זוכה געווע צו זע או צו‬ ‫ווייז פאר אנדערע די קולות וברקי פו מת תורה‪ ,‬בשעת זיי האב‬ ‫געליינט די פרשת פו מת תורה‪.‬‬ ‫מ'דערציילט‪ ,‬אז דער הייליגער שינאווער רב‪ ,‬דער בעל דברי יחזקאל‬ ‫זי"ע איז אמאל געווע ביי גרויס צדיק רבי דוד פו דינוב זי"ע אוי‬ ‫שבת פרשת יתרו‪ ,‬ווע רבי דוד האט געליינט די עשרת הדברות האט‬ ‫ער געוויז פאר' הייליג שינאווער רב די קולות וברקי וואס זענע‬ ‫געווע ביי מת תורה‪ ,‬ווע דער שינאווער רב איז אהיימגעגאנגע צו זיי‬ ‫טאט דער הייליגער צאנזער רב זי"ע‪ ,‬האט ער אי דערציילט וואס ער‬ ‫האט געזע‪ ,‬האט אי דער הייליגער צאנזער רב געזאגט‪ ,‬אי וועל דיר‬ ‫עס אוי ווייז‪ ,‬ס'איז טאקע אזוי געווע‪ ,‬ווע דער הייליגער צאנזער רב‬ ‫האט געליינט די עשרת הדברות‪ ,‬האט ער עס נאכאמאל געזע‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי ר' אלימל זי"ע האט געזאגט‪ ,‬נישט נאר ער‬ ‫געדענקט דע מעמד הר סיני‪ ,‬נאר ער געדענקט אוי פונקטלי ווער‬ ‫ס'איז געשטאנע נעב אי‪.‬‬

‫הלכות כיבוד אב ואם‬ ‫‪oi` oi` q`c hbprxa i"yx) ,oxrhlr ic oiif cakn sx`c'n q`ee hin ok`f rkilhr ,m`e a` ceaik zevn sie` qie` orprkrx l"fg‬‬ ‫‪.oxrhlr rpiif x`t orwpixh ev oe` oqr ev oarb l`f cpiw q`c f` ,hpiin q`c ,edwyne elik`n ,(miyecw zyxt‬‬ ‫`( ‪hbp`lx`t'q aie` oqr q`c ohiixbp` lynl ,orwpixh oe` oqr orbprxa hin zekiiy h`d q`ee qrl` jif oi` oiix` hnrp q`c‬‬ ‫‪oi` oiib ev cpiw o'x`t xreey o`¨ hnew'q elit` ,oixrc jif obihep oxrhlr ic oree oqr q`c otiewpii` ,yih mev oqr ic orbprxa ,jif‬‬ ‫‪ief` oe` ,dgny ` hin otiewpii` oiib orn sx`c j`c ,mivexiz rxrcp` xrc` ,iipy xrc` ,obrx ,uid ,hlrw ailev ,ixrq`xb‬‬ ‫‪.orwpixh oe` oqr hin oxrhlr ic qiex` htlrd'n q`ee qrl` xrhiiee‬‬ ‫‪o`¨ ,oiib ev o`¨ qpiil` jif hb`xh xr oe` ,otiewpii` oiib l`f xrpii` f` jif hbp`lx`t qr f` hrf cpiw q`c aie` i`ce` oe` (a‬‬ ‫‪.xrqrxb j`q` j`q` fi` xky xrc f` xrkif fi` ,ohra mi` ol`f oxrhlr ic q`ee mrc‬‬ ‫‪,hpiin q`c ,lirpne yialn ,e`xiz eia`e en` yi` weqt o'tie` miyecw zyxt oi` hbprxa i"yx‬‬ ‫`‪.jiy ic oe` micba ic oxrhlr ic o`hp` l`f cpiw q`c f‬‬ ‫`‪ic sie` wrlt ` hrf xr aie` ,jie` ief` oe` ,oxrhlr ic x`t miyealn otiewpii` ,jiy ic oviR ,oiix` jie` hiib llk mrc oi‬‬ ‫‪cpiw q`c l`f ,aehy oet oiibqiex` oliee oxrhlr ic oree ,llk mrc oi` fi` jie` .oy`eet` qr xr l`f miyealn qpxrhlr‬‬ ‫‪rxriif rl` o`h fi` m`e a` ceaik zevn oet llk oi` .(qie` jif hlrt'q aie` o`hp` otlrd oe`) lhp`n xriif orbprxa‬‬ ‫‪.okiilb q`c oe` fied ic orbipiix ,oxrwqie` ,yih oet ornrpt`x` ,yih mrc ohiixbp` lynl ,okiexarb‬‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ש ב‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫כבד את אבי ואת אמ‬

‫למע יארכו ימי‬ ‫הקב"ה האט באפויל ‪ ,‬אז מ'זאל מכבד די עלטער ‪ ,‬או אי ‬ ‫דע זכות וועט מע זוכה זיי צו לאנג לעב ‪.‬‬ ‫מכבד זיי מיינט‪ ,‬געב צו עס ‪ ,‬טרינקע ‪ ,‬קליידנוג‪ ,‬אנטא ‬ ‫די שי‪ ,‬ארויסטראג או אריינברענגע ‪.‬‬ ‫דער עני פו די מצוה כיבוד אב וא‪ ,‬איז הכרת הטוב‪ ,‬דאס‬ ‫מיינט‪ ,‬אז ס'איז א חוב אז א מענטש זאל אנערקענע או ‬ ‫טא חסד‪ ,‬מיט דע וועלכע האב אי א טובה געטא ‪ ,‬ווייל‬ ‫די מדה פו זיי א כפוי טובה פאסט נישט‪ ,‬סיי אקעג ‬ ‫השי"ת‪ ,‬או סיי אקעג מענטשליכקייט‪ ,‬או וויבאלד זיינע‬ ‫עלטער ערציע אי או פלאג זי מיט אי פו קליינווייז‬ ‫ָא ‪ ,‬או געב כסדר אכטונג אז עס זאל אי גארנישט פעל ‪,‬‬ ‫איז נישט מער ווי יושר או א חיוב‪ ,‬זיי צו מכבד זיי ‪ ,‬או אויב‬ ‫א מענטש לייקענט אי די טובה‪ ,‬איז פונקט ווי ער לייקענט‬ ‫אי די טובה פו השי"ת‪ ,‬דערפאר שטייט אי די גמרא‪ ,‬אז‬ ‫השי"ת האט צוגעגליכ דאס עני פו מכבד זיי די עלטער ‬ ‫צו זיי כבוד‪.‬‬ ‫מעשה פו רבי יהושע ב אל או ננס דער קצב‬ ‫דער הייליגער תנא רבי יהושע ב אל האט געזע אי ‬ ‫חלו‪ ,‬אז ער מיט א קצב )פלייש האקער( וואס זיי נאמע ‬ ‫איז ננס‪ ,‬וועל זיי שכני אי ג עד ‪ ,‬או וועל האב א ‬ ‫אייניג חלק לעול הבא‪.‬‬ ‫ווע רבי יהושע האט זי אויפגעוועקט‪ ,‬האט ער געטראכט‬ ‫ביי זי‪ ,‬וויי איז צו מיר‪ ,‬פו ווע אי בי געבויר האב אי‬ ‫שטענדיג געהאט גרויס פחד פאר השי"ת‪ ,‬אי האב נישט‬ ‫געטא עפעס אנדערש ווי זי געפלאגט אי די תורה‪ ,‬אי‬ ‫בי קיינמאל נישט געגאנגע ד' אמות ָא ציצית או תפלי ‪,‬‬ ‫אי האב אויפגעשטעלט אכציג תלמידי‪ ,‬יעצט זענע ‬ ‫אלע מיינע מעשי טובי או מיי גאנצע תורה נאר אייניג‬ ‫צו די מעשי פו עפעס איינע א קצב‪.‬‬ ‫האט רבי יהושע געזאגט צו זיינע תלמידי‪ ,‬אי וועל נישט‬ ‫אריינגיי אי בית המדרש‪ ,‬ביז אי וועל זע ווער דער‬ ‫מענטש ננס איז‪ ,‬או וואס זענע זיינע מעשי‪ ,‬וואס צוליב‬ ‫זיי איז ער געוואר מיי חבר אי ג עד ‪.‬‬ ‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫רבי יהושע האט אנגעהויב צו וואנדער פו איי שטאט צו‬ ‫צווייט ‪ ,‬מיט זיינע תלמידי‪ ,‬או איבעראל האט ער זי‬ ‫אינטערעסירט וועג איינע א קצב מיט' נאמע ננס‪,‬‬ ‫ענדלי זענע זיי אנגעקומע אי די שטאט ווי דער קצב‬ ‫האט געוואוינט‪ ,‬ווע זיי זענע אריינגעקומע אי די שטאט‪,‬‬ ‫האט רבי יהושע באלד געפרעגט וואו וואוינט ננס דער‬ ‫קצב‪ ,‬האט מע אי געזאגט‪ ,‬הייליגער רבי‪ ,‬עס פאסט‬ ‫נישט אז אזא צדיק או חסיד ווי איר‪ ,‬זאל זי נאכפרעג ‬ ‫אוי" אזא מענטש‪ ,‬האט ער געפרעגט פארוואס‪ ,‬האב זיי‬ ‫געזאגט‪ ,‬בעסער פרעגט נישט‪ ,‬ביז איר וועט אי אליי זע ‪.‬‬ ‫גליי האט מע געשיקט שלוחי צו קצב‪ ,‬אז רבי יהושע‬ ‫ב אל רופט אי‪ ,‬האט ננס געזאגט צו די שלוחי‪ ,‬ווער‬ ‫בי אי או ווער איז מיי משפחה‪ ,‬אז רבי יהושע רופט מי‪,‬‬ ‫האב די שלוחי אי געזאגט‪ ,‬ער זאל נישט פרעג קיי ‬ ‫קשיות‪ ,‬קו מיט אונז‪ ,‬האט ננס געטראכט‪ ,‬מסתמא איז‬ ‫דאס ליגענט‪ ,‬האט ער נאכאמאל געזאגט‪ ,‬אי גיי נישט‬ ‫מיט איי‪ ,‬ווייל איר ווילט נאר שפעט פו מיר‪.‬‬ ‫זענע די שלוחי צוריקגעקומע צו רבי יהושע או געזאגט‪,‬‬ ‫הייליגער רבי‪ ,‬דער קרוי פו אונזער קאפ‪ ,‬ננס וויל נישט‬ ‫קומע מיט אונז‪ ,‬האט רבי יהושע געזאגט‪ ,‬אי וועל זי‬ ‫נישט איינרוע ‪ ,‬ביז אי וועל אי זע ‪.‬‬ ‫איז רבי יהושע אליי געגאנגע צו דע קצב ננס‪ ,‬ווע דער‬ ‫פלייש האקער האט דערזע דע צדיק רבי יהושע‪ ,‬איז ער‬ ‫געפאל צו דער ערד‪ ,‬או אי געפרעגט‪ ,‬וואס האט‬ ‫היינטיג טאג פאסירט אז איר דער קרוי פו כלל ישראל‬ ‫קומט צו זיי קנעכט‪ ,‬האט רבי יהושע געזאגט‪ ,‬אי האב‬ ‫מיט דיר צו רעד א וויכטיגע זא‪.‬‬ ‫האט רבי יהושע אי געזאגט‪ ,‬דערצייל מיר וויאזוי דו‬ ‫פירסטו זי‪ ,‬או וואס איז דיי באשעפטיגונג‪ ,‬האט ננס‬ ‫געזאגט כ'וועל זאג דע רבי' ‪ ,‬אי בי א פלייש האקער‪,‬‬ ‫או אי האב א טאטע או א מאמע גאר אלטע‪ ,‬או ‬ ‫שוואכע‪ ,‬זיי קענע נישט שטיי אוי" די פיס‪ ,‬או יעד טאג‬ ‫וואש אי זיי אפ‪ ,‬או טו זיי א די קליידער‪ ,‬אי אליי געב זיי‬ ‫עס או טרינקע ‪.‬‬

‫ש ג‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫ווע רבי יהושע האט דאס געהערט האט ער אי געגעב א‬ ‫קיש אויפ' קאפ‪ ,‬זאגענדיג‪ ,‬וואויל איז דיר מיי קינד‪ ,‬וואויל‬ ‫איז דיי חלק‪ ,‬ווי גוט או ווי פיי איז צו מיר או וואויל איז‬ ‫מיי חלק אז כ'האב די זכיה צו ווער דיי חבר אי ג עד ‪.‬‬ ‫)סדר הדורות(‬ ‫מ'דערלייגט גארנישט פו כיבוד אב וא ‬ ‫אי די שטאט ווירמייזא האט געוואוינט גאר א חשוב'ער‬ ‫איד מיט נאמע ר' חיי‪ ,‬ער האט געהאט דריי חשובע‬ ‫פאר לערנע קיי פולי ‬ ‫קינדער‪ ,‬אלע האב זייער געוואלט ָ‬ ‫ביי הייליג מהרש"ל‪ ,‬דער טאטע ר' חיי האט געגעב ‬ ‫רשות פאר די צוויי יונגערע זו ‪ ,‬אבער פאר' בכור ר'‬ ‫בצלאל האט ער נישט געגעב קיי רשות‪ ,‬כדי ער זאל‬ ‫בלייב אינדערהיי אי באדינע ‪.‬‬ ‫נא עטליכע יאר זענע די צוויי יונגערע ברודער‪,‬‬ ‫צוריקגעקומע פו פולי אנגעזאפט מיט תורה‪ ,‬דאס האט‬ ‫זייער וויי געטא פאר' בכור ר' בצלאל וואס האט געהאט א‬ ‫בעסער קאפ ווי זיי‪ ,‬או ער האט נישט געקענט לערנע ‬ ‫תורה‪ ,‬האט אי דער טאטע געבענטשט‪ ,‬זאגענדיג אז אי ‬ ‫דע זכות וואס ער האט אי אזוי געטריי באדינט‪ ,‬זאל‬ ‫השי"ת אי העלפ אז ער זאל זוכה זיי צו קינדער וואס‬ ‫וועל באלייכט די וועלט‪ ,‬או אזוי איז טאקע געווע ‪ ,‬רבי‬ ‫בצלאל האט זוכה געווע צו פיר קינדער גדולי ישראל‪,‬‬ ‫רבני או ראשי ישיבות אי גרויסע שטעט‪ ,‬זיי יונגסטע זו ‬ ‫איז געווע רבי יהודא ליוואי‪ ,‬דער רב פו פראג‪ ,‬באוואוסט‬ ‫אלס דער מהר"ל מפראג זי"ע‪.‬‬ ‫)מגילת יוחסי ‪ -‬למהר"ל מפראג(‬ ‫דער הייליגער רבי ר' אלימל פו ליזענסק זי"ע פלעגט‬ ‫אריינלייג די הענט אי פייער ביז זיי זענע ממש‬ ‫פארברענט געוואר ‪ ,‬כדי תשובה צו טא אוי" דע וואס ער‬ ‫האט אלס קליי קינד געשלאג זיי מאמע‪ ,‬או איר מצער‬ ‫געווע מיט' וויינע וכדומה‪.‬‬ ‫)מאור ושמש פרשת מסעי(‬ ‫אביי האט אי באגלייט‬ ‫דער הייליגער צדיק הרה"ק רבי יעקב יצחק מפערשיסחא‬ ‫זי"ע‪ ,‬וועלכער מ'פלעגט רופ ‪" ,‬דער איד הקדוש"‪ ,‬פלעגט‬ ‫יעד טאג פארלערנע פאר זיינע תלמידי א שיעור גמרא‬ ‫תוס'‪ ,‬ביי שיעור איז געזעס א בחור א תלמיד חכ וואס‬ ‫זיי טאטע האט שוי נישט געלעבט‪ ,‬אינמיט שיעור האט‬ ‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫זי דער איד הקדוש פארטיפט אי א שווערע סוגיא‪ ,‬האט‬ ‫דער בחור געקלערט ביי זי‪ ,‬אזוי ווי יעדעס מאל ווע דער‬ ‫רבי פארטיפט זי אי א סוגיא קע דאס געדויער א‬ ‫האלבע שעה‪ ,‬קע ער דערווייל אהיימלויפ צו זיי מאמע‬ ‫או עס פרישטאג‪ ,‬ווייל ער איז שוי געווע זייער הונגעריג‪.‬‬ ‫דער בחור האט טאקע שנעל געגעס ‪ ,‬או האט געוואלט‬ ‫צוריק לויפ צו רבי'נס פארלערנע ‪ ,‬ווע ער איז שוי ‬ ‫געשטאנע אוי" די שטיג ‪ ,‬רופט אי זיי מאמע צוריק‪ ,‬או ‬ ‫געבעט אז ער זאל איר העלפ או ארויפגיי אויפ' בוידע‬ ‫או אראפנעמע עפעס א פעקל וואס זי האט געדארפט‪,‬‬ ‫אבער אזוי ווי דער בחור האט מורא געהאט אז דער רבי‬ ‫פאר‪ ,‬האט ער געזאגט פאר זיי מאמע‪,‬‬ ‫לערנט שוי ווייטער ָ‬ ‫אז ער וועט עס שוי שפעטער אראפנעמע ‪ ,‬ווייל ער יאגט‬ ‫זי יעצט צו שיעור‪.‬‬ ‫אינמיט וועג‪ ,‬האט ער חרטה געהאט‪ ,‬קלערענדיג‪ ,‬דער‬ ‫גאנצער תכלית פונע לערנע ‪ ,‬איז דא נאר אז מ'זאל‬ ‫מקיי זיי וואס מ'לערנט‪ ,‬או אז ס'קומט אונטער אזא‬ ‫גרויסע מצוה פו כיבוד א‪ ,‬דאר" ער דא קוד מקיי‬ ‫זיי די מצוה‪.‬‬ ‫ער איז תיכ" צוריקגעלאפ ‪ ,‬או האט אראפגעברענגט דע‬ ‫פעקל פו בוידע‪ ,‬או דערנא צוריקגעלאפ צו לערנע ‪,‬‬ ‫ווי נאר ער האט געעפנט די טיר‪ ,‬האט זי דער איד הקדוש‬ ‫אויפגעכאפט פו זיי פארטיפטקייט‪ ,‬או זי‬ ‫אויפגעשטעלט פאר' בחור מלוא קומתו‪ ,‬מיט א גרויסע‬ ‫שמחה‪ ,‬או האט געפרעגט דע בחור‪ ,‬וועלכע מצוה ער‬ ‫האט יעצט מקיי געווע ‪ ,‬האט דער בחור דערציילט אז ער‬ ‫האט מכבד געווע זיי מאמע‪ ,‬האט דער איד הקדוש‬ ‫געזאגט‪ ,‬אי האב געזע אז דער הייליגער אמורא אביי איז‬ ‫מיטגעקומע מיט דיר‪ ,‬דערפאר האב אי מי‬ ‫אויפגעשטעלט‪.‬‬ ‫האט דער איד הקדוש מוסי" געווע ‪ ,‬אז יעצט פארשטייט‬ ‫ער שוי ‪ ,‬ווייל די גמרא זאגט‪ ,‬אז אביי'ס עלטער ‪ -‬סיי זיי ‬ ‫טאטע או סיי זיי מאמע ‪ -‬זענע אוועק פו די וועלט ווע ‬ ‫אביי איז נא געווע א קליי קינד‪ ,‬או ער האט קיינמאל‬ ‫נישט געהאט די זכיה מקיי צו זיי די מצוה פו כיבוד אב‬ ‫וא‪ ,‬דערפאר גייט ער באגלייט יעד וואס איז מקיי די‬ ‫מצוה בשלימות‪ ,‬כדי צו האב א חלק אי די מצוה‪ ,‬או ‬ ‫וויבאלד אביי איז שוי דא געווע ‪ ,‬האט ער מיר שוי געזאגט‬ ‫דע פשט אי די סוגיא וואס ער האט נישט פארשטאנע ‪.‬‬ ‫)תפארת היהודי ‪ -‬אות קמ"א(‬

‫ש ד‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫דער‬

‫הייליגער‬ ‫שבת‬ ‫שיקט א בריוו צו‬

‫אב עזרא‬ ‫אי יאר ד' אלפי תתי"ט‪ ,‬י"ד טבת‪ ,‬שבת קודש‪ ,‬איז דער‬ ‫הייליגער רבי אברה אב עזרא געווע אי איינע פו די שטעט‬ ‫אי ענגלאנד‪ ,‬פרייטאג צו נאכטס האט ער זי רואיג געלייגט‬ ‫שלאפ‪ ,‬או אינמיט די נאכט‪ ,‬חצות הלילה‪ ,‬חלומ'ט ער‪ ,‬ווי א‬ ‫מא שטייט נעב אי‪ ,‬או האלט אי זיי האנט א פארמאכט‬ ‫בריוו‪ ,‬או זאגט אי‪ ,‬נע איבער דע בריוו וואס דער הייליגער‬ ‫שבת האט דיר געשיקט‪.‬‬ ‫דער אב עזרא האט זי געביקט‪ ,‬או געלויבט השי"ת‪ ,‬אוי דע‬ ‫וואס ער האט באקומע אזא גרויס כבוד‪ ,‬או ער האט געליינט‬ ‫דע בריוו‪ ,‬יעדעס ווארט איז אי געווע זיס ווי האניג‪ ,‬אבער ווע‬ ‫ער איז אנגעקומע צו די לעצטע צוויי שורות‪ ,‬איז ער שטארק‬ ‫דערציטערט געוואר‪ ,‬או איז כמעט אויסגעגאנגע פאר ווייטאג‪.‬‬ ‫ער האט געפרעגט דע מא וואס איז געשטאנע נעב אי‪ ,‬וואס‬ ‫האב אי געזינדיגט אז דער שבת שרייבט מיר די לעצטע צוויי‬ ‫שורות‪ ,‬פו קינדווייז ָא‪ ,‬פונע טאג וואס מ'האט מי‬ ‫אויסגעלערנט צו וויס פונע הייליג פארכטיגער באשעפער‬ ‫וואס האט מי באשאפ‪ ,‬האב אי שטענדיג ליב געהאט דע‬ ‫שבת‪ ,‬או נא פאר דער שבת איז אנגעקומע‪ ,‬בי אי ארויס‬ ‫קעג איר‪ ,‬כדי איר צו מקבל זיי מיט' גאנ! האר!‪ ,‬או אוי‬ ‫מוצאי שבת ווע דער שבת איז אוועקגעגאנגע‪ ,‬האב אי איר‬ ‫באגלייט מיט שמחה או געזאנג‪ ,‬או ווער נא צוויש אלע אירע‬ ‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫קנעכט איז אזוי איבערגעגעב צו שבת‪ ,‬דעריבער וואונדער אי‬ ‫זי‪ ,‬פארוואס דער שבת האט מיר געשיקט אזא בריוו‪.‬‬ ‫האט דער שליח געענטפערט‪ ,‬מ'האט מיר דערציילט‪ ,‬אז דיינע‬ ‫תלמידי האב נעכט געברענגט צו דיר אי שטוב ביכער‪,‬‬ ‫געשריב אוי די תורה‪ ,‬או ס'שטייט דארט‪ ,‬אז מ'זאל מחלל‬ ‫שבת זיי‪ ,‬דעריבער זאלסטו זי אנגארטל זי אנצונעמע פאר'‬ ‫כבוד פו שבת‪ ,‬צו מלחמה האלט א תורה'דיגע מלחמה‪ ,‬מיט די‬ ‫מענטש וואס האב פיינט דע הייליג טאג שבת‪.‬‬ ‫דער אב עזרא האט זי באלד אויפגעוועקט פו זיי שלא‪ ,‬ער‬ ‫איז געווע זייער דערשראק‪ ,‬ער האט זי געוואש זיינע הענט‪,‬‬ ‫או גענומע די ספרי‪ ,‬וואס ער האט באקומע א טאג פריער‪,‬‬ ‫אי איז ארויסגעגאנגע אויפ' גאס צו די ליכטיגקייט פו די לבנה‪,‬‬ ‫קוק וואס ס'שטייט דארט‪.‬‬ ‫האט ער געזע‪ ,‬אז ס'שטייט דארט פשט אוי די ווערטער ַוי ְִהי‬ ‫ֶערֶב ַוי ְִהי ּב ֶקר‪ ,‬אז דער ערשטער טאג האט זי געענדיגט ווע‬ ‫ס'איז געוואר צופרי דע צווייט טאג‪ ,‬ווייל די נאכט גייט נאכ'‬ ‫טאג‪ ,‬או לויט דע קומט אויס‪ ,‬אז פרייטאג צו נאכטס איז נא‬ ‫נישט שבת‪ ,‬ווייל ס'איז נא א המש צו פרייטאג‪ ,‬או דער שבת‬ ‫ענדיגט זי הערשט זונטאג צופרי‪.‬‬ ‫ווע ער האט געזע דע פאלטש פשט‪ ,‬האט ער כמעט צוריס‬ ‫זיינע קליידער‪ ,‬או דע ספר האט ער תיכ צוריס‪ ,‬טראכטנדיג‪,‬‬ ‫ענדערש זאל ער מחלל זיי איי שבת מיט' צורייס דאס ספר‪,‬‬ ‫ווי איידער אז איד וואס וועל זע דע פשט זאל מחלל שבת‬ ‫זיי מערערע שבתי‪.‬‬ ‫ער האט געמאכט א נדר‪ ,‬אז גליי נא שבת וועט ער זי נישט‬ ‫לייג שלאפ ביז ער וועט אפשרייב א לאנג בריוו‪ ,‬צו ערקלער‪,‬‬ ‫אז לויט די תורה הייבט זי דער שבת שוי יא ָא פרייטאג צו‬ ‫נאכטס‪.‬‬ ‫דער אב עזרא פירט אויס‪ ,‬אז ווער עס גלייבט אי די פאלטשע‬ ‫פשטי‪ ,‬זאל הקב"ה נקמה נעמע אי אי‪ ,‬או דער וואס וועט‬ ‫ליינע הויע דע פאלטש פשט‪ ,‬זאל זיי צונג באהאפט ווער‬ ‫צו זיי גומע‪ ,‬אז ער זאל נישט קענע רעד‪ ,‬או די האנט פונע‬ ‫שרייבער וואס שרייבט אזעלכע פשטי‪ ,‬זאל טריק ווער‪ ,‬או‬ ‫זיי רעכטע אויג זאל פארטינקלט ווער‪ ,‬או פאר אלע ערליכע‬ ‫איד זאל זיי ליכטיג‪.‬‬

‫ש ה‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫פאלגענד איז דער בריוו וואס דער הייליגער שבת האט געשיקט צו הייליג אב עזרא‪:‬‬ ‫יְק ִרים )אי דער שבת‪ ,‬בי דער קרוי פו די טייערע געזעצ( רביעית בעשרת הדברים )דער‬ ‫עַטֶרת ַדת ָ‬ ‫אני שבת ֶ‬ ‫פערטער פו די עשרת הדברות(‪.‬‬ ‫ובין השם ובין בניו אני אות )או צוויש הקב"ה או זיינע קינדער‪ ,‬בי אי א צייכ( ברית עולם לכל דורות ודורים )א‬ ‫אייביגע בונד צו אלע שפעטערע דורות(‪.‬‬

‫ובי כל מעשיו ּכָלָה אלקים )או אי מיר‪ ,‬שבת‪ ,‬האט הקב"ה פארענדיגט אלע זיינע ווערק( וכן כתוב בראשית כל‬ ‫ספרים )או אזוי שטייט אי אנפאנג פו אלע ספרי‪ ,‬דאס מיינט‪ ,‬די ערשטע סדרה בראשית(‪.‬‬ ‫ולא י ַָרד ָאז מָ ן )או ס'האט דעמאלט‪ ,‬אי שבת‪ ,‬נישט גענידערט קיי מ( למען אהיה מופת לְ הוֹ ִרים )כדי אי זאל זיי א צייכ‬ ‫פאר די עלטער(‪.‬‬

‫אני עונג לחיים על האדמה )אי בי א פארגעניג פאר די לעבעדיגע מענטש אוי די וועלט( ּומַ ְרגוֹעַ לעם שוכני קברים‬ ‫)או א אפרוה פאר' פאלק וואס רועהט שוי אי די קברי‪ ,‬ווייל אי שבת רועהט דער גיהנ(‪.‬‬

‫וְש ִשים בי זקנים עם‬ ‫חֶדוַת זכרים גם נקבות )אי בי דער פרייד פו מענער או פרויע‪ ,‬ווייל קיינער ארבעט נישט( ָׂ‬ ‫אני ְ‬ ‫נערים )או עס פרייע זי מיט מיר‪ ,‬אלטע או יונגע(‪.‬‬ ‫יִס ּ ְפד ּו על מוֹ ת ישרים )או מ'איז נישט‬ ‫ולא יתאבלו בי אבלים )או עס טרויער נישט אי מיר קיי אבלי( ובי לא ְ‬ ‫מספיד אי מיר‪ ,‬אי שבת‪ ,‬אפילו אויפ' טויט פו ערליכע מענטש(‪.‬‬

‫הַשקֶ ט ימצאו עבד ואמה )א רוהאינג געפינט דער קנעכט או די דינסט‪ ,‬זיי טאר אוי נישט ארבעט אי שבת( וְהַ ג ִֵרים אשר‬ ‫ְׁ‬ ‫הם בשערים )או אוי די וועלכע וואוינע אי די שטעט צוויש איד‪ ,‬טאר א איד זיי נישט לאז ארבעט אי שבת(‪.‬‬ ‫יניחון כל בהמותיהם ביד איש )מ'מעג לאז אלע בהמות ביי דע מענטש‪ ,‬דער פאסטו( בסוסים וחמורים ושוורים )די‬ ‫פערד‪ ,‬די אייזל‪ ,‬או די אקס‪ ,‬מ'מעג זיי לאז רייס גראז אי שבת(‪.‬‬

‫ש ִּכיל ביינו הוא יקדש )או יעדער פארשטענדיגער מענטש‪ ,‬מאכט קידוש אוי וויי( וגם יבדיל חשובים ִּכנְ ז ִִירים‬ ‫וכל מַ ְ ׂ‬ ‫)או אוי הבדלה מאכט ער‪ ,‬או ער ווערט באטראכט ווי איינער וואס איז אפגעשיידט פו תענוגי עול הזה‪ ,‬דאס מיינט‪ ,‬אז כאטש‬ ‫מ'טרינקט וויי‪ ,‬אבער וויבאלד מ'טרינקט אזוי ווי די הלכה פארלאנגט‪ ,‬ווערט דאס גערעכנט ווי אפגעשיידט פו תאוות(‪.‬‬ ‫עַרי תבונה )יעד טאג געפינט מע טויער פו פארשטאנד‪ ,‬דאס מיינט‪ ,‬אז די מענטש וואס לערנע תורה‬ ‫ש ֵ‬ ‫בכל יום ימצאו ׁ ַ‬ ‫נִפ ְּתח ּו מאה שערים )אבער או שבת געפינט מע הונדערט מאל מער‪ ,‬ווייל אי שבת‬ ‫פארשטייע דאס מיט זייער שכל( ביומו ְ‬ ‫עפענע זי די טויער בעסער צו פארשטיי די הייליגע תורה(‪.‬‬

‫ְמכ ּו ּבָד מעשות דרך )דער טאג שבת איז געעהרט )חשוב(‪ ,‬פו צו טא די וועג‪ ,‬דאס מיינט‪ ,‬די אייגענע געברויכ( ונכון ְמצוֹא‬ ‫חפץ ודבר דבר )או ס'איז רעכטפארטיג פו צו טא די אייגענע באשעפטיגע‪ ,‬או מ'טאר נישט רעד וואכענדיגע זאכ(‪.‬‬ ‫שמַ ְר ּ ַתנִי מאוד מימי נעורים )ווייל דו‬ ‫שם )או אי‪ ,‬שבת‪ ,‬וועל די אפהיט פו יעד שולד( למען ְׁ‬ ‫ושמרתיך מכל ָא ׁ ָ‬ ‫האסט מי זייער געהיט נא פו דיי יוגענט(‪.‬‬

‫ְּבז ְִקנוֹ ֶת ָ‬ ‫יך ְׁש ָגגָה נמצא בך )אבער אוי דיי עלטער געפינט זי ביי דיר א אומוויליגער שולד( אשר הובא אליך הספרים‬

‫)וואס ס'איז געברענגט געוואר צו דיר די ביכער(‪.‬‬ ‫שה ולא תדור נדרים‬ ‫וְאיך ֶת ְח ׁ ֶ‬ ‫ושם כתוב לחלל יום שביעי )או דארט שטייט צו פארשוועכ דע זיבעט טאג‪ ,‬שבת( ֵ‬ ‫)או ווי אזוי שווייגסטו‪ ,‬או דו מאכסט נישט קיי נדרי(‪.‬‬ ‫שלְ חָ ּה אל כל הָעִ ְב ִרים )או‬ ‫וְת ְ‬ ‫לחבר אגרת דרך האמונה )צו פארפאס )שרייב( א בריוו לויט דער אמת'דיגער אמונה( ִּ‬ ‫זאלסט איר שיק צו אלע איד(‪.‬‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ש ו‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫יארצייט פו די ווא ‬ ‫דע קומענדיג זונטאג כ"ג שבט‪ ,‬פאלט אויס די יארצייט‪ ,‬פו ‬

‫הרה"ק המפורס רבי יהושע רוקח זי"ע פו בעלזא‪.‬‬

‫הרה"ק רבי יהושע זצ"ל איז געבויר געוואר אי יאר תקפ"ה אי די שטאט בעלזא‪ ,‬ער איז געווע דער יונגסטער זו פו זיי גרויס פאטער‬ ‫הרה"ק המפורס דער שר שלו פו בעלזא זי"ע‪ ,‬או פו זיי מוטער‪ ,‬די רעביצי די צדיקת מלכה ע"ה‪.‬‬ ‫הרה"ק רבי יהושע האט חתונה געהאט מיט די רעביצי מרת רבקה מרי ע"ה‪ ,‬א טאכטער פו הרה"צ רבי שמואל אשכנזי זי"ע‪ ,‬וועלכער איז‬ ‫געווע א איידע ביי הרה"ק רבי יצחק מאיר פו זינקוב זצ"ל‪ ,‬דער זו פונע הייליג ַא ּפטער רב זי"ע‪.‬‬ ‫ווע זיי פאטער דער שר שלו זי"ע איז נפטר געוואר‪ ,‬כ"ז אלול תרט"ו‪ ,‬איז הרה"ק רבי יהושע אויפגענומע געוואר אלס רב אי די שטאט‬ ‫בעלזא‪.‬‬ ‫נאנט צו פערציג יאר האט הרה"ק רבי יהושע געפירט די שטאט בעלזא‪ ,‬גליי ווע ער האט איבערגענומע דאס רבי'סטעווע איז מע‬ ‫געוואויר געוואר זיינע געוואלדיגע כוחות וועלכע זענע ביז דעמאלט געווע באהאלט‪ ,‬ער האט געפירט די איד או זיי אויסגעלערנט דע ‬ ‫תורה'דיג וועג‪ ,‬או געקעמפט קעג די משכילי וועלכע האב געוואלט איינפיר נייע זאכ‪.‬‬ ‫שוי מרמז געווע פו אנפאנג יאר‬ ‫שוי פו אנהייב יאר תרנ"ד ‪ -‬וועלכע איז געווע דאס לעצטע יאר פו זיי לעב ‪ -‬האט מע געהערט פו אי רמזי אז ער גרייט זי שוי‬ ‫אריבערצוגיי צו יענע וועלט‪ ,‬ער האט יענע יו כיפור געפירט א געוואלדיגע עבודה מער ווי אי די פריערדיגע יאר‪ ,‬ער האט געזאגט אז‬ ‫דאס וואס ס'שטייט ושוב יו אחד לפני מיתת ]אז מ'זאל תשובה טא א טאג פאר' שטארב[‪ ,‬גייט ארוי‪ $‬אויפ' יו הקדוש פאר מ'ווערט‬ ‫נפטר‪.‬‬ ‫עראציע צוליב א קראנקייט‪ ,‬אבער זיי האב אי געווארנט אז ס'איז געווע א‬ ‫די דאקטוירי האב אי דעמאלט געוואלט מאכ א ַא ּפ ַ‬ ‫עראציע‪ ,‬אבער דער בעלזער רב‬ ‫גרויסע סכנה צוליב דע וואס ער האט געליט אוי‪ $‬צוקער‪ ,‬די משפחה האב פרובירט אפצוהאלט די ַא ּפ ַ‬ ‫האט געזאגט אז וויבאלד די מחלה שטערט אי אנצוגיי מיט צו זיי עבודת הקודש זאל מע דאס יא מאכ‪.‬‬ ‫אויפ' וועג צו שפיטאל האט דער בעלזער רב זי אפגעשטעלט אי די שטאט ציעשנוב‪ ,‬וואו מ'האט דעמאלט אויפגענומע זיי איידע ‪,‬‬ ‫הלברשטא ‪ -‬א זו פונע הייליג שינאווער רב ‪ -‬אלס רב‪ ,‬או פו דארט איז ער געפאר קיי יעריסלוב‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫הגה"ק רבי שמחה ישכר בער‬ ‫אי אנגעגאס מיט וואסער‬ ‫אינמיט וועג האט א גוי ארויסגעגאס וואסער פו א פענסטער אי די הייע‪ ,‬או ס'האט זי געגאס אויפ' בעלזער רב‪ ,‬האט דער בעלזער‬ ‫אהיימפאר‪ ,‬אבער עטליכע פו זיינע‬ ‫ָ‬ ‫רב געזאגט‪ ,‬אז ער זעט אי דע א צייכ פו הימל אז דער מצב איז נישט גוט‪ ,‬או האט געוואלט צוריק‬ ‫נאנטע וועלכע האב געוואוסט זיינע שטארקע יסורי ‪ ,‬האב אי געזאגט‪ ,‬אז ער זאל זי נישט צו טא מאכ פו א גוי ַא ַאנטיסעמיט‪ ,‬או‬ ‫פאר‪ ,‬או ער איז טאקע געפאר‪.‬‬ ‫האב אי צוגערעדט יא צו ָ‬ ‫אינמיט וועג האט דער בעלזער רב זי אפגעשטעלט אי די שטאט אושפיצי וואו עס האב זי פארזאמלט גאר א גרויסער עול אוי‪ $‬שבת‪,‬‬ ‫גאליציע‪.‬‬ ‫ווייל ס'איז געווע די ערשטע מאל וואס דער בעלזער רב איז געפאר אוי‪ $‬א שבת אי מערב ַ‬ ‫עראציע‪ ,‬פאר' ַא ּפעריר‪ ,‬האט דער בעלזער רב געמאכט ספעציעלע‬ ‫געפאר קיי וויע וואו מ'האט געמאכט די ַא ּפ ַ‬ ‫ָ‬ ‫נא שבת איז ער ווייטער‬ ‫רא ּפ ּפארט‪ ,‬דער רב פו די‬ ‫צוגרייטונגע‪ ,‬ער האט געשריב א צוואה‪ ,‬או האט באפויל אז מ'זאל דאס איבערגעב פאר הגאו רבי דוב בעריש ַ‬ ‫ראווע‪ ,‬ער האט זי גע'טובל'ט אי מקוה או געזאגט וידוי‪ ,‬או הערשט נאכדע האט ער זי איבערגעגעב פאר די דאקטורי ‪.‬‬ ‫שטאט ַ‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ש ז‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫ער גלייבט שוי אוי אי דע‬ ‫דער בעלזער רב האט געפרעגט דע דאקטאר ‪ -‬וועלכער איז געווע א פרייער איד ‪ -‬אויב ער גלייבט אי באשעפער‪ ,‬האט ער געענטפערט‪,‬‬ ‫אז יא‪ ,‬האט אי דער בעלזער רב געפרעגט‪ ,‬אויב ער גלייבט אי משיח‪ ,‬האט ער געענטפערט‪ ,‬אז ער גלייבט נישט דאס וואס ס'שטייט אז‬ ‫משיח וועט קומע ווי ַא ארימא וועלכער רייט אוי‪ $‬א אייזל‪ ,‬ווייל ווי אזוי איז דאס מעגלי‪ ,‬אז איינער וואס וועט אויסזע ווי א ארימא‬ ‫זאל ווארפ א פחד אוי‪ $‬אלע פעלקער או געוועלטיג אוי‪ $‬די גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫האט דער בעלזער רב אויפגעהויב זיינע הייליגע אויג ברעמע או אריינגעקוקט דע דאקטאר אי פני מיט שארפע בליק אז ס'האט‬ ‫פאל דע דאקטאר אזא פחד אז די אפעראציע מעסער איז אי ארויסגעפאל פו די האנט‪.‬‬ ‫בא ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט אי דער בעלזער רב געזאגט‪ ,‬כאטש אי בי נאר א פשוט'ער מענטש‪ ,‬דא האסטו זי אזוי דערשראק פו מיר‪ ,‬איז דא זיכער אז מל‬ ‫המשיח וועט ווארפ א פחד אוי‪ $‬די גאנצע וועלט‪ ,‬אז אלע פעלקער וועל ציטער פו אי ‪ ,‬דער דאקטאר האט זי אנגערופ‪ ,‬יא ער גלייבט‬ ‫שוי‪.‬‬ ‫עראציע איז ב"ה פיי אדור‪ ,‬אבער נא עטליכע טעג איז געוואר אנדערע פראבלעמע‪ ,‬או דער מצב האט זי שטארק‬ ‫כאטש די ַא ּפ ַ‬ ‫גאליציע איז מע זי צוזאמקומע אי די בתי מדרשי מתפלל זיי פאר די רפואה פו בעלזער רב‪.‬‬ ‫פארערגערט‪ ,‬אי אלע שטעט אי ַ‬ ‫דער בעלזער רב האט געבעט אז מ'זאל אי צוריק אהיימפיר קיי בעלזא‪ ,‬דינסטאג פרשת משפטי ‪ ,‬כ"ג שבט‪ ,‬האט מע אי ‬ ‫סטאציע נא וויע‪ ,‬איז זיי ריינע נשמה ארוי‪ $‬אי הימל‪ ,‬ווע א‬ ‫וואג‪ ,‬אבער אינמיט וועג‪ ,‬איי ַ‬ ‫בא אוי‪ $‬א ספעציעל ָ‬ ‫אהיימגעפירט מיט' ַ‬ ‫מני פו זיינע נאנטע מענטש זענע דארט געשטאנע‪.‬‬ ‫מ'קע אי שוי מצר זיי צו מני ‬ ‫מיטגעפאר קיי בעלזא וואו ער איז שפעטער געוואר‬ ‫ָ‬ ‫דער צענטער צו מני איז געווע דער אויבנדערמאנטער אידישער דאקטאר‪ ,‬ער איז‬ ‫א אמת'ער בעל תשובה‪.‬‬ ‫זיי זו הרה"ק ר' ישכר דוב מבעלזא האט שפעטער דערציילט‪ ,‬אז זיי טאטע הרה"ק ר' יהושע האט געזע מיט רוח הקודש‪ ,‬אז ביי זיי‬ ‫פטירה וועל נאר זיי צע מענטש צוזאמע מיט' דאקטאר‪ ,‬דערפאר האט אויסגעפעלט אז דער דאקטאר זאל פריער תשובה טא או‬ ‫גלייב אי ביאת המשיח‪ ,‬כדי מ'זאל אי קענע מצר‪ $‬זיי צו מני‪.‬‬ ‫דע גאנצ וועג האט מע נישט דערציילט פאר קיינע אז דער רב איז נפטר געוואר‪ ,‬ווייל ס'איז געווע קעג דאס געזע& צו טראג א נפטר‬ ‫צוזאמענגעלאפ ביי יעדע סטאנציע כדי צו נעמע א ברכה פונע בעלזא רב‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫פו איי שטאט צו די צווייטע‪ ,‬צענדליגער חסידי זענע זי‬ ‫שפירט זי נישט גוט או קע נישט צוקומע צו פענסטער פו די בא‪.‬‬ ‫אבער מ'האט זיי אלע געזאגט‪ ,‬אז דער רבי ּ‬ ‫בא‪ ,‬כדי קיינער זאל נישט באמערק אז דער בעלזער רב לעבט‬ ‫זיי זו הרה"ק רבי ישכר דוב מבעלזא איז געשטאנע ביי פענסטער פו די ַ‬ ‫שוי נישט‪ ,‬ווע מ'איז אנגעקומע נעב די שטאט בעלזא‪ ,‬האט רבי ישכר דוב געוואונק פאר די חסידי אז מ'זאל אנהייב מיט די לויה‪.‬‬ ‫דער טאג וועט שטענדיג געדענקט ווער ‬ ‫שעווארסק זצ"ל‪ ,‬אז אי יאר תרמ"ב ווע‬ ‫ָ‬ ‫מפ‬ ‫מפשעווארסק זצ"ל האט נאכגעזאגט פו זיי שווער הרה"ק רבי איציק'ל ּ‬ ‫ָ‬ ‫הרה"ק רבי יעקב‬ ‫ס'איז פארגעקומע אי די שטאט לעמבערג א גרויסע אסיפה וועג די חברה מחזיקי הדת‪ ,‬האט דער בעלזער רב אריינגעלייגט גרויסע כוחות‬ ‫אז די אסיפה זאל דורכגיי אזוי ווי עס דאר‪ $‬צו זיי‪ ,‬די אסיפה האט זי פ ַארצויג עטליכע טעג‪ ,‬ביז ס'איז געקומע צו א אפשטעל אינע ‬ ‫טאג כ"ג שבט‪ ,‬האט דער בעלזער רב דעמאלט געזאגט‪ ,‬אי הא‪ $‬אז דער טאג וועט פארבלייב אלס געדענקעניש ביז ווע משיח וועט‬ ‫קומע‪.‬‬ ‫מיט צוועל‪ $‬יאר שפעטער ‪ -‬תרנ"ד ‪ -‬איז דער בעלזער רבי נפטר געוואר אינע טאג כ"ג שבט‪ ,‬או ס'איז מקויי געוואר זיינע ווערטער‪ ,‬אז‬ ‫דער טאג וועט בלייב אי אלע דורות א געדענקעניש‪.‬‬ ‫זכותו הגדול יג עלינו ועל כל ישראל‬

‫***‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ש ח‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫לוח געווע קעג די משכילי ‬ ‫אי די צייט ווע הרה"ק רבי יהושע איז געוואר רב אי ‬ ‫בלאז צוויש די‬ ‫בעלזא האב נייע ווינט אנגעהויב צו ָ‬ ‫איד פו מזרח אייראפע‪ ,‬ביז דעמאלט פלעג די רבני או ‬ ‫חשוב'ע איד פיר די קהלות‪ ,‬רוב איד זענע געווע ‬ ‫ערלי או תמימות'דיג או האב געפאלגט אלעס וואס די‬ ‫רבני האב באפויל ‪ ,‬או די געציילטע איד וועלכע האב ‬ ‫געזוכט פרישע וועג ‪ ,‬זענע פו זי אליי ארויספאל פו ‬ ‫זייער קהילה או האב נישט געהאט קיי השפעה אוי‬ ‫אנדערע‪.‬‬ ‫אבער ווע די משכילי האב אנגעהויב אריינצוקומע ‬ ‫אי דייטשלאנד‪ ,‬זענע ליידער געווע זייער אסא איד ‬ ‫וועלכע זענע פארפירט געוואר פונע נייע דר‪ ,‬די‬ ‫פארגעשריטענע איד האב אנגעהויב אריינצורעד אי ‬ ‫ָ‬ ‫עניני פו די קהילה‪ ,‬או האב געגרונדעט א ‬ ‫ארגיניזאציע מיט' נאמע שומר ישראל וועלכע זיי האב ‬ ‫פארגעשטעלט פאר די רעגירונג אלס די פירער פו די‬ ‫ָ‬ ‫איד ‪ ,‬או האב פרובירט מיט דע צו צוברעכ די כח פו ‬ ‫די רבני או ערליכע איד ‪.‬‬ ‫זיי האב ארויסגעגעב א צייטונג מיט' נאמע שומר‬ ‫ישראל‪ ,‬וואס איז געווע פול מיט השכלה‪ ,‬זיי האב מיט‬ ‫דע אריינגעברענגט א גיפט אי די אידישע הייזער רח"ל‪,‬‬ ‫או האב אנגעפולט די קעפ פו די תמימות'דיגע איד ‬ ‫מיט שעדליכע געדאנקע ‪.‬‬ ‫חדש אסור מ התורה‬ ‫אי אזא שווערע תקופה האט זי וויכטיג אויסגעפעלט א‬ ‫שטארקער פירער וועלכער זאל קעמפ קעג די משכילי‬ ‫או ווייז דע ריכטיג וועג פאר איד ווי אזוי זי צו פיר ‪,‬‬ ‫דעמאלט האט זי ארויסגעשטעלט די כח פו הרה"ק ר'‬ ‫יהושע מבעלזא וועלכער איז ארויסגעקומע מיט א‬ ‫שארפע ווארענונג צו די ערליכע איד אז ָח ָדש אסור מ‬ ‫התורה‪ ,‬נייע וועג זענע אסור‪ ,‬ער האט גענומע ‬ ‫דראסטישע שריט קעג די משכילי‪ ,‬או מיט זיי ‬ ‫שטארק כח איז אי ב"ה געלונגע צו פאראייניג די‬ ‫ערליכע איד צו קעמפ מיט' פולסט שטארקקייט קעג ‬ ‫יעדע נייע זא או קעג יעדע שינוי פונע‬ ‫אויסגעטראטענע וועג פו אונזערע פריערדיגע עלטער ‪.‬‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫הרה"ק ר' יהושע'לע האט אמאל געזאגט‪ ,‬אז די מצוה פו ‬ ‫מלחמה האלט קעג משכילי איז פונקט אזא גרויסע‬ ‫מצוה ווי לייג תפילי או אנטא ציצית‪ ,‬מ'טאר זי נישט‬ ‫ארויסדרייע דערפו או טראכט אז מ'פארלאזט זי‬ ‫אויפ' אויבערשט ‪ ,‬נאר ס'איז א מצוה וואס יעדער איד‬ ‫דאר בפועל טא ‪.‬‬ ‫זאלסט דינגע א פושע ישראל‬ ‫איינמאל האט א איד זי אויפגעטא פאר הרה"ק ר'‬ ‫יהושע'לע‪ ,‬אז אי זיי שטעטל וואוינע נאר ערליכע איד ‪,‬‬ ‫אפילו איי פושע ישראל איז נישטא דארט‪ ,‬האט אי ר'‬ ‫יהושע'לע געענטפערט‪ ,‬איר וואלט געדארפט דינגע א‬ ‫פושע ישראל צו קומע וואוינע אי דיי געגענט כדי איר‬ ‫זאלט נישט פארגעס ווי אזוי מ'האלט מלחמה קעג די‬ ‫פושעי או כופרי‪.‬‬ ‫הרה"ק ר' יהושע'לע צוזאמע מיט הגה"ק רבי שמעו ‬ ‫גאליציע די חברה מחזיקי‬ ‫סופר זצ"ל האב געגרינדעט אי ַ‬ ‫הדת וועלכע האב מלחמה געהאלט קעג אלע פירצות‪,‬‬ ‫או קעג יעד וואס האט פארענדער אפילו בלויז א מנהג‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫ארויסגעהאלפ דע קדושת יו"ט‬ ‫דער רבי זי"ע האט דערציילט אז אי די שטאט סיגוט‬ ‫האב עטליכע מענטש פו די ספרד'ישע קהילה זי‬ ‫אפגעטיילט פו די ערליכע קהילה וואס דער הייליגער‬ ‫קדושת יו טוב האט געפירט‪ ,‬או האב געמאכט א‬ ‫געפערליכע איבערקערעניש אי שטאט‪ ,‬דער בעלזער רב‬ ‫הרה"ק ר' יהושע'לע האט זי דעמאלט זייער שטארק‬ ‫קאמ‬ ‫אנגענומע פאר' קדושת יו טוב מיט זיי ַ‬ ‫וועלכער ער האט געפירט קעג זיי‪.‬‬ ‫דער בעלזער רב האט ממש נישט געהאט קיי מנוחה‬ ‫דערפו ‪ ,‬או האט געשיקט עטליכע בריוו צו די ראשי‬ ‫קהילה פו סיגוט וואו ער איז זיי מחזק צו טא אלעס וואס‬ ‫מעגלי קעג די גע'אסר'טע קהילה אי סיגוט‪ ,‬כדי זיי‬ ‫זאל נישט אריינכאפ נא איד אי זייער נע"‪.‬‬ ‫די בריוו פונע בעלזער רב האט געמאכט א שטארק ‬ ‫רוש‪ ,‬סיי אי סיגוט וואו אסא איד האב זי צוליב דע‬ ‫אפגעטיילט פו די ספרד'ישע קהילה‪ ,‬או סיי אי די‬ ‫גאנצע מדינה‪ ,‬וואס צוליב דע האב נא אונגערישע‬

‫ש ט‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫רבני געשריב בריוו צו מחזק צו זיי די ראשי קהילה פו ‬ ‫סיגוט נישט נאכצולאז די מלחמה קעג די נישט ערליכע‪,‬‬ ‫או זיי באציע זי אלע אי זייערע בריוו אוי די ווערטער‬ ‫פונע הייליג בעלזער רב זי"ע‪.‬‬ ‫נאכדע וואס די מחלוקת האט זי אביסל בארואיגט‪ ,‬איז‬ ‫געפאר אוי א שבת קיי ‬ ‫ָ‬ ‫דער הייליגער קדושת יו טוב‬ ‫בעלזא כדי אי ארויסציווייז א הכרת הטוב אוי דע‬ ‫וואס ער האט אי ארויסגעהאלפ צו פיר די מלחמה‬ ‫קעג די רשעי‪.‬‬ ‫פרייטאג צו נאכט האט דער בעלזער רב מכבד געווע ‬ ‫דע קדושת יו טוב צו זאג תורה‪ ,‬אבער דער קדושת‬ ‫יו"ט האט נישט געוואלט‪ ,‬נאר ער האט געזאגט אז ער‬ ‫וויל הער פונע בעלזא רב‪.‬‬ ‫שלו נאר מיט ערליכע איד‬ ‫איינמאל ווע דער בעלזער רב איז געווע אי לעמבערג‬ ‫ביי א גרויסע אסיפה וואס ער האט דארט פאררופ קעג ‬ ‫די משכילי‪ ,‬האב זיי געזע אז רוב מענטש פו די‬ ‫שטאט האלט מיט' בעלזא רב‪ ,‬זיי האב מורא געהאט אז‬ ‫זיי וועל האב א דורכפאל‪ ,‬דעריבער האב זיי באשלאס ‬ ‫פארשלאג א פלא אז מ'וועט מאכ שלו‪ ,‬אז‬ ‫אז זיי וועל ָ‬ ‫ס'זאל זיי גוט פאר ביידע זייט ‪.‬‬ ‫די אסיפה האט זי למעשה פארצויג עטליכע טעג‪ ,‬או ‬ ‫ביני לביני איז געוואר שבת‪ ,‬דאקטער ביק וועלכער איז‬ ‫געווע פו די הויפט אנפירער פו די משכילי‪ ,‬האט‬ ‫געשיקט צוויי פו זיינע נאנטע מענטש צו שלש סעודות‬ ‫פונע בעלזער רב צו הער וואס ער רעדט דארט צו זיינע‬ ‫חסידי וועג דע שלו פלא ‪.‬‬ ‫די צוויי מענטש האב זי פארשטעלט כדי מ'זאל זיי‬ ‫נישט דערקענע או זיי זענע אריינגעקומע אי בית‬ ‫המדרש‪ ,‬גליי ווע זיי זענע אריינגעקומע האט דער‬ ‫בעלזער רב געזאגט‪ ,‬מ'זינגט ביי די זמירות פו שלש‬ ‫סעודות‪ ,‬שהשלו שלו ישי עלינו ברכה ושלו וכו'‪ ,‬מיר‬ ‫בעט דע אויבערשט אז ער זאל מאכ שלו‪ ,‬אבער‬ ‫דערנא לייגט מע צו אז שלו איז נאר גוט ויזכנו לראות‬ ‫בני ובני בני עוסקי בתורה ובמצוות אויב דור דע איז‬ ‫מע זוכה צו האב קינדער או אייניקלע וועלכע טוע ‬ ‫מצוות או מעשי טובי‪ ,‬אבער ביי די רשעי וואס זייער‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ציל איז דא נאר אוועקצורייס אונזערע קינדער פונע‬ ‫ריכטיג וועג‪ ,‬אזא שלו דאר נישט דער אויבערשטער‪.‬‬ ‫ווע די צוויי פרעמדע האב דאס געהערט זענע זיי גליי‬ ‫צוריקגעגאנגע צו זייער פירער או געזאגט אז ער קע ‬ ‫פארגעס פו אזא פלא פו מאכ שלו‪.‬‬ ‫***‬ ‫מחזיר בתשובה געווע איד‬ ‫מ'קע נישט טראכט פו עבירות‬ ‫ווע א איד איז אריינגעגאנגע צו בעלזער רב‪ ,‬האט אי‬ ‫באלד אנגעכאפט א הרהור תשובה‪ ,‬אזוי ווי ס'שטייט אי ‬ ‫די הקדמה צו ספר זכרו יהודה‪ ,‬אז דער וועלכער האט‬ ‫זוכה געווע צו שטיי אי די ד' אמות פו הרה"ק רבי‬ ‫יהושע פו בעלזא האט נישט געקענט טראכט פו ‬ ‫עבירות‪.‬‬ ‫ער קע זע אוי‪ $‬אי עבירות‬ ‫דער קראסנער רב הרה"ק רבי ברו בענדיט ליכטענשטיי ‬ ‫געפאר ‬ ‫ָ‬ ‫זצ"ל האט דערציילט‪ ,‬אז איינמאל ווע ער איז‬ ‫קיי בעלזא‪ ,‬האט ער דארט געטראפ רבי משה ארי'‬ ‫פריינד ז"ל דער ראש הקהל פו שטאט סיגוט‪ ,‬וועלכער‬ ‫איז געווע שטארק באקאנט מיט זיי ערליכקייט‪ ,‬או ער‬ ‫האט געזע ווי ער שטייט פאר די טיר פונע בעלזער‬ ‫רב'ס שטוב‪ ,‬או קלאפט מיט די האנט אויפ' האר"‪ ,‬או ‬ ‫זאגט וידוי‪ ,‬אשמנו‪ ,‬בגדנו‪ ,‬גזלנו‪ ,‬וכו'‪ ,‬ווע דער קראסנער‬ ‫רב האט אי געפרעגט פארוואס ער זאגט יעצט וידוי‪,‬‬ ‫האט ער אי געענטפערט אז ער ציטערט אז דער בעלזער‬ ‫רב וועט זע אוי אי זיינע עבירות‪.‬‬ ‫די דברי תורה וואס הרה"ק רבי יהושע האט געזאגט יעד ‬ ‫שבת ביי טיש‪ ,‬האט אריינגעברענגט א פחד או א‬ ‫פארכט אי די הערצער פו אלע צוהערער‪ ,‬או עטליכע‬ ‫מאל האט זי געמאכט אז אפילו נא פאר מ'האט‬ ‫געהערט די דברי תורה‪ ,‬זענע שוי מענטש ערוועקט‬ ‫געוואר צו תשובה‪.‬‬ ‫וואס וועט זיי מיט' ּב ְֵאר ֵהיטב‬ ‫דער קראסנער רב האט דערציילט אז אמאל איז ער‬ ‫געווע אי בעלזא אוי שבת פרשת בחוקותי‪ ,‬ביי שלש‬ ‫סעודות זענע געזעס דארט חשוב'ע תלמידי חכמי או ‬

‫ש י‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫רבני פו גאליציע או פו אונגאר ‪ ,‬או נא פאר הרה"ק‬ ‫רבי יהושע איז אריינגעקומע צו טיש‪ ,‬האט ער‬ ‫פלוצלינג געשפירט גאר א שטארק הרהור תשובה או ‬ ‫האט זי נישט געקענט איינהאלט פו וויינע ‪ ,‬פו ‬ ‫אנפאנג האט ער זי געשעמט פו אנדערע‪ ,‬אבער‬ ‫נאכדע האט ער געזע אז יעדער וואס זיצט דארט וויינט‪,‬‬ ‫קיינער ווייסט אפילו נישט פארוואס מ'וויינט‪.‬‬ ‫פלוצלינג איז דער הייליגער בעלזער רב אריינגעקומע ‬ ‫צו טיש‪ ,‬או אנגעהויב צו זאג מיט א הויע קול ווי‬ ‫פאלגענד‪ ,‬אינגעלייט תלמידי חכמי לערנע גמרא מיט‬ ‫תוס' או שולח ערו‪ ,‬מ'איז מחדש אייגענע חידושי‬ ‫תורה‪ ,‬מ'פארענטפערט סתירות אי רמב"‪ ,‬אבער וואס‬ ‫וועט זיי מיט' ּב ְֵאר ֵהיטב‪ ,‬ער האט איבערגע'חזר'ט די‬ ‫זעלבע ווערטער עטליכע מאל מיט גרויס התעוררות‪.‬‬ ‫דערנא האט ער מסביר געווע וואס ער מיינט צו זאג ‪ ,‬אז‬ ‫ס'שטייט אי ספר באר היטב‪) ,‬הלכות תענית‪ ,‬סימ ‬ ‫תקע"א אות א'(‪ ,‬אז א רשע וועלכער טוט עבירות או ‬ ‫לערנט תורה‪ ,‬לייגט מיט צו כח פאר די סטרא אחרא‪ ,‬או ‬ ‫נאר דור תשובה קע מע דאס פאררעכט ‪ ,‬בפרט דאר‬ ‫מע תשובה טוע אוי די עבירות וואס מ'האט געטא אי ‬ ‫די יונגע יאר ‪.‬‬ ‫האט דער בעלזער רב ווייטער הויע געשריג ‪ ,‬וואס זאל א‬ ‫רשע טא ‪ ,‬זאל ער לערנע אלס רשע‪ ,‬גייט עס דא פאר‬ ‫די סטרא אחרא‪ ,‬זאל ער נישט לערנע ‪ ,‬איז דא ווייטער‬ ‫ביטער‪ ,‬ממילא איז נישטא קיי אנדערע עצה נאר אז‬ ‫מ'זאל תשובה טא או חרטה האב אוי אלע פריערדיגע‬ ‫עבירות‪ ,‬או דערנא קע מע זי זעצ לערנע די הייליגע‬ ‫תורה או טוע מצוות או מעשי טובי‪,‬‬ ‫דערנא האט דער בעלזער רב אויסגעטייטש עטליכע‬ ‫פסוקי אי פרשת בחוקותי‪ ,‬ס'איז געווע גאר א‬ ‫געוואלדיגע התעוררות‪ ,‬דעמאלט האב די חסידי‬ ‫פארשטאנע אז דאס וואס זיי האב געוויינט פאר דער‬ ‫בעלזער רב איז אריינגעקומע איז געווע ווייל דעמאלט‬ ‫האט ער זי מסדר געווע זיינע דיבורי וואס צו זאג ‪.‬‬

‫***‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אוי‪ $‬חנוכה וועט ער צוריקקומע‬ ‫דער רבי באפעלט ער זאל אהיימפאר‬ ‫ס'איז אמאל געווע א חסיד פו הרה"ק ר' יהושע'לע‬ ‫פאר קיי בעלזא צו הרה"ק‬ ‫וועלכער פלעגט יעדעס יאר ָ‬ ‫רבי יהושע'לע אוי די הייליגע טעג‪ ,‬או פלעגט דארט זיי ‬ ‫פו א שבת פאר סליחות ביז נא סוכות‪.‬‬ ‫איי יאר נא ראש השנה האט הרה"ק ר' יהושע'לע אי‬ ‫געלאזט רופ או אי באפויל אז ער זאל שוי ‬ ‫אהיימפאר ‪ ,‬דער חסיד האט געהאט גרויס עגמת נפש‬ ‫דערפו או האט געטראכט צו זי‪ ,‬וואס האב אי‬ ‫געזינדיגט אז דער רבי שיקט מי אהיי‪ ,‬דער איד האט‬ ‫פו גרויס עגמת נפש אנגעהויב צו וויינע או האט‬ ‫געפרעגט דע רבי' ‪ ,‬ווי אזוי קע אי טויש מיי מנהג‬ ‫וואס אי פיר זי שוי אזויפיל יאר צו בלייב ביז נא‬ ‫שמחת תורה‪ ,‬אבער דער רבי האט אי נאכאמאל געזאגט‬ ‫אז ער זאל שוי אהיימפאר ‪.‬‬ ‫דער חסיד וועלכער איז געווע זייער נאנט צו רבי' איז‬ ‫געשטאנע ביי רבי' שטארק צובראכ ‪ ,‬ווע דער רבי‬ ‫האט געזע זיי שווערע האר"‪ ,‬האט אי דער רבי‬ ‫געזאגט‪ ,‬ווייסטו וואס‪ ,‬יעצט זאלסטו אהיימפאר או אוי‬ ‫חנוכה וועסט צוריקקומע ‪.‬‬ ‫ווע דער חסיד האט דאס געהערט איז אי געוואר ‬ ‫אביסל גרינגער אויפ' האר" או האט זי געזעגענט‬ ‫פונע רבי' מיט די האפענונג צוריקצוקומע אוי חנוכה‪.‬‬ ‫ארויסגייענדיג פו רבי' האט ער געטראפ דע באקאנט ‬ ‫חסיד ר' מרדכי פעל" ע"ה או האט אי דערציילט דע‬ ‫שמועס וואס ער האט געהאט מיט' רבי' ‪ ,‬ר' מרדכי האט‬ ‫אי מחזק געווע או געזאגט אז דער רבי ווייסט וואס ער‬ ‫רעדט‪ ,‬אויב האט ער אזוי באפויל טאר מע נישט נא‬ ‫טראכט אוי זיינע ווערטער‪.‬‬ ‫דער מלא המות האט נישט געקענט‬ ‫ווי נאר דער חסיד איז אהייימגעקומע איז ער פלוצלונג‬ ‫זייער קראנק געוואר רח"ל‪ ,‬זיי מצב האט זי יעד טאג‬ ‫פארערגערט‪ ,‬שמחת תורה איז ער שוי געווע אי זייער א‬ ‫שווער מצב‪ ,‬ס'האט שוי אויסגעזע אז ער וועט מער‬ ‫נישט לעב ‪ ,‬זיי משפחה איז געשטאנע ארו זיי בעט‬

‫ש יא ‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫מיט צובראכענע הערצער או געווארט צו זאג מיט אי‬ ‫שמע ישראל ביי יציאת נשמה‪ ,‬אבער פלוצלונג האט זי‬ ‫דער קראנקער אויפגעוועקט או האט געזאגט פאר זיי ‬ ‫משפחה‪ ,‬אז ער שפירט זי שוי בעסער או זיי קענע ‬ ‫שוי אלע צוריקגיי אי בית מדרש דאווענע ‪.‬‬ ‫צוביסלע איז טאקע דער חסיד צוריקגעקומע צו זיינע‬ ‫כוחות‪ ,‬או ביז א קורצע צייט איז ער ב"ה אינגאנצ ‬ ‫געזונט געוואר ‪ ,‬ס'איז שוי געווע נאנט צו יו טוב חנוכה‬ ‫פאר ‬ ‫או דער חסיד זאגט פאר זיי רעבעצי אז ער דאר ָ‬ ‫אוי חנוכה קיי בעלזא‪ ,‬אזוי ווי דער רבי האט אי‬ ‫געזאגט אז אוי חנוכה וועט ער צוריקקומע ‪.‬‬ ‫ער האט זי ארויסגעלאזט אויפ וועג קיי בעלזא‪ ,‬ווע ער‬ ‫איז אנגעקומע האט ער נאכאמאל געטראפ דע חסיד‬ ‫ר' מרדכי פעל" ע"ה‪ ,‬או האט אי געפרעגט ווי אזוי‬ ‫ס'איז דור די הייליגע טעג‪ ,‬האט דער חסיד אי‬ ‫דערציילט אלעס וואס ס'איז אריבער אוי אי פו ווע ‬ ‫ער איז אהיימגעפאר נא ראש השנה ביז יעצט‪.‬‬ ‫האט ער דערציילט‪ ,‬אז שמחת תורה ביינאכט האט ער‬ ‫שוי געהאלט נאנט צו יציאת נשמה‪ ,‬ווע דער מלא‬ ‫המות איז געקומע נעמע זיי נשמה האט ער געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫ער קע נאכנישט גיי פו די וועלט‪ ,‬ווייל זיי רבי דער‬ ‫בעלזער רב האט אי באפויל צוריקקומע צו אי אוי‬ ‫חנוכה‪.‬‬ ‫דער מלא המות האט זי נישט געקענט קיי עצה געב ‬ ‫מיט אי‪ ,‬או איז געגאנגע צו בית די של מעלה או ‬ ‫געפרעגט וואס צו טא ‪ ,‬האט מע אי געזאגט אז ער זאל‬ ‫גיי צו בעלזער רב וועלכער גייט יעצט פראווע די‬ ‫הקפות או אי זאג אז ס'איז שוי געקומע די צייט פו ‬ ‫זיי חסיד נפטר צו ווער ‪ ,‬אבער ער וויל נישט צוליב דע‬ ‫וואס דער רבי האט אי געזאגט אז ער וועט צוריקקומע ‪.‬‬ ‫דער מלא המות איז טאקע געגאנגע פרעג דע בעלזא‬ ‫רב וואס צו טא ‪ ,‬האט אי דער בעלזער רב געזאגט‪,‬‬ ‫פארפאל מ'האט שוי גע'פסק'נט אז דער חסיד זאל זיי ‬ ‫ַ‬ ‫אי בעלזא אוי חנוכה‪ ,‬מוז ער בלייב לעב ‪ ,‬דערציילט‬ ‫דער חסיד‪ ,‬ווי נאר אי האב דאס געהערט‪ ,‬האב אי האב‬ ‫שוי געוואוסט אז אי וועל בלייב לעב ‪ ,‬דעריבער האב‬ ‫אי גליי געשיקט מיי משפחה אי בית מדרש‪.‬‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ווע דער חסיד איז אריינגעגאנגע צו רבי' דערצייל ‬ ‫אלעס וואס ס'האט מיט אי פאסירט‪ ,‬האט אי דער רבי‬ ‫געזאגט אז ער זאל דאס פאר קיינע נישט דערצייל ‪ ,‬ער‬ ‫האט זי טאקע צוריקגעהאלט או נישט גערעדט‬ ‫דערפו ‪ ,‬אבער ס'איז באקאנט געוואר דור ר' מרדכי‬ ‫וועלכער האט דאס שוי געהערט פונע חסיד פו פריער‪.‬‬ ‫***‬ ‫באקאנט געוואר אלס פועל ישועות‬ ‫ס'איז אמאל געווע א איד וואס זיי קינד איז פלוצלונג‬ ‫בלינד געוואר אוי ביידע אויג ל"ע‪ ,‬דער איד איז געלאפ ‬ ‫צו די גרעסטע דאקטורי צו טרעפ א רפואה פאר זיי ‬ ‫קינד‪ ,‬אבער אלע דאקטורי האב אי געזאגט די זעלבע‬ ‫אז ס'איז נישטא וואס צו טא ‪ ,‬בדר הטבע וועט דער קינד‬ ‫מער קיינמאל נישט קענע זע רח"ל‪ ,‬דער איד איז‬ ‫געוואר זייער צובראכ נישט וואוסענדיג וואס צו טא ‪.‬‬ ‫פונקט אי יענע צייט איז הרה"ק ר' יהושע'לע געוואר ‬ ‫דער רב אי בעלזא נא זיי טאטענס פטירה‪ ,‬כאטש ער‬ ‫איז נאכנישט אזוי באקאנט געווע ‪ ,‬האט אבער דער איד‬ ‫געטראכט אז ער וועט פרוביר זי מזכיר צו זיי ביי‬ ‫נייע בעלזא רבי' ‪.‬‬ ‫ווע הרה"ק ר' יהושע'לע האט געהערט זיי בקשה‪ ,‬האט‬ ‫ער מיט גרויס עניוות געפרעגט דע איד‪ ,‬פארוואס זענט‬ ‫איר געקומע צו מיר‪ ,‬וואס קע אי איי דע העלפ ‪ ,‬האט‬ ‫דער איד געזאגט‪ ,‬אי וויל דערצייל פאר' רבי' א מעשה‬ ‫וואס אי האב אליי בייגעוואוינט‪.‬‬ ‫איר קינד וועט ביילאכט די וועלט‬ ‫מיט יאר צוריק ווע אי בי נא געווע א קינד האט מי‬ ‫מיי טאטע געברענגט צו רבי'נס טאטע ‪ -‬דער הייליגער‬ ‫שר שלו ‪ -‬כדי ער זאל מי פארהער וואס אי האב‬ ‫געלערנט‪ ,‬דער שר שלו האט מי פארהערט או אי‬ ‫האב ב"ה זייער גוט געקענט‪ ,‬פונקט איז זיי רעבעצי ‬ ‫מלכה ע"ה דארט געווע אי שטוב‪ ,‬ווע זי האט געהערט‬ ‫ווי דער רבי פארהערט מי או אי ענטפער מיט אזא‬ ‫קלארקייט‪ ,‬האט זי זי שטארק צוקרעכצט‪.‬‬ ‫דער שר שלו האט איר געפרעגט פארוואס זי קרעכצט‪,‬‬ ‫האט זי געענטפערט‪ ,‬אז זי וואונטשט זי אז זי זאל אוי‬

‫ש יב ‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫האב א קינד וואס קע אזוי גוט‪ ,‬או יענע מינוט האט זי‬ ‫צוקאכט או געזאגט פאר די רעבעצי ‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דער רבי שטארק‬ ‫אי זאג דיר צו אז דו וועסט נא האב א קינד וואס וועט‬ ‫באלייכט די וועלט‪ ,‬א קורצע צייט שפעטער איז געבויר ‬ ‫זייער יונגסטער זו ‪ ,‬הרה"ק ר' יהושע'לע‪.‬‬

‫אז ער זאל זי שוי צוריקדרייע או אהיימפאר לחיי‬ ‫ולשלו‪ ,‬דער רבי האט אי אהינגעגעב א גארטל או ‬ ‫געזאגט‪ ,‬דא האסטו דע גארטל במתנה‪ ,‬שבועות‬ ‫ביינאכט ווע דו וועסט זאג תיקו ליל שבועות זאלסטו‬ ‫נישט פארגעס אנצוטא דע גארטל‪.‬‬

‫צוריק אנגעהויב צו זע‬

‫ווע דער חסיד האט דאס געהערט איז ער שטארק‬ ‫פאר ‬ ‫איבערראשט געוואר ‪ ,‬נאכ' זי פלאג או קומע צו ָ‬ ‫אזא לאנגע וועג צו זיי ביי רבי' אוי יו טוב שבועות‬ ‫זאגט אי דער רבי אז ער זאל זי שוי צוריקדרייע ‪.‬‬

‫האט דער איד געזאגט פאר' רבי' ‪ ,‬אי געדענק גוט די‬ ‫גאנצע מעשה או יעצט זעע אי אז די ברכה איז טאקע‬ ‫מקויי געוואר ‪ ,‬דעריבער בעט אי אז דער רבי זאל מי‬ ‫נישט אפזאג נאר געב א ברכה אז מיי קינד זאל צוריק‬ ‫קענע זע אזוי ווי פריער‪.‬‬ ‫ווע הרה"ק ר' יהושע'לע האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער‬ ‫געזאגט‪ ,‬אויב אזוי וועל אי טאקע העלפ ‪ ,‬אבער בתנאי‬ ‫אז דו זאלסט פאר קיינע נישט דערצייל דערוועג ‪ ,‬דער‬ ‫רבי האט גענומע זיי טיכל או אפגעווישט די אויג ‬ ‫פונע קינד‪ ,‬או אויפ' פלא" האט דאס קינד צוריק‬ ‫אנגעהויב צו זע אוי ביידע אויג ‪.‬‬ ‫כאטש דער איד האט פרובירט דאס נישט צו דערצייל ‬ ‫פאר קיינע‪ ,‬אבער די מענטש וועלכע האב געוואוסט‬ ‫אז ער איז אריי צו הרה"ק ר' יהושע'לע או האב ‬ ‫באמערקט אז גליי נאכדע זעט שוי דאס קינד‬ ‫געהעריג‪ ,‬האב פארשטאנע אז דאס איז די ארבעט‬ ‫פונע נייע רבי' הרה"ק ר' יהושעל'ע‪ ,‬או איז ער‬ ‫באקאנט געוואר אי די גאנצע וועלט אלס א גרויסער‬ ‫פועל ישועות‪.‬‬ ‫***‬ ‫געראטעוועט די משפחה מיט א גארטל‬ ‫זאג תיקו ליל שבועות אי שטוב‬ ‫אמאל איז געווע א חסיד פו הרה"ק ר' יהושע מבעלזא‬ ‫פאר פו א ווייט שטעטל אי ‬ ‫וועלכער איז געקומע צו ָ‬ ‫רוסלאנד קיי בעלזא כדי מיטצוהאלט דע יו טוב‬ ‫שבועות ביי זיי רבי' הרה"ק ר' יהושע‪ ,‬די נסיעה איז‬ ‫נישט געווע קיי גרינגע‪ ,‬אבער ער האט נישט געקוקט‬ ‫אוי גארנישט וועלענדיג זיי ביי זיי רבי' אוי שבועות‪.‬‬ ‫ערב יו טוב גליי ווע דער חסיד איז אריינגעקומע צו‬ ‫רבי' כדי צו נעמע שלו‪ ,‬האט אי דער צדיק געזאגט‪,‬‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫הרה"ק ר' יהושע'לע וועלכער האט באמערקט אז דער‬ ‫חסיד שטייט אזוי פארוואנדערט‪ ,‬האט אי געזאגט אז ער‬ ‫זאל נישט פרעג קיי קשיות‪ ,‬נאר פאלג וואס מ'הייסט‬ ‫אי‪ ,‬ער זאל שוי אהיימפאר ‪ ,‬או ער זאל נישט פארגעס ‬ ‫אנצוטא דע גארטל תיקו ליל שבועות ביינאכט‪ ,‬אוי‬ ‫האט דער צדיק צוגעלייגט אז ער זאל נישט זאג תיקו ‬ ‫ליל שבועות אי שול אזוי ווי געווענלי‪ ,‬נאר ער זאל זאג ‬ ‫דע תיקו ביי זי אי שטוב‪ ,‬נישט האבענדיג קיי צוויי‬ ‫ברירות האט זי דער חסיד געזעגענט פו זיי רבי או ‬ ‫ארויסגעלאזט אויפ' וועג אהיי‪.‬‬ ‫פאל זיי שטוב‬ ‫בא ַ‬ ‫די רויבערס האב ַ‬ ‫ווע ער איז אנגעקומע אהיי איז שוי געווע ערב יו‬ ‫טוב שפעט נאכמיטאג‪ ,‬ווע זיי ווייב האט אי געזע האט‬ ‫זי זי זייער דערשראק ‪ ,‬פרעגענדיג פארוואס איז ער אזוי‬ ‫שנעל צוריקגעקומע ‪ ,‬האט ער געענטפערט‪ ,‬גלייב מיר‬ ‫אי ווייס אוי נישט‪ ,‬דער רבי האט מי באפויל אז אי‬ ‫זאל שוי אהיימקומע ‪ ,‬או ער האט מיר געגעב א גארטל‬ ‫אנצוטא שבועות ביינאכט‪.‬‬ ‫שבועות ביינאכט האט דער חסיד געטא אזוי ווי דער רבי‬ ‫האט אי באפויל או האט געזאגט תיקו ליל שבועות‬ ‫ביי זי אינדערהיי זייענדיג אנגעטא מיט' גארטל‪ ,‬נא‬ ‫עטליכע שעה האב זי פלוצלונג אריינגעבראכ אי זיי ‬ ‫הויז דריי באוואפנטע רויבערס מיט אייזענערע שטעקנס‬ ‫אי די הענט‪ ,‬וועלענדיג איבערפאל דע איד מיט זיי ‬ ‫משפחה‪.‬‬ ‫דער איד האט זי אויפגעשטעלט פו זיי פלא" או ‬ ‫געפרעגט די רויבערס וואס זיי וויל ‪ ,‬ווי נאר זיי האב אי‬ ‫געזע ‪ ,‬האט זיי באפאל א מורא'דיגע פחד או אלע דריי‬

‫ש יג ‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫זענע געבליב שטיי ווי געלעמטע מענטש ‪ ,‬זיי האב זי‬ ‫נישט גערירט פו פלא"‪.‬‬ ‫דער חסיד האט שנעל אראפגענומע דאס גארטל פו זי‬ ‫או האט פארבינד אלע דריי רויבערס די הענט או די‬ ‫פיס‪ ,‬או איז ארויס אויפ' גאס או אלאמירט די פאליציי‬ ‫וועלכע האב תיכ ארעסטירט די דריי רויבערס‪ ,‬או זיי ‬ ‫משפחה איז ב"ה געראטעוועט געוואר ‪.‬‬ ‫א פחד פונע גארטל‬ ‫דעמאלט האט דער חסיד פארשטאנע די כוונה פונע‬ ‫רבי' וועלכער האט געזע אז עס ווארט אי אפ אי זיי ‬ ‫שטוב א שרעקליכע סכנה‪ ,‬דעריבער האט ער אי‬ ‫אהיימגעשיקט‪ ,‬אבער דער חסיד איז געווע נייגעריג צו‬ ‫וויס פו וואס די רויבער האב זי אזוי דערשראק ‪.‬‬ ‫שפעטער ווע מ'האט אויסגעפארשט די רויבערס‪ ,‬האב ‬ ‫זיי דערציילט‪ ,‬אז וויבאלד זיי האב געוואוסט אז דער‬ ‫חסיד איז אוועקגעפאר אוי יו טוב‪ ,‬האב זיי באשלאס ‬ ‫איבערצופאל זיי משפחה או זיי הרג'ענע רח"ל או ‬ ‫דערנא בארויב זיי גאנצע פארמעג ‪ ,‬אבער ווע זיי‬ ‫זענע אנגעקומע צו זיי הויז או האב געזע דע איד‬ ‫ארוימגענומע מיט א גארטל‪ ,‬איז געפאל אוי זיי א טויט‬ ‫שרעק‪ ,‬או האב מער גארנישט געקענט טא ‪.‬‬ ‫***‬ ‫דאס וואס רבי'ס באווייז‪ ,‬קענע מיר נישט‬ ‫בטעות אפגעשניט דע בכור‬ ‫ס'איז געווע א איד וועלכער האט געהאט זייער אסא‬ ‫שע‪ ,‬צוויש זיינע סטאדעס איז געווע איי לעמעלע א‬ ‫בכור‪ ,‬דער איד האט זי געפירט מיט דע בכור אזוי ווי‬ ‫דער די איז‪ ,‬אז מ'טאר נישט ארויפלייג אוי אי קיי ‬ ‫וואל‪.‬‬ ‫יא‪ ,‬או נישט אפשנייד זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫איינמאל האט זי געמאכט אז דער בעל הבית איז‬ ‫אוועקגעפאר אוי א שטיק צייט צוליב זיינע געשעפט ‪,‬‬ ‫וואל פו די‬ ‫או ס'איז געקומע די צייט אפצושנייד די ָ‬ ‫שא‪ ,‬די ארבעטער האב פארגעס אכטונג צו געב אוי‬ ‫דע בכור או האב בטעות אוי אפגעשניט זיי וואל‪.‬‬

‫גליו אז תתענג‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ווע דער איד איז אהיימגעקומע או האט געזע וואס‬ ‫מ'האט געטא ‪ ,‬האט ער געהאט דערפו גרויס עגמת נפש‬ ‫או נישט געוואוסט וואס צו טא ‪ ,‬ווייל דאס מיינט אז ער‬ ‫וועט נישט טאר הנאה האב פו די גאנצע וואל‪ ,‬ווייל די‬ ‫וואל פונע בכור ליגט אויסגעמישט מיט די אנדערע‬ ‫וואל ממילא איז אלעס אסור בהנאה אזוי ווי קדשי‪.‬‬ ‫טענזאה ‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫דער איד איז געפאר צו הרה"ק ר' יוס שאול ַ‬ ‫זי"ע בעל מחבר שאלות ותשובות שואל ומשיב‪ ,‬דער‬ ‫לעמבערגער רב‪ ,‬או פרובירט צו באקומע פו אי עפעס‬ ‫א היתר‪ ,‬אבער נאכ' אריינקלער אי די שאלה האט דער‬ ‫רב נישט געטראפ קיי שו היתר‪.‬‬ ‫מ'קע דאס דערקענע‬ ‫דער איד איז געווע זייער צוטראג דעריבער האט ער‬ ‫פאר צו הרה"ק ר' יהושע'לע‬ ‫באשלאס אז ער וועט ָ‬ ‫מבעלזא‪ ,‬נאכ' דערצייל פאר' רבי וואס ס'האט‬ ‫פאסירט‪ ,‬האט אי דער בעלזער רב גליי געזאגט כ'וועל‬ ‫דיר געב א עצה וואס צו טא ‪ ,‬ווע מ'שניידט די וואל איז‬ ‫דער סדר צו לייג די אפגעשניטענע וואל פו יעדע ‪4-5‬‬ ‫וואל פו ‬ ‫שע באזונדער‪ ,‬דעריבער זאלסטו דורכקוק די ָ‬ ‫יעד בערגל באזונדער‪ ,‬או דו וועסט זיכער טרעפ אז אי ‬ ‫איי בערגל איז פארא לענגערע וואל‪ ,‬דא וועסטו וויס ‬ ‫אז דאס איז פונע בכור‪ ,‬ווייל די האר פו א בכור איז דא‬ ‫לענגער ווי אנדערע צוליב דע וואס מ'האט דאס‬ ‫קיינמאל נישט אפגעשניט ‪.‬‬ ‫דער איד האט אזוי געטא ‪ ,‬או ער האט טאקע געטראפ ‬ ‫וואל וועלכע איז לענגער פו די אנדערע‬ ‫אי איי בערגל ָ‬ ‫וואל‪ ,‬או דורכדע האט ער דערקענט אז דאס איז פונע‬ ‫בכור‪ ,‬ממילא איז נאר יענע בערגל אסור‪ ,‬או די איבריגע‬ ‫איז מותר‪.‬‬ ‫נאכדע איז דער איד צוריקגעגאנגע צו לעמבערגער‬ ‫רב דער בעל שואל ומשיב או האט אי דערציילט די‬ ‫עצה פונע בעלזער רב‪ ,‬ווע דער גאו האט דאס געהערט‬ ‫האט ער זי אנגערופ ‪ ,‬דאס וואס די רבי'ס קענע ‬ ‫באווייז ‪ ,‬קענע מיר נישט‪ ,‬מיר האב זי געמוטשעט צו‬ ‫טרעפ א היתר או ס'איז אונז נישט איינגעפאל אזא‬ ‫פשוט'ע עצה‪.‬‬

‫ש יד ‪.‬‬

‫ת"ת ויואל משה קרית יואל‬


‫בס"ד‬

‫דברי תורה‬ ‫יתי ְ ּב ֶא ֶרץ נָ כְ ִר ָ ּיה‪) .‬יח‪ ,‬ג(‬ ‫ׁ ֵשם ָה ֶא ָחד ֵ ּג ְר ׁשֹם ִּכי ָא ַמר ֵ ּגר ָהיִ ִ‬

‫וַ ִ ּי ְתיַ ְ ּצב ּו ְ ּב ַת ְח ִּתית ָה ָהר‪) .‬יט‪ ,‬יז(‬

‫ווען משה רבינו איז געווען ביי יתרו'ס הויז אין מדין‪,‬‬ ‫כאטש ער האט דארט באקומען אלעס וואס ער האט‬ ‫געדארפט‪ ,‬דאך 'כי אמר'‪ ,‬האט ער שטענדיג געזאגט‪,‬‬ ‫'גר הייתי בארץ נכריה'‪ ,‬איך בין אין א פרעמדע לאנד‪,‬‬ ‫ווייל זיין מחשבה איז געווען מיט די אידן אין מצרים‪.‬‬

‫די גמרא )שבת פח‪ (.‬זאגט דערויף‪' ,‬כפה עליהם הר‬ ‫כגיגית'‪ ,‬דער אייבערשטער האט אויפגעהויבן דעם‬ ‫בארג סיני איבער די אידן און געזאגט‪" :‬אויב וועט איר‬ ‫מקבל זיין די תורה‪ ,‬וועט זיין גוט‪ ,‬אבער אויב וועט איר‬ ‫נישט מקבל זיין די תורה‪ ,‬וועל איך אראפלאזן אויף‬ ‫אייך דעם בארג‪ ,‬און דא וועט זיין אייער קבר"‪.‬‬ ‫פרעגט תוספות‪ ,‬פארוואס האט אויסגעפעלט אז דער‬ ‫אייבערשטער זאל צווינגען די אידן צו מקבל זיין די‬ ‫תורה‪ ,‬די אידן האבן דאך געוואלט מקבל זיין די תורה‬ ‫מיט זייער אייגענע ווילן‪ ,‬ווי מען זעהט דאך אז זיי האבן‬ ‫אויסגעשריגן 'נעשה ונשמע'?‬ ‫נאר דער אייבערשטער האט געוואלט מרמז זיין פאר‬ ‫די אידן‪ ,‬אז אפילו ווען עס קומט אויף א מענטש‬ ‫שווערע צייטן אזוי ווי א בארג‪ ,‬און ער קען פארלירן זיין‬ ‫חשק צום לערנען‪ ,‬בפרט אין די יונגע יארן ווען דער יצר‬ ‫הרע שטערט גאר שטארק אין לאזט נישט לערנען‪ ,‬זאל‬ ‫ער זיך ָפארשטעלן אז מען צווינגט עם צו לערנען און צו‬ ‫דינען דעם אייבערשטער‪ ,‬און כאטש עס איז טאקע‬ ‫נישט מיט זיין אייגענע ווילן‪ ,‬אבער אזוי וועט ער כאטש‬ ‫דינען דעם אייבערשטער אפילו אין זיינע שווערע צייטן‪.‬‬

‫)דער הייליגער רבי יהושע פון אוסטרובא זי"ע(‬ ‫וַ ִ ּי ַחדְּ יִ ְתרוֹ וגו' ֲא ׁ ֶשר ִה ִ ּצילוֹ ִמ ַ ּיד ִמצְ ָריִ ם‪) .‬יח‪ ,‬ט(‬ ‫עס וואלט געדארפט שטיין 'אשר הצילם' מיט א לשון‬ ‫רבים‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט געראטעוועט אלע‬ ‫אידן‪ ,‬פארוואס שטייט 'אשר הצילו' מיט א לשון יחיד‪,‬‬ ‫וואס דאס קוקט אויס ווי יתרו פריידט זיך אויף וואס‬ ‫דער אייבערשטער האט עם אליין געראטעוועט?‬ ‫נאר יתרו איז דאך געווען פון די יועצים ביי פרעה‪ ,‬און‬ ‫ווען נישט ער אנטלויפט פון מצרים באצייטנס‪ ,‬וואלט‬ ‫ער דאך אומגעקומען צוזאמען מיט אלע מצריים‪.‬‬ ‫דעריבער האט ער זיך יעצט אויך געפריידט אויף דאס‬ ‫וואס דער אייבערשטער האט עם דאן געגעבן שכל צו‬ ‫אנטלויפן פון מצרים‪ ,‬און יעצט זיך צו דערנענטערן צו‬ ‫אידישקייט‪ .‬דעריבער שטייט 'אשר הצילו' מיט א לשון‬ ‫יחיד‪ ,‬וואס דאס מיינט טאקע יתרו אליין‪.‬‬

‫)דער הייליגער 'באר מים חיים' פון טשערנאוויץ זי"ע(‬

‫וַ ִ ּי ַחן ׁ ָשם יִ שְׂ‬ ‫דאס ווארט 'ויחן' איז א לשון יחיד‪ ,‬צו מרמז זיין אז ווען‬ ‫אידן זענען באחדות‪' ,‬כאיש אחד בלב אחד'‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫איין מענטש‪ ,‬דאן 'נגד ההר'‪ ,‬קען מען בייקומען און‬ ‫באזיגן דעם יצר הרע וואס איז צוגעגליכן צו א בארג‪.‬‬ ‫ָר ֵאל נֶ גֶ ד ָה ָהר‪) .‬יט‪ ,‬ב(‬

‫)דער הייליגער רבי משה פון קאברין זי"ע(‬

‫משה ֶאת דִּ‬ ‫כּ ֹל ֲא ׁ ֶשר דִּ ֶּבר ה' נַ ֲעשֶׂ ה וַ ָ ּי ׁ ֶשב ׁ ֶ‬ ‫פונקט דאס זעלבע ווי א איד טוט דא אויף 'דער' וועלט‪,‬‬ ‫אזוי אויך פירט מען זיך אויף מיט עם אויף יענע וועלט‪.‬‬ ‫דאס זאגט דער פסוק‪' ,‬וישב משה את דברי העם אל‬ ‫ה'‪ ,‬משה רבינו האט געוואלט אז אזוי ווי די אידן האבן‬ ‫געזאגט 'נעשה ונשמע'‪ ,‬אזוי אויך זאל דער‬ ‫אייבערשטער צוריק זאגן די זעלבע ווערטער 'נעשה‬ ‫ונשמע'‪ ,‬ווען די אידן זענען פאר עם מתפלל‪.‬‬ ‫בְ ֵרי ָה ָעם‪) .‬יט‪ ,‬ח(‬

‫)דער הייליגער רבי שלום פון בעלזא זי"ע(‬

‫)דער הייליגער רבי ישראל 'בעל שם טוב' זי"ע(‬ ‫משה יְ ַד ֵ ּבר וְ ָה ֱאל ִֹקים יַ ֲענֶ ּנ ּו בְ קוֹ ל‪) .‬יט‪ ,‬יט(‬ ‫ֶׁ‬ ‫שבת קודש האט אין זיך א סגולה פון רפואה‪ ,‬ווען מען‬ ‫זאגט נאר 'שבת היא מלזעוק' דאן איז שוין 'ורפואה‬ ‫קרובה לבוא'‪ .‬דאס איז מרומז אין פסוק‪' ,‬משה ידבר'‪,‬‬ ‫'משה' איז ראשי תיבות 'שבת היא מלזעוק'‪ ,‬ווען מען‬ ‫זאגט נאר די ווערטער‪' ,‬והאלקים יעננו בקול'‪ ,‬וועט דער‬ ‫אייבערשטער ענטפערן און שיקן די רפואה‪' ,‬קול' איז‬ ‫ראשי תיבות 'ורפואה קרובה לבוא'‪.‬‬

‫)דער הייליגער רבי שלום פון בעלזא זי"ע(‬ ‫משה ֶאל ה' לֹא י ּוכַ ל ָה ָעם לַ ֲעלֹת וגו'‪) .‬יט‪ ,‬כג(‬ ‫ֹאמר ׁ ֶ‬ ‫וַ ּי ֶ‬

‫ווען דער אייבערשטער האט געשיקט משה רבינו ער‬ ‫זאל נאכאמאל אנווארענען די אידן אז קיינער זאל‬ ‫נישט ארויף קומען אויפ'ן בארג‪ ,‬האט משה געזאגט‬ ‫פאר'ן אייבערשטער אז דאס פאלק 'קען' נישט‬ ‫ארויפגיין ווייל דו האסט זיי שוין איינמאל אנגעזאגט‪.‬‬ ‫משה רבינו לויט זיין הויכע מדריגה האט פארשטאנען‬

‫אז אויב דער אייבערשטער האט עפעס געזאגט‪ ,‬איז עס‬ ‫שוין אפילו נישט מעגליך צו טוהן אנדערש‪ ,‬עס איז‬ ‫שוין גלייך ווי עס וואלט דארט געווען ַאן אייזענע וואנט‬ ‫ארום דעם בארג וואס מען קען נישט אויפמאכן‪.‬‬ ‫)דער הייליגער רבי לוי יצחק פון בארדיטשוב זי"ע(‬ ‫ׁ ְש ּתוֹ ‪) .‬יט‪ ,‬כג(‬

‫ַהגְ ֵּבל ֶאת ָה ָהר וְ ִקדַּ‬ ‫'הגבל את ההר'‪ ,‬ווען מען נעמט די אותיות פון ארום‬ ‫דאס ווארט 'הר'‪' ,‬וקדשתו'‪ ,‬וועט דאן אויסקומען דאס‬ ‫ווארט 'קדוש'‪ .‬פאר דאס ה' איז א ד'‪ ,‬נאך דאס ה' איז‬ ‫א ו'‪ ,‬פאר דאס ר' איז א ק'‪ ,‬נאך דאס ר' איז א ש'‪,‬‬ ‫צוזאמען קומט אויס דאס ווארט 'קדוש'‪) ,‬דהו ‪ -‬קרש(‪.‬‬ ‫)דער הייליגער רבי ישראל פון רוזשין זי"ע(‬

‫לֹא ִת ּ ָשׂ א ֶאת ׁ ֵשם ה' ֱאל ֶֹק ָ‬ ‫יך לַ ׁ ּ ָשוְ א ִּכי לֹא יְ נַ ֶּקה ה'‪) .‬כ‪ ,‬ז(‬ ‫פארוואס נאר ביים שווערן פאלש שטייט 'לא ינקה'?‬ ‫ווייל יעדע נאכט ווערט פארשריבן אויבן אין הימל די‬ ‫עבירות אין דעם ספר הזכרונות‪ ,‬אז אויב איינער האט‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬ער האט ח"ו געגעסן א דבר האסור‪ ,‬ווערט‬ ‫דאן פארשריבן אז ער האט ל"ע געגעסן א דבר האסור‪.‬‬ ‫אבער וויבאלד ער טוט דערויף תשובה‪ ,‬ווערט באלד די‬ ‫עבירה אינגאנצן אויסגעמעקט פון דעם ספר הזכרונות‪.‬‬ ‫אנדערש איז אבער‪ ,‬ווען איינער שווערט פאלש מיט'ן‬ ‫אייבערשטער'ס נאמען‪ ,‬עס ווערט דאן פארשריבן‬ ‫אינעם ספר הזכרונות אז דער איד האט געשוואוירן‬ ‫פאלש מיט'ן אייבערשטער'ס נאמען‪ ,‬און ווען ער טוט‬ ‫תשובה‪ ,‬קען מען דאך נישט אויסמעקן דעם שם ה'‪,‬‬ ‫ווייל מען טאר נישט אויסמעקן דעם שם ה'‪ ,‬דעריבער‬ ‫שטייט ביי די עבירה פון שווערן פאלש 'לא ינקה'‪ ,‬ווייל‬ ‫מען קען דאס שוין קיינמאל נישט אויסמעקן‪.‬‬ ‫)דער הייליגער רבי מאיר פון פרעמישלאן זי"ע(‬

‫ַּכ ֵּבד ֶאת ָאבִ ָיך וְ ֶאת ִא ֶּמ ָך לְ ַמ ַען יַ ֲא ִרכ ּון יָ ֶמ ָ‬ ‫יך‪) .‬כ‪ ,‬יב(‬ ‫די שכר פאר'ן מכבד זיין די עלטערן איז אריכות ימים‪,‬‬ ‫ווייל ווען קינדער זענען מכבד די עלטערן‪ ,‬ברענגט דאס‬ ‫פאר זיי הנאה און נחת רוח‪ ,‬און עס איז זיי גורם אריכות‬ ‫ימים‪ .‬זאגט די תורה 'כבד את אביך ואת אמך'‪ ,‬דו‬ ‫זאלסט מכבד זיין דיינע עלטערן און זיי צוברענגען‬ ‫אריכות ימים‪ ,‬און דיין שכר וועט זיין מדה כנגד מדה‪,‬‬ ‫אז 'למען יאריכון ימיך'‪ ,‬דו וועסט אויך לעבן לאנג‪.‬‬ ‫)ספר רבינו בחיי(‬

‫נאכדרוקן פארבאטן • צו באקומען אדער צו מנדב זיין א גליון אדער צו שרייבן הארות און הערות ביטע שיקט צו ‪koreioneg@gmail.com‬‬ ‫כל הזכויות שמורות ©‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫סיפורי צדיקים‬ ‫ואתה תחזה וגו' אנשי אמת‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי מרדכי דוב פון הארנאסטייפל זי"ע‬ ‫איז געווען באקאנט אלס גרויסע גאון אין נגלה און אין‬ ‫נסתר‪ ,‬ער האט געדינט אלס ראש בית דין אין שטאט‬ ‫הארנאסטייפל‪ ,‬וואו אסאך רבנים פון אנדערע שטעט‬ ‫פלעגן שיקן צו עם שווערע דין תורות און שאלות‪.‬‬ ‫זענען אמאל געקומען צום הארנאסטייפל'ער רבי‬ ‫צוויי בעלי דינים‪ ,‬וועלכע האבן געהאט א דין תורה‬ ‫איבער געלט ענינים‪ .‬ווען דער הייליגער‬ ‫הארנאסטייפל'ער האט ארויסגעגעבן זיין פסק דין‪ ,‬אז‬ ‫איינע פון די בעלי דינים דארפן אפאצאלן א גרויסע‬ ‫סומע געלט פאר'ן צווייטן‪ ,‬איז יענער בעל דין אויפ'ן‬ ‫ארט אראפגעפאלן אין חלשות‪ ,‬ווייל ער האט נישט‬ ‫פארמאגט ביי זיך אזא גרויסע סומע געלט אז ער זאל‬ ‫קענען מקיים זיין דעם פסק דין‪.‬‬ ‫ווען מען האט עם דערמינטערט‪ ,‬האט עם דער‬ ‫הארנאסטייפל'ער רבי געזאגט‪" :‬האב נישט קיין‬ ‫מורא‪ ,‬דער אייבערשטער וועט דיר העלפן און דו‬ ‫וועסט רייך ווערן‪ ,‬אזוי וועסט דו קענען מקיים זיין‬ ‫דעם פסק דין און אפצאלן דאס געלט פאר דיין חבר‪.‬‬ ‫ווייל אין פרשת יתרו‪ ,‬אויפ'ן פסוק 'ואתה תחזה וגו'‬ ‫אנשי אמת'‪ ,‬זאגט רש"י 'אלו בעלי הבטחה‪ ,‬שהם‬ ‫כדאי לסמוך על דבריהם‪ ,‬שעל ידי כן יהיו דבריהם‬ ‫נשמעים'‪) .‬דאס זענען מענטשן וואס ווען זיי זאגן צו‪ ,‬זענען זיי‬ ‫דאס מקיים‪ ,‬און מען קען זיך פארלאזן אויף זייער רייד‪ ,‬ווייל‬ ‫דורך דעם וועלן די בעלי דינים אויסהערן די רייד פונעם דיין(‪.‬‬

‫דעריבער וואונטש איך דיר ָאן‪ ,‬אז דו וועסט מיט'ן‬ ‫אייבערשטער'ס הילף רייך ווערן‪ ,‬און אזוי וועסט דו‬ ‫קענען צוהערן צו מיינע רייד‪ ,‬אז דו וועסט מקיים זיין‬ ‫דעם פסק דין‪ ,‬צו אפצאלן דאס געלט פאר דיין חבר"‪.‬‬ ‫אזוי ווי ער האט עם אנגעוואונטשן‪ ,‬אזוי האט טאקע‬ ‫פאסירט‪ ,‬דער איד איז זייער רייך געווארן‪ ,‬ער האט‬ ‫געקענט אראפנעמען א חלק פון זיין געלט און מקיים‬ ‫זיין דעם פסק דין‪.‬‬ ‫”””‬ ‫דער הויף פונעם הייליגער רבי משה צבי פון סאווראן‬ ‫זי"ע‪ ,‬פלעגט שטענדיג זיין באלאגערט מיט אידן פון‬ ‫אלע שיכטן און קרייזן‪ ,‬וועלכע זענען געקומען זיך‬ ‫שואל‪-‬עצה זיין מיט'ן הייליגן צדיק‪ ,‬און איינרייסן‬ ‫ביים רבי'ן פאר א ישועה‪.‬‬ ‫האט זיך געמאכט אמאל אז ווען רבי משה צבי‬ ‫סאווראנ'ער האט גע'ענטפערט פאר א איד‪ ,‬און עם‬ ‫מייעץ געווען מיט א געוויסע עצה‪ ,‬איז אנוועזנד‬ ‫געווען דארט אין שטוב א גרויסע עושר וועלכער איז‬ ‫געווען שטארק באהאווענט אינעם עולם המסחר‪ ,‬און‬ ‫האט זיך אנגערופן צום סאווראנער רבי'ן זיין מיינונג‬ ‫איבער דעם שאלה‪ ,‬זאגנ'דיג אז לויט זיין ידיעה וועט‬ ‫דאס אויסקומען בעסער‪ ,‬ווי דער מהלך וואס דער‬ ‫סאווראנ'ער רבי האט געזאגט‪.‬‬ ‫האט זיך דער סאווראנ'ער אנגערופן צום עושר‪" :‬מיר‬ ‫זעהן אין די תורה אין פרשת יתרו‪ ,‬אז יתרו האט‬ ‫געזאגט פאר משה רבינו א שטארק‪-‬לאגישע סברא‪,‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫'נבול תבול'‪ ,‬דו וועסט מיד ווערן פון ענטפערן פאר‬ ‫אזוי פיל אידן‪ ,‬עס זענען דאך דא אריבער זעקס‬ ‫הונדערט טויזנט אידן‪ ,‬ווי אזוי וועסט דו זיך קענען‬ ‫אפגעבן מיט זיי אלע?!‬ ‫און ער האט עם דעריבער מייעץ געווען אז ער זאל‬ ‫אויפנעמען רבנים און דיינים אונטער עם‪ ,‬וועלכע‬ ‫וועלן זיך בפרטות אפגעבן מיט יעדן יחיד‪ ,‬און נאר די‬ ‫גאר שווערע שאלות זאלן אנקומען צו משה רבינו‪.‬‬ ‫געפאלן פאר משה‬ ‫ָ‬ ‫די עצה איז טאקע זייער שטארק‬ ‫רבינו‪ ,‬און נאך מער‪ ,‬ווען ער האט דאס איבערגעזאגט‬ ‫פאר'ן אייבערשטער כביכול אליין‪ ,‬האט דער‬ ‫אייבערשטער אויך מסכים געווען דערצו‪.‬‬ ‫דער וואונדער איז‪ ,‬האט דען משה רבינו געדארפט‬ ‫צוקומען צום עצה פון יתרו?! און נאך גרעסער איז‬ ‫דער וואונדער‪ ,‬מיר זעהן נאכדעם אין פרשה‪ ,‬ווי משה‬ ‫רבינו האט אהיים געשיקט זיין שווער צו זיין היים‪-‬‬ ‫לאנד מדין‪ ,‬שטעלט זיך די פראגע‪ ,‬אויב האט יתרו‬ ‫געקענט מייעץ זיין אזעלכע גוטע עצות‪ ,‬פארוואס‬ ‫שיקט עם משה אהיים?!‬ ‫דער תירוץ איז ‪ -‬האט דער סאווראנ'ער רבי‬ ‫אויסגעפירט ‪ -‬משה רבינו האט בכלל נישט‬ ‫געדארפט צוקומען צו יתרו‪ ,‬און נישט צו זיינע עצות‪,‬‬ ‫ער איז געווען בכח זיך אליין אפצוגעבן מיט גאנץ כלל‬ ‫ישראל‪ ,‬נאר אזוי ווי יתרו האט עם אנגעהויבן מייעץ‬ ‫צו זיין דערויף‪ ,‬האט דאס געווירקט אז דער כח פון‬ ‫השפעה וואס משה האט ביז יעצט געהאט‪ ,‬איז דאן‬ ‫קלענער געווארן‪ ,‬אז יעצט האט ער זיך שוין טאקע‬ ‫נישט געקענט אפגעבן מיט אלע אידן‪ .‬דעריבער האט‬ ‫משה געמוזט אנ'נעמען די עצה פון יתרו‪ ,‬און דער‬ ‫אייבערשטער האט אויך מסכים געווען דערצו‪ .‬אבער‬ ‫זעה'ענדיג אז יתרו ווערט דא א יועץ‪' ,‬וישלח משה‬ ‫את חותנו'‪ ,‬האט ער עם באלד אהיים געשיקט!"‬ ‫דאן האט זיך דער סאווראנ'ער אויסגעדרייט צום‬ ‫עושר‪" :‬פארט אהיים געזונטערהייט!"‪...‬‬ ‫”””‬

‫לא תעשה לך פסל וכל תמונה‪.‬‬ ‫ווען אין געגענט פון לעמבערג זענען פארגעקומען‬ ‫וואלן פאר'ן רעגירונג איינהייט‪ ,‬האט דער הייליגער‬ ‫רבי יהושע פון בעלזא זי"ע באפוילן צו שטיצן א‬ ‫געוויסן פריץ ַאן אוהב ישראל‪ ,‬אז אלע אידן זאלן פאר‬ ‫עם שטימען‪ .‬דער עולם האט טאקע געפאלגט און ער‬ ‫איז דערוועלט געווארן צום רעגירונג איינהייט‪.‬‬ ‫דער פריץ האט זיך זייער געפריידט מיט זיין זיג אין די‬ ‫וואלן‪ ,‬און פאר די עהרע וואס די אידן האבן עם‬ ‫געשטיצט‪ ,‬דעריבער האט ער אלס הכרת הטוב‪,‬‬ ‫איינגעלאדנט דעם בעלזא רב‪ ,‬ער זאל עם קומען‬ ‫באזוכן אין זיין נייעם געבויטן פאלאץ‪ ,‬וועלכער איז‬ ‫געווען פלאצירט נישט ווייט פון די שטאט בעלזא‪,‬‬ ‫כדי עם צו קענען אפגעבן פאר די פארדינטע עהרע‪.‬‬ ‫דער בעלזא רב האט אנגענומען די איינלאדענונג און‬ ‫איז געקומען באזוכן דעם פריץ אין זיין פאלאץ‪.‬‬ ‫דער פאלאץ איז געווען הערליך שיין און רייך‬

‫געבויעט‪ ,‬עס האט פארמאגט זיבעצן שטיבער‪ ,‬איין‬ ‫שטוב איז אריין אינעם צווייטן שטוב ביז מען איז‬ ‫צוגעקומען צום לעצטן שטוב‪ ,‬וועלכער איז געווען‬ ‫דער פריוואטער שטוב פונעם פריץ‪ .‬אין דעם גרויסן‬ ‫פאדערשטע צימער האט דער פריץ גאר שיין‬ ‫אויפגענומען דעם בעלזא רב מיט זיינע באגלייטער‪.‬‬ ‫דערנאך האט ער געבעטן ביים בעלזא רב אז ער זאל‬ ‫קומען מיט עם אין זיין פריוואטע צימער‪ ,‬ווייל ער‬ ‫האט פאר עם א שיינעם געשאנק‪ ,‬אלס אנערקענונג‬ ‫פאר די גוטס'קייט וואס ער האט מיט עם געטוהן‪.‬‬ ‫דער פריץ האט געפירט דעם בעלזא רב דורך אלע‬ ‫זיבעצן הערליכע און רייכע שטיבער‪ ,‬וואס האט יעדן‬ ‫שטארק באגייסטערט‪ ,‬ביז זיי זענען אנגעקומען צום‬ ‫לעצטן צימער‪.‬‬ ‫דער צימער איז געווען ליידיג‪ ,‬נאר איין ווינקל איז‬ ‫געווען שטארק באלאכטן‪ ,‬און דארט האט זיך‬ ‫אנטפלעקט פאר רבי יהושע'לע פון בעלזא גאר א‬ ‫קונסטליך געמאלן בילד פון זיין פאטער‪ ,‬דער‬ ‫הייליגער 'שר שלום' פון בעלזא זי"ע‪ ,‬וואס דער פריץ‬ ‫האט געהאט באשטעלט ביי א קונסט‪-‬מעלער ביים‬ ‫לעבן פונעם 'שר שלום'‪ ,‬ער זאל אפמאלן דאס בילד‬ ‫פונעם צדיק‪.‬‬ ‫ווען רבי יהושע'לע פון בעלזא האט פלוצלינג‬ ‫דערזעהן דאס געשטאלט פון זיין פאטער‪ ,‬איז ער‬ ‫געבליבן ערשטוינט און איבעראשט‪ ,‬און נישט‬ ‫געוואוסט וואס צו זאגן‪.‬‬ ‫דער פריץ האט דאן אויפגעהויבן דאס בילד און אהין‬ ‫געגעבן אלס געשאנק פאר'ן בעלזא רב‪ ,‬און מיט גרויס‬ ‫פאראדע האט ער דאס אפגעשיקט מיט זיינע‬ ‫באדינער‪ ,‬אין א קעניג'ליכע קארעטע‪ ,‬צום שטוב פון‬ ‫רבי יהושע'לע אינעם שטעטעלע בעלזא‪.‬‬ ‫רבי יהושע'לע איז יעצט געווען אין גאר א גרויסע‬ ‫פארלעגענהייט‪ :‬וואס טוט מען מיט דעם בילד? ער‬ ‫האט דאך אזא זאך ווי א בילד פון פריער'דיגע‬ ‫צדיקים קיינמאל נישט געזעהן ביי זיין הייליגער‬ ‫טאטע‪ ,‬דער 'שר שלום' זי"ע‪ .‬פון דער אנדערע זייט‪,‬‬ ‫קען זיך דאך אבער מאכן אז דער פריץ זאל עם אמאל‬ ‫קומען באזוכן‪ ,‬און וועט זיך דאן נאכפרעגן אויף זיין‬ ‫געשאנק‪ ,‬דאס בילד‪ ,‬און וואס וועט ער דאן ערקלערן‬ ‫פאר'ן פריץ‪ ,‬פארוואס ער האט מער נישט דאס‬ ‫בילד? דער פריץ קען נאך ווערן שטארק אין צארן און‬ ‫ח"ו שלעכט'ס טוהן‪.‬‬ ‫דעם רבי יהושע'לע האט דאס זייער געשטערט‪ ,‬ער‬ ‫האט נישט געהאט קיין רוה‪ ,‬און ער האט זיך געדרייט‬ ‫אין שטוב אהין און צוריק נישט וויסנ'דיג ווי אזוי מען‬ ‫געבט זיך ַאן עצה דערמיט‪ ,‬אינצווישן האט ער זיך‬ ‫אוועקגעזעצט און ער האט איינגעדרימלט‪.‬‬ ‫אט חלומ'ט ער זיך ווי זיין הייליגער טאטע‪ ,‬דער 'שר‬ ‫שלום' זי"ע קומט צו עם אין חלום און זאגט עם‪:‬‬ ‫"וואס איז דיין צווייפל? דו זאלסט וויסן אז איך האב‬ ‫נישט קיין רוה אויבן אויף יענע וועלט‪ ,‬וויבאלד עס‬ ‫איז פארהאנען אונטן א בילד פון מיין געשטאלט‪.‬‬


‫סיפורי צדיקים‬ ‫איך האב ספעציעל אהין געברענגט דעם פריץ צו דיר‬ ‫אין שטאט‪ ,‬ווייל איך האב געוואוסט אז ער האט אין‬ ‫זיין באזיץ דעם בילד פון מיר‪ ,‬און איך האב געזעהן‬ ‫דערצו אז דאס בילד זאל אנקומען צו דיר‪.‬‬ ‫דעריבער באפעל איך דיר‪ ,‬שוין דאס בילד צו‬ ‫פארברענען‪ ,‬און איך זאג דיר צו‪ ,‬אז דער פריץ וועט‬ ‫אינגאנצן פארגעסן פונעם בילד"‪.‬‬ ‫רבי יהושע'לע זי"ע האט זיך באלד אויפגעכאפט‬ ‫פונעם חלום און געלאפן פארברענען דאס בילד‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי דער פאטער האט עם באפוילן‪ ,‬און דער פריץ‬ ‫האט טאקע פארגעסן דערפון‪ ,‬און קיינמאל נישט‬ ‫געפרעגט דעם צדיק איבער דעם בילד‪.‬‬ ‫”””‬

‫זכור את יום השבת לקדשו‪.‬‬ ‫אין איינע פון די אכסניות פון שטאט צאנז‪ ,‬וועלכע‬ ‫איז שטענדיג פול געווען מיט געסט וואס זענען‬ ‫געקומען פון אלע עקן לאנד צום הייליגער רבי חיים‬ ‫פון צאנז 'בעל דברי חיים' זי"ע‪ ,‬האט זיך אמאל‬ ‫באוויזן א איד מיט מאדערנע קליידער וועלכע האט‬ ‫קוים געהאט א צורה פון ַאן איד‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫אויסגעפרעגט ביים בעל אכסניא ווי אזוי איז דער‬ ‫סדר ביים רבי'ן‪ ,‬ווען ער נעמט ָאן געסט‪.‬‬ ‫זיין נאכפרעגן זיך אויף די דאזיגע ענינים‪ ,‬האט‬ ‫ארויסגערופן פארוואונדערונג ביי אלעמען‪ ,‬זעה'ענדיג‬ ‫די נייגעריגקייט פון עולם צו דערוויסן זיך מער איבער‬ ‫דעם גאסט‪ ,‬האט עם דער בעל אכסניא‬ ‫אויסגעפרעגט פון וואו ער איז‪ ,‬און פארוואס ער‬ ‫דארף האבן דעם צאנז'ער רב‪.‬‬ ‫"איך קום פון שטאט וויען" ‪ -‬האט דער פרעמדער‬ ‫דערציילט ‪" -‬פון א מאדערנע וויען'ער פאמיליע‪ ,‬איך‬ ‫האב פון אלס קינד געהאט א קליינעם שייכות צו די‬ ‫אידן און צו אידישקייט‪.‬‬ ‫נאך מיין חתונה האב איך גע'עפנט אין וויען א‬ ‫פאבריק פון האלץ‪ ,‬ארום דער שטאט וויען איז‬ ‫פארהאן א ריזיגער וואלד וואס געהערט צו דער‬ ‫רעגירונג‪ ,‬באקאנט מיט'ן נאמען 'דער קייזער וואלד'‪.‬‬ ‫מיט דער צייט בין איך געווארן א נאנטע מיט דער‬ ‫אדמיניסטראציע פון דאזיגן וואלד‪ ,‬מיט וועלכע איך‬ ‫האב אנגעהויבן האנדלען‪.‬‬ ‫איך האב ביי די הויכע מלוכה לייט שטארק נושא חן‬ ‫געווען‪ ,‬און זיי האבן מיר גע'עפנט א פרייע וועג צו‬ ‫נעמען האלץ פון דאזיגן וואלד אויף ּב ָארג‪ ,‬וואס דאס‬ ‫איז א זאך וואס איז קעגן דעם געזעץ‪ ,‬פון דעם בין איך‬ ‫געווארן א גרויסע עושר‪ ,‬דאס געשעפט איז מיר גוט‬ ‫געגאנגען‪ ,‬ווייל איך האב געטוהן פארשידענע‬ ‫שווינדלערייען‪.‬‬ ‫צוליב די דאזיגע גרויסע געשעפטן וואס איך האב‬ ‫געפירט‪ ,‬האב איך אינגאנצן פארגעסן אז איך בין‬ ‫בכלל א איד‪ ,‬מיין געשעפט איז געווען ָאפן אין שבת‬ ‫פונקט ווי אינדערוואכן‪ ,‬ווייל ליידער בין איך‬ ‫געוואוינט געווען דערצו פון מיין יוגנט ָאן‪ ,‬און עס‬ ‫האט אויף מיר קיין איבריגן איינדרוק נישט געמאכט‪.‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫דערזעה'ענדיג מיין הצלחה‪ ,‬האבן זיך אין מיר מקנא‬ ‫געווען אנדערע האלץ סוחרים‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫אריינגעגעבן א מסירה קעגן מיר פאר די רעגירונג‪ ,‬אז‬ ‫איך האב אונטערגעקויפט די אדמיניסטראציע פונעם‬ ‫'קייזער וואלד'‪ ,‬און איך באקום מיין סחורה פון האלץ‬ ‫אויף ּב ָארג און נאך אנדערע שווינדלערייען‪.‬‬ ‫איך האב פון דער דאזיגער מסירה גארנישט‬ ‫געוואוסט‪ ,‬נאר איינמאל אינמיטן דער נאכט‪ ,‬ווען איך‬ ‫בין געווען פארזונקען אין א טיפן שלאף איז מיין‬ ‫וואוינונג פלוצלונג ארומגערינגלט געווארן מיט‬ ‫פאליציי‪ ,‬וועלכע האבן געמאכט אונטערזוכונגען אין‬ ‫מיין וואוינונג‪ ,‬צום סוף האט מען מיר אפגעפירט אין‬ ‫טורמע וואו עס זיצן קרימינאלע פארברעכער‪.‬‬ ‫אויף מארגן אינדערפרי‪ ,‬האט מיין פרוי אנגעהויבן‬ ‫ארומצולויפן אין פארשידענע מלוכה ערטער כדי זיך‬ ‫צו דערוויסן וואו מען האט מיר אוועקגעפירט‪ ,‬אבער‬ ‫קיינער האט איר נישט געקענט געבן דאס ארט וואו‬ ‫איך געפון זיך‪ ,‬און וואס איז מיין גורל‪.‬‬ ‫אזוי האט זיך מיין פרוי געפלאגט גאנצע פיר חדשים‪,‬‬ ‫זיך כאטש צו דערוויסן וואס מיט מיר האט פאסירט‪,‬‬ ‫אבער זי האט זיך גארנישט געקענט דערוויסן‪ ,‬און‬ ‫איר פארצווייפלונג איז געווען גאר גרויס‪.‬‬ ‫איינמאל האט זי דערציילט פאר א באקאנטן וועגן‬ ‫טראפן‪ ,‬האט איר‬ ‫דעם אומגליק וואס האט איר ּב ַא ָ‬ ‫יענער גע'עצה'ט אז זי זאל פארן קיין צאנז‪ ,‬וואו עס‬ ‫געפינט זיך א 'וואונדער ראבינער' צו וועלכער מען‬ ‫קומט צו פארן פון אלע עקן מיט פארשידענע‬ ‫בקשות‪ ,‬און אלע ווערן געהאלפן ביי עם‪.‬‬ ‫מיין פרוי האט יענעם אויסגעהערט‪ ,‬און כאטש זי‬ ‫שטאמט פון גאר מאדערנע קרייזן‪ ,‬און זי האט‬ ‫קיינמאל נישט געהאלטן פון די אלע 'וואונדער‬ ‫ראבינער'ס'‪ ,‬אבער נישט האבנ'דיג קיין אנדערע‬ ‫אויסוועג האט זי באשלאסן צו פארן קיין צאנז‪.‬‬ ‫ווען זי איז אריין צום צאנז'ער רב‪ ,‬האט זי‬ ‫אויסגעבראכן אין א געוויין דערציילנ'דיג פאר'ן צדיק‬ ‫איר ביטער'ן מצב‪.‬‬ ‫נאכ'ן איר אויסהערן‪ ,‬זאגט איר דער צדיק‪ָ " :‬פאר‬ ‫אהיים און זעה זיך מיט דיין מאן‪ ,‬און זאג עם אז אויב‬ ‫ער וועט אויף זיך מקבל זיין‪ ,‬אז פון יעצט און ווייטער‬ ‫וועט ער מער נישט מחלל שבת זיין‪ ,‬זאג איך אייך צו‪,‬‬ ‫אז ער וועט באלד באפרייט ווערן אויף דער פריי"‪.‬‬ ‫"אבער‪ ,‬הייליגער רבי" ‪ -‬האט מיין פרוי אויסגערופן א‬ ‫פארוויינטע ‪" -‬ווי אזוי קען איך זיך אויסשמועסן מיט‬ ‫מיין מאן‪ ,‬ווען איך ווייס אפילו נישט וואו ער געפינט‬ ‫זיך‪ ,‬און איך ווייס אויך נישט צי ער לעבט בכלל?"‬ ‫" ָפאר אהיים" ‪ -‬זאגט איר ווידער דער צדיק ‪" -‬אויפ'ן‬ ‫וועג וועט איר זיך שוין דערוויסן וואו ער געפינט זיך"‪.‬‬ ‫אויפ'ן וועג אהיים‪ ,‬זיצנ'דיג אין דער באן‪ ,‬האט מיין‬ ‫פרוי פארגאסן טייכן טרערן אויף איר ביטער'ן גורל‪ ,‬זי‬ ‫האט זיך גארנישט געקענט באהערשן‪ ,‬ווייל זי האט‬ ‫נישט געזעהן קיין שום אויסוועג ווי אזוי זי וועט זיך‬ ‫קענען טרעפן מיט מיר‪ ,‬און מיר איבערגעבן די‬

‫ווערטער פון צדיק מיט'ן תנאי ווי אזוי איך קען‬ ‫באפרייט ווערן פון טורמע‪.‬‬ ‫פארשידענע געדאנקען זענען איר אויפגעשווימען אין‬ ‫מוח‪ ,‬זוכענ'דיג עצות ווי אזוי זיך צו טרעפן מיט‬ ‫איינעם פון די רעגירונג'ס פארשטייער‪ ,‬פון וועמען זי‬ ‫וועט זיך קענען דערוויסן וואו איך בין אהין געקומען‪,‬‬ ‫אבער אומזיסט‪.‬‬ ‫אין דעם זעלבן וואגאן פונקט אקעגן איבער איר‪ ,‬איז‬ ‫געזיצן א מיליטער מאן פון א העכערן ראנג‪ ,‬און זיך‬ ‫געוואונדערט‪" :‬אט זיצט א פרוי שוין עטליכע שעה‬ ‫און גיסט זיך מיט טרערן‪ ,‬וואס זאל דאס באדייטן?"‬ ‫"וואס זענט איר אזוי טרויעריג? פארוואס וויינט איר‬ ‫אזוי ָאן אויפהער? וואס איז די סיבה? זאגט מיר‪ ,‬איך‬ ‫בעט אייך‪ ,‬אפשר וועל איך אומשטאנד זיין אייך צו‬ ‫העלפן" ‪ -‬האט אויסגערופן דער מיליטער מאן‪ ,‬מיט‬ ‫א גערירטער שטימע‪.‬‬ ‫די ווערטער פון דעם הויכן אפיציר האבן געהאט א‬ ‫ווירקונג‪ ,‬און מיין פרוי האט אנגעהויבן צו דערציילן‬ ‫פאר דעם פרעמדן מאן איר טראגעדיע‪ .‬צום ערשט‬ ‫האט זי עם דערציילט ווער איך בין‪ ,‬און אז איך בין‬ ‫ערשט מיט א קורצע צייט צוריק געווען א רייכער און‬ ‫אנגעזעה'ענער סוחר אין די חשוב'סטע קרייזן‪ ,‬און אז‬ ‫יעצט זיץ איך ערגעץ וואו אין א תפיסה‪ ,‬און זי ווייסט‬ ‫אפילו נישט וואו‪ ,‬און צי איך לעב נאך בכלל‪.‬‬ ‫אויסהערנ'דיג די רייד פון מיין פרוי‪ ,‬האט זיך דער‬ ‫אפיציר אנגערופן‪" :‬ווירקליך ַאן אינטערעסאנטער‬ ‫פאל‪ ,‬איך בין דער טורמע שעף אין דער וויען'ער‬ ‫צענטראלע טורמע‪ ,‬אייער מאן געפינט זיך אין דער‬ ‫צענטראלע טורמע אונטער מיין רשות"‪.‬‬ ‫עס איז איבריג צו שילדערן די פרייד פון מיין פרוי‬ ‫זעה'ענדיג ווי די צוזאג פונעם צאנז'ער צדיק ווערט‬ ‫מקויים‪ .‬בקיצור וואס זאל איך אייך לאנג דערציילן‪,‬‬ ‫אנקומענדיג קיין וויען האט דער טורמע שעף‬ ‫צוגעפירט מיין פרוי צו דער תפיסה און באוויליגט א‬ ‫באזוך מיט מיר‪.‬‬ ‫ביי דעם צוזאמענטרעף האט מיין פרוי מיר דערציילט‬ ‫דעם וואונדערבארן אופן‪ ,‬ווי זי האט זיך צו מיר‬ ‫באוויזן‪ ,‬און דעם תנאי וואס דער צאנז'ער צדיק‬ ‫שטעלט פאר מיין באפרייאונג‪.‬‬ ‫נעמענ'דיג אין אכט אין וואס פאר א מצב איך געפין‬ ‫זיך‪ ,‬און וואס פאר א שטראף עס ערווארטעט מיר‬ ‫אויב מען וועט מיר שטעלן פאר א געריכט‪ ,‬און די‬ ‫טרויעריגע אויסזיכטן אויף דער צוקונפט‪ ,‬האב איך‬ ‫מסכים געווען צו דער פאדערונג פונעם צאנז'ער‬ ‫צדיק‪ ,‬און איך האב גענומען אויף זיך פון יעצט און‬ ‫ווייטער מער נישט מחלל שכת צו זיין‪.‬‬ ‫מיט טרערן אין די אויגן האט מיין פרוי זיך‬ ‫אפגעשיידט פון מיר‪ ,‬און גלייך פון דער טורמע איז זי‬ ‫אוועק צו דער באן סטאנציע‪ ,‬גענומען א קארטע צו‬ ‫פארן קיין צאנז‪ ,‬צו מודיע זיין דעם רבי'ן אז איך האב‬ ‫אויף זיך מקבל געווען אפצוהיטן שבת‪ ,‬אזוי ווי יעדע‬ ‫פרומער איד‪.‬‬


‫סיפורי צדיקים‬ ‫אנקומענדיג קיין צאנז‪ ,‬האט דער צדיק נישט געווארט‬ ‫ביז זי וועט עם דערציילן וועגן מיין באשלוס‪ ,‬נאר אזוי‬ ‫ווי זי האט זיך באוויזן אויף דער שוועל פון זיין צימער‬ ‫האט דער רבי א זאג געטוהן‪" :‬פארט אהיים‪ ,‬אייער‬ ‫מאן איז דאך שוין אויף דער פריי!"‬ ‫און אזוי איז טאקע געווען‪ ,‬אהיימקומענדיג פון צאנז‬ ‫האט זי מיר שוין געפונען אין דערהיים‪.‬‬ ‫יעצט ‪ -‬פירט אויס דער איד ‪ -‬בין איך געקומען קיין‬ ‫צאנז כדי פערזענליך צו דאנקען דעם צדיק פאר דעם‬ ‫חסד וואס ער האט מיט מיר געטוהן"‪.‬‬ ‫”””‬

‫כבד את אביך ואת אמך‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי יעקב יצחק פון פרשיסחא זי"ע‪,‬‬ ‫וועלכער מען פלעגט רופן 'דער יהודי הקדוש'‪,‬‬ ‫פלעגט יעדן טאג פארלערנען פאר זיינע תלמידים א‬ ‫שיעור גמרא מיט תוספות‪ ,‬ביים שיעור איז געזיצן א‬ ‫בחור‪ ,‬וועלכע זיין טאטע האט שוין נישט געלעבט‪.‬‬ ‫איין טאג אינמיטן שיעור‪ ,‬האט זיך דער 'יהודי‬ ‫הקדוש' זייער פארטיפט אין א שווערע סוגיא‪ .‬האט‬ ‫דער בחור געקלערט ביי זיך‪ :‬אזוי ווי יעדעס מאל ווען‬ ‫דער רבי פארטיפט זיך אין א סוגיא‪ ,‬קען דאס‬ ‫געדויערן איבער א האלבע שעה‪ ,‬קען ער דערווייל‬ ‫אהיים לויפן צו זיין מאמע און עסן פרישטאג‪ ,‬ווייל ער‬ ‫איז שוין געווען זייער הונגעריג‪.‬‬ ‫דער בחור האט טאקע שנעל געגעסן‪ ,‬און האט‬ ‫געוואלט צוריק לויפן צום רבי'נס שיעור‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫שוין געשטאנען ביים טיר ארויסצוגיין‪ ,‬האט עם זיין‬ ‫מאמע צוריק גערופן‪ ,‬זי האט עם געבעטן ער זאל איר‬ ‫העלפן‪ ,‬און ארויפגיין אויפ'ן בוידעם צו אראפנעמען‬ ‫עפעס א פעקל וועלכע זי האט געדארפט‪.‬‬ ‫אבער אזוי ווי דער בחור האט מורא געהאט אז דער‬ ‫פאר‪ ,‬האט ער געזאגט פאר‬ ‫רבי לערנט שוין ווייטער ָ‬ ‫זיין מאמע‪ ,‬אז ער וועט דאס שוין אראפנעמען ווען‬ ‫ער וועט אהיים קומען שפעטער‪ ,‬ווייל יעצט יאגט ער‬ ‫זיך צוריק צום שיעור פונעם רבי'ן‪.‬‬ ‫אינמיטן וועג צום שיעור‪ ,‬האט ער חרטה געהאט‪,‬‬ ‫קלערנ'דיג‪" :‬דער גאנצע תכלית פון לערנען‪ ,‬איז דאך‬ ‫נאר אז מען זאל מקיים זיין דאס וואס מען לערנט‪ ,‬און‬ ‫אז עס קומט מיר אונטער אזא גרויסע מצוה פון כיבוד‬ ‫ֵאם‪ ,‬דארף איך דאך קודם מקיים זיין די מצוה"‪.‬‬ ‫איז ער באלד צוריק אהיים געלאפן‪ ,‬און האט אראפ‬ ‫געברענגט דאס פעקל פון בוידעם‪ ,‬און דערנאך צוריק‬ ‫געלאפן צום לערנען‪.‬‬ ‫ווי נאר ער האט גע'עפנט דעם טיר פון ביהמ"ד‪ ,‬האט‬ ‫זיך דער 'יהודי הקדוש' אויפגעכאפט פון זיין‬ ‫פארטיפטקייט‪ ,‬און זיך אויפגעשטעלט פאר'ן בחור‬ ‫מלוא קומתו‪ ,‬און געפרעגט דעם בחור‪" :‬וועלכע‬ ‫מצוה האסט דו יעצט מקיים געווען?"‬ ‫האט דער בחור דערציילט ווי ער האט געהאלפן זיין‬ ‫מאמע‪ ,‬מיט'ן אראפברענגען א פעקל פונעם בוידעם‪.‬‬ ‫האט דער 'יהודי הקדוש' געזאגט‪" :‬איך האב געזעהן‬ ‫אז דער הייליגער אמורא 'אביי' איז מיטגעקומען מיט‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫דיר‪ ,‬דערפאר האב איך זיך אויפגעשטעלט"‪.‬‬ ‫דאן האט דער 'יהודי הקדוש' צוגעלייגט‪" :‬יעצט‬ ‫פארשטיי איך שוין‪ ,‬ווייל די גמרא זאגט‪ ,‬אז אביי'ס‬ ‫עלטערן ‪ -‬סיי זיין טאטע און סיי זיין מאמע ‪ -‬זענען‬ ‫אוועק פון די וועלט ווען אביי איז נאך געווען א קליין‬ ‫קינד‪ ,‬האט ער דאך קיינמאל נישט געהאט די זכיה‬ ‫מקיים צו זיין די מצוה פון כיבוד אב ואם‪ ,‬דערפאר‬ ‫גייט ער באגלייטן יעדער איינער וואס איז מקיים די‬ ‫מצוה בשלימות‪ ,‬כדי ער זאל קענען האבן א חלק אין‬ ‫די געוואלדיגע מצוה‪.‬‬ ‫און יעצט ‪ -‬האט דער יהודי הקדוש אויסגעפירט ‪-‬‬ ‫וויבאלד דער אמורא 'אביי' איז שוין דא געווען‪ ,‬האט‬ ‫ער מיר שוין ערקלערט דעם פשט אין די סוגיא‬ ‫וועלכע איך האב נישט פארשטאנען!"‬ ‫”””‬ ‫דער הייליגער 'גאון' רבי יהושע לייב דיסקין זי"ע‪ ,‬איז‬ ‫אין זיינע שפעטער'דיגע יארן אויפגענומען געווארן‬ ‫אלס רב פון הייליגער שטאט ירושלים ת"ו‪.‬‬ ‫וואוינענ'דיג אין ירושלים‪ ,‬האט ער זיך אמאל אריבער‬ ‫געצויגן צו א נייע דירה‪ .‬ער האט געדונגען א מענטש‬ ‫וועלכע זאל עם אריבערפירן די פעקלעך צו די נייע‬ ‫דירה‪ ,‬און דערביי האט ער עם אנגעוויזן פונקטליך‬ ‫וועלכע פעקלעך ער זאל נעמען‪.‬‬ ‫ווען מען איז אנגעקומען צו געוויסע צוויי קעסטלעך‬ ‫וועלכע זענען געליגן ביים רב אין צימער‪ ,‬האט ער‬ ‫אנגעווארנט דעם איד אז ער זאל ספעציעל אכטונג‬ ‫געבן נישט צו פארבייטן דעם אויבערשטע קעסטל‬ ‫מיט'ן אונטערשטן קעסטל‪ ,‬נאר ער זאל זיי אויפ'ן‬ ‫גאנצן וועג האלטן לויט'ן סדר ווי אזוי עס איז געליגן‪.‬‬ ‫מיט דעם אליין איז דער רב נאכנישט געווען צופרידן‪,‬‬ ‫נאר ער איז מיטגעגאנגען דעם גאנצן וועג‪ ,‬צו זיכער‬ ‫מאכן אז די קעסטלעך ליגן אויפ'ן ריכטיגן סדר‪.‬‬ ‫דער איד וועלכער האט געטראגן די פעקלעך איז שוין‬ ‫געווארן זייער נייגעריג וואס עס ליגט אין די צוויי‬ ‫קעסטלעך‪ ,‬אז מען דארף אזוי אכטונג געבן זיי נישט‬ ‫צו פארבייטן‪.‬‬ ‫האט ער געפרעגט דעם רב‪" :‬רבי! וואס וועט שוין‬ ‫פאסירן אז עס וועלן זיך פארבייטן די קעסטלעך?"‬ ‫האט עם דער רב ערקלערט‪" :‬אינעם אויבערשטן‬ ‫קעסטל ליגט כתבים פון מיין טאטע'ס חידושי תורה‪,‬‬ ‫אינעם אונטערשטן קעסטל ליגן מיינע כתבים‪ ,‬און‬ ‫עס איז נישט ריכטיג אפילו פאר א קורצע צייט‪ ,‬אז‬ ‫מיינע כתבים זאלן ליגן איבער דעם טאטענ'ס!"‪...‬‬ ‫”””‬

‫לא תגנוב‪.‬‬ ‫אין דעם טשערנאביל'ער שטיבל פונעם שטעטל‬ ‫בארדיטשוב איז אמאל נאכ'ן דאווענען שחרית‬ ‫אריינגעקומען א איד און געפרעגט‪ ,‬צי זיי זענען‬ ‫חסידים פון דער הייליגער רבי אהרן פון טשערנאביל‬ ‫זי"ע‪ ,‬ווען זיי האבן עם גע'ענטפערט אז יא‪ ,‬האט ער‬ ‫זיי געהייסן אז זיי זאלן צוגרייטן א שיינע סעודה און‬ ‫ער וועט עס באצאלן‪.‬‬

‫אינמיטן די סעודה האט ער אנגעהויבן צו דערציילן‬ ‫פאר די פארזאמעלטע ווי פאלגענד‪" :‬איך בין אלס‬ ‫געווען ַאן ארימאן‪ ,‬אמאל בין איך אריבער די שטאט‬ ‫בארדיטשוב ווען עס איז געווען א יריד‪ ,‬האב איך‬ ‫באמערקט ווי עפעס א איד א סוחר באצאלט פאר די‬ ‫סחורה וועלכע ער האט איינגעקויפט און האט‬ ‫דערנאך איבערגעלאזט זיין רענצל וועלכע איז געווען‬ ‫אנגעפולט מיט געלט‪ ,‬בין איך צוגעגאנגען עס‬ ‫אויפצוהייבן און מיין יצר הרע האט מיר אנגעהויבן‬ ‫איינרעדן אז איך זאל דאס עם נישט צוריק געבן‪ ,‬ביז‬ ‫ווען איך האב מחליט געווען זיך צו שטארקן אויפ'ן‬ ‫יצר הרע האב איך עם שוין מער נישט געזעהן פאר‬ ‫מיינע אויגן‪ .‬איך האב עם אפילו געזוכט אויף די וועגן‬ ‫ארויס פון שטאט אבער אומזיסט‪ ,‬ער איז שוין אהיים‬ ‫געפארן‪ ,‬און פון די אלע געלט בין איך זייער רייך‬ ‫געווארן ביז היינט‪.‬‬ ‫דער סוחר האט באמת געהאט געבארגט דאס גאנצע‬ ‫געלט וועלכע איז געווען אינעם רענצל אז ער זאל‬ ‫האבן מיט וואס צו איינקויפן די סחורה ביים יריד‪,‬‬ ‫דערפאר ווען דער סוחר איז אהיימגעקומען מיט די‬ ‫סחורה זענען אלע מענטשן וועלכע האבן עם‬ ‫געבארגט די געלט געקומען אפנעמען זייער געלט‪.‬‬ ‫דער סוחר האט אבער גע'טענה'עט אז ער האט‬ ‫פארלוירן זיין רענצל אינמיטן די וועג און ער קען זיי‬ ‫נישט אפגעבן דאס געלט‪ ,‬זיי האבן עם גענומען צו א‬ ‫דין תורה וואו מען האט גע'פסק'נט אז ער איז מחוייב‬ ‫זיי אפצוגעבן דאס גאנצע געלט‪.‬‬ ‫פון גרויס צער און ווייטאג איז ער קראנק געווארן און‬ ‫איז נפטר געווארן‪ ,‬איבערלאזנ'דיג ַאן אלמנה מיט‬ ‫קליינע יתומים'לעך‪ ,‬נישט האבנ'דיג ווער עס זאל זיי‬ ‫יעצט שפייזן‪.‬‬ ‫עטליכע טעג נאך זיין פטירה‪ ,‬האט דער נפטר זיך‬ ‫באוויזן צו מיר אין חלום זאגנ'דיג אז ער רופט מיר צו‬ ‫א דין תורה ווייל איך האט עם גע'הרג'עט‪.‬‬ ‫ווען איך בין אויפגעשטאנען אינדערפרי האב איך‬ ‫געטראכט אז עס איז נאר א חלום‪ ,‬אבער אזוי ווי דאס‬ ‫חלום האט זיך איבער גע'חזר'ט עטליכע נעכט‬ ‫נאכאנאנד‪ ,‬האב איך שוין דאן געוואוסט אז איך מוז‬ ‫זיך וויסנ'דיג מאכן פון עם‪.‬‬ ‫בין איך געפארן צו מיין הייליגער רבי‪ ,‬דער 'בית אהרן'‬ ‫פון קארלין זי"ע‪ ,‬האט ער מיר געשיקט צו אייער‬ ‫רבי'ן‪ ,‬דער הייליגער רבי אהרן פון טשערנאביל זי"ע‪,‬‬ ‫וועלכע איז מתקן נשמות פון לעבעדיגע און טויטע‪.‬‬ ‫ווען אייער רבי האט געהערט פון וואס עס האנדלט‬ ‫זיך‪ ,‬האט ער מיר געזאגט אז דאס קומענ'דיגע מאל‬ ‫ווען ער קומט צו מיר אין חלום‪ ,‬זאל איך עם ענטפערן‬ ‫אז איך בין מסכים צו גיין צו א דין תורה‪ ,‬אבער עס‬ ‫מוז זיין ביי רבי אהרן פון טשערנאביל‪.‬‬ ‫אזוי איז טאקע געווען‪ ,‬דאס קומענ'דיגע מאל ווען ער‬ ‫איז געקומען צו מיר אין חלום האב איך עם געזאגט‬ ‫אז מיר וועלן גיין צו רבי אהרן טשערנאביל'ער פירן די‬ ‫דין תורה‪ ,‬און ער האט מסכים געווען דערצו‪.‬‬


‫סיפורי צדיקים‬ ‫בין איך צוריק געפארן קיין טשערנאביל‪ ,‬און רבי ולא תעלה במעלות על מזבחי‪.‬‬ ‫אהרן האט מיר אריינגערופן אין צימער‪ ,‬און האט‬ ‫הויך אויסגערופן צו די נשמה‪" :‬זאג דיינע טענות"‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך אז איך האב גארנישט געהערט‪ ,‬אבער‬ ‫דער רבי האט מיר איבערגעזאגט וואס דער נפטר‬ ‫טענה'עט‪ ,‬אז וויבאלד איך האב צוגענומען זיין רענצל‬ ‫געלט איז ער דערפון נפטר געווארן פון גרויס צער‪.‬‬ ‫אבער יעצט פארלאנגט ער אז וויבאלד צוליב מיר‬ ‫האט זיין משפחה נישט וואס צו עסן און נישט וואס‬ ‫צו אנטוהן‪ ,‬דעריבער זאל איך זיי אפגעבן מיין גאנצע‬ ‫פארמעגן‪ ,‬אויך זאל איך אפצאלן אלע זיינע חובות‪.‬‬ ‫האב איך צוריק גע'טענה'עט פאר'ן רבי'ן‪ ,‬אז איך האב‬ ‫עם באמת יא געוואלט צוריק געבן דאס רענצל נאר‬ ‫ער איז פארשוואונדן געווארן פון מיינע אויגן‪.‬‬ ‫צום סוף האט דער רבי ארויסגעגעבן זיין פסק דין‪ ,‬אז‬ ‫איך דארף יעצט צוטיילן מיין גאנצע פארמעגן אויף‬ ‫האלב‪ ,‬איין טייל דארף איך אוועקגעבן פאר די‬ ‫אלמנה פונעם נפטר‪ ,‬די צווייטע טייל קען איך האלטן‬ ‫פאר מיר‪ ,‬אבער צום ערשט דארף איך דערפון‬ ‫אפאצאלן אלע חובות פונעם נפטר‪.‬‬ ‫דער נפטר האט צוגעשטימט צום רבי'נס פסק דין‪,‬‬ ‫און ווי פארשטייט זיך האב איך אויך מסכים געווען‬ ‫צו דעם פסק דין‪.‬‬ ‫און יעצט ‪ -‬פירט אויס דער איד ‪ -‬בין איך אויפ'ן וועג‬ ‫אהיים פון אייער רבי'ן מקיים צו זיין דעם פסק דין‪,‬‬ ‫און דערפאר מאך איך יעצט די סעודה אלס א סעודת‬ ‫הודאה‪ ,‬צו לויבן דעם אייבערשטער אז דער נפטר‬ ‫האט צוגעשטימט צום פסק דין‪ ,‬און ער וועט שוין‬ ‫מער נישט קומען צו מיר אין חלום‪ ,‬ווייל איך וועל‬ ‫אפצאלן די גניבה"‪.‬‬ ‫”””‬

‫וירא העם וינועו‪.‬‬ ‫ביים הייליגער 'גאון' רבי יהונתן אייבשיץ זי"ע איז‬ ‫געווען דער מנהג‪ ,‬אז יעדע שבת פלעגן די קינדער פון‬ ‫שטאט קומען צום רב אין שטוב‪ ,‬וואו זיי האבן‬ ‫צוזאמען געלערנט‪ ,‬דערנאך האט ער זיי פארהערט‬ ‫אויף וואס זיי האבן געלערנט במשך די וואך‪.‬‬ ‫אמאל האבן זיינע מתנגדים עם געוואלט אפטוהן‪,‬‬ ‫האבן זיי גענומען א גוי'איש קינד‪ ,‬וועלכע האט‬ ‫געקענט די אידישע שפראך‪ ,‬עם אנגעטוהן ווי א איד‪,‬‬ ‫און אויסגעלערנט פון די פרשת השבוע‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫עם אריינגעשיקט מיט די איבריגע קינדער‪.‬‬ ‫ווי נאר די קינדער האבן אנגעפאנגען צו לערנען‪ ,‬האט‬ ‫רבי יהונתן באלד דערקענט אויפ'ן קינד אז ער איז ַאן‬ ‫ערל‪ ,‬האט ער עם ארויסגעשיקט אינדרויסן‪.‬‬ ‫דערנאך האט ער ערקלערט‪" :‬באלד אין אנהייב האב‬ ‫איך באמערקט ווי דאס קינד 'שאקלט' זיך נישט ביים‬ ‫לערנען‪ ,‬האב איך פארשטאנען אז דאס איז נישט קיין‬ ‫אידיש קינד‪ ,‬ווייל די נשמה פון א איד איז צוגעוואוינט‬ ‫זיך צו שאקלען ביים דאווענען און לערנען‪ ,‬דאס איז א‬ ‫תכונה וואס איז נאר דא ביי אידן‪ ,‬נישט ביי די גוים"‪.‬‬ ‫”””‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אין די גרויסע שטאט לאדז' וואו עס האבן געוואוינט‬ ‫הונדערטער טויזנטער אידן‪ ,‬און איז געווען די צווייטע‬ ‫גרעסטע אידישע קהילה אין גאנץ פוילן‪ ,‬זיצן אמאל‬ ‫צוויי אידישע יונגען‪ ,‬משכילים‪ ,‬זיי האלטן זיך פאר די‬ ‫קלוגסטע אין די וועלט‪ ,‬זיי שטודירן דעם תנ"ך‪ ,‬זיי‬ ‫קענען רעדן און שרייבן מיט א שיינעם מליצה'דיגן‬ ‫לשון הקודש‪ ,‬אויסגעהאלטן לויט אלע כללים פון‬ ‫דקדוק‪ ,‬און זענען אריינגעטוהן ראשם ורובם אין‬ ‫משכיל'ישע און פילאזאפישע ביכער‪.‬‬ ‫זיצן זיי יעצט און שמועסן פון חסידים מיט זייער‬ ‫רבי'ס‪ ,‬די בלוט שונאים פון השכלה און משכילים‪ ,‬זיי‬ ‫מאכן ליצנות פון אלע צדיקים פון דור‪ ,‬און רעדן מיט‬ ‫גרינגשעצונג פון אלע חסידים‪ ,‬ביז זיי קומען ָאן צום‬ ‫רבי'ן וואס וואוינט ממש דא אין שטעטל אלכסנדר‪.‬‬ ‫רופט זיך ָאן איינער צום אנדערן‪" :‬לאמיר זיך ביידע‬ ‫אריבערכאפן קיין אלכסנדר‪ ,‬עס איז דאך ממש דא‪,‬‬ ‫מיר וועלן ביידע אריינגיין צו דעם דארטיגן רבי'ן און‬ ‫זיך מאכן כאילו מיר זענען חסידים וועלכע קומען‬ ‫נעמען א ברכה‪ ,‬מיר וועלן שוין דארט אויסטראכטן‬ ‫עפעס א בקשה וואס מיר זענען אפיציעל געקומען‬ ‫בעטן‪ ,‬אזוי וועלן מיר נאכדעם האבן גענוג שטאף‬ ‫אפצולאכן פון עם און פון אלע חסידים‪.‬‬ ‫די עצה איז געפעלן פאר'ן צווייטן‪ ,‬און ביידע האבן זיך‬ ‫אנגעטוהן חסיד'ישע מלבושים‪ ,‬און זענען אזוי‬ ‫אריבערגעפארן קיין אלכסנדר‪.‬‬ ‫אנקומענ'דיג אהין זענען זיי אריינגעגאנגען צום רבי'ן‬ ‫נעמען שלום‪ ,‬דער רבי האט זיי געגעבן שלום אבער‬ ‫נישט גערעדט מיט זיי קיין איין ווארט‪.‬‬ ‫זיי זענען געבליבן דארט אויף שבת און האבן זיך‬ ‫אויסגעמישט מיט די מאסן חסידים וועלכע האבן זיך‬ ‫דארט געפונען‪.‬‬ ‫גאנץ שבת איז זייער קאפ און געדאנקען געווען‬ ‫אריינגעטוהן אויפצוכאפן וואס מער פון די מנהגים‬ ‫און ווערטער וואס זיי האבן דארט געזען און געהערט‪,‬‬ ‫אז שפעטער‪ ,‬ווען זיי וועלן צוריק קומען קיין לאדז'‪,‬‬ ‫זאלן זיי האבן וואס צו פארקויפן פאר זייערע חברים‪.‬‬ ‫זונטאג זאגט איינער צום צווייטן‪" :‬מיר האבן שוין‬ ‫גענוג געהאט דא‪ ,‬לאמיר אהיים פארן"‪.‬‬ ‫זאגט עם דער חבר‪" :‬איידער מיר פארן אהיים וועלן‬ ‫מיר אריינגיין צו דעם רבי'ן זיך געזעגענען"‪.‬‬ ‫"דו האסט פארגעסן ווער מיר זענען?" ‪ -‬פרעגט עם‬ ‫דער חבר ‪" -‬דו ביסט אפשר געווארן א חסיד? מיר‬ ‫זענען דען חסידים וועלכע זענען געקומען צו פארן‬ ‫צום רבי'ן אויף שבת‪ ,‬אז מיר זאלן יעצט אריינגיין זיך‬ ‫געזעגענען?"‬ ‫"פארשטייסט מיר נישט" ‪ -‬ענטפערט דער חבר ‪-‬‬ ‫"אז מיר וועלן אריינגיין יעצט צום דעם רבי'ן וועלן‬ ‫מיר זיכער זעהן עפעס נייעס און עס וועט זיין נאך פון‬ ‫וואס צו טרייבן ליצנות"‪.‬‬ ‫גייען זיי ביידע אריין צום רבי'ן און זאגן‪" :‬מיר זענען‬ ‫געקומען זיך געזעגענען"‪.‬‬

‫רופט זיך ָאן דער רבי און פרעגט זיי‪" :‬איר האט אמאל‬ ‫געלערנט חומש אין אייער לעבן?"‬ ‫טראכטן זיי ביי זיך‪" :‬ער פרעגט אונז צי מיר האבן‬ ‫געלערנט אמאל חומש? דאס טוהן מיר דאך גאנצע‬ ‫טעג און וואכן צו פארשן דעם תנ"ך‪ ,‬און זיך‬ ‫אריינצוגריבלען אין די סודות פון חכמת הדקדוק‪,‬‬ ‫ווער נאך ווי אונז איז אזוי געלערנט גרויס און רייך אין‬ ‫תנ"ך קענטעניס? און אין קענען א שיינעם ריינעם‬ ‫לשון הקודש"‪.‬‬ ‫אזויפיל דרך ארץ האבן זיי נאך אבער יא פארמאגט‬ ‫נישט ארויסצוזאגן וואס זיי טראכטן‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫גע'ענטפערט‪" :‬יא‪ ,‬מיר האבן געלערנט חומש"‪.‬‬ ‫"אז איר האט געלערנט חומש" ‪ -‬זאגט זיי דער רבי ‪-‬‬ ‫"דאן געדענקט איר מן הסתם דעם פסוק סוף פרשת‬ ‫יתרו‪' :‬ולא תעלה במעלות על מזבחי אשר לא תגלה‬ ‫ערותך עליו'‪ ,‬קענט איר מיר אפשר זאגן דעם טייטש‬ ‫דערויף?" ‪ -‬פירט דער רבי אויס‪.‬‬ ‫מיט א הילכיגע שמייכל האבן זיי געזאגט פאר'ן רבי'ן‬ ‫דעם פשוט'ן טייטש פון פסוק‪ ,‬אז מען טאר נישט‬ ‫ארויפגיין אויפ'ן מזבח דורך טרעפ‪ ,‬אז דער שאנדע‬ ‫פונעם לייב זאל זיך נישט אנטפלעקן אויפ'ן מזבח‪.‬‬ ‫זאגט זיי דער רבי ווייטער‪" :‬אבער איך וועל אייך זאגן‬ ‫ַאן אנדערע טייטש‪' :‬ולא תעלה במעלות על מזבחי'‪,‬‬ ‫דאס ווארט 'מעלות' מיינט אויך א 'פעלשונג' ווי דאס‬ ‫ווארט 'מעילה'‪ ,‬דאס ווארט 'מזבח' מיינט מען דעם‬ ‫צדיק‪ ,‬וואס ער שחט שטענדיג דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאגט‪' :‬ולא תעלה במעלות על‬ ‫מזבחי'‪ ,‬איר זאלט נישט ארויפגיין מיט א פעלשונג‬ ‫אויף מיין צדיק‪' ,‬אשר לא תגלה ערותך עליו'‪ ,‬ווייל‬ ‫אויב יא‪ ,‬וועט דער צדיק אויפדעקן דיין שאנד‪ ,‬דיינע‬ ‫אומווערדיגע און מיאוס'ע זאכן און עבירות וואס דו‬ ‫האסט אפגעטוהן באהאלטענערהייט"‪.‬‬ ‫ווען די צוויי יונגען האבן דאס געהערט זענען זיי‬ ‫געבליבן שטיין‪ ,‬ווי אפגעגאסן מיט הייס וואסער‪ ,‬עס‬ ‫איז זיי פינסטער געווארן פאר די אויגן‪ ,‬זיי האבן שוין‬ ‫געזעהן אז זיי זענען ביטער אריינגעפאלן און זענען‬ ‫נישט גוט געפארן‪.‬‬ ‫דער אלכסנדר רבי ווייסט יא ווער זיי זענען‪ ,‬און‬ ‫פארוואס זיי זענען אהערגעקומען‪ ,‬און וויי וועט זיין‬ ‫אויב ער וועט מקיים זיין וואס ער זאגט‪,‬‬ ‫אויסצורעכענען זייערע עבירות‪.‬‬ ‫טאקע באלד דערויף נעמט זיך דער רבי אויסרעכענען‬ ‫זייערע שלעכטע מעשים וואס זיי האבן אלס‬ ‫אפגעטוהן אין זייער אומווערדיג לעבן‪ ,‬ביז זיי האבן‬ ‫נישט געוואוסט ווי זיך אהין צו טוהן פאר גרויס‬ ‫בושה‪ ,‬זייער קאפ איז געווארן געבויגן‪ ,‬זייער פנים‬ ‫פארשעמט‪ ,‬און פון זייערע אויגן האט זיך אראפ‬ ‫געלאזט א שטראם מיט טרערן‪.‬‬ ‫די צוויי זענען נישט ארויס פונעם רבינ'ס שטוב‪ ,‬ביז‬ ‫ווילאנג זיי ביידע זענען געווארן אמת'ע בעלי תשובה‬ ‫און ערליכע אידן‪.‬‬ ‫”””‬


‫אמרות חכמים‬ ‫וישמע יתרו כהן מדין‪.‬‬ ‫דאס רבנות פאסטן אין שטאט 'ריביטיטש' איז נישט‬ ‫געווען אזוי פשוט צו באקומען‪ ,‬ווייל יעדער רב וואס‬ ‫האט געוואלט באקומען דאס רבנות פאסטן אינעם‬ ‫שטאט‪ ,‬האט געדארפט אריבערגיין א שווערע‬ ‫פארהער ביים ראש הקהל אליין‪ ,‬וועלכער איז געווען‬ ‫א גרויסע עם הארץ‪ ,‬און ער האט געפרעגט פונעם רב‬ ‫אזעלכע עם הארץ'ישע שאלות‪ ,‬אז עס איז נישט‬ ‫געווען מעגליך צו ענטפערן דערויף‪.‬‬ ‫ווען מען האט פארגעשלאגן דאס רבנות פאסטן פאר‬ ‫דער הייליגער 'בני יששכר' זי"ע‪ ,‬איז ער אריין אינעם‬ ‫שיינעם פאלאץ פון דעם ראש הקהל‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫עם ענטפאנגען מיט א שמייכל און געפרעגט‪" :‬דו‬ ‫ביסט דער ראבינער שפירא‪ ,‬וואס מען וויל‬ ‫אויפנעמען אלס רב ביי אונז אין שטאט?"‬ ‫"יא" ‪ -‬האט דער 'בני יששכר' גע'ענטפערט‪.‬‬ ‫"דו ווייסט אפשר וועלכע פרשה עס גייט די וואך?" ‪-‬‬ ‫האט דער ראש הקהל באלד אנגעהויבן מיט'ן‬ ‫שווערע פארהער‪.‬‬ ‫"יא! פרשת יתרו" ‪ -‬ענטפערט דער 'בני יששכר'‪.‬‬ ‫"ווער איז געווען יתרו?" ‪ -‬זעצט דער ראש הקהל‬ ‫ָפאר מיט א געוואלדיגע ערנסטקייט‪.‬‬ ‫"יתרו איז געווען א גלח‪ ,‬דער גלח פון מדין" ‪-‬‬ ‫ענטפערט באלד דער 'בני יששכר'‪.‬‬ ‫"וויפיל קינדער האט ער געהאט?" ‪ -‬פרעגט דער‬ ‫ראש הקהל ווייטער‪.‬‬ ‫"זיבן טעכטער" ‪ -‬איז געקומען דער ענטפער פונעם‬ ‫'בני יששכר'‪.‬‬ ‫פאר‬ ‫"וויל איך דיר פרעגן א שאלה" ‪ -‬זעצט ווייטער ָ‬ ‫דער ראש הקהל ‪" -‬אויב יתרו איז געווען א גלח‪ ,‬ווי‬ ‫אזוי האט ער געקענט האבן קינדער‪ ,‬די גלחים מעגן‬ ‫דאך נישט חתונה האבן און געבוירן קינדער?"‬ ‫"דאס איז נאך געווען פאר מתן תורה‪ ,‬און עס איז נאך‬ ‫געווען מותר פאר זיי חתונה צו האבן!" ‪ -‬ענטפערט‬ ‫באלד דער 'בני יששכר'‪...‬‬ ‫מיט גרויס התפעלות רופט אויס דער ראש הקהל‪:‬‬ ‫"אט דו ביסט ראוי צו ווערן רב ביי אונז אין שטאט! דו‬ ‫ענטפער'סט דאך מיט אזא קלארקייט!"‪...‬‬ ‫און באלד דערנאך האט מען עם טאקע געקרוינט‬ ‫אלס רב אין שטאט ריביטיטש‪.‬‬ ‫”””‬ ‫וישמע יתרו ‪ -‬מה שמועה שמע ובא‪) .‬רש"י(‬

‫מען האט אמאל געפרעגט פון דער הייליגער רבי‬ ‫אלימלך פון ליזענסק זי"ע‪ ,‬פארוואס דארף מען פארן‬ ‫צו א צדיק‪ ,‬מען קען דאך לערנען מוסר ספרים און‬ ‫חסיד'ישע ספרים‪ ,‬אויב אזוי פארוואס דארף מען‬ ‫פארברענגען צייט מיט'ן נסיעה צום צדיק?‬ ‫האט רבי אלימלך גע'ענטפערט‪" :‬רש"י פרעגט שוין‬ ‫די קושיא אין פרשת יתרו‪' ,‬מה שמועה שמע ובא'?‬ ‫אויב האט שוין יתרו געהערט אלע ניסים פון יציאת‬ ‫מצרים‪ ,‬קריעת ים סוף און מלחמת עמלק‪ ,‬פארוואס‬ ‫האט ער נאך געדארפט קומען צו גיין?‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫דער תירוץ איז אז כאטש מען האט שוין געהערט און‬ ‫געלערנט‪ ,‬דארף מען נאך אלס צוקומען צום צדיק‪,‬‬ ‫דעריבער איז יתרו געקומען צו פארן צו משה רבינו‬ ‫דער 'צדיק הדור'!"‪...‬‬ ‫”””‬ ‫וישמע יתרו ‪ -‬שבע שמות נקראו לו‪) .‬רש"י(‬

‫א חסיד האט זיך באקלאגט פאר'ן הייליגער 'ישמח‬ ‫ישראל' פון אלכסנדר זי"ע אז זיינע פארדינסטן זענען‬ ‫לעצטנס זייער שוואך‪ ,‬און ער דארף חתונה מאכן‬ ‫זיינע טעכטער‪ ,‬ער זעהט נישט קיין אנדערע אויסוועג‬ ‫ווי נאר צו אויסרופן 'באנקרא"ט' און צו בייטן די‬ ‫נאמען פון זיינע געשעפטן‪ ,‬אזוי וועט ער פטור ווערן‬ ‫פון זיינע בעלי חובות‪.‬‬ ‫האט עם דער 'ישמח ישראל' גע'ענטפערט מיט א‬ ‫שמייכל‪" :‬שוין א לאנגע צייט וואס וואונדער איך זיך‪,‬‬ ‫פארוואס האט יתרו געהאט זיבן טעכטער און אויך‬ ‫זיבן נעמען? יעצט איז מיר פארענטפערט געווארן‪,‬‬ ‫ווייל יעדע מאל וואס ער האט חתונה געמאכט א‬ ‫טאכטער איז ער געווארן א בעל חוב‪ ,‬האט ער‬ ‫אויסגערופן 'באנקרא"ט' און געביטן זיין נאמען!"‪...‬‬ ‫”””‬

‫כי יהיה להם דבר בא אלי ושפטתי‪.‬‬ ‫דער גרויסע 'גאון' רבי אביש'ל פון פראנקפורט זצ"ל‬ ‫האט אמאל געהערט אז איינער פון די שטאט‬ ‫איינוואוינער איז ליידער א מחלל שבת‪ ,‬האט ער‬ ‫געזוכט א געלעגנהייט יענעם צו פארהאלטן דערויף‪.‬‬ ‫"אבער ווי אזוי שלעפט מען יענעם אהער?" ‪ -‬טראכט‬ ‫דער רב צו זיך ‪" -‬ער קומט דאך קיינמאל נישט אין‬ ‫שוהל‪ ,‬און צו מיר אין שטוב וועט ער דאך זיכער נישט‬ ‫קומען‪ ,‬זאל איך אליין אריבערגיין צו עם אינדערהיים‬ ‫און עם פארהאלטן‪ ,‬מעגליך אז ער וועט מיר‬ ‫אויסלאכן‪ ,‬וועט דאך דאן ארויסקומען א שטרויכלונג‬ ‫פאר אנדערע?!"‬ ‫ענדליך איז עם איינגעפאלן א געדאנק‪ ,‬ער האט‬ ‫באפוילן פאר איינע פון די סוחרים צו בארגן סחורה‬ ‫פון יענעם מחלל שבת‪ ,‬און ווען ער וועט עם דארפן‬ ‫באצאלן דערויף זאל ער פון יענעם צוריק האלטן די‬ ‫געלט‪ ,‬דאס וועט זיי פירן צו א דין תורה ביים רב אין‬ ‫שטוב‪ ,‬וואו ער וועט האבן די געלעגנהייט צו כאפן א‬ ‫שמועס מיט'ן מחלל שבת‪.‬‬ ‫אזוי האט טאקע פאסירט‪ ,‬אין א שיינעם טאג האבן‬ ‫זיי ביידע ערשיינט ביים רב אין שטוב צו האלטן א דין‬ ‫תורה‪ .‬איידער דער רב האט אויסגעהערט די טענות‬ ‫פונעם מחלל שבת‪ ,‬האט ער באלד באפוילן פאר'ן‬ ‫סוחר צו אפצאלן יענעם דאס גאנצע געלט‪.‬‬ ‫אויפ'ן וואונדער פונעם מחלל שבת‪ ,‬האט עם דער רב‬ ‫גע'ענטפערט‪" :‬וויסן זאלסט דו אז דער גאנצע מעשה‬ ‫איז נאר געווען ַאן אונטערגעשטעלטע שפיצל דיר‬ ‫אהער צו ברענגען‪ ,‬כדי איך זאל דיר קענען‬ ‫פארהאלטן פאר די ביטערע שמועה וואס איך האב‬ ‫אויף דיר געהערט‪ ,‬אז דו ביסט עובר אויפ'ן הארבן‬ ‫איסור פון חילול שבת"‪.‬‬

‫דער איד פרעגט פונעם רב‪" :‬ווי פאסט דאס פאר אזא‬ ‫הויכגעשעצטע רב ווי אייך אזוי אריינצוכאפן א איד‬ ‫אויף מוסר צו זאגן‪ ,‬דורך ַאן אנגעשטעלטע מעשה פון‬ ‫א דין תורה?"‬ ‫ענטפערט עם רבי אביש'ל מיט א שמייכל‪" :‬מיר‬ ‫געפונען אין די תורה אין פרשת יתרו אז משה רבינו‬ ‫האט דאס זעלבע געטוהן‪ ,‬ווי ער זאגט פאר זיין שווער‬ ‫יתרו‪' ,‬כי יהיה להם דבר'‪ ,‬ווען אידן דארפן עפעס‬ ‫מתקן זיין‪' ,‬בא אלי'‪ ,‬מאך איך דאן אז זיי זאלן קומען‬ ‫צו מיר‪' ,‬ושפטתי בין איש ובין רעהו'‪ ,‬און איך משפט‬ ‫צווישן זיי ביידע‪ ,‬און אין די זעלבע צייט 'והודעתי‬ ‫להם את חקי האלקים ואת תורותיו'‪ ,‬לאז איך זיי וויסן‬ ‫די געזעצן פון די תורה!"‪...‬‬ ‫”””‬

‫היה אתה לעם מול האלקים‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי משולם זוסיא פון אניפאלי זי"ע איז‬ ‫אמאל געגאנגען אין גאס און געזעהן א קינד גיין אין‬ ‫ישיבה‪ ,‬האלטנ'דיג זיין חומש'ל אונטער זיין ארעם‪.‬‬ ‫דער צדיק רופט עם צו און זאגט‪" :‬זאג נאר מיין טייער‬ ‫קינד‪ ,‬וואס פעלט דיר אויס צו גיין אין ישיבה? וואס‬ ‫פאר א נוצן וועסט דו האבן דערפון? בעסער גיי שפיל‬ ‫זיך‪ ,‬וועסט דו מער הנאה האבן‪ ,‬וואס לאזט דו זיך‬ ‫אריין אין אזעלכע פראבלעמען? דיין רבי שרייט אויף‬ ‫דיר און באשטראפט דיר אין ישיבה‪ ,‬בעסער גיי‬ ‫פארברענג אין גאס און מאך א לעבן!"‬ ‫דאס קינד‪ ,‬נישט וויסנ'דיג ווער דער איד איז‪ ,‬האט‬ ‫צוריק גע'ענטפערט שרייענ'דיג‪" :‬איר רעדט דאך‬ ‫נארישקייטן‪ ,‬וואס וועל איך האבן פון פארברענגען די‬ ‫צייט און גיין ליידיג? דער עיקר תכלית פון מיין‬ ‫אראפקומען אויף דער וועלט איז דאך נאר צו לערנען‬ ‫און צו טוהן מצות און מעשים טובים"‪ .‬און ער איז‬ ‫שנעל אוועקגעלאפן צו זיין ישיבה‪.‬‬ ‫ווען דער צדיק האט דאס געזעהן‪ ,‬האט ער‬ ‫אויפגעהויבן זיינע אויגן צום הימל‪ ,‬זאגנ'דיג‪" :‬זעה נאר‬ ‫וואס פאר א הייליג פאלק דו פארמאגסט‪ ,‬נאך פון‬ ‫זייער יוגנט ווילן זיי נאר טוהן דיין פארלאנג"‪.‬‬ ‫דערנאך האט ער דערמיט געטייטשט דעם פסוק‪:‬‬ ‫"'היה אתה לעם'‪ ,‬פארלאנג אמאל פונעם אידישן‬ ‫פאלק‪' ,‬מול האלקים'‪ ,‬א זאך וואס איז קעגן דעם ווילן‬ ‫פונעם אייבערשטער‪ ,‬וועסט דו זעהן אז זיי וועלן דיר‬ ‫נישט פאלגן‪ ,‬און דאן 'והבאת אתה את הדברים אל‬ ‫האלקים'‪ ,‬זאלסט דו ברענגען דעם מליצה ישרה צום‬ ‫אייבערשטער אז ער זאל זעהן וואס פאר א געטרייע‬ ‫פאלק ער פארמאגט!"‪...‬‬ ‫”””‬

‫עשרת הדברות‪.‬‬ ‫ווען דער הייליגער רבי שמעלקא זי"ע איז געווארן רב‬ ‫אין ניקלשבורג‪ ,‬האט מען עם דערלאנגט דעם 'פנקס‬ ‫הקהל'‪ ,‬אריינצושרייבן דערין נייע תקנות צו איינפירן‬ ‫אינעם שטאט‪ .‬האט ער גענומען דעם פעדער אין‬ ‫דער האנט און אריינגעשריבן 'די עשרת הדברות'!‪...‬‬ ‫”””‬


‫‪åøúé‬‬ ‫שבט תשע"ז‬

‫שנה י"א גליו תמ"ג‬

‫נו דיי קאפ‬

‫שאלה אי פרשה או הלכה‬

‫"אוי האסטו פארפאסט א טאג אי חדר‪ ",‬האט יואלי זי אנגערופ צו זיי חבר ברו‪,‬‬ ‫זי אראפזעצנדיג אויפ' באנק נעב אי‪.‬‬ ‫"נישט צו נאנט!" האט ברו געזאגט‪ ,‬נעמנדיג א 'טישו'‪" .‬דו ווילסט זי דא נישט‬ ‫אנשטעק אי דע פארקילעכ וואס אי האב‪".‬‬ ‫"עניוועי‪ ",‬האט יואלי דערציילט‪ ,‬ווע ער האט זי אביסל אוועקגעריקט‪" .‬דער מנהל‬ ‫איז נישט געווע אי חדר היינט‪ ,‬או די קינדער זענע געווע אזוי צעלאזט‪".‬‬ ‫"אי גלייב עס נישט! ס'איז נישט גערעכט! אי קע נישט גלייב אז אי האב עס‬ ‫פארפאסט‪ .‬דער מנהל פעלט קיינמאל נישט‪ .‬וואס איז יעצט געשע?"‬ ‫האלל' איז געווע‬ ‫"ס'געווע פורי אי חדר‪ .‬יעדער איז געשפרינגע או געטאנצ‪ .‬די ' ָ‬ ‫פול‪ ,‬די מלמדי האב נישט געוואוסט וואס צו טו‪ .‬קיינער האט נישט געלערנט‪".‬‬ ‫"אמת'דיג?" האט ברו געפרעגט מיט סקעפטיז‪" .‬אי קע עס נישט גלייב‪".‬‬ ‫"דו גלייבסט מיר נישט?" האט יואלי געפרעגט‪" .‬אי בי דארט געווע‪ .‬אי האב עס‬ ‫געזע מיט מיינע אייגענע אויג‪".‬‬ ‫"אי בי אבער נישט דארט געווע‪".‬‬ ‫"אי קע נישט גלייב אז דו גלייבסט מיר נישט‪".‬‬ ‫"הער מיר איי‪ ,‬דו ‪-‬‬ ‫"פיי‪ ,‬אפשר טרייב אי אביסל איבער‪".‬‬ ‫"או אפשר אסא‪".‬‬ ‫"אי קו דיר ברענגע חדר‪-‬נייעס או דו גלייבסט מיר נישט‪ .‬אויכ'מיר א חבר‪".‬‬ ‫"בארואיג זי‪ .‬ס'איז נאר נארמאל אז אי זאל דיר נישט גלייב‪ ,‬או דערפאר טראכט‬ ‫פארוואס גלייבט נישט ברו זיי חבר?‬ ‫אי אז דו טרייבסט אביסל איבער‪".‬‬ ‫וואוו! דו עסט גאנ אסא‪ ",‬האט סאני באמערקט‪ ,‬זעענדיג ווי זיי שוואגער קייעט‬ ‫" ַ‬ ‫או קייעט‪" .‬איז דאס דיי דריטע ראגעלע וואס דו עסט אדער אי פאנטאזיר נאר?"‬ ‫"דו דמיונ'סט גארנישט‪ ",‬האט שכי געענטפערט‪" .‬אי גיי יעצט עס מיי פערטע‪".‬‬ ‫"וואס איז דאס געגעסעכ?" האט סאני געפרעגט מיט נייגער‪" .‬איז עס ערב א תענית‬ ‫אדער וואס?"‬ ‫"דו האסט א גוטע קאפ‪ ,‬הא? פו וואו האסטו געוואוסט אז אי פאסט מארג?"‬ ‫"גייסט טאקע פאסט? פארוואס עפעס?"‬ ‫"פריוואטע סיבות‪ ",‬האט שכי געענטפערט‪ ,‬נעמנדיג א פינפטע ראגעלע‪.‬‬ ‫"צי מעג מע פאסט ראש‪-‬חודש?"‬ ‫"אויוויי! אי האב אינגאנצ פארגעס אז ס'איז ראש‪-‬חודש‪ .‬וואס טו אי יעצט?"‬ ‫"פאסט נישט‪".‬‬ ‫"ס'איז נישט אזוי פשוט‪ .‬אי האב צוגעזאגט אז אי וועל פאסט‪ .‬אי וועל דארפ‬ ‫פרעג א שאלה וואס צו טו‪ ".‬נערוועז האט שכי אויסגעשטרעקט זיי האנט צו די‬ ‫ראגעלע‪" .‬אוי‪ ,‬וואו זענע זיי אלע פארשוואונד?"‬ ‫וואס דאר שכי טו?‬

‫לעי"נ הב' מאיר ע"ה ב"ר מרדכי שי'‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫עבודת הלב‬ ‫ברכת התורה ‪ /‬א‬

‫די ערשטע ברכה פו 'ברכת התורה' איז געבויעט אנדערש ווי די‬ ‫אנדערע ברכות‪ .‬עס הייבט זי ָא‪" :‬ברו אתה הש‪ ...‬לעסוק בדברי‬ ‫תורה‪ ",‬עס ענדיגט זי‪" :‬ברו אתה הש המלמד תורה‪ "...‬או‬ ‫אינדערמיט ‪ -‬איז א תפילה צו באשעפער‪" :‬והערב נא‪ ...‬את דברי‬ ‫תורת בפינו‪"...‬‬ ‫פארוואס איז דא אריינגעשטעלט געוואר א תפילה אי דע ברכה‪,‬‬ ‫א זא וואס מיר טרעפ נישט ביי ברכות אוי אנדערע מצוות?‬ ‫ווייל אנדערש ווי אנדערע ברכות‪ ,‬קע דער מענטש נישט מקיי‬ ‫זיי דע מצוה פו 'לימוד התורה' ָא דע היל פונע בורא‪ .‬אמת‬ ‫טאקע‪ ,‬יעדע זא וואס מיר טוע קענע מיר נאר מקיי זיי מיט' כח‬ ‫וואס דער באשעפער האט אונז געגעב‪ .‬אבער לגבי מקיי זיי אנדערע‬ ‫מצוות‪ ,‬האט דער באשעפער אונז געגעב א כח‪ ,‬או עס איז אונזער‬ ‫בחירה זיי אויסצונוצ צו עבודת הש או מקיי זיי מצוות‪ .‬אנדערש‬ ‫איז אבער מיט תורה‪-‬לערנע‪ .‬דאס איז גענצלי געוואנד אי היל פו‬ ‫באשעפער‪ .‬אנע סייעתא‪-‬דשמיא קע דער מענטש בכלל נישט‬ ‫פארשטיי די תורה‪ ,‬ווייל תורה איז געטליכע חכמה‪ ,‬או א‬ ‫מענטשליכער שכל קע עס נישט באגרייפ אליי‪.‬‬ ‫דעריבער מוז דער ברכת התורה אוי ארייננעמע א תפילה אוי‬ ‫לימוד התורה‪ .‬אנע דאוונע ‪ -‬קע דער מענטש נישט מקיי זיי דע‬ ‫מצוה‪ ,‬או ממילא ‪ -‬קע ער אוי נישט מאכ קיי ברכה דערוי‪.‬‬ ‫אבער נאכ' דאוונע איז מע זיכער אז די תפילה איז געענטפערט‬ ‫געוואר או מ'וועט טאקע מצליח זיי אי לערנע‪ ,‬ווי דער אר"י ז"ל‬ ‫שרייבט‪ ,‬אז ווע א מענטש איז מתפלל אוי גשמיות ‪ -‬צומאל ווערט‬ ‫ער געענטפערט או צומאל נישט‪ ,‬אבער ווע דער מענטש איז מתפלל‬ ‫צו מצליח זיי אי לימוד התורה ‪ -‬קע ער משיג זיי ענדלאזע השגות‬ ‫אי תורה או זוכה זיי אז די תורה זאל ביי אי זיי זיס ווי האניג‬ ‫א ווארט פו דאוונע‪ :‬צאצאינו‬ ‫פארוואס האבן די חז"ל אויסגעקליבן זיך צו באנוצן אין דעם‬ ‫ברכה מיט דעם ווארט 'צאצאינו'‪ ,‬און נישט 'זרענו'‪ ,‬ווי געווענליך?‬ ‫איינע פון די טעמים איז‪ ,‬ווייל אין דעם ווארט ערשיינען צוויי מאל‬ ‫די אותיות צ' און א'‪ ,‬וואס זענען בגימטריא 'אמן'‪ .‬וויבאלד שוין ביים‬ ‫אויפשטיין ווילן מיר זוכה זיין אין 'אמן'‪ ,‬אבער נישט אלעמאל טרעפט‬ ‫זיך אונז א מענטש וואס זאל ענטפערן 'אמן' אויף ברכת‪-‬התורה וואס‬ ‫מיר זאגן‪ ,‬איז דער ברכה מתוקן געווארן מיט דעם לשון‪ ,‬צו ערוועקן‬ ‫דעם גרויסן זכות פון ענטפערן 'אמן'‪.‬‬


‫צדיקי‬ ‫סיפורי‬ êéæ 'èééðàá' ïòî ñàåå ùãåç éã

ïòâðåìééöøò òëéìøòä ìëùä øñåî à èéî øåãä éìåãâå é÷éãö éã ïåô

‫ אזוי זיס‬,‫ווי זאלציג‬

‫ערציילונג איבער דער גאו רבי יצחק זילבער זצ"ל‬ êéåà èàä øòëìòåå ,øåçá à èðøòìòâ èàä àåå÷ñàî ïéà äáéùé à ïéà ,áø íòðåô ãéîìú øòðòé èàä äãåòñ øòã êàð úáù ïééà .÷çöé ïñééäòâ íòã ïòååòâ ãáëî ,äáéùé ïéà øåòéù éãéâî éã ïåô øòðééà ïòååòâ æéà øòëìòåå :ìå÷ ï'ôéåà êéåä ïôåøòâñéåà èàä øò .'ïîåæî' ïùèðòáøàô åö ÷çöé øåçá ".ïàÈ áééä ,÷çöé" øàð ,÷çöé øåçá øòã èùéð øòáà ,ïùèðòá ïáéåäòâðà èàä '÷çöé' ïåà æà è÷øòîàá èùéð èàä øò .øòáìéæ ÷çöé éáø ÷éãö øòã ,äáéùé-ùàø øòã åðéáøå åðøåî' èùéð èâàæ ïòî æà ,'÷çöé' ïøòãðà ïàÇ óéåà èøàã èôåø ïòî ,è÷øòîòâôéåà èùéð ììëá ñàã èàä øò .'÷çöé' æéåìá øàð 'äáéùéä ùàø ".ïùèðòá ïìòåå øéî ,éúåáø" ïáéåäòâðà øàð

øéà èòåå áéåà .ì"öæ øòáìéæ ÷çöé éáø øòáéà âðåìééöøò ïàÇ æéà ãðòâìàô ,ãðàìñåø ïåô ïòîå÷òâôéåøà æéà øòëìòåå ãéà à øàô ïòîàð ïééæ ïòðàîøòã æéà ÷çöé éáø .ïâéåà òðééæ ïéà ïàÈ êéæ èãðéö ÷ðåô à éåå ïòæ ãìàá øéà èòåå .úåøåã òâéãøòéøô éã ïåô ïòîå÷òâ éåå æéà øòëìòåå ,÷éãö à ïòååòâ à .íéãéîìú òðééæ ïåô øòðééà êøåã ïøàååòâ èìééöøòã æéà âðåìééöøò øòã éáø èéî ïñòæòâ øò æéà ,ãðååà ïàÇ ïéà .èøéñàô íéà èéî èàä ñàåå äùòî ïòæòâ èàä ÷çöé éáø ïåà ,ãðàìñåø ïéà ïòðåôòâ êàð êéæ ïáàä ééæ ïòåå ,÷çöé òìòâðåé íòã åö ïãðàååòâ êéæ øò èàä ,ïééâøòáéøà ãéîìú íòðòé ïåô ïåæ íòã :èâòøôòâ òîéèù òñéæ à èéî ïåà "?ééè ìæòìâ à ïèééøâåö åö øéî íéëñî åèñéá øùôà"

",éèàè" .øàô èééâ ñàåå ïòðàèùøàô èùéð ãéîìú øòã èàä èùøòåö ".íéà èñôåø åã æà èðééîòâ èàä áø øòã" ,èâàæòâ íéà ïåæ ïééæ èàä

ïâééìðééøà ïòî ìàæ øò÷åö ìéôéåå" ,èãééøôòâ ãðé÷ ñàã êéæ èàä "!øòëéæ" "?ééè éã ïéà

à èðéãøàô øòáà ,ãåáéë à èñàôøàô êéìâòî èàä ÷çöé øåçá øòã ñò éåæàéåå ïòæòâ ïáàä ééæ .òãðæòååðà òìà êéåà éåæà ïåà ,ïáòì ïéà òøòì .ãéà øòëéìøò øò'úîà ïàÇ êéæ èøéô ïåà êéæ èøéôù

èàä "?ìéôéåå" .ñéæ øòééæ æéà'ñ ïòåå ,ééè ïééæ èàäòâ áéì èàä ÷çöé éáø ".éåæà ñòôò .êòìôòì óðéô øòãà øéô" ,èøòôèðòòâ øò

øéã øàô èùéð èøòäòâ ñàåå ò÷'äîìù éáø ÷"äøä ïåô ÷"áùî øòã ,ì"öæ äèàø 'éìà áøä òñéåøâ ééøã ïñòæòâ ïòðòæ ìàîà æà ,èìééöøòã èàä ò"éæ øòìéäòååæ ,ò"éæ õéð'æéå ïåô 'íééç éøîà' øòã ,èâðòøáøàô íòðééàðéà ïåà íéø"åîãà .ò"éæ íéðåìñ ïåô 'íäøáà úëøá' øòã ïåà ò"éæ øåâ ïåô 'ìàøùé úéá' øòã ïåà íééç-éøîà øòã ïåà ,èéîøòãðéà ïñòæòâ æéà íäøáà-úëøá øòã èééö òöðàâ à èàä éáø øòöéð'æéå øòã ïåà ,ïèééæ éã ïåô ìàøùé-úéá øòã ïãðàååòâ êéæ ééæ ïáàä èééö åö èééö ïåô ïåà ,ï'éáø øòøòâ ï'èéî èãòøòâ "?øéà èìàä ñàåå ,éáø øò'îéðåìñ" :èâòøôòâ ïåà éáø øòîéðåìñ íåö ïåô éáø øòøòâ ï'èéî èãòøòâ éáø øòöéð'æéå øòã èàä ìàîðééà èâòøôòâ ìàøùé-úéá øòã èàä íòãëàð ïåà ,ï'éáø øòîéðåìñ ï'øòèðéä øòã èàä ,ïåãéð íòã ïéà æéà âðåðééî ïééæ ñàåå øò'îéðåìñ íòðåô "?øéà èãòø ñàåå øòáéà ,èâéãìåùèðà" :èâàæòâ éáø øòîéðåìñ .èâòøôòâ íéà ìàøùé-úéá øòã èàä "?èøòäòâ èùéð èàä øéà" èùéðøàâ áàä êéà" .èøòôèðòòâ íäøáà-úëøá øòã èàä ",ïééð" .øòãðåàåå èéî íéà óéåà è÷å÷òâ ïáàä íéø"åîãà ééååö éã .èøòäòâ èùéð ééæ ïáàä ",èöòé æéá éåå è÷ðåô êéæ ïùéååö èãòøòâ êàã ïáàä øéî" .ïòðàèùøàô ãðé÷ âðåé à ïòååòâ ïéá êéà ïòåå" :èâàæòâ ééæ íäøáà-úëøá øòã èàä ïåà òèàè ïééî ïùéååö ñòåîù øòã åö èøòäòâåö ìàîà êéæ êéà áàä ïôåøòâåö øéî øò èàä è÷øòîàá ñàã èàä òèàè ïééî ïòåå ïåà ,òîàî à ïòåå' .ïáòì ïéà ãåñé òâéèëéåå à ïòðøòì øéî ìéåå øò æà èâàæòâ ïåà ééæ ñàåå ïøòäåö èùéð åèñìàæ ,øéã åö èùéð ,íòðééà èéî èãòø ùèðòî ïòåå ,ïàã èðéæ '.êéæ ïùéååö ïñòåîù ïøòèìò ïòåå èùéð éàãååà ïåà ,ïãòø èàä øéà ïòåå æéà .èùéð èåùô êéà øòä ,êéæ ïùéååö ïãòø ïùèðòî ééååö ìàæ êéà èìéåå øéà æà ïòðàèùøàô êéà áàä ,øéî ïåô èðøàô èãòøòâ êéà áàä ,ï÷åø ïééî øòèðéä èãòøòâ èàä øéà ïòåå øòáà .ïèìàäèéî èùéð èåùô áàä êéà ïåà ,øéî øàô èùéð èøòäòâ ñàã æà ïòðàèùøàô ".èãòø øéà ñàåå èøòäòâ :ïôåøòâðà êéæ øò èàä ,èøòäòâ ñàã èàä ìàøùé-úéá øòã ïòåå ".êòìöéô óéåà ïòîåðòö øéî èàä øéà ,éáø øò'îéðåìñ"

çéù íòåð

íéà øò èàä ãééøô èéî ïåà ééè à ïèééøâåö ïòâðàâòâ æéà ãðé÷ ñàã êéà áàä èà" .ééè òîòøàåå èéî ìåô ,ìæòìâ òðøòæàìâ à èâðàìøòã ".øò÷åö êàñà èéî ,ééè à èééøâòâåö ïåà è÷ðàãàá áø øòã íéà èàä ",êééà ÷ðàã à ,ïééô øòééæ" .ééè íòã ïò÷ðéøèòâñéåà øòééæ øòáà .ïöìàæòâ ïòååòâ æéà ééè ìæòìâ òñéæ øòã ?ñàåå øòáà êòìôòì óðéô ,ééè íòã ïéà èùéîòâðééøà úåòèá èàä ãðé÷ ñàã .ïöìàæòâ ÷ðéìá à ïàÈ ,ìæòìâ ïöðàâ íòã ïò÷ðéøèòâñéåà èàä øò ?áø øòã ïåà !õìàæ .âéåà éã èéî ïáòâ

òåáùä úùøô çð úùøô

.ãðé÷ íòã ïòîòùøàô âéãðìòåå èùéð ééè ìæòìâ ïééà æà èñåàååòâ ïáàä òìà ìééåå ,èùéðøàâ êàð æéà ñàã ïåà èâòìô ìàîòìà ïåà ,èìò÷ øòåå÷ñàî ïâéèñòøô íòã ïéà âåðòâ èùéð æéà ,èâòøôòâ ãðé÷ ñàã èàä "?ìæòìâ à êàð ìéåå áø øòã" .ìæòìâ à êàð ïòîå÷ðà ".çë'ù .éàãååà" :èøòôèðòòâ èàä øò ïåà "?àé ,øò÷åö êòìôòì óðéô èéî" ".àé" ìæòìâ íòã êéåà ïåà ,âéöìàæ øòééæ ïòååòâ êéåà ìàîñàã æéà øò÷åö éã øàô è÷ðàãàá êéæ ïåà ôàøè ïèöòì íåö æéá ïò÷ðéøèòâñéåà áø øòã èàä êéæ èàä ñò æà ïøàååòâ øéåàååòâ øòèòôù ïòî æéà éåæàéåå .ãðé÷ íòã ïòâðàâòâðééøà æéà ãðé÷ íòã ïåô òèàè øòã ?õìàæ åö øò÷åö ïåô èùéåèøàô èàä øò .ìèñòî-õìàæ íòã ùéè ï'ôéåà ïòðåôòâ èàä øò ïåà ,êé÷ ïéà ãðé÷ ñàã ïòåå ïåà ,øò÷åö éã ïòîåðòâ èàä øò åàåå ïåô ãðé÷ íòã èâòøôòâ .ïòðàèùøàô ñòìà ïéåù øò èàä ìèñòî íòã óéåà ïæéååòâ íéà èàä ñàã ïåà ,èðåæòâ ïééæ áéìåö õìàæ ïéé÷ ïñò èøàèòâ èùéð èàä áø øòã ïåà ,÷àîùòâ èùéð íòðéé÷ øàô æéà ñàåå íòè ïøòèéá íòã øòñéåà ïéåù æéà .ééè òñéæ-÷øàèù ìòéöòôñ èàäòâ áéì èàä ñàåå øòðééà øàô èùéð éàãååà ...íòã éåå ïëàæ òøòâéèëéåå àã ïòðòæ ñò øòáà à ,ãðé÷ íòã ïåô òèàè øòã èâàæ ",øòãðé÷ òðééî ïâéåöøò êéà áàä éåæà" êàñà øéî ñò èàä ,äùòî íòã ïòæòâ áàä êéà ïòåå" ,ïåàâ íòðåô ãéîìú ïéà ïòæòâ ïáàä ééæ ñàåå ìéôùééá òâéã'ëåðéç òèñòøâ éã æéà ñàã .èðøòìòâ ".ïáòì øòééæ .äåðò ò'úîà æðåà èæééåå ñàåå äùòî à êàð

(‫יט‬/‫ )רש"י כ‬.‫ גלייבט עס שווער אי הארצ‬,‫ א מענטש וואס הערט נאר עפעס אבער זעט עס נישט‬:‫ענטפער אוי שאלה אי די פרשה‬

https://telegram.me/Publications_MM


‫מרבי בשמחה‬

‫וויאזוי האב אויסגעזע די‬ ‫אמאליגע חתונות? וויאזוי האב‬ ‫ערליכע איד מקיי געווע דע‬ ‫מצוה פו שמחת חת וכלה?‬

‫|א‬

‫אמאליגע חתונות מיט די פארצייטישע פריילי‪-‬מאכער‬ ‫שטייענדיג ווייניגער ווי שלשי יו קוד החג‪ ,‬ווע מיר גרייט זי‬ ‫צו דע פרייליכ יו ‪-‬טוב פורי ‪ ,‬לאמיר אויפפריש זכרונות פו יאר‬ ‫צוריק‪ ,‬ווע די יקירי ירושלי ‪ ,‬די צדיקי או חסידי ‪ ,‬האב‬ ‫געווידמעט א באדייטענד טייל פו זייער לעב‪ ,‬כדי צו דערפרייע‬ ‫חת וכלה‪ .‬זיי זענע נישט געווע קיינע ליידיגגייער‪ ,‬נאר יעדע מינוט‬ ‫איז זיי טייער געווע‪ ,‬דא האב זיי פארברענגט שעות לאנג ביי‬ ‫חתונות‪ ,‬צוויש זיי אזעלכע וואס האב ניטאמאל געקענט דע חת‬ ‫או זיינע עלטער אדער דע צד הכלה‪ ,‬נאר זענע געקומע מקיי ‬ ‫זיי דע מצוה פו משמח זיי חת‪-‬כלה או זייערע משפחות‪.‬‬ ‫מיט העכער אכציג יאר צוריק האט עקזיסטירט אי ירושלי א‬ ‫וואונדערליכע חבורה פו ערליכע איד ‪ ,‬וועמענ'ס ציל איז געווע איי ‬ ‫זא‪ ,‬צו דערפרייע אנדערע‪ .‬מע האט זיי גערופ די "חברת משמחי"‪.‬‬ ‫זיי האב נישט געהאט קיי מעמבערשיפ‪ ,‬או אוודאי האב זיי נישט‬ ‫געהאט קיי ארגאניזאציע‪ .‬אוי דער נאמע 'חברת משמחי' איז נישט‬ ‫געווע קיי אפיציעלער‪ ,‬נאר א צונאמע וואס האט זי אנגעקלעבט אי ‬ ‫זיי‪.‬‬ ‫די יקירי ירושלי זענע געווע געהויבענע געשטאלט ‪ ,‬וועלכע האב ‬ ‫געזע פאר זי א זכות צו זיי חברי אי דע וואונדערליכ גרופע‪ .‬דריי‬ ‫פו זיי זענע געווע גאר באוואוסט‪ :‬רבי שמעו געלערנטער‪ ,‬רבי יעקב‬ ‫געלבשטיי ‪ ,‬או רבי שמעו בערגמא ‪ .‬עס זענע געווע נא‪ :‬רבי מרדכי‬ ‫אהר פישמא ‪ ,‬רבי נת עקשטיי ‪ ,‬או די ליסטע גייט נא לאנג‪ .‬יעדער‬ ‫פו זיי מיט זיינע ספעציעלע סגולות‪ .‬יעדער מיט זיינע געבענטשטע‬ ‫טאלאנט ‪.‬‬ ‫דער היינט‪-‬באוואוינטער געגנט אי ירושלי איז דא געווע פיל‬ ‫קלענער ווי היינט‪ .‬יעדער האט יעד געקענט‪ ,‬או ווע ס'איז געווע א‬ ‫חתונה ביי די ברייטפארצווייגטע אייזנבא משפחה אדער ביי‬ ‫קרישעבסקי או הירשמא ‪ ,‬זענע די דריי פריילי‪-‬מאכער געקומע צו‬ ‫די חתונה‪ ,‬או נישט מיט ליידיגע הענט חלילה‪ .‬זיי האב געברענגט מיט‬ ‫זי א פלעשל 'ראטל וויי '‪ .‬א פלעשל וואס האט ענטהאלט דריי ליטער‬ ‫וויי ‪ ,‬וואס זיי האב אנגעגאס דערפו פאר יעדע גאסט‪ ,‬כדי צו‬ ‫פארמער שמחה‪ .‬דער פלעשל איז געווע זייער גרויס‪ ,‬או איז געווע ‬ ‫געמאכט פו דיקע גלאז‪.‬‬ ‫רבי שמעו געלערנטער איז געווע פו די דריי איד ‪ .‬זיי גאנצער כח‬ ‫או ענערגיע האט ער אויסגעגעב ביי א חתונה‪ .‬לכאורה וואלט ער‬ ‫געקענט עס ביי דער שמחה‪ ,‬ווי דער הויפט מחות ‪ .‬עס שטייט דא אי ‬ ‫גמרא‪' ,‬כל הנהנה מסעודת חת ואינו משמחו עובר בחמשה קולות‪ ',‬או ‬ ‫ווער האט דערפריידט דע חת מער ווי ער? אבער דווקא ווייל זיי ‬ ‫גאנצער קומע צו דער חתונה איז געווע בלויז צו משמח זיי דע חת ‪,‬‬ ‫האט ער מחמיר געווע אוי זי אז אפשר האט ער נישט גענוג יוצא‬ ‫געווע דע חוב פו 'משמח זיי '‪ ,‬או דעריבער האט ער גארנישט טוע‬ ‫געווע ביי די שמחה‪ .‬ווייל אפשר וועט ער דורכדע עובר זיי אוי די‬ ‫אזהרה פו חז"ל‪.‬‬ ‫ר' שמעו איז געווע דער חיות פו אט די גרופע‪ .‬ער איז באשאנקע ‬ ‫געוואר מיט א חוש צו טאנצ ‪ ,‬או ער האט געמאכט א ספעציעלע‬ ‫שיינער טאנ וואס האט אריינגעברענגט א רוח החיי אינע חת או ‬ ‫אי אלע אנוועזנדע‪ .‬ווי נאר ער איז אנגעקומע צו דער חתונה‪ ,‬האט ער‬ ‫זי אוועקגעשטעלט אי צענטער פונע רינג או ער האט אנגעהויב ‬ ‫טאנצ א פרייליכע 'קאדאטשקע'‪ .‬באלד דערוי איז דער גאנצער ציבור‬ ‫אריינגעשלעפט געוואר אי א פייערליכער עקסטאז פו שמחה או ‬ ‫טענ ‪.‬‬

‫א ירושלימ'ער טאנ ‬

‫"א ירושלימ'ער טאנ " איז אלע יאר געווע א באגרי‪ .‬יעדער וואס‬ ‫שטייט פונדערזייט או זעט א חשוב'ער ירושלמי‪ ,‬א ירא‪-‬שמי מיט א‬ ‫באוואקסענע בארד או לאנגע פיאות ביי די זייט ‪ ,‬הייבט זי אי די‬ ‫לופט או טאנצט פאכמאניש‪ ,‬שטוינט פו דע שיינקייט או ח פו די‬ ‫וואונדערליכע טאנ ‪ ,‬או נעמט נישט אראפ זיינע אויג פאר א מינוט‬ ‫פו דע ערהאב או הערליכ בילד וואס ווערט געטו מיט א הייליג‬ ‫געפיל פו יראת אלקי‪ .‬יעצט דאפלט דע איינצעלנע טאנצער צו‬ ‫נא או נא ירושלימ'ער איד ‪ ,‬וועלכע טאנצ מיט א ריינקייט או ‬ ‫לויטערקייט‪ ,‬או שטעלט איי פאר ווי די שמחה הייבט זי פילפאכיג‪.‬‬ ‫די ערשיינונג איז געווע אי ירושלי ביי יעדע חתונה‪ ,‬או צומאל אי ‬ ‫געוויסע קליינע זאל ‪ ,‬אדער אפילו אי די שטיבער פו די בעלי שמחה‪.‬‬ ‫די "חברת משמחי" איז ווי געזאגט געווע דער אומאפיציעלער‬ ‫נאמע פו די גרופע‪ ,‬וועלכע האט אריינגערעכנט עטליכע‬ ‫פערזענליכקייט פו די חשוב'סטע מענטש אי ירושלי‪ ,‬וואס זענע ‬ ‫געקומע צו יעדע חתונה בלי יוצא מ הכלל‪ ,‬או זענע אוי געקומע צו‬ ‫שמחות פו איד וועלכע זענע נישט געווע זייערע קרובי אדער איד ‬ ‫וועמע זיי האב בכלל נישט געקענט‪ ,‬או אלעס כדי צו משמח זיי דע‬ ‫חת ביו שמחת לבו‪ .‬זיי האב געפראוועט אלע סארט טענ או ‬ ‫פארשטעלונגע ‪ ,‬ביז דער גאנצער עול אינאיינע מיט' חת זענע ‬ ‫געשפרינגע פאר אומאויפהערליכע שמחה‪.‬‬ ‫איבער דער אורזא פארוואס ר' שמעו געלערנטער איז אריי אי די‬ ‫'חברת המשמחי' ווערט דערציילט‪ ,‬אז אי זיינע יונגע יאר איז ער‬ ‫זייער קראנק געוואר ‪ ,‬או ער איז געלעג צוגעשמידט צו זיי בעט‪ .‬זיי ‬ ‫מצב האט זי פארערגערט או ער האט געשפירט אז זיי סו איז נאנט‪.‬‬ ‫ער האט דעמאלטס געמאכט א נדר ביי זי אי הארצ ‪ ,‬אז אויב וועט‬ ‫ער געזונט ווער או זי שטעל אוי די פיס‪ ,‬וועט ער פריילי מאכ ‬ ‫איד ‪ ,‬או באלד דערנא האט זי זיי צושטאנד פארבעסערט ביז ער‬ ‫איז אינגאנצ געזונט געוואר ‪ ,‬ער האט טאקע באלד אנגעהויב מקיי‬ ‫זיי באשלוס צו משמח זיי אידישע קינדער או זי איינגעשריב צו‬ ‫'חברת משמחי'‪.‬‬ ‫ר' יעקב געלבשטיי או ר' שמעו בערגמא האב זייער גאנצער‬ ‫לעב זי אוועקגעגעב צו טו חסד מיט די לעבעדיגע או מיט די‬ ‫טויטע‪ ,‬ווע זיי פארנעמע זי אי די 'חברה קדישא' צו טו חסד של‬ ‫אמת‪ .‬דער ירושלימ'ער רב‪ ,‬מהרי" דושינסקיא זיע"א‪ ,‬האט אמאל‬ ‫געפרעגט ר' יעקב' ווערטלדיג‪" :‬וואס וועסטו טו נאכדע וואס משיח‬ ‫וועט קומע במהרה בימינו או עס וועט זיי תחיית המתי או ‬ ‫פארשטייט זי אז די לעבעדיגע וועל נישט שטארב ‪ ,‬קיינער וועט‬ ‫נישט דארפ צוקומע צו די חברה‪-‬קדישא וואס דו שטייסט אי ‬ ‫שפי ‪ "?...‬האט ר' יעקב געענטפערט‪" :‬געלויבט דער באשעפער אז אי‬ ‫פאסט ‪ ,‬אי בי משמח חת ‪-‬כלה ביו שמחת‪ ,‬וועל אי‬ ‫האב נא א ָ‬ ‫לעתיד לבוא עוסק זיי נאר אי דע ארבעט‪".‬‬ ‫או ר' יעקב האט טאקע געשריב אי א בריוו צו איינער פו די‬ ‫רבני‪ ,‬אז כמעט "מיו עמדי על דעתי‪ ,‬שוי העכער פערציג יאר‪ ,‬בי ‬ ‫אי עוסק אי דע חשוב' מצוה צו משמח זיי חת ‪-‬כלה‪".‬‬ ‫ר' שמעו בערגמא האט געהאט א מסורה צו משמח זיי חת ‪-‬כלה‪,‬‬ ‫נא פו די צייט פו "דער גרויסער רבי נחו" בערגמא )וועמע מע ‬ ‫האט אזוי גערופ ‪ ,‬צוליב זיי קליינער געוואוקס(‪ ,‬וועלכער האט שוי ‬ ‫יאר פריער משמח געווע ביי די ירושלימ'ער חתונות‪ ,‬טאנצנדיג מיט‬ ‫זיי שטעק ספעציעלע סארט טענ ‪.‬‬ ‫פארזעצונג קומט בעזהשי"ת‬

‫ענטפער אוי שאלה אי די הלכה‪ :‬אויב איינער זאגט צו אז ער וועט פאסט או ראש‪-‬חודש‪ ,‬דאר ער פאסט יענע טאג או אוי ַא אנדערע טאג‪) .‬משנה ברורה תיח‪/‬יד(‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫תורה'דיגע שמועס‬

‫‪ïòî èùèééè éåæàéåå‬‬ ‫'‪'äøéé äøé‬‬

‫איבער דער פרשת השבוע אדער עניני דיומא‬

‫‪ïéà ,÷øá-éðá ïéà ïèìàäòâôéåà êéæ èàä ì"öæ áø øò÷ñéøá øòã ïòåå‬‬ ‫‪éåìä øéàî éáø ïåàâä ïåæ ïééæ ïåô äðåúç éã ìâøì ,è"éùú øàé‬‬ ‫‪ñàì÷ à ïåô íéãéîìú éã íéà øàô ïòîå÷òâ ïòðòæ ,ì"öæ ÷éùèééååàìàñ‬‬ ‫‪íòðåô ìäðî øòã èéî íòðééàðéà ,'ø"áùú' øãç øòùéèééöøàô øòã ïéà‬‬ ‫‪ñàåå øòáéà ïøòäøàô êéæ ,ñàì÷ íòðòé ïåô ãîìî øòã ïåà äøåú-ãåîìú‬‬ ‫‪.èðøòìòâ ïáàä ééæ‬‬ ‫‪ééæ èàä ì"öæ ïåàâ øòã ïåà ,åøúé úùøô èðøòìòâ ïàã ïáàä øòãðé÷ éã‬‬ ‫‪ééæ øò èàä øòäøàô íòã ñéåàëøåã .äùøô éã øòáéà ïøòäøàô ïáéåäòâðà‬‬ ‫‪âøàá ï'ôéåà äøåú ïúî ééá ïòðøòì øéî ñàåå ÷åñô íòã ïéà èùô èâòøôòâ‬‬ ‫‪ñàã èðééî ñàåå ",÷åçøî íéöéçá åäåøéé àìà åúéîäì ãé åá òâéú àì" :éðéñ‬‬ ‫'‪?'äøéé äøé‬‬ ‫"‪ãìàá êòìøòãðé÷ éã ïåô øòðééà èàä ",ïøòåå ïñàùòâ èòåå øò‬‬ ‫‪.èøòôèðòòâ‬‬ ‫‪ïåà ãîìî íòã åö øòãðåàåå èéî ïâéåà òðééæ ïáéåäòâôéåà éáø øòã èàä‬‬ ‫‪"?âðåøòì÷øò íòã ãðé÷ ñàã èîòð åàåå ïåô" :ïáòâòâ âòøô à‬‬ ‫‪ï'ôéåà ùåøéô ïééæ ïéà í"áùø øòã æà èâàæòâ ãìàá èàä ãîìî øòã‬‬ ‫‪àìù åäåúéîé ÷åçøî ,úîåé úåî éúøîàù øäá òâåðä' æà èøòì÷øò ,õàìô‬‬ ‫‪åúéîäì ãé åá òâéú àì ïëì ,äúéî íä óà åáééçúéå åúéîäì øä ìà åáø÷é‬‬ ‫‪.ïñéù èðééî äééøé æà ùøôî êàã øò æéà ",÷åçøî íéöéçá åäåøéé àìà‬‬

‫‪íé÷éãö ïåô êòìèøòåå äçîùá ãéîú‬‬

‫‪ï'ôéåà èøàã æà ãîìî íòã øàô ïæéååòâ èàä ì"öæ ïåàâ øòã øòáà‬‬ ‫‪,ãøò øòã åö ïøòåå ïôøàååòâôàøà èòåå øò - äøéé" ,é"ùø èøòì÷øò õàìô‬‬ ‫‪øòã ïåà ".'ïøòåå ïôøàååòâôàøà' ,äìé÷ñ ïéãë æéà ñàã ïåà ,'íéá äøé' éåå‬‬ ‫‪ñàåå èùéð ïñééåå øòãðé÷" :ãîìî ï'øàô èâàæòâ ïåà èâééìòâåö èàä éáø‬‬ ‫‪ïåô èîå÷ äòéãé øòöðàâ øòééæ ,í"áùø ùåøéô øòãà é"ùø ùåøéô æéà ñàã‬‬ ‫‪åö òáàâôéåà øòã èâéì ãîìî ï'ôéåà ïåà ,ãîìî íòðåô ïøòä ééæ ñàåå íòã‬‬ ‫‪ìééåå ,èøòì÷øò é"ùø éåå äøåú éã ïåô íé÷åñô éã øòãðé÷ éã øàô ïøòì÷øò‬‬ ‫‪"...èùô øòã æéà ñàã‬‬ ‫‪éåæàéåå" :äìàù òãðòâìàô éã øòãðé÷ éã èâòøôòâ éáø øòã èàä ïàã‬‬ ‫‪êàã èàä äøåú-ïúî øàôòá ,éðéñ âøàá ï'ôéåà ïééâôéåøà èðééä ïòî âòî‬‬ ‫‪òâàøô íòã óéåà ?'úîåé úåî øäá òâåðä ìë' èâàæòâðà øòôòùàá øòã‬‬ ‫‪æà è'äðòè'òâ èàä øòðééà ,øòãðé÷ éã ïåô ñøòôèðò òìéô ïòîå÷òâ ïòðòæ‬‬ ‫‪íåù ïéé÷ âøàá ï'ôéåà àèùéð ïéåù æéà âàèåö-èðééä ìééåå æéà øúéä øòã‬‬ ‫÷‪ïéåù æéà äøåú éã ìééåå æéà íòè øòã æà èâàæòâ èàä øòèééååö à ,äùåã‬‬ ‫‪.â"ãà ïééâôéåøà èöòé ïéåù ïòî âòî - ïøàååòâ ïáòâòâ‬‬ ‫‪øò èàä âéèìéâãðò ïåà øòãðé÷ éã åö èøòäòâðééà êéæ èàä éáø øòã‬‬ ‫‪ïòî âòî èðééä ñàååøàô äáéñ øòã" :øòôèðò ï'èåùô íòã èøòôèðòòâ‬‬ ‫‪ïåà ,øôåù úòé÷ú ïòååòâ ïéåù æéà ñò ìééåå æéà ,éðéñ âøàá ï'ôéåà ïééâôéåøà‬‬ ‫‪èééèù'ñ éåå ,âøàá ï'ôéåà ïééâåöôéåøà øåñéà íòã ïòååòâ øéúî èàä ñàã‬‬ ‫‪."åìòé äîä ìáåéä êåùîá" ÷åñô ïéà‬‬ ‫)‪(÷ñéøáî áøä‬‬

‫‪íùä êéùòî åáø äî‬‬

‫‪òøä ïéòå áåè ïéò‬‬

‫תחח"ל להרב‬ ‫אברה מייזעלס שי'‬

‫שארית הפליטה‬ ‫ַא ע‪-‬האר איז אריינגעגאנגע צו א ספרי‪-‬בינדער‪ ,‬מיט א גמרא‬ ‫אי זיי האנט‪ ,‬וואס די עק דערפו זענע געווע אפגעברענט פו פייער‪.‬‬ ‫ער האט איבערגעגעב דע גמרא פאר' בינדער או געזאגט‪" :‬די גמרא‬ ‫האט זי אנגעכאפט פו א פייער‪ ,‬או דאס איז געבליב דערפו‪".‬‬ ‫"איז וואס ווילט איר?" האט דער בינדער געפרעגט‪" ,‬וואס ווילסטו אי‬ ‫זאל טו דערמיט?"‬ ‫"אפשר קענט איר פו די איבעריגע מאכ פאר מיר א קליינע‬ ‫סליחות?"‬

‫דער מלבי" ברענגט )משלי כג‪/‬ד( פו די חכמי הטבע‪ ,‬אז פו די בעלי עי‬ ‫הרע'ס אויג שפראצ ארויס שלעכטע פונקע וואס זייער שורש שטאמט פו‬ ‫זיי פחיתת הנפש‪ ,‬וואס באטראכט די זא מיט א שלעכט אויג‪ ,‬או דאס גיבט‬ ‫אריי א שרעקליכע גיפט אוי די זא אויפוואס ער קוקט‪.‬‬ ‫עס ווערט דערציילט אז א בעל עי‪-‬הרע האט פאר א באשטימטע צייט‬ ‫שאר געקוקט אוי א ברויט‪ ,‬נאכדע האט מע געטראפ אז דאס ברויט איז‬ ‫אנגעשטעקט געוואר מיט א שעדליכ גיפט‪.‬‬

‫א שנה מעוברת‬ ‫א דארפס‪-‬איד האט געגעב זיי 'הגדה של פסח' צו בינד‪ .‬דער‬ ‫בינדער האט זי טועה געווע או אריינגעבינד אי דע הגדה א בלעטל‬ ‫פו די סליחות לימי נוראי‪.‬‬ ‫ביי סדר‪-‬נאכט איז דער דארפס‪-‬מא געזעס פאר דע געבינדענע‬ ‫הגדה או פארגעזאגט מיט געשמאק‪" :‬אלו עשר מכות שהביא הקדוש‬ ‫ברו הוא על המצרי במצרי‪ ,‬ואלו ה‪ :‬ד‪ ,‬צפרדע‪ ,‬כני‪ ,‬ערוב‪ ,‬דבר‪,‬‬ ‫שחי‪ ,‬ברד‪ ,‬ארבה‪ ,‬חוש‪ ,‬אשמנו‪ ,‬בגדנו‪ ,‬גזלנו‪ ,‬דברנו דופי‪"...‬‬ ‫"טאטע‪ ",‬האט זי דער זו געוואונדערט‪" ,‬אי מיי אז די יאר זענע דא‬ ‫מער מכות ווי אלע יאר‪".‬‬ ‫דער טאטע האט א קוק געגעב אוי אי מיט אויג פול מיט‬ ‫קלוגשאפט‪:‬‬ ‫"ווייסטו דע נישט‪ ,‬מיי קינד‪ ,‬אז דאס יאר איז ַא עיבור יאר?"‪...‬‬

‫די וויכטיגקייט פו געב קידוש ביי געבורט פו א מיידל‪ :‬א איד האט‬ ‫געהאט א טאכטער וואס איז שוי געווע לאנג אי די יאר או יעדע שידו וואס‬ ‫מ'האט אי אנגעטראג‪ ,‬איז אי די לעצטע מינוט צעפאל‪ .‬איז ער געגאנגע‬ ‫זי מזכיר זיי צו הרה"ק רבי מרדכי דוב מהארניסטייפל זצ"ל‪.‬‬ ‫האט אי דער רבי געפרעגט‪" :‬ווע די טאכטער איז צו איי געבויר געוואר‪,‬‬ ‫האט איר געגעב א קידוש לכבוד די שמחה?" או דער איד האט זי דערמאנט‬ ‫אז ווע זי איז געבויר געוואר‪ ,‬איז ער גליי געגאנגע אי שול או ביי קריאת‪-‬‬ ‫התורה האט ער עולה געווע או איר געגעב דע נאמע‪ ,‬אבער קיי קידוש‬ ‫האט ער נישט געמאכט‪.‬‬ ‫האט דער צדיק אי געהייס‪ ,‬אז קומענדיגע שבת זאל ער צוזאמרופ זיינע‬ ‫קרובי או גוטע פריינד צו זי אי שטוב אוי א גרויסע קידוש‪ ,‬או די ברכות‬ ‫וואס אלע וועל וואונטש למז"ט‪ ,‬וועט זיכער העלפ ער זאל איר פיר אונטער‬ ‫די חופה במהרה‪ ,‬בשעה טובה ומוצלחת‪ .‬וכ הוה‪) .‬עיוני הלכות‪ ,‬ח"א‪ ,‬עמוד שכ"ה(‬

‫‪äìåâñ íúééäå‬‬

‫‪íé÷éãö ìù ïúçéù‬‬

‫הרה"ק רבי מנח מענדיל פו קאצק זי"ע פלעגט זאג ‪:‬‬ ‫"פו זי ‪ -‬נישט ארויסקוק‪ ,‬אי יענעמ'ס ‪ -‬נישט אריינקוק; איי איד‪ ,‬איי מצוה‪ ,‬איי טאג!"‬

‫)קוק אלעמאל איבער דיינע מעשי או נישט יענעמ'ס‪ ,‬או ווע עס קומט דיר אונטער א מצוה זאלסטו זי נישט ארויסדרייע או זאג 'עס זענע דא אנדערע וואס וועל עס שוי טו‪' ',‬אי האב אנדערע‬ ‫מצוות‪ ',‬אדער 'אי וועל עס אפשטופ אוי מארג‪ ',‬נאר קוק אוי דיר ווי דו ביסט דער איינציגסטער איד‪ ,‬או דאס איז דיי איינציגע מצוה‪ ,‬או דו האסט נישט ‪ -‬נאר דע היינטיג טאג אליי‪".‬‬

‫להארות והערות נא להתקשר אל מספר טל‪.‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫‪985.464.9446‬‬


‫שנה ב' ‪ -‬גליון ע"ג‬

‫פרשת‬

‫יתרו‬ ‫תשע"ז‬

‫א אוצר פון דברי תורה און‬ ‫דערציילונגען פון צדיקים‬

‫מכון‬

‫כרם בית‬ ‫שמואל‬ ‫אלכסנדר‬

‫יו"ל בס"ד ע"י‬ ‫מכון כרם בית שמואל‬ ‫שע"י חסידי אלכסנדר‬ ‫בנשיאות כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬

‫מכרם רבותינו‬ ‫וַ יִ ַחן ָׁשם יִ ְׂש ָר ֵאל נֶ גֶ ד ָה ָהר‬ ‫קבלת התורה נאר מיט אחדות‬ ‫חז"ל זאגן אין מדרש‪ ,‬מיר געפונען ביי אלע ַמ ָסעֹות וואס‬ ‫די אידן זענען געפארן שטייט א לשון רבים 'וַ יִ ְסעּו וַ יַ ְחנּו'‬ ‫אויסער ווען זיי זענען אנגעקומען צו מדבר סיני פאר מתן‬ ‫תורה שטייט "וַ יִ ַחן ָׁשם יִ ְׂש ָר ֵאל נֶגֶ ד ָה ָהר" וואס דאס איז א‬ ‫לשון יחיד (ויחן און נישט 'ויחנו')‪ ,‬און חז"ל דרש'ענען אז זיי זענען‬ ‫דעמאלטס געווען באחדות "ּכְ ִאיׁש ֶא ָחד ּבְ לֵ ב ֶא ָחד" אזויווי‬ ‫איין מענטש מיט איין הארץ‪ ,‬און ווען דער אייבישטער האט‬ ‫געזען זייער אחדות ווי זיי האלטן זיך אזוי צוזאמען‪ ,‬האט‬ ‫דער אייבישטער געזאגט "עס איז געקומען די צייט וואס‬ ‫איך קען שוין געבן די תורה פאר מיינע קינדער"‪ .‬זעהן מיר‬ ‫פון דעם אז נאר מיט די כוח פון אחדות האבן די אידן זוכה‬ ‫געווען צו קבלת התורה‪ ,‬וויבאלד זיי זענען געווען כאיש‬ ‫אחד בלב אחד‪.‬‬ ‫מיט דעם טייטשט מרן דער ישמח ישראל זי"ע דאס‬ ‫ֹאמרּו" אז אלע‬ ‫וואס שטייט שפעטער "וַ יַ ֲענּו כָ ל ָה ָעם יַ ְח ָדו וַ י ְ‬ ‫נַע ֶׂשה" מיר‬ ‫אידן האבן געזאגט צוזאמען "ּכֹל ֲא ֶׁשר ִדּבֶ ר ה' ֲ‬ ‫וועלן טוהן אלעס וואס השי"ת זאגט‪ .‬ווייל טאקע נאר מיט'ן‬ ‫כוח פון "יַ ְח ָדו" וואס זיי זענען געווען 'צוזאמען' און באחדות‪,‬‬ ‫מיט דעם כוח האבן זיי געקענט זוכה זיין אז "ּכֹל ֲא ֶׁשר ִדּבֶ ר‬ ‫נַע ֶׂשה" זיי וועלן מקבל זיין די תורה און עס קענען מקיים‬ ‫ה' ֲ‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫(ספה"ק ישמח ישראל אות ז')‬

‫ֹאמר לְ ֵבית יַ ֲעקֹב וְ ַתגֵ יד לִ ְבנֵ י יִ ְׂש ָר ֵאל‬ ‫ּכֹה ת ַ‬ ‫די וועגן פון עבודת השי"ת‬ ‫עס זענען באקאנט די‬ ‫ווערטער פונעם רבי רבי‬ ‫בונם פון פרשיסחא זי"ע וואס‬ ‫האט געזאגט אז איד דארף‬ ‫שטענדיג האבן ביי זיך צוויי‬ ‫קעגנזייטיגע וועגן אין עבודת‬ ‫השי"ת‪ .‬טיילמאל דארף ער‬ ‫קענען זאגן מיט ענוה און‬ ‫שפלות "ואנכי עפר ואפר" און‬ ‫זיך האלטן קליין און געפאלן‬ ‫ביי זיך אז ער איז גארנישט‬ ‫אמאל דארף ער‬ ‫ָ‬ ‫ווערד‪ .‬און‬ ‫קענען זאגן מיט א שטארקייט‬ ‫"בשבילי נברא העולם" אז‬ ‫ער איז יא ווערד און חשוב‪,‬‬ ‫און דער אייבישטער האט‬ ‫באשאפן די גאנצע וועלט‬

‫וויינגארטען‬ ‫ָ‬ ‫פון אונזער הייליגער‬ ‫בלויז פאר איהם אליין‪( .‬זעה באריכות אינעם ענבי הכרם אפטיילונג)‬

‫דער ענין איז מרומז אין די ווערטער פון השי"ת צו משה‬ ‫ֹאמר לְ בֵ ית יַ ֲעקֹב וְ ַתגֵ יד לִ בְ נֵי‬ ‫רבינו איידער מתן תורה‪ּ" ,‬כֹה ת ַ‬ ‫יִ ְׂש ָר ֵאל"‪ ,‬און ווי רש"י ברענגט איז 'תאמר' א לשון פון אמירה‬ ‫רכה און ווייכע רייד‪ ,‬און 'ותגיד' מיינט שטרענגע רייד דברים‬ ‫הקשים כגידין‪ .‬ווייל א איד דארף קענען נוצן ביידע מהלכים‬ ‫אין עבודת השי"ת‪ ,‬ווען דער יצה"ר וויל איהם צוברענגן צו‬ ‫גאוה און איהם איינרעדן אז ער איז שוין גרויס און חשוב‪,‬‬ ‫דעמאלטס דארף מען זיך קלאפן מיט דברים הקשים כגידין‬ ‫און זאגן "ואנכי עפר ואפר"‪ ,‬אבער אויב ווערט ער געפאלן‬ ‫ביי זיך‪ ,‬זאל ער זיך מחזק זיין מיט ווייכע רייד פון "בשבילי‬ ‫נברא העולם" אז ער איז יא עפעס ווערד און חשוב‪.‬‬ ‫(כ"ק אדמו"ר שליט"א)‬

‫וְ כֹל ֲא ֶׁשר לְ ֵר ֶעָך‬ ‫אלעס ווענדט זיך אין אהבת ישראל‬ ‫די עשרת הדברות ענדיגן זיך מיט די ווערטער "וְ כֹל‬ ‫ֲא ֶׁשר לְ ֵר ֶעָך"‪ .‬דער אלטער רבי ‪ -‬מרן רבינו יחיאל זי"ע איז‬ ‫מסביר דער ענין‪ ,‬אז די יסוד און די עיקר פון די גאנצע תורה‬ ‫איז נאר אחדות און אהבת ישראל אז מ'האט ליב א צווייטע‬ ‫איד‪ .‬ווי חז"ל דערציילן אונז די מעשה (שבת דף ל''א‪ ).‬אז דער גֵ ר‬ ‫איז געקומען צו הלל הזקן אז ער זאל איהם מגייר זיין‪ ,‬האט‬ ‫"מה ְד ַעלָ ך ָסנֵי לְ ַחבְ ָרך ֹלא ַת ֲעבִ יד"‬ ‫איהם הלל אויסגעלערנט ַ‬ ‫אז וואס דו ווילסט נישט מ'זאל טוהן צו דיר זאלסטו אויך‬ ‫נישט טוהן פאר א צווייטן‪ ,‬און דאס איז די עיקר פון די תורה‬ ‫(און הלל האט איהם געזאגט אז די איבריגע תורה איז נאר ווי א 'פירוש' אויף די‬

‫מצוה פון ליב האבן א איד‪ ,‬און ער זאל עס גיין אדורך לערנען)‪ .‬און אזוי זאגן‬ ‫אונז חז"ל "ואהבת לרעך כמוך זה כלל גדול בתורה" אז ליב‬ ‫האבן א חבר דאס איז די עיקר‬ ‫פון די תורה‪.‬‬

‫ַא ֶּתם ְר ִא ֶיתם ּכִ י ִמן ַה ָׁש ַמיִ ם ִדּבַ ְר ִּתי ִע ָמכֶ ם‬ ‫אונזער עבודה איז חשוב‬

‫אז א איד וועט זיך מתבונן זיין אז מן‬ ‫השמים דברתי "עמכם" ‪ -‬דער אייבישטער‬ ‫האט איבערגעלאזט דעם גאנצן הימל מיט אלע‬ ‫מלאכים און שרפים‪ ,‬און ער האט כביכול מוותר‬ ‫געווען אויף זייער עבודה‪ ,‬און אנשטאט דעם איז‬ ‫דער אייבישטער געקומען צו רעדן מיט אונז כלל‬ ‫ישראל ווייל ער וויל דוקא אונזער עבודה‪ ,‬דאס‬ ‫וועט זיכער אויפפלאקערן דאס הארץ פון א איד‬ ‫און אריינגעבן א חשק צו דינען דעם אייבישטער‬ ‫אפילו ָאן קיין שכר‪...‬‬

‫גליון עוללות הכרם ‪ /‬אלכסנדר‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ענבי הכרם‬

‫(ספה"ק ישמח ישראל‪ ,‬לך לך י"א)‬

‫און דערפאר שטייט‬ ‫צום סוף פון די גאנצע עשרת‬ ‫הדברות "וְ כֹל ֲא ֶׁשר לְ ֵר ֶעָך"‪ ,‬ווייל‬ ‫דער אייבישטער זאגט אונז‬ ‫דערמיט "וְ כֹל" אז די גאנצע‬ ‫עשרת הדברות וואס שטייט‬ ‫דא געשריבן‪ ,‬דאס איז אלעס‬ ‫געוואנדן אין דעם אויב וועסטו‬ ‫האבן אין זיך די מידה פון ליב‬ ‫האבן יעדער איד און יעדער איד‬ ‫זאל זיי ביי דיר ֲ"א ֶׁשר ְל ֵר ֶעָך" ווי‬ ‫דיין גוטער פריינט‪.‬‬ ‫(ספה"ק ישמח ישראל אות ח')‬

‫שפלות און התנשאות לויט דער מצב‬ ‫הרה"ק דער רבי רבי בונם פון פרשיסחא זי"ע האט געזאגט אז איד‬ ‫דארף שטענדיג האבן ביי זיך צוויי 'בחינות' מיט וועלכע ער דארף זיך‬ ‫צומאל דארף ער קענען זאגן מיט ענוה און שפלות "ואנכי‬ ‫קענען פירן‪ָ .‬‬ ‫עפר ואפר" און זיך האלטן קליין און געפאלן ביי זיך אז ער איז גארנישט‬ ‫טיילמאל דארף ער קענען זאגן מיט א שטאלץ "בשבילי‬ ‫ָ‬ ‫ווערד‪ .‬און‬ ‫נברא העולם" אז ער איז יא ווערד און חשוב‪ ,‬און דער אייבישטער האט‬ ‫באשאפן די גאנצע וועלט בלויז פאר איהם אליין‪.‬‬ ‫און די סיבה פאר די צוויי וועגן איז פשוט‪ ,‬ווען דער יצה"ר קומט‬ ‫איהם צוקלאפן און ער וויל איהם איינרעדן אז ער זאל זיך אינגאנצן‬ ‫מייאש זיין ח"ו‪ ,‬און אויפגעבן זיין עבודת השי"ת ווייל ער איז שוין סייווי‬ ‫פארפאלן רח"ל‪ ,‬דעמאלטס דארף מען זיך קענען באנוצן מיט די עצה‬ ‫פון טראכטן ביי זיך "בשבילי נברא העולם"‪ .‬מה שאין כן ווען דער יצר‬ ‫הרע וויל איהם טאקע צוברענגן צו גיאות און איינרעדן אז ער איז שוין‬ ‫אנגעקומען צום תכלית‪ ,‬דעמאלטס דארף מען זיך אראפקלאפן און‬ ‫וויסן אז מ'איז באמת גארנישט ווערד‪.‬‬ ‫דער רבי זכרונו לברכה ‪ -‬מרן רבינו יחיאל מנחם זי"ע האט‬ ‫נאכגעזאגט בשם זיין זיידע כ"ק מרן אדמו"ר רבי מנחם פון אמשינאוו‬ ‫זי"ע וואס האט געזאגט פשט אינעם פסוק "וישמע יתרו כהן מדין חותן‬ ‫משה" פארוואס עפעס דערמאנט די תורה הק' די צוויי טיטלען אויף‬ ‫משה רבינו‪ ,‬אז ער איז געווען דער 'כהן מדין' און אויך דער 'חותן משה'‪.‬‬ ‫נאר די תורה דערציילט אונז דערמיט די מעלה פון יתרו "וישמע יתרו"‬ ‫יתרו האט שטענדיג געהערט און געלערנט און מקבל געווען תורה און‬ ‫עבודת השי"ת‪ ,‬און ער איז קיינמאל נישט געפאלן און אפגעשוואכט‬ ‫געווארן פון זיינע מדריגות אין עבודת השי"ת‪ ,‬ווייל שטענדיג ווען דער‬ ‫יצה"ר האט איהם געוואלט צוברענגן צו גאוה‪ ,‬האט ער זיך תיכף געגעבן‬ ‫דאך געווען דער כהן מדין" וואס האט‬ ‫א דערמאן צו זיך אליין "איך בין ָ‬ ‫געדינט עבודה זרה‪ ,‬און דאס האט איהם צוריקגעהאלטן פון גאוה‪ .‬און‬ ‫אויב איז ער אמאל צוגעקומען צו עצבות און צובראכנקייט אז ער איז‬ ‫גארנישט ווערד‪ ,‬האט ער זיך תיכף מחזק געווען און געזאגט "איך בין‬ ‫דאך דער שווער פון משה רבינו" דער רבי פון כלל ישראל‪ ,‬און דאס האט‬ ‫ָ‬ ‫איהם געשטארקט אז ער זאל נישט ווערן צו שטארק געפאלן ביי זיך‪.‬‬ ‫מרן דער תפארת שמואל זי"ע איז מסביר (אות י"ב) אז כאטשיג‬ ‫דער אייבישטער האט אויסגעוועלט דער בארג סיני פאר מתן תורה‬ ‫צוליב זיין ענוה וויבאלד דאס איז געווען דער קלענסטער בארג‪ ,‬אבער‬ ‫דאך האט דער אייבישטער נישט געגעבן די תורה אויפן ערד אדער‬ ‫ָ‬ ‫טאל וואס איז נאך נידריגער ווי די קלענסטע בארג‪ .‬ווייל דער‬ ‫אין א ָ‬ ‫אייבישטער האט געוואלט מרמז זיין פאר כלל ישראל אז מ'דארף זיך‬ ‫טאקע האלטן קליין‪ ,‬אבער נישט צו קליין‪ ,‬א מענטש טאר זיך נישט‬ ‫שטענדיג דערנידערן אינגאנצן‪ ,‬ער דארף אויך וויסן ווען און וויאזוי זיך‬ ‫מחזק צו זיין‪.‬‬ ‫א‬


‫פירותיך מתוקים‬ ‫ֹלקי ָאבִ י ְּב ֶעזְ ִרי‬ ‫ּכִ י ֱא ֵ‬ ‫די תורה הק' זאגט אונז די באדייט פון די נעמען פון‬ ‫משה רבינו'ס קינדער גרשום און אליעזר‪ ,‬ביי גרשום שטייט‬ ‫"גֵ ר ָהיִ ִיתי ְּב ֶא ֶרץ נָ כְ ִריָ ה" א לשון עבר 'איך בין געווען' א גר‬ ‫ֹלקי ָא ִבי‬ ‫"א ֵ‬ ‫אין א פרעמדע לאנד‪ ,‬און ביי אליעזר שטייט ֱ‬ ‫ְּב ֶעזְ ִרי" וואס דאס איז א לשון 'הווה' אז דער אייבישטער‬ ‫קומט צו מיין הילף‪.‬‬ ‫די סיבה צו דעם שינוי הלשון פארוואס קודם‬ ‫שטייט א לשון עבר און דערנאך א לשון הווה‪ ,‬איז זייער‬ ‫פארשטענדליך ‪-‬ערקלערט הרה"ק רבי משה חיים אפרים‬ ‫פון סאדיקלאוו זי"ע‪ -‬וויבאלד גרשום האט ער טאקע א‬ ‫נאמען געגעבן צוליב א מעשה שהיה וואס ער איז אמאל‬ ‫ּפאסט א‬ ‫געווען א גר אין א פרעמדע לאנד‪ ,‬און אויף דעם ַ‬ ‫ֹלקי ָא ִבי ְּב ֶעזְ ִרי" איז נישט שייך‬ ‫"א ֵ‬ ‫לשון עבר‪ .‬אבער אויף ֱ‬ ‫צו נוצן א לשון עבר‪ ,‬וויבאלד דאס איז א זאך וואס פאסירט‬ ‫יעדע רגע‪ ,‬ווייל דער אייבישטער העלפט שטענדיג‪.‬‬ ‫(דגל מחנה אפרים)‬

‫וִ ְהיִ ֶיתם לִ י ְסגֻ לָ ה ִמּכָ ל ָה ַע ִמים‬ ‫הרה"ק רבי דוד לעלוב'ער זי"ע האט געטייטשט דער‬ ‫פסוק "והייתם לי סגולה"‪ ,‬אז כלל ישראל איז צוגעגליכן צו‬ ‫די נקודה ֶ'סגֹול' וואס באשטייט פון דריי פינטלעך‪ ,‬וואס‬ ‫וויאזוי מ'זאל נאר דרייען א סגול (ווי א רעדל וואס מ'דרייט ארום און‬ ‫ארום) וועט עס שטענדיג בלייבן א סגול‪ ,‬צוויי פינטלעך וועלן‬ ‫בלייבן אויבן און איינס אונטן‪ .‬אזוי אויך כלל ישראל‪ ,‬נישט‬

‫לֹא י ּוכַ ל‬ ‫ָה ָעם‬ ‫לַ ֲעלֹת‬

‫די‬ ‫אין‬ ‫תקופה ווען כ"ק‬ ‫אדמו"ר רבי יוסף‬ ‫אמשינאוו‬ ‫פון‬ ‫זי"ע איז געווען‬ ‫רב אינעם שטאט‬ ‫איז‬ ‫אסטראוו‪,‬‬ ‫ער אמאל געגאנגען שפאצירן ביים‬ ‫עק פון שטאט‪ ,‬און ער האט באגעגנט‬ ‫דארט דער באקאנטער חסיד רבי בנציון‬ ‫אוסטראווער ז"ל וואס האט אויך דארט‬ ‫שפאצירט‪ ,‬און אינאיינעם האבן זיי‬ ‫געשמועסט צווישן זיך דברי תורה און‬ ‫חסידות‪.‬‬ ‫צווישן זיינע רייד‪ ,‬האט דער‬ ‫אמשינאווער רבי מדייק געווען דאס‬ ‫ֹאמר מ ֶֹׁשה ֶאל‬ ‫וואס שטייט אין פסוק "וַ י ֶ‬ ‫ה' ֹלא יּוכַ ל ָה ָעם לַ ֲעֹלת ֶאל ַהר ִסינָי" אז די‬ ‫אידן 'קענען נישט' ארויפגיין אויפן בארג‬ ‫סיני נאכדעם וואס דער אייבישטער האט‬ ‫אנגעווארנט נישט ארויפצוגיין דארט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫זיי‬ ‫לכאורה וואלט געדארפט שטיין בלויז אז‬ ‫די אידן 'וועלן נישט' ארויפגיין‪ ,‬און וואס‬ ‫איז פשט פון די ווערטער אז די אידן‬ ‫'קענען' נישט ארויפגיין אויפן בארג‪.‬‬ ‫און דער אמשינאווער רבי האט‬

‫א נקודה‬

‫‪...‬‬

‫דברי תורה אויף פרשת השבוע און ענינא דיומא‬

‫קיין חילוק וואס עס פאסירט צו זיי און וואס זיי גייען אלס‬ ‫אדורך‪ ,‬האלטן זיי זיך געטריי און שטארק אין זייער אמונה‪.‬‬ ‫(שם משמואל תרע"ח)‬

‫אן אוצר פון ידיעות וענינים‪,‬‬ ‫בענינא דיומא ובפרשת השבוע‬ ‫ּכִ י ֹלא יְ נַ ֶקה ה'‬ ‫ֹלקיָך לַ ָׁשוְ א‪,‬‬ ‫לאו פון ֹלא ִת ָׂשא ֶאת ֵׁשם ה' ֱא ֶ‬ ‫ביי די ַ‬ ‫געפונען מיר גאר שארפע רייד אין די תורה "ּכִ י ֹלא יְ נַ ֶקה‬ ‫ה' ֵאת ֲא ֶׁשר יִ ָׂשא ֶאת ְׁשמֹו לַ ָׁשוְ א" אז השי"ת וועט נישט‬ ‫רייניגן און מוחל זיין דער וואס וועט שווערן פאלש מיט'ן‬ ‫אייבישטער'ס נאמען‪ ,‬א זאך וואס שטייט נישט ביי אנדערע‬ ‫עבירות אין די תורה‪.‬‬ ‫הרה"ק רבי מאיר'ל פון פרימישלאן זי"ע האט געזאגט‬ ‫בדרך צחות‪ ,‬ווען א איד טוט אן עבירה שרייבט זיין האנט‬ ‫אריין די עבירה אינעם ספר הזכרונות אויבן אין הימל‪ ,‬און‬ ‫ווען ער טוט תשובה מעקט מען אויס די עבירה פונעם ספר‪.‬‬ ‫אבער ווען איינער שווערט פאלש מיט דער אייבישטער'ס‬ ‫נאמען און ער שרייבט דאס אראפ אינעם ספר הזכרונות‬ ‫אז ער האט געשוואוירן בשם ה'‪ ,‬די עבירה קען מען נישט‬ ‫אויסמעקן‪ ,‬אפילו ווען ער וועט תשובה טוהן‪ ,‬וויבאלד‬ ‫ס'איז דא א איסור פון 'מחיקת השם' אז מ'טאר נישט‬ ‫אויסמעקן דעם אייבישטער'ס נאמען‪ ,‬און ממילא וועט די‬ ‫עבירה בלייבן פארשריבן אויף אייביג‪ .‬און דאס איז פשט "ּכִ י‬ ‫ֹלא יְ נַ ֶקה ה' ֵאת ֲא ֶׁשר יִ ָׂשא ֶאת ְׁשמֹו לַ ָׁשוְ א" די עבירה קען‬ ‫מען נישט אפרייניגן‪.‬‬

‫דערציילט א מעשה שהיה‪ ,‬בשעת די‬ ‫חבריא פון די הייליגע תלמידים פונעם‬ ‫רבי רבי בונם זי"ע זענען געזעצן על‬ ‫התורה ועל העבודה ביי זייער גרויסער‬ ‫רבי'ן אין פרשיסחא‪ ,‬און דאס געלט איז‬ ‫אויסגעגאנגען ביז ס'איז שוין ממש נישט‬ ‫געווען וואס צו עסן דארט‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫געלעבט אין גרויס דחקות און נויט א‬ ‫שטיק צייט‪ .‬פלוצלינג איז אנקגעקומען‬ ‫די שמועה אז עס איז געקומען צו גיין א‬ ‫שליח פונעם בארימטן נגיד ר' בערקע פון‬ ‫פראגא [ר' בערקע איז געווען דער מאן‬ ‫פון די באקאנטע נגידה טעמער'יל פון‬ ‫ווארשא‪ ,‬וואס האבן צוזאמען געשטיצט‬ ‫פילע צדיקים אין זייער דור‪ ,‬ווי אויך‬ ‫האבן דער ר"ר בונם זי"ע און דער אלטער‬ ‫רבי פון ווארקא זי"ע געארבעט ביי זיי‬ ‫איידער זייער התגלות‪ ,‬און זיי פלעגן‬ ‫כסדר שיקן געלט פאר די הוצאות פונעם‬ ‫הויף אין פרשיסחא]‪ .‬צווישן די תלמידים‬ ‫פונעם רבי רבי בונם זי"ע איז אויך געווען‬ ‫הגה"ק רבי שרגא פייביל פון גריצא זי"ע‪,‬‬ ‫און ווען ער האט געהערט אז דער שליח‬ ‫פון בערקע איז אנגעקומען‪ ,‬האט ער‬ ‫זיך אנגערופן צו זיין חבר הרה"ק רבי‬ ‫מנחם מענדל פון קאצק זי"ע (יארצייט כ"ב‬ ‫שבט) וואס איז אויך דארט געווען‪ ,‬און‬

‫(דברי מאיר)‬

‫איהם געזאגט "ב"ה פון יעצט וועט שוין‬ ‫נישט פעלן קיין געלט"‪ .‬דער קאצקער‬ ‫רבי ווען ער האט געהערט אז דער‬ ‫מדובר איז פון געלט‪ ,‬האט ער געגעבן א‬ ‫שפיי און געזאגט "פע געלט!" זייענדיג‬ ‫פאר'מיאוס'ט פון אלע גשמיות'דיגע און‬ ‫וועלטליכע זאכן‪ .‬רבי פייביל'ע גריצער‬ ‫האט דערציילט אז פאר לאנגע וואכן‬ ‫שפעטער האט ער נישט געקענט צורירן‬ ‫צו קיין געלט‪ ,‬דאס געלט איז געווארן ביי‬ ‫איהם אזוי פאר'מיאוס'ט דורך דער געשריי‬ ‫פונעם קאצקער רבי'ן ווען ער האט איהם‬ ‫געזאגט "פע געלט"‪...‬‬ ‫מיט דעם פארשטייען מיר שוין‬ ‫פשט אין די ווערטער פון משה רבינו‬ ‫האט דער אמשינאווער רבי געזאגט‬‫פאר ר' בנציון‪ֹ" -‬לא יּוכַ ל ָה ָעם לַ ֲעֹלת‬ ‫ֶאל ַהר ִסינָי" דאס פאלק קען שוין נישט‬ ‫ארויפגיין אויפן בארג‪ ,‬איינמאל דער‬ ‫באשעפער האט שוין אזוי געזאגט און‬ ‫באפוילן אז מ'זאל באגרעניצן דאס בארג‬ ‫ ַהגְ ּבֵ ל ֶאת ָה ָהר וְ ִק ַד ְׁשּתֹו‪ ,‬דער דיבור‬‫פונעם אייבישטער האט אודאי געלאזט‬ ‫א רושם אויף כלל ישראל אז מער זאלן זיי‬ ‫נישט קענען ארויפגיין‪.‬‬ ‫(אוהל יוסף)‬

‫הרה"ק רבי מנחם מענדל פון קאצק זי"ע (כ"ב שבט) האט געזאגט‪:‬‬ ‫"איך בין נישט באקאנט אין סגולות‪ ,‬אבער איין סגולה קען איך‪ ,‬און ס'איז בדוק‬ ‫ומנוסה‪ ,‬דאס וואס השי"ת זאגט והייתם לי סגולה"‪...‬‬

‫ב‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אוצר‬ ‫הכרם‬

‫דער איסור פון לא תחמוד‬ ‫די מפרשי התורה פרעגן אז לכאורה איז שווער צו‬ ‫פארשטיין דער איסור פון לא תחמוד‪ ,‬וויאזוי קען מען‬ ‫הייסן פאר א מענטש אז "ער זאל נישט גלוסטן" דאס‬ ‫דאך אבער יא‪ ,‬און וואס איז שייך צו זאגן‬ ‫הארץ גלוסט ָ‬ ‫א ציווי אז מ'זאל נישט האבן א תאוה און א געוויסע‬ ‫געפיל אין הארץ‪.‬‬ ‫עס זענען באקאנט די ווערטער פונעם אבן עזרא‬ ‫וואס איז מסביר דער ענין מיט א משל אז פונקט ווי‬ ‫רפסמאן וועט קיינמאל נישט גלוסטן‬ ‫ַ‬ ‫דא‬ ‫א פראסטער ָ‬ ‫חתונה צו האבן מיט דער קעניג'ס טאכטער‪ ,‬וויבאלד‬ ‫דאס איז גאר א ווייטע זאך און לייגט זיך אפילו נישט‬ ‫אויף זיין שכל און עס פאלט איהם אפילו נישט איין אין‬ ‫ווילדסטן חלום אז דאס קען פאסירן‪ .‬אזוי אויך דארף‬ ‫זאך געהערט‬ ‫קלאר אז יענעמ'ס ַ‬ ‫א איד וויסן ביי זיך ָ‬ ‫נישט צו מיר‪ ,‬און אז דער אייבישטער האט דאס געגעבן‬ ‫פאר יענעם‪ ,‬מוז זיין אז דאס האט נישט קיין שייכות צו‬ ‫מיר און איך וועל עס נישט האבן‪ ,‬און עס איז פונקט‬ ‫אזוי ווייט פון מיר ווי דער קעניג'ס טאכטער צו א‬ ‫פארגרעבטע דארפסמאן‪ .‬ווי דער לשון פונעם אבן עזרא‬ ‫איז "על כן הוא ישמח בחלקו ולא ישים אל לבו לחמוד‬ ‫ֵדע שה' לא רצה לתת לו‬ ‫ולהתאוות דבר שאינו שלו‪ ,‬כי י ַ‬ ‫לא יוכל לקחתו בכחו ובמחשבותיו ובתחבולותיו‪ .‬על כן‬ ‫יבטח בבוראו שיכלכלנו ויעשה הטוב בעיניו"‪.‬‬

‫דאס הארץ איז אין זיינע הענט‬ ‫דער חינוך אין מצוה תט"ז‬ ‫פרשת ואתחנן) שרייבט "זאלסט זיך נישט וואונדערן וויאזוי‬ ‫קען א מענטש צוריקהאלטן זיין הארץ פון גלוסטן א‬ ‫טייערע און געשמאקע זאך וואס ער זעהט ביי זיין חבר‬ ‫און ער האט גארנישט ביי זיך‪ ,‬און ווי קען זיין אז די תורה‬ ‫באפעלט אויף זאכן וואס א מענטשן קען נישט ביישטיין‪.‬‬ ‫דאס איז נישט אמת‪ ,‬ווייל נאר די שלעכטע טיפשים און‬ ‫בעלי עבירות זיי זאגן אזוי‪ ,‬אבער דער אמת איז אז עס‬ ‫איז אין די מעגליכקייט פון א מענטש צו דערנענטערן‬ ‫און צו דערווייטערן פון זיך וואס ער וויל נאר‪ ,‬און דאס‬ ‫הארץ פון א מענטש איז איבערגעגעבן אין זיינע אייגענע‬ ‫הענט עס צו נייגן וויאזוי ער וויל נאר"‪...‬‬ ‫(ביי די לאו פון "לא תתאוה" אין‬

‫דער פחד פונעם איסור‬ ‫דער בית הלוי ברענגט אראפ דער משל פונעם אבן‬ ‫עזרא‪ ,‬און ער לייגט צו אן אנדערע תירוץ וויאזוי עס איז‬ ‫שייך א ציווי אויף א תאוה פונעם הארץ‪ .‬און דער בית‬ ‫הלוי ערקלערט דער ענין מיט א משל‪ ,‬א מענטש האט‬ ‫אמאל געהאט א געוואלדיגע תאוה צו א געוויסע זאך‪,‬‬ ‫זיין הארץ האט געפלאקערט און געברענט צו לויפן צום‬ ‫פלאץ ווי זיין תאוה געפונט זיך‪ ,‬אבער אזוי לויפענדיג‬ ‫אויף א פארפרוירענעם טייך האט ער זיך געגעבן א‬ ‫שטארקע גליטש און ער האלט אינמיטן פאלן אויף די‬ ‫אייז‪ ...‬יעדער פארשטייט אז אין יענע רגעים ווען ער‬ ‫שפירט ווי ער האט פארלוירן זיין באלאנס און ער האלט‬ ‫אינמיטן גליטשן‪ ,‬דעמאלטס שטעלן זיך אפ אלע תאוות‬ ‫און ער טראכט מער פון גארנישט‪ ,‬ווייל דער פחד פון‬ ‫פאלן איז שטערקער פון אלע זיינע תאוות‪.‬‬ ‫דאס זעלבע איז מיט'ן גלוסטן א זאך וואס באלאנגט צו‬ ‫א צווייטן ‪-‬זאגט דער בית הלוי‪ -‬אויב דער מענטש האט‬ ‫אין זיך די מינדנסטע יראת שמים און האט נאר אביסל‬ ‫לאו פון לא תחמוד‪ ,‬אזוי שטארק ווי ער האט‬ ‫מורא פונעם ַ‬ ‫מורא פון זיך אויסגליטשן‪ ,‬וועט ער מער נישט גלוסטן‪.‬‬ ‫גליון עוללות הכרם ‪ /‬אלכסנדר‬


‫פארן קיין לעלוב‪.‬‬ ‫דער אבני נזר זי"ע האט אויסגעפירט אז די גאנצע מופת‬ ‫מיט די בראנפן און קעז האט רבי דוד'ל באוויזן ספעציעל כדי צו‬ ‫קענען מקרב זיין דערמיט רבי חיים דוד זי"ע צו אידישקייט‪ .‬און‬ ‫אזוי האט רבי דוד'ל לעלובער זי"ע זיך אליינס אויסגעדריקט‬ ‫שפעטער אז ער איז אראפגעקומען אויף די וועלט צו קענען‬ ‫מקרב זיין אזא גרויסע נשמה ווי רבי חיים דוד דאקטער זי"ע‪.‬‬

‫הילולא‬ ‫דצדיקיא‬ ‫הרה"ק‬

‫רבי חיים דוד דאקטער‬ ‫פון פיעטרקוב זי"ע‬ ‫יארצייט‪:‬‬

‫כ' שבט תרי"ח‬

‫מאמר‬ ‫ב'‬

‫נאך א מעשה פלא וואס האט נאנט געברענגט רבי‬ ‫חיים דוד ‪ -‬דעמאלטס נאך 'דאקטער בערנארד' ‪ -‬זיך צו וועלן‬ ‫באקענען מיט הרה"ק רבי דוד'ל לעלובער זי"ע‪ ,‬האט דערציילט‬ ‫דער סאכאטשובער רבי ‪ -‬דער אבני נזר זי"ע ווי פאלגענד‪:‬‬ ‫עס איז אמאל אנגעקומען א קראנקע מענטש צום‬ ‫דאקטער בערנארד אז ער זאל איהם אונטערזוכן‪ ,‬און דער‬ ‫חולה האט צוגעגעבן אז די דאקטוירים ביי וועמען ער האט‬ ‫שוין באזוכט האבן איהם גע'עצה'ט אז ער זאל פארן צו די‬ ‫שטעט ווי עס זענען דא ווארימע בעדער וואס וועלן איהם‬ ‫העלפן זיך אויסהיילן‪ .‬דער גרויסער דאקטער בערנארד וואס‬ ‫האט איהם באטראכט און געזען אז דער איד וואס שטייט פאר‬ ‫איהם איז אזוי חרוב קראנק און זיינע טעג זענען געציילט‪,‬‬ ‫פארן‪ ,‬וויסענדיג אז‬ ‫האט ער איהם אנגעפאנגן אפצורעדן פון ָ‬ ‫זיינע שאנסן אנצוקומען לעבעדיג אהין זענען גאר שוואך‪.‬‬ ‫דער חולה האט אבער נישט אין אכט גענומען די ווערטער‬ ‫פונעם גרויסן דאקטער‪ ,‬און ער האט באשלאסן יא צו פארן‬ ‫ווייטער‪ .‬אנקומענדיג צו די בעדער האט ער באזוכט נאך א‬ ‫דאקטער וואס האט איהם דערציילט ווי שלעכט זיין מצב‬ ‫איז און אז זיינע טעג זענען געציילט רח"ל‪ .‬דער חולה האט‬ ‫זיך אבער נישט מייאש געווען‪ ,‬נאר ער איז תיכף געפארן קיין‬ ‫לעלוב צו הרה"ק רבי דוד'ל לעלובער זי"ע און ער האט איהם‬ ‫דערציילט איבער זיין שווערע צושטאנד‪ .‬רבי דוד'ל האט איהם‬ ‫בארואיגט און געהייסן אז ער זאל זיך נישט צוטוהן מאכן פון די‬ ‫ווערטער פון די דאקטוירים‪ ,‬און זייערע רייד זענען גארנישט‪.‬‬ ‫רבי דוד'ל האט איהם געגעבן צו טרינקן א גלעזל בראנפן און‬ ‫געהייסן מאכן א 'לחיים'‪ ,‬אויך האט ער מכבד געווען דעם‬ ‫איד מיט א שטיקל קעז צו פארבייסן‪ .‬נאכן עסן די קעז מיט‬ ‫די בראנפן איז דער קראנקער מענטש איינגעשלאפן ביי רבי‬ ‫דוד'ל אינדערהיים‪ .‬רבי דוד'ל אליין איז געשטאנען נעבן זיין‬ ‫בעט און אכטונג געגעבן אז קיינער זאל איהם נישט אויפוועקן‬ ‫און שטערן פון זיין שלאף‪ ,‬און אזוי איז דער איד געשלאפן ביז‬ ‫צומארגענס אינדערפרי‪ .‬ווען ער האט זיך אויפגעוועקט פון‬ ‫זיין שלאף איז ער געווען ממש ווי א ניי געבוירענע מענטש‪,‬‬ ‫אלע סימנים פון זיין קרענק און שוואכקייט זענען גענצליך‬ ‫פארשוואונדן געווארן‪ ,‬און ער איז אהיימגעפארן כאחד האדם‪.‬‬ ‫אויפן וועג אהיים האט דער אויסגעהיילטער איד‬ ‫אפגעשטאדט א באזוך אין פיעטרקוב ביי דאקטער בערנארד‪,‬‬ ‫וואס האט נישט געקענט גלייבן וואס זיינע אויגן זעהן‪ .‬ווען‬ ‫דער דאקטער האט איהם אויסגעפארשט צו הערן וואס עס‬ ‫האט פאסירט מיט איהם‪ ,‬און דער איד האט איהם דערציילט‬ ‫וויאזוי דער צדיק פון לעלוב האט איהם אויסגעהיילט‪ ,‬איז‬ ‫דער דאקטער אינגאנצן נבהל ונשתומם געווארן וויסענדיג‬ ‫אז בראנפן און קעז איז דאס ערגסטע פאר איינער וואס ליידט‬ ‫אויף זיינע לונגען‪ ,‬און איז ממש ווי סם המות צו זיין מחלה‪.‬‬ ‫דעמאלטס האט דער דאקטער מחליט געווען ביי זיך אז ער‬ ‫וויל קענען אזא געטליכער מאן‪ ,‬און ער האט באשלאסן צו‬

‫גליון עוללות הכרם ‪ /‬אלכסנדר‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫די נשמה פון דאקטער בערנארד האט אנגעהויבן צו‬ ‫ברענען צום אייבישטער‪ ,‬און ער האט באשלאסן אז ער ווערט‬ ‫א בעל תשובה‪ .‬ער האט צובראכן אלע זיינע כלים און געקויפט‬ ‫נייע צוליב כשרות‪ ,‬ווי אויך האט ער ברייט געעפנט זיינע טויערן‬ ‫און אריינגעלאזט צו זיך ארימעלייט און נויטבאדערפנדע‬ ‫מענטשן‪ ,‬אלע האבן געקענט עסן ביי זיין טיש‪ ,‬ווי אויך האט ער‬ ‫זיי געגעבן ריזיגע סכומים פאר צדקה‪.‬‬ ‫דער חוזה פון לובלין זי"ע האט געהייסן פאר רבי דוד'ל‬ ‫לעלובער אז ער זאל שיקן רבי חיים דוד צו הרה"ק רבי אברהם‬ ‫מרדכי פון פינטשוב זי"ע (דער שווער פון הרה"ק רבי אייזיקל קאמארנער‬ ‫זי"ע) ביי איהם האט זיך רבי חיים דוד געווייקט במשך צוויי יאהר‬ ‫ווי ער איז געשטיגן אין גאר הויכע מדריגות אין תשובה און‬ ‫עבודת השי"ת‪.‬‬

‫אין ספר גדולת הצדיקים ווערט געברענגט אז רבי חיים‬ ‫דוד האט גענומען אויף זיך שווערע סיגופים כדי צו האבן א‬ ‫כפרה אויף זיינע עבירות‪ ,‬און ווי עס האט דערציילט א ֵעד‬ ‫ראיה וואס פלעגט זעהן ביינאכט ווי ער גייט באהאלטנעהייט‬ ‫פראסטיגע ווינטער נעכט‪ ,‬און ער שטייט אין‬ ‫צום טייך אין די ָ‬ ‫די אייזיגע וואסערן פאר א לאנגע צייט ביז ער האט באקומען‬ ‫וואונדן אויף זיין קערפער און עס איז גערינען בלוט פון איהם‪.‬‬ ‫און זייענדיג א דאקטער פלעגט ער זיך אליינס היילן מיט‬ ‫פארשידענע זאלבן און מיטלען‪ָ ,‬אן דעם וואס קיינער זאל וויסן‬ ‫דערפון‪.‬‬ ‫ראש השנה גייענדיג צום וואסער צו זאגן תשליך‪ ,‬פלעגט‬ ‫רבי חיים דוד זי"ע זעהן יעדן יאר זיין רבי הרה"ק רבי דוד'ל‬ ‫לעלובער זי"ע וועלכער פלעגט זיך באווייזן צו איהם בהקיץ‬ ‫פונעם עולם העליון (נאך זיין הסתלקות) און ער פלעגט איהם זאגן‬ ‫"מיין קינד גיי אהיים איך וועל שוין פאר דיר מאכן תשליך"‪.‬‬

‫א לאנגע תקופה האט רבי חיים דוד פארוויילט אין‬ ‫לובלין ביים רבי'ן פון לובלין דער חוזה זי"ע‪ .‬רבי חיים דוד‬ ‫פלעגט זיצן שעות ארוכות אין בית המדרש ביים רבי'ן אין‬ ‫לובלין צווישן די געהויבענע חסידים ואנשי מעשה‪ .‬אין אנהייב‬ ‫האט ער געפלאנט צו פארלאזן אינגאנצן זיין דאקטעריי ַאמט‪,‬‬ ‫אבער דער רבי פון לובלין האט איהם באפוילן אז ער זאל דאס‬ ‫נישט אפלאזן נאר ווייטער פארזעצן צו היילן מענטשן‪.‬‬ ‫אזוי האט זיך רבי חיים דוד מטפל געווען מיט די געזונט‬ ‫פונעם רבי'ן פון לובלין‪ ,‬ספעציעל נאך די 'נפילה' ווי דער רבי‬ ‫פון לובלין איז געפאלן אין שמחת תורה תקע"ה‪ ,‬די לעצטע יאר‬ ‫איידער זיין הסתלקות‪ ,‬איז רבי חיים דוד געווען דער וואס האט‬ ‫זיך אפגעגעבן מיט'ן אויסהיילן דער חוזה‪.‬‬ ‫אמאל ווען רבי חיים דוד איז געווען אין לובלין אויף‬ ‫א נסיעה‪ ,‬האט איהם דער רבי פון לובלין נישט געוואלט‬ ‫אפגעזעגענען פאר א לענגערע צייט‪ ,‬נאר ער האט איהם‬ ‫געהאלטן אין לובלין‪ .‬ווען די מקורבים האבן געפרעגט פונען‬ ‫חוזה פארוואס ער לאזט נישט רבי חיים דוד אהיימפארן‪ ,‬האט‬ ‫דער חוזה געענטפערט "וואס זאלן מיר טוהן ער איז אונזער‬ ‫הארץ"‪( ,‬ווי איינער זאגט אז ס'איז איהם שווער אוועקצולאזן פון זיך)‪.‬‬

‫איינמאל אינעם יום טוב שבועות זייענדיג אין לובלין‪,‬‬ ‫האט דער חוזה זי"ע מכבד געווען רבי חיים דוד מיט עולה זיין‬ ‫'שלישי' און דער רבי פון לובלין האט איבערגעווארפן זיין טלית‬ ‫איבער רבי חיים דוד‪ ,‬און ווי רח"ד האט שפעטער פארציילט אז‬ ‫ער האט דעמאלטס מרגיש געווען 'מעמד הר סיני' און געהערט‬ ‫די קולות וברקים ווי ביי מתן תורה‪.‬‬ ‫אין ספה"ק ישמח ישראל אויף שבועות שרייבט מרן דער‬ ‫ישמח ישראל זי"ע "וכעין ששמעתי בשם צדיק אחד" אז ער‬ ‫האט געהערט נאכזאגן פון א צדיק אז ווען ער איז געשטאנען‬ ‫ביים רבי'ן פון לובלין אין ביהמ"ד בשעת מ'האט געליינט די‬ ‫געדאכט ווי דאס גאנצע ביהמ"ד‬ ‫ַ‬ ‫עשרת הדברות‪ ,‬האט זיך איהם‬ ‫איז ליידיג און קיינער איז נישט דארט (דער ישמח ישראל איז מסביר‬ ‫מיט דעם א הויכע בחינה וואס איז געווען ביי מתן תורה ווי די אידן זענען‬

‫געווארן א שטיק רוחניות און זענען געווארן אינגאנצן בטל)‪ .‬אין ספר גדולת‬ ‫הצדיקים ווערט געברענגט אז דער צדיק איז געווען רבי חיים‬ ‫דוד דאקטער פון פיעטרקוב זי"ע‪.‬‬

‫דער נאמען פון הרה"ק רבי חיים דוד דאקטער זי"ע איז‬ ‫געווען ברייט באקאנט צווישן די תלמידים און חסידים פונעם‬ ‫רבי'ן פון לובלין זי"ע‪ .‬נאך די הסתלקות פונעם חוזה איז געווען‬ ‫וואס האבן געוואלט אז רבי חיים דוד זאל ווערן רבי‪ ,‬צו וואס‬ ‫ער האט קאטעגאריש אפגעזאגט‪ ,‬און ער האט געשיקט דעם‬ ‫עולם קיין פרשיסחא צום רבי רבי בונם זי"ע זאגענדיג א ווערטל‬ ‫"איר דארפט נישט קיין דאקטער‪ ,‬עס איז גענוג פאר אייך אן‬ ‫אפטייקער" (ווי באקאנט איז דער רבי רבי בונם זי"ע געווען אן אפטייקער‬ ‫וואס האט פארקויפט מעדעצין איידער זיין התגלות)‪.‬‬ ‫רבי חיים דוד זי"ע פלעגט ווייטער פארן קיין ראדאשיץ‬ ‫צו הרה"ק רבי ישכר בער זי"ע‪ ,‬און צו הרה"ק דער תפארת שלמה‬ ‫פון ראדאמסק זי"ע‪ .‬ווי אויך האט ער געהאט א שטארקע קשר‬ ‫מיט אסאך צדיקים אין זיין דור‪ ,‬וואס האבן איהם אלע געשעצט‬ ‫און מחשיב געווען‪.‬‬ ‫במשך די יארן האבן זיך באהאפטן אין איהם אסאך‬ ‫חסידים ואנשי מעשה‪ ,‬און מיט די צייט האט ער טאקע‬ ‫אנגעהויבן צו פירן טישן ברוב עם‪ ,‬און נעמען קוויטלעך פון‬ ‫זיינע חסידים‪ .‬אבער ער האט קיינמאל נישט געלאזט איהם‬ ‫אנרופן מיט'ן נאמען 'רבי'‪ ,‬ווי אויך האט ער נישט גענומען קיין‬ ‫פדיונות פון זיינע חסידים‪.‬‬ ‫פילע מופתים און ישועות חוץ לדרך הטבע זענען געזען‬ ‫געווארן ביי איהם‪ ,‬בפרט ביים אויסהיילן קראנקע מענטשן‬ ‫מיט זיינע תפלות‪ .‬צווישן די קראנקע איז געווען אנגענומען‬ ‫א סגולה אז ווען מ'האט באקומען א 'רעצעפט' (א פערסקריפשען)‬ ‫פונעם רבי'ן דער דאקטער וואס ער פלעגט אליין שרייבן‬ ‫מיט זיינע הייליגע הענט‪ ,‬פלעגט מען דאס צוקנייטשן און‬ ‫איינשלינגן אלס א רפואה‪ ,‬און אסאך חולים האבן געהאט א‬ ‫רפואה אויף דעם אופן‪.‬‬

‫די לעצטע ראש השנה פון זיין לעבן‪ ,‬האט רבי חיים דוד‬ ‫שוין נישט געזען זיין רבי'ן רבי דוד'ל לעלובער זי"ע ביי תשליך‪,‬‬ ‫און פון דעם האט ער פארשטאנען אז זיין פטירה איז נאנט‪.‬‬ ‫אין יענעם יאר איז טאקע רבי חיים דוד קראנק געווארן‪ ,‬פילע‬ ‫צדיקים האבן איינגעריסן פאר זיין געזונט‪ ,‬און זענען איהם‬ ‫געקומען מבקר חולה זיין‪.‬‬ ‫כ' שבט תרי"ח איז רבי חיים דוד נסתלק געווארן און‬ ‫איז געברענגט געווארן לקבורה אינעם אלטן בית החיים אין‬ ‫פיעטרקוב‪ ,‬און אויף זיין קבר איז אויפגעשטעלט געווארן א‬ ‫אוהל ווי אידן פלעגן קומען כסדר מתפלל זיין און געהאלפן‬ ‫ווערן‪ .‬ער האט איבערגעלאזט נאך זיך א זוהן הרה"צ רבי יעקב‬ ‫יצחק זצללה"ה וואס האט געהייסן נאכן חוזה פון לובלין זי"ע‪,‬‬ ‫און אויך ער איז נתפרסם געווארן אלס א פועל ישועות‪ ,‬און‬ ‫אידן פלעגן פארן צו איהם מיט קוויטלעך‪.‬‬

‫ג‬


‫בס"ד‬

‫שבת קבלת התורה תשע"ז לפ"ק‬

‫ויחרד כל העם אשר במחנה‬ ‫מעמד הר סיני ‪ -‬כולו יראה‬ ‫הגה"ק רבי אליעזר זוסמאן סופר זצ"ל אב"ד פאקש איז אמאל געפארן קיין‬ ‫צאנז אויף יום טוב שבועות כדי צו האבן די זכי' מיטצוהאלטן און צוקוקען די‬ ‫עבודת הקודש פון הרה"ק דער דברי חיים פון צאנז זי"ע אין די הייליגע טאג פון‬ ‫קבלת התורה‪ .‬אבער דער ּפ ַאקשער ָרב האט אויך זייער געגליסט צו הערן א‬ ‫פשעטיל פון דער צאנזער רב‪ ,‬ווייל ער האט געהערט אז דער צדיק פירט זיך צו‬ ‫זאגן א שארפע טיפע פשעטיל אין דעם יום טוב שבועות‪.‬‬ ‫די ערשטע סעודה אין דעם הייליגן נאכט פון יו"ט שבועות איז אריבער‪,‬‬ ‫אבער דער צאנזער רב האט נישט געזאגט קיין פשעטיל‪ .‬שבועות בייטאג‪ ,‬ביים‬ ‫צווייטן סעודה לכבוד יו"ט‪ ,‬האט דער צאנזער רב ווייטער נישט געזאגט קיין‬ ‫פשעטיל‪ ,‬נאר א דבר ַא ָג ָדה‪ .‬האט דער ּפ ַאקשער ָרב געטראכט אז אפשר די‬ ‫צווייטע טאג וועט ער זוכה זיין צו הערן פון דער צאנזער רב עפעס א פיינע‬ ‫פשעטל‪ .‬אבער אויך די צווייטע נאכט פון יו"ט האט דער צאנזער רב נישט‬ ‫געזאגט קיין פשעטיל‪.‬‬ ‫די צווייטע טאג יו"ט ביים בייטאג סעודה האט דער ּפ ַאקשער ָרב געטראכט‬ ‫צו זיך אז ס'גייט שוין אריבער די גאנצע יום טוב שבועות און ער האט נישט‬ ‫געהערט קיין שום פשעטיל‪ .‬אין יענע מינוט האט הרה"ק מצאנז זיך אנגערופן‬ ‫און ער האט געזאגט‪" :‬ווען די אידישע קינדער זענען אנגעקומען צום "מעמד‬ ‫קבלת התורה"‪ ,‬זענען זיכער דארט געווען תלמידי חכמים און גרויסע למדנים‬ ‫וועלכע האבן געגליסט צו הערן עפעס א שיינע פשעטיל לכבוד די טאג פון מתן‬ ‫תורה‪ .‬אבער וואס האט מען געהערט? אנכי! לא יהי' לך! אגאנצע טאג נאר יראה‪,‬‬ ‫און נאכאמאל יראה!"‬ ‫הגה"ק דער ּפ ַאקשער ָרב זי"ע האט פארשטאנען אז אים האט הרה"ק מצאנז‬ ‫זי"ע אינזין געהאט‪ ,‬און ער האט אים געענטפערט א תשובה אויף זיין מחשבה‪.‬‬ ‫(בית סופרים‪ .‬מעדנים לנפשך ח"ב עמ' קכ"ו)‬

‫די ערשטע זאך אינדערפרי‬ ‫אמאל איז צו הרה"ק רבי שמחה בונם פון פרשיסחא זי"ע געקומען א חסיד‬ ‫פון ווארקא‪ ,‬אן איש פשוט‪ ,‬מיט'ן נאמען ר' שלמה‪ .‬דער רבי ר' בונם זי"ע האט‬ ‫אים געפרעגט איבער זיין התנהגות במשך פון דעם טאג‪ .‬האט ר' שלמה‬ ‫געענטפערט‪" :‬איך שטיי אויף פרי אין די פארטאגס שעות‪ ,‬און איך זאג אויס‬ ‫גאנץ תהלים מיט די מעמדות‪ .‬דערנאך גיי איך דאווענען‪ ,‬און איך געב צדקה‪.‬‬ ‫אויב ס'טרעפט זיך מיר א איד וועמען מ'דארף איינלאדענען צו עסן א מאלצייט‪,‬‬ ‫רוף איך אים אהיים צו עסן א מאלצייט‪ ,‬און דערנאך גיי איך ארויס און איך‬ ‫באשעפטיג מיר מיט מיינע געשעפטן"‪.‬‬ ‫הערנדיג זיינע רייד האט אים דער רבי געפרעגט‪" :‬צו דען דארף נישט א איד‬ ‫אזוי טון? דערצייל מיר וואס דו טוסט ווייטער דורכאויס די טאג"‪.‬‬ ‫דער איד האט ווייטער פארגעלייגט זיין סדר היום‪" :‬אויב ס'טרעפט זיך מיר‬ ‫אן ארימאן‪ ,‬געב איך אים צו עסן מיטאג‪ ,‬און דערנאך גיי איך אין בית המדרש‬ ‫לערנען"‪.‬‬ ‫אויף דעם האט דער רבי אים ווידער געפרעגט‪" :‬צו דען דארף נישט יעדע איד‬ ‫אזוי טון?"‬ ‫ר' שלמה האט ווייטער דערציילט‪" :‬שפעטער גיי איך דאווענען מנחה און‬ ‫כטמאל‪ ,‬און איך געב‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫מעריב‪ ,‬און אויב איך האב א גאסט רוף איך אים אויף ַ‬ ‫שלאפן"‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫אים צדקה‪ ,‬און א פלאץ וואו צו‬ ‫אויף דעם האט דער רבי האט אים ווייטער געפרעגט‪" :‬נישט אזוי דארף א‬ ‫איד טון?"‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ווען ר' שלמה האט שוין געענדיגט פארצולייגן זיין גאנצע סדר היום‪ ,‬האט‬ ‫אים דער רבי ר' בונם געזאגט‪" :‬שלמה! איך וועל דיר זאגן וואס א איד דארף טון!‬ ‫אויסמאלן‬ ‫ָ‬ ‫די ערשטע זאך ווען א איד שטייט אויף אינדערפרי דארף ער זיך‬ ‫וויאזוי ס'האט אויסגעזעהן די "מעמד הר סיני"‪ ,‬און וויאזוי ס'איז געווען "קבלת‬ ‫פארכט ‪ -‬און‬ ‫התורה" באימה וביראה ברתת ובזיעה ‪ -‬מיט א געוואלדיגע ָ‬ ‫דערנאך דארף ער זיך פירן אזויווי דו פירסט זיך"‪( .‬שפתי צדיקים עמ' צ"ו‪ .‬מעדנים לנפשך)‬

‫תורה מיט יראת שמים‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א האט געזאגט אין א שמועס‪ :‬לימוד התורה דארף‬ ‫זיין מיט יראת שמים‪ ,‬און אויב ס'פעלט ח"ו די 'יראת שמים' ביים לערנען‪ ,‬האט‬ ‫די לימוד התורה אינגאנצן נישט קיין ווערד‪ .‬אזויווי די גמרא זאגט (שבת לא‪ ).‬אז‬ ‫ווען מ'נעמט אריין א מענטש אין בית דין של מעלה אים צו משפט'ן אויף זיינע‬ ‫מעשים‪ ,‬פרעגט מען אים "נשאת ונתת באמונה?" ‪ -‬דו האסט געהאנדלט ערליך?‬ ‫"קבעת עתים לתורה" ‪ -‬דו האסט באשטימט צייטן צו לערנען תורה? אבער‬ ‫פונדעסטוועגן איז דאס אלעס נאר חשוב אויב "יראת ה' היא אוצרו" ‪ -‬אויב ער‬ ‫האט יראת שמים‪ .‬אבער אויב ער האט נישט קיין יראת שמים איז דאס אלעס‬ ‫גארנישט ווערד‪.‬‬ ‫דורך יראת שמים איז א מענטש זוכה קונה צו זיין תורה‪ ,‬אזויווי חז"ל זאגן "כל‬ ‫שיראת חטאו קודמת לחכמתו חכמתו מתקיימת"‪ .‬דער וואס זיין יראת שמים‬ ‫האלטן‪" .‬וכל‬ ‫איז געפעדערט פאר זיין לערנען‪ ,‬וועט זיך זיין חכמת התורה ַ‬ ‫שחכמתו קודמת ליראת חטאו אין חכמתו מתקיימת"‪ .‬ווער זיין חכמה איז‬ ‫געפעדערט פאר זיין יראת שמים‪ ,‬וועט זיך זיין חכמה נישט האלטן‪ .‬פון דעם‬ ‫קענען מיר זיך לערנען אז אויב א מענטש איז געוו ָארנט און אפגעהיטן מיט אלע‬ ‫'גדרים וסייגים' אין די ענינים פון 'סור מרע'‪ ,‬און נאכדעם זעצט ער זיך לערנען‬ ‫תורה וועט ער האבן הצלחה אין זיין לערנען‪ .‬אבער אויב ס'פעלט אים יראת‬ ‫שמים פארלירט ער דורך דעם די קנין התורה‪.‬‬ ‫איך האב אמאל געהערט פון כ"ק דער שווער זצוק"ל‪ ,‬אז ער האט געזאגט‪:‬‬ ‫"איין ראיה אסורה‪ ,‬איז פערציג בלאט גמרא פארפאלן"! לויט דעם האב איך‬ ‫געקלערט מפרש צו זיין דאס וואס מיר זאגן ביי די ברכה פון אהבה רבה‪" :‬והאר‬ ‫עינינו בתורתך"‪ .‬בפשטות בעהטן מיר אז הקב"ה זאל באלייכטן אונזערע אויגן‬ ‫אז מיר זאלן קענען פארשטיין זיין הייליגע תורה‪ .‬אבער לויט וואס מיר רעדן‬ ‫קען מען מפרש זיין אז כדי זוכה זיין צו פארשטיין תורה ווי ס'דארף צו זיין‬ ‫געווארנט מיט 'שמירת‬ ‫ָ‬ ‫"דארף מען האבן ליכטיגע אויגן"‪ ,‬און אויב מען איז נישט‬ ‫עינים'‪ ,‬און מען היט נישט ָא ּפ די אויגן ווי ס'דארף צו זיין‪ ,‬איז אוממעגליך ריכטיג‬ ‫צו פארשטיין די תורה וואס מען לערנט‪ .‬דערפאר בעהטן מיר פון הקב"ה‪" :‬והאר‬ ‫עינינו" ‪ -‬מיר זאלן האבן לעכטיגע אויגן דורך 'שמירת עינים'‪ ,‬און דורך דעם‬ ‫וועלן מיר זוכה זיין צו פארשטיין "בתורתך"‪.‬‬ ‫כ"ק דער שווער זצוק"ל פלעגט שטענדיג מעורר זיין צו לערנען תורה מיט‬ ‫יראת שמים‪ .‬כל ימיו פלעגט ער יעדעם בענטשן מיט די ברכה "התמדה מיט‬ ‫יראת שמים"‪ .‬איך געדענק אז ווען ער איז געווען אין שפיטאל בסוף ימיו‪ ,‬אין‬ ‫איינע פון די נעכט בשעת ווען ער האט אביסל געדרימלט‪ ,‬האט מען געזען‬ ‫וויאזוי זיין גאנצע מחשבה איז געווען צו בענטשן אידישע קינדער‪ ,‬און מ'האט‬ ‫געהערט ווי ער וואונטשט פאר זיי זיינע הייליגע ברכות‪ .‬צווישן אנדערע האט‬ ‫מען געקענט הערן מפה קדשו ווי ער זאגט‪" :‬די קינדער זאלן וואקסן מיט‬ ‫התמדה און יראת שמים"! און ער האט דאס געזאגט מיט א הדגשה "התמדה און‬ ‫יראת שמים"!! און אזוי אויך האט מען געהערט ווי ער זאגט עטליכע מאל‪:‬‬ ‫"פרנסה בריוח‪ ,‬און די קינדער זאלן לערנען בהתמדה מיט יראת שמים‪ ,‬מיט‬ ‫נחת"‪.‬‬ ‫"התמדה און יראת שמים דאס איז אלץ געווען דער עיקר דגוש"‪.‬‬ ‫אמאל האב איך געהאט א שמועס מיט איינע פון די ראשי הישיבות‪ ,‬און ער‬ ‫האט מיר געזאגט אז די עיקר איז צו לערנען תורה‪ .‬און איך האב מסכים געווען‬ ‫מיט אים‪ ,‬און איך האב אים געזאגט אז אין סקווירא האלט מען אויך אזוי אז די‬ ‫עיקר איז לימוד התורה‪ .‬אמאל אין א געלעגנהייט האב איך דאס דערציילט פאר‬ ‫כ"ק דער שווער זצוק"ל‪ ,‬האט ער מיר געפרעגט מיט א וואונדער‪" :‬דו האסט‬ ‫מסכים געווען מיט אים? נאר תורה? דאס איז די גאנצע זאך? און וואס איז מיט‬ ‫יראת שמים‪ ."!?...‬און ער האט מיר געזאגט‪" :‬דו וואלסט אים געדארפט זאגן דער‬ ‫עיקר איז תורה מיט יראת שמים!"‬ ‫מען דארף מחנך זיין די קינדער אז זיי זאלן לערנען תורה מיט יראת שמים‪,‬‬ ‫און זיי זאלן זיך נישט פירן מיט קיין 'קלות ראש' בשעת'ן לערנען‪ .‬צום ביישפיל‬


‫דארף מען זיי מחנך זיין אז בשעת'ן לערנען זאל מען גיין אנגעטון מיט א 'בגד‬ ‫עליון'‪ ,‬ווייל מען לערנט דאך תורה ה'‪ ,‬און ממילא דארף דאס זיין מיט א 'קבלת‬ ‫עול'‪ .‬און מ'דארף זיי דאס ערקלערן לויט זייער פארשטאנד‪ ,‬און זיי פארשטיין‬ ‫דאך די הייליגע תורה פון דער הייליגער באשעפער‪ ,‬וואס‬ ‫געבן אז מען לערנט ָ‬ ‫בארג סיני‪ ,‬און אלע נשמות ישראל זענען‬ ‫מיר האבן דאס מקבל געווען ביים ַ‬ ‫געשטאנען ביים בארג סיני‪ ,‬און דארט האבן מיר אלע מקבל געווען די תורה‬ ‫ַ‬ ‫הקדושה‪ ,‬אא"וו‪ .‬דורך דעם וועט מען צוקומען צו פארשטיין און שפירן אז מען‬ ‫דארף לערנען תורה מיט יראת שמים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫איך געדענק דער מגיד שיעור הרה"ג רבי גדליה ניימאן זצ"ל ר"מ אין ישיבת‬ ‫עץ חיים ‪ -‬בעל גידולי שמואל‪ ,‬וויאזוי ער פלעגט אריינקומען צום שיעור מיט א‬ ‫געוואלדיגע ערנסטקייט‪ .‬שטענדיג איז ער געווען אנגעטון מיט א היט און א בגד‬ ‫עליון‪ ,‬און ער האט פארגעלערנט די שיעור מיט א גרויסע יראה און ערנסטקייט‪.‬‬ ‫אויב האט ער געשפירט אז ס'הערשט עטוואס א שוואכקייט אינמיטן די 'זמן'‪,‬‬ ‫איז ער אריינגעקומען צום שיעור האלטנדיג ַא מוסר ספר אין זיין האנט‪ ,‬און ער‬ ‫האט געזאגט דברי מוסר‪ ,‬און גלייך דערנאך האט ער אנגעהויבן די שיעור‪.‬‬ ‫אמאל האט זיך געמאכט אז אינמיטן די שיעור האט ער געהערט ווי א בחור‬ ‫שמועסט מיט זיין חבר‪ .‬גלייך האט ער אפגעשטעלט די שיעור‪ ,‬ער איז‬ ‫אויפגעשטאנען פון זיין פלאץ‪ ,‬און ער איז צוגעגאנגען צו יענע בחור‪ ,‬און ער האט‬ ‫אים אנגעשריגן‪" :‬תורה דארף מען לערנען באימה וביראה ברתת ובזיעה! און דו‬ ‫שמועסט פארנט פון אן אפענע גמרא"! און ער איז צוריק צו זיין פלאץ און‬ ‫ווייטער פארגעלערנט דעם שיעור‪( .‬אמרות טהורות עקב)‬

‫ברוך הבא אביי!‬ ‫הגה"ק דער חתם סופר זי"ע האט חתונה געהאט (בזיווג שלישי) מיט די‬ ‫אלמנה פון הגה"ק רבי צבי הירש חריף זצ"ל בעל 'טיב גיטין'‪ .‬דער איידעם פון די‬ ‫רעביצין איז געווען הגה"ק רבי אברהם יצחק וויינבערגער זצ"ל אב"ד‬ ‫קליינווארדיין‪ .‬אמאל איז רבי אברהם יצחק געקומען באזוכן זיין שטיף‪-‬שווער‬ ‫הגה"ק דער חתם סופר זי"ע‪ ,‬און זיי האבן ביידע אינאיינעם פארברענגט‪ ,‬און‬ ‫גשעמועסט אין לערנען ביז שפעט ביינאכט‪ .‬דעמאלס האט דער חתם סופר‬ ‫צוגעוויזן א שטוב פאר רבי אברהם יצחק וואו ער זאל גיין נעכטיגן‪ .‬רבי אברהם‬ ‫יצחק האט אבער זייער שטארק געוואלט צוזעהן די עבודת הקדוש פון דער‬ ‫הייליגער חתם סופר‪ ,‬און ער איז נישט אריין צום שטוב וואס מ'האט אים‬ ‫צוגעגרייט‪ ,‬נאר ער איז געבליבן שטיין נעבן דעם טיר פונעם חתם סופר‪ ,‬און ער‬ ‫האט נאכגעקוקט זיין הייליגע שווער‪.‬‬ ‫דער חתם סופר האט געעפענט א גמרא‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן לערנען מיט‬ ‫גרויס חשק‪ ,‬און די זיסע קול תורה איז אנגעקומען ביז צו די אויערן פון רבי‬ ‫אברהם יצחק‪ .‬ווען דער הייליגער חתם סופר האט געזאגט "ָאמַרַַאפַַיי" (ס'האט‬ ‫נשטאט א ּבי"ת) איז די גאנצע‬ ‫ָ‬ ‫זיך געהערט ביים חתם סופר ווי ער זאגט א ּפ"א ַא‬ ‫שטוב געווארן אנגעפילט מיט א גרויסע ליכטיגקייט‪ ,‬און דער חתם סופר האט‬ ‫אויסגערופן מיט א הויכע שטימע‪" :‬ברוךַהבאַַאפיי!" ַ‬ ‫רבי אברהם יצחק וועלכע האט אין זיין לעבן נישט נישט געזעהן אזעלכע‬ ‫פארכט אראפגעפאלן אויף דער ערד און ער‬ ‫געטליכע זעהונגען‪ ,‬איז פון גרויס ָ‬ ‫האט גע'חלש'ט‪ .‬די תלמידים פון דער חתם סופר האבן זיך געאיילט זיך צו‬ ‫באשעפטיגן מיט אים‪ ,‬זיי האבן אים אויפגעוועקט פון זיין ַח ָלש ּות‪ ,‬און האבן אים‬ ‫געהאלפן צוריקצוקומען צו זיינע כוחות‪.‬‬ ‫ווען ער איז צוריק געקומען צו זיינע כוחות האט זיי רבי אברהם יצחק‬ ‫דערציילט וואס ער האט זוכה געווען צו זעהן און צו הערן‪ ,‬וואס דאס האט אים‬ ‫צוגעברענגט צו זיין גרויסע התרגשות‪ ,‬אויף אזוי ווייט אז ער האט נישט געקענט‬ ‫בלייבן שטיין‪ .‬און ער האט זיי געזאגט‪" :‬איך האב נישט געוואוסט אז אזעלכע‬ ‫פאר אין די שטוב פון אייער גרויסע רבי!"‬ ‫זאכן קומען ָ‬ ‫האבן אים די תלמידים געזאגט‪" :‬און אונזער רבי'נס שטוב איז דאס א‬ ‫נארמאלע זאך! אזעלכע זאכן פאסירן דא יעדן טאג‪ ,‬און ביי אונז איז דאס‬ ‫אינגאנצן נישט קין חידוש!" (רשומים בשמך)‬

‫גילוי אליהו‬ ‫מענין לענין‪ ,‬פון די געוואלדיגע גילויים וואס די תלמידי החתם סופר האבן‬ ‫זוכה געווען צו זעהן ביי זייער הייליגער רבי‪ ,‬ביי זיין לימוד התורה בקדושה‬ ‫ובטהרה‪ ,‬ווערט דערציילט די פאלגענדע מעשה נורא‪:‬‬

‫צווישן די תלמידים פון דער חתם סופר איז ארומגעגאנגען א שמועה אז‬ ‫זייער הייליגער רבי איז זוכה צו האבן 'גילוי אליהו' יעדן שבת‪ ,‬אין די צייט ווען‬ ‫איינגעשפ ַארט אין זיין שטוב פרייטאג‪-‬צו‪-‬נאכטס‪.‬‬ ‫ּ‬ ‫ער איז‬ ‫וואהרהייט פון דעם‪ ,‬האבן דריי‬ ‫די תלמידים האבן זייער געוואלט דערגיין די ָ‬ ‫גדולי עולם פון זיינע הייליגע תלמידים ‪ -‬רבי מאיר א"ש [אייזענשטאט] אב"ד‬ ‫אונגוואר‪ ,‬דער מהר"ם שיק‪ ,‬און רבי מנחם כ"ץ‪-‬פרוסטיץ אב"ד צעהלים ‪-‬‬ ‫געמאכט א גורל ווער פון זיי וועט זיך גיין באהאלטן ביים חתם סופר אין שטוב‬ ‫געפאלן אויף רבי‬ ‫ַ‬ ‫כדי צוצוזעהן די גרויסע וואונדערליכע זעהונג‪ .‬די גורל איז‬ ‫מנחם כ"ץ‪.‬‬ ‫האט רבי מנחם געזאגט‪" :‬אויב מיין חבר רבי משה ברעזאווער [דער מהר"ם‬ ‫שיק] וואלט געווען אין מיין פלאץ וואלט דער ארבעט געווען אסאך גרינגער‪,‬‬ ‫דארער מענטש‪ .‬אבער וויבאלד א גורל איז א‬ ‫ווייל ער איז א קורצע און א ַ‬ ‫דאורייתא'דיגע זאך איז אזוי די רצון ה'‪ ,‬און מען קען דאס נישט צושטערן‪ ,‬נאר‬ ‫איך וועל מוזן גיין"‪.‬‬ ‫עס איז געקומען פרייטאג‪-‬צו‪-‬נאכטס‪ ,‬און איידער דער חתם סופר האט זיך‬ ‫צוריק געקערט פון שוהל האט זיך רבי מנחם אריינגעכאפט אינעם‬ ‫אינעווייניגסטן שטוב פון זיין רבי'ן דער הייליגער חתם סופר‪ .‬די שטוב איז‬ ‫מאלע שטוב‪ ,‬און א שטענדער איז געשטאנען ביי איין עק‪ ,‬און‬ ‫לאנגע ש ָ‬ ‫געווען א ַ‬ ‫דערנעבן איז געווען א ש ַאנק וואס האלב איז געווען געאייגנט צו האלטן דערין‬ ‫ספרים‪ ,‬און די אנדערע האלב איז געווען אויפצוהענגען בגדים‪ ,‬וואו סאיז אויך‬ ‫געלעגן די שטעקן פון דער חתם סופר‪ .‬אין יענע ש ַאנק האט זיך רבי מנחם‬ ‫רמאכט די טיר‪ ,‬און ער האט נאר איבערגעלאזט א קליינע‬ ‫פא ַ‬ ‫האלטן‪ .‬ער האט ַ‬ ‫בא ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאלט פון וואו ארויסצוקוקען און צוזעהן די עבודת הקודש פון זיין הייליגע‬ ‫ש ַ‬ ‫רבי‪.‬‬ ‫ווען ס'איז אריבער א שטיק צייט איז דער חתם סופר אריינגעקומען אין‬ ‫שטוב‪ .‬ער האט צוגעש ּפ ַארט די טיר‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן צו לערנען חומש‬ ‫מיט רש"י און רמב"ן מיט א געוואלדיגע ברען‪ .‬נאך עטליכע מינוטן פון לערנען‬ ‫פלאם פייער‪ ,‬האט דער חתם סופר אנגעהויבן‬ ‫ַ‬ ‫מיט התלהבות און א הייליגע‬ ‫ארומצוש ּפ ַאצירן אהין און אהער‪ ,‬און ס'האבן זיך געהערט צוויי שטימעס‪ :‬די‬ ‫שטימע פון דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬און אויך האט מען געהערט א זיסע‬ ‫קאנע שטימע נישט פון דעם וועלט‪...‬‬ ‫אומבא ַ‬ ‫ַ‬ ‫רבי מנחם איז געווען באהאלטן אינעם ש ַאנק‪ ,‬און ווען ער האט געהערט די‬ ‫פארכט! ער איז געווארן‬ ‫צווייטע קול איז ארויפגעפאלן אויף אים א שרעקליכע ָ‬ ‫הייס און קאלט‪ .‬אלע זיינע ביינער האבן אנגעהויבן צו ציטערן‪ .‬זיינע הענט און‬ ‫ווארפן פאר גרויס שרעק‪ .‬און די גאנצע ש ַאנק האט געציטערט‪,‬‬ ‫פיס האבן זיך גע ָ‬ ‫שאקעלט מיט אים‪.‬‬ ‫און זיך מיטגע ָ‬ ‫פאר‪ ,‬ער האט געעפענט די‬ ‫דער חתם סופר האט באמערקט וואס דא גייט ָ‬ ‫טיר‪ ,‬און ער האט דארט געזעהן זיין תלמיד! ער האט אים שנעל אנגעכאפט ביי‬ ‫זיין גענאק‪ ,‬ער האט אים דערנענטערט צום טיר‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫ארויסגעשטיפט פונעם שטוב‪ ,‬און אראפ עטליכע טרעפ‪.‬‬ ‫אינצווישן האט אים דער חתם סופר געפרעגט‪" :‬מיין קינד‪ ,‬האסט געזעהן?"‬ ‫רבי מנחם האט געוויזן מיט זיין פינגער‪ ,‬און ער האט געענטפערט‪" :‬יא רבי‪,‬‬ ‫איך האב געזעהן!"‬ ‫א שמייכל האט זיך אויסגעשפרייט אויף די הייליגע געזיכט פון דער חתם‬ ‫סופר‪ .‬ער האט זיך צוריקגעקערט צו זיין שטוב‪ ,‬און צוריק צוגעש ּפ ַארט די טיר‪.‬‬ ‫הארץ דאס וואס זיינע אויגן האבן‬ ‫כל ימיו האט רבי מנחם געהיטן ביי זיך אין ַ‬ ‫זוכה געווען צו זעהן‪ ,‬און ער האט דאס נישט מסכים געווען צו אנטפלעקן פאר‬ ‫קיינעם‪( .‬הגה"צ ר' יצחק שלמה אונגאר זצ"ל בשם זקינו הגה"צ ר' חיים אונגאר זצ"ל ששמעו ממרא דעובדא‬ ‫הגה"ק ר' מנחם כ"ץ זצ"ל אב"ד צעהלים‪ .‬רשומים בשמך)‬

‫לעילוי נשמת‬

‫הרה"ח ר' חיים דוד אלימלך בן הרה"ח ר' מאיר יהודה לייב ז"ל פישמן‬ ‫נלב"ע כ"ט שבט תש"ס לפ"ק‬

‫וזוג' האשה החשובה מרת רבקה לאה בת הרה"ח ר' ארי' מרדכי ז"ל‬ ‫נלב"ע ח' שבט תש"ע לפ"ק‬ ‫ת‪ .‬נ‪ .‬צ‪ .‬ב‪ .‬ה‪.‬‬

‫תלמוד תורה "אהל יוחנן" ראחמיסטריווקא ‪ ‬ע"י המלמד מוה"ר אליעזר זאב קליין הי"ו ‪ ‬להארות והערות‪ 917-474-5119 :‬פאקס‪:‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫‪718-633-4384‬‬


‫בשבילי הפרשה | יתרו | ג‬

‫ יומא דנשמתא ‬

‫ר ב י ד ו ד ב " ר ש מ ו א ל ה ל ו י ס ג " ל ז צ " ל ‪ ,‬ב ע ל ' ט ו ר י ז ה ב' ~ ש מ " ו ‪ -‬כ " ו ש ב ט ה ' ת כ " ז‬ ‫געבוירן איז ער צו זיין פאטער הנגיד‬ ‫רבי שמואל הלוי אינעם שטאט לודמיר‪,‬‬ ‫אוקריינע‪ .‬זיין פאטער איז געווען א‬ ‫זוהן פונעם לודמירער רב‪ ,‬רבי בצלאל‬ ‫הלוי‪ ,‬אזוי אז קליינער דוד’ל איז‬ ‫אויפגעוואקסן אין א שטוב פון תורה‬ ‫וגדולה‪ ,‬און עס האט אים גארנישט‬ ‫אפגעהאלטן פון זיך אריינלייגן אין תורה‬ ‫אן קיין שטער‪ .‬געלערענט תורה האט‬ ‫ער ביי זיין עלטערע האלב‪-‬ברודער רבי‬ ‫יצחק הלוי סג"ל‪ ,‬מחבר שו"ת 'מפרי‬ ‫הלוי' און 'שיח יצחק'‪ ,‬וועלכע איז אויך‬ ‫געווען רב אין שטאט‪ .‬דער לעצטער‬ ‫האט גאר געליבט זיין אינגערער‬ ‫ברודער‪ ,‬און‪ ,‬איינערקענענדיג זיינע‬ ‫טאלאנטן‪ ,‬זיך אפגעגעבן מיט אים מיט‬ ‫גרויס איבערגעגעבענקייט‪ .‬די נאנטקייט‬ ‫איז געבליבן אויך שפעטער ווען דער‬ ‫אינגער עילוי איז אויפגעוואקסן‪ ,‬וועלכע‬ ‫איז קענטיג פון זייער פריינטשאפט‬ ‫מיט וועלכע זיי האבן זיך ברבות הימים‬ ‫געשריבן איבער עטליכע שאלות און‬ ‫ענינים‪.‬‬ ‫זיין עילוי’שן קאפ האט שוין דאן‬ ‫אויסגערופן וואונדער; עס ווערט דערציילט‬ ‫אז ביי די זיבן יאר איז ער שוין געווען בקי‬ ‫אין די דריי בבות‪ :‬בבא בתרא‪ ,‬קמא און‬ ‫מציאה‪ .‬ער האט געהאט א גלאררייכע‬ ‫יוגענט וועלכע איז אוועקגעפאלן אינעם‬ ‫שאטן פון שוועריגקייטן וואס ער האט אין‬ ‫זיינע שפעטערע יארן געליטן‪.‬‬ ‫ער האט געלערענט מיט גרויס התמדה‪,‬‬ ‫און זיין נאמען איז געגאנגען ווייט‪ .‬רבו‬ ‫מובהק רבי יואל סירקיש‪ ,‬באקאנט‬ ‫מיט זיין פירוש; דער ‘ב”ח’‪ ,‬האט אויף‬ ‫דעם אינגן מתמיד געלייגט אן אויג און‬ ‫שפעטער גענומען פאר א חתן און גאר‬ ‫שטארק גענאסן פון זיין גאונות‪ ,‬ווי ער‬ ‫שרייבט שפעטער)א‪' :‬עוקר הרים וטוחנן זה‬ ‫בזה בפלפולא‪ ,‬בהיכלו אומר כולו כבוד‪...‬‬ ‫קדוש יאמר לו הוא חתני וכו' כמוהר"ר דוד‬ ‫סגל נרו ונר זרעו יאיר עד ביאת הגואל’‪.‬‬ ‫ארום די שידוך איז פארהאן עטליכע‬ ‫סיפורים; איינס ווערט דערציילט אז דער‬ ‫אינגער מתמיד האט זיך געדרייט אין שטוב‬ ‫פון אן ארעמער פויער‪ ,‬וועלכע האט אמאל‬ ‫איינגעוויקעלט א שטיקל שאלה‪-‬קישקע‬ ‫אין זיינע חידושים‪-‬בלעטער און עס אזוי‬ ‫געטראגן צום רב‪ ,‬דער ב”ח – וועלכע האט‬ ‫דעראין מעיין געווען און פארשטייט זיך‬ ‫נתפאל געווארן פון די תוכן‪.‬‬ ‫צוגעזאגט האט ער אים קעסט – ווי‬ ‫עס דארף צו זיין פאר אזא איידעם‪ .‬איבער‬ ‫די געקעסטעריי ווערט דערציילט דעם‬ ‫פאלגענדן אנעקדאט‪ :‬איין טאג ווערט‬ ‫דער ב”ח גערופן צו א דין תורה דורך‪...‬‬ ‫זיין איידעם רבי דוד! ווען ער האט‬ ‫פארגעשטעלט זיינע טענות‪ ,‬האט דער‬ ‫ט”ז ערקלערט אז היות זיין שווער האט‬ ‫אים צוגעזאגט קעסט צו עסן ‘פלייש’‪ ,‬און‬ ‫צוליב שווערע פינאנציעלע לאגע האט‬ ‫דער ב”ח געמוזט אראפשניידן צו אינדיק‪,‬‬ ‫צו דאס איז נישט ח”ו קיין הפרת תנאים‪.‬‬ ‫פסק בית דין איז געווען‪ ,‬אז וויבאלד‬ ‫אין חז”ל איז פארהאן א מחלוקת צו‬ ‫אינדיק פארמאגט די חשיבות פון פלייש‪,‬‬ ‫דעראיבער קען דער שווער יוצא זיין מיט‬ ‫דעם אנשטאט בשר בקר‪.‬‬ ‫ווען מ’האט שפעטער געפרעגט דעם‬ ‫ט”ז פארוואס ער האט זיך אזוי געשטעלט‬ ‫)א תשובות הב”ח סימן קי”ג‪.‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫דעראויף‪ ,‬האט ער ערקלערט אז ער דארף‬ ‫די פלייש פאר זיין ערנערונג‪ ,‬און ער האט‬ ‫געפארכט אז זאל ער נישט האבן די פולע‬ ‫כוחות צו לערנען קען נאך די אחריות פאלן‬ ‫אויף זיין שווער‪ ,‬דעראיבער האט ער דאס‬ ‫געטון אז אין עולם האמת זאל מען נישט‬ ‫קענען מאנען דעם ב”ח‪ ,‬ווייל בית דין של‬ ‫מטה האט שוין גע’פסק’נט אז אינדיק איז‬ ‫אויך אין דעם צוזאג‪ .‬די דערציילונג אויף‬ ‫דעם גאון צייגט די אפגעהיטענקייט און‬ ‫גלייכקייט וועלכע דער שפעטערדיגע גדול‬ ‫הדור האט פארמאגט‪.‬‬ ‫דאן איז געקומען די צייט און ער‬ ‫האט פארלאזט זיין שווער’ס שטוב‪ ,‬און‬ ‫אנגענומען עטליכע פאסטענעס אזש אין‬ ‫עלטער פון דריי‪-‬אין‪-‬צוואנציג יאר האט‬ ‫ער שוין געהאט עטליכע שטעלעס אונטער‬ ‫זיך פון בריסק ביז קראקע‪ .‬גלייכצייטיג‬ ‫האט אים אויך אנגעטראפן שוועריגקייטן‬ ‫און טראגעדיעס‪ ,‬ווי ער אליינס שרייבט‪:‬‬ ‫‘אני בילדותי הייתי דר בק"ק קראקא עם‬ ‫בני ביתי בבית מדרשי שהיה למעלה מבית‬ ‫הכנסת‪ ,‬ונענשתי הרבה במיתת בני ותליתי‬ ‫בזה')ב‪ .‬ד‪.‬ה‪ .‬די פטירה פון זיינע צוויי זוהן‬ ‫האט ער אנגעהאנגען אין דעם וואס ער‬ ‫האט געהאט זיין רבני'שע דירה העכער‬ ‫דעם שטאטישן בית המדרש‪.‬‬

‫ּתֹורי זָ ָהב נַ ֲע ֶשׂה לָ ְּך‬ ‫ֵ‬ ‫אנגעהויבן שרייבן זיין חיבור האט ער‬ ‫דריי יאר נאך וואס ער איז ערוועלט‬ ‫געווארן כאב”ד אין אוסטראה‪ ,‬ווי ער‬ ‫שרייבט אין זיין הקדמה ליורה דעה‪,‬‬ ‫גלייכצייטיג באדאנקט ער זיך ווארעם‬ ‫פאר די קהילה אויף דעם וואס זיי האבן‬ ‫אים צוגעשטעלט א שיינעם ביהמ”ד ווי‬ ‫ער האט געפירט דעם ריזן ישיבה‪ ,‬און‬ ‫אלע צוגעהערן אז ער זאל קענען לערנען‬ ‫און שרייבן זיין חיבור‪ .‬דאן האבן זיי זיך‬ ‫איינגעבעטן ביי אים ער זאל זיין פירוש‬ ‫לאזן פירן צום דרוק‪ ,‬אבער ער האט זיי‬ ‫קאטעגאריש אפגעזאגט דען ער האט‬ ‫גאר שטארק געפארכט די אחריות וואס‬ ‫ליגט זאל מען פון איר פסק’ען שאלות‬ ‫להלכה‪.‬‬ ‫הערשט נאך וואס ער האט זיין ווערק‬ ‫געוויזן פאר תלמידים און חשוב’ע לייט‪,‬‬ ‫פון וועלכע זיי האבן שטארק קונה געווען‪,‬‬ ‫האט ער מיט שווערע תפילות אז דאס‬ ‫זאל ברענגען א תועלת מצד הקדושה‪,‬‬ ‫איינגעגאנגען איר צו דרוקן מיטן נאמען‬ ‫טורי זהב; ‘להיות שיתבררו בזה דברי הטור‬ ‫עצמו’‪).‬ג‬ ‫כדי קלאר מאכן עטליכע ענינים‬ ‫און פארברייטערן די ערקלערונג ביי‬ ‫פארשידענע נושאים‪ ,‬איז פול פון‬ ‫זיין ווערק באזירט אויף שאלות און‬ ‫אינצידענטן וועלכע דער גאון האט‬ ‫באגעגענט דורכאויס זיינע טעג אלס רב‬ ‫און פוסק‪ .‬צב”ש‪ :‬אין הלכות נידוי וחרם‬ ‫וועט דער לערנער געפונען א קולה אין די‬ ‫דינים פון ווער עס איז ראוי להחרים‪‘ :‬ולכן‬ ‫נהגו להקל‪ ,‬גדולה מזאת כתוב בדרישה וכו’‬ ‫דבזמן הזה שהנדויין מקולקלין אין מנדין כל‬ ‫מי שראוי לנדות אף בעבירות גדולות וכו’‬ ‫ולפעמים אין האדם מושל ברוחו ויבא לידי‬ ‫שפיכות דמים‪)’...‬ד היסטאריקער צייגן אן‬ ‫אז דאס איז געווען איבער די פאלגענדע‬ ‫)ב או"ח סי' קנ"א ס"ק ד'‪.‬‬ ‫)ג בהקדמתו לשו”ע יורה דעה‪.‬‬ ‫)ד יו"ד סי' של"ד סעי' מ"ח ס"ק כ"ג‪.‬‬

‫געשיכטע‪ :‬א געוויסער‬ ‫גבריאל ד'אקוסטה‪ ,‬א‬ ‫פארטוגעזישער איד פון‬ ‫מאראנישע אפשטאם‪,‬‬ ‫האט זיך ערלויבט לאזן‬ ‫הערן זיין מיינונג און‬ ‫אפילו שרייבן ביכער‬ ‫וועלכע האבן געשמעקט‬ ‫פון מינות און כפירה‬ ‫בתורה שבע”פ‪ .‬זיין‬ ‫מוטער איז געווען א‬ ‫איד‪ ,‬פארט איז ער‬ ‫געווארן‬ ‫אויפגעצויגן‬ ‫אלס גוי און דעראיבער‬ ‫איז ער ליידער געווען‬ ‫פארבלאנדשעט ווייט פון‬ ‫די תורה‪-‬טרייע און ריינע‬ ‫אידישע השקפה‪ .‬די‬ ‫רבנים און כלל טוער האבן‬ ‫אים אריינגעשטעלט אין‬ ‫חרם‪ ,‬אויף וועלכע ער‬ ‫א געמאלן בילד פונעם טורי זהב'ס שוהל‬ ‫האט שפעטער תשובה‬ ‫אין לעמבערג‬ ‫געטון‪ .‬מיטן שרייבן א‬ ‫פרישן ביכל האט ער‬ ‫זיינע זוהן‪ ,‬אדירי התורה רבי מרדכי און רבי‬ ‫האט‬ ‫וועלכע‬ ‫נידוי‪,‬‬ ‫ווידער זוכה געווען צו‬ ‫שלמה‪ ,‬על קידוש ה'‪.‬‬ ‫אים גאר שטארק צעבראכן אזש ער האט‬ ‫אין יאר תכ"ד האט אויסגעבראכן אין‬ ‫געמאכט א סוף צו זיין לעבן‪ .‬גאר מעגליך לעמבערג פאגראמען אויף רעליגיעזע‬ ‫אז דאס וואס דער גאון וויל מקיל זיין אין געביט‪ ,‬און הונדערטער האבן באצאלט מיט‬ ‫די וואס זענען היינטיגע טעג ראוי להיגדר זייער לעבענס‪ ,‬און נאך מער פארוואונדעט‪.‬‬ ‫בחרם ונידוי איז א רעזולטאט פון די אנטייל אין די שלאכטן האבן גענומען‬ ‫ווייטאגליכע סוף און אפקלאנג וואס אט די יעזואיטישע סטודענטן‪ ,‬לאקאלע בירגער‬ ‫פריערדערמאנטע חרם האט צוגעבראכט‪ .‬און פויערן פון די ארומיגע דערפער‪ .‬די‬ ‫צוויי צדיקים האבן פארטיידיגט דעם‬ ‫לעמבערג‬ ‫היסטארישן 'גאלדענע רויזע' שוהל‬ ‫ווען די שוידערליכע פאגראמען פון אין וועלכע זייער פאטער דער רב האט‬ ‫ת"ח ות"ט האבן זיך צושפרייט אין די געדאווענט ווען זיי זענען אומגעקומען‬ ‫פוילישע שטעט און די 'היידאמאקעס' ‪ -‬אינאיינעם מיט נאך הונדערט קדושים‪,‬‬ ‫גדאן דורכאויס די שלאכטן‪ ,‬הי"ד‪.‬‬ ‫מאסן‪-‬מערדער‬ ‫פונעם‬ ‫בא ַ‬ ‫ָ‬ ‫די נאכווייען פון די אלע שרעקליכע‬ ‫כמעלניצקי האבן געמערדערט און‬ ‫געפלונדערט אידישע לעבנס און שחיטות און צרות וואס די אידן האבן‬ ‫פארמעגענס צוגלייך‪ ,‬איז דער ט"ז דאן געליטן‪ ,‬האט צוגעפירט אז עס איז‬ ‫אנטלאפן פון דארט קיין אליק‪ .‬דארט אפירגעקומען א פאלשע 'אויסלעזער'‪,‬‬ ‫האט ער מיט די ארטיגע אידן געפונען וואס האט זיך פארגעשטעלט פאר כלל‬ ‫ישראל אלס משיח וועלכע וועט נקמה‬ ‫שיץ אינעם פעסטונג‪ .‬ס'איז אבער געווען‬ ‫נעמען פון די גרויזאמע גוים; שבתי צבי‬ ‫צייטוויליג‪ ,‬עס דויערט נישט לאנג און שר"י‪ .‬געווען איז ער אלס קינד א גרויסן‬ ‫אויך דאס האבן די קאזאקן באלאגערט עילוי‪ ,‬אבער איז שפעטער ארויס לתרבות‬ ‫און זיי זענען געווען אין גרויס געפאר‪ .‬הרעה‪ .‬וויבאלד ער האט גוט געקענט‬ ‫בנס – וועלכע די דארטיגע אידן האבן ש"ס ופוסקים‪ ,‬איז פון אנהייב שווער‬ ‫צוגעשריבן די זכות פונעם גאון – זענען געווען פעסטשטעלן גענוי ווער און וואס‬ ‫זיי ארויס אומגעשעדיגט‪),‬ה און זיי האבן ער איז‪ .‬דערווייל איז א גרויסער טייל‬ ‫זיך אויסגעלייזט מיט א גרויסע סומע פון די אלגעמיינער פאלק בלינדערהייט‬ ‫כופר)ו‪ .‬זיין נאמען איז פון דאן מפורסם נאכגעגאנגען די שמועות אז דער יעניגער‬ ‫געווארן נישט נאר אלס גאון נאר אויך איז משיח‪ ,‬און‪ ,‬לעכצענדיג פאר דעם‬ ‫אלס פועל ישועות‪.‬‬ ‫לאנג‪-‬פארשפראכענע ישועה וואס כלל‬ ‫ער איז פון דארט ווייטער געלאפן קיין ישראל ווארט שוין טויזענטער יאר – און‬ ‫מעהרין‪ ,‬היינט טשעכיי‪ ,‬ווי ער איז מער ער איז געקומען אנפילן דעם לאך אלס א‬ ‫נישט געווען אין געפאר פון די כוליגאנער באלדיגע אויסלייזער‪ .‬ארומגעפארן איבער‬ ‫קאזאקן‪ .‬פון מעהרין האט ער זיך געצויגן די וועלט איז זיינס אן אנהענגער 'מרדכי‬ ‫קיין לעמבערג‪ ,‬ווי ער איז אין יאר תי"ד מוכיח' וואס האט פארשפרייט זיין פאלשע‬ ‫אויפגענומען געווארן על כס הרבנות‪ ,‬און תורה‪ .‬עס איז געווארן א געוואלדיגע‬ ‫שפעטער ערוועלט געווארן אלס איינע התעוררות צו תשובה וויבאלד זיי האבן‬ ‫פון די ראשי הוועד פון דעם וועד ארבע געקלערט אז די יום הגדול גייט באלד‬ ‫ארצות‪.‬‬ ‫אנקומען‪ .‬אנדערש אבער האבן עס די‬ ‫אויך דארט אין לעמבערג האט רבינו מוסולומענער אנגענומען‪ ,‬און אנקומענדיג‬ ‫נישט פארמיטען די צרות וואס האט קיין קונסטאנטינאפל‪ ,‬איז שבתי צבי‬ ‫באטראפן די אידן‪ ,‬און אין א טראגישע ארעסטירט געווארן דורך דעם פאשא‪,‬‬ ‫געשעעניש האט רבינו פארלוירן צוויי פון וועלכע האט געהערט פונעם שטאלצן איד‬ ‫››› המשך אויף עמוד ד‬

‫)ה ‘דאס אידישע ווארט’ שבט תשמ”ז‬ ‫)ו ‘פרקים בתולדות יהודי מזרח‪-‬אירופה ותרבותם’‬ ‫חלק ו’‪.‬‬

‫אז ער פלאנט אראפצונעמען זיין קרוין און‬


‫ד | בשבילי הפרשה | יתרו‬

‫ יומא דנשמתא‬

‫ ‬

‫››› המשך מעמוד ג'‬

‫בימיםהזהההם‬ ‫בזמן‬

‫טראגן אלע אידן קיין ארץ ישראל‪ .‬אלס‬ ‫אויסטויש פון א טויט‪-‬אורטייל איז ער‬ ‫פארשיקט געווארן אויפן אינזל גאליפאלי‬ ‫אין א געוועזענעם קעניגליכע טורעם עלף שבטים גייען ארויס אין מלחמה קעגן שבט געווארן דורך די אנדערע שבטים וואס האבן‬ ‫וועלכע האט אים געדארפט דינען אלס א בנימין‪ ,‬איבער דעם 'פילגש בגבעה' געשיכטע‪ .‬זיך אנגענומען אוף דעם בן לוי‪ ,‬ווי עס ווערט‬ ‫טורמע‪ .‬פאקטיש האט דער כופר דארט עס האט דאן אויסגעבראכן א ברודער‪-‬קריג אין געברענגט אין ספר שופטים (יט – כא)‪.‬‬ ‫געפירט א פולשטענדיגע קעניגרייך; זיי וועלכע שבט בנימין איז כמעט אויסגעמעקט‬ ‫ארץ ישראל – ד'תק"ח‬ ‫האבן אונטערגעשמירט די טערקישע‬ ‫"ובכ"ג בשבט צום לארץ ישראל יקראוהו‬ ‫וועכטער מיט גראבע כאבאר‪ ,‬און מ'האט "רעש השביעית" ווי זי ווערט אנגערופן‪ ,‬א‬ ‫צום הרעש משום שארץ ישראל רעשה ונפלו‬ ‫פריי אריינגעלאזט די הונדערטער באזוכער מעכטיגער ערד ציטערניש האט געטראפן אין‬ ‫וועלכע האבן געשטראמט צום זעלבסט צפון ארץ ישראל וואס האט פארניכטעט די ממנה‬ ‫הרבה ערים ומתו תחת החרבות חכמים‬ ‫באקרוינטער אידישער קעניג‪ .‬זיי האבן שטעט בית שאן‪ ,‬טבריה‪ ,‬רמלה און טיילן פון‬ ‫ויש לו במקראות רמז "בזעם תצעד ארץ"‪.‬‬ ‫אים געברענגט ווערדפולע געשענק פון ירושלים‪.‬‬ ‫אין גניזת קהיר איז געפונען געווארן א שטיקל מזמן שחרבה‬ ‫טייערע קליידער‪ ,‬גאלדענע מטבעות‪ ,‬און‬ ‫ירושלים עד הזמן שקרה (הרעש) בארץ‬ ‫אלעס אינדערצווישן‪ .‬זיי האבן אים געוויזן פון א פיוט וואס איינער האט מחבר געווען‬ ‫ישראל מניין בזע"ם"‬ ‫איבער די געשעעניש‪:‬‬ ‫גענצליכע אונטערטעניגקייט)א‪.‬‬ ‫לעמבכרג ‪ -‬אוקריינע – ה'תרל"ג‬ ‫אין זומער פון שנת תכ"ו איז פון פוילן‬ ‫געשיקט געווארן א משלחת פון צוויי רבי יהושע רוקח פון בעלזא זי"ע אינאיינעם געווען צו באקעמפן די רעפארמער און מהרסי‬ ‫געערטע תלמידי חכמים צו רעדן מיט מיטן גאון רבי שמעון סופר זי"ע פון קראקא הדת‪.‬‬ ‫מערקווירדיג‪ ,‬אז די יומא דהילולא פון רבי‬ ‫אים כדי לעמוד על טיבו; הלא הם בני – א זוהן פונעם חתם סופר זצ"ל – און נאך‬ ‫הט"ז רבי ישעי' און בנו החורג רבי לייב גדולי ישראל‪ ,‬האבן אויפגעשטעלט דעם יהושע זי"ע פאלט אויך אויס אין זעלבן טאג‪,‬‬ ‫הירץ זכרונם לברכה‪ .‬געמאכט האבן די "מחזיקי הדת"‪ ,‬די ערשטע ארטאדאקסישער עלף יאר דערויף‪ ,‬כ"ג שבט ה'תרנ"ד‪.‬‬ ‫פאליטישער פארטיי‪ ,‬וועמענ'ס ציל עס איז‬ ‫צוויי דעם שווערן וועג דורך וויען און‬ ‫קונסטאנטינאפל צום פאלשן משיח און‬ ‫שבת קודש‪ ,‬כ"ט שבט‪:‬‬ ‫זענען מאמענטאל ערשטוינט געווארן פון‬ ‫לאדזש‪ ,‬פולין – ה'ת"ש‬ ‫די כבוד און מלכות מיט וועלכע עס ווערט‬ ‫געפירט די ווירטשאפט‪ .‬פון צווייטן זייט‪ ,‬די דייטשן ימ"ש שטעלן אויף דעם לאדזשער 'ענטגילטיגער פלאן' מיטן פארניכטונג פונעם‬ ‫הערנדיג פון דעם געערטן משלחת דורך געטא‪ ,‬אין וועלכע זיי צוואונגען אלע אידישע אידישן פאלק‪.‬‬ ‫פון די באלד פערטל‪-‬מיליאן אידן וועלכע‬ ‫רבני פוילן‪ ,‬האבן זיך די מקורבים פון שבתי איינוואוינער פון שטאט זיך צו באזעצן‪.‬‬ ‫עס איז געווען די צווייטע געטא אין פוילן‪ ,‬זענען אין איר אריינגעפירט געווארן אין תרצ"ט‬ ‫צבי'ס 'קעניגרייך' שטארק אפגעגעבן‬ ‫נאך פיעטריקאווער געטא‪ ,‬וועלכע זיי האבן זענען נישט מער פון אכט הונדערט באפרייט‬ ‫מיט זיי און משקיע געווען זייער גרעסטע אויפגעשטעלט‪ .‬די פלאן איז געווען גרינגער געווארן נאכן די שוידערליכע קריג‪ ,‬דורך די‬ ‫ענערגיע אין די צוויי‪.‬‬ ‫צו מאכן די ארבעט ווען זיי וועלן איינפירן דעם רוסישע טרופן‪.‬‬ ‫ענדליך שטייען די צוויי בעפאר ש"צ‬ ‫זעלבסט‪ ,‬און געפילן פון פארכט און‬ ‫ציטער באפאלן זיי‪ .‬זיי דערציילן אים איבער די צרות און רדיפות וואס די אידן פון פוילן גייען דורך‪ ,‬און ער פארשפרעכט זיי אז אט‬ ‫אט וועט ער נקמה נעמען פאר די בלוט פארגיסונג‪ .‬דאן פרעגט זיך שבתי צבי נאך ביי רבי ישעיה אויף זייער פאטער‪ ,‬דער טורי זהב‪ .‬זיי‬ ‫דערציילן אים אז ער איז שוין אלט און שוואך‪ .‬הערנדיג דאס‪ ,‬נעמט ער אראפ זיין זיידענעם העמדל און געט דאס פאר רבי לייב‪" :‬געב‬ ‫דאס דעם אלטן‪ ,‬זאל ער דאס אנטון און זאגן דעם פסוק‪' :‬תחדש כנשר נעוריכי' און עס וועט אים בעסער ווערן‪ ".‬רבי ישעי'‪ ,‬זעענדיג‬ ‫ווי דער 'בעל מופת' געט די סגולה פאר רבי לייב און נישט פאר אים‪ ,‬האט דאס אים זייער פארדראסן‪ ,‬און ער האט זיך אנגערופן‪" :‬איך‬ ‫בין דאך זיין זוהן ובן קודם לכל דבר‪ ,‬פארוואס האט מיין האר געגעבן דעם וואונדערליכן סגולה ביד איש אחר?" שבתי צבי האט זיך‬ ‫אויפגערעגט און אים געשריגן‪" :‬שווייגט!"‪...‬‬ ‫פון די איבערלעבעניש און שווערע בעהאנדלונג האבן די צוויי זיך אנגעהויבן שפירן שלעכט‪,‬‬ ‫און האבן זיך געדארפט אפרוען עטליכע טעג אין קאנסטאנטינאפל‪ .‬צוריקקערנדיג קיין גאליפאלי‬ ‫איז פארגעקומען נאך עטליכע אומאנגענעהמליכקייטן אין זייער באגעגעניש ביז זיי זענען צוריק‬ ‫אהיים געפארן)ב‪.‬‬ ‫זיי האבן איבערדערציילט אינדערהיים זייער איבערלעבענישן‪ ,‬און פארט וואס דער כופר האט‬ ‫מיט זיין כאריזמאטישער מינע און געשליפענע צינג משכנע געווען הונדערטער ‪ -‬אויב נישט‬ ‫טויזענטער ‪ -‬אין זיין אמונה אז ער איז דער משיח און אויסדערוועלטער שליח ה'‪ ,‬זענען די פוילישע‬ ‫רבנים ובתוכם רבינו נישט געווען איבערצייגט אז מ'רעדט דא פון אן אמת'ער גואל‪ ,‬און דער רשע‬ ‫האט פון זיי קיין שטיצע אדער אנערקענונג נישט באקומען‪ .‬עס ווערט דערציילט אז דער ט"ז‪,‬‬ ‫הערנדיג פון זיין זוהן אז ביים אויפנעמען איז דער שבתי צבי געלעגן פרקדן‪ ,‬האט פארשטאנען אז‬ ‫צי אן ערליכער איד קען ער נישט זיין‪...‬‬

‫זונטאג‪ ,‬כ"ג שבט‪:‬‬

‫ולא נודע מקום קבורתו‬ ‫די הערליכע שוהל פון לעמבערג‪ ,‬וועלכע איז אויפגעבויט געווארן אין יאר של”א איז אין‬ ‫יענע יארן געווען פון די פראכטפולסטער געביידעס פון לאנד‪ .‬פלאנירט איז זי דורך דעם‬ ‫אנגעזעהנער ארכיטעקט פאולוס פון איטאליע‪ ,‬און פינאנסירט דורך דעם גביר און פרנס ר’‬ ‫א געמאלן בילד פון זיין‬ ‫יצחק בן ר’ נחמן (נחמנאוויטש)‪ .‬פארט וואס די שוהל האט פארמאגט א רשימה פון מיטמאכענישן‬ ‫מצבה‪:‬‬ ‫– פון שריפות ביז פארכאפעניש דורך די רעגירונג – איז זי געשטאנען שטאלץ אין איר פולסטן‬ ‫ביום ך"ו שבט שנת ת‬ ‫פראכט הונדערטער יארן ביז די צווייטע וועלט מלחמה‪ ,‬ווען די דייטשע זעלנער האבן איר‬ ‫כז לפ"ק נטמן הגאון הגדול מאור‬ ‫גענצליך פארניכטעט‪ .‬זי איז דערווייל נאך נישט צוריק אויפגעבויעט געווארן‪.‬‬ ‫הגולה‬ ‫רבינו איז נתבקש געווארן לגנזי מרומים זונטאג כ”ו שבט תכ”ז אין הויעכן עלטער פון איין‪-‬אין‪-‬‬ ‫הרב הגדול בעל‬ ‫אכציג יאר‪ ,‬איבערלאזענדיג דורות פון רבנים און גאונים‪ ,‬ווי אויך א הערליכן פירוש מנושאי הכליו‬ ‫טורי זהב אב"ד ור"מ‬ ‫פונעם שולחן ערוך; דעם אלעמען באקאנטן ‘טורי זהב’‪.‬‬ ‫דק"ק לבוב והגליל‬ ‫די בית הקברות אין וועלכע זיין קבר איז געשטאנען איז געווען א מקום תפילה ווי אידן‬ ‫מורינו ורבינו דוד בן‬ ‫פלעגן אויסגיסן זייער הארץ פאר לאנגע יארן‪ ,‬ביז די סאוויעטישער רעגירונג האט צו‬ ‫מו"ה שמואל הלוי‬ ‫דעם געלייגט אן עק; אין ה’תש”י האבן זיי איינגעווארפן דעם גאנצן בית החיים און אויף‬ ‫מחבר חיבור ברור‬ ‫דעם ארט אויפגעשטעלט א גרויסן מארק‪ .‬אנגייענדע השתדלות צוריק אויסלייזן דעם ארט האט‬ ‫תורתו הינה לדור ודור‬ ‫על כל הפוסקים וארבעה טור נאך דערווייל נישט געברענגט קיין פירות‪.‬‬ ‫עודינו בחיים כמוה פסוקה הלכה )א ‘ציצת נובל צבי’‪ ,‬לרבי יעקב שאשפורטאש‪.‬‬ ‫שלמה זכה ת'נ'צ'ב'ה'‬ ‫)ב ‘קורות היהודים בתורכיה וארצות הקדם’‪ ,‬חלק ד’‪ ,‬לר’ שלמה אברהם רוזנס‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫הפרשה‬ ‫ על‬ ‫››› המשך מעמוד ב'‬

‫ ‬

‫ווען דער הייליגער רוזשינער זי”ע איז‬ ‫נאך געווען א אינג קינד‪ ,‬זענען זיי אמאל‬ ‫געגאנגען אויף א שפאציר מיטן מלמד‪,‬‬ ‫און אויפן וועג זענען זיי אריבערגעגאנגען‬ ‫א תפיסה וואו די רוסישע פארברעכער‬ ‫זענען געווען איינגעשפארט‪.‬‬ ‫דערזעהנדיג די הויכע מויערן‪ ,‬האבן‬ ‫די קינדער געפרעגט פונעם מלמד צו‪-‬‬ ‫וואס עס פעלט אויס די אלע אייזענעס‬ ‫און שווערע באוואכונג‪ ,‬האט דער רבי‬ ‫ערקלערט אז דאס איז כדי די פארברעכער‬ ‫זאלן נישט אנטלויפן און ווייטער‬ ‫ברעכן דעם געזעץ‪ .‬קליינער ישראל’יק‬ ‫פארשטייט נישט‪“ :‬פארוואס‪ ,‬זאל מען‬ ‫זיי אוועקנעמען די נעגל וואסער פון‬ ‫בעט‪ ,‬וועלן זיי נישט קענען ארויסקומען‬ ‫און טון אומווערדיגע ווערק?” האט ער‬ ‫געפרעגט מיט תמימות‪ .‬געמיינט האט‬ ‫ער עס ערנסט‪ ,‬די פראבלעם איז נאר אז‬ ‫די פארברעכער האבן דאס נישט גענומען‬ ‫אזוי ערענסט‪...‬‬ ‫דאס האט דער רבש”ע געדארפט זאגן‬ ‫פאר משה רבינו‪ ,‬גיי אראפ און בוי א גדר‬ ‫ארום דעם בארג‪ ,‬זיי זאלן אויף איר נישט‬ ‫ארויפגיין ווייל זיי וועלן ח”ו אומקומען‪.‬‬ ‫האט משה געזאגט‪ :‬לא יוכל העם לעלת‬ ‫אל הר סיני כי אתה העדתה בנו לאמר‬ ‫הגבל את ההר וקדשתו‪ ,‬זיי קענען נישט‬ ‫ארויפגיין‪ ,‬דען דו האסט אנגעזאגט איר‬ ‫צו באגרעניצן און פערהייליגן! האט דער‬ ‫רבש”ע אים געזאגט‪ :‬לך רד‪ ,‬קום אראפ‬ ‫פון דיינע מדריגות‪ ,‬און זעה איין אז אויב‬ ‫דו וועסט זיי נישט פיזיש אפהאלטן‬ ‫וועלן זיי נאך ח”ו ארויפגיין אויף דעם‬ ‫(הרב יחזקאל סופר שליט”א)‬ ‫בארג‪...‬‬

‫ אידיש גערעדט ‬ ‫אין יעדע ווערטל איז א‬ ‫פערטל אמת‬

‫מזל טוב‬ ‫ברכת‬

‫ח מ ה‬

‫ו ל ב ב י ת‬

‫לידידנו אלופינו האברך היקר‬

‫הר"ר יוסף ביוד הי"ו‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו בהולדת בנו‬ ‫בשעטו"מ‬ ‫יהא רעוא שתזכה לרוות רוב נחת דקדושה‬ ‫ממנו ומכל יוצ"ח ולגדלו לתורה לחופה‬ ‫ולמעשים טובים‬

‫גיסך המוקירך כערכך הרם‬

‫יחזקאל שאלאמאן‬

‫לידידנו אלופינו האברך היקר‬

‫הר"ר לוי יצחק קאלמאן הי"ו‬ ‫אב"י בעיר בארא פארק‬

‫לרגל השמחה השרויה במעונו בהולדת בתו‬ ‫בשעטו"מ‬ ‫יהא רעוא שיזכה לרוות רוב נחת דקדושה‬ ‫ממנה ומכל יוצ"ח ולגדלה לבעל תורה לחופה‬ ‫ולמעשים טובים‬


‫בעזרת השם יתברך‬

‫פרשת יתרו תשע”ז | גליון קסח | הרב לייביש ליש | בישיבת קארלין סטאלין‬

‫בס"ד‬

‫פארוואס נישט דו?!!‬

‫מיט א יאר צוריק‪ ,‬דינסטאג פרשת קרח ‪ -‬די לעצטע טאג פון די לימודים‬ ‫אין די 'חדרים' איידער די זומער ‪ -‬האלב‪-‬נאך‪-‬צוועלעף נאכמיטאג קומט‬ ‫מיין שמעון'לע אהיים פון נוירסערי מיט א טאשקע אנגעפולט מיט א‬ ‫גאנצע ּפ ַאק פון ביכלעך‪ ...‬איין ביכל איז געווען פיל מיט בילדער "זכרונות‬ ‫לער"ן‪ ...‬א‬ ‫קא ֶ‬ ‫פון אונזער נוירסערי יאר"‪ ...‬א צווייטע ביכל איז געמאכט צו ָ‬ ‫ביכל פון די א' ב'‪ ...‬א ביכל פון גוטע מדות‪ ...‬און נאך עטליכע ביכלעך וואס‬ ‫איך געדענק נישט יעצט פארוואס מען האט עס אהיים געשיקט‪...‬‬ ‫אויסגעפ ַאקט אויפן קאוטש‪,‬‬ ‫ּ‬ ‫צווישן די גאנצע לייבערי וואס איז געלעגן‬ ‫האט איין ביכל געכאפט מיין אויג‪ ...‬דארט האט מען געפרעגט אלע סארט‬ ‫שאלות פון יעדער יונגל אין די קלאס‪( ,‬למשל‪ ,‬וועלכע קאליר האסטו די‬ ‫בעסטע ליב‪ ,‬וועלכע שפילצייג האסטו די מערסטע געשפילט אין חדר‪,‬‬ ‫און נאך‪ )...‬און אלע קינדער האבן גענטפערט עפעס אנדערש‪ ...‬לכאורא‬ ‫קיאוט"!‪...‬‬ ‫איז עס געמאכט‪ ,‬אז די מאמעס זאלן עס ליינען‪ ,‬און זאגן "אוי ווי ָ‬ ‫איינע פון די זאכן וואס מען פרעגט דארט די קליינע קינדער אין די‬ ‫נוירסערי איז‪ :‬וואס ווילסטו זיין‪ ,‬ווען די וועסט זיין א טאטע?! (אין אמת'ן‬ ‫קען מען דאס פרעגן פון קינדער אין כתה ח' אויכעט‪ ...‬דער סיבה פארוואס‬ ‫מען פרעגט עס אין נוירסערי איז‪ ,‬ווייל זיי "זאגן" ארויס מיט די מויל‪ ,‬וואס‬ ‫יעדער "טראכט" צו זיך אין הארץ‪)...‬‬ ‫איינער וויל זיין א הצלה‪ ...‬א צווייטער א פייער‪-‬מע"ן‪ ...‬פאליס‪...‬‬ ‫שומרים‪ ...‬חברים‪...‬‬ ‫א פיקסער‪-‬מע"ן‪...‬‬ ‫וויל‬ ‫איינער‬ ‫דרייווען א ריזיגע‬ ‫'גארבעדז"ש‪-‬‬ ‫שארן‬ ‫טרא"ק' און ַ‬ ‫דערמיט די שניי‪...‬‬ ‫איין קינד האט‬ ‫געזאגט ער וויל זיין‬ ‫דער אוענע"ר פון א‬ ‫"ליזיגע אייז‪-‬קלים‬ ‫סטאר"‪...‬‬ ‫אבער כמעט אלע‬ ‫קינדער ווילן האבן א‬ ‫טאטע‪-‬פאסיג אויף‬ ‫די הויזן‪ ,‬און א 'קאר'‬ ‫לאס'‪...‬‬ ‫'לע ָ‬ ‫מיט ֶ‬ ‫געווענדליך‬ ‫אבער‪ ,‬ווען מען‬ ‫וואקסט אונטער און‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫מען זעהט אז אלעס איז נארישקייטן‪ ,‬האט מען שוין העכערע השגות‪,‬‬ ‫און ווי עלטער מען ווערט פאלן אוועק אלע אלטע דמיונות‪ ,‬און פון אלע‬ ‫'פלענער' בלייבט איבער נאר די ביכל פון נוירסערי‪...‬‬ ‫איך וויל ענק היינט פארציילן פון א יונגעלע וואס האט געוואוינט אין‬ ‫א ווייטע פארשטופטע פלאץ‪ ,‬אן קיין געהעריגע ישיבה‪ ,‬אן א נארמאלע‬ ‫קהלה‪ ,‬זיינע חברים האבן געהאט זייער שוואכע השגות סיי אין אידישקייט‪,‬‬ ‫סיי וועגן זייער צוקופנט‪ ...‬אבער‪ ,‬זייענדיג א 'יונג קינד' האט ער געהאט‬ ‫גרויסע שאיפות און א פעסטע רצון‪ ,‬ער האט גאר יונג זיך אויספלאנירט‬ ‫וואס ער וויל זיין ווען ער וועט זיין א טאטע‪ ,‬לאמיר זעהן וואו זיין פלאן‬ ‫האט אים געפירט‪ ,‬און וואס איז שפעטער אויסגעוואקסן פון אים‪...‬‬ ‫פאסירט האט עס מיט הונדערט יאר צוריק אין ‪ Portsmouth‬א‬ ‫שטעטל אין ‪Virigina‬איינע פון די ‪ 50‬לענדער פון די פאראייניגטע‬ ‫שטאטן אין אמעריקא‪ ,‬דארט איז געבוירן א יונגעלע צו ר' ישראל און‬ ‫מרס‪ַ .‬מטלא גיפטער וואס זענען נאך דאן יונגע אימיגראנטן פון ליטא וואס‬ ‫האבן זיך נישט לאנג פריער דארט באזעצט‪ ...‬זיי האבן א נאמען געגעבן‬ ‫זייער קינד 'מרדכי'‪...‬‬ ‫נאכן וואוינען א שטיק צייט אין ווירידזשיניע‪ ,‬האבן זיי מחליט געווען‬ ‫אז פאר די חינוך פון די קינדער דארף מען ווי פריער זיך אוועקציען פון‬ ‫געפ ַאקט האב‪-‬און‪-‬גוטס און זיך‬ ‫דארט‪ ,‬און זיי האבן זיך אויפגעהויבן ּ‬ ‫געצויגן קיין באלטימאר‪,‬‬ ‫וואו מרדכי'לע איז‬ ‫דארט געגאנגען אין‬ ‫חדר‪.‬‬ ‫ווי אלע ווייסן איז‬ ‫אמעריקא געווען בימים‬ ‫ההם ווי א וויסטע מדבר‬ ‫אין אידישקייט‪ ,‬קיין‬ ‫פרומע מוסדות זענען‬ ‫כמעט נישט געווען‪,‬‬ ‫קיין חלב ישראל אויך‬ ‫נישט‪ ,‬די עלטערן האבן‬ ‫געארבעט ביטער און‬ ‫שווער פון אינדערפרי‬ ‫ביז ביינאכט אויף‬ ‫צו פארדינען קוים‬ ‫ברויט‪-‬אויף‪-‬הויזן‪...‬‬ ‫די יוגנט האבן זיך‬ ‫קוים געהאלטן ביי‬ ‫אידישקייט‪ ,‬זיי זענען‬


‫ב‬ ‫נאכגעגאנגען אלע פארבלענדענישן וואס דער אמעריקאנער גאס האט‬ ‫געהאט צו פארקויפן‪ ,‬די עלטערן האבן זיך צוגעקוקט מיט ווייטאג‪ ,‬אבער‬ ‫זיי האבן גארנישט געקענט טוהן‪...‬‬ ‫אין אזא סביבה איז מרדכי'לע גיפטער אויפגעוואקסן‪ ...‬ער האט זיך‬ ‫געדארפט האלטן מיט אייזערנע כוחות‪ ,‬כדי נישט נשפע צו ווערן פון זיין‬ ‫חברים‪...‬‬ ‫אין די זעלבע צייט וואס ביי זיינע שכנים און חברים אינדערהיים האט‬ ‫געהאנגען אויף די ווענט בילדער פון 'דזשאורדזש וואשינגטאן' אדער‬ ‫'עיברעהעם לינקלאן' (באוויסטע אמעריקאנע פרעזידענטן‪ )...‬אדער‬ ‫קסער'ס‪ ,‬וואס זענען געווען ארויף‪-‬‬ ‫יס‪-‬ב ָאלל שפילער'ס און ּב ַא ֶ‬ ‫פון ּב ֶע ּ‬ ‫געקוקטע ִהירוי"ס ביי די גוים און בפרט ביי די יוגנט‪ ,‬האט ביי משפחת‬ ‫גיפטער גארנישט געהאנגען‪...‬‬ ‫איין טאג האט דער קליינע מרדכי'לע מחליט געווען צו באצירן זיין‬ ‫צימער מיט בילדער‪ ...‬אבער אנדערש פון זיינע חברים‪ ,‬האט ער געהאט‬ ‫אנדערע מענטשן אויף וועם ער האט ארויפגעקוקט מיט שעצונג‪...‬‬ ‫ער איז געגאנגען‪ ,‬און זיך איינגעהאנדלט אפאר שיינע בילדער פון די‬ ‫גאר מפורסם'דיגע 'גדולי ישראל' פון יענע צייט‪ ,‬איין בילד איז געווען פון‬ ‫דער הייליגע 'חפץ חיים'‪ ,‬א צווייטע פון דער גרויסע גאון 'רבי חיים עוזר'‪,‬‬ ‫ווי אויך בילדער פון הרה"ק מטשורטקוב זי"ע 'רבי חיים בריסקער'‪' ,‬רבי‬ ‫ברוך בער'‪ ,‬רבי שמעון שקאפ‪ ,‬רבי אלחנן וואסערמאן‪ ,‬און נאך גדולים זכרן‬ ‫צדיקים וקדושים לברכה‪...‬‬ ‫נאכדעם וואס מרדכי'לע האט געהאט ביי זיך 'צען' בילדער האט זיך‬ ‫סטאר‪,‬‬ ‫אנגעהויבן א גאנצע 'עבודה'‪ ...‬ער איז ער געגאנגען צו א גרויסע ָ‬ ‫און געקויפט דארט 'עלף' שיינע האלצערנע פרעימ"ס וואס קומט מיט א‬ ‫העקעלע פון אונטן צו קענען אויפהענגען אויף די וואנט‪ ...‬ווען ער איז‬ ‫אהיים געקומען האט ער אריינגעלייגט די צען בילדער אין די שיינע‬ ‫פרעים'ס‪ ,‬דערנאך האט ער גענומען א האמער און אריינגעהאקט אין די‬ ‫וואנט 'עלף' נעגלעך‪ ...‬ווען ער איז פארטיג געווארן מיט דעם אויך‪ ,‬האט‬ ‫ער זיך גענומען צו די ארבעט פון אויפהענגען די שיינע פרעים'ס פון די‬ ‫גדולי ישראל‪...‬‬ ‫און אזוי איז מרדכי'לע געשטאנען אויף א לייטער און אויפגעהאנגען‬ ‫איין פיקטשטע פרעי"ם פון איין גדול‪ ,‬און דערנאך נאך א פיקטשער‬ ‫פרעי"ם פון א צווייטער ראש ישיבה‪ ...‬נאך א שיינע שטיק צייט‪ ,‬האט די‬ ‫וואנט פון זיין צימער אויסגעקוקט ווי א דאקטער'ס אפיס‪ ...‬א גאנצע וואנט‬ ‫פול מיט פרעימ"ס‪ ...‬אבער נישט פון סערטיפעקעט'ס נאר מיט בילדער‬ ‫פון גדולי ישראל‪...‬‬ ‫ווען ער האט גענדיגט אויפהענגן די אלע צען פרעים'ס מט די‬ ‫בילדער‪ ,‬האט ער גענומען די עלעפטע וואס איז געבליבן ליידיג‪ ,‬און עס‬ ‫אויפגעהאנגען פונקט אינמיטן פון די אלע פרעים"ס!!‪ ...‬אינעווייניג אין די‬ ‫פרעי"ם האט ער אויפגעשריבן מיט דיקע אותיות אין די ענגלישע שפראך‬ ‫"בלויז דריי ווערטער"‪:‬‬ ‫!!?‪Why Not You‬‬ ‫פ א ר ו ו א ס נ י ש ט ד ו ?!!!‬ ‫יא קינדערלעך! דער קליינער מרדכי'לע האט געוואלט מיט דעם‬ ‫ארויסברענגען צו זיך א פאדערונג‪ ...‬די פרעי"ם אין די וואנט האט‬ ‫געפאדערט פון אים‪ :‬מרדכי'לע! געב א קוק אויף די אלע בילדער פון די‬ ‫אלע גדולי ישראל אויף די ווענט‪ ,‬קוק וויאזוי זיי זענען אויפגעוואקסן‪ ,‬קוק‬ ‫וויאזוי זיי באלייכטן די גאנצע וועלט מיט זייער תורה און קדושה‪ ,‬קוק‬ ‫ווארט איז פארהייליגט ביי טויזנטער אידן פון די גאנצע‬ ‫וויאזוי זייער'ס א ָ‬ ‫ערד‪-‬קוגל‪ ...‬נו‪ ,‬וואס טוט זיך מיט דיך?!! פארוואס נישט דו?!! פארוואס‬ ‫זאלסטו נישט אויסוואקסן א גדול בישראל פונקט ווי זיי?!!‬ ‫און אזוי‪ ,‬יעדן טאג ווען מרדכי'לע איז אהיים געקומען‪ ,‬און איז אריין‬ ‫אין זיין צימער‪ ,‬ווי אויך די צענדליגע מאל א טאג וואס ער איז אריין‪-‬און‪-‬‬ ‫ארויס פון זיין צימער‪ ,‬האט ער געזען די אלע בילדער הענגן אויף די וואנט‪,‬‬ ‫מאנט צו‬ ‫און צווישן זיי הענגט די ליידיגע פרעי"ם וואס רעדט צו אים און ָ‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אים‪ ,‬זאגנדיג‪:‬‬ ‫ווארט פאר דיך!!‬ ‫מרדכי'לע! איך ַ‬ ‫מרדכי'לע האט זיך טאקע גענומען לערנען פלייסיג‪ ,‬און ווען ער איז‬ ‫געווארן א זיבעצן יעריגע בחור‪ ,‬האט ער געטון גאר א דרייסטע זאך‪...‬‬ ‫ער האט זיך אויפגעהויבן‪ ,‬זיך געזעגענט פון זיין ליבע טאטע און מאמע‪,‬‬ ‫איבערגעלאזט אלע אמעריקאנע באקוועמליכקייטן וואס ער איז געווען‬ ‫צוגעוואוינט צו‪ ,‬און מקיים געווען 'הוי גולה למקום תורה' פארנדיג לערנען‬ ‫אין די גרויסע באוואוסטע ישיבה אין 'טעלז' אין די צוריק‪-‬געשטאנענע‬ ‫'ליטא'‪.‬‬ ‫טאמער מיינט עטץ אז עס איז געווען אזא פשוטע זאך‪ ,‬האט איר טעות‪,‬‬ ‫חוץ פון די גרויסע מסירות נפש פון מרדכי אליין צו טוהן אזא פרעמדע‬ ‫געוואגטע שריט‪ ,‬האט עס אויך געקאסט היפש אסאך געלט‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫נישט געוואוסט פון וואו צו נעמען‪...‬‬ ‫זיין טאטע ר' ישראל האט פארמאגט א 'אינשורענס פאליסי' (דאס איז‬ ‫אזא סארט אינוועסמענט פון געלט‪ ,‬וואס א מענטש לייגט אוועק ביי א‬ ‫קאמפעני‪ ,‬און די ווערד פון די געלט וואקסט‪ ,‬ביז אז ווען א מענטש ווערט‬ ‫עלטער און ער האט נישט קיין כח מער צו ארבעטן‪ ,‬נעמט ער ארויס די‬ ‫געלט און לעבט אויס זיינע יארן בכבוד) אט דער 'אינשורענס פאליסי'‬ ‫איז געווען דער איינציגסטע ווערדפולע זאך וואס ער האט פארמאגט‪,‬‬ ‫איז ר' ישראל געגאנגען און מיט מסירות נפש פארקויפט די 'פאליסי'‬ ‫ארויסגענומען די געלט און געקויפט דערמיט א 'טיקעט' צו די שיף אז זיין‬ ‫זון מרדכי זאל קענען פארן קיין 'טעלז' אין ליטא און לערנען דארט אין די‬ ‫גרויסע טעלזער ישיבה‪( ...‬אזוי האט אויסעקוקט די מסירות נפש צו תורה‬ ‫פון די אמאליגע עלטערן‪)...‬‬ ‫ווען די ביטערע מלחמה האט אויסגעבראכן‪ ,‬איז מרדכי אהיים געקומען‪,‬‬ ‫וואו ער האט חתונה מיט דער טאכטער פון זיין רבי'ן‪ ,‬און עטליכע יאר‬ ‫שפעטער איז ער געווארן דער ראש ישיבה פון די באקאנטע טעלזער‬ ‫ישיבה! ווערנדיג איינער פון די גרעסטע פירענדע גדולים פון כלל ישראל‬ ‫אין אמעריקא נאך די ביטערע חורבן‪...‬‬ ‫יא‪ ,‬דער קליינער מרדכי'לע וואס האט געפרעגט צו זיך אליינ'ס‬ ‫"פארוואס נישט דו?" איז אויסגעוואקסן מרן הגאון רבי מרדכי גיפטער‬ ‫זצ"ל‪ ,‬א נאמען וואס איז געשעצט ביי כלל ישראל איבעראל‪...‬‬ ‫הגאון רבי מרדכי גיפטער זצ"ל האט אויפגעשטעלט צענדליגע טויזנטער‬ ‫תלמידים וואס וואוינען אויסגעשפרייט אין אלע אידישע געגענטער פון‬ ‫די גאנצע וועלט‪ ,‬צווישן זיי‪ ,‬געערטע רבי'ס וואס פירן גרויסע חסידות'ן‪,‬‬ ‫געשעצטע רבנים פון ריזיגע קהלות‪ ,‬בארימטע ראשי ישיבות‪ ,‬ישיבה‬ ‫לייט‪ ,‬חשובע בעלי בתים‪ ,‬וואס געבן איבער זיין תורה און הדרכה צו די‬ ‫ווייטערדיגע דורות‪ ,‬וואס זיי געבן עס איבער ווייטער‪...‬‬ ‫ער האט אויך איבערגעלאזט צענדליגע ספרים פון זיינע טיפע שיעורים‬ ‫און זיינע שמועסן וואס באשיינען די ספרים שענק אין אלע ישיבות און‬ ‫ווערן געלערנט דורך טויזנטער אידן איבער די גאנצע וועלט‪...‬‬ ‫און יא קינדערלעך‪ ,‬דער "בילד" פון הגאון מרן רבי מרדכי גיפטער זצ"ל‬ ‫ליגט היינט‪-‬צו‪-‬טאגס אין הערלכע אויג‪-‬פארכאפענגע פרעימ"ס און הענגט‬ ‫אין טויזנטער דיינונג‪-‬רום'ס דורכאויס די גאנצע וועלט‪ ...‬און אין צענדליגע‬ ‫טויזנטער סוכות ווערט זיין לעכטיגע צורה באשיינט צווישן אנדערע גדולי‬ ‫ישראל דינענדיג אלץ א ריכטיגע נוי סוכה‪...‬‬ ‫יא‪ ,‬זיין פיקשטער איז נישט געבליבן מיט א קשיא‪ ...‬ער האט עס‬ ‫פארענטפערט מיט א גוטע תירוץ!!‬ ‫נו‪ ,‬קינדערלעך! יעצט איז ענקער רייע‪...‬‬ ‫יעדע קינד דארף ארום‪-‬גיין מיט די קשיא‪ :‬פארוואס נישט איך?!! און‬ ‫מיט א פעסטע רצון‪ ,‬מיט פלייס און האראוואניע וועט עטץ בעזרת השם‬ ‫אויך זוכה זיין צו פארענטפערן די קשיא‪ ,‬ווען עטץ וועט שיינען ווי די זון‬ ‫און באלייכטן די וועלט!!‬


‫פרשת בשלח ‪ -‬שירה‬

‫ׁש ַּב ָת ט"ו בשבט‬ ‫חמשה עשר בשבט שחל בשבת‬ ‫ווען ט"ו בשבט געפאלט אום שבת קען מען‬ ‫אריינקלערן אויב עס איז דא א דין אדער א‬ ‫מנהג צו עסן פרוכט אויך מוצאי שבת קודש‪,‬‬ ‫ווייל שבת קודש האט זיך נישט דערקענט‬ ‫אז מען עסט די פרוכט לכבוד ט"ו בשבט‪.‬‬ ‫ווען ראש חודש געפאלט אום שבת שטייט‬ ‫אין מגן אברהם [או"ח סי' תי"ט] אז מען זאל‬ ‫פארציען דעם דריטן סעודה אין די נאכט‬ ‫אריין כדי עס זאל זיך דערקענען אז מען‬ ‫עסט דאס לכבוד ראש חודש‪ .‬אבער דער‬ ‫משנה ברורה שרייבט אין שער הציון [אות‬ ‫ד'] אז ער ברענגט נישט אראפ די רייד פון‬ ‫מגן אברהם וויבאלד מיר פארציען יעדן שבת‬ ‫דעם דריטן סעודה ביז די נאכט אריין און עס‬ ‫דערקענט זיך נישט אז דאס איז לכבוד ראש‬ ‫חודש‪ .‬דערפאר שרייבט דער משנה ברורה‬ ‫[סק"ב] אין נאמען פון שיירי כנסת הגדולה‬ ‫און אליה רבה אז ווען ראש חודש געפאלט‬ ‫אינדערוואכן לייגט מען צו איין געקעכטס‬ ‫לכבוד ראש חודש‪ ,‬און ווען עס געפאלט‬ ‫אום שבת לייגט מען צו א ספעציעלע מאכל‬ ‫וואס מען עסט נישט אין די אנדערע שבתים‪,‬‬ ‫דורכדעם דערקענט מען אז דאס איז לכבוד‬ ‫ראש חודש‪.‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫דאס איז אבער נישט נוגע לגבי עסן פרוכט‬ ‫ט"ו בשבט וואס די גאנצע מקור דערפון‬ ‫איז נאר אין ספר תיקון יששכר וואס‬ ‫ווערט צוגעברענגט אין מגן אברהם [סי'‬ ‫קל"א סקט"ז]‪ ,‬אויב אזוי פארוואס זאל‬ ‫זיך אויספעלן א היכר אז דאס עסט מען‬ ‫לכבוד ט"ו בשבט‪ ,‬און אפילו אויב איינער‬ ‫זאל זיך וועלן דונגן און זאגן אז מען דארף‬ ‫יא דערקענען אז די פרוכט ווערט געגעסן‬ ‫לכבוד ט"ו בשבט‪ ,‬איז דאך זיכער דא גענוג‬ ‫א גוטע היכר מיט דעם וואס מען דעם שבת‬ ‫מער פרוכט ווי אין א געווענליכע שבת [דאס‬ ‫איז דאך נישט ערגער ווי ווען ראש חודש‬ ‫געפאלט אום שבת און מען מאכט א היכר‬ ‫מיטן צוגעבן א ספעציעלע מאכל וואס מען‬ ‫עסט נישט אין א געווענליכע שבת]‪.‬‬ ‫אויב איז דא אזעלכע וואס פירן זיך דוקא‬ ‫צו עסן פרוכט מוצאי שבת‪ ,‬איז זיכער אז‬ ‫מען קען זיי לאזן אנהאלטן דעם מנהג‪ ,‬מיר‬ ‫קענען אבער נשיט זאגן אז אזוי איז דער דין‬ ‫אדער אז אזוי דארף מען זיך פירן‪.‬‬ ‫שו"ת באר שרים ח"ג סי' ע"ה‬ ‫ ‬

‫דאס איז אלעס לגבי ראש חודש וואס עס‬ ‫איז דא א באזונדערע סימן אין שולחן ערוך‬ ‫אז מען דארף דערין עסן א סעודה [עס‬

‫זענען אפילו דא וואס האלטן אז די סעודה‬ ‫פון ראש חודש מוז דוקא זיין מיט ברויט און‬ ‫מען מוז בענטשן ברכת המזון‪ ,‬זעה שער‬ ‫הציון סי' תי"ט אות א' בשם האור זרוע ופרי‬ ‫חדש ופרי מגדים]‪.‬‬


‫ׁש ַּב ָת ט"ו בשבט‬ ‫דער מנהג איז צו פארמערן מיט עסן פרוכט‬ ‫ט"ו בשבט‪ ,‬איך האב געקלערט צו זאגן אז מען‬ ‫דארף דאס עסן ביי די סעודה פון בייטאג און‬ ‫נישט ביי די סעודה פון ביינאכט‪ ,‬וויבאלד דער‬ ‫כבוד פון שבת בייטאג איז וויכטיגער‪ ,‬דארף מען‬ ‫מכבד זיין די סעודה פון שבת בייטאג מיטן עסן‬ ‫די פרוכטן מער ווי די סעודה פון ביינאכט‪.‬‬ ‫מען קען אבער זאגן אז וויבאלד דאס עסן די‬ ‫פרוכטן איז נישט צוליב כבוד פון שבת נאר וועגן‬ ‫דעם טאג פון ט"ו בשבט‪ ,‬און זייער עסן טוהט‬ ‫אינגאנצן נישט מכבד זיין דעם שבת‪ ,‬דארף מען‬ ‫דאס נישט עסן דוקא בייטאג‪.‬‬ ‫עס זענען דא וואס האלטן אז ווען ט"ו בשבט‬ ‫געפאלט אום שבת זאל מען עסן פירות אויך‬ ‫מוצאי שבת‪ ,‬ווייל שבת דערקענט זיך נישט אז‬ ‫מען עסט דאס לכבוד ט"ו בשבט‪.‬‬ ‫מיר פירן זיך אבער נישט אזוי‪ ,‬ווייל מען דארף‬ ‫נישט דערקענען אז מען עסט די פרוכט דוקא‬ ‫לכבוד ט"ו בשבט‪ ,‬און עס איז גענוג אז מען‬ ‫פארמערט צו עסן פרוכט דעם שבת וואס‬ ‫געפאלט אום ט"ו בשבט מער ווי אין די אנדערע‬ ‫שבתים פון יאר‪ .‬שו"ת באר שרים ח"ג סי' ע"ה סק"א‬ ‫דער ענין פון עסן פרוכט ט"ו בשבט‪ ,‬וואס דאן‬ ‫ווערט אריינגעגעבן די זאפט אין די ביימער דורך‬ ‫די קראפט פון די זוהן וואס געוועלטיגט בייטאג‪,‬‬ ‫צו פארמערן עוסק צו זיין אין תורה בייטאג און‬ ‫ביינאכט‪ ,‬דערפאר איז דאס ראש השנה פאר‬ ‫די ביימער‪ ,‬א רמז אויף [תהלים א' ב'] ִ ּ‬ ‫"כי ִאם‬ ‫ְ ּבתוֹ ַרת ה' ֶח ְפצוֹ ו ְּבתוֹ ָרתוֹ יֶ ְה ֶ ּגה יוֹ ָמם וָ לָ יְ לָ ה‪ ,‬וְ ָהיָ ה‬ ‫ְ ּכ ֵעץ ׁ ָשתוּל ַעל ּ ַפלְ ֵגי ָמיִ ם ֲא ׁ ֶשר ּ ִפ ְריוֹ יִ ֵּתן ְ ּב ִע ּתוֹ "‬ ‫(דער שטרעבן פון דעם ערליכן איד איז נאר אין‬ ‫די תורה פון השי"ת און דאס לערנט ער בייטאג‬ ‫און ביינאכט‪ ,‬ער וועט זיין ווי א בוים וואס איז‬ ‫איינגעפלאנצט ביים וואסער און גיבט ארויס די‬ ‫פרוכט אין זיין צייט)‪ .‬בפרט ווען דאס געפאלט‬ ‫אום שבת קודש‪ ,‬ווען עס שטייט נישט אין פסוק‬ ‫"ויהי ערב" אדער "ויהי בוקר" ווי ביי די ששת ימי‬ ‫בראשית [ילקוט שמעוני סוף פרשת בראשית]‪,‬‬ ‫נאר דער גאנצער טאג דארף זיין הייליג פאר‬ ‫השי"ת‪ ,‬ווי עס שטייט אין תנא דבי אליהו [פ"א]‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫אז די גאנצע שבת דארף מען אוועקגעבן פאר די‬ ‫תורה‪ ,‬אויב ער וועט מקיים זיין "ו ְּבתוֹ ָרתוֹ יֶ ְה ֶ ּגה‬ ‫יוֹ ָמם וָ לָ יְ לָ ה"‪ ,‬וועט דער טאג זיכער גורם זיין צו‬ ‫די ברכה פון "וְ ָהיָ ה ְ ּכ ֵעץ ׁ ָשתוּל ַעל ּ ַפלְ ֵגי ָמיִ ם ֲא ׁ ֶשר‬ ‫ּ ִפ ְריוֹ יִ ֵּתן ְ ּב ִע ּתוֹ "‪ .‬עס איז זיכער די צייט פון עסן‬ ‫די פרוכט אויך ביינאכט‪ .‬און ער זאל באשטימען‬ ‫זיינע צייטן פאר תורה‪ ,‬זיך צו באשעפטיגן מיט‬ ‫די תורה בייטאג און ביינאכט‪ ,‬און געבענטשט צו‬ ‫ווערן מיט אלע ברכות ווי עס שטייט אין פסוק‬ ‫וְ ָהיָ ה ְ ּכ ֵעץ ׁ ָשתוּל ַעל ּ ַפלְ ֵגי ָמיִ ם ֲא ׁ ֶשר ּ ִפ ְריוֹ יִ ֵּתן‬ ‫יח [און דער מענטש‬ ‫ְ ּב ִע ּתוֹ וְ כֹל ֲא ׁ ֶשר יַ ֲע ֶשׂ ה יַ ְצלִ ַ‬ ‫וועט זיין אזוי ווי א בוים‪ ,‬וואס איז אנגעפלאנצט‬ ‫נעבן טייכן וואסער‪ ,‬וואס זיינע פרוכטן וואקסן‬ ‫אין צייט‪ ,‬און אלעס וואס ער טוט באגליקט ער]‪.‬‬ ‫ ‬

‫שבט מיהודה‪ ,‬ליל ש"ק פר' בשלח תרס"ט‬

‫חילוק פון ט"ו בשבט צו ט"ו באב‬ ‫דער מנהג פון אונזערע הייליגע רבי'ס און אסאך‬ ‫פון די תלמידי בעל שם טוב זי"ע איז געווען צו‬ ‫פראווען א טיש חמשה עשר בשבט און נישט‬ ‫חמשה עשר באב‪.‬‬ ‫מען זאגט נאך פון הרה"ק מרוזין זי"ע אז דער‬ ‫טעם דערצו איז וויבאלד ט"ו באב איז דער קרוין‬ ‫און דער אנהייב פון די טעג פון דין און תשובה‪,‬‬ ‫אבער ט"ו בשבט איז דער קרוין און אנהייב פון‬ ‫די טעג פון גאולה און שמחה‪ ,‬דערפאר פירט מען‬ ‫זיך צו פראווען א טיש ט"ו בשבט‪.‬‬ ‫א פשוט'ן טעם קען מען אפשר זאגן לויט ווי דער‬ ‫מגן אברהם שרייבט [או"ח קל"א] אז די הויפט‬ ‫שמחה פון ט"ו באב איז געווען אין די צייטן פון‬ ‫בית המקדש‪ ,‬דערפאר מאכט מען נישט היינטיגע‬ ‫צייטן קיין גרויסן עסק פון ט"ו באב‪ ,‬אנדערש איז‬ ‫אבער ט"ו בשבט‪ ,‬וויבאלד דאס איז ראש השנה‬ ‫פאר די ביימער לגבי תרומות און מעשרות א‪.‬ד‪.‬ג‪,.‬‬ ‫זאכן וואס גייען אויך אן היינטיגע צייטן‪.‬‬ ‫בדרך צחות קען זיין דער טעם וויבאלד חמשה‬ ‫עשר בשבט איז אין די בחינה פון "ראש השנה"‬ ‫[ווען מען עסט סעודות]‪ ,‬אבער חמשה עשר באב‬ ‫ווערט צוגעשטעלט אין די גמרא צו "יום כיפור"‬ ‫[ווען מען פאסט]‪ ,‬דערפאר פלעגט מען פירן‬ ‫דבר בעתו ט"ו בשבט‬ ‫טיש נאר ט"ו בשבט‪ .‬‬


‫‡ƒŠ‡‬

‫יע“א‬ ‫צבי מאיר‬ ‫נחוםצבי‬ ‫הרבנחום‬ ‫ע“יהרב‬ ‫ע“י‬ ‫סקוויראיע“א‬ ‫בשיכוןסקווירא‬ ‫מו“ץ בשיכון‬ ‫שליט“אמו“ץ‬ ‫ראזענפעלד שליט“א‬ ‫מאיר ראזענפעלד‬

‫Š„‡‰ƒ‡‚–‡‹–‚ „ƒ‚Š‰‚‬

‫—Š…‡˜–ƒ‪†’–ƒ‡Š€y•’Š„—˜˜Ž—y‬‬

‫‬

‫ŠŽ~~Œƒ–‚–‚…– ‡•€–—ƒ–—ŠŒ‚„Š‬

‫‚Š‰ƒ˜…€…€‬ ‫~ƒ‡’Œ~‰Ž‡‬ ‫~‪„‡~ ~ƒƒ ‡Š‰ ~ †‡Œ ‡Ž ‰~Œ’‡ƒ~ €Œ Œ $‬‬ ‫~—†‡Œ†–’~–‪Ž’†—‡Ž–~–~†Œ[1‬‬ ‫~„Š‰~–†Ž‡ƒƒ~—˜Œ•–~‰†„‡‡~ƒ‡‘‬ ‫’~Š~–ƒ‡‡Ž‡~ƒƒƒ–€Š‡‡ˆ~’€†‡‡Š†’ƒ‬ ‫–—~Š‰“ƒƒ‡”—‪Hazel Nuts‬‬ ‫‪€€Žƒ†‰~–‡‡„Œ‘–~‡Ž†–~Š~‡‡$‬‬ ‫Ž‡—† ~–ƒ‡”ƒ•Šƒ‡ ‡ —~Š‰“ ’ƒ ‡ Ž‡ Ž~–‬ ‫‡Ž‡’ƒ–—~Š‰“~ƒŒ„~Š†ƒ~„ƒ‡Ž~–‬ ‫Ž~Ž†”ƒ‹‬ ‫~„ƒ‡ ~ƒ‡ˆ ‡‡ Œ‡Š€–ƒ‡Œ „~Š Œ ~‰†ƒŽ€ €‬ ‫~–ƒ‡”ƒ•Šƒ‡‡•–Šˆ’ƒ‡ƒƒ‡‡—†‡•Šˆ‬ ‫~–ƒ‹~ƒŽ‡—†’~–•–†‪[2‬‬

‫’Ž~•~•~Ž~†—˜‬ ‫€‪ƒ–• –~ –Œ~‚ ~ ŒŽ ˜— €Œ Œ $‬‬ ‫–‡‡ƒƒ–”ƒ’Ž~•~•~Ž~† ~ƒ‡Œ•‬ ‫Ž‡—† †ƒ Œ‡† ~ ‚‡˜– ‡€– ‰Š‡ ‪Š~„ Œ –~ [3‬‬

‫ Ž‡—† ~–~’Š‡‡€ Ž~‰‹ ’ƒ – ‚~Ž† Ž~–‬ ‫˜‡‰‘”ƒ–‡•Š‡‡€~ƒ‡’ ’Š~“‪†~‚Œ‡ƒ~[4‬‬ ‫‡~ ~–~’€Š‡‡€† ~ƒ Œ ~–‘ ‡”† ‚~ ~‬ ‫’Š~“ Œ€ Œ  ~ƒƒ•ŽŒ ~ƒ ”ƒ–‡•Š‡‡€‬ ‫~ƒ‡’ ’Š~“ƒƒ~ƒ•ƒŒ†‬

‫~–ƒ‡•Š~’‡•–Šˆ’ƒ~Œ‡Š€–ƒ‡‹‬ ‫‪– ƒ’ ˆŠ–• ‡ ‡ƒ–~ ŒŽ ~ƒƒ ‡ $‬‬ ‫—~Š‰“’ƒŽ‹Œ‡Š€–ƒ‡‹ƒ–ˆ‹ƒƒ~„‡‡‚~•‬ ‫–ƒ‡‘ Œ‡† ~ ~‡‡„–Ž‹ Š’Š ~– Œ–‬ ‫„~ŠŽ‡—††ƒ~„ƒ‡—˜‪[5‬‬

‫Œ†Š†Š„‡‡—~Š‰“’ƒ’–ƒ‰†‬ ‫‚‪ƒ”‡ƒ~–†—‡ŽŽ„~ƒƒ“‰Š~—†–~Š~‡$‬‬ ‫Ž€~‬ ‫”——~Š‰“’ƒ•†‪r ~ŒChestnut‬‬ ‫‪q‬‬

‫‚–ƒ˜ƒ”‡ƒŽ‡‹‬ ‫‪Š‰ƒ~‚ƒ˜Šƒ’‚‹‡–ƒŒ‡‡‚„‡Š‰–ƒ——–…~Š‹€—ƒ‡‰.1‬‬ ‫‡…~‡„–‡–‚‡ ~€†ŒŠ~‰˜ƒ––ƒ‬

‫‚Š‰ƒ˜’ƒ…Œ—‚—–‬ ‫—†—…Š—˜‬ ‫‪Œ‡ƒ–€Š‡Œ ‡Žƒ~‡—††‡Æ‬‬ ‫‪r‬‬ ‫‪ŠÆŽ‡‡Æ ‡~Æ‬‬ ‫‪q ~Æ‬‬ ‫‪q‬‬ ‫‪Ž„ Ž~Ž~ ƒ~ †‡Æ~Æ‬‬ ‫Ž‡—†€„~Š”Ž ‪q‬‬ ‫Œƒ•”‚–’~–„~ŠŒ€Š‡‡ˆ‡‡‹~’—‡‡Š‬ ‫‡’–ƒ‰†~–‡‡ŽŠ‡‡€‡—~Š‰“~‡~†Š–~‡‬ ‫ƒƒ~Š‡€†~—†‡•Š…Š‚~€~ƒ~„ƒ‡Œ€‬ ‫ŒŒ†Š†Š„‡‡~ƒ~–‡‡Žƒƒ~–’~‡Ž‹Œ‡†‬ ‫•~† ~ƒ‡ Œ ‚~† Ž‡—† ~„ƒ‡ €†ƒ ~ƒ ‬ ‫~‡„ €ƒƒ~– ~Ž€„~ŒŠ† ~~ˆ —~Š‰“ ~ƒ ‬ ‫~‡„ Œ‡~ƒ Œ€ Œ ~ƒƒ•ŽŒ‪Œ ‡ƒ~ [6‬‬ ‫†‡’–ƒ‰†~ƒ‡‘~’Š~†‡•†‡—†ƒˆŒ€Œ‬ ‫~ƒ‡’‚‡‡‹€~Ž”†‡—†ƒˆ~ƒ~ƒƒ•ƒƒ~–’‬ ‫ƒ‪“‰Š~——”ƒ”‡ƒ~–„‡~~ƒƒ“‰Š~—$‬‬ ‫‪—†‡Æ †‡Æ~Æ‬‬ ‫‪q‬‬ ‫’ƒ ’Š €„~Š”Ž‬ ‫Ž•†–‡Ž~€Œ€Œ€‚–‡€Œ†Š†Š„‡‡‬ ‫~– – Œ‡†Š†– …Š• ƒƒ~ ~‡„ ‚~–† ~ƒ‬ ‫‚~† ~‡ „‡ˆ •–Šˆ ~‡„ Œƒ•”‚ ~ƒ ‡ ‚Š‰‚‬ ‫–‡‡~‡„ƒƒ‡~ƒ‡–Œ~Ž†‬

‫~–ƒ‡ŽŒ~ƒƒ~–‹’ƒ~’–‡‬ ‫‪r‬‬ ‫„‪ŒŠ~„‡–’~‡~‹–~ƒƒ~†’–†Œ‡ƒ~$‬‬ ‫‪r‬‬ ‫~–ƒ‡ŽŒ”ƒ„~ŒŒ‡†~—†‡•Š’ƒ–‬ ‫’–ƒ‰† ”ƒŠ‡ ‹ ~‡ƒ– ’ƒ ƒ–– ~ƒ‡ Œ‬ ‫†–’† ~ Š‡€ ƒƒ~–‹ †~– Œ  Ž‡—†‬ ‫~’ƒƒ~— ~ƒ‡  • €ƒ–‹ „‡‡ ~„ – ƒƒ~–‹‬ ‫„~Š€ ‚–€ †ƒƒ–‬ ‫…‪‘‡ƒ~ –•‡† ~ †Š•€’‡ƒ–~ „‡~  ‡ƒ~ $‬‬ ‫’–ƒ‰† ~–  „Ž ~ƒ‡’€—–‡ –ƒ‡‘‬ ‫~ƒ˜‡ƒ˜„~ŠŒ~‰†ƒŽ€€Ž‡—†~–‡‡Ž”ƒ—Ž‡‡‬ ‫–‡”ƒŠ‡‹~‡ƒ–’ƒŒƒ…•‪[7‬‬ ‫~ ƒƒ~ ~‡„ Ž~ˆ‬ ‫•~ ‪r‬‬ ‫ƒƒ~ ‪q‬‬ ‫†‪r ~q ~ ŒŽ €Œ Œ $‬‬ ‫Ž‡—†–‡‡‘~ƒ~–‡‡ŽŠ‡‡€~‡~–ƒ‡Ž‹„•Š‰‡‬ ‫„~Šƒƒ–ƒƒ‡‡ˆ~ƒ‡Œƒƒ‡Š—˜‬ ‫‹‹‹‹ ‚Œ—ˆŒƒ ‬

‫‪–˜ƒ‡ ‹‡Ž‡–€‚ ‹‡Š’ƒŽ ‡Š‰ ƒ‡Š ‚‰Œ— ‡— ƒ‡‰ ‹†‚ƒ .5‬‬ ‫Œ‰—ƒ—‚ ‡‡ƒ Š‰ ‡— „‚ Œ—ƒ‹ ~‡ƒ– ƒ–– ‰Š‡ €‹ ‰‡ƒ‬ ‫—‚•Š‡’‚ Ž—~– ‡ƒ ‡— „‚ Œ—ƒ‹ ƒ–– ’ƒŠ˜ Œ˜ƒˆ ~ƒ‰Š‬ ‫Š—‡†˜ —ƒ‚– ‡ƒ–ƒ ƒ‰ Š—‡†˜ ‚~€Š† ƒ‡  Œ‚ —‚~–‰Žƒ‬ ‫„‚’–Žƒ‚’–—‚‚Š‰‚’–—˜…ƒ•˜‬

‫‪Šƒ†‡~Š—‡Ž‡–€‹‚Š—‡—˜ƒ–‡’‚Š‰ƒ~Œ–‚„‡Š‡‰‡–”ƒ.2‬‬ ‫‚€–‡Ž‡ Œ˜ƒ‰ Œ—ƒ‹ ~‡ƒ– ƒ–– –• ‡†ƒŠ ‚’–‡ Œ˜ƒˆ ‚€–‡Ž‡‬ ‫ ~ƒ‰ŠŒ˜ƒˆ’ƒŠ˜ ~ƒ‡˜Ž‹‡…Š˜ƒˆ’‡ƒƒ~…‰‡ƒ”‡~‹~ƒ‡„–•‹‬ ‫Š—ƒŽƒ‬ ‫‪‡—ƒ ‡~ „ ˆƒŒŠ ‡~ ‚Š‡…˜‰Š ˆ~ –—–€ ‡ƒ‚ ƒ‡‰ .6‬‬ ‫‪ŒŒ˜ƒ’ƒƒ˜ƒŒ‚Š‡‡ƒ~–—˜ƒ’‡Š•—‡—‘~ƒ‚Š‡…˜‰Š–—–€ ‚ ‘ƒ–€Š ‚’‡–€Œ Šƒ†‡Š –˜ƒŒ ‰• ˜—  ‡Ž˜Œ –~ƒŒ‰ .3‬‬ ‫Œ•ƒŒƒ˜‡Žƒ—~‡ŽŒ”ƒ‡‡‹Š~Œ‚Ž‡‬ ‫‚€–ƒ€–ƒ˜ƒ‰Ž’•—ƒ‬ ‫‪˜Šƒ ˜ƒ~Š ˜ƒ~ ‡ ‹€ ˆƒ˜…Š ~Š— –‡Œ…‚Š —‡ ‚Š‡…˜‰Šƒ .7  ‡ƒ ƒŠ†Š†Š –˜ƒŒ ƒ‡ ~ƒ‚— „‰ ‚”•ƒŒ ˜ƒ‰Š‚ –~ƒŒ‰ .4‬‬ ‫——‰~‹Œƒ˜–Š‡˜Ž‚Š~…–~ƒŠ‡˜Ž‚Œ‡Š‡‬ ‫‚”ƒ–ˆ‡—Œ•‡Š‡–•~Œ”~ƒ˜~ƒ–~Š‡~ƒ˜Š~ƒ˜Œƒ˜–‬

‫Œ‰˜‡‹ŠŒ–‰˜‬ ‫Š‰ƒŒ‰ƒ‚Š‡‰ƒ˜‚…‡‡‹~…—‚†‬ ‫ƒƒ€‹ƒƒ~~‡–‚~†Š”†Ž€—–‡‬ ‫~‡–‹Ž‡’ƒ~‡—ƒŒŠ‡ƒŒ’‡~„‬ ‫Œ‚~†Ž‡—†•‡‡—~ƒƒŒ’‡–†„‡ˆ‬ ‫Œ‡†~–Š‡‰•‡‡†~ƒ˜Œ‡Œƒ˜Šƒ‡†ƒƒ‡–‬ ‫–ƒ— ƒƒ‡Š ƒƒ‡Š ~‡ˆ ~‡–€ ~ Œ—‚‬ ‫ƒƒ~ ~‡ˆ ‚~ Ž~–ƒƒ~ €‚–† ’ƒŽ‹‬ ‫Š ‚ƒ~ ~Š‡‡  –† „‡ˆ ’ƒ ~ ~‡‬ ‫ƒƒ~’‡–†„‡ˆ–Š‡ˆ~ƒ~—‡‡~ƒ”ƒƒ‡—‬ ‫„‡‡Ž ŒŽ‚€‡‹ †ƒ‡‹ ‚~† – ~ •Š‚ †ƒ‚‬ ‫ ƒƒ~ ~‡ˆ ‚~ —ƒ‡ €‚–† ’ƒ Ž~ˆ ~~ˆ‬ ‫~‡ƒƒ~’‡–„‡ˆ~ƒ‡ˆ~„ƒ‡ ~„‰‡–„~Š‬ ‫•Ž~ƒƒŽƒƒ‡~–‘”ƒ„‡‡~ƒŽ‡—†‬ ‫€—†–† ƒƒ– ’ƒ ~Ž– „~‰ Š~„† –‬ ‫~ƒ‡€Š~— „‡‡ Š’~ ~ƒ ”‡Ž†  ~‬ ‫–—†Ž~‰‹ƒƒ~–Ž‡€†~ƒƒŽ‬ ‫–”‡‡Š† Œ‡– – ~‡ ~„ ~Ž’~Ž€ ‹‬ ‫‡~– ‚~† – €‚~Š† ’~–  …˜ƒŽ‚ Œ~‰‬ ‫~ †~‰†– ~ƒ – ~‡„ €ƒƒ ’~–ŽƒŒ‬ ‫~‡‡Ž”ƒ–‡‰† ‡ ‡–‚ ”ƒƒ‡— ~Ž– ‚~†‬ ‫– €~–’† ~–~Ž„—‡– ~„ Œ „~Š ~–†‬ ‫~’•–~”~ƒ~‡–€Š~Ž”‡’Š~––‚~†‬ ‫€–ƒ’~•~Œ’~Ž‡ƒƒ~†ƒ†~~–‡‬ ‫~–†– „Ž Ž‡—† ~Ž€•ƒŒ ~ƒ ‚~‬ ‫~–ƒŒ€—Š’† Œ‡† ~‡‹ ‚~† – €–ƒ’ ~‬ ‫”ƒƒ‡‡†•~Œ’~Ž‡ƒƒ~‚~†~Ž€ŽƒŒ‹‬ ‫„—~ ~ƒ ~—†‡Œ† ~ ”‡‡† ”ƒ •ƒŒ †ƒ‬ ‫‡~–†‬ ‫‡Ž‹†~€ƒƒ~‡•~Œ’~Ž‡‚~†€~–’†‬ ‫•ƒŒ ~‡„ – ~‡ €€~Ž€ ~ƒƒŽ‬ ‫~‡Ž–’–‡~ƒƒƒ‡~ŠŒ~ŠŽ‡—†Œ‡†€ŽƒŒ‬ ‫Œ‡† „‡ˆ ‹ Š’~ ~‡ ‡‚Œ Ž~‰ ‬ ‫~ƒƒŽƒƒ–‚~†~Ž€”ƒŽ‹Š’~‬ ‫‚~† – €„ ƒƒ‡  ƒƒ~–† ~‡‹ †Š‡‰‬ ‫ŒŠƒŽ€ ~‡‡Ž Ž~ˆ – ~Ž–– –‬ ‫„”†„‡ˆ‚–‡Œƒƒ˜~ƒ~†‚–†–‬ ‫Œ„— ŽƒŒ– ~‡‡Ž ~€ƒ† Œ‡– „Ž‬ ‫~ ‡‡ – ‡–‚ ’ƒ ~‡‡– †~‰†– ~–‬ ‫‡‡–‚~‡„’~–—Š~‡†•ƒŒ†~–‡–‬ ‫’Ž‡‡–‚ƒƒ‡‡Š~Š~–†–—†‡‡‬ ‫‹‹‹‹ ‚Œ—ˆŒƒ ‬

‫€Š‡ƒ„‚Ž˜Ž‡‡‡‡Žƒ‚Ž‰Œƒ‚–ƒ–€~ŠŒ~‚‡ƒŠ–€Š—Œ…˜~‡–ƒ‡Žƒ‚‚…‰Œ–Œ—‚Ž‡ƒ€‬ ‫˜Œƒ‚–ƒŽ…Œ–ƒ†Ž–‚‡ƒŠŒ„†ƒ‡‚–—‡„‰‚Š–ƒƒ˜–ƒŽ…˜•ƒ—‚Œ‚‹ƒŒ‰Š‡ƒ…–‡ƒ˜€ƒ’~ƒŽ‚ƒ–~ŒŠ‡~‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬




ย€ยŽย‡ย†ยŽย‡ย–ย’ยย‡ยย’ยŒ~ย•ย‡ยŠยย‡ยย‡ยยŽ~ยŒย˜ยƒยŽยƒย‡ยŠย€ย‚ย˜ย”ย’ย‚

ย˜ย‰ย–ยยŒยŠย‹ย‡ย˜ย‰ยŒ

~ยยƒยŒยยŒยˆย—ยŒย‚ โ€นโ€นโ€นโ€น

ยย‡ย‡ย‚ยŽ~ย†ย—ย‡ยŽย†ยƒย—ย’ยยยŽยย•ยยƒ~ยย†ย–~ยƒยƒยยƒ~~ย ย†ยย–~ย‡ยยยƒย† ยย‡ยƒย— ยˆย‡ย„ ย~ย‚ ย–ย‡ยŒ ย‡ย‡ยƒยƒย” ย–ยยŒยƒยŽ ย—ย„ยยยยยŒ ยยยŽยย’ยยƒย”ย€ยยƒยƒ~ยย’~ย–ย†ยย€ยยƒ~ยยย€ยย€ย‚ย”ยย~ ยย” ย‹ยยŽยƒย’ ย‹ยยŽย‡ย‡~ ยย’ยƒย–ยย€ ย~ย‚ ย‡ย‡ย„ ย–ย‡ย† ย‡ย ยย‡~ยยยŠ~ย„ย‡~ยย ย†ยŽย’ยยย€ย†~ย‚ย~ยƒยƒยย˜ย…ย‚ ย€ยŽยƒยŽยยย–~ ยยยŒ ย†ยยย– ~ย ย‡ย‡ย–ย ย–ยยŒยƒยŽ ย—ย„ยยยยยŒ ย~ ยย‡~& ย‡ยŽ~ย’ยŒ~ย•  ย€ยŽย‡ร†ย‡ยย–ย•ย ย–ยย ยยƒย’ ยยŒยƒย•ยย€ย–ยย‚~ย†ย”ยย‡ยย‡ยˆย‡~$ย~ย†ยย†ย€ยย–ยย€ย’ย‡ยƒ~ ย–ย~ย‚ย–ย‡ยย‡ยยย‰~ยŒ ย–ยย†ยย–~ยยŽย‡ย‡ยŒยยŠ~ย†ย‡ยŒ ยย‡ยƒย—ย„ย‡~ย~ยƒยƒย‡ยŽ~ย’ยŒ~ย•ยย–ยยยŽ~ย~~ยยย„ยˆย‡~ ย–~ย’ ~ย ย†ย‡ย‡ย€ ย~ยƒยƒ ย†ยย–~ ยยƒ~ ย€ย‡ยŽย‡ย‡ยƒยƒยยŽย‡~ "ย‡ย‡ย„ย‡ย”ย„ยŽยƒ~ย†ยŠยย†ย—~ย–ย‡~ย†~ย‚ย‹ยยƒยƒ ยยƒ~ ~ย ยยย‡ย‡ย†ย— ย–ย‡ยŒ ย–ย‡ย’ ย–ยยŒยƒยŽ ย—ย„ยยยยยŒ ย‘ยƒย–ยย†ย‡ย–ย~ย‚ย–ย‡ยย–ยยยย‡~ย†ยย–~ย‡ยยยยƒย† ยย†ยย–~ย†ย—ย‡ยŽยˆย‡ย„ย†ย„~ยŠยยยŠย‡ย‡ยƒยƒย•ย‡ย–ยƒย”ย„ยŽยƒ~ ยŠย‡ยƒยƒ ยยƒ~ ~ย ยˆย‡ยƒ~ ย†ย‡ย‡ย†ย— ย–ยยŽยย‡ ยยยƒยƒ ย‡ยƒย„~ ยย‰~ยŒยย†ย‡ย–ยย†ยย–~ยยŽย‡ย‡ย„ย†ย‡ยŒยยยŒยƒย•ยŽย‡ย‡ย–~ ย–ยย~ย ย•ย‡ย–ยƒย”ย†ย’ยƒย–ย–ยยŽยย–ย‡ยƒยŠย–~ย’~ย‚ยŠย‰ย‚ย‡~ย–ยย ยย’ยƒย–ยย€ย†~ย‚ยย€ย†~ย‚ย–ยยยยŒยยƒยƒย‡ยŽ~ย’ยŒ~ย•ย‡ย ย†ย’ยยŠย—ยย€ยŒยƒย–~ย€ยŽ~ยŠย†~ย‚ย~ยƒยƒย–ย~ย†ย—ย–ย ยยƒ~ ย†ย•ยƒย–ยย€ยŽ~ ย€ยŽย‡ยŠย”ยƒยŠย’ ย†ยŽย‡ย‡ย‚ ยˆย‡ย„ ย†~ย‚ ยยƒ~ ย–ยยŽยย‡ ยยย‡ยƒย–ยยŽย‡~ ย†ย–~ยƒยƒ ยยƒ~ ย†ย”ยย‡ ย†ย‡ย‡ย†ย— ย–ยย~ยƒยƒย‹ยยย‘ย‡ยƒ~ยย€ย‡ยยŠยƒย—ย†ยŽ~ย„ย‡ยƒยŠยˆย‡ย„ยŠย‡ยƒยƒ ย–ยย†ยย–~ ยยŽย‡ย‡ย„ ย†ย‡ยŒ ย†ยŽย‡ย‡ย‚ ยยยŒยƒย•ยย€ยŽ~ ย„ย‡~ ยยƒ~ย†ย—ย‡ยŽย–ย~ย†ย‡ย‡ย–ย—ย–ยยย†ย‰~ย–ยย€ยŒยƒ~ย‡ยƒย„~ ย~ย† ยยยŠย‡ยŒ ~ ยย‡~ ย†ย€~ย„ ย–~ยŽ ย†ย—ย‡ยŽ ยˆย‡ย„ ย†ย€ยย– ย€ย‡ยยŽยย‡ย‡ย†ย— ยย€ย‡ยยยŠย–ย ยย‡ยƒย— ย„ย‡~ ยยยŠ~ ย„~ ย„ย‡~ย–ยย†ยย–~ย‡ยย†ย‡ยŒย–ย‡ย†ย–ยยย‡ย‡ยยย‡ยƒย–ยยŽย‡~ ยยยƒยƒย†ย€ยย–ย’ยย€ยยƒ~ย–ยย†ย‡ย‡ยƒยƒย”~~ยยยยŒยƒย•ยย€ยƒย” ย–ย‡ยŒย~ย‚ย‡ย‡ย„ย–~ย’ยย†ยย–~ยยยŒยƒย•ยยยŽยย•ย–ย‡ยŒ ยยยŒยƒย•ย†ย”ยย‡ยย‡ยƒย—ยยยŽยย•ย–ย‡ยŒย„~ย†ย–ยย’ย†ยŽยยย€ ย–ยยยย‡~ย„ย‡~ยยยŠ~ยยƒ~ย†ย–~ยยย‡ยƒย—ยย†ยย–~ย‡ย‡ย„ ย†ย–ย‡ย’ยย€ยย‡ยƒ~ย–ยยŽยย‡ย†~ย‚ย€ยŽยƒยŽยยย–~ย–ยย†ยย ย†~ย‚ยย€ ย†ย—ย‡ยŽ ย†~ย‚ ย–ย ย~ยƒยƒ ย‹ยย ย•ยŽ~ย~ ย†~ย‚ ยยยŽยƒยƒ~ย ย‹ย‡ย‡ ย~ย’ยŠยย ย‹ยย ยยยŽยƒย”ยย€ยŽ~ ย†ย–ยย†ย—ยย€ยŒยƒ~ยยƒ~ย€ย‡~ยƒย–ยยยŽยƒยƒ~ยย†ยŽยย•ยย€ย–ย ยยยŠ~ ยย—ยƒย– ย–ยย ยย‡ยƒย— ย†~ย‚ ยŠย‡ย‡ยƒยƒย–ยย ยยƒ~ ยยƒย’ยย†ยŠ~ย‚ยย€ย•ย‡ย–ยƒย”ยยƒ~ยยยƒยƒยย€ย–ยยยŒย‹ย‡~ย–~ย’ ย—ย’ยŽย‚ย–ยƒย„ย‡ย’ยย€ย‡ย–ยย‡~ย~ย‹ย‡~ ย‡ยƒย„~ยยยย‡ย–~ย’ยŠย‰ย—ย‚ย–ยยƒยŒยย†ยƒย€~ย„ย‡~ย~ย ยย—ยƒย–ย–ยยย„~ยย€~ย„ ย•ย‚ย‹ย‡ย–ย’ยยย€ย‡ยŠย‡ย‡ย‚ย‡ยย‡ยƒยƒ ย‘ย‡ยƒ~ยย„~ยŠย–~ย’ยˆย‡ย„ยยŠ~ย„ย–ย‡ยŒย„ยŽยƒ~ย‡ย‡ยˆย‡ย„ย†ย ย‚ย–ยƒย˜ ยŠยƒย ยย‡ย‡ย„ ยŠย•ยŒ ยยƒย”ย– ยย‡ย‡ย„ ยยƒย† ยยƒ~ ย‹ย‡~ ย‚ย—ยยŒย˜ยย—ยย†ยŠ~ย‚ยยƒ~ยยยŽยƒยƒ~ยยยƒ~ยยยŽย–ยยŠ ยย—ยƒย– ย–ยย ยยƒ~ ยย—~ยŠยย€ยย‡ยƒ~ ย~ย’ยŠยย ย‹ยย ย–ย‡ยŒยยยƒยƒยย‡ย‡ย„ย–ยยยŒย„ยŽยƒ~ย–~ย’ยยยŠ~ยย‡ยƒย—ย†ยยƒยƒ

ย€ยยƒยŒยยˆย—ยŒย‚ โ€นโ€นโ€นโ€น

ย˜ยƒย”ยƒย…ยŽย˜ยƒยŠ~ย— ยŒย• ยƒย–ย‡ย…ยŠย‹ย~ยย‡ย˜ยƒยย€ยƒยŽย‚

ยŠ~ย–ย—ย‡ยŠย—ย‹ยŽยƒยŒยŒ

ยยƒย‡ย‰ ยƒย‡ย—ย‰ย ยŠย— ย–ย‡ย…ยŒย‚ยŒ ยƒยŠ ยŠย‡ย„ยƒย‚ยŠ ยย‡ยŽยยŠยƒ ย‹ย‡ย˜ ย‚ย‹~ย•ย–ย—~ยƒย‚ยย‡ยย‚ย˜ยƒยยŒย‚ย‹ย‡ยย•ยŒย— ยƒ~ ย‡ย–ยŒย€ยŠ ย–ย‰ ยƒย–ยŒย€ยŽย— ย‹ย‡ย˜ ยƒยŠ ย—ย‡  ย–ยย‰~ยŒ ~ยƒย‚ย— ย€ยƒยยŒ ย‹ย‡ย–ยƒยŒย€ ย˜ยƒย‡ย—ย–ย’ ยƒยŠ ย—ย‡ ย–ย’ยƒยย‚ย— ย‡ย‰ย‚ ยƒ~ยŠ ยŠ~ ย‚ย„ ยŠย ย•ยƒยย’ยŠ ย–ย˜ยƒยŒย— ย‚ย”ยƒย– [5ย–ยƒย~ ย‹ย‡ย–ยย…ย— ย‚ย„ย€ยƒยยŒ ย‹ย‡ย˜ย•ย–ยƒยŠยย‡~ย—ย‰ย‹ยŽยŒ~ ยŠยŠย‰ ยƒยŠ ยย‡~ย—ย‰ ย—ย‰ยƒ ย˜ยƒย‰~ยŠยŒ  ยŒ ย–ย˜ยƒย‡ ย‹ย‚ ย‹ย‡ยŽย’ยƒ~ย‚ย‡ยŽย—ย˜ยƒยŽย˜ย‚ยŠย–ยƒย~ย‡ย„~ย‘ยŠย•ยƒ~ย‹ย‡ย˜ ยŠยŽย‚ ยƒยŠยŠย‡ย„ยƒยŒย—ย‹ยย†ย‚ยƒย‡ย’ย—ย–ย’ยŠ~ยŠย—

ย˜ยƒยยŒย‚ย‹ย‡ยย•ยŒยƒยย‡ยŠย‡ย’ย˜ยย‡ยŒย„ยŒ

ย‚ย”ยƒย–ยƒ ย‚ยŽย— ~ย‡ ยƒ~  ย‡ ย ยƒยŽย— ย—ย‡~ ย‚ยŠ~ย— ย‹ย‡ย–ยยƒย‚ยŒ ย˜ยƒย‡ย—ย–ย’ยƒ ย‹ย‡ย˜ ย–ย‰ ยƒยŠ ยย‡ยŒย„ย‚ยŠ ยย‡ยŒย„ย‚ยŠ ยย‡ย‡ยƒย”ยŒ ย‹ย˜ย ย–ย’ยƒยยŠ ยˆยŠย‚ยƒ  ยย‡ยŠย‡ย’ย˜ยŠ ย˜ย‡ยŠย‰ย˜ ย‹ย‡ยย…ยƒย‡ยŒ ย‹ย‡ย˜ ยย‡ยŒย„ยŒย— ยƒ~ ยย‡ยŠย‡ย’ย˜ ยƒ~  ย–ย’ยƒย ย‚ยƒ ย‚ยƒย”ยŒ ย–ย‚ ยยŒย„ ยŠย ย–ยƒยย‡ย‚ย‚ ย–ย‰ ย‹ยŠย—ย˜ ย‹~ ยƒยŠ ย–ยŒ~  ย–ยย‰~ยŒย‹ย‡ย˜ ย‚ ย‹~ยƒยˆย‰ยƒยˆย‰~ยƒย‚ย–ย‡ย…ยŒย‚ย„~ย˜ยƒยยŒย‚ยŠย‰ยƒย‡ย—ย‰ย ย„~ย‹ย‡ย˜ย‚ยƒ~ย˜ยƒย‡ย—ย–ย’ย‚ยƒย–ยŒย€ย‡ย—ย‚ยย—ย‹ยŠย—ย˜ ย‹ย‚ย—~ยƒย‚ยˆย–ยย‚ย‡ย‰ย„~~ย‚ย‡ย—ย–ย‡ย…ยŒย‚ย‡ย’ย‰ย‹ยŠย—ย˜ ยƒ~ยย‰ย˜ยƒย—ยยŠย–ย˜ยƒยŒย‹~ย‚ย‚ยŽย—ยŠย‰ย‹ย‡ย–ย•ย‡ย‡ย˜ยŒ ย‹ย‡ยย•ยŒย— ยŠย‡ย— ย•ย–ย ย˜ย‡ย‡ย– ย‹ยƒย—ยŒ ยƒ ย—ย‡ย— ย–ย‡ย…ยŒ ยƒย–ยŒย€ย‡ย— ย–ย…~ ยƒยŠ ยƒยŽยŽย˜ย‡ ยƒย‡ย—ย‰ย ย˜ยƒยยŒย‚ ย–ย‡ย…ยŒย‚ยŒ ยƒยŠ ยŠย‡ย„ยƒย‚ยŠ ย–ย˜ยƒยŒ ย‹~ ยย‡ยย‚ ยƒย‚ยŒยƒ ยŠยƒย„ "ย‚ยŽยŒย„ย‚ย‚ย˜ยย–ย‰ย‹ยŠย—ยŒย—ยยƒย‡ย‰ยƒย‡ย—ย‰ยยŠย—

ยƒย‡ย’ย—ย–ย’ยŠ~ยŠย—ย–ย‚ย„ย‡ยŠย—ย‡ยƒยŠ~ย‚ย‹ย‡ยŽย’ยƒ~ย‚ยŠย‰ยƒ ยŠย•ยŒย— ยƒ~ ย–ย‡ย…ยŒย‚ ยƒยŠ ยŠย‡ย„ยƒยŒ ~ยƒย‚ย— ย‹ยย†ย‚ย— ยƒยŠ ย‹ย‡ยย•ย‚ย— ยŠย‡ย— ~ยƒย‚ ยƒย‡ย—ย‰ย ยŠย— ย–ย‡ย…ยŒ ยยย—ย’ย~ย—~ยŒย˜ยย–ยŒยƒยŠยŠยƒย‰ย‡ย•ย– ย˜ยƒยยŒย‚ ย–ย‡ย…ยŒย‰ย•ย–ย‹ยŠย—ยŠยƒยŒยย•ยƒยย’ยŠยย‡ยŽยยŠย‚ยƒย—ย˜ ยƒยŠยย˜ย‡~ยƒย‚ย–ย‡ย…ยŒย‚ย‚ยŠยย‡ย—ย–ย˜ยยŒ~ยƒย‚ย‚ยยŒย„ ย‚ยย—  ย‡ย‚ย‡ย— ย–ย•ย‡ย‚ ย–ย‡ย…ยŒย‰ ~ยŠยƒ ยƒย‡ย—ย‰ย ยŠย— [6ยƒย‡ย—ย‰ยยŠย—ย–ยย—ย‰ ย‹~ย— ~ยƒย‚ ยย‡ยย‚  ยƒยย‰ยƒ ย‚ยŽย— ย–ย…~ยŠ ยƒย–ยŒย€ย‡ย— ย€ยƒยยŒย‹ย‡ย˜ย€ยƒย„ยƒย˜ยƒย—ย–ยƒยŠย—ย‡ ย–ยย‰~ยŒย‹ย‡ย˜ ย‚ ยƒย˜ยƒย—ย–ย—ย‹ย‡ย˜ยŠย~ยƒย‚ย‡~ยŽย˜ย‚ย—ย‰ ย‹ย˜ยƒ~ ย–ยƒยŒย€ยŠ ย‡ยย‰ย— ย”ยŒ ย‹ย‚ยƒ ย‚ย”ยƒย– ~ยƒย‚ย— ย‚ย„ย‡~ยƒยŠยย˜ย‡ย—ย‡ยย‰ย˜ยƒยยŒยƒย‡ย—ย‰ยยย˜ยƒยŽย—ย‰ย‚ย„ยŠย‰ยƒ [1ยยŠย‹ย‡ย˜ย—ยƒ~ย˜ย…~ย‚ย‰~ยŠยŒย•ย–ย‹ย‡ย–ยย…ย‹ยŽย‡~ ยŠ~ ยƒยย‰ยƒย‹ย‡ยŽย— ยยƒยย˜ยƒย‡ย—ย–ย’ยƒ~ยย‡ยŠย‡ย’ย˜ย€ยƒย„ ยƒย‡ย—ย‰ย ยŠย— ย–ย‡ย…ยŒย‰ ย‹ยŠย—ยŠ ยƒยŒย ย•ยƒยย’ยŠ ย–ย˜ยƒยŒ ย–ย‰ ยƒยŒย”ย ~ยƒย‚ย— ย‹ย‡ย˜ ย€ยƒย„ ยŠย ยƒยŠ ย•ยยƒย’ ย‹~ ย‹ย‡ย˜ ยƒยŠ ย—ย‡ ย‹~ ย—ย‰ยƒ [2ย‚ย‰~ยŠยŒย‚ ย–ยŒย€ ย˜ยยŠ ยยƒย•ยƒย‚ยยƒยย‚ยย”ยŒ~~ยƒย‚ยƒยƒย˜ยƒย—ย–ยƒย‡ย—ย‰ย ยƒย˜ยƒย—ย–ย—ย‡ย—ย–ย’ยƒยยƒ~ย–ย‰ยƒย–ยŒย€ยŽย—ย‚ย„ย€ยƒยยŒ ย–ย˜ยƒยŒ ยƒยย‰ยƒย‚ยŽย—ย‡ย”ย…ย‚ย„ย€ยƒย„ยƒยŠย–ยƒยŒย€ย‡ย—ยƒยŒย ([3ย˜ย…~ย‚ย‰~ยŠยŒย•ย–ยƒย–ยย…~ยŠย—ย–ยย‰ย—ย…ยŽย— ย‘ยŠย• ยŠยƒย‰ย‡ ย‹ยŠยƒยยŠ ~ย— ย–ย ~ยƒย‚ย— ยยƒย‡ย‰ ย˜ยƒยŽย˜ย‚ยŠ ย‹ย‡ย—ยŽ~ย‚ยŒย‰ยŠย•ยƒยย’ยŠย‹ย€ย–ย˜ยƒยŒยƒย–ย˜ยƒยŒย–ยย‚ย— [7ย‚ย„ย–ยยŠยย•ยƒยย’ยŠ [4ยƒยŠย—ย‡ย—ยย…~ย€ยƒย„ยˆยŒยยŠย

ยŒยยŒยƒย˜ยƒย–ยย‚ ย˜ยƒย‡ย—ย–ย’ย‚ยย˜ยƒยŽย‹~ย— ย‹ย—ย~ย–ย€ ย‚ย—ยŒย˜ยƒย‡ย˜ยŽย–ย’ย ย‡ยยƒย˜ย…~ ย˜ย•ย‡ยยŠยƒ~ ย‚ย‡ย€ยŒยŠย‰ย…~ยย˜ยƒยŽยƒ~ย’ย‚ย‡ย€ยŒย—ยƒ~ย‹ย‡ย‚ย‡ย€ยŒย‡ยŽย—ยŠ ย˜ยƒย‰~ยŠยŒ ย€ยŠย—ย…ยŽย„~ย–ยย†ยƒย‡ย’ยŒ~ย• ยŠยƒย‰ย‡ยย‰ย‹ย€ย–ย…~ย‚ยŽยƒย•ยŠย˜ย˜ยŠยˆย‡ย–ย”ย—ยย…~ย€ยƒย„ยƒยŠย—ย‡ย‹~ย‘~ยƒ.4 ยŠยƒย‰ย‡ยย…~ยยŒยยŒ~ยŠย—ย ย€ยย• ย‡ย ยยƒยƒย…ย–~ยƒยŒย‰ย•ยƒยย’ยŠ  ย„ย†ย’ ยย•ย‡ย~ยยƒย‡ย˜ย‡ย– ย‡ยยƒย‹ย‡ย—ยŽ~ย‚ยŒย‰ย‹ยย•ยƒยย’ยŠ ย–ย˜ยƒยŒย‚ย„ยย’ยƒ~ย•ย–ย ย„ ย‡ยยย‚ยย• ย‡ยยยƒย‡ ยˆย—ย‚ย˜ย‰ยย‰.5 ~ยƒย‚ย— ยƒยŠ ย–ยŒ~ย‡ ~ยŠ ยŠ~ ย‚ย˜ย ย‚ยƒย—ย— ย–ย‡ย…ยŒย‚ยŒ ยŠย‡ย„ยƒย‚ยŠ  ย‡ย’~ ย˜ยƒยยŒย˜ยŒยย•ย‚ยŠย‡ย— ย—ย‡  ย‡ย’~ ย–ย‡ยŒย…ย‚ยŠ ย—ย‡ย  ย‚  ยย‚ ยย‰ย’ ~ยยƒย‡ ย˜ย‡ย–  ย‡ย .6 ยŠย‡ย— ย–ย‡ย…ยŒย‚ ยƒยŠ ยŠย‡ย„ยƒยŒ ~ยƒย‚ย— ย—ยƒย–ย‡ย’ ยƒยŠ ย–ยŒ~ย‡ ~ยŠย— ยƒยŠ ยƒย‡ย—ย‰ยย‹ยŠย—ย˜ย‹~ยƒยŠย–ยŒยƒยŠย–ย˜ยƒยŒยŠ~ย˜ยƒยยŒย‚ยƒยŠย‹ย‡ยย•ยŒย— ย–ย‡ย…ยŒย‚ย‡ย’ย‰ย‹ยŠย—ย˜ย„~ย‹ยŠย—ย˜ย‹~ยƒยƒย‡ย—ย‰ยยŠย—ย–ย‡ย…ยŒย‚ย‡ย’ย‰~ยƒย‚ ยˆยŠ ยย˜~ ย‹ยƒย‡ย‚ ย‚ยŽย•ย˜ ย‹~ ย‚ยŽยƒย•ยŠ ย–ยŒยƒยŠ ย–ย˜ยƒยŒย— ยƒยŒย‰ยƒ ย„~ ยŠย— ย–ย…ยŒยŠย—ย–ยย—ย‰ยˆยŠยย˜~ย–ย…ยŒยŠย‚ยŽย•ย˜ย‹~ยƒย‹ยƒย‡ย‚ยŠย—ย–ยย—ย‰  ย” ย˜ยƒ~ ย–ย ย•ยŒย ย‚ยย•  ย‡ย ย‹ย‡ย–ย’ยƒย ย‡ย–ย ย–ย’ย ย‰ย‰ยƒ  ยยŠ ยย‚ย‡ย’ ย˜ย‡ย–ย˜ย–ยƒย˜ย–ย’ยยƒ ยยƒยย‡ย–ยย‚ยŽยƒย•ย‹~ย ~ย•ยย‚ยย• ย‡ย ยยƒยƒย…ย–~ยƒยŒย‰.7 ยย˜ยƒ~ ย˜ยƒย—ยยŠ ย‡ย‡ย…ย˜ยŒ ย–ย‰ยƒยŒย‚ยƒ ย˜ยƒย‰~ยŠยŒ ย‚ย–ย‚ ย–ยยƒย…ยŒ  ย‡ย’~ ย˜ยƒยŽย˜ย‚ยŠย‡ยŽย‚ยŒย˜ยƒย‰~ยŠยŒย‚

ย‡ยŽย‚ยŒ~ยŠยยƒย•ย–ย‡ย…ยŒยƒยŠ~ย‰ย˜ยƒย‡ย—ย–ย’ยƒ~ย‹ย‡ย˜ยŠย—ย‡ย—ย‘~ยƒ.1 ยย‡ย˜ยย‚ ยŠย ย‚ย„ ย–ย‡ย…ยŒย‰ ย•ยƒยย’ยŠ  ย–ยย—ย‚ ~ย”ย‡ ยŠย— ย–ย˜ย‡ย‚ย‚ ย~ย‰ ย–ยย—ย‚~ย”ย‡ยŠย—ย‹ยย†ย‚ย~ย‡ย•ยยˆย—ย‚ยย• ย‡ยย–~ยƒยŒย‰ ยย’ยƒ~ยŠ~ยƒย‡ย˜ยƒยยŒยƒย‡ย—ย‰ยย˜ยƒยŽย•ยŠย…ย•ยƒยŠย‚ยŠยƒย‰ย‡ย—ย‹ยƒย—ยŒ~ยƒย‚ ย‹ย‡ย–ย…~ยŠย”~ย˜ยƒยŽย•ยŠยˆย‡ย‡ย—ยย‡~ย‚ย„ยƒย‚ย„ยŠย”~ย•ย–ยย‡ยŒย„ย‚ยŠย‚ย”ยƒย–ย— ยย‡ยŒย‡ยŽย˜ย•ยŠย…ยƒ ย€ ย‡ยยย‡ย’ ย˜ย‡ย‡ย–ย˜ย–ยƒย˜ ยย‰ย‰ยƒย‡ยŽย‚ยŒ~ยŠ ย˜ยƒยŽย•ยŠยŠยƒย‰ย‡ย—~ยƒย‚ย–ยย—ย‚~ย”ย‡ยŠย—ย‹ยย†ย‚ย ~ย‡ย˜ยƒ~ย‚ยย• ย‡ย

ย‚ย„ย–ย…ยƒยยŠย—ย‹ย‡ยย…ยƒย‡ยŒย‹ย‡ย˜~ย•ยƒยƒยย‚ย”ยƒย–ย—ยยƒย‡ย‰ยŠ~ย•ยƒย— ย‰ยยƒ ย–ย˜ย‡ย‚ย‚ ยˆย‡ย‡ย— ~ยŠ ยƒยŠ~ ย‹ย‡ย–ยƒยย‡ย‚ ยย‚ยŠ ย—ย‡ย— ย˜ยƒย‡ย—ย–ย’ ยƒ~ ย˜ยƒยŽย˜ย‚ยŠยƒย•ยƒยย’ยŠยŠยƒย‰ย‡ย‹ย‡ย˜ยŠย—ย€ยƒย„ย‚ย„ย‡~ยƒยŠย—ย‡ย‹~~ย•ยƒยƒย ย–ย‰ยƒยŒย‚ย—ย‹ย‡ย‰ย‡ย–ย” ยƒยŠย—ย‡ ยŠย—ย–ย˜ย‡ย‚ย ย€ยย• ย‡ย ยยƒยƒย…ย˜ย‰ยƒ ยˆย‰ยƒยŠย—ย‡ย—ย‹ยƒย—ยŒย„ยย•ยยƒย’ย—ยƒยยย‡ย‚ยŽยƒย•ย‚ยƒ ย‡ย’ย~ ยย‡ยŒย‚ ยƒย˜ยƒ~ยŒ ย–ย‰ยƒยŒยŠ ย‚ย‡ย‚ ย‹~ ยย ย‹ย— ย–~ยƒยŒย‰ .2 ย‡ยย‰ ยย ยƒย‡ยŠย ย•ยƒยย’ยŠ ย–ย˜ยƒยŒ ยƒย˜ย‰~ยŠยŒ ย‚ย–ยŒย€ยŽ ~ยŠ ยย‡ย‡ยยย— ~ยŠย—~ยƒย‚ยƒย–ยย—ย‚~ย”ย‡~ยŠยย‡ย‡ยยย—ย‡ย’ยŠยย‘~ยƒยŠย—ย‡ย—ย–ยƒยย‡ย—ย‚ ย–ยยƒย…ยŒย‹~ยŠ~ย‹ย‡ย˜ย—ยƒ~ย˜ย…~ย‚ย‰~ยŠยŒ~ยŠ~ย–ยยƒย…ยŒ~ย‚ย‡ ~ยŠยƒย–ยŒยƒย€ยŠยƒยย‡ ย‡ย’~ยย…ย•ยยˆย—ยƒ ย–ยƒย~ย˜ยƒย‰~ยŠยŒย‚ย—ยŠย— ย‡ยŽย‚ยŒ ย‡ย–ย•ย‡ยย„ย†ย’ ~ยยƒย‡ย˜ย‡ย–ยƒ ย‚ยย• ย‡ย ย‹ย‡ย–ย’ยƒยย‡ย–ยย‰ย‰.3 ย‘ยŠย•ยƒยŠย—ย‡ย–ย’ยƒยย‚ย‹~ย— ย‚ยย• ย‡ย ย•ยŠย…ยƒ ย„ย‡ย˜ยƒ~ย‹ย‡ยŽย‡ย ย‚ย‰~ยŠยŒย‰ ย˜ยƒย—ย…ยŽ ย‚ย‡ย˜ย‰ย‚ยƒ ย†ยƒย†ย–ย—ย‚ย ย˜ยƒยŽย˜ย‚ยŠ ยŠยƒย‰ย‡ ยƒยย‡

ยƒยŽย˜ยยŠยƒย‚ย˜ย…ยŒย—ยŠย€ย–ยŠยƒย‡ย‚ยยŠยย’ยŽยย‡ยƒย†~ยยƒย‡ย•ย…ย”ย‡ย–ย‚ยƒยŒยย‰ยŽย‚ยƒยŽย‡ยย‡ยย‡ย‡ยยยŽย˜ยŽย‚ย„ยยƒย‡ยŠย€ ~ย‡ยŠยยŒ~ย–ยƒย‚ยŽยƒ~ย’ยƒย€ย˜ยƒย‡ย–ย…ยƒย‡ยŠย‰ยŒยƒยƒยŽยŒยŒย‚ย—ยƒยย•ยย˜ย…ยŽยƒย–ย˜ยƒยƒย–ยŠย‚ย‰ย„ย‡ย—ย–ย‚ย‡ยƒย†ย„ยŒยŠ https://telegram.me/Publications_MM


ย€ ย˜ย‰ย–ยยŒยŠย‹ย‡ย˜ย‰ยŒ

ยยƒยŒยยŒยˆย—ยŒย‚ โ€นโ€นโ€นโ€น

ยยŠยยƒยƒย~ย’ยŠยยย‹ยยยยยŽย‡ย”ยŽ~ย–ยย†ยย’ย—ยยŠยยƒยƒ ยย‡ยƒย— ยยยŽยย„ ย~ยƒยƒ ย˜ยƒย€~ย ย†ย‡ยŒ ยย’ยย–ย† ยˆย‡ย„ ย–ย‡ยŒ ยย–~ยƒยƒยย€ย–ยยƒยยŒยยƒ~ย†ย„ย‡ย‡ยŠยย€ย„ยŽยƒ~ย–~ย’ยŠย‡ย‡ยƒยƒย–ยย ย˜ยƒยŽยƒย‡ยŠย€ ยย–ยย‡ย‡~ ย–~ย’ ย…ย‰ ย–ย—ย‡ย‡ ยยย‡ยƒย–ย€ ~ ย†ย‡ยŒย–ยยย†ย‰ย‡ย‡ยŠ~ย–ย‡~ย~ยƒยƒย‹ย‡ย‡ย…ย‚ย˜ยƒย‰ย‡ยŠย‚ ยŠ~ย–ย—ย‡ยŠยŠย‰ย“ยŽ~ย€ ย–ยƒย‰ ย˜ยƒย‡ยŠย€ย–ยŒย–ยŒย˜ย‡~ *** ย‹ย‡ย‡ย…ย‚ย˜ยƒย‰ย‡ยŠย‚ยยƒย‰ยŒยยƒย‰ยŠ ยย‰ย‡ยŠย–ยยยŽยƒ~ยƒยƒ ย‡ยย†~ ยย‰ย‡ยŠย†ยŽย’ยย–~ย’ ยย†ย‡ ย†ย–ย‡ย~ย’ย†~ย‚ย~ยƒยƒย˜ย‡ย†ย–ย’ย‚ย…ย€ย—ย‚ยยƒย’ย‚ย—ยยŒ ยƒ~ย”ย‡ ยย‰ ย‡ย–ย…~ยƒ ย–ยยยŠ ยˆ~ยƒยƒ ยย€ย‡ย–~ย’ ย–ย‡ยŒ ย‡ย‡ ยŠยƒยย€ย—ยƒย‰ย– ย‡ย‡ ย~ ยˆย‡ย„ ยย‡ย‡ย‚ ย—ยยƒย• ย˜ย— ยƒย” ย˜ยƒยŽย‰ย‚ ย‡ย ย€~ย†ย‡ยŒย‰~ยŽ ย€~ย†ย—ย–ยยŽ~ย ยย‡ยƒย— ยƒย†ย— ยย‡~ ย–ย‡ยŒ ยย‡ย‡ยŒ ยยยƒยƒ ย–ยย€ย‡ย‡ย„~ ย‡ย‡ยƒยƒย” ยˆ~ยŽ ยŠ~ย‚ ยˆย–ย ย˜ย— ยยƒย‰ยŠ ย—ย‡ย’ ย‡ย ยย‰~ย• ยˆย‡ย„ ย†ยŠยย†ย— ย‡ยƒย–ย’ ยย†ยยย€ย–ย‡~ยƒย–ย•~ย†~ย‚ยˆ~ยƒยƒยย€ย‡ย–~ย’ย—ยยƒย• ~ ยยƒย‰ยŠ ยย’ย‡ยƒย•ยŽย‡ย‡~ ย–ย‡~ ย†ย‡ยŒ ยยยŒยƒย•ยƒย”ย†ย‡ยŒ ยย‰~ยŒ ยƒย”  ย‚ ย–ย„ย ยˆย‡ย„ ย†ย‡ย‡ย–ย€ ย‡ย„ ย~ยƒยƒ ย‚ย…ยŒย— ย–ย~ย‚ยƒย†ย‡ยยยƒย†ยƒย”ย†ยŒย‡ย†ย—ยย€ยŽย‡ย‡~ย†~ย‚ย‡ย„ ย‡ย„ย˜ย—ย‹ยƒย”ย˜ยƒยŽย‰ย‚ย‡ยยยƒย’ยยƒย—ย…ย ย’ย‡ยƒ~ย†ย—ย‡ยŽ ย˜ยƒยŽย‰ย‚ย‡ยยย‰~ยŒยย‡ย‡ย‚ยƒย”ยŽ~ย†ยŽย‰ยย–ยย€ยย‡ยƒ~ย†~ย‚ ย—ย‡ย’ ย‡ย ยยยƒยƒ ยˆ~ยŽย–ยย ยยƒ~ ย–ยย‡ย–ย’ ย‚ยย— ~ ย†ย‡ยŒ ย€ยยƒยƒย ย’ย‡ยƒ~ยย„~ยŠยย‡ยƒย–~ยˆย‡ย„ย˜ย—ย‘ย‡ยƒ~ย†ย‡ย‡ย–ย€ย„ย‡~ ย‚ย…ยŒย—ย–ยยย–~ย’ยย’ย‡ยƒย•ยƒย”ยŽย‡ย‡~ ย‡ยƒยƒ ย–ยย‡ย–ย’ ย‡ย–ยย~ย–ย€ ยย‡~ ยยย€ยŽ~ย€ยย€ ย„ย‡~ ย‡ย„ ย‘ย‡ยƒ~ ยยย€ยŽยƒยŠยย†ย—~ ย‡ย ย†ย‰~ยŒยย€ ยˆย‡ยŠยŽยยƒยƒยย€ ย–ย‡~ยƒย”ยย•ย‡ย—ย’~ยยยŠ~ย„ยยยŒยย†ยยย€ยยƒ~ย˜ย— ย†ย”ยย‡ ย‘ย–~ย ย‡ย„ ย~ยƒยƒ ย—ย‡ย’ ย‡ย ย–ยยย‡ยƒ~ ย‹ย‡ย‡ย‚~ ย~ยƒยƒยย†ย‡ย‡ย•ย€ย‡ยŽย‡ย‡ยŠย•ย–~ย’~ยˆ~ยŽยยƒ~ ยย‰~ย•ย‹ยƒย” ย~ยƒยƒ ย–ยย„ย‡ย–ย’ยย‡~ยย€ย‡ย‡ยŠยƒย”ย•ยยƒยƒ~ย‘ย‰ย‡ย˜ย†ยƒย€ย„ย‡~ ยƒย”ยยย‡ยย‰ยˆย‡ย„ย†ย‡ยŒยยยŒยƒยŽยย€ยŒย‡ย‡ย‚~ย‡ย„ย†~ย‚ย~ย ย˜ย—ยยƒย‰ยŠยย‰~ย•ย’~ยยยŽยย• ยย€ย‡ยŽย‡ย‡ย–ย’~ ย†ย€ย‡ยยŽยยย€ ย†~ย‚ ย‡ย„ ย~ยƒยƒ ย‹ยยย‰~ยŽ ยย‰~ย•ย‹ยƒย”ย•~ยŒย—ยย€ยย†ย‡ย‡ย–ย€ยƒย”ยยยยƒ~ย—ย‡ย’ย‡ย ย—ย‡ย’ ยย†ยŠย‡ย’ยย€ ย‡ย ยย†ย‡ย‡ย–ย€ยŽ~ ย†ยŠ~ยƒยƒยย€ ย‡ย„ ย†~ย‚ ย†ยƒย† ย~ยƒยƒ ยย’~ย–ย†ยย€ ย†ย—ย‡ยŽ ยย ย†~ย‚ ย‡ย„ ย–ย~ ย†ย‡ย‡ย–ย€ย„ย‡~ย—ย‡ย’ย‡ยยย‡ย‡ย€ยย‡ยƒย–~ย‡ย„ยŠย‡ยƒยƒ~ย"ยยยŒ ~ย†ย—ย‡ยŽย„ย‡~ย—ย‡ย’ยย†ยŠย‡ย’ยย€ย‡ยย–ย~ยย‰~ย•ย‹ยƒย” ย–ยย”ยŽ~ย€ ย–ยย ยย‡~ ยย‰ยƒย„ยŒยƒย–~ ย~ ยยยŒ ย†ย‡ย‡ย‚ ยˆย‡ย„ย‡ย„ย†~ย‚ย†ย—ย‡ยŽยยย†ย’ยย–ย†ยยยŒย–ย~ยˆย‡ย• ย„ย‡~ ย—ย‡ย’ ยย†ยŠย‡ย’ยย€ ย‡ย ย„~ ยยƒย—ย… ~ ย†ย‰~ยŒยย€ ย€ยยƒยƒย ย’ย‡ยƒ~ย‡ยย•~ย†ยย‡~ยย‡ยŠยย€ยย•ยย†ย—ย–ยย‰ย‡ย„ ยย†ยยย€ย–ย‡ยŒย†~ย‚ย‡ย„ยยƒ~ย‡ย–ยย~ย–ย€ยยƒย’ย‹ย‡ย‡ย‚~ ยยƒ~ ย”ยŒ ย‹ยย ยย‡~ ยย’ยŠยย‚ยย‡ยƒย–~ ยŠ~ย„ ยˆย‡~ ย„~ ยยยŒ ย‡ยย•~ย† ยย‡ยŠย‡ยŒ~ย’~ยŠ ย‹ยย ยย’ยƒย–ยŽ~ ย~ยƒยƒ ย—ย‡ย’ ยย†ยŠย‡ย’ยย€ ยŠย•ยย„ ย~ย ยยย€ยŽยย– ยŠ~ย„ ยยƒย–ย…~ย‚ยยƒยŒยยˆย—ยŒย‚ โ€นโ€นโ€นโ€น

~ ยŠย…ย–ย—ย‡ย‡ยย‡ยย˜ย‡~ย–ยŒ

ยˆยƒย–ยƒย‡ย–ย—~ย‚ย–ยƒย˜ย‚

ย–ยย~ ยŠย”ย‡ยŽย— ยยƒยƒย–~ย’ ยยย ยƒย” ย†ย–ย‡ย’ยย€ยŽย‡ย‡~ ย‡ยƒยƒ ยย‡ยƒ~ ย†ย•ยƒย• ย~ยƒยƒ ย—ย‡ย’ ยยƒย’ ย€ย~ ย‡ยŒ~ยŠ~ย ยย€ย‡ย‰ยŠย‡ยŒย†ย‡ยŒยยยŒ~ย„ยƒย”ยยยยยยยยŒย€ยยŒย—ย‡ย‡ยŠย’ ยยย„~ยย‡ย‡ย†ย—ย–~ย’ยˆย‡ย‡ยŠย€ย†ยยƒยƒย†ยย„ย~ยƒยƒย–ยยยŠย‡ย‡ยƒยƒ ยยƒยƒย–~ย’ย†ย‡ยŒยˆย‡ยƒ~ย„ย‡~ยยŠยย„ย~ยยยƒยƒย–~ย’ย„ย‡~ ยŠย‡ย‡ยƒยƒย—ย‡ย‡ยŠย’ย†ย‡ยŒยยยยยย€ยยŒยยยŒย„~ย‹ย‡ย–ย•ย„ย‡ย‡~ ~ยย„ย‡~ยย€~ย†ยƒย”ย†ยŽย‡ย‡ย‚ย„~ย†ยย‡ย‡ยƒยƒย–ยยŽย‡ย‡~ย–ยยยย‡ ย‹ย‡ย–ย•ย„ย‡ย‡~ยยƒยƒย–~ย’ยยƒ~ย‹ย‡ย–ย•ย„ย‡ย‡~ยย€ย‡ย‰ยŠย‡ยŒ

ยย€ย‡ย†ย‰ย‡ยƒยƒย‡ยย†ย‡ยŒยˆย‡ย—ยŒยŒย–ย‡ยŒยยยŽยย„ยยƒย‡ยŠย€ย‹ยยยย‡~ ยŠย…ยƒย–ย—ย‡ย‡ย‚ย•ย…ย–ย‚ยย€ยƒยŽย˜ยƒย‰ยŠย‚

ยย‡ยย‚ย˜ย‡~ย–ยŒยยƒย’ย˜ยƒย‰ยŠย‚

ย„ย‡~ ย‚ยยƒยย ยย€ย‡ย—ย‡ย‡ยŠย’ ~ ย†ยย ยยยŒ ย˜ยย—  ~ ย†ย•ยƒย•ย~ยƒยƒยˆ~ย„~ยยยย–ยย~ยยย•ยŽย‡ย–ย†ยƒย”ย–ยƒย~ ยŠย—ยŒยŠ ย‡ยƒยƒ ยยƒยƒย–~ย’ ย„ย‡~ ย ย—ย†~ย‰ ยˆยŠย‡ยŒ ย‡ยƒยƒ ยย‡ยƒ~ ย‡ย’~ย•ย‡ยƒยƒยˆยŠย‡ยŒยยƒยƒย–~ย’ย†ย‡ยŒยยƒยƒ~ย•~ยยย•ยŽย‡ย–ย† r ย€ย~ ยˆยŠย‡ยŒ ย‹ยย‡ย–ย ย„ย‡ย‡ย– ย–ยย~ ย–ยยŽยย†ย‡ย‡ยƒยƒ ย‡ยƒย„~ ย†ย—ย‡ยŽ ย„ย‡~ ยย ยƒ~ยƒยƒ ย“~ยŠย’ ~ ย‘ย‡ยƒ~ ย–ย~  ย„ ยยยŒย„~ย—ย—ย…ยยŠ~ย€ย‡ย‰ยŠย‡ยŒย†ย—ย‡ยŽย„ย‡~ยยย—ย†~ย‰ ยŠย•ยย„ย~ยยยยŽย–ยยยย€ย‡ย‡ยŠยยยŒยŠ~ย„ย†ย–ย‡ย’ยย€ยŽย‡ย‡~ ย€ย‡ย‰ยŠย‡ยŒย„ย‡~ยยย„~ยยยŽย‡ย‡ยŒย†ยยƒยƒ ย„ย‡~ยยยยย„ยŠ~ย„ยยยŒย„~ยยƒย’ย–ยยยŠย†ย‰~ย—ย–ยย~ [3ยยƒยƒย–~ย’ ย‹ยย ยยยŽย–ยย ย–ย~ ย†ย€ย‡ย‡ยŠ ยยยŒ ย‡ยƒ~   ย†ยŠ~ยŒยย ย~ยƒยƒ ยˆยŠย‡ยŒ ยย‡ยŒ ย‹ยย ยยƒย’ ย–ยยŽย‡ยย†ยŽ~ย• ย–ยย~ยˆยŠย‡ยŒย†ย‡ยŒย€ย‡ย‡ย†~ยย‰~ยŒย†ย—ย‡ยŽย–~ย†ยยยŒ ย… ย„ย‡~ ยˆยŠย‡ยŒ ยยƒยƒย–~ย’ ย„ย‡~ ย ย„~  ยยยŒ ย†ยŽยย•ย–ยย ย—ย—ย…ยยŠ~ย˜ยƒยŠย…ย–ยย~ย†ย‡ยƒย–ยย•~ยƒย”ย–ยย†ยƒย’ ย‹ยย ย†ย—ย‡ยŽ ย†~ย‚ ยยยŒ ย‡ยƒ~ ย–ยย~ ย–ย˜ยƒยŒ ยย ยย€ย‡ย—ย‡ย‡ยŠย’ย†ย‡ยŒยยยยƒย”ยยยยยŒยƒย•ยƒย”ย†ยยƒยƒยยยŒย„~ ย„~ ยŠย†ยย” ~ ยย‡ย‡ย–ย—ย’ย‡ยƒ~ ยยยŒ ยŠ~ย„ ย–ยยŽย‡ยย†ยŽ~ย• ย‹ยยŽย‡~ย“ยŠ~ยŒย—ยย€ย‡ย‡ยŠยŽย‡ย‡ย–~ยยยŒย†ย€ยยŠย’ยŠ~ยŒ~ย‡ยƒยƒย†ย•ยŽยƒย’

ยˆยŠย‡ยŒยยƒยƒย–~ย’ย„ย‡~ ย ยยƒ~ย€ย‡ย—ย‡ย‡ยŠย’ยย–~ยƒยƒยย€ยยย„ย‡~ย‹ยยย†ย‡ยŒย~ยƒยƒยย•ยยย€ ยยยยƒย”ยยยยยŒยƒย•ย†ยยƒยƒยยยŒย„~ย—ย—ย…~ยยยƒยƒยย€ย„ย‡~ยย ~ ย‘ย‡ยƒ~ ย†ยย ยยยŒ ย‡ยƒ~ ย–~ยŽ ย„ย‡~ ย—ย—ย… ย–ยย  ย€ ~ย„~ ย†ย‰~ยŒยย€ ~ย‡ ย†~ย‚ ยยยŒ ย‡ยƒ~  ยย€ย‡ย‰ยŠย‡ยŒ ย†ย‡ยŒ ย–ย~ย†ย–~ยยยยŽยย„ยยย—ย†ยŽยยŒยˆ~ย~ย~ยƒยƒย“~ยŠย’

ยƒยŠย‡ย’~ยย•ยยย€ย~ยยยยย†ย—ย‡ยŽยยยŒย–~ย†ย€ย‡ย‡ย† ย‡ย ย~ยƒยƒ ย‹ย‡ย‡ย‚ย–ยยยŽย‡~ ยˆย‡ย„ ย‡ย‡ ย†ยย ยยยŒ ย‡ยƒ~ ย† ย–ย~ ยย€ย†ย–ยยƒยƒยยยŠย‡ย‡ยƒยƒยˆย‡ย„ย–~ย’ย–ยยยŽยƒย„~ ยŠ~ยŒยˆ~ย~~ยย„ย‡~ ยย„~ยยย‡ย‡ยƒยƒยย—ย†ยŽยยŒยƒย†ย— ย–ย˜ยƒยŒยยย„ย‡~ยˆยŠย‡ยŒยยƒยƒย–~ย’ ย–~ย’ ยย”ย‡ยŽ ยƒย” ยŠย‡ย’ย‡ยƒย„~ ย–~ยŽ ย†ย•~ ยยยŒ ย‡ยƒ~  ย† ยŠย‡ย‡ยƒยƒ ย–ย˜ยƒยŒ ยย ย„ย‡~ ย€~ย† ยย‡ย‡~ ยยƒย’ ย‚ยยƒยย ย–ยย ย‹ยยย‡ย‡ย~ยƒยƒย—ย‡ย‡ยŠย’ย‚ยŒย‚ย†ยยยยยŒย‡ยƒ~ ย ย–ย„ยƒย€ย†ย—ย‡ยŽยยยŒย†~ย‚ย†ย‡ย‡ย”ย–ยย”ย–ยƒย•ย–~ย€~ย‘ย‡ยƒ~ ยย‡ย‡ย„ ยŠ~ย„ ยŠย… ย–ย— ย–ยƒยย‡~ ย–ยย ย„~ ยˆย‡ย‡ย— ย„ย‡~ ยยยยยยยยŒยƒย•ยยƒ~ยยยย€ย–~ย’ย†ยยƒยƒยยยŒย„~ยยยƒยƒยย€ ยย‡ย‡ย„ย‹ย‡ย‡ย‚ย–ยยยŽย‡~ยˆย‡ย„ย‡ย‡ยˆย‡ยƒ~ยƒยŠย‡ย’~ย‘ย–~ยย˜ย‚ยŒ [1ยยŒย‡ยย–ยย [4ยย€ย‡ย—ย‡ย‡ยŠย’ย†ย‡ยŒ ยย•~ย’~ย ย–~ย’ยˆ~ยŽยยŒย‡ย~ย†ย‰~ยŒยยยŒย‡ยƒ~ ย‡ ยยยŒย‡ยƒย„~ย‡ยƒยƒย€ยยƒยƒยยŠยย‡ย”ยย’ย~ยŠย—ยŒยŠย€ย‡ย‡ย†ย~ย ~ ย†ย‰~ยŒ ยยยŒ ย–ยย~ ย€ย‡ย‡ย† ย~ย ยย‡ยƒ~ ย†ยŒยย–~ย’ ย€ย‡ย‡ย†ย~ยยย‰~ยŒย ย‰~ยŽยˆย‡ย‡ยŠย€ยŠยย‡ยŠย—~ย†ย‡ยŒยย‰ย‡ย‡ย” ยย•~ย’~ย†ย—ย‡ยŽยยย–~ย†ยยยŒย–ย~ย–ย˜ยƒยŒยยย„ย‡~ ยŠย‡ย‡ยƒยƒ ยยŒย‡ย ~ ยย€ย‡ย‡ยŠย’ย‡ยƒย–~ ยˆ~ยŽย–ยย ยยƒ~ ย€ย‡ย–ยย‚ยย€ ย ย˜ยย—ยย–~ยƒยƒยย€ย† ย–ย~ ยย€ยย‡ยƒย—ย„ย‡~ย†ย‡ยƒย–ย~ย [5ยย•~

ยย—ย†ยŽยยŒ ย„~ ยย‡ยย‚ ย˜ย‡~ย–ยŒ ยยƒย’ ย—ย—ย… ย–ยย  ย‚ ย ย˜ยย—ยˆย‡ย‡ย—ย–~ยŽย„ย‡~ ย€ย‡ย‰ยŠย‡ยŒย„ย‡~ ยย„~ยยยŽย‡ย‡ยŒยยŠยยƒยƒ ย‚ยย— ยย•ยย„ ย‡ย ยย†ย‡ยŒยŽย‡~ ย–ย~ ยย€ย‡ย—ย‡ย‡ยŠย’ ยยย ย„ย‡~ ยย€ย‡ย—ย‡ย‡ยŠย’ ยยยย€ยย€ ย†~ย‚ ยยยŒ ย~ยƒยƒ ย‹ยยย‰~ยŽ ยˆยŠย‡ยŒยยƒยƒย–~ย’ยยย•ยŽย‡ย–ย†ยƒย”ย–ยƒยย‡~ย–ยย~ยย†ย—ย‡ยŽ ยย‡ยƒ~ย†ย•ยƒย•ย~ยƒยƒย•ย‡ยย•ย„ย‡ย—ย†ยยƒยƒย–~ย’ยยยย–ยย~ [2ยย€ย‡ย‰ยŠย‡ยŒย‡ยƒยƒ

ย•ย–~ย†ย— ย„ย‡~ ย ยƒ~ยƒยƒ ย“~ยŠย’ ~ ย‘ย‡ยƒ~ ยˆย‡ยƒ~ ย‡ยƒย„~  ยƒ

ย‹ย‡ยŽยƒย‡ย”ยƒย˜ยƒย–ยย‚ ย‚ยŽย‡ย–ย€ย–ยŒยƒ~ย‚~ยŒย…~ยƒย‚ย‹~ย•ย’ยยย‡ยŒยƒยŠย—ย‡ย…ย–ยƒยŒยŒย‹ย…ยŠย‚~ยƒย–ย‚ยƒ ย“ยƒย’ยŽย— ยยƒยƒย–~ย’ ยŠย”ย‡ยŽย— ยย‡ยŽย ย„ยŽย•  ย‡ย ย†ย… ยŠย‚ย— ย˜ยƒย— ย˜ย‰ยƒ ~ย†ย‡ยŠย—ยย‡ย‡ยŠย•ย—ยŒย–ย€ย‚ย˜ย‰ยƒย‚ยŽย‡ย€ย‹ยยƒยŠย‰ยƒ~ยŠยŠย•ย‚ยŠย—ย‡ย—ยยƒ~ยŒ ยŠยŽย‚ยŠย‚ย‡ย‡ย…ยย‡ย‡ยยƒย‚ยŠย‡ย…ย˜ย‰ยŠย–ย‡ย˜ย‚ยŠย—ย‡ย‚ย–ย‚ย‹ย‡ย‡ยƒย”ยŒย‚ย˜ยƒยŒยƒย•ยŒย ยย‡ย–ย€ย–~ยŒย‹ยย‹ย…ยŠยŠยƒย‰~ยŠย‚ย–ย‚ย“ยƒย’ยŽย‹~ย‡ยƒยŠย˜ยŠย‰ย‚ย—ย‚ย„ยˆย‡ย–~ยŒย— ยย‡~ย—ย‹ยƒย•ยŒยƒยยŒย‡ย~ยŠย–ย‡ย˜ย‚ยŠย—ย‡ย„~ย—ยยƒยƒย–~ย’ยŠย…ยยƒยƒ~ย•ยƒ~ ยŠย‰~ยŒย‚ยŠย—ย€ยย‚ยƒ~ย–ยยŽย‡ยย†ยŽ~ย•ย‚ย‹ย—~ย‚ย‡ย—ยˆย‡ย–ย”ยˆย‰ย€ยƒย‚ยŽ ย‹ย€ยƒย˜ยƒยยƒย—ย‚ย€ย…ยŠย…ย‹ยย˜ย’ย—ยƒยŠยŠยย‡ย€ย‚ยƒยŽย~ยŒย–ย–~ยƒยŒย‰ยƒ.4 ย‚ยŽยƒย—ยŒยย˜ย–ยƒย”ย‡ย‰ย‹ย€ย†ยยƒยŒย–ยย‰ย—ย…ยŽย„ย‰ย‡ย‰ย˜ย—ยยƒย‰ยŠยยŒยƒย— ยŠย—ยย…~ย‹ยƒย‡ยŠ~ย•ยƒยƒยย‹~ย‚ย„ยƒยŽยยƒยŽย‡ยŽยŒย„ย‡ย–ย’ยยƒย—ย‡ย‡ยย˜ย’ย–~ย—ยŒ ย‹ย‡ยŒย‡ย‡ยŽย—ยŠ ย‡ย’~ยƒ~ย˜ยƒยยƒย—ย‚ย€ย… ย~ ย˜ยƒย— ยย‡ย‡ยยƒ ย‹ย‡ยŽยƒย–ย…~ ย–~ย—ยƒ ยยƒยƒย…ย‚ ย‹ย— ย˜ย’ ย–~ยƒยŒย‰ .5 ย‚ย‡ย’~ย‚ย–ย…~ยŠย—ยƒย˜ยยย‚ย‡ย‚ย‚ย‡ย’~ย‚ย˜ยย—ย‹~ยย„ย ย‡ยย†ย…ยŠ~ย–ย—ย‡ ย–ย˜ยƒยŒย ยŠย… ยƒ~ ย–ย— ~ย•ย˜ย‡ย’ย–ย‰ย‡ยŽยƒย•ย„ย…ยย’ยƒ~ย•ยย‡

ย‘ยƒยย–ย—ย‚ยย‡ย…ย‡ยŽยŒยƒย‹ย‡ยย•ย—ยŒยŠย…ย˜ยƒย—ยยŠยƒย€ย‚ยŽยƒ~ยŒย–ย–~ยƒยŒย‰.1 ยˆย—ยƒยย‡ยย‚ย˜ย‡~ย–ยŒย‹ยƒย—ยŒย‹ย‡ยย•ย—ยƒยŠย”~ย…ย‡ยŽย‚ยŠย—ย‡ย‚ยŒย‚ย–ย—ยŠ~ ย–ย’ยยƒยย‡ยย‚ย˜ย‡~ย–ยŒยŠยยŽย‡ย—ย‡ย‡ย…ยยŽย–ยย–ยƒยย‡~ย‹ย€ย‹~ย‚ย„ยƒย•ยŠย…ยŽย„ย†ยƒ ย‹~ยŠย•ย‚ยŠย—ย‡ย‘ยƒยย–ย—ยŠย‰ยƒ~ย‹~ยยย‡ย–ย‰ย‚ ย˜ย’~ยƒย‚ ย‡ย”ย˜ยŠย…ยŽ ย–ย‡ยŒย…ย‚ยŠ ย—ย‡ ย˜ยƒยŠยƒยย€ ย˜ยƒยยƒยย ยยƒย€ย‰ ย‹ย‡~ยƒย–ย‚ ย‡ยŽย’ ย•ย–ยƒ ยƒย˜ย‡ ยŠย‰ยƒ~ ย–ย‡ยŒย…ย‚ยŠย—ย‡ย‚ยŒย‚ย–ย—ยŠย‰ยƒ~ย‹~ยƒยยŽยƒย”ย‹ย‡ยย•ย—ยŠย…ย‘ยƒยย–ย—ย‹ย€ ย—ย‡ยยŽยƒย”ยŠย…ย‚ยŒย‚ย–ย—ย‹ย€ยยยŒย—ยŒยƒย‹ย‡~ยƒย–ยย‡~ย—ย‹ยƒย•ยŒ ย‡ย’~ ยŠยŠย‰ย‹ย‡ย—ยŽ~ย–~ย—ย‹ย—ยย‡~ยƒยƒยŒย”ยยŠย‰ยƒ~ ย‡ย’~ยยยŒย—ยŒย‹ย€ยƒย–ย‡ยŒย…ย‚ยŠ ยƒย•ยŠย…~ยŠยย‹ย‡ย–ยย…ย‡ย–ยย… ย‡ย’~ย‚ยŒย‚ย–ย—ย–ย‡ยŒย…ย‚ยŠย—ย‡ ย–ย…~ยŠยย‡ย–ย‡ย˜ยŒย—ย‡ย‚ย‰ยŠย‚ย–ย•ย‡ยยŒยย„ยŒ ย‡ยยย…ยŠย‚ย‡ย‡ย…ย˜ยƒย—ยย‡ย‡ย.2 ยˆย–ยยŒยŒย~ย•ยŠย‡ย~ยŠยย‡ย‡ยยย‹~ ย‡ย’~ยƒย–ย—ย˜ยŠย‡ย‰~ยŒย~ย•ยŠย‡ยย— ย‹ย€ยŠย‰~ย—ย˜ยยยŠยˆย‡ย–ย”ยƒยŽย‡~ยยƒยƒ~ย•ย‚ย˜ยƒย—ย—ย‚~ยƒย–ย—ย‹ย~ยƒย˜ยƒ~ยŠยŠย‰ ย—ย‡ย‡ยย–ย— ย‹ย‡ยŠย‡ย€ย– ยƒย‡ย‚ ย‹ย‡ยŽย’ยŠยŒ  ย‰  ย‡ย ~ย… ยยƒย’~ย‚ ย—ย… ย˜ยƒย— ย–~ยƒยŒย‰ .3 ย‚~ยŒย… ยƒยŒย‰ ย‹ยƒย‡ย‚ ย…ย‡ย‰ย— ย‚ยŽย‡ย–ย€ย–ยŒย  ย‹ย…ยŠย‚ ยŠย ยยŽย‡ย–ย€ย–~ยŒ ย…ยƒย–ยŒยŠ

ย‚ยŽยƒย‡ ย–ย…ย‚ย–ย‚ยƒย‡~ยŽย„ยŠ~ย†ย‡ยŠย—ย‹ย‡ยƒยย•ยƒยย—ยƒย‡ ย–ย–ย‚ยƒยŒย‡ยยยŽย˜ยŽยƒย„ยยƒย‡ยŠย€ ย†ย—ย†ย‡ย†ย‡ย‡ย”ย–~ย‡~ย†ยŽ~ยŠ~ย€ย•ย~ยŠย”ย„ย‹ย‡ยƒยย•ยƒยย—ยƒย‚ย‡ย‡ย–ย•ย‚ย€ย‚ย https://telegram.me/Publications_MM


ย ย˜ย‰ย–ยยŒยŠย‹ย‡ย˜ย‰ยŒ

ย€ยยƒยŒยยŒยˆย—ยŒย‚ โ€นโ€นโ€นโ€น

ยย€ยย–ย’ ย~ ย‡ย‡ย‚ ยยƒ~ ย~ ย‘ยƒย– ยˆย‡~ ย†ย„~ยŠยย€ย–ยย‡~ ย†ย–~ย ย†~ย‚ ยยยŒ ย~ย‚ย‡ย‡ย„ย–ย~ย‡ยย•~ย†ยย‡~ยย‡ยŠยย€ย„ย‡~ย~ยƒยƒย—ย‡ย’ยŠย•ยย„~ยย€ยยƒยƒ ยยยŒยƒยŽย–~ย’ยƒย”ย„ย‡~ยยย„~ย€ย‡ยยŽย€~ย„ย~ย’ยยŠยย†ย‹ยยย†ย•~ย‚ยย€ย’~ย–~ ยย’ยƒย–ยŠ~ย„ย–ยย†ย‰~ย†ยย‡ย‡ยŒยˆย‡~ย†ย~ยย–ยย†ยย’ย—ยย’ยƒย–ยŠ~ย„ยˆย‡~ยยƒ~ ย—ย‡ย’ย‡ยยย€ยยƒยƒย†ย’ยƒย–ย‡ย„ย‡ยƒยƒย€ย‡ยยŽย–ยย‚ย–ย~ย~ย’ยยŠยย†ยย†ย‡ย‡ยƒยƒย”~ยยƒย’ ย†ย•~ย‚ยย€ย’~ย–~ยยŠ~ย–ยยย‡ยƒยƒย‡ย‡ย„ย~ย‚ ยยŠยยƒยƒ ยƒย” ย€ยŽ~ย–ย ยย‰ย‡ยŠย–ยยŽย‡~ ย~ ยยย’ย ยยยŒยƒย•~ ~ย‚ ยˆย‡~ ยˆย‡~ย†ยยยƒ~ยŠ~ยŒ~ย‰~ยŽยย‡ย‡ย–~ยยŠ~ยˆย‡~ย‘ยƒย–ย—ย‡ย’ย‡ยยย€ย‡ยยยŠย–ย ยยƒ~ย†ยƒยŽย‡ยŒย‡ย‡ยƒยƒย”ยˆย–ยƒยยยย‡ย‡ย€ยยย–ยย„ย‡ย‡ยƒยƒย–ยร†ยƒยย‹ยƒย”ยยยย–ยŠย‡ยƒยƒย„~ ยˆย‰ย‹ย‡~ยˆย‡~ย€~ย„ยย‡ยŽย‡ยŠย–ยยย‘ย‡ยƒ~ย‘ย‡ยƒย–~ย†ยŒยƒย•ย–ยย„ย‡ย‡ยƒยƒย–ยย’ยƒยย–ยย ย„ย‡~ย—ย‡ย’ยย†ยŠย‡ย’ยย€ยŠย•ยย„ย~ยย„~ยย‡ย‡ยŒยˆย‡~ยยƒ~ย‚ย—ยยŒย‚ย‚ยƒย‚ยˆย‰ยƒ ย‹ย‡~ ย€~ย„ ยˆย‡~ ย~ย‚ ย†ย”ยย‡ ยย ย‘ย–~ย ยˆย‡~ ยยƒ~ ย–~ย• ยย‡~ ยย‡ยŠยย€ ย†ย‡ย‡ย†ย—ย–~ย’ย„ย‡ย‡ย–ย’ยยŠยƒย’ย‹ยยย–~ย’ย–ยยยยŠ~ย”ยƒย”ย†ย‡ย‡ย–ย€ยย‡ยˆย‡~ย„~ ย†ย‰~ยŒยย€ย–ยย‡ย–ย’ย†~ย‚ย~ยƒยƒย–ยยƒยƒย‡ย‡ย–ยย‹ยยยย†ยยŠ~ย„ย–ยย–~ยŽยˆย‡ย„ ยƒย”ยยยŒยƒย•ยŠ~ยŒ~ย‰~ยŽยŠ~ย„ย‡ย–ยย~ย–ย€ย‹ยยยยƒ~ย‹ยยยยƒย’ร†ย‡ย–ย†ย‹ยย ยยยย€ย–~ย’ย†ย–~ยย~ย‚ย–ย‡ยŒย~ยƒยƒย—ย‡ย’ย‡ยยยย€ยŽยย–ยยƒ~ยยย–ย~ยย‡ย‡ยŒ ยย‡ย‡ยŒยˆ~ยŽย†~ย‚ย~ยยยยƒยƒยย€ย„ย‡~ ยย–~ย•~ย–~ย’ย~ยƒยƒย–ย‡ยŒย–ยย†ย€ยย–ย’ ยยยƒยƒย‡ยŽย‡ยŒย–ยย‡ยƒยŠ~ยยยƒยƒยย€ย„ย‡~ยยย„~ย†ย€~ย„ยย€ยยƒ~ย†ย•ยŽยยยย€ย‡ยƒย–ย’ ย~ยƒยƒย–ยยยยƒ~ย–ยยย„~ยย–ยยƒยƒย‡ย‡ย–ยย‡ยยƒย”ยย‡ยƒ~ย†ย’ยƒย–ย–ยย‡ยƒยƒย–ยย‚ยˆย‡~ ยŠ~ยŒ~ย‰~ยŽยŠ~ย„ย‡ย–ยย~ย–ย€ย‹ยยŽยƒย’ร†ย‡ย–ย†ย‹ยยย†ย‰~ยŒยย€ย–ยย‡ย–ย’ย†~ย‚ ยยย–ย~ย‹ยยยƒย”ยย–~ย’ยŽย‡ย‚~ ยย‡~ยย‰ยƒย„ย~ยย‡ย‡ย‚ย–ย‡ยŒยยƒ~ย~ย–ยยƒยƒย‡ย‡ย–ยย–ยยย†ยŒยƒย•ย–ยย†ยย’ย—ยŠยย‡~ ย†ย—ย‡ยŽย—ย‡ย’ยย‡ย‡ย•ย„ย‡~ ยย‚ยŽยƒยยย‡~ยƒยŠยƒย•ยย‡~ย–ย~ย—ย‡ย’ย‡ยย–~ย•ยย‡ย‡ย„ ยย–~ย’ยย€ย•ยยƒยƒ~ย„ย‡~ย–ยยยƒ~ย†ยŠ~ย”~ย‹ย‡~ย~ย‚ย–ย‡ยŒย†ย–~ยยยยƒยƒยย€ ยย‡~ย‡ย–ยย~ย–ย€ยยƒย’ย~ยŒย‡ย–ยยƒยƒย‡ยŠยยย–ยยย†ย’~ยŠย•ย–ยย†ยย’ย—ยŠยย‡~ ย†ย•ย–ยยŒ~ย†~ย‚ยยยŒย†ยŽ~ย‚ยย‡~ย—ย‡ย’ยŠย•ยย’ย ย†ย‡ยŒ~ยย„ย‡~ย–ยย–ย‡ย† ย‡ย‡ย„ย~ย‚ย—ย‡ย’ย‡ยย†ย„~ยŠยย€ย–ยย‡~ย~ย‚ย–ย‡ยŒย„~ย‡ย–ยย~ย–ย€ยย‡~ย†ย–~ย ย†ย•ย‡ย—ยย€ย’~ย„ยŽยƒ~ยย ย–ย‡ยŒ ย‡ย‡ ย†ย€ยŽย‡ยŠย• ย~ย’ยยŠยย† ย–ยย ยยƒ~ ย‚ยย— ~ ยˆย–ยƒย ย†ย‡ย‡ย€ ยย ย–ย—ย’~ ย†~ย‚ ย‡ยƒย–ย’ ยย‡ย‡ยŒ ย‡ยƒ~ ย†ย€ยย–ย’ ยยƒ~ ย†ย’ยƒย– ย‡ยƒย–ย’ ~ ยƒย†ย— ยย‡~ ย‡ย„ยŠย‡ย‡ยƒยƒยย‡ย‡ยŽยย€~ย„ย†ยŠ~ยƒยƒยย€ยˆย‡ย„ย†~ย‚ยยย†ยยŠย~ย–~ยย–ย‡ยƒยŠย–~ย’ ย†~ย‚ย†ยƒยŽย‡ยŒย–ยยŽยย‡ยย‡~ย–ย~ยย€~ย„ยƒย”ยยƒย’ย–ยยย†ยยƒ~ยƒยƒยย€ย†ย—ย‡ยŽย†~ย‚ ย‡ย„ย†ยยŠย~ย–ยย–ยย‡ย‡ย†ย‹ยยย†ย—ย‡ยŽยย•~ย†ย†~ย‚ย‡ย„ย„~ย†ย•ย–ยยŒ~ย‡ย„  ย‚ยˆยƒย–ยˆย‡ย„ยยƒ~ยย–ย‡ยƒยŠย–~ย’ยยย†~ย‚ย‡ย„ย„~ย†ยยƒ~ยƒยƒยย€ย†ย—ย‡ยŽย–~ย€ย†~ย‚ ยยŽยย‡ยย•~ย†ย†ยย‡ย‡ยƒยƒยƒ~ยƒยƒยยƒย’ย–ย~ย—ย’ยŽย˜ยŒย€ยย~ยย†ย–~ย’ย—ยย€ยŽย‡ย‡~ r "ยย–ย‡~ย„ย‡~ ยย„~ยย‡ย‡ย‡~ย–ย‡~ย†ยŠ~ย’ย~ยƒยƒยยƒ~ย‡ยƒย–ย’ ย„ย‡~ ย‡ย„ ย˜ย‡ย†ย–ย’ ย‚ย…ย€ย—ย‚ ยย€ย‡ยยŠ~ยƒยƒยย€ ย‡ย ย‡ยƒย–ย’ ย‡ย ย–ย‡~ ย†ยŠย‡ย‡ย”ย–ยย ยย’ยƒย–ยย€ยŽย‡ย‡ย–~ย†~ย‚ยยยŒย˜ยย—ย‡ยย•~ย†ยย—ย‡~ย‡ยƒย€~ยย‡~ยย–~ย’ยย€ย–ยย‡ย–ย’ ย†~ย‚ยยยŒยƒ~ยƒยƒย‡ยย•~ย†ย‹ยยŽยย‡ยย•~ย†ย„ยŽยƒ~ยƒย”ยย•ย‡ย—ยŠ~ย„ยยยŒยย†ย ย†ย—ย‡ยŽย–ย~ย‹ยƒย–~ย•ยƒย•~ยยย€ยย€ยˆย‡ย„ย†~ย‚ย‡ย„ย—ย‡ย’ย‡ยยยยย€ย–~ย’ ย‡ยƒยƒ ย†ย•ย–ยยŒ~ ย‡ย„ ย†~ย‚ ย€ย‡ยยŽย•ยƒย• ย‡ยƒย„~ ย–~ยŽย—ย‡ย’ยŠย•ยย„ยย‡ย‡ย•ยยย„ยย€ ยยŠ~ ยย ย‡ย„ ย†~ย‚ ย†ยยŠย~ย– ย–ยยŽยยยŠ~ย€ ~ ย†ย–~ย ย–~ย€ ย†ย€ย‡ยŠ ยย ย†ยŽยย‚ ย‡ย ยย‡~ ย†ย”ยย‡ ยˆ~ย ย†ย€ย‡ยŠ ยย ย„~ ย€ย‡ยยŽย†ย‰~ย–ย† ยย‡ยƒย‚ยย€ย’ย‡ยƒ~ ยŠย‰ยƒย˜~ยŠยยƒย’ย‚ยƒย”ยŒย‡ยย†ย—ย‡ยŽย†~ย‚ย~ยƒยƒย–ยยƒยƒย‡ย‡ย–ยยย—ย‡~ย‡ยƒย€~ยยƒย’ ย–ยยย„~ยยŠ~ย’ยย€ยŽย‡ย‡~ย–ย‡~ย„ย‡~ย~ยย‹ย‡ย—ย˜ย—ย‚ยยƒ~ย‹ยŠยย˜ย‚ยŠ ย–ยย‡ย–ย’ ย„ย‡~ ย~ยƒยƒ ย–ยย ย„ย‡~ ย‘ย‡ยƒย–ยย ยย€ยย–ย’ ยƒย” ยยยŒยยƒยƒ ย–ยย†ย—ย–ย ย˜ยย—ย†ย–ยย‚ยย€ย†~ย‚ย‡ย„ย~ยƒยƒย‹ยยย‰~ยŽย–~ย•ยยŠยย„ย‹ยยŽย‡~ยย–~ย’ยย€ ยย–~ย’ยŠ~ย„ย‡ยย•~ย†ย–ยยยƒ~ยƒยƒยยย–ย~ย‹ยยยย’ยƒย–ยย€ยŽย‡ย‡ย–~~ย‚ยˆย‡~ ยˆยƒย~ย’ยยŠยย†ยย‡~ย–ยยŒยƒยŽย–ยย„ยŽยƒ~ยย‰ยƒย„ย’ย‡ยƒ~ย†ยŽยย•ยย€ยย‡ยƒย—ย‡ย„ย†~ย‚ ย˜ย‡ย‚ยŠยย‹ยƒย”ย‚ยย‡~ย‡ยยยย€ยƒย”ย’~ย‡ยย‰ยย’ยƒย–ยŽ~ยยƒ~

ย‚ย‰ยŠย‚ย˜ยƒยƒย—ย˜ยƒย˜ยƒยŠ~ย— ย‚ย—ย–ย’ย‚ย‡ย•ยƒยย’ย’ยย–ยยƒยยŒ

ย‚ย‰ยŠย‚ยยƒย—ย‚ย˜ย—ย–ย’

 ย„ย†ย…ย‡ย˜ยƒยŒย— ยƒย‡ย˜sr ย–รŒร‹ย˜~p jยƒย‹ย‡ย•ร” n ~k ย‚ย‡ r รˆo ย…ย˜ t ~ย‡ p ร‹n ยj ยรŒย‚ q jยƒยปย‚ยo ย–ยย‡ o oยปยฐย‡~ยย‡ n oยทย‡ร‹n ย†j ย’q ยฐr jยƒ ย‹ย‡ย‰ยย‚ ~ยƒย‚ยƒ ยย…~ ย‹ยƒย‡ยŠ ยƒยŠย—  ย–~ย• ย‚ ยƒยŠ ยŠย‡~ย—ย‡ย— ยƒย–ย‡ย… ยยƒยยŒย—ยŒ ย—ย•ย‡ ยยƒ~ย– ย‚ยŠ~ย— ยƒยย˜ย‡ยŠย‹ย‡ย‰ย‡ย–ย”ย—ย–~ย•ย‚ยŠยยยƒยยŒย—ยƒยŠย–ยŒ~ย–~ย•ย‚ย…ย•ย‡ยŠ~ยยƒ~ย–ย—ย‰ยƒ[1ยย…ย˜ยƒ~ยƒย—ย˜ ยƒยŠยƒย‰ย—ยŒย˜ย—ย‡~ยŠย‡~ยยƒยƒย—ย‘~ยƒย„ยย€ยƒยŠยƒย‰ย˜ยƒ~ยŠยŒยŠย‹ย€ยย‰ยƒยŒ~ยƒย‚ย—ยยƒ~ย–ยƒยŠย–ยŒ~ยƒ ย„ยย€

ยˆย–ย”ยƒย‚ย—ย‚ยŒยŒย–ย˜ยƒย‡ย„ยย€ยŠย—ย•ยŽ~ย†ย‚ยŠย‰ย˜~~ยŠย‡ยŒย—ย‚ย—ยยย‰ยƒย‚ยŽย˜ยŒย–~ย—ยŽย‚ย„ยย€ย‚~ย‚ย‡ ยย˜ย–~ย•ย‚ยŠยยƒ ยƒยย‰ยƒย–ย—ยŽยƒ~ยŠย•ยŠย•ย˜ยŽย—ย–~ย•ย‚ย‹ยยยŽยƒ~ยย–ย‡~ยˆย‰ย–ย…~ยƒยƒย‡ย˜ยƒยย‡ยยŽยŠ ยƒยŠย‹ยŠย‡ย—ย—ยยƒย‡ย‰ย—ยยยƒย†ย‚ยŠย‚ยˆ~ยย‡ยยŽยƒ~ย‡ย‡ย…ย‚ยŠ~ยƒย—ยย‡ยย‰ยƒยŠย‹ยŠย—ย‡ย—ยŠ~ยƒย—ย‚ยยƒ~ย–ย˜~ ยยƒย‡ย‰ยย–ยŒ~ยŽย‹~ย‚ยย‡ยย‚ยƒย‚ยŒยย‡ยยŽยƒ~ย–ยƒย†ย’ย—ย–ย‰ยƒย—ยย‡ยยƒยŠย—ย‡ยƒย—ย‚ยƒย–ยŒย‚ย„ยย€ย‚ย˜ยŽย‡ย˜ยŽ ย‹ยย†ย—ยยƒย‡ย‰ยยƒ~ยŠ~ยƒย—ยย‡ยย‰ยย‡ยยŽยƒ~ย‡ย‡ย…ย‚ยŠ~ย—ย˜ย–ยƒย˜ย–~ย•ย‚ย˜~ยยƒ~ย–ย…ย•ยŠยŠยยƒย’ย— ย•ยŠย…ยƒยŠยย˜ย‡ย—ย–ยŒ~ย‡ย–ย‚ย~ย‰ยƒย‹ยƒยŠย‰ย‹ยŠย—ยŒยƒยŽย‡~ยƒ ยƒยŠย—ย‚~ยŽย‚ยŠย‰ ย~ยƒย‚ยŠ~ยƒย—ยย‡ยยŽยƒ~ยƒย‡ย… "ยย‡ยยŽยƒ~ย–ยƒย†ย’ยƒย–ย‰ยƒย—ยย‡ยย‰ย•ย–ย‡ย‡ย…ย˜ยŽย‰~ย‚ยŽย˜ยŒย„ยย€ย‚ ยƒยŽย‡ยย„~ย‚ยŽย˜ยŒย˜ย–ยƒย˜ย„ยย€ย‚ย–ย˜รŒยŒยƒยŠย–ย‡ย„ย…ย‡ย—ย˜ยƒ~ยยƒยƒยยƒ~ย–ยƒยŠย–ยŒ~ย‹~ย—ย‚~ย–ยŽย‚ยƒย—ย˜ ย–ย‰ย˜ย—ย‚~ยŠยƒยŠย‡~ย‘~ย–~ย•ย‚ยƒยŠยŠย‡~ย—ยŒย‚ย‡ย‚ย–~ย•ย‚ยŠยย—ย‘~ยƒ[2ยย‡ยยŽยƒ~ยŠยย–ยƒย†ย’ยƒย–ย‰ยƒย—ย‰ ยยŒย–ย‡ย‡ย˜ย—ย‡ยƒยˆย‰ยŠย‰ยยย‡~ยŠย‹~ย—ยƒยŽย‡ย‡ย‚ยย•ย’ยย˜ย–ยƒย˜ย•ย–ย–ยŒ~~ยŠย‹~ยŠ~[3ย‹ยƒยŠย‰ยƒยŽยŒยŒ ย—ย‡ย—ย–ย˜ยยŒยŠย‡~ย—ยŒย‚ย–ย‰ย˜ย—ย‡ย—ย–ยƒย–ย‚ย‡ย‚~ยŠย—ยยƒย‡ย‰ย‡ย„~ย‚ยŽย˜ยŒย˜ย–ยƒย˜ย‚ย„ยƒยŠ ย‡ย‚ย‡ย„ยย€ย‚ ย‹ย‰ย…ย˜ยŠ~ย—ยŠ~ย—ย‡ยย‰ยŠยƒย‹ย‡ย†ย–ย’ยยƒยย‚ย„ยย‡ยย‡ยƒยŠย˜ย‚ย—ยยŒยŠยƒ[4ยŠ~ยƒย—ยย‡ยยƒย‡ยŠย ยƒย–ย‡ย„ย…ยŒย—ย‰ย„ยย€ย‘ย‡ยยƒยŒย‚ย–~ย•ยŠ~ยƒย— ยƒย˜ย‰ยย‰ยŠยƒย˜ย‡ย‡ย–ย‹ยƒย—ยŒย—ยƒย—ย…ยŠย—ย‡ยƒย–ย‡ย„ย…ยŒย—ย‰ยƒย–ย‡ย…ยŒยŠ~ย—ย—ย–~ย•ย„ยย€ย‘ย‡ยยƒยŒย‚ยย‡ยยƒ ย–ย‡ย„ย…ยŒย‡ย‰~ย”ยŒยŽย„~ย—ย„ยย€ย‚ยƒยŽยŒยŒยŠ~ย—ย—ย–ยƒย~ยƒย‚ย„ยย€ย‚ย–ย˜ย‡ย—ยยƒยƒย‰ย‡~ยŠย—ยƒยŽย‡ยŽยŒย„ย‡ย–ย’ย ยƒยŽยŒยŒยŠ~ย—ย—ย–ยƒยย•ย–~ยƒย‚ย„ยย€ย‚ยƒยŠย‘ย‡ยยƒยŒย—ย‚ยŒย—ยƒยŠย–ยŒ~ย‡ย•ย–ย˜ย‡ย‡ย–ยŠย—ย˜ย’ยยƒย˜ย‹ย ย˜ย‡ย‡ย–ย—ย—ย…ยƒยย‡~ย‚ย„ยƒย–~ย•ย‚

ยŒยยŒยƒย˜ยƒย–ยย‚ ย–~ย—ยƒยƒย‡ยŠย‰ยƒยŠยŠย‡~ย—ย‚ยŠย‚ยƒย”ยŒยยย‡ยย‚~ยƒย‚ยย˜ยƒยยŒย˜~ยƒยŠย‚~ย•ยƒยยƒ~ยŠยยยƒยยยยƒ  ย~ย’~ย… ยยย…ย˜ย‚~ ย ย‡ย.1 ยŠย‰ยŠยƒยŠย‰ยยย…ยƒ~ยƒย‚ยยย…ย“ย’ย…ย‡ย‰ ย„ย‚ย‰ย‡ยŒ ย‡ย˜ย‰ยย‰ยƒย“ย’ย…ย‚ย•ย‚ย—~ยƒย‚ยยย…ย‚ย˜ยยŒยŒยŠย‰ย‚ย‡ย‰ย‚ย„~ย”ยƒย‡ย‰ยƒย‡ย”ย’ย…  ย„ย†ยย‡ย‰ย–ย ยŠย„ย…ยŒย‰ย—ยŒ ย‡ยยƒ ยƒย–ย…ยŠย‚ย„ย‡ย†ย‚ยŠยŠยƒย‰ย‡ย‹ย~ย‚ย—ยย‡ยŽย ยƒยŠย—ย‚~ยŽย‚ยŠย‰ย‹~ย•ย–~ยƒย‚ยŠ~ยƒย—ยย‡ยย ยŠย•ยยˆย—ยยย ย‡ยยƒ$ย’ยŒย‰&ย‚ยŠ~ย— ยŠย‚ ยŒยƒย…ย‹ย‡ย•ยยƒย’ย–~ยƒยŒย‰.2 ย‡ยŽยŠย‡~ย—ย‚ ยƒยŠย–ยŒยƒ~ ย‡ย’~ยยƒยย‚ย— ย‡ยย–~ยƒยŒยƒยŠ~ยƒย—ยย‡ยย‚ย„ยŠยย‡~ย‚~ยŽย‚ยƒย„ย‡~ยƒยŽยŒยŒย‚ยŽย‚ยŽย‰ย€ยŠย‡~ย—ยŒย‚ย‹~ยŠ~ ย‚ย†ยƒย–ย’ย‚ยƒย—ย‹ยŠย—ยŒย—ยŒย‰~ย•ยƒยย–ยŒ~ยŽย‚ย„ย—~ย•ยย€ย— ย‡ยยˆย—ย‚ย˜ยย&ย–ย‰ย—ย–ยŒยƒย—ย‚ยƒย‚ ย˜ย–ย…~ย‹ยย’ยˆยŠยŠย‡~ย—~ยƒ ~ย‡ย‚ย—ย–ยย–~ย•ย‚ยŠยย— ย‡ย’~ยย‰ยŠ$ย‚ย†ยƒย–ย’ย‚ยƒย—ยŒย˜ยƒย…ย’ยŠย‡~ย—ยŒยŠย‹ยŠย—ยŒย—ย‰ ย‡ย’~ย–ยŒ~ยŽย‚ย„ย‚ย•ยยŒย— ย‡ยย…ย‚ยƒย”ย•ยŠยƒ ยƒยŠยย˜ย‡ย—ย‹ย‚ย‡ยŽย‡ยƒย–ยยŽย—ยยƒย‡ย‰ยŒยŒยƒยŽยŒยŒย‚~ยŽย‚ย‚ยŠย‡ย•~ยŠยย‡ย‡ยยย‚ยย—ยƒย˜ยƒ~ย—ย‘~ยƒย–ย‰ยƒย—ยย‡ยยƒยŠย—ย‡ยŒยŒย‚ยŠ~ย— ย‹ยƒย—ยƒย–ย‡ย…ยŠย…ยŠยƒย—ย—ย‹ย~~ย‡ย˜ย‰ย— ย€ย— ย‡ยย—ย‡ย–ยƒย‚ย’ย• ย‡ยย—ย‡ย– ~ยŒย–ยƒยŽย‡ย”ยŒย‹ย€ยƒย–ย‰ยƒย—ยย‡ยยย‡ยŒยƒย‡ยŠยย—ย‡ย‚ยŽย˜ยŒ ย˜ย‰ ย€ย•ยย‹ย‡ย–ยƒ~ย‡ย„ยย– ย‡ย ยŒย‚ย‡ย˜ยŽยƒย–ย‰ย—ย–ยŒยƒย—ย‡ยƒย‚ยยƒย–ยƒยยƒยŠย…ยŠย—ยˆย‰ยˆยƒย˜ยƒ ย‹ยŽย… ย–ย…~ย‹ยƒย•ยŒยŠยƒย‰ย‡ยŠยƒย‚ยŠย–ย ยยย‡ยยยƒยย‡ยŽย—ย‰ยƒ ~ย‰ย–ยยƒยŒยย€ย— ย‡ยยยƒยŒยŒย‚ย‡ย†ย’ย—ยŒย–ย’ย ย‡ยยƒ ย‚ย„ย˜ยŒย…ยŒย•ย–ยƒยŠย…ยŠย—~ยŠย—ยยƒยย‡ย‡ย–ย‡ย‡ยŒ~ยŒย–ย‚ย ย–~ย•ย‚ยŠย‡ย•ย—ย‰ยย‡ยŒย—ยƒย—ย‚ย—ยยŽย— ยŠย‡~ย—ยŒ ย‡ย‚ย— ย˜ยƒย‡ย‡ย…ย˜ย‚ย˜ย–ยƒย˜ ย‡ย‚~ยŠยŠ~ย‚ยŽย˜ยŒย„ยย€ย‚ยƒยŠยย˜ย‡ย—ย‹ยยƒย•ยŒยƒยŠย–ยŒ~ ย‡ย’~ยย‚ย„ยยƒยยŠย—ย‡ย—ย‘~ยƒ.3 ~ยŒย–ย–~ยƒยŒย‡ย–ย‚ย‹ยŽยŒ~ย‚ยŽยŒ~ย–ยยƒย…ยŒย‹ยƒย—ยŒยƒย—ย‡ย•ย–ยƒย–ยƒย‡ยยŒย–ยƒย„ย…ยŠยƒยย‡ย—ย–ย—ย’~ย‹ย€ยƒ ย‡ย‰ย‚ยƒ~ยŠย‹ย€ย–~ย•ย‚ยƒยŠ ยƒย‚ยŽย˜ย–ยŒยƒ~ยยƒยยŒย—ยƒยƒยŽย–ย‰ยŒ~ยƒยˆย˜ย–ย—~ย–ยƒย‰ยŒยŠย‡ยŽยƒยŠย’ย“ย’ย…ยˆยŠย—ย‡ยยƒยยŒย—ยŠย–ยŒ~ย—ยยƒ~ย– ย•ย‡ย–ย‚ยŒย‹ย— ~ยย€ย— ย‡ย

ย•ย‡ย–ย‚ยŒย‹ย—ย–~ยƒยŒยƒ ยƒยŠย•ย—ย‰ย•ย˜ย—ย—ย‡ย’ยŠยย‘~ยƒย‡ยŠยย–ย‰ย—ย–ยŒยƒย—ยยƒ~ย–ย‚ย—ยยŽยˆยŠย—~ย‚ย‡ย–ย˜ยƒยŒย‚ยƒยˆย‰ยƒยˆย‰ ย…ย•ยƒยŠยŠ

ยยƒยยŒย—ย˜ย•ย‡ย˜ย—ยƒยˆยŠย— ย‡ย‚ย‡ย–ย˜ยƒยŒย‚ยƒยŠย–ยŒ~ย—ยยƒ~ย–ยŠย—ย–ยƒย‡ยย•ย–ย—ย–ยƒย’ยŒย‡~ยŽย˜ย‚ย„ย‚ย—ยยŽ~ยŠย—ย‘~ย ย‚ยŽย•ย—ย–ยƒย—

~ยŠยย–ย˜ยยŒย‚ยŽย˜ยŒย„ยย€ย‚ย–ย˜ยƒยŒยƒยŠยย˜ย‡ย—ยƒย˜ย—ย…ยŒยƒยŠ ย‡ย‚ย—ย‘~ย–~ย•ย‚ยŠยยŠย˜ยƒ~ยยƒยƒยˆย‰ย–ยŒ~~ยŠยŠ~ยƒย—ย‚ย‹~ย—.4 ย‚ยŠ~ย— ยŠย‚ ยย—ยƒย…ย‡ย…ย˜ย’ย‰ย‰ยƒยƒย„ย˜ยƒย‡ย–ย…~~ย—ย‡ยŠย‹ย‡ยŠยย‚ยƒย‡ย‡ย…ย˜ย‚~ยŠยƒยŠย–ยŒ~~ยŠย—ยยƒย‡ย‰ยŠ~ยƒย—ยย‡ยยŒยย‡ย•ย’ย‚ยŠย‡ยŽย‚ยŒ ย†ย’ ยยƒยย•ย’ ยŠย‚ย‹ย—ย‰ย‰ยƒย–ย‰ย—ย‹ยŠย—ยŠยƒย˜ยย ย‡ย‚ย—ย–ยŒยƒยŠยƒยย‡ยยŽยƒ~ยŒยƒยŒย”ยย˜~ย–ยƒย†ย’ยŠยŠยƒย‰ย‡ยƒยŽย‡~ยŠ~ยƒย—ย‚ย  ยย‚ย†ย’ ย‚ยŠ~ย—ยยƒย—ยŠยƒยŠย–ย‡ย‰ย„ย‚ยŠย‡ยŠยŒย‹ย˜ยยƒยŠยย˜ยŽยƒยƒย–ย‡ย…ยŒย—ย•ย‡ย‹~  ยย‚

 

~ยยƒยŒยยŒยˆย—ยŒย‚ โ€นโ€นโ€นโ€น

ย~ยƒยƒย‹ยยย‰~ยŽยยƒ~ย‚ยยƒยยย–ยยยย†ย‡ยŒยŽย‡~ย†ย—ย–ย—ยย‚ย—ยŒย…ย˜ยƒย–ย‡ย’ย‡ยย†ยยยยยŒย‡ยƒ~$ย‡ ยยยŒย‘ย–~ยย†ย‰ยƒย–ย’ยย‡ยŒ~ยˆ~ยŽย†ย•ย‡ย—ยย€ยŽย‡ย‡ย–~ยย‰ย—~ย†~ย‚ย‚ย‰ย–~ย†ย‰~ยŒยย€ยย‡ยƒย—ย†~ย‚ ยŒ ย–ยยย˜ยย—ย‘ย‡ยƒย–ยยย†~ย‚ยย€ยย‡ย„ยŽย‡~ย†ย—ย‡ยŽย†~ย‚ยยยŒย—ย†~ย‰ย‚ย‰ย–~ยˆ~ยŽย‘ย‡ยƒย–ยยยย‰~ยŒย†ย—ย‡ยŽ ย†ย–ยยƒยƒยยย„~ยย†ยŠ~ย‚ย~ยƒยƒ~ยยยยŽยย„ย‡ย–ย’ยย–ยย‡ย‡ย†ย ยƒย—ย…~ย–~ย€ย–ย~ย„ย‡~ยยย‡ยƒ~ย‚ย‰ย– [8ย‚ย‰ย–~ยˆ~ยŽย‘ย‡ยƒย–ยยยย‰~ยŒย†ย—ย‡ยŽยยยŒย‘ย–~ยย•ย’ยยŒย–~ยŽย‚ย‰ย–ย–ยยย†ย‡ยŒย† ย–ย†ย’ ยย€ย†ย—ย‡ยŽ

ย‹ย‡ยŽยƒย‡ย”ยƒย˜ยƒย–ยย‚ ยƒย‡ยŠยยƒยŽย‡ย‡ย…ย‚ย—ย˜ย‰ย–ยˆย–ยŠยˆย‡ย–ย”ย‚ย„ยย‡ยŒยŒยƒย„ย‚ยŽย—ยŠย‰~~ยŠย—ย‚ย—ยย…ย‡ย–ย’~ยƒย‚ย‹~ยŠ~ย‡ย–ย’ย‚ย˜ย‰ย–ยย‡ยŽยยŠย„ย‰ยƒ.8

ยŠย…ย–ยยยƒยยŒย—ย˜ยƒย‰ย„ยŠยยŽย˜ยŽยŠ~ย–ย—ย‡ย‡ย’ยŠ~ยŠย—ย‹ย‡ย–ยย‚ย–ยƒย˜ยยƒยŒย‡ยŠ ย‡ย…ย—ย˜ย‚ย–ย‚ยŒย‚ยŒย‡ยŠย—ย‚~ยƒย’ย–ยŠยƒย‰ย„ย‡ย—ยŠยยŽย‡ย‡ย–~ยŠยย˜ย†ย‰ย‡ย‚ย•ย–ย‚~ยƒย’ย–ย˜ยƒย‰ย„ยŠยƒ ย˜ย‰ย–ยยŒย‚ยŒย˜ย‰ย˜ยƒย—ย–ย‡ยŠยยƒย‡ยŠย€ย‚ยย‰ยƒย˜ย•ย‡ย˜ยย‚ยŠยย‡~ยƒยƒย”ย‡ย’ย‚ยŠยŒยยยƒย‡ยŠย€ย‚ย‹ยŠย”ยŠย‚ยŽยƒย˜ยŽย˜ยƒย—ย–ย‚*ย˜ยƒย–ยƒยŒย—ย˜ยƒย‡ยƒย‰ย„ย‚ยŠย‰ 845-459-2885ยŠย”ยŠย”ยŠ~ยŽย˜ยƒยย‡ยŒย˜ย‚ย„ยยƒย‡ยŠย€ย€ย‡ย—ย‚ยŠย‹ย‡ย”ยƒย–ย‚*845-617-4688ยย•ย’ย‚ย–ย’ยยŒย‡>ยยƒยŠย•ย˜ย‡ย˜ย‰ย˜ยƒย–~ย‚ยƒย˜ยƒย–ยย‚

https://telegram.me/Publications_MM


‫פרשת‬

‫יתרו‬

‫‪‬‬

‫לימוד מפרשתנו‬ ‫ומשה עלה אל האלקים ויקרא אליו ה' מן ההר לאמר כה תאמר‬ ‫לבית יעקב ותגיד לבני ישראל‬ ‫לבית יעקב ‪ -‬אלו הנשים תאמר להן בלשון רכה‬ ‫ותגיד לבני ישראל ‪ -‬עונשים ודקדוקין פרש לזכרים דברים הקשין כגידין‬ ‫(רש"י)‬

‫ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגוי קדוש אלה הדברים אשר‬ ‫תדבר אל בני ישראל‬ ‫אלה הדברים ‪ -‬לא פחות ולא יותר‬

‫פרשת יתרו‪ ,‬מיר זענען ענדליך אנגעקומען צום וויכטיגסטן מעמד וועלכע די גאנצע בריאה האט‬ ‫געווארט אזוי לאנג – מעמד הר סיני‪ .‬די גאנצע וועלט האט זיך געוואקלט ביז אונז האבן געזאגט‬ ‫"נעשה ונשמע"‪ .‬וויאזוי האט מען אונז צוגעגרייט צו אזא מעמד ?‬ ‫משה רבנו האט באקומען הוראות פון דער באשעפער וואס צו זאגן ביי די דרשה פאר די אידן‬ ‫בעפאר זיי באקומען די הייליגע תורה‪ .‬כה תאמר ל"בית יעקב" איז רש"י מסביר אז צו די פרויען רעדט‬ ‫מען ווייעך "בלשון רכה"‪ ,‬און צו די בני ישראל ‪ -‬מענער האט מען גערעדט "דברים הקשין כגידין"‪.‬‬ ‫פארוואס דערמאנט מען "ערשט" די פרויען‪ ,‬און פארוואס רעדט מען צו די פרויען ווייעך און צו‬ ‫פער' ?‬ ‫די מענער שטרענג‪ ,‬איז עס ' ֶ‬ ‫עס איז באקאנט די מעשה מיט דער אידישער חכם וועלכער האט געטענה'ט אז מ'קען נישט‬ ‫טוישן די טבע פון בעלי חיים און זיי האבן געטענה'ט אז מ'קען יא‪ ,‬און זיי האבן געמאכט א 'פארטי'‬ ‫און צוגעגרייט א קאץ צו זיין א 'וועיטער'‪ .‬דער חכם האט ארויסגעלאזט די מייזעלע און די‬ ‫גע'טרעינט'ע קאץ האט איבערגעלאזט די טאץ מיט די 'אטענשאן' און געטון וואס א קאץ טוט ווען עס‬ ‫זעהט א מייז‪...‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫ווען קרח האט געטענה'ט אז ער איז כהן גדול און נישט אהרן‪ ,‬האט משה רבנו געזאגט צו קרח‪:‬‬ ‫"בוקר ויודע השם את אשר לו ‪ -‬מארגן וועט דער באשעפער לאזן וויסן וועמען ער האט‬ ‫אויסגעקליבן"‪ ,‬און ווי רש"י ערקלערט‪" :‬משה האט געזאגט צו זיי‪ ,‬דער אייבערשטער האט‬ ‫אוועקגעשטעלט סדרי בראשית‪ ,‬ער האט געמאכט "גרעניצן" אין דער וועלט‪ .‬איר קענט אויסמישן און‬ ‫אריינציען די טאג אין די נאכט ?! קען מען מאכן א קאץ פאר א הונט ‪ ...‬פונקט אזוי קענט איר‬ ‫אפהאלטן די גרעניצן פון כהונה – לויה ‪ -‬כלל ישראל‪ ,‬עס ארבעט פונקט ווי די צעשיידונג פון טאג און‬ ‫נאכט‪ ,‬אזויווי דאס איז אוממעגליך צו טוישן‪ ,‬אזוי איז אוממעגליך צו שטעלן א צווייטן אלס כהן גדול‬ ‫אנשטאט אהרן הכהן‪.‬‬ ‫דער פשט איז‪ :‬דער אייבערשטער האט אויסגעשטעלט אז יעדע באשעפעניש איז באגרעניצט‪,‬‬ ‫עס האט א 'לימיטעישאן' מיט וואס ס'איז אנדערש פון אלע אנדערע באשעפענישן‪ .‬א בעל חי איז‬ ‫נישט א "בלום" און א "פרוכט" איז נישט א "מענטש"‪ .‬די צוטיילונג פון אלע 'דעפארטמענטס'‪ ,‬איז‬ ‫קריטיש וויכטיג פאר דער עקזיסטענץ פון דער וועלט ווייל יעדער באשעפעניש האט א ספעציעלע‬ ‫ראלע אין די ' ּפלעי'‪ ,‬און ער האט באקומען די כלים לויט זיין טייל וואס ער האט באקומען צו שפילן‪.‬‬ ‫אויב טוט מען נישט מקיים זיין די אייגענע ראלע‪ ,‬נאר מען פרובירט צו זיין עפעס אנדערש – ברענגט‬ ‫דאס א שרעקליכע צומישעניש נישט נאר צו זיך אליין‪ ,‬נאר צו די גאנצע וועלט‪ ,‬אלע מעשה בראשית‪.‬‬ ‫עס איז נישט קיין סוד אז "וויאזוי עס גויאיש'ט זיך‪ ,‬אזוי אידיש'ט זיך"‪ ,‬שוין אריבער ‪ 05‬יאר וואס‬ ‫די גוים פרובירן צו משנה זיין סדרי בראשית און מאכן די פרויען "מענעריש"‪ ,‬דאס האט געברענגט א‬ ‫גרויסע חורבן און צומישעניש ביי גוים און להבדיל ביי אידן ‪ ,‬געקאסט אסאך צובראכענע שטובער און‬ ‫צורודערטע קינדער‪.‬‬ ‫פרויען זענען די עקרת הבית‪ .‬די פאקט איז אז ווען פרויען זענען "פרויען"‪ ,‬זיי האבן א ווייעך‬ ‫צוגאנג וואקסן די קינדער געזונט און פרייליך‪ .‬אבער ווען די פרוי איז א "מאן" ווערט דער מאן א פרוי‬ ‫ל"ע‪ ,‬אלעס גייט צומישט‪ ,‬די קינדער קענען נישט דערהייבן עול מלכות שמים ווי עס דארף צו זייןף‬ ‫עס פעלט אין די קבלת התורה‪.‬‬ ‫משה רבנו רעדט ערשט צו די פרויען‪ ,‬ווייל נאר ווען די פרויען האבן א "לשון רכה" קענען די‬ ‫מענער דערהייבן דברים קשין כגידין‪.‬‬ ‫אלה הדברים זאגט רש"י "לא פחות ולא יותר" לייג נישט צו און נעם נישט אראפ‪ ,‬רעדט צו יעדן‬ ‫די צוגעפאסטע שפראך וועט זיין א קבלת התורה בשלימות‪.‬‬

‫‪II‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫‪‬‬

‫הלכה‬ ‫חזרה – חז"ל האבן גע'אסר'ט צו לייגן שבת צוריקלייגן א מאכל אויף א פלאץ וואס איז געמאכט צו‬ ‫קאכן אפֿילו נאר אויף צו ווארעמען‪ ,‬ווייל עס זעהט אויס ווי איינער קאכט אום שבת‪.‬‬ ‫כדי צו קענען צוריק לייגן א טא ּפ אויף א הייסע פלאץ אום שבת און נישט עובר זיין אויף די‬ ‫איסור פון חזרה‪ ,‬דארף זיין פינף תנאים‪:‬‬ ‫‪ .1‬עס מוזן זיין א בלעך וואס באדעקט די פייער‪/‬הייצונג‪.‬‬ ‫‪ .2‬די טאפ איז געווארן אראפגענומען געווארן פון די פייער מיט דער כוונה עס צוריק צולייגן‪.‬‬ ‫‪ .3‬די טאפ מוז בלייבן אין די האנט‪.‬‬ ‫‪ .4‬די עסן אין די טאפ מוז נאך זיין ווארעם‪.‬‬ ‫‪ .5‬די עסן מוז זיין אינגאנצן געקאכט‪.‬‬

‫‪‬‬

‫מעשה‬ ‫השגחה פרטית‬

‫די מעשה האט פאסירט מיט בערך דריי וואכן צוריק‪ :‬אין בית חינוך "בנות דרך ישראל" אין‬ ‫מאנסי האט א טיטשער ארומגערעדט צו די קינדערלעך וועגן די גרויסקייט פון תהילים וואו אידן‬ ‫בעטן פון דער אייבערשטער או דער אייבערשטער הערט זיי אויס און ער העלפט‪ ,‬די טיטשער האט‬ ‫געזאגט צו די קינדער‪ :‬נישט קיין נפקא מינה וואס מ'בעט‪ ,‬אפילו א קלייניגקייט‪ ,‬אלעס הערט דער‬ ‫אייבערשטער און ער פארגעסט נישט גארנישט‪.‬‬

‫‪III‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫ווען עס האט זיך געענדיגט איר 'שיפט' איז די טיטשער ארויס‪ ,‬און איין מיידל – א 'אויבער‬ ‫חכמת'‪ – ...‬זיך אנגערופן צו די חבר'טעס‪ :‬לאמיר ווייזן די טיטשער אז זי איז נישט גערעכט‪ ,‬מיר גייען‬ ‫זאגן תהלים און בעטן א זאך און לאמיר טאקע זעהן אויב מיר וועלן ווערן געענטפערט‪ ...‬מיר גייען‬ ‫בעטן פאר "בלויע לאליס"‪ .‬און די קינדערלעך האבן געדאווענט אז זיי זאלן "היינט" באקומען בלויע‬ ‫לאליס‪...‬‬ ‫דערווייל איז טיטשער אריינגעגאנגען אין די צימער פון די 'סטעף'‪ ,‬דארט האט זי באגעגענט די‬ ‫טיטשער וועלכע גייט זיין אין די קלאס פאר די קומענדיגע 'שיפט'‪ .‬די ערשטע טיטשער רופט זיך אן‪:‬‬ ‫אוי איך האב אינגאנצן פארגעסן‪ ,‬איך האב מיטגעברענגט פעקעלעך פאר די קלאס וואס איך האב‬ ‫געפלאנט אויסצוטיילן‪ ,‬טוה מיר א טובה און טייל עס אויס פאר די קינדערלעך‪.‬‬ ‫די קינדערלעך זענען געווען איבערראשט פון די פעקלעך וועלכע זענען געווארן פארטיילט‪,‬‬ ‫עס איז געווען א פאטעטא טשיפ מיט א "בלויע לאלי" ארויפגעקלעבט!‬

‫א גוט שבת‬

‫‪IV‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


à

‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬ l`e© ew dyxt xrc

åøúé ïâàæ ¨ ìàæ ¨ èùðòî øòã ïéà ,úéèøt äçâùä ïéà äðåîà èîå÷ ñò æà© ,èìòåå ïôéåà âðåøéñàt © âéöðééà ïãòé óéåà .øòèùøòáéåà øòã ïåô óéåà (å"ë úåà ,'à íåé ,íééç úåçøà) ù"àø øòã èâàæ ¨ éåæà© ñàååøàô ¨ © ,ïâòøô íéðåùàø éã ñàåå ¨ àéù÷ øòã õøàî êéúàöåä øùà êé÷ìà 'ä éëðà" ÷åñt ïéà èééèù èàä ¨ ñàåå ¨ ,è-â ïééã ,øòèùøòáéåà øòã ïéá êéà ,"íéøöî øùà" èùéð èééèù ñò ïåà ,íéøöî ïåô ïâéåöòâñéåøà© êéã ìîéä íòã ïôàùàá © © áàä ¨ êéà ñàåå ¨ ,"õøàå íéîù éúàøá ?ãøò éã ïåà øòèùøòáéåà øòã ñàåå ¨ ñàã ¨ æà© ,ù"àø øòã èøòôèðò òìà© ïáééìâ íòã ïéà ,èìòåå éã ïôàùàá © © èàä ¨ ñàåå ¨ ,"íéøöî õøàî êéúàöåä øùà" øòáਠ.ïùèðòî úèøåôîå úéèøt äçâùä éã ïæéååòâ èàä ¨ íéøöî úàéöé äðåîà òâéæàã ¨ éã ,ùèðòî ïãòé óéåà øòôòùàá © íòã ïåô ïåô øòèùøòáéåà øòã èâðàìøàô © © ,úéèøt äçâùä ïéà .øòôòùàá © ï'èéî ïáòì ìàæ'î ¨ æà© ,æðåà àéøèîéâá æéà ò"áèä ,èâàæ ¨ ò"éæ áø øòöéùtàø ¨ øòã øò ,òáè ïéà èâéì ùèðòî øòã áéåà .(86) í"éäìà èëàîòâ © øéî èàä ¨ ùèðòî øòã æà ,êàæ © òãòé óéåà èâàæ ¨ øòðééà àæà © © ,éåæà© èëàîòâ © øéî èàä ¨ øòðòé øòãਠ,éåæà© øòáਠ,íé÷ìà íù ïåô å"ç ïéãä úãî êéæ óéåà øøåòî æéà íòã ïåô æéà êàæ © òãòé æà© èééèùøàô © ùèðòî øòã áéåà æéà àìéîî ,òáèä ïî äìòîì êàã ¨ øò æéà ,ïòèùøòáéåà .á íéîçøä úãî øøåòî øò

'‫ די יסוד פון אמונה בה‬- ‫אשר הוצאתיך מארץ מצרים‬ ‫איז גלייבן אין השגחה פרטיות‬

íé÷ìà äùò øùà ìë úà 'åâå ïéãî ïäë åøúé òîùéå øùà äéðá éðù úàå ,'åâå åîò ìàøùéìå äùîì íùå ,äéøëð õøàá éúééä øâ øîà éë íåùøâ ãçàä íù äòøô áøçî éðìéöéå éøæòá éáà é÷ìà éë øæòéìà éðùä .(ã-à ,çé) åøúé - l`e© ew dyxt xrc

ééá ,ìàéçé åðéáø ïåô ïòîàð ¨ ïéà à"áéø ùåøét øòã èâàæ ¨ ,"äéøëð õøàá éúééä øâ øîà éë" èééèù íåùøâ ,íåùøâ ïòôåøòâðਠåðéáø äùî íäéà èàä ¨ íòã áéìåö à© ïéà øâ à© ïòååòâ ïéá êéà æà© èâàæòâ ¨ èàä ¨ øò ìééåå íùå" øàð ¨ èééèù ,øæòéìà ééá ïâò÷øòã .ãðàì © òãîòøô èùéð èééèù ñàååøàô ¨ © ."éøæòá éáà é÷ìà éë øæòéìà ãçàä ?"éøæòá éáà é÷ìà" íúñ øàð ¨ ,"øîà éë" êéåà àã ¨ éë" øòèøòåå éã æà© ,ìàéçé åðéáø íùá à"áéø øòã èâàæ ¨ ä"ò åðéáø äùî èùéð èàä ¨ ,"éøæòá éáà é÷ìà èáòìòâ âéãðòèù èàä ¨ øò øàð ¨ ,ìäàîðééà ¨ æéåìá èâàæòâ ¨ :íäéà èéî æéà øòèùøòáéåà øòã æà© ,÷ðàãòâ © íòã èéî à . "éøæòá éáà é÷ìà éë" ò"éæ êìîéìà 'ø éáø òâéìééä øòã øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt íòã èùèééè ,("êìîéìà ,"øîàì äìàä íéøáãä ìë úà íé÷ìà øáãéå" (à ,ë) äùøt èñééä ñàã ¨ ,íéøåáéã òìà éã èãòøòâ èàä ¨ ò"ùáø øòã 'ä éëðà" øîàì :æéà äøåú øòöðàâ © øòã ïåô ãåñé øòã åö ïòîå÷åöåö ,êàæ © ïééà øàð ¨ èðééî äøåú éã - "êé÷ìà íòåð" ÷"äôñ ïéà)

‫ קען‬.'‫( "איעצך ויהי אלקים עמך" וגו‬ËÈ ,ÁÈ) ‫געזאגט צו משה‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫ ַאז יתרו‬,‫רשה‬ï ‫ מיר געפינען ווייטער אין דער‬.‫א‬ ‫ דער אויבערשטער‬- "‫זאל וויסן "ויהי אלקים עמך‬ ָ ‫ ַאז ער‬,‫פאר ַא איד איז‬ ַ ‫ די בעסטע עצה‬,‫זאגן ַא כוונה‬ ָ ‫מען‬ .‫איז מיט דיר‬ ‫וואס‬ ָ ‫האט ַא חבר‬ ָ ‫ ַאז ער‬,(Ë·˘ Ê"È ‡ÏÂÏȉ„ ‡ÓÂÈ) ‫פאר הרה"ק רבי יחזקאל קוזמירער זי"ע‬ ַ ‫האט דערציילט‬ ָ ‫ ַא איד‬.‫ב‬ ‫ צו‬,‫האט דער איד געפרעגט ַא שאלה‬ ָ .‫ריץ‬ï ‫רנסה ביים‬ï ‫האט ַא גוטע‬ ָ ‫ און ער‬,‫ריץ‬ï ‫האט נושא חן געווען ביים‬ ָ .‫ריץ‬ï ‫האבן נשיאות חן ביים‬ ָ ‫זאל טוהן ַא געוויסע השתדלות צו‬ ָ ‫ער‬ ‫ חן וכבוד יתן‬,‫·( "כי שמש ומגן ה' אלקים‬È ,„Ù ÌÈω˙) ‫זאגט‬ ָ ‫סוק‬ï ‫ דער‬:‫האט איהם רבי יחזקאל קוזמירער געענטפערט‬ ָ ‫ און ער מיידט נישט‬,‫ ער גיט חן און כבוד‬,‫באשיצער‬ ַ ‫ דער אויבערשטער איז ַא‬."‫ לא ימנע טוב להולכים בתמים‬,'‫ה‬ ‫זאגט‬ ָ ‫פארוואס‬ ָ ַ ‫ איז‬,‫דאך ַאלעס‬ ָ ‫ דער אויבערשטער גיט‬,‫ איז שווער‬.‫וואס גייען מיט תמימות‬ ָ ‫אויס קיין גוטס פון די‬ ‫זאגט‬ ָ ,‫פאר דעם מענטש‬ ַ ‫וואס דער אויבערשטער גיט‬ ָ ‫זאך‬ ַ ‫ אויף יעדע‬,‫סוק "חן וכבוד יתן ה'"? איז דער תירוץ‬ï ‫דער‬ ‫ חן און‬.‫ איז נישט שייך צו טוהן השתדלות‬,‫האבן חן און כבוד‬ ָ ‫ ָאבער צו‬,‫מאכן השתדלות דערויף‬ ַ ‫זאל‬ ָ ‫ער איהם ער‬ https://telegram.me/Publications_MM


‫קוואל ‪ -‬יתרו‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫©‪÷åñt íòã íéøôñ éã ïùèééè éåæà‬‬ ‫"‪."íìëà ì-àî ù÷áìå óøèì íéâàåù íéøéôëä‬‬ ‫‪ïòåå ."äù÷á" éåå ïåùì øò÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪à© êàã‬‬ ‫"‪¨ æéà "äâàù‬‬ ‫‪øò ïòåå éåå øòëòä ìéô øò èãòø ,èééøù ùèðòî øòã‬‬ ‫‪èîå÷ ñò ïòåå ,ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ïòî ïò÷ .íòðòé ïåô ñòtò èòá‬‬ ‫‪øò èééøù ,äñðøt øàô‬‬ ‫"‪© úåìãúùä ïäåè åö - "óøèì‬‬ ‫‪- äù÷á ïåùìá øò èãòø ,ïòðòååàã‬‬ ‫)"‪© íééá ïåà ,("íéâàåù‬‬ ‫‪øôåë à© - "øéôë" à© æéà øòðééà àæà‬‬ ‫‪© © .("ù÷áìå") ìéèù‬‬ ‫‪øòáਠ,úåìå÷ èéî øò èééøù úåìãúùä éã ééá ìééåå ,ì"çø‬‬ ‫‪.â ìéèù øò èãòø ïòðòååàã‬‬ ‫‪© íééá‬‬ ‫)‪(àë ,ã÷ íéìäú‬‬

‫‪øòâéãøòäéøô øòã ïåô óåñ íééá èðòééìòâ ïáàä‬‬ ‫‪¨ øéî‬‬ ‫‪äéäå" (àé ,æé úåîù) ÷ìîò ïåô äùøt éã ééá ,äøãñ‬‬ ‫‪åãé äùî çéðé øùàëå ,ìàøùé øáâå åãé äùî íéøé øùàë‬‬ ‫‪øòã æà© ,ïåùìä ÷åã÷ã ï'èéåì ,øòååù æéà ."÷ìîò øáâå‬‬ ‫‪ïåô ïåùì à© ,åãé äùî "íéøé" øùàë øòäéøô èâàæ‬‬ ‫‪¨ ÷åñt‬‬

‫‪á‬‬

‫‪øùàëå ,ïâàæ‬‬ ‫‪¨ èôøàãòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪÷åñt øòã èìàåå‬‬ ‫‪¨ ,ïáééäôéåà‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫"‪¨ ,åãé äùî "ìéôùé" øùàëå øòãਠ,åãé äùî "ãéøåé‬‬ ‫‪,"çéðé" ÷åñt øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © .ïøòãéðtàøà‬‬ ‫‪¨ © ùèééè æéà‬‬ ‫‪?èðàä éã èæàìòâtà‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ øàð‬‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫‪¨ øò ïòåå‬‬ ‫‪ïëàî‬‬ ‫÷‪© èìà‬‬ ‫‪© èìàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪êàã‬‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫‪¨ ÷ìîò ,õåøéú øòã æéà‬‬ ‫‪ïùèééè íéøôñ éã éåå ,øòãðé÷ òùéãéà ééá äðåîà éã‬‬ ‫‪ãéà øòã áéåà .(çé ,äë íéøáã) "êø÷ øùà" ÷åñt íòã‬‬ ‫‪,"ìàøùé øáâå" æéà ,äðåîà ïééæ ïéà ïਠøãñë êéæ èîéøàåå‬‬ ‫©‬ ‫‪,êàð‬‬ ‫‪¨ ìñéáà© èæàì‬‬ ‫¨‪¨ øò áéåà ,"åãé äùî çéðé øùàëå" øòáà‬‬ ‫‪,äðåîà òâéøòäòâ éã èéî èùéð øàð‬‬ ‫‪¨ êéæ èîéøàååøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪øò‬‬ ‫‪"ãéøåé" ïééæ èùéð æåî ñò .å"ç "÷ìîò øáâå" ïéåù æéà‬‬ ‫‪áéåà .èðàä‬‬ ‫‪© éã ïøòãéðtàøà‬‬ ‫‪¨ © ùîî ìàæ‬‬ ‫¨‪¨ øò ,"ìéôùé" øòãà‬‬ ‫‪õøàä‬‬ ‫‪© ïééæ ïòîéøàååðà‬‬ ‫‪© ¨ ïåô êàð‬‬ ‫‪¨ ìñéáà© èæàì‬‬ ‫‪¨ ùèðòî øòã‬‬ ‫‪øò èâðòøá ,ä"á àøåáä úçâùä ïéà äîéìù äðåîà èéî‬‬ ‫‪.ã å"ç äðåîà ïééæ ïìé÷tਠïòîå÷ ïéåù ìàæ‬‬ ‫‪¨ ÷ìîò æà© åöøòã‬‬

‫דאס קומט ַאפילו ָאן ַא געהעריגע השתדלות‪.‬‬ ‫נאר פון דעם אויבערשטען‪" .‬לא ימנע טוב להולכים בתמים"‪ָ ,‬‬ ‫כבוד קומען ָ‬ ‫נאר‬ ‫זאגן ָ‬ ‫גאנצע תורה מיינט צו ָ‬ ‫האט אויך געטייטשט‪" :‬ובתורתך כתוב לאמור" ‪ -‬די ַ‬ ‫הרה"ק רבי יחזקאל'ע קוזמירער ָ‬ ‫זאך‪" :‬שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד" ‪ -‬אמונה אין השגחה ‪ï‬רטית‪.‬‬ ‫איין ַ‬ ‫האט דער סטרעליסקער זיי‬ ‫צוויי תלמידים זענען געקומען מקבל מרות זיין פון הייליגן "שרף" פון סטרעליסק זי"ע‪ָ .‬‬ ‫דאס‬ ‫וואגן‪ ,‬איז עס בהשגחה ‪ï‬רטית ַאז ָ‬ ‫ארא‪ַ ï‬א שטיקל שטרוי פון ָ‬ ‫פאלט ַ ָ‬ ‫געפרעגט‪ ,‬אויב זיי גלייבן ַאז ווען עס ַ‬ ‫נארן‪ ,‬ווייל מיר‬ ‫געזאגט‪" ,‬ניין‪ ,‬מיר וועלן זיך נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיי‬ ‫דארט וואו עס איז געפלויגן‪ָ .‬‬ ‫זאל פליהען ָ‬ ‫שטיקל שטרוי ָ‬ ‫האט דער‬ ‫אזא הויכע מדרגה פון אמונה‪ ,‬צו גלייבן ַאז יעדער שטרוי פליהט בהשגחה ‪ï‬רטית"‪ָ .‬‬ ‫נאך נישט אין ַ ַ‬ ‫זענען ָ‬ ‫סטרעליסקער זיי ַאוועקגעשיקט‪.‬‬ ‫יא ַאז יעדער‬ ‫געזאגט צום הייליגן סטרעליסקער‪ַ ,‬אז זיי גלייבן שוין ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאך עטליכע טעג‪ ,‬זענען זיי צוריקגעקומען און‬ ‫ָ‬ ‫האט ער זיי געפרעגט‪ ,‬ווי ַאזוי זענען זיי ָאנגעקומען צו די הכרה ַאז‬ ‫ארא‪ ï‬בהשגחה ‪ï‬רטית‪ָ .‬‬ ‫פאלט ַ ָ‬ ‫שטיקל שטרוי ַ‬ ‫יא בהשגחה ‪ï‬רטית?‬ ‫עס איז ָ‬ ‫שטאט און‬ ‫ָ‬ ‫דאך יעדער קליינער בר דעת‪ַ ,‬אז אויב ַא לייב קומט ַאריין אין‬ ‫דאס ווייסט ָ‬ ‫האבן זיי געענטפערט‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט איהם‬ ‫דאס איז געשעהן בהשגחה ‪ï‬רטית‪ ,‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫דאך יעדער איינער ַאז ָ‬ ‫פארשטייט ָ‬ ‫פארצוקט ח"ו‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דאך נישט קיין נפקא מינה צווישן ַא לייב און ַא שטיקל שטרוי‪ ...‬ביים‬ ‫געשיקט‪ .‬נו‪ ,‬ביי דעם רבונו של עולם איז ָ‬ ‫פאר‪ ,‬אויך פונעם אויבערשטען בהשגחה‬ ‫וואס קומט ָ‬ ‫דאך ַאלעס גלייך‪ ,‬ממילא‪ ,‬איז יעדע קלייניגקייט ָ‬ ‫אויבערשטען איז ָ‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫‪ï‬רטית‪ ,‬ווייל ַאלעס ווערט געטוהן דורכ'ן זעלבן ַ‬ ‫ג‪ .‬די וועלט טייטשט די ווערטער פון די חז"ל )‪" (:Á ˙È Ú˙ 'ÈÚ‬מאן דיהיב חיי יהיב מזונא"‪ .‬ביי לעבן‪ ,‬זענען ַאלע גלייך‪.‬‬ ‫ארימאן‪ .‬ביידע קענען נישט לעבן לענגער ַאפילו פינף מינוט‬ ‫ַ‬ ‫ביליאנער איז גלייך מיט'ן גרעסטן ָ‬ ‫ָ‬ ‫דער גרעסטער‬ ‫דאס זעלבע איז מיט ‪ï‬רנסה‪ַ .‬אפילו מיט די גרעסטע השתדלות‪ ,‬קען מען‬ ‫פארשריבן פון הימל‪ָ .‬‬ ‫פאר זיי ַ‬ ‫וויפיל ס'איז ַ‬ ‫נישט צולייגן ַאפילו ַא ‪ï‬רוטה‪" .‬מאן דיהיב חיי" ‪ï -‬ונקט ווי ביי לעבן‪ ,‬קען מען נישט מוסיף זיין פינף מינוט מער ווי‬ ‫פאר איהם‬ ‫האט‪ ,‬איז ַ‬ ‫וואס דער מענטש ָ‬ ‫דאס זעלבע איז מיט "יהיב מזוני"‪ .‬די מזונות ָ‬ ‫באשערט צו לעבן‪ָ ,‬‬ ‫ס'איז ַ‬ ‫ָא‪ï‬געשריבן פון הימל‪ .‬דער אויבערשטער גיט עס איהם‪.‬‬ ‫קאלט‪.‬‬ ‫דערווארימט עס נישט‪ ,‬ווערט עס ַ‬ ‫ַ‬ ‫קאווע‪ ,‬אויב מען‬ ‫גלאז ַ‬ ‫זאגט‪ ,‬אמונה איז ווי ַא ָ‬ ‫ד‪ .‬דער "חזון איש" זצ"ל ָ‬ ‫אנווארימען מיט אמונה‪ ,‬און לעבן דערמיט‪.‬‬ ‫מ'דארף זיך כסדר ָ ַ‬ ‫ַ‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫קוואל ‪ -‬יתרו‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫‪éã óéåà èùèééè íòã èâàæòâëàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ ïéåù ïáàä‬‬ ‫‪¨ øéî‬‬ ‫‪ïñò åö ñàåå‬‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫‪¨ øòðééà æà© ,ì"æç éã ïåô øòèøòåå‬‬ ‫‪øò æéà ,ïâøàî‬‬ ‫‪¨ ïñò èòåå øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ èâøàæ‬‬ ‫‪¨ ïåà èðééä‬‬ ‫"‪øò æà© ,æéà íòã ïéà èùt øò'èåùt øòã ."äðîà éðè÷î‬‬ ‫‪èâøàæ‬‬ ‫‪¨ øò ìééåå - äðåîà ïéà ïééì÷ - "äðîà éðè÷î" æéà‬‬ ‫‪ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ïò÷'î øòáਠ.øòèòtù âàè‬‬ ‫‪¨ à© ïñò èòåå øò ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ìééåå øàôøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪øàð‬‬ ‫‪¨ èùéð ,ïâøàî‬‬ ‫‪¨ óéåà èâøàæ‬‬ ‫©‪¨ øò ,èùt à‬‬ ‫‪øòèùøòáéåà øòã íäéà èòåå ïâøàî‬‬ ‫‪¨ æà© èùéð èáééìâ øò‬‬ ‫‪æà© èðééî øò ìééåå äðîà éðè÷î æéà øò øàð‬‬ ‫‪¨ ,äñðøt ïáòâ‬‬ ‫‪æà© èùéð èééèùøàô‬‬ ‫‪© øò ,ïééìà© êéæ ïåô àé‬‬ ‫‪¨ øò èàä‬‬ ‫‪¨ èðééä‬‬ ‫‪æéåìá ñò æéà ,èðééä èâàîøàô‬‬ ‫‪¨ © øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ñàã‬‬ ‫‪¨ êéåà‬‬

‫‪â‬‬

‫‪à© ïáòâòâ íäéà èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà øòã ìééåå øàôøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪.ä íéîù úðúî‬‬ ‫©‪íéøôñ éã ïùèééè éåæà‬‬

‫)‪,è"îøú åðéæàä úùøô "ìàøùé øåà" 'éò‬‬

‫"‪íòã (íé÷éãö íùá ,àñ úåà ,ùãå÷ éøåáéã ,"íéìëåø ú÷áà‬‬ ‫‪÷éãö øòã ,"í÷å ÷éãö ìåôé òáù" (æè ,ãë éìùî) ÷åñt‬‬ ‫‪ïåà ,óéåà âéãðòèù êéæ èáééä øò øòáà ìàî ïáéæ èìàô‬‬ ‫‪íéëøã ù÷òðå" ,(çé ,çë íù) èééèù èøਠøòãðà© ïà© ïéà‬‬ ‫‪íééá êééìâ èìàô íåø÷ èééâ ñàåå øòã ,"úçàá ìåté‬‬ ‫‪éåå ,"úçà" ïôåøòâðਠèøòåå äðåîà .âðåìëéåøèù ïèùøò‬‬ ‫‪,úçà ìò ïãéîòäå ÷å÷áç àá" (:âë úåëî) ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ì"æç éã‬‬

‫געהאט ַא שכן אין וועמענ'ס‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫האט מיר דערציילט ַא רב אין איינעם פון די שטעט אין ארץ ישראל‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ה‪ .‬עס ָ‬ ‫געגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫געטראכט זיך ַאריבערצוציהען אין ַאן ַאנדערע דירה‪ .‬איז ער‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואסער‪ ,‬און ער ָ‬ ‫'האט גערונען ַ‬ ‫דירה ס ָ‬ ‫האט איהם רבי חיים‬ ‫זאל זיך ַאריבערציהען אין ַאן ַאנדערע דירה‪ָ .‬‬ ‫פרעגן הגאון רבי חיים קניבסקי שליט"א‪ ,‬צו ער ָ‬ ‫געענטפערט‪:‬‬ ‫זאל ַאריינרינען‬ ‫באשערט ַאז עס ָ‬ ‫גארנישט העלפן‪ ,‬אויב עס איז ַ‬ ‫וואסער‪ ,‬גיסט מען פון אויבן )‪ .(ÏÓȉ ÔÂÙ‬עס וועט ָ‬ ‫ ַ‬‫וואסער אויף דיין דירה‪ ,‬וועט ַאריינרינען אויך אין ַאן ַאנדערע דירה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט איהם‬ ‫סאלאווייטשיק זצ"ל‪ ,‬און ער ָ‬ ‫דערנאך געפרעגט הרב הגאון רבי משה ָ ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער איד‬ ‫די זעלבע שאלה ָ‬ ‫געענטפערט די זעלבע תשובה‪:‬‬ ‫וואסער גיסט מען פון אויבן!‬ ‫ ַ‬‫דאקטאר‪ ,‬וועלכער‬ ‫ָ‬ ‫באהאנדלונג ביי ַא ציין ָ‬ ‫געגאנגען אויף ַא ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫יונגערמאן‪ַ ,‬אז ער איז‬ ‫ַ‬ ‫האט מיר דערציילט ַא‬ ‫עס ָ‬ ‫דאקטאר‪ ,‬וועלכער‬ ‫ָ‬ ‫געגאנגען מברר זיין ביי ַא צווייטן ציין ָ‬ ‫ַ‬ ‫יונגערמאן‬ ‫ַ‬ ‫דערפאר ‪ 5,000‬שקלים‪ .‬איז דער‬ ‫ַ‬ ‫האט געבעטן‬ ‫ָ‬ ‫וויבאלד ער‬ ‫ַ‬ ‫יונגערמאן געפרעגט ַא רב‪ַ ,‬אז‬ ‫ַ‬ ‫האט דער‬ ‫באהאנדלונג ‪ 500‬שקלים ווייניגער‪ָ .‬‬ ‫פאר'ן זעלבן ַ ַ‬ ‫האט געבעטן ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאקטאר‪ ,‬איז די שאלה אויב ער מעג צוריקציהען‬ ‫ָ‬ ‫"„‪ ("ËÈʇtÚ‬ביים ערשטן ציין ָ‬ ‫«‬ ‫)‡‪ÒÏ‬‬ ‫א טשעק «‬ ‫האט שוין מפקיד געווען ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער‬ ‫וואס איז משנה זיין דיבור‪ָ .‬‬ ‫און גיין צו ַא צווייטן‪ַ ,‬אלס "מי שפרע" וואס די חז"ל זאגן וועגן דעם מענטש ָ‬ ‫דאקטאר‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫טאר זיך נישט צוריקציהען פון ערשטן ציין ָ‬ ‫רב געענטפערט ַאז ער ָ‬ ‫דאקטאר‪ .‬פרעגט‬ ‫ָ‬ ‫דאקטאר‪ ,‬און געבעטן רשות צו גיין צו ַאן ַאנדערן ָ‬ ‫ָ‬ ‫געגאנגען צום ערשטן ציין ָ‬ ‫ַ‬ ‫יונגערמאן‬ ‫ַ‬ ‫איז דער‬ ‫האט געענטפערט ַאז יענער רעכענט‬ ‫פארוואס ער וויל גיין צו דעם ַאנדערן דענטיסט‪ ,‬און ער ָ‬ ‫איהם דער ערשטער‪ָ ַ ,‬‬ ‫געזאגט‪" ,‬אויב ַאזוי‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫ציין‪-‬דאקטאר‬ ‫ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער ערשטער‬ ‫באהאנדלונג‪ָ .‬‬ ‫פאר די זעלבע ַ ַ‬ ‫פינף הונדערט שקלים ווייניגער ַ‬ ‫וועל איך דיר אויך רעכענען דעם זעלבן ‪ï‬רייז‪ ,‬מיט פינף הונדערט שקלים ביליגער"‪.‬‬ ‫האט‬ ‫מאשין‪ ,‬און עס ָ‬ ‫וואש ַ‬ ‫געווארן זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫צובראכן‬ ‫ָ‬ ‫נאכט איז‬ ‫יונגערמאן‪ַ ,‬אז אין דער זעלבער ַ‬ ‫ַ‬ ‫דערציילט מיר דער‬ ‫מאשין‪ ,‬פינף הונדערט שקלים!‬ ‫פאררעכטן די ַ‬ ‫געקאסט צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫איהם‬ ‫מאכן השתדלות?‬ ‫דאך ַ‬ ‫דארף ָ‬ ‫ַאז איינער פרעגט‪ :‬מען ַ‬ ‫כאטש‬ ‫זאלסט ָ‬ ‫נאר ַא מעשה שהיה‪ָ ...‬‬ ‫דארף מען טוהן השתדלות‪ָ ,‬אבער מיר דערציילן ָ‬ ‫איז דער ענטפער‪ַ :‬אוודאי ַ‬ ‫וויסן די מעשה‪.‬‬ ‫געזאגט דער הייליגער קוברינער זי"ע‪" :‬כל המאריך באחד‪ ,‬מאריכין לו ימיו ושנותיו" )·¯‪ .(:‚È ˙ÂÎ‬דער‬ ‫ָ‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫האט‬ ‫האט ער אריכות ימים ושנים‪,‬‬ ‫וואס איז מאריך "באחד" ‪ -‬ער ווייסט ַאז ַאלעס איז פון דעם אחד יחיד ומיוחד‪ָ ,‬‬ ‫מענטש ָ‬ ‫וואס דער ָאדער יענער טשע‪ï‬עט איהם‪ .‬ער ווייסט ַאז אויב עס וועט‬ ‫הארצן פון דעם ָ‬ ‫ווייל ער נעמט זיך נישט צום ַ‬ ‫נישט קומען פון דעם מענטש‪ ,‬וועט עס קומען פון ַא צווייטן‪.‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


ã

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

øòã ééñ ,"úéúçú" øòã ééñ - "åìöà ãçàë íìåë äèîå ïåô øòã ééæ ïåà ïáéåà ïåô øò ãééñ ,ïãéà òìà© - "øä" úòùá äôåç éã øòèðåà ïòâðàâòâðééøà © © ïòðòæ òìà ,ïòèðåà .éðéñ âøàá © íééá äøåúä úìá÷ äùøt òâéèðééä áéåäðਠé"ùø ïåô øòèøòåå éã óéåà úòéø÷ ,àáå òîù äòåîù äî ,åøúé òîùéå" (à ,çé) "ìàåîùî íù" øòã èâàæ ¨ ,"÷ìîò úîçìîå óåñ íé æéà øòëìòåå ,åøúé èàä ¨ éåæà© éåå :(è"òøú úðù ,åðéúùøô) à© ïøòåå ïòîå÷ èðò÷òâ ,äøæ äãåáòì øîåë à© ïòååòâ åøúé øàð ¨ ?äøåú éã ïééæ åö ìá÷î ,ïãéà èéî "ïúåçî" ñàåå ¨ ,"÷ìîò úîçìîå óåñ íé úòéø÷" èøòäòâ èàä ¨ ïéé÷ èùéð èëåæ øòèùøòáéåà øòã æà© ïòî èäòæ ïåôøòã ïèìàä © ìàæ ¨ ùèðòî øòã !úåîçìî èëåæ øò ,úåðåçöð ïéà æéà äîçìî ïèìàä © åö ïåà ,òøä øöé ï'èéî äîçìî .å åøúé éåå çìâ à© ïåô åìéôà ,ùèðòî ïãòé ïåô èðàä øòã ,äøåúä ãåîéì æéà äøåúä úìá÷ øàô © äðëä òâéöðééà éã èñò çñt áøò ééá ,èáééøù "úîà úôù" øòã éåå .ïåáàéúì äöî úéæë íòã èëàðééá © ïñò åö éãë ,âéðééåå ïòî øòãਠ,úåòåáù áåè íåé íòã øàô © ïòî èìàåå ¨ íòã èéåì éãë ,ïòðøòì èôøàãòâ © èùéð ,åøúé úùøt úáù øàô © æéà'î ïòåå ,"ïåáàéúì" äøåú éã ïééæ ìá÷î ïòðò÷ ìàæ'î ¨ ,èøò÷øàô © øòáਠïòî èåè ùéè÷àô © ...äøåú êàð âéøòâðåä éåæà ïåà ,"úåòåáù ìéì ïå÷éú" ïòî èâàæ ¨ èëàðééá © úåòåáù

÷éãö øòã ."äéçé åúðåîàá ÷éãöå" (ã ,á ÷å÷áç) øîàðù æéà øò ìééåå ,úåìéôð ïáéæ òðééæ òìà© ïåô óéåà êéæ èìòèù ,ïòèùøòáéåà íòã ïåô æéà ñòìà© æà© âéãðñéåå ÷æçî êéæ áéìåö ïééøà© èìàô © ("ù÷òðå") "ù÷ò" øòã ,òùø øòã øòáਠòâéøòäòâ éã - "úçà" íòã èùéð èàä ¨ øò ñàåå ¨ íòã .ä"á ïòèùøòáéåà íòã ïéà äðåîà ‫ יעדער איד קען צוקומען צום העכסטע‬- ‫קבלת התורה‬ '‫מדריגה דורך די תורה הק‬

,(èáù è"é ,èééöøäàé) "ìàåîù éøáã" ÷"äôñ ïéà èééèù ñò úùøt ïéà äøåúä úìá÷ ïåô äùøt éã èðòééì'î æà© ,äéä äøæ äãåáòì øîåë åøúé ïâàæ ¨ ì"æç éã ìééåå ,åøúé ñòìà© èàä ¨ ïåà ,äøæ äãåáò ïåô çìâ à© ïòååòâ æéà åøúé .äøåú éã ïééæ ìá÷î ïòîå÷òâ æéà ïåà èæàìòâøòáéà ¨ ïìàæ ¨ øéî ,æðåà ïåô íòðééà ïãòé øàô © ãåîéì à© æéà ñàã ¨ ,"äøåú éã ïééæ åö ìá÷î êéà ïéá øòåå" ïâàæ ¨ èùéð äáåùú èðò÷òâ èàä ¨ - çìâ à© - åøúé êàã ¨ äî ìééåå æà© éàãååà© êàã ¨ æéà ,äøåú éã ïééæ ìá÷î ïòîå÷ ïåà ïäåè ïò÷ - êéæ èðéôòâ øò áöî ïëìòåå ééñ ïéà - ãéà øòãòé úøùò éã øéî ïòðòééì íòã áéìåö .äøåú éã ïééæ ìá÷î .åøúé úùøt ïéà úåøáãä ÷åñt ï'ôéåà (åðéúùøôá) èáééøù "ïøäà úéá" øòã äìòî øääå úéúçúä" ,"øää úéúçúá åáöéúéå" (æé ,èé)

,‫צאנזער רב זי"ע‬ ַ ‫ דער‬,‫פאטער‬ ָ ‫שינאווער רב זי"ע איז געווען שבת פרשת יתרו ביי זיין‬ ָ ‫ ַאז דער‬,‫באקאנט‬ ַ ַ ‫ עס איז‬.‫ו‬ ‫ירט מעמד הר‬ï‫שינאווער רב ממש געש‬ ָ ‫האט דער‬ ָ ,‫האט געלייענט די עשרת הדברות‬ ָ ‫צאנזער רב‬ ַ ‫און ווען דער‬ .‫סיני‬ ‫ זייענדיג זיכער ַאז‬,‫צאנז מיט די געהעריגע הכנות‬ ַ ‫געפאהרן אויף שבועות קיין‬ ָ ‫שינאווער רב‬ ָ ‫יאהר איז דער‬ ָ ‫יענעם‬ ,‫ למעשה‬.‫בארג סיני‬ ַ ‫טאטן דעם מעמד פון קבלת התורה אויפ'ן‬ ַ ‫ירן ביים‬ï‫דאך ַאוודאי ש‬ ָ ‫אין יום טוב שבועות וועט ער‬ ‫ירט אין‬ï‫האט עס געש‬ ָ ‫ ווי ער‬,‫ירט יענעם שבועות דעם מעמד הר סיני‬ï‫שינאווער רב נישט געש‬ ָ ‫האט ָאבער דער‬ ָ .‫רשת יתרו‬ï ‫מ'פארלאנגט‬ ַ ַ ‫וואס‬ ָ ‫זאך‬ ַ ‫ט‬ï‫ די הוי‬.‫ירן" דעם מעמד הר סיני‬ï‫ ַאז דער עיקר איז נישט צו "ש‬,‫דער לימוד פון דעם איז‬ .‫פון מענטש איז די הכנה צו קבלת התורה‬ ‫אמאהל געווען שבת מברכים ביים ציעשנובער‬ ָ ַ ‫ ַאז ער איז‬,‫האט דערציילט‬ ָ ‫פשעווארסקער זצ"ל‬ ָ ‫הרה"ק רבי איציקל‬ ‫נאך‬ ָ ‫באשלאסן צו קומען‬ ָ ַ ‫האט ער‬ ָ .‫ירט ַא גרויסן אור‬ï‫דארט געש‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫ און ער‬,‫ הרה"ק בעל "דברי שמחה" זצ"ל‬,‫רב‬ .‫יאהר‬ ָ ‫ירט דעם קומענדיגן‬ï‫גארנישט געש‬ ָ ‫האט ער‬ ָ ‫ דערווייל‬.‫יאהר‬ ָ ‫דאס קומענדיגע‬ ָ ‫אמאהל אויפ'ן זעלבן שבת‬ ָ ַ ‫פאר רבי איציקל‬ ַ ‫באפוילן‬ ַ ‫האט ער‬ ָ (ÒÈȉ ¯‰ÚÊ ÔÚÂÂÚ‚ Êȇ Ò‡ÂÂ) » ‫האט געטיילט קוגעל‬ ָ ‫ ווען דער ציעשנובער רב‬,‫ביים טיש‬ :‫זאגנדיג דערביי‬ ָ ,‫דערלאנגט קוגעל‬ ַ ‫האט איהם‬ ָ ‫ און ער‬,‫רייטן ביידע הענט‬ï‫אויסצוש‬ !‫יר‬ï‫ ש‬,‫האסטו‬ ָ ‫דא‬ ָ ?‫ דו ווילסט פילן‬https://telegram.me/Publications_MM


ä

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

ùéâãî àðú øòã æéà ñàååøàô ¨ © øòååù æéà .øëù êàñà ?êàñ © à© - "äáøä" èøàåå ¨ ñàã ¨

ø÷éò øòã ìééåå ,äøåúä úìá÷ åö äðëä éã ïòî èëàî © .æ äøåúä ãåîéì êøåã æéà äøåúä úìá÷ åö äðëä

ïò÷ éåå ,èâàæ ¨ ùèðòî øòã ,æéà íòã óéåà õåøéú øòã èâàæ ¨ .äñðøt èéî ãåøè êàã ¨ ïéá êéà ,ïòðøòì êéà øòáਠ,ïèòáøà© ò÷àè © èñôøàã © åã ,âéèëéø ,íäéà ïòî ñò åèñôøàã © ,ééååö øòãਠäòù à© èééö èñàä ¨ åã ïòåå èðøòì øò áéåà øòáਠ.äøåúä ãåîéì øàô © ïò÷ðòù÷òååà© ïòðøòì åö ééøô èàä ¨ øò ñàåå ¨ ééååö-äòù éã êéåà èùéð èòåå ,"êãâðë äáøä íéìèá êì ùé" ,("äøåúä ïî úìèá íà") øò ñàåå ¨ äòù éã øàô © øàð ¨ èùéð ùðåò ïééæ ïòîå÷àá © øò øò ïòåå èééö éã øàô © êéåà øàð ¨ ,èðøòìòâ èùéð èàä ¨ ìèáî ñìàîòã ¨ èàä ¨ øò æà© ,äñðøt øàô © èòáøàòâ © èàä ¨ åã áéåà øòáਠ,"äøåúá úìîò íàå" .ïòðøòì ïåô ïòååòâ øëù êì ùé" ,èééö øòééøô ïééã ïéà ïòðøòì àé ¨ èñòåå èééö éã øàô © êéåà èìäàöàá ¨ © ïøòåå åèñòåå ,"äãâðë äáøä ïòååòâ èæéá åã ìééåå èðøòìòâ èùéð èñàä ¨ åã ñàåå ¨ .ïèòáøà© åö ïòâðåàååöòâ

æéà'ñ :èâàæòâ ¨ èàä ¨ ì"öæ øòèðàìàñ © © ìàøùé éáø ïåàâä øòã ïåéñ ùãåç ïåô âàè ¨ ïëìòåå øàì÷ ¨ èùéð æéà ñò .ïãéà éã åö äøåú éã ïáòâòâ èàä ¨ øòèùøòáéåà ïòååòâ æéà äøåú ïúî åö (æ"ô úáù) íéàðú ïåô ú÷åìçî à© óéåà - éðéñ âøàá © íòã ïâòåå êéåà .ïåéñ 'æ øòãਠïåéñ 'å ïñééåå - äøåú éã ïáòâòâ èàä ¨ øòèùøòáéåà øòã ïëìòåå .êéæ èðéôòâ ñò åàåå éåðòâ èðééä èùéð øéî

äùøt øòâéèðééä øòã ïéà èâàæ ¨ "ìàåîù éøáã" øòã èâàæ ¨ äøåúä úìá÷ øàô © ('åâå éùéìùä íåéá éäéå ô"äò) "øää ìò ãáë ïðòå íé÷øáå úåìå÷ éäéå" ,÷åñt øòã ïåùì øòãðà© ïà© èééèù ,äøåúä úìá÷ êàð ¨ øòáਠ,(æè ,èé) ,íé÷øá èééèù øòéøô ,"íéãéôìäå úåìå÷ä éäéå" :÷åñt ïéà à© ,"ìàåîù éøáã" øòã èâàæ ¨ .íéãéôì èééèù èöòé ïåà

ì"öæ "íééç õôç" øòã ñàåå ¨ èâàæòâëàð ¨ ¨ ïéåù ïáàä ¨ øéî øòèøòåå éã óéåà "òùåäé úåãìåú" øôñ ïåô èâðòøá äáøä íéìèá êì ùé äøåúä ïî úìèá íà" äðùî øòã ïåô åèæéá áéåà ,"äáøä øëù êì ùé ,äøåúá úìîò íàå ,ïãâðë ïâò÷ íéìåèéá êàñà ïáàä åèñòåå äøåú éã ïåô ìèáî êéæ ïáàä åèñòåå äøåú ïéà êéæ åèñâàìô áéåà øòáà ,íòã

ïâàæ ¨ èùéð ìàæ ¨ ùèðòî øòã æà© ,ïòðøòì æðåà èîå÷ ñàã ¨ ïòèùøòáéåà íòã ïòðéã øòãਠïòðøòì ïò÷ øò æà© .èøਠïñéååòâ à© ïéà øòãਠèééö òñéååòâ à© ïéà øàð ¨ íå÷î íòã ïåà ïîæ íòã éåðòâ èùéð ïòî èñééåå øàôøòã © íå÷î ìëá" âäåð æéà äøåúä ãåîéì .äøåúä úìá÷ ïåô èéî à÷ååã úåëééù ïéé÷ èùéð èàä ¨ äøåú éã ."ïîæ ìëáå ç . ïîæ ïñéååòâ à© èéî øòãਠ,íå÷î ïñéååòâ à©

‫האלט מיט די שיעורים אין‬ ַ ‫יונגערמאן ווי ער‬ ַ ‫אמאהל געפרעגט ַא‬ ָ ַ ‫וואלאזשינער זצ"ל האט‬ ָ ָ ‫ דער גאון רבי חיים‬.‫ז‬ ‫האט‬ ָ .‫רנסה און ס'איז איהם שווער צו לערנען‬ï ‫האט נישט קיין‬ ָ ‫ ַאז ער‬,‫יונגערמאן געענטפערט‬ ַ ‫האט דער‬ ָ .‫לערנען‬ :‫יונגערמאן‬ ַ ‫געזאגט צו דעם‬ ָ ‫רבי חיים‬ ‫ארומגעגאנגען‬ ַ ַ ‫ איז ער‬,‫האט געגעבן די תורה צו די אידן‬ ָ ‫ ַאז איידער דער אויבערשטער‬,‫ דער מדרש דערציילט‬‫ "מה‬:‫האבן געענטפערט‬ ָ ‫ די קינדער פון עשו‬.‫צו די אומות העולם און זיי געפרעגט אויב זיי ווילן נעמען די תורה‬ ‫האבן‬ ָ ,"‫האט זיי געענטפערט "לא תרצח‬ ָ ‫באשעפער‬ ַ ‫ און ווען דער‬,‫וואס שטייט געשריבן אין דער תורה‬ ָ ,"?‫כתיב בה‬ ‫( "ועל‬Ó ,ÊÎ ˙È˘‡¯·) ‫זאגט‬ ָ ‫סוק‬ï ‫ ווי דער‬,‫ ווייל זיי לעבן אויף רציחה‬,‫געזאגט ַאז זיי ווילן נישט נעמען די תורה‬ ָ ‫זיי‬ ."‫חרבך תחיה‬ ‫ און געפרעגט אויב זיי וועלן נעמען‬,‫געגאנגען מיט די תורה צו די בני ישמעאל‬ ַ ‫דערנאך איז דער אויבערשטער‬ ָ ‫געוואלט נעמען די‬ ָ ‫האבן זיי נישט‬ ָ ,"‫געזאגט דעם לאו פון "לא תגנוב‬ ָ ‫האט זיי‬ ָ ‫ און ווען דער אויבערשטער‬,‫די תורה‬ .‫וואס לעבן פון גניבות‬ ָ ‫ ווייל זיי זענען גנבים‬,‫תורה‬ ‫פאר די קינדער פון עשו און‬ ַ ‫ איז ַא תירוץ‬,"‫האב נישט קיין פרנסה‬ ָ ‫ ַאז דער ענטפער "איך‬,‫ פון דעם זעהט מען‬!‫ ַא איד זוכט נישט קיין תירוצים‬.‫פון ישמעאל‬ ,‫רשת ואתחנן‬ï ‫ און‬,‫קאלט אינדרויסן‬ ַ ‫רשת יתרו ווען ס'איז‬ï ,‫יאהר‬ ָ ‫מאהל ַא‬ ָ ‫ מיר לייענען די עשרת הדברות צוויי‬.‫ח‬ ‫מ'דארף לערנען און מקיים זיין די תורה אין יעדן‬ ַ ‫דאס ווייזט ַאז‬ ָ .‫ ווען דער וועטער איז הייס‬,‫אינמיטן זומער‬ ."‫ סיי ווען ס'איז "הייס‬,"‫"קאלט‬ ַ ‫ סיי ווען ס'איז‬- ‫מצב‬ https://telegram.me/Publications_MM


å

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

éã ïåô øòèñòøâ øòã éåå øò æéà ,äâøãî òâéøòãéð .è "äøåú èðøòì øò ïòåå ,òèñòøâ éã èùèééè (å ,ãôø ïîéñ ,úáù úåëìä) "ïçìùä êåøò" øòã øáãå" :äøèôää úåëøá ïéà ïâàæ ¨ øéî ñàåå ¨ øòèøòåå æéà éàãååà© ."í÷éø áåùé àì øåçà êéøáãî ãçà ïòééâ ïòèùøòáéåà íòðåô øòèøòåå éã æà© êéìãðòèùøàô © øòã áéåà - "øåçà" æéà àúåáø éã .å"ç âéãééì ÷éøåö èùéð ïøàååòâ ¨ ïáòâòâ æéà äøåú éã æà© ,êéæ ééá èëàøè © ùèðòî èùéð èáééìâ øò ïåà ,÷éøåö øäàé ¨ èðòæéåè òëéìèò èéî àæà © © ,èðééä êéåà ïãéà éã åö ïáòâòâ èøòåå äøåú éã æà© ,"êàæ © òèìà" © ïà© æéà ñò - "øåçà" èðééî ñàåå ¨ øòðééà àì" øòðééà àæà êéåà ,èðééä ïáòâòâ èùéð èøòåå ñàåå ¨ ."í÷éø áåùé øòã æà© ,èâàæòâ ¨ ò"éæ áø øò'áåùèéãøàá © øòã èàä ¨ éåæà© ïøòä úáù ïâéèðééä ïò÷ ,ïøòéåà èàä ¨ ñàåå ¨ ùèðòî èàä ¨ ò"éæ ãéâî øòöéðùæà÷ ¨ øòã ïåà ,äøåúä úìá÷ ïò÷ðòååùñéåà ìàæ ¨ ,ïøòéåà èùéð èàä ¨ ñàåå ¨ øòã" :èâàæòâ ¨ ."ïøòéåà òðééæ èéî ?ïøòéåà òðééæ ñéåà ùèðòî øòã è÷ðòååù éåæà© éåå !àøîâ øòèòìá øàt ¨ à© ,èáééøù "éðå÷æç" øòã ñàåå ¨ èâàæòâëàð ¨ ¨ ïéåù ïáàä ¨ øéî èøòäòâ èàä ¨ øò æà© èøòååù øò ,äòåáù ïåùìá .úåøáãä úøùò ïåô ìå÷ úá íòã èâòìô ,ì"öæ "íäøáà úéá" øòã ,éáø øòîéðàìñ ¨ øòã ïøòååù à© ïòîòð óøàã © ñàåå ¨ ì"çø äìåç à© :ïâàæ ¨ ééøã øòãਠééååö óéåà ïéöéãòî íòã ïòî èìééèåö ,ïéöéãòî ,ïéöéãòî íòðåô ìééè ïééà íäéà ïòî èéâ èùøòåö .ïìééè éãë ,ïåôøòã ìééè ïèééååö íòã íäéà ïòî èéâ êàðøòã ¨ ïåà .âðåìãðàäàá © © òøòååù éã ïâàøèøòáéà ¨ ïòðò÷ ìàæ ¨ øò øòôøàù © à© æéà äøåú éã .äøåú èéî æéà òáìòæ ñàã ¨ øàôøòã © ïåà ,ùèðòî ïåô ùôð ï'øàô © "âðåìãðàäàá" © © :øàé ¨ à© ìäàî ¨ ééøã ñò èðòééì'î ,èìééèòö ñò ïòî èàä ¨ .úåòåáù áåè íåé ïéà ïåà ,ïðçúàå úùøt ,åøúé úùøt

ãìàá © èééâ ñò ïåà ,èåðéî à© óéåà èîå÷ ("÷øá") õéìá æéá úåòéá÷ à© èéî èðòøá - ìò÷àô © à© - ãétì à© .÷òååà© .ñò èùòìøàô © ïòî ùèðòî øòã éåå íòã êàð ¨ æà© ,ïòðøòì åö æðåà èîå÷ ñàã ¨ èøòåå ,àøîâ èàìá © à© èðøòì øò ,äøåú èðøòì ñò æéà ïòðøòì ï'øàô © .øòééô íàìô © à© éåå íäéà ééá ñò ,èåðéî à© êàð ¨ ÷òååà© èééâ ïåà èîå÷ ñàåå ¨ ,õéìá à© éåå ,úåòéá÷ à© íäéà ééá äøåú éã èøòåå ,ïòðøòì ï'ëàð ¨ øòáਠ."ãétì" à© éåå èâàæ ¨ ì"öæ "øôåñ íúç" øòã øòã ïéà ì"æ é"ùø ïåô øòèøòåå éã óéåà (à"ö÷ú ìåìà éðá ìà øáãú øùà íéøáãä äìà" (å ,èé) äøãñ øòâéèðééä :"øôåñ íúç" øòã èáééøù ."øúåé àìå úåçô àì - ìàøùé òèñòøâ éã æéà "ùåã÷ éåâå íéðäë úëìîî" ïåô äâøãî éã" ïáàä ¨ íéëàìî éã åìéôà© ,êéìâòî øàð ¨ æéà ñàåå ¨ äâøãî åö ïééæ äëåæ èùéð ïòðò÷ ééæ ïåà åöøòã ïòååòâ äëåæ èùéð øòáਠ.íéàéáð éã ïåô øòèñòøâ øòã åìéôà© ,íòã ïåô øòî øòèñðòì÷ øòã åìéôà© àèùéð ¨ æéà'ñ - "úåçô àì" êéåà òëéåä éã åö ïééæ äëåæ êéåà èùéð ïò÷ ñàåå ¨ ùèðòî éã åö ïééâåöôéåøà© çëá æéà ãéà øòãòé ìééåå ,äâøãî òìéô éã èéî íéùòî òøòæðåà ïáøàãøàô © © øéî øàð ¨ ,äâøãî ."ïòäåè øéî ñàåå ¨ úåøéáò ê"æì ùåøã :ãñù óã ,úåùøã)

æà© ,øéî ïòäòæ ì"öæ "øôåñ íúç" ïåô øòèøòåå éã ïåô éã åö äëåæ æéà ùèðòî øòèñðòì÷ øòã åìéôà© íéðäë úëìîî" - äøåú èðøòì øò ïòåå äâøãî òèñëòä ."ùåã÷ éåâå øòã èâàæ ¨ ,(çôø ãåîò ,ñ"úç úåùøã) èøਠøòãðà© ïà© óéåà åö ïøàååòâ ¨ ïáòâòâ æéà äøåú éã" ,"øôåñ íúç" ïòðòæ øéî éåå íòã êàð ¨ ,áééäðਠíééá ãìàá © æðåà øéî ùèàë ¨ ,íéøöî ïéà èòáøà© øòã ïåô ïòâðàâòâñéåøà © © àæà © © ïéà äøåú éã ïòîòð åö éåàø ïòååòâ èùéð ïòðòæ èìàätà © ¨ ïéé÷ àèùéð ¨ æéà ñò æà© ïæééåå åö ,áöî ïâéøòãéð ïåô ïééæ ùàééî èùéð êéæ øàè ¨ ùèðòî øòã ïåà ,äøåú ïåô à© ïéà æéà øò áéåà åìéôà© ,äøåú ïéà ÷ìç ïééæ ïòîå÷àá ©

,"‫"‡( "ומכשרתו להיות צדיק‬Ó ,Â"Ù ˙·‡) ‫זאגט אויף די ווערטער פון דער משנה‬ ָ ‫וואלאזשינער זצ"ל‬ ָ ָ ‫ הגאון רבי חיים‬.‫ט‬ ‫וואס‬ ָ ‫ ווייל די תורה "כשר'ט" אויס דעם מענטש‬,‫זאגן ַאז ער איז נישט ראוי צו לערנען‬ ָ ‫זאל נישט‬ ָ ‫דער מענטש‬ .‫ ַאז ער ווערט ַא צדיק‬,‫לערנען תורה‬ https://telegram.me/Publications_MM


‫קוואל ‪ -‬יתרו‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬ ‫וקדשתם היום ומחר ‪ -‬זיך פירן בקדושה כדי קונה צו‬ ‫זיין תורה‬

‫‪,äøåúä úìá÷ åö äðëä ñìà© æà© ,øòáਠêéæ èééèùøàô‬‬ ‫©‬ ‫‪(é ,èé) ÷åñt íòã ïééæ íéé÷î ïòî æåî‬‬ ‫‪éãë ,äùåã÷á ïøéô êéæ óøàã‬‬ ‫"‪© ïòî ."øçîå íåéä íúùã÷å‬‬ ‫‪é‬‬ ‫‪. äøåú åö ïééæ åö äëåæ‬‬ ‫‪éã ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ,"äìåâñ éì íúééäå" (ä ,èé) ÷åñt íòã óéåà‬‬ ‫‪øòã ïâàæ‬‬ ‫‪¨ èâòìô ."áéáç øöåà" (ãåòå é"ùø) íéðåùàø‬‬ ‫"‪:ì"öæ "íäøáà úéá‬‬ ‫÷‪èñà‬‬ ‫ ‪¨ ,ïòèùøòáéåà íòã ïåô "áéáç øöåà" ïà© ïééæ åö‬‬‫‪!àé èåìá ñò‬‬

‫‪æ‬‬

‫‪"éðåòîù èå÷ìé" øòã ñàåå‬‬ ‫‪¨ äùòî éã òåãé æéà ñò‬‬ ‫‪ïá àéúî 'øá äùòî" (àñ÷ æîø ,éçéå úùøô) èâðòøá‬‬ ‫‪ïééæ ,èðøòìòâ ïéà ùøãîä úéá ïéà ïòöòæòâ æéà øò ùøç‬‬ ‫‪äøåö ïééæ ïåà ,ïåæ éã ïåô ïééù éã éåå èðééùòâ èàä‬‬ ‫‪¨ íéðô‬‬ ‫‪ïéà èàä‬‬ ‫‪¨ øò ìééåå ,úøùä éëàìî éã åö êééìâ ïòååòâ æéà‬‬ ‫‪à© óéåà ï÷å÷ åö ïâéåà òðééæ ïáéåäòâôéåà èùéð ïáòì ïééæ‬‬ ‫‪ïéà èòôòùèòâðਠòøä øöé øòã êéæ èàä‬‬ ‫‪¨ ìàîðééà‬‬ ‫¨‬ ‫‪.éåøô‬‬ ‫‪ùèðòî àæà‬‬ ‫‪© © æà© ïééæ ïò÷ éåå èâàæòâ‬‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫‪¨ øò ìééåå ,íäéà‬‬ ‫‪èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïèù øòã èàä‬‬ ‫‪¨ .èâéãðéæòâ èùéð ìàîðéé÷ èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ ùøç ïá àéúî éáø ,íìåò ìù åðåáø ,øòôòùàá‬‬ ‫‪© ïøàô‬‬ ‫©‬ ‫‪æéà øò ,èøòôèðòòâ ò"ùáø øòã èàä‬‬ ‫‪¨ ?øéã øàô øò æéà‬‬ ‫‪úåùø øéî áéâ ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïèù øòã èàä‬‬ ‫©‪¨ .øåîâ ÷éãö à‬‬ ‫‪åã ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòôòùàá‬‬ ‫‪© øòã èàä‬‬ ‫‪¨ .ïòååéøôåöñéåà íäéà‬‬

‫י‪ .‬הגה"צ רבי נטע ציינווירט זצ"ל‪ ,‬מנקיי הדעת שבירושלים‪ ,‬איז סוף ימיו געווען נישט געזונט ל"ע און זיך געפונען‬ ‫אמאהל ווען הרב ר' מיכל‬ ‫באהאנדלונגען‪ָ ַ .‬‬ ‫געדארפט דורכגיין שווערע ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ליידער‬ ‫אין ש‪ï‬יטאל וואו ער ָ‬ ‫קראנקן שוועסטער שרייט אויף רבי נטע'ן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ער געהערט ווי ַא‬ ‫‪ï‬יטאל‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫ראבינאוויטש איז געווען ביי ר' נטע'ן אין ש‬ ‫ַ ָ‬ ‫האט רבי נטע געענטפערט‪ַ ,‬אז‬ ‫האט געשריגן אויף איהם‪ָ ,‬‬ ‫פארוואס די שוועסטער ָ‬ ‫האט איהם געפרעגט ַ ָ‬ ‫ווען ר' מיכל ָ‬ ‫האט יסורים‬ ‫אנגעזאגט ַאז אויב ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן איהם ָ‬ ‫באהאנדלונג ליידט ער ליידער גרויסע יסורים רח"ל‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫נאך יעדע ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט זי איהם ָאנגעשריגן‪ ,‬ווייל ער‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫שטאב איהם צו געבן ַאן איינש‪ï‬ריץ‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫‪ï‬יטאל‬ ‫ָ‬ ‫זאל ער רופן עמיצן פונעם ש‬ ‫ָ‬ ‫האט יסורים‪.‬‬ ‫זאגן ַאז ער ָ‬ ‫קיינמאהל נישט צוגערופן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיי נאך‬ ‫באהאנדלונג און ער ָ‬ ‫געהאט ַא שווערע ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ערשט‬ ‫ָ‬ ‫טאקע נישט גערופן עמיצן איהם צו געבן ַאן איינש‪ï‬ריץ‪,‬‬ ‫האט ַ‬ ‫פארוואס ער ָ‬ ‫האט געפרעגט רבי נטע'ן ַ ָ‬ ‫ווען רבי מיכל ָ‬ ‫האט רבי נטע געענטפערט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫נאר שוועסטערס!‪...‬‬ ‫מאנסביל‪ָ ,‬‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫ ווייל ס'איז נישט געווען ָ‬‫האט געפרעגט רבי נטע'ן ווי גרויס די יסורים זענען‪ ,‬האט ער געענטפערט‪ַ ,‬אזוי ווי מען צינדט ָאן ַא‬ ‫ווען ר' מיכל ָ‬ ‫האט רבי נטע גענומען אויף‬ ‫שוועבל און מ'לייגט עס ַארויף אויפ'ן קער‪ï‬ער פון ַא לעבעדיגן מענטש‪ .‬פונדעסטוועגן‪ָ ,‬‬ ‫קראנקען שוועסטערס‪ ,‬פרויען!‬ ‫ַ‬ ‫נאר‬ ‫זיך די יסורים און נישט געבעטן ַאן איינש‪ï‬ריץ‪ ,‬ווייל עס זענען געווען ָ‬ ‫געווארן ראש השנה אין הויכן עלטער‬ ‫ָ‬ ‫אייזענבאך זצ"ל איז נסתלק‬ ‫ַ‬ ‫האבן שוין דערציילט‪ ,‬הרה"צ רבי וועלעוועל‬ ‫מיר ָ‬ ‫יאהר‪.‬‬ ‫איבער ‪ָ 102‬‬ ‫האט‬ ‫דעם לעצטן מוצאי יום הקדוש פון זיין לעבן‪ ,‬איז ַאן אייניקל ַאריינגעקומען אין הויז פון רבי וועלוועל און ָ‬ ‫האט געמיינט‬ ‫דאס אייניקל ָ‬ ‫פארשטענדליך ַאז ָ‬‫צושטאנד‪ .‬זעלבסט ַ‬ ‫ַ‬ ‫שוואכן‬ ‫ַ‬ ‫איהם געזעהן ליגן אויף דער ערד‪ ,‬אין ַא‬ ‫‪ï‬אניק און ַאריינגערופן די ערשטע וועמען ער‬ ‫ארויסגעלאפן אין ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַאז עס איז שוין לאחר המעשה רח"ל‪ ,‬איז ער שנעל ַ‬ ‫וואס ליגט אויף דער ערד אין ַא‬ ‫גאס ‪ַ -‬א פרוי – איהם צו העלפן אויפהייבן דעם זיידן ָ‬ ‫האט געזעהן אויף דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫"באוואוסטלאזן" מצב‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט רבי וועלוועל אויסגעשריגן מיט ַאלע כוחות‪:‬‬ ‫ווען די פרוי איז ַאריינגעקומען אין צימער‪ָ ,‬‬ ‫דא!‬ ‫דא! ַארויס פון ָ‬ ‫ ַארויס פון ָ‬‫נאך "געזונט"‪...‬‬ ‫האט געזעהן ַאז דער זיידע איז ‪ -‬ברוך ה' ָ‬ ‫דאס אייניקל ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל‬ ‫געזאגט‪" ,‬סגולה" איז מלשון סגול‪ï .‬ונקט ווי ַא סגול‪ ,‬ווי ַאזוי מען ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫יא‪ .‬הרה"ק רבי דוד'ל לעלובער זצ"ל ָ‬ ‫עס נישט ַארומדרייען‪ ,‬בלייבט עס ַא סגול‪ַ ,‬אזוי אויך ַא איד‪ ,‬ווי ַאזוי מ'דרייט איהם‪ ,‬בלייבט ער ַא איד‪.‬‬ ‫זאגן )‪" (ÊÓ ˙‡ ,„ϯ „ÂÓÚ ,ÌȯӇ È˘ÈÏ ,"̉¯·‡ ˙È·" ¯ÙÒ· ‡·ÂÓ‬אל גנזי המלך ביהודים"‪.‬‬ ‫ַאזוי פלעגט דער "בית אברהם" זצ"ל ָ‬ ‫הארצן פון יעדן איד‪.‬‬ ‫באהאלטענע אוצרות ‪ -‬אין ַ‬ ‫האט זיינע "גנזים" ‪ַ ַ -‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬דער קעניג פון דער וועלט‪ָ ,‬‬ ‫דער ַ‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


ç

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

ïäåèòâ ñò èàä ¨ àéúî áø ,íòã óéåà õåøéú øòã æéà èìòèùøàô © êéæ èàä ¨ ïèù øòã ïòåå ,ïåéñðä úòùá áø øòáਠ,å"ç äøéáò ïà© ïäåè åö ïãòøåöøòáéà íäéà ,ïåéñð úòùá ïäåèòâ èùéð ñò ïáàä ¨ óñåé áø ïåà úùù àéúî éáø ïåô àúåáø éã ì"æç éã ïìééöøòã øàôøòã © ïåà .ùøç ïá ò"éæ àæìòáî òùåäé éáø ÷"äøä úàøé ,'ä úàøé ïùéååö ÷åìéç à© èâàæòâ ¨ èàä ¨ èîå÷ ñò ïòåå ,èðééî 'ä úàøé .íéîù úàøé ïåà ,àèç æà© êéæ øò èðàîøòã ,å"ç àèç à© ùèðòî ï'øàô © øòèðåà ïòã æéà éåæà© éåå ïåà ,øòôòùàá © íòã øàô © èééèù øò .øòôòùàá © ïñéåøâ ïåà ïâéìééä àæà © © ïâò÷ ïâéãðéæ åö êéìâòî (èáù â"ë ,àìåìéäã àîåé)

èâàæ ¨ é"ùø éåå êøã ìò ,æéà àèç úàøé ,íìåòä àøáð éìéáùá øîåì íãà áééç" (ãåîòä ïî éîöò úà ãøèà àì ,àìî íìåòë éðà áåùç øîåìë êéà ïåà ,èìòåå òöðàâ © à© ïéá êéà ."úçà äøéáòá íìåòä áéìåö èìòåå øòã ïåô ïééâ ïøéåìøàô © ïëàî © èùéð êéæ ìòåå ,äøéáò ïà© ïäåè åö øéî øàô © èùéð èñàt © ñò .äøéáò ïééà .å"ç èìòåå øòã ïåô ïøòåå ïøéåìøàô © íòã êøåã ïåà óåñá ,.æì ïéøãäðñ)

tàøà ¨ © èîå÷ ñàåå ¨ òôù éã óéåà æîøî æéà ,íéîù úàøé çúôé" (áé ,çë íéøáã) èâàæ ¨ ÷åñt øòã éåå ,ìîéä ïåô èàä ¨ ùèðòî øòã ."íéîùä úà áåèä åøöåà úà êì 'ä è÷àäòâtà © ¨ äìéìç èòåå ,ïâéãðéæ èòåå øò áéåà æà© àøåî .íäéà óéåà ìîéä ïåô tàøà ¨ © èîå÷ ñàåå ¨ òôù éã ïøòåå úåáéú éùàø æéà ,"ö ,ô ,ò ,ñ" ,èâàæ ¨ "éåì úùåã÷" øòã èëàîøàô © © ñàåå ¨ ùèðòî øòã ,÷éã'ö ä'ô ïé'ò øåâ'ñ ïà© ïéà ïøòåå åö ìùëð èùéð ,ìéåî ïééæ ïåà ïâéåà òðééæ .÷éãö à© æéà ,å"ç äøéáò ,(åðéúùøô) "ìàåîù éøáã" ÷"äôñ ïéà êéåà èééèù éåæà© æéà "äìåâñ" ,"íéîòä ìëî äìåâñ éì íúééäå" ñàã ¨ ïåà ïâéåà ééååö éã óéåà æîøî æéà ñàã ,ìåâñ ïåùìî ñàã ¨ ïåà ïâéåà òðééæ èéä ãéà à© áéåà .ùèðòî ïåô ìéåî øòðééî æéà øò" ,íäéà ïâòåå øòèùøòáéåà øòã èâàæ ¨ ,ìéåî ."ùèðòî à© "ìçð éáøò" ÷"äôñ ïéà èééèù ñò àøîâ éã .íéîù úàøé ïåô ïéðò íòã ïâòåå ,(ç"äåôãî ,êàæ © ïéé÷ ïåô ïáàä ¨ àøåî èùéð øàè'î ¨ æà© (.ñ úåëøá) èâàæ ¨ .ïòîå÷ ìàæ ¨ êàæ © éã æà© èâðòøá ,êàæ © à© ïåô ãçt øòã ìééåå ä"ö÷ 'ò ,àöéå úùøô)

øòã èàä ¨ ïë éô ìò óà .ïòîå÷ééá èùéð íäéà èñòåå èìòèùøàô © êéæ øò èàä ¨ .úåùø ïáòâòâ íäéà øòôòùàá © áééäðਠïåô ïòååòâ èùéð æéà ñðéåæà© ñàåå ¨ éåøô øòðééù à© éåå èàä ¨ øò ïåà .'åëå ïé÷ ìáåú úåçà äîòð úåîéî ,èìòåå éæ èàä ¨ øò éåå éåæà© ,àéúî éáø ïâò÷ èìòèùòâ êéæ ïèù øòã æéà .èééøãòâñéåà ãìàá © êéæ øò èàä ¨ è÷øòîàá © øòãéåå êéæ øò èàä ¨ ,èééæ øòèééååö ïééæ ïåô ïòîå÷òâ éåå ,èééæ åö èééæ ïåô ïòååòâ æéà éåæà© ïåà ,èééøãòâîåøà© .èééøãòâîåøà© êéæ øò èàä ¨ èìòèùòâ êéæ èàä ¨ ïèù øòã òøä øöé øòã àøåî áàä ¨ êéà ,èâàæòâ ¨ øò èàä ¨ êàðøòã ¨ ÷éãö øòã èàä ñàåå ¨ ,øéî óéåà ïééæ øáâúî èùéð êéæ ìàæ ¨ íäéà èàä ¨ ñàåå ¨ ãéîìú ïééæ ïòôåøòâ èàä ¨ øò ?ïäåèòâ à© èéî øòééô ïâðòøá ìàæ ¨ øò ïèòáòâ ïåà ,èðéãàá © øò èàä ¨ èâðòøáòâ ñò èàä ¨ ãéîìú øòã ïòåå .÷àååùè ¨ ñàã ¨ èàä ¨ ïèù øòã ïòåå !ïâéåà òðééæ ïéà èâééìòâðééøà© ñò ïòìàôòâ © æéà ïåà ïò÷àøùøòã ¨ êéæ øò èàä ¨ ïäòæòâ åö ïòôåøòâ øòôòùàá © øòã èàä ¨ ãìàá © .ñðâòåååö÷éøåö .ùøç ïá àéúî éáø ïìééäñéåà ïééâ ìàæ ¨ øò ìàôø êàìî íäéà øò èàä ¨ ,íäéà åö ïòîå÷òâ æéà ìàôø êàìî ïòåå ìàôø ïéá êéà èøòôèðòòâ øò èàä ¨ ?åèæéá øòåå èâòøôòâ òðééã ïòìééä è÷éùòâ øéî èàä ¨ øòôòùàá © øòã ñàåå ¨ æéà ñàåå ¨ ,éåæà© æàì ¨ ,èâàæòâ ¨ àéúî éáø íäéà èàä ¨ .ïâéåà èøò÷òâ÷éøåö ìàôø êàìî êéæ èàä ¨ .ïòååòâ æéà ïòååòâ éåæà© ïåà éåæà© ,íìåò ìù åðåáø ,èâàæòâ ¨ ïåà ,ò"ùáø íåö øòôòùàá © øòã íäéà èàä ¨ .èâàæòâ ¨ àéúî øéî èàä ¨ øöé øòã æà© áøò à© ïééæ ìòåå êéà" íäéà âàæ ¨ ééâ ,èâàæòâ ¨ êàìî ïåà ,"øéã óéåà ïééæ èìåù èùéð øòî èòåå òøä ."èìééäòâñéåà íäéà èàä ¨ ìàôø ïéà èééèù ñò ñàåå èðà÷àá © © æéà ñò ,øòååù æéà ïåà úùù áø æà© ,(úåçðî úëñî óåñ) íéðåàâä úåáåùú ïòååòâ ïòðòæ ,øòãðéìá ïòååòâ ïòðòæ ñàåå ¨ óñåé áø æéà áø ïåô úåìòî éã ïåô òðééà ïåà ,áø ïåô íéãéîìú òðééæ øòñéåà è÷å÷òâñéåøà© èùéð èàä ¨ øò æà© ,ïòååòâ ïåà úùù áø ïáàä ¨ áø ïåô äøéèt éã êàð ¨ .úåîà ú"ìã èùéð ,áø éåå êàæ © òáìòæ éã ïäåèëàð ¨ èìàååòâ ¨ óñåé áø ïòðòæ íòã áéìåö ïåà ,úåîà ú"ìã òøòééæ ïåô ï÷å÷åöñéåøà© æéà ñàåå ¨ ,øòååù æéà éåæà© áéåà .ì"çø ãðéìá ïøàååòâ ¨ ééæ óñåé áø ïåà úùù áø ,ùøç ïá àéúî éáø ïåô àúåáø éã ?äâøãî øòáìòæ øòã ïéà ïòååòâ êàã ¨ ïòðòæ https://telegram.me/Publications_MM


è

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

éã øòáéà âøàá íòã ïòôøàååòâøòáéà ¨ èàä ¨ ò"ùáø éã æéà äøåú éã ìá÷î øéà èðòæ áéåà ,èâàæòâ ¨ ééæ ïåà ïãéà äøåú éã .ïøòåå ïòáàøâàá ¨ ãéà èòåå èùéð áéåà øòáਠ,èåâ äðéçá øòã ïéà ïòðòæ ééæ ïòåå øàð ¨ ïãéà ééá ïèìàä © êéæ ïò÷ øòèðåà ,ïòîàæåö © òìà© - "úéâéâë øä í"äéìò äôë" ïåô ïìééètਠêéæ ìéåå ãéà à© áéåà ,"åàì íàå" .âøàá © íòã àäú" ,èøਠïøòãðåæàá © ïééæ ïéà ,èøàã ¨ - "íù" ,ììë íòðåô íòã ïਠìééåå ,øòðòáàøâàá ¨ © à© ïéåù øò æéà ,"íëúøåá÷ .áé ïèìàä © èùéð êéæ ïòî ïò÷ øåáéö ïåô çë ‫ זיך אויפפירן איידעל איינער צום אנדערן‬- ‫אשר לרעך‬

èâàæòâ ¨ èàä ¨ åøúé ïòåå (àë ,çé) äøãñ øòâéèðééä øòã ïéà éøù ,íéôìà éøù ïòîòð ìàæ ¨ øò ä"ò åðéáø äùî åö åðéáø" øòã èáééøù ,úåøùò éøùå íéùîç éøù ,úåàî ìãåâå çë äîë äàøå àá" :øòèøòåå òãðòâìàô ¨ éã "ééçá ,äøåúá íéàéáðäå íé÷éãöä åçáúùð àìù ,úåãîä úåìòî äðåáúä äîëçä éøàúá íúìåæå ,á÷òéå ,íäøáàå ,çð ïåâë (è ,å úéùàøá) çðá øîàð ,úåãîä éøàúá íà éë úòãäå äéäå (à ,æé íù) íäøáàá øîàðå ,äéä íéîú ÷éãö ùéà øáãîá) äùîá ïëå ,íú ùéà (æë ,äë íù) á÷òéáå ,íéîú àìà äîëçä ø÷éò ïéà éë úåøåäì äæ ìëå .ãàî åðò (â ,áé åùøã ïëå ,éøôä àìà ø÷éò ïìéàä ïéàù íùë ,úåãîä øùåé ìëì ,(é ,àé÷ íéìäú) íäéùåò ìëì áåè ìëù (.æé úåëøá) ì"æç ïåà íé÷éãö éã ."íäéùåò ìëì àìà øîàð àì íäéãîåì èéî äøåú øòã ïéà ïøàååòâ ¨ èáéåìòâ èùéð ïòðòæ íéàéáð èéî øàð ¨ ,ãðàèùøàô © © ïåà äîëç øòééæ ïåô ïòâðåøòãìéù ééá ïåà ,çð ééá øéî ïòðéôòâ éåæà© ,úåãî òøòééæ ïøòãìéù æéà ø÷éò øòã æà© ,ïæééåå åö ñòìà© ñàã ¨ ïåà ,'åëå íäøáà à© ééá éåå è÷ðåt ,úåáåè úåãî éã øàð ¨ ,äîëç éã èùéð éåæà© ,éøt éã øàð ¨ ,ø÷éò øòã èùéð íéåá øòã æéà ,íéåá äîëç éã èùéð ,íòìà© ïåô ø÷éò øòã úåãî éã ïòðòæ .âé ùèðòî íòðåô

ñàåå ¨ àðú à© ïòååòâ æéà ñò ,èøàã ¨ èìééöøòã àøîâ éã íäéà èàä ¨ àðú øòèééååö à© ïåà ,èàäòâ © àøåî èàä ¨ øùàå ,éðúàéå éúãçô ãçô" ?àøåî èñàä ¨ åã :èâàæòâ ¨ ïåô àøåî èñàä ¨ åã áéåà .(æë ,â áåéà) "éì àåáé éúøåâé ,ñéåà èîå÷ .øéã óéåà íéøåñé éã å"ç åèñâðòøá íéøåñé æà© - èòðâàî © à© - "úáàåù ïáà" ïà© éåå æéà ãçt øòã æà© .ïòîå÷ ìàæ ¨ ,àøåî èàä'î ¨ òëìòåå øàô © êàæ éã íòã ïåô àøåî èàä ¨ ãéà à© áéåà ,"ìçð éáøò" øòã èâàæ ¨ !êéæ åö ïòèùøòáéåà íòã øò èäéö ,ïòèùøòáéåà øòôòùàá © íòã ïòäéöåöåö "èòðâàî" © à© æéà íéîù úàøé !êéæ åö ìåëéáë ‫ די כח פון אחדות‬- ‫כאיש אחד בלב אחד‬

ïçéå" (á ,èé) äøãñ øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt íòã óéåà ,ãçà ùéàë" :é"ùø èâàæ ¨ ,"øää ãâð ìàøùé íù èâàæ ¨ .õøàä © ïééà èéî ,ùèðòî ïééà éåå éåæà© ."ãçà áìá íù ïçéå" ,ì"öæ øâéà àáé÷ò éáø ïåàâ øòã íòã óéåà êéæ ïìéåå ïåà ïòîàæåö © êéæ ïèìàä © ïãéà ïòåå ,"ìàøùé ïâò÷ - "øää ãâð" ñàã ¨ æéà ,ú"éùä úãåáò ïéà ïáééäôéåà àøîâ éã éåå ,"øä" ïôåøòâ èøòåå ñàåå ¨ ,òøä øöé íòã ïöéæ ïãéà ïòåå ."øäë íäì äîãð íé÷éãö" (.áð äëåñ) èâàæ ¨ ,ïøòãðà© ï'ëøåã øòðééà ïøòåå øøåòúð ïìéåå ïåà ïòîàæåö .òøä øöé íòã ïâò÷ äöò òèåâ à© ñàã ¨ æéà ïáàä ¨ ,ïãéà øåáéö à© ïâàîøàô ¨ © ñò ñàåå ¨ çë íòã ïâòåå (:æ àîåé) ì"æç éã ïåô øòèøòåå éã èùèééèòâ íé÷éãö ïøòåå úåàîåè òìà© ."øåáéöá äéåçã äàîåè" .øåáéö ï'èéî ïòîàæåö © èöéæ'î ïòåå ètåèùòâ÷òååà© äôë" (.çô úáù) ì"æç éã ïåô äðååë éã êéåà æéà ñàã ¨ íúà íà ,íäì øîàå úéâéâë øää úà íäéìò ,"íëúøåá÷ àäú íù åàì íàå ,áèåî äøåúä úà íéìá÷î

‫ ָאבער ווען מ'צינדט‬.‫פארלעשן‬ ַ ‫ און עס איז אויך לייכט עס צו‬,‫ ס'איז לייכט ָאנצוצינדן איין שוועבל‬,‫זאגט‬ ָ ‫ די וועלט‬.‫יב‬ ‫ ָאבער למעשה‬,‫האלץ צום פייער‬ ָ ‫דארף צושטעלן‬ ַ ‫ יעדער‬,‫סאך שווערער‬ ַ ‫ איז עס ַא‬,‫פלאקער‬ ַ ‫ ַא‬,‫ָאן ַא מדורה‬ .‫לאנגע צייט‬ ַ ‫פלאקער ַא‬ ַ ‫האלט זיך דער‬ ַ ,‫ווען עס ברענט שוין‬ ‫זאל‬ ָ ‫ ָאבער עס איז אויך שווער ער‬,"‫"אנצינדן‬ ָ ‫ דער יחיד קען זיך לייכט‬.‫דאס זעלבע איז לגבי ַא ציבור און ַא יחיד‬ ָ ‫ די‬- ‫פלאקער‬ ַ ‫ ָאבער דער‬,‫אנצואווארימען‬ ַ ָ ‫ דעם ציבור איז פיל שווערער‬.‫לאנגע צייט‬ ַ ‫האלטן ביי זיין מדרגה ַא‬ ַ ‫זיך‬ .‫סאך לענגער‬ ַ ‫האלט זיך ַא‬ ַ - ‫התלהבות‬ ‫האט געקויפט "מפטיר" אין ַא‬ ָ ,‫וואס איז נישט געווען פון די צדיקים און נישט פון די חסידים‬ ָ ,‫ ַא כהן‬,‫ ַא איד‬.‫יג‬ ‫וואס זיי איז נישט געפעלן ַאז יענער‬ ָ ,‫דארט געווען עטליכע כלומר'שט "פרומע" אידן‬ ָ ‫ זענען‬.‫שוהל אין ירושלים‬ https://telegram.me/Publications_MM


‫קוואל ‪ -‬יתרו‬ ‫ַ‬ ‫דער פרשה‬

‫‪êéæ ïâéãðò úåøáãä úøùò éã æà© èáééøù ÷"äìù øòã‬‬ ‫‪åö ,(ãé ,ë) "êòøì øùà ìëå" øòèøòåå éã èéî‬‬ ‫‪øùà" æéà äøåú òöðàâ‬‬ ‫‪© éã ïåô ø÷éò øòã æà© ,æðåà ïòðøòì‬‬ ‫‪éåå ïèëàøèðééøà‬‬ ‫©‬ ‫‪© ,ãéà ïèééååö à© øàô‬‬ ‫‪© ïäåè åö - "êòøì‬‬ ‫‪.ãé íòðòé øàô‬‬ ‫©‪© ïééæ áéèî ïò÷'î éåæà‬‬ ‫‪à© èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ ì"öæ ïé÷ñéã áééì òùåäé éáø ïåàâä‬‬ ‫‪ô"äò ,úåîù 'ô ,ú"äò ïé÷ñéã ì"éøäî) èøàåå‬‬ ‫‪¨ âéã'àøåî‬‬ ‫"‪øîàå" (â ,ãé úåîù) ÷åñt ï'ôéåà ,("ìàøùé éðá éøèåù åëéå‬‬ ‫‪íäéìò øâñ ,õøàá íä íéëåáð ìàøùé éðáì äòøô‬‬ ‫‪ïòðòæ ééæ æà ïãéà éã øàô èâàæòâ èàä äòøô ,"øáãîä‬‬ ‫‪äòøt èàä‬‬ ‫‪¨ ïãéà òëìòåå åö .øáãî ïéà èòæãðàìáøàô‬‬ ‫‪."íøéáàå ïúã äæ" ,"ïúðåé íåâøú" øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ ?åè èãòøòâ‬‬ ‫‪ïáàä‬‬ ‫‪¨ òëìòåå ,íøéáàå ïúã åö èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ äòøt‬‬ ‫‪ïééâñéåøà© èìàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èùéð ïáàä‬‬ ‫‪¨ ééæ .íäéà èéî ïèìàäòâèéî‬‬ ‫©‬

‫‪é‬‬

‫‪íøéáàå ïúã ïòåå ,èåðéî øòèöòì øòã ïéà øàð‬‬ ‫‪¨ ,íéøöî ïåô‬‬ ‫‪,íé ïéà ïøòåå ïò÷ðåøèøòã èééâ äòøt æà© ïäòæòâ ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ íé øòã ïåà ,ïãéà éã ïéà ïñàìùòâðà‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ êéæ ééæ ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪.øòãðåæàá‬‬ ‫‪© ééæ øàô‬‬ ‫‪© ïèìàtùòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪êéæ‬‬ ‫‪ïòðòæ ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © ,ì"æ áééì òùåäé éáø ïåàâ øòã èâòøô‬‬ ‫‪êùåç úëî ééá ïáøàèùòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èùéð íøéáà ïåà ïúã‬‬ ‫‪øòî êàð‬‬ ‫‪¨ ?ïáøàèùòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòðòæ íéòùø òìà© åàåå ,íéøöî ïéà‬‬ ‫‪æà© ïòååòâ äëåæ íøéáàå ïúã ïáàä‬‬ ‫‪¨ ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © ,øòååù æéà‬‬ ‫‪,(ïâàæ ì"æç éåå) øòãðåæàá‬‬ ‫‪© ééæ øàô‬‬ ‫‪© ïèìàtù‬‬ ‫©‬ ‫‪êéæ ìàæ‬‬ ‫‪¨ íé øòã‬‬ ‫‪ïééæ åö ïòîå÷òâ÷éøåö æéà íé øòã éåå íòã êàð‬‬ ‫‪¨ ïéåù‬‬ ‫‪.óåñ íé úòéø÷ êàð‬‬ ‫‪¨ ,ãðàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪ïâéãøòäéøô‬‬ ‫‪åëéå" (ãé ,ä úåîù) èâàæ‬‬ ‫‪¨ ÷åñt øòã ìééåå ,õåøéú øòã æéà‬‬ ‫‪ïáàä‬‬ ‫‪¨ íéøèåù òùéãéà éã .'åâå "ìàøùé éðá éøèåù‬‬ ‫‪,ïãéà éã øàô‬‬ ‫‪© èòáøà© éã ïëàî‬‬ ‫‪© øòøòååù èìàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èùéð‬‬

‫זאלן זיך נישט געפינען ביים לייענען ווען‬ ‫האבן זיי געזעהן דערצו ַאז ַאלע ַאנדערע כהנים ָ‬ ‫זאל עולה זיין "מפטיר"‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ער נישט געקענט עולה‬ ‫האט מען געמוזט אויפרופן יענעם ַאלס כהן‪ ,‬און ַאזוי ָ‬ ‫מ'רופט אויף ַא כהן‪ ,‬ממילא ָ‬ ‫זיין מפטיר‪...‬‬ ‫פאר די עלי' פון מפטיר‪ ,‬ווייל דער דערמאנטער‬ ‫באצאהלן ַ‬ ‫דארף ַ ָ‬ ‫ש‪ï‬עטער איז אויפגעקומען די שאלה ווער עס ַ‬ ‫געגאנגען פרעגן איינעם פון די‬ ‫ַ‬ ‫באקומען די עלי' פון מפטיר‪ .‬זענען די דערמאנטע "צדיקים"‬ ‫דאך נישט ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫"קונה" ָ‬ ‫פאר דער עלי' פון מפטיר?‬ ‫צאהלן ַ‬ ‫דארף ָ‬ ‫פאל‪ ,‬ווער ַ‬ ‫וואס צו טוהן אין דעם ַ‬ ‫גדולי הדור אין ירושלים‪ָ ,‬‬ ‫געזאגט‪" :‬אויף ַאזעלכע רשעות'דיגע‬ ‫ָ‬ ‫האט דער גדול‪ ,‬וועלכער איז געווען איינער פון די ‪ï‬וסקי הדור אין ירושלים‪ ,‬זיי‬ ‫ָ‬ ‫דא איז דען די שאלה אויפ'ן געלט? עס איז ַא שאלה אויפ'ן‬ ‫זאגט‪ָ ,‬‬ ‫שאלות וויל איך נישט ענטפערן!"‪ .‬ווי איינער ָ‬ ‫דאס‬ ‫פארגאסן ָ‬ ‫האבן ַ ָ‬ ‫וואס זיי ָ‬ ‫דאס רשעות'דיגע בלוט‪ָ ,‬‬ ‫דאזיגע שלעכטע מענטשן ָ‬ ‫דארף בייטן ביי די ָ‬ ‫בלוט‪ ,‬און מען ַ‬ ‫בלוט פון ַא צווייטן איד‪.‬‬ ‫טאטן‪ ,‬הרה"ק רבי ישראל הינוקא‬ ‫נאכזאגן פון זיין ַ‬ ‫קארלין‪ ,‬פלעגט ָ ָ‬ ‫הרה"ק רבי אברהם אלימלך זצ"ל הי"ד פון ַ‬ ‫דארף זיך‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫זאך ָ‬ ‫מסטאלין זי"ע‪ַ ,‬אז אויב ַא איד פרעגט איהם וועגן ַא שידוך‪ ,‬ענטפערט ער‪ַ ,‬אז די ערשטע ַ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫אינטערעסירן איז וועגן די מידות פון דעם בחור ָאדער די מדוברת‪ .‬דער הייליגער "ינוקא" ָ‬ ‫האט גוטע‬ ‫ ַאז מען פרעגט אונז אויף ַא שידוך‪ ,‬פרעגן מיר די ערשטע שאלה‪ ,‬צו ער איז ַא גוטער‪ ,‬און צו ער ָ‬‫נאך ַא מעלה‪ ,‬לייגן מיר צו ַא נול‬ ‫דערנאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט גוטע מדות‪ ,‬שרייבן מיר ַא נומער ‪ .1‬אויב מיר הערן‬ ‫מדות? אויב ער ָ‬ ‫מיליארד‪ָ .‬אבער אויב‬ ‫ַ‬ ‫צאל מעלות‪ ,‬ביז עס ווערט ַא‬ ‫וואקסט כסדר די ָ‬ ‫נאך ַא נול‪ ...‬און ַאזוי ַ‬ ‫נאך ַא מעלה ‪ָ -‬‬ ‫‪ָ .(‡¯ÚÊ‬‬ ‫»‬ ‫)‡‬ ‫«‬ ‫"גארנישט"‪ ,‬ווייל דער עיקר פון מענטש איז‬ ‫האבן נישט קיין גוטע מדות‪ ,‬בלייבט פון דעם איין גרויסער ָ‬ ‫ער ָאדער זי ָ‬ ‫די גוטע מדות‪.‬‬ ‫פארשטאנען‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫געזאגט צו ַאן עובד ה' ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫נאכגעזאגט ַאז דער בעל התניא זי"ע ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן שוין ָ‬ ‫יד‪ .‬מיר ָ‬ ‫פאר ַא צווייטן איד‪:‬‬ ‫צו טוהן ַא טובה ַ‬ ‫זאגט )„·¯‪" (ËÈ ,Î ÌÈ‬כי האדם עץ השדה"‪ï .‬ונקט ווי ַא בוים‬ ‫ דער מענטש איז צוגעגליכן צו ַא בוים‪ ,‬ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬‫דאס‬ ‫קען זיין דער שענסטער בוים אויף דער וועלט‪ָ ,‬אבער אויב ער גיט נישט ַארויס ‪ï‬ירות‪ ,‬איז ער ַאן אילן סרק‪ָ .‬‬ ‫פאר ַא צווייטן‪ ,‬איז ער ווי ַאן אויסגעטריקענטער בוים‪.‬‬ ‫זעלבע איז מיט'ן מענטש‪ ,‬אויב ער גיט נישט ע‪ï‬עס ַ‬ ‫געזאגט וועגן די אידן ַאז זיי‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫טו‪ .‬דער ‪ï‬שוט'ער ‪ï‬שט פון די ווערטער "לבני ישראל" איז‪ ,‬וועגן די אידן‪ï .‬רעה ָ‬ ‫זענען ַארומגערינגעלט אין מדבר פון ַאלע זייטן‪.‬‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


àé

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

ïåô íéøáéà òìà© ,âðåö éã åö èâàæ ¨ øòèùøòáéåà øòã íéøáéà òìà© .èñâéì åã ïåà ,èìòèùòâôéåà ïòðòæ ùèðòî .è÷òãòâåö èæéá åã ïåà ,è÷òãòâôéåà ïòðòæ ùèðòî ïåô âðåö éã ñàåå ¨ ïéðò øòã æéà ñàåå ¨ ,"ø÷é éìë" øòã èâòøô èøòôèðò ?"ìèåî äúàå" :èâééìòâtàøà ¨ © æéà âðåö éã æà© ,ïééæ åö æîøî èîå÷ ñàã ¨ æà© ,"ø÷é éìë" øòã ùèðòî øòã ,"ïòäåøtà" ¨ êéæ ìàæ ¨ éæ éãë ,èâééìòâtàøà ¨ © æéà .ïãòø èùéð øàè ¨ øò ñàåå ¨ âðåö ïééæ èéî ïãòø èùéð ìàæ ¨ ‫ די גרויסקייט פון מצות כיבוד אב ואם‬- ‫כבד את אביך‬

êéáà úà ãáë ,(áé ,ë) úåøáãä úøùò éã ïéà ïòðòééì øéî øòã ñàåå ¨ èâàæòâëàð ¨ ¨ ïéåù ïáàä ¨ øéî .æé êîà úàå çé (ãåáéë êøò) "çî÷ä ãë" øôñ ïéà èáééøù ì"æ ééçá åðéáø éáâì ,íéðåùàø éã ïéà ïåùì àæà © © èùéð èäòæ'î ñàåå ¨ .ïëàæ © òøòãðà© äåöî àéäå íàå áà ãåáéë úåöî çë ìåãâ" :èáééøù øò äøëùá ùé éë ,ïéòì íéàåø úåéøáäå áäæë äðåçá ú"éùä åì óéñåéù äçìöäå äåìùá åà ,äæä íìåòá úåøéô çë øòã ñéåøâ æéà ñò ."íéîé úåëéøà åà ,åéùòî ìëá æéà ñàåå ¨ äåöî à© æéà ñò ,íàå áà ãåáéë úåöî ïåô ï'èéî ñò ïòäòæ ïùèðòî éã ïåà ,ãìàâ ¨ éåå èååàåøtòâñéåà úåøét èâðòøá áà ãåáéë úåöî ïåô øëù øòã æà© ,âéåà ñàåå ¨ äçìöä ïåà èéé÷âéäåø èéî øòãਠ,èìòåå øòã óéåà òðééæ òìà© ïéà ïééæ óéñåî íäéà èòåå øòèùøòáéåà øòã .èé íéîé úåëéøà øòãਠ,íéùòî

àì òåãî" ,íééøöî éã ïåô tòì÷ ètàëòâ © ïáàä ¨ ééæ ïåà ."íåùìù ìåîúë íéðáìä ïåáìì íë÷ç íúéìë ñàåå ¨ øòðééà :èøéôòâñéåà èàä ¨ áééì òùåäé éáø ïåà ,ïãéà ïâàìù ¨ åö èùéð éãë ïèééååö à© ïåô tòì÷ ètàë © ,íäéà øàô © ïèìàtù © êéæ ìàæ ¨ íé øòã æà© éåàø øò æéà ïòååòâ ïòðòæ òëìòåå ,íøéáàå ïúã æéà ñàã ¨ áéåà åìéôà© úåàéùð à© èàä ¨ ,øòðééà àæà © © .ìàøùé éðá éøèåù éã ïùéååö .ïòèùøòáéåà íòã ééá ïç ùîî óøàã'î © æà© ïâàæ ¨ åö àã ¨ èùéð øéî ïòðééî éàãååà© øàô © èåè'î ñàåå ¨ êàæ © òãòé øàð ¨ ,tòì÷ ïtàë © éãë èøਠïåô ÷òååà© êéæ è÷åø'î ,ìétùééá íåö ,ïøòãðà© ïà© .åå"àà ,ãéà ïèééååö à© øàô © õàìt © ïëàî © åö ò"éæ øòøéîæå÷ ò'ìà÷æçé éáø ÷"äøä ."äéäú ìëì øôòë éùôðå" ,èâàæòâ ¨ èàä ¨ (èáù ,úåàåáú ïåà úåøét ñéåøà© èéâ ãøò éã éåå éåæà© è÷ðåt ñàåå ¨ ùèðòî à© æéà éåæà© ,ãøò éã óéåà èòøè'î ìééåå .äñðøt ïåô òôù à© øò èàä ¨ ,("øôòë") ïééì÷ êéæ èìàä © äùî ïåô úåëæ ïéà øáãî ïéà ïìàôòâ © ïî øòã æéà øàôøòã © ãàî åéðò" ïòååòâ æéà ä"ò åðéáø äùî ìééåå ,ä"ò åðéáø .æè (â ,áé øáãîá) "íãàä ìëî æ"é àìåìéäã àîåé)

àåä êåøá ùåã÷ä åì øîà" (:åè ïéëøò) ïâàæ ¨ ì"æç éã ìë .ìèåî äúàå íéôå÷æ íãà ìù åéøáà ìë ,ïåùìì àìà ãåò àìå ,íéðôáî äúàå õåçáî íãà ìù åéøáà ."øùá ìù úçàå íöò ìù úçà ,úåîåç éúù êì éúô÷äù

‫ "ונפשי כעפר‬:‫דאזיגע ווערטער פונעם קוזמירער‬ ָ ‫ איז כדאי צו געדענקען די‬,‫רנסה‬ï ‫פאר‬ ַ ‫ ווען מיר זוכן סגולות‬.‫טז‬ .‫עות‬ï‫ און ַאלע גוטע הש‬,‫רנסה‬ï ‫האט מען‬ ָ ,"‫וואס מ'האלט זיך ווי "עפר‬ ָ ‫ דורך דעם‬."‫לכל תהיה‬ ‫פאר דעם ראש‬ ַ ‫האט זיך ָאפגערעדט‬ ָ ‫ ַא איד‬:(ÔËÈȈ Ú‚ÈË Èȉ È„ Ôȇ ˙Ó‡ Ô‡« ¯Ú„ÈÈÏ Êȇ Ò‡ÂÂ) » ‫ על דרך צחות‬,‫א מעשה'לע‬ ַ .‫יז‬ ‫האט‬ ָ .‫ איז איהם נישט גענוג מכבד‬,‫ ַא בחור‬,‫ ַאז דער זוהן‬,‫האט געלערנט‬ ָ ‫ישיבה פון דער ישיבה וואו זיין זוהן‬ ‫האט‬ ָ ‫פארשטייט זיך ַאז דער בחור‬ ַ .‫מאכן מיט איהם ַא שיעור‬ ַ ‫ ַאז ער וויל‬,‫פאר דעם בחור‬ ַ ‫געזאגט‬ ָ ‫דער ראש ישיבה‬ ...‫פרייטאג‬ ָ ,‫וואך‬ ָ ‫איינמאהל ַא‬ ָ ‫ ַאז דער ראש ישיבה וויל לערנען מיט איהם ַא שיעור‬,‫זיך זעהר דערפרייט‬ ‫לאמיר לערנען‬ ָ ,‫וואך לערנט מען גמרא‬ ָ ‫גאנצע‬ ַ ‫ ַא‬,‫געזאגט‬ ָ ‫האט דער ראש ישיבה‬ ָ ?‫וואס וועט מען לערנען‬ ָ ,‫אלזא‬ ָ ַ ,‫זאגט דער ראש ישיבה‬ ָ .‫זאל קענען לערנען מיט'ן ראש ישיבה‬ ָ ‫ ַאבי ער‬,‫האט מסכים געווען‬ ָ ‫ דער בחור‬.‫שולחן ערוך‬ :‫זאגט דער בחור‬ ָ .‫ הלכות כיבוד אב‬,‫"מיר וועלן לערנען יורה דעה סימן ר"מ‬ ...‫וואס זענען נוהג בזמן הזה‬ ָ ‫לאמיר בעסער לערנען הלכות‬ ָ ,‫ אויב לערנען מיר שוין שו"ע‬,‫שאד‬ ָ ‫ עס איז‬,‫ ניין‬‫פאר זיין‬ ַ "‫אנדזשידאר‬ï‫"ס‬ ָ ָ ‫מאכן ַא‬ ַ ‫אמאהל‬ ָ ַ ‫ יעדער איינער מעג‬,‫פאר יונגעלייט‬ ַ ‫ סיי‬,‫פאר בחורים‬ ַ ‫ ס'איז נוגע סיי‬.‫יח‬ .‫מאמע‬ ַ ‫טאטן ָאדער צו דער‬ ַ ‫וואך צום‬ ָ ‫מאהל אין‬ ָ ‫טעלעפאן עטליכע‬ ָ ‫ ָאדער אויפהייבן ַא‬...‫מאמע‬ַ ‫טאטע‬ ַ ‫ "למען יאריכון ימים ולמען‬,‫האבן מיר ַא הבטחה פון די תוה"ק‬ ָ ‫דא‬ ָ ‫ און‬,‫ מענטשן זוכן ברכות און סגולות‬.‫יט‬ ."‫ייטב לך‬ https://telegram.me/Publications_MM


áé

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

ïñéåå èñìéåå åã - "úåöî ìò" :êìîéìà 'ø éáø øòã èâàæ ¨ "åäåìëàé íéøåøîå" ?äåöî ò'úîà ïà© æéà ñò ñàåå ¨ äðéçá øòã ïéà ,øòååù ïਠøéã èîå÷ ñàåå ¨ äåöî éã äåöî éã ïééæ åö íéé÷î øòååù øòèéá æéà ñò - "øåøî" ïåô .úåîéìùá äåöî à© æéà äåöî àæà © © ,êéæ óéåà èâàæòâ ¨ èàä ¨ ì"öæ "ïøäà úéá" ìòá ÷"äøä ïéà úåâøãî òðééæ åö ïòååòâ äëåæ èàä ¨ øò æà© íéé÷î èàä ¨ øò ñàåå ¨ íàå áà ãåáéë úåöî ïåô úåëæ .øåãéäá ïòååòâ ìàåîù éáø ìåãâä ïåàâä ïåô èøòäòâ ìäàîà ¨ © áàä ¨ êéà ì"æç éã æà© ,"éåìä èáù" ìòá ì"öæ øòðæàåå ¨ éåìä ïåô íëç øòã ïøàååòâ ¨ æéà ä"ò êìîä äîìù æà© ïâàæ ¨ úåöî úåëæá ,èìòåå øòã ïåô âéðò÷ øòã ïåà ,èìòåå øòã .ë íà ãåáéë ñðð ïá ïåòîù éáø æà© (úåøåãä øãñá àáåî) ïâàæ ¨ ì"æç éã ïâ ïéà ïöéæ èòåå øò ïòîòåå ïáòð ïñéåå èìàååòâ ¨ èàä ¨ èòåå øò æà© ìîéä ïåô ïòååòâ äìâî íäéà èàä'î ¨ ïåà ,ïãò èàäòâ © èàä ¨ ïåòîù éáø .áö÷ à© ïáòð ïãò ïâ ïéà ïöéæ íòã ïäòæ ïòâðàâòâ © æéà ïåà ,ïåôøòã ùôð úîâò ñéåøâ íäéà èàä'î ¨ ìééåå ,íéùòî òðééæ ïâòåå ïñéåå âéãðìòåå ,áö÷ .íäéà ïáòð ïöéæ èòåå øò æà© ìîéä ïåô ïòååòâ äìâî :èøòôèðòòâ áö÷ øòã èàä ¨ !?áö÷ à© ïéá êéà æà© êàã ¨ èñäòæ åã -

ñàååøàô ¨ © ,(áé ,ë åðéúùøô) èâàæ ¨ ùåã÷ä "íééçä øåà" éã èùéð ïåà ,"êéîé ïåëéøàé" ïòîì ÷åñt øòã èâàæ ¨ éìåà" ?âòè òðééã ïøòâðòìøàô © ìòåå êéà ,"êéîé êéøàà" ãáìî ,íéîé úåëéøà àåä äúìåâñ åæ äåöî éë øîåì äöøéù òîùî æéà ñàåå ¨ ,"ïåëéøàé" èâàæ ¨ ÷åñt øòã ."'äî äøëù æà© äåöî éã ïåô äìåâñ éã æéà ñò ãìàáéåå ,ïééìà© êéæ ïåô ñàåå ¨ øëù íòã øòñéåà ,íéîé úåëéøà èàä ¨ ùèðòî øòã ùé éë" .äåöî éã øàô © èìäàöàá ¨ © øòèùøòáéåà øòã òá÷ øùà íøëù ãáìî úåàìôð úåìåâñ íäá ùéù úååöî ñàåå ¨ úååöî àã ¨ ïòðòæ ñò ."'ä äúåà äìéâ åæáå ,'ä íäì øòã ñàåå ¨ øëù íòã øòñéåà ,úåìåâñ òëéìøòãðåàåå ïáàä ¨ äåöî éã ééá ïåà ,ééæ øàô © èîéèùàá © èàä ¨ øòèùøòáéåà ñàåå ¨ øàì÷ ¨ èâàæòâ ¨ øòèùøòáéåà øòã èàä ¨ (íàå áà ãåáéë) øòèùøòáéåà øòã ñàåå ¨ øëù íòã øòñéåà ,æéà äìåâñ éã .íéîé úåëéøà àã ¨ êéåà æéà ,øàôøòã © èìäàö ¨ àøîâ éã éåå ,äåöî òøòååù à© íàå áà ãåáéë æéà éàãååà© ìéåàåå ,"ïàîç àìù éî éøùà" (.àì ïéùåãé÷) èâàæ ¨ ,äåöî éã èéî ïøòåå èååàåøtòâ èùéð óøàã © ñàåå ¨ íòã æéà íòåð) èâàæ ¨ ò"éæ êìîéìà 'ø éáø øòâéìééä øòã øòáਠíéøåøîå úåöî ìò" (àé ,æè øáãîá) (àá úùøô ,êìîéìà (ä ,àé øáãîá) ÷åñt ï'ôéåà èâàæ ¨ é"ùø ìééåå ,"åäåìëàé ,èñééä ñàã ¨ ."úååöî àìá íðç ,íðç íéøöîá ìëàð øùà" ñàåå ¨ äåöî à© .èìòâ ïéé÷ èùéð èñà÷ ¨ ñàåå ¨ äåöî à© ,øòååù ïਠèùéð èîå÷ ñò øòãਠ,èìòâ ïéé÷ èùéð èñà÷ ¨ .äåöî à© èùéð æéà

‫ אין דער גמרא מסכת סנהדרין‬.‫כ‬ .‫די מצוה פון כיבוד אם‬ ‫ט זיך‬ï‫ ווי ַא עלטערע איד שלע‬,‫גאס‬ ַ ‫אמאהל שבת געזעהן אויף דער‬ ָ ַ ‫האט‬ ָ ‫אויערבאך זצ"ל‬ ַ ‫הגאון רבי שלמה זלמן‬ ‫געהאלפן דעם‬ ָ ‫האבן נישט‬ ָ ‫ און‬,‫ יונגעלייט מיט טליתים‬,‫געגאנגען זיינע צוויי זיהן‬ ַ ‫ און ביי די זייט זענען‬,‫באנק‬ ַ ‫מיט ַא‬ ‫טראגן‬ ָ ‫פאטער‬ ָ ‫פארוואס זיי העלפן נישט זייער‬ ָ ַ ‫האט רבי שלמה זלמן געפרעגט די יונגעלייט‬ ָ .‫באנק‬ ַ ‫טראגן די‬ ָ ‫טאטן‬ ַ ...‫שטאט‬ ָ ‫טראץ דעם עירוב אין‬ ָ ‫האבן ַא "חומרא" נישט מטלטל צו זיין אין שבת‬ ָ ‫האבן זיי געענטפערט ַאז זיי‬ ָ ,‫באנק‬ ַ ‫די‬ ‫האט עטליכע‬ ָ ‫ ַאז ער‬,‫דאזיגע צוויי יונגעלייט‬ ָ ‫האט זיך ַאזוי מצער געווען פון דעם ענטפער פון די‬ ָ ‫רבי שלמה זלמן‬ !‫בארואיגן פון די "חומרא" פון די צוויי יונגעלייט‬ ַ ‫שוט נישט געקענט‬ï ‫האט זיך‬ ָ ‫ ער‬.‫געזאגט קיין שיעורים‬ ָ ‫טעג נישט‬ ‫ אין ענטפער‬,‫האט ַא בריוו פון רבי שלמה זלמן‬ ָ ‫ שרייבט ַאז ער‬,‫ הרב טרעגער‬,‫דער איידים פון רבי שלמה זלמן‬ ‫געהאט מיט זיין זוהן איבער‬ ַ ‫האט‬ ָ ‫פאטער‬ ָ ‫וואס ַא‬ ָ ‫האט איהם געפרעגט וועגן ַא דין תורה‬ ָ ‫וואס ער‬ ָ ‫אויף ַא שאלה‬ ‫ "בנוגע לחמורה‬:‫האט רבי שלמה זלמן געשריבן‬ ָ .‫געדארפט צוטיילן‬ ַ ‫האבן זיך‬ ָ ‫וואס זיי‬ ָ ,‫ַא שותפות אין זייער געשעפט‬ ,‫ איך גיב דיר ַאן עצה‬,"‫ משוך ידך הימנה‬,‫ "הנני מייעץ לך חתני היקר‬,‫האסט מיך ָאנגעפרעגט‬ ָ ‫וואס דו‬ ָ "‫שבחמורות‬ ‫וואס איז נוגע הלכות‬ ָ ‫ ווייל עס איז ַא שאלה‬,‫זאלסט זיך ַארויסציהען פון דעם דין תורה‬ ָ ‫ דו‬,‫מיין טייערער איידים‬ ."‫וואס איז "חמורה שבחמורות‬ ָ ,‫כיבוד אב‬ ‫פאר שלמה המלך ע"ה‬ ַ ‫ווערט דערציילט גענוי ווי שווער ס'איז ָאנגעקומען‬

(:Ú Û„)

https://telegram.me/Publications_MM


âé

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

óéåà øáåò êéåà øò æéà ,íäéà èøòôèðò ïåà äìôú ïééæ àìéîî .ì"çø "íéøçà íéäìà êì äéäé àì" ïåô åàì íòã .áë ïòðòååàã © ïéà úåçåë ïâééìðééøà© ,ïééæ òé÷ùî ïòî óøàã © óåñ íééá "ééçá åðéáø" ïéà ïåùì âéã'àøåî à© ïòðéôòâ øéî ïåùòú àì" (ë ,ë úåîù) äùøt øòâéèðééä øòã ïåô øòã ïòåå" :øò èáééøù ,"áäæ éäìàå óñë éäìà éúà ïâòåå èëàøè © øò ïåà ïòèùøòáéåà ï'øàô © èðòååàã © ùèðòî øò éåå êééìâ æéà ,èâàîøàô ¨ © øò ñàåå ¨ øòáìéæ ïåà ãìàâ ¨ ."å"ç äøæ äãåáò èðéãòâ èìàåå ¨ ‫ די באשעפער געפונט זיך אין‬- ‫ומשה נגש על הערפל‬ ‫יעדן מצב‬

øùà ìôøòä ìà ùâð äùîå" (çé ,ë úåîù) ÷åñt ï'ôéåà :ùéãéà óéåà æéà "ìôøò" ."íé÷ìàä íù øòã áéåà åìéôà æà© ,æîøî æéà ÷åñt øòã ."ìàôtàøà" © ¨ © "íé÷ìàä íù øùà" ,äâøãî ïééæ ïåô å"ç èìàô © ùèðòî ï'èéî øòôòùàá © øòã æéà ,å"ç äãéøé ïééæ ïéà êéåà ïúî ééá ñàåå ¨ íòã ïéà æîåøî êéåà æéà ñàã ¨ .ùèðòî åìéôà© æà© ïòðøòì åö ,"ìôøòå ïðò êùç" ïòååòâ æéà äøåú øòã æéà ,"ìàôtàøà" © ¨ © íòã ïéà ïåà úåëùç íòðéà .àã ¨ êéåà øòôòùàá © èâàæ ¨ ,ì"öæ "úîà éøîà" ìòá ÷"äøä ,éáø øòøòâ øòã ÷åñt ï'ôéåà ("íúéàø íúà" ä"ã ,à"öøú åøúé ,úîà éøîà) æéà øòìãਠøòã ,"íéøùð éôðë ìò íëúà àùàå" (ã ,èé) áéåà åìéôà© æà© ,æîøî ÷åñt øòã æéà .óåò øòð'àîè à©

êéà áàä ¨ íòã óéåà" ,èðééååòâ ñðð ïá ïåòîù éáø èàä ¨ à© èéî ïòîàæåö © ïöéæ åö ,ïøäàé ¨ ìéô éåæà© èòáøàòâ © èâòøôòâñéåà íäéà øò èàä ¨ êàðøòã ¨ ."?ïãò ïâ ïéà áö÷ èëàîòâôéåà © áö÷ øòã èàä ¨ ,íéùòî òðééæ ïâòåå øòéåðòâ ñàåå ¨ òîàî © ïåà òèàè © ïééæ ïæéååòâ ïåà ,øòîéö ïåô øéè éã èéî ïòîåðøàô © æéà øò æà© ,èâàæòâ ¨ ïåà ,èìà© ïòååòâ ïòðòæ :èðééååòâ ïåòîù éáø èàä ¨ .úòì úòî ïéà äòù 24 ééæ ïáòð ïééæ êéà ìàæ ¨ éàååìä - "é÷ìç äéäé ê÷ìçî ,éàååìä" !ïãò ïâ ïéà øéã âéöëà© èòáøàòâ © èàä ¨ øò æà© èðééååòâ øò èàä ¨ øòäéøô ,áö÷ íòã ïáòð ïöéæ ïôøàã © èòåå øò ïåà øäàé ¨ áà ãåáéë íéé÷î æéà øò æà© èøòäòâ èàä ¨ øò ïòåå øòáਠ,èâàæòâ ¨ ïåà èééøôòâ êéæ øò èàä ¨ ,ùôð úåøéñî èéî íàå àë . ïãò ïâ ïéà ïëù ïééã ïééæ êéà ìàæ ¨ éàååìä ‫ גלייבן אז מיט תפילה קען מען‬- ‫ולעבדו בכל לבבכם‬ ‫אלעס אויסבעטן‬

äéäé àì" (â ,ë) äùøt øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt ï'ôéåà ìééåå - íéøçà" ,é"ùø èâàæ ¨ ,"íéøçà íéäìà êì èùéð ïøòåå ïåà ééæ åö ïòééøù ,ñò ïòðéã ñàåå ¨ éã åö èðééî ñàã ¨ æà© ,"úîà éøîà" øòã èâàæ ¨ ."èøòôèðòòâ - "íéðòðå åéìà íé÷òåö" ,úîà íé÷ìà ìéãáäì æà© ,ïâàæ ¨ èøòôèðòòâ èøòåå ïòî ïåà ,ïòèùøòáéåà íåö èééøù ïòî .ìîéä ïåô ïåà èðòååàã © ùèðòî à© áéåà æà© ,ñéåà èîå÷ íòã ïåô ñéåà èøòä øòèùøòáéåà øòã æà© èùéð èáééìâ øò

‫ "כבד‬,‫ מען צעזינגט זיך שיין מיט די טעמי הנגינה ביים מעביר סדרה זיין ָאדער ביים לייענען אין דער תורה‬.‫כא‬ .‫מ'דארף געדענקען ַאז מ'מוז עס מקיים זיין בפועל‬ ַ ‫ ָאבער‬,"‫את אביך ואת אמך‬ ‫ונקט ווי ביי‬ï ."‫( "תפשו אומנות אבותם‬È ,„È ˙ÂÓ˘) ‫ ַאזוי טייטשן די ספרים בדרך צחות די ווערטער פון רש"י ז"ל‬.‫כב‬ ,ÏÈt˘ÈÈ· ̈) "‫פארבעסערן זיין "ביזנעס‬ ַ ‫אריינטראכטן ווי ַאזוי ער קען‬ ַ ַ ‫פארנומען מיט‬ ַ ‫ איז דער מענטש‬,‫ַא געשעפט‬ ÔÈÈÊ ËÚ ,Ô˘Ë ÚÓ Ú¯Ú„ ‡ « ËÈÓ ÔÒÚÂÓ˘ ËÈÓ ÔÚ‚ Ú¯·¯‡Ù « Ô‡ Ô¯ÚÎȯ Ô‡ ÔÒȯ„ ȇ ÔÈÈˢ ËÚ ¯Ú Ô‡ ,ËÙÚ˘Ú‚ Òȯ‚ ‡ « ÔÚ ÚÙÚ ËÚ ˘Ë ÚÓ ‡ « ·È‡

‫פאר דעם‬ ַ ‫דאווענט‬ ַ ‫וואס ער‬ ָ ‫פארבעסערן די תפלה‬ ַ ‫אריינטראכטן ווי ַאזוי צו‬ ַ ַ ‫דארף מען‬ ַ ‫ ַאזוי‬,(„Â·È‡Ï ÔÈÈ‚ ËÙÚ˘Ú‚ "‫פארבעסערן די "אומנות‬ ַ ‫אריינטראכטן ווי ַאזוי אויסצוברייטערן און‬ ַ ַ ‫'דארף‬ ַ ‫ מ‬."‫ ווייל עס איז זיין "אומנות‬,‫אויבערשטען‬ !‫וואס רופט זיך תפלה‬ ָ ‫'האט‬ ָ ‫יונגערמאן גייט ַארויס פון בית המדרש ווען מ‬ ַ ‫אמאהל געזעהן ווי ַא‬ ָ ַ ‫האט‬ ָ ‫הרה"ק רבי יחזקאל'ע קוזמירער זי"ע‬ ‫ ווי עס שטייט ביי אשרי‬,‫ און איהם געוויזן אין סידור‬,‫האט ער איהם צוגערופן‬ ָ ,"‫געהאלטן ביי "אשרי" און "ובא לציון‬ ַ :‫געזאגט‬ ָ ‫האט איהם‬ ָ ‫ און‬,"‫ובא לציון די ווערטער "ירידת השפע‬ .‫ פון הימל‬ï‫ארא‬ ָ ַ ‫דעמאלס‬ ָ ‫ די שפע קומט‬- "‫ דו זעהסט וואו די ַאנטלויפסט פון שוהל? ביי "ירידת השפע‬‫ נישט אויסצוטוהן די תפילין‬,‫רנסה‬ï ‫ ַאז ס'איז ַא סגולה אויף‬,‫געזאגט הרה"ק רבי דוד'ל לעלובער זי"ע‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫ענליך‬ ."‫דעמאלס איז "ירידת השפע‬ ָ ‫ ווייל‬,"‫נאך "עלינו לשבח‬ ָ ‫ביז‬ https://telegram.me/Publications_MM


ãé

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

ñàåå ¨ ,äáùçî òðééø ïåà òèåâ à© éåå ùèðòî ï'øàô © èåâ ïåà ,íéùòî òìà© ïåô óåñ øòã ïåà áéåäðਠøòã æéà ñàã ¨ éåæà© ïáàä ¨ ì"æç éã ñàåå ¨ "áåè áì" ïåô ïéðò øòã æéà ñàã ¨ ."(è"î ,á"ô) úåáà úëñî ïéà èáéåìòâñéåà ÷øàèù ©

øòã íäéà èâàøè ¨ ,å"ç àîè æéà ùèðòî øòã .äøåú éã êøåã ,óéåà íäéà èáééä ïåà øòèùøòáéåà

àì" ïåô åàì íòã óéåà èâàæ ¨ "éåìä úéá" øòã ï'øàô © ïâàæ ¨ åö êéìâòî æéà éåæà© éåå ,"ãåîçú ïééæ ñàåå ¨ êàæ © à© åö ïèñåìâ èùéð ìàæ ¨ øò æà© ùèðòî ?åöøòã àé ¨ èñåìâ õøàä ©

àì" ïåô åàì íòã ïâòåå (æèú äåöî) èáééøù êåðéç øòã éåæà© éåå ïøòãðåàåå èùéð êéæ èñìàæ ¨ åã" ,"ãåîçú ïåô øöåà ïà© êàð ¨ ïèñåìâ ïåô ïãééîøàô © êéæ ùèðòî à© ïò÷ ïåà øáç ïééæ ïåô úåùø ïéà èäòæ øò ñàåå ¨ ïëàæ © òøòééè éã øàð ¨ éåæà© ïâàæ ¨ úîàá øòáਠ,ïåôøòã âéãééì æéà øò êéæ ïò÷ ùèðòî øòã ìééåå ,ïâéãðéæ ñàåå ¨ ïùèðòî òùéøàð © ,íäéà èñåìâ ñò ñàåå ¨ ñòìà© ïåà úååàú ïåô ïãééîøàô © àé ¨ ïøòèðòðøòã ïåà ïøòèééååøòã åö úåùø ïééæ ïéà æéà ñò ïåà õøàä © ïééæ ïåà ,ìéåå øò éåå èéåì ,êàæ © òãòé åö ïìéåå ïééæ ñàã ¨ ïâééá åö ,èðàä © ïééæ ïéà ïáòâòâøòáéà úîàá æéà .âë "úîàá ìéåå øò ñàåå ¨ íòã åö õøàä ©

æéà ùèðòî à© ,ìùî êøã ìò ,"éåìä úéá" øòã èâàæ ¨ ,èùèéìâòâñéåà êéæ èàä ¨ ïåà ,ééðù ï'ôéåà ïòâðàâòâ © èàä ¨ âðéìöåìt øòáਠ,íåäú íåö èòîë âéãðòìàôtàøà © ¨ © .íåäú ï'æéá ïìàô © ïåô ùèðòî íòã èìòèùòâtਠñòtò 'ä äåàú à© êàð ¨ èôéåì ùèðòî øòã ,æéà ìùîð øòã èùèéìâòâ êéæ øò èàä ¨ äåàú éã ïèéîðéà ïåà ,åðéøîùé íäéà èàä ¨ ñòtò øàð ¨ ,ì"çø íåäú ï'æéá èòîë èàä ¨ øò ïòåå .å"ç ïöðàâðéà © ïìàôtàøà © ¨ © ïåô èìòèùòâtਠ,äåàú éã èàäòâ © èùéð ïéåù êàã ¨ øò èàä ¨ ,èùèéìâòâ êéæ æéà ñàã ¨ .êéæ èùèéìâ øò æà© èàäòâ © àøåî èàä ¨ øò ìééåå åö ïáàä ¨ àøåî èñìàæ ¨ åã ,"ãåîçú àì" ïåô äðååë éã æà© ïééèùøàô © àìéîî ïéåù åèñòåå ,êàæ © à© ñîòðòé ïèñåìâ èñòåå åã ìééåå ,ïåôøòã ïèñåìâ åö êééù èùéð æéà'ñ .ãë åàì ï'øàô © ïøòèéö

‫ דורך יראת שמים גלוסט מען נישט‬- ‫לא תחמוד‬

òìà© ïòðòæ íäéà øàô © ñàåå ¨ øòèùøòáéåà øòã" ,ñòìà© èäòæ øò ,è÷òìtèðà© ïùéðòèìòäàá © øòãਠèëòìù ,äáùçî òñéåøâ øòãਠòðééì÷ à© àèùéð ¨ èîòð øò ,ïòèùøòáéåà íòã ïåô ïìéåäøàô © æéà ñàåå ¨ ,èåâ ,õøàä © ïéà ïåöø ïééæ óéåà øáåò ïòðòæ ñàåå ¨ éã ïåô äî÷ð øòééæ ïãðòåå ñàåå ¨ øòèðòæéåè øàô © ãñç ïééæ èìàä © øò ïåà æéà ñàåå ¨ êàæ © à© àèùéð ¨ æéà ñò ìééåå ,ïèåâ íåö äáùçî

‫ ַאז‬,‫האבן חיזוק ברוחניות‬ ָ ‫געדארפט‬ ַ ‫האט‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫יונגערמאן‬ ַ ‫פאר ַא‬ ַ ‫געזאגט‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫ הרה"ק מהר"ש מבעלזא זי"ע‬.‫כג‬ ‫ דער יצר הרע וויל צורעדן‬,‫געזאגט‬ ָ ‫האט דער בעלזער רב‬ ָ ."‫( "בכל יום יהיו בעיניך כחדשים‬ÊË ,ÂÎ Ìȯ·„) ‫זאגט‬ ָ ‫רש"י‬ ‫ ָאדער ער קען שוין נישט זיין ַא ירא‬,‫ ַאז ער קען שוין נישט לערנען‬,‫לען‬ï‫סטעמ‬ï‫זאל זיך ָא‬ ָ ‫דעם מענטש ַאז ער‬ ‫נאך בכלל נישט געווען‬ ָ ‫טראכט ביי זיך ַאז נעכטן איז‬ ַ ,"‫ "בכל יום יהיו בעיניך כחדשים‬,‫זאגט רש"י‬ ָ ‫ אויף דעם‬.‫שמים‬ ‫דארף‬ ַ ‫ ַא איד‬.‫פונדאסניי‬ ָ ‫געווארן‬ ָ ‫זאגן ַאז דו ביזט ַא ליידיגייער? די תורה איז היינט געגעבן‬ ָ ‫ איז ווי קענסטו‬,‫קיין תורה‬ .‫האבן התחדשות‬ ָ ‫שטענדיג‬ ‫ ַאז דער‬,‫גערעדט וועגן תאוות‬ï‫האט זיך ָא‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫פאר ַא מענטש‬ ַ ‫געזאגט‬ ָ ‫אמאהל‬ ָ ַ ‫האט‬ ָ ‫ דער "חזון איש" זצ"ל‬.‫כד‬ ,‫זאכן‬ ַ ‫האבן ַא רצון צו גוטע‬ ָ ‫ אויב דו וועסט‬.‫זאך‬ ַ ‫האט נישט געגעבן קיין צוויי רצונות אויף איין‬ ָ ‫אויבערשטער‬ .‫האבן ַא רצון צו שלעכטס ח"ו‬ ָ ‫וועסטו נישט‬ ‫ ‡( "אז ישיר‬,ÂË ˙ÂÓ˘) ‫סוק‬ï ‫געזאגט אויף די ווערטער פון די חז"ל אויפ'ן‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫הרה"ק רבי יחזקאל'ע קוזמירער זצ"ל‬ !‫גאנצער "יוד" איז די מחשבה‬ ַ ‫ דער‬."‫ שהיו"ד על שם המחשבה נאמרה‬- ‫משה‬ ‫זאלן‬ ָ ‫האבן די תלמידים איהם געפרעגט צו וועמען זיי‬ ָ ,‫פאר די הסתלקות פון איינעם פון די תלמידי הבעש"ט זי"ע‬ ַ :‫געזאגט‬ ָ ‫האט ער זיי‬ ָ .‫נאך זיין הסתלקות‬ ָ ‫פאהרן‬ ָ ‫וואס אויב‬ ָ ‫זאלט זיך זיכער נישט דרייען ביי עמיצן‬ ָ ‫ ָאבער איר‬,‫זאלט זיך דרייען‬ ָ ‫ איך ווייס נישט ביי וועמען איר‬:‫נאר איין עצה‬ ָ ‫דא‬ ָ ‫ אויף מחשבות איז‬.‫ראבירן געבן ַאן עצה‬ï ָ ‫ וועט ער אייך‬,‫רעדן אויף מחשבות‬ï‫איר וועט זיך ָא‬ .(:Ï ÔÈ˘Â„È˜) "‫ בראתי תורה תבלין‬,‫"בראתי יצר הרע‬ https://telegram.me/Publications_MM


åè

‫ יתרו‬- ‫קוואל‬ ַ ‫דער פרשה‬

øàð ¨ èøéáàøt ¨ òøä øöé øòã .ùèðòî ïåô äáùçî éã óéåà .ïòðøòì íöò ïåô ùèðòî íòã ïøòèù

‫ מיט א קבלה נעמט מען אוועק‬- ‫יערב לכם מכאן ואילך‬ ‫די שוועריקייט פון כל התחלות קשות‬

ïòîåðòâ êéæ óéåà èàä ¨ ùèðòî øòã áéåà ,ñéåà èîå÷ æéà íòã óéåà ñàåå ¨ ,ïòðøòì åö äáåè äìá÷ à© äáåè äáùçî" ïâàæ ¨ ì"æç éã ïåà ,òøä øöé ïéé÷ àèùéð ¨ éã æà© ñéåà èîå÷ ,(:î ïéùåãé÷) "äùòîì äôøöî ä"á÷ä :é"ùø èâàæ ¨ øàôøòã © .ãìàá © êéæ èâéãðò "úåù÷ úåìçúä" øéà áéåà ,"íëéìò åìá÷ú íà ,éìå÷á åòîùú òåîù íà" øéà éåå êàã ¨ ñò æéà ,ïòðøòì åö ïééæ ìá÷î êéæ óéåà èòåå ïòðøòì åö ïਠèáééä øéà ïòåå æà© ñéåà èîå÷ ,ïéåù èðøòì êàã ¨ æéà ïèéîðéà ïåà ,ïòðøòì ïèéîðéà éåå ïéåù ñò æéà èéé÷éøòååù éã ìééåå ,ùèðòî ï'øàô © ñéæ àé ¨ ïòðøòì ñàã ¨ øàôøòã © ,ïòðøòì ïèéîðéà èùéð ïåà áéåäðਠíééá øàð ¨ æéà ñàã ¨ ñéæ ïééæ êééà øàô © èòåå - "êìéàå ïàëî íëì áøòé" .øòèééåå ïåà àã ¨ ïåô ïòðøòì

ò"éæ àæìòáî òì'òùåäé éáø ÷"äøä áø øòæìòá øòã øòã ïéà é"ùø ïåô øòèøòåå éã óéåà èâàæòâ ¨ èàä ¨ ,éìå÷á åòîùú òåîù íà äúòå" (ä ,èé) äùøt øòâéèðééä ìëù ,êìéàå ïàëî íëì áøòé íëéìò åìá÷ú äúò íà èâàæ ¨ é"ùø ñàåå ¨ ïåùì ñàã ¨ øòååù æéà ."úåù÷ úåìçúä äøåàëì ,"úåù÷ úåìçúä ìëù êìéàå ïàëî íëì áøòé" ïàëîå ,úåù÷ úåìçúä ìë" :ïâàæ ¨ èôøàãòâ © é"ùø èìàåå ¨ ?"íëì áøòé êìéàå

ìá÷î ïééæ äëåæ ïìàæ ¨ øéî ïôìòä ìàæ ¨ øòèùøòáéåà øòã ,ïåùùáå äçîùá ïåöøáå äáäàá äøåú éã ïééæ åö úåàåôø ,äøåú ïúî ïåô úåìåâñ òìà© ïáàä ¨ ïìàæ ¨ øéî ïåà .ïîà ,ìàøùé ìëìå åðì úåòåùé ïåà

ètéåä éã ,èøòôèðòòâ áø øòæìòá øòã èàä ¨ êàã ¨ æéà èøétù ùèðòî øòã ñàåå ¨ èéé÷âéøòååù øò éåå íòã êàð ¨ øòáਠ,ïòðøòì ïਠèáéåä øò æéá øàð ¨ áéåà øòáਠ.äë ÷àîùòâ © øäòæ êàã ¨ ñò æéà ,ïéåù èðøòì øò æà© äøåîâ äìá÷ à© èéî êéæ óéåà èîòð ùèðòî øòã òøä øöé øòã èòåå ,àøîâ ïòðøòì éøôøòãðéà ïâøàî ¨ èòåå æéà äìá÷ éã óéåà ìééåå ,äèéìù à© íéà óéåà ïáàä ¨ èùéð äèéìù ïéé÷ èùéð ïáàä ¨ íéëàìî ìééåå ,òøä øöé à© àèùéð ¨

"‫"‡( "אם על הפתיחה חייב על הכריה לא כן שכן‬Ù ÛÂÒ ,ıÂˆÈ ‰ ¯Ú˘) ‫ דער "יסוד ושורש העבודה" שרייבט‬.‫כה‬ ‫דאך ַאוודאי שווער‬ ָ ‫ איז‬,‫דאס ספר‬ ָ "‫פאר'ן מענטש צו "עפענען‬ ַ ‫ אויב ס'איז שווער‬,‫ על דרך צחות‬,(ÌÈËÙ˘Ó ˙˘¯Ù .("‰‡È¯˜" È ÍÈÊ Ë ÚÈÈÏ ,˙ÂÁˆ ͯ„ ÏÚ ¯Ú Ë‚‡Ê » "‰ÈȯÎ") ‫צו לערנען‬ ‡˙ÏÈÎÓ)

https://telegram.me/Publications_MM


‫בס"ד‬

‫גליון תורני‬

‫שערי‬

‫מדע‬

‫הרחבת הדעת בהיסטורי' וידיעות טבעיות‬ ‫סביבות תבל ומלואה בהשקפה תלמודית‬

‫פארווארט‬

‫ד‬

‫פרשת‬

‫י ‘שכל האנושי' ווערט אנגערופן אין די רמב”ם‬ ‫פרקים פרק ז') ‘וילון אחת בהירה' די ענין איבער וואס דער‬ ‫הייליגער און גרויסער רמב”ם איז דן‪ ,‬איז איבער די מושג‬ ‫פון כי לא יראני האדם וחי‪ ,‬עס איז למעלה פון אונזער‬ ‫השגות‪ ,‬אבער די תוכן הביאור‪ ,‬אז אפילו מ'איז שין מזוכך‬ ‫פון אלע מחיצות גשמיים‪ ,‬איז אוממעגליך אנצוקומען צו‬ ‫די דרגה פון ‘יראני האדם' ווייל נאך אלעם בלייבט איבער‬ ‫די ‘שכל'‪ ,‬וכלשונו‪[ :‬במשה רבינו] הנה לא נשארה בינו ובין‬ ‫השגת האלקים באמיתת מציאותו זולת מחיצת וילון אחת‬ ‫בהירה‪ ,‬והיא השכל האנושי שאינו נפרד‪.‬‬

‫(שמונה‬

‫אט די ווערטער 'שכל האנושי שאינו נפרד' איז עמוק‬ ‫עמוק‪ .‬לאמיר עס פארשטיין‪ ,‬וואס מאכט דעם מענטש א‬ ‫מענטש נישט די חושים‪ ,‬אודאי נישט די קערפער‪ ,‬עפעס‬ ‫טיפער מאכט אים פאר א 'מענטש' א 'מדבר'‪ ,‬דאס איז די‬ ‫שכל האנושי‪ ,‬כי לא יראני ה'אדם – השכל' וחי‪ ,‬ווייל די‬ ‫מושג אדם קומט מיט שכל‪ ,‬און שכל איז אינו נפרד זוהי‬ ‫האדם דאס איז די מענטש‪.‬‬ ‫טאקע דערוועגן אז 'שכל' איז אינו נפרד פונעם מענטש‪,‬‬ ‫איז נישט גוט צו פארמאגן שכל מיט די גבול וואס ווערט‬ ‫אנגערופן 'עילוי'‪ ,‬ווייל נאך אלעמען איז מען בלויז א‬ ‫מענטש‪ ,‬און פאר די תכלית החיים והבריאה איז גוט פאר‬ ‫זיך און פאר די כלל שכל בגבול‪ .‬יא‪ ,‬כלל ישראל האט און‬ ‫פארמאגט עילויים להבדיל די וועלט האט און פארמאגט‬ ‫עילויים און להבדיל די הייליגע עילויים האבן באשטייערט‬ ‫פאר די וועלט אוצרות וואס איז בלתי מושג בלי כשרונות‬ ‫עילויים‪ ,‬און אזוי אויך חכמות העולם איז אנטשטאנען פון‬ ‫עילוישע מוחות‪ .‬עכ"ז האט שוין חנה מתפלל געווען 'ונתתה‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫בשלח‬

‫תשע"ז לפ"ק‬

‫נושא השבוע‬

‫מוחות‬ ‫עילויים‬ ‫הרב‬

‫משה נחום קרויס‬ ‫עורך‬


‫לאמתך זרע אנשים‪ ,‬לערנען אונז חז"ל (ברכות לא)‪ :‬אמר רב‪ ,‬גברא בגוברין‪ ,‬זי האט געבעטן אויף איש בין אנשים א מענטש צווישן מענטשן‪ .‬די רבנן‬ ‫לערנען פשט‪ ,‬זרע אנשים‪ ,‬זרע שמובלע בין אנשים‪ .‬רש"י לערענט אז זי האט עס געבעטן צוליב 'עין הרע' ער (שמואל) זאל נישט זיין לפלא בעיני הבריות‪.‬‬ ‫דער משגיח הגר"ח שמואלביץ זצ"ל ערקלערט א ביאור נפלא‪ ,‬פון די פסוקים זעהט מען אז איר געבעהט איז אנגענומען געווארן‪ ,‬ווייל ווען שמואל‬ ‫איז געבורין געווארן האט זי געזאגט 'אל הנער הזה התפללתי' ויתן ה' לי את שאלתי ממנו‪ .‬זעהן מיר אז גברא בגוברין‪ ,‬זרע אנשים איז ערפילט‬ ‫געווארן‪ .‬דאס הייסט אז דער נער 'שמואל' איז געבורין געווארן מיט כשרונות ממוצעים‪ ,‬מיטלמעסיגע כשרונות‪ .‬עכ"ז איז ער אויפגעוואקסן שמואל‬ ‫הנביא וואס איז געווען שקול כנגד משה ואהרן‪ .‬מכאן מוכח‪ ,‬זאגט רבי חיים‪ ,‬שאין גבול למה שאדם מסוגל להשיג‪ ,‬ואף בעל כשרונות בינוניים יכול‬ ‫לגדול ולהתעלות למדרגה נשגבות‪ .‬א מענטש אפילו מיט מיטלמעסיגע כשרונות קען זיך ארויפארבעטן צו גאר גרויסע דרגות‪[ .‬להלומדים‪ :‬עי' יעב"ץ‬ ‫בהגהות שם שכתב לפרש בדרך אחר‪ ,‬לא חכם‪ ,‬פי' בקטנותו‪ ,‬ולא נתקיים שהרי חכם גדול היה כשהיה בן שתי שנים כדמשמע מהגמרא]‪.‬‬ ‫רוסלאנד און דייטשלאנד זענען צוויי מעכטיגע לענדער‪ ,‬האט דער משגיח רבי ירוחם אמאל ערווענט‪ ,‬אבער די צוויי זענען נישט גלייך‪ .‬רוסלאנד‪,‬‬ ‫האט רבי ירוחם געזאגט‪ ,‬איז א לאנד וואס איז געבענטשט געווארן מיט רייכע מינעראלן ווי צב"ש אייזן‪ ,‬אויל און נאך‪ ,‬נאר וואזשע דען‪ ,‬זי פארמאגט‬ ‫נישט די חריצות די שארפקייט און די שאיפות אויסצוניצן אירע רייכע אוצרות (עכ"פ בשעתו)‪ .‬דערקעגן‪ ,‬דייטשלאנד‪ ,‬פארמאגט טאקע ווייניג אוצרות‪,‬‬ ‫אבער איר עקענאמישע צושאטאנד שטייט אסאך העכער ווי רוסלאנד‪ ,‬אפילו מיט אירע ביסעלע אוצרות (אקעגן רוסלאנד) האט זי ערמעגליכט צו‬ ‫ארויסנעמען די מאקסימום פון אירע נאטורליכע אוצרות‪ .‬די תוצאה איז‪ :‬דייטשלאנד איז פון די רייכסטע און אנטוויקלעסטע לענדער‪ ,‬דערקעגן‬ ‫רוסלאנד מיט אירע פולע אוצרות טוען מענשטן הונגערן ממש‪.‬‬ ‫וואס איז די מוסר השכל דערפון‪ ,‬אז 'כשרון שכלי' איז א צד שולי אינעם הצלחה פארן 'עילוי'‬ ‫קרח שפיקח היה‪ ,‬מה ראה לשטות זו? זאגט דער בית ישראל פון גור זצ"ל‪ ,‬וועלכע שטות‪ ,‬די גרויסע שטות אז 'פקח היה' די פקחות האט אים‬ ‫צוגעברענגט צו מעשים‪ .‬ווי מיר געפונען ביי תפלת חנה ווי זי האט געבעטן 'זרע אנשים' דרשנ'ן חז"ל (ברכות לא)‪ :‬לא חכם ולא טיפש‪ ,‬לכאורה וועלכע‬ ‫מאמע בעהט אז איר קינד זאל נישט זיין קלוג? נאר חנה זייענדיג פון משפחת קרח‪ ,‬האט גוט געוויסט 'אז צו קלוג טויג אויך נישט'‪.‬‬

‫‪gG‬‬ ‫דות פון א עילוי‬

‫יותר ולהתלמד מלאכת מחשבת רבם'‪ ,‬יא‪ ,‬די מיט די מיטלמעסיגע‬ ‫כשרונות קענען צומאל בעסער אויפכאפן די שיעורים און דערגיין די‬ ‫דאנקן גאנג פון זייער רבי'ן‪.‬‬

‫א זעלטענע אריינבליק אין א מח פון א עילוי באגעגענען מיר‬ ‫אינעם מח פונעם עילוי ממייצא'ט ז"ל (מתחלה היה תלמיד חביב להגר"ח מבריסק זצ"ל‬ ‫לבסוף הגיע למזרחי‪ ,‬חבל) אינעם אינטערעסאנטן ספר ש' ניסן דערציילט ער‬ ‫א שמועס וואס ער האט געהאט מיטן עילוי‪ :‬ער האט דעם 'עילוי'‬ ‫געפרעגט פארוואס אין זיינע שיעורים האט ער כמעט קיינמאל‬ ‫נישט דערמאנט רבי חיים בריסקער זצ"ל‪ ,‬דער עילוי פלעגט זיך‬ ‫ארויסדרייען פון עס ענטפערן‪ ,‬אבער פון די פאלגענדע שמועס‬ ‫פארשטייט מען אביסל די סיבה דערפאר‪ :‬כל יסודי המחשבות האדם‬ ‫נקבעים‪ ,‬נגמרים ונחלטים אצלו בנערותו‪ ,‬ובשאר ימי חלדו הללו רק‬ ‫מתרחבים ומתפשטים על גבי היסודות שלפנים‪ .‬די יסודי המחשבות‬ ‫פון א מענטש ווערן באשטימט און פארענדיגט בשעת די יונגע יארן‪,‬‬ ‫פון דארט און ווייטער ווערן נאר די יסודות מער צעשפרייט אבער‬ ‫אלסדונג ווערט געבויט אויף די יסודות פון די יוגנט‪ .‬דא האט דער‬ ‫עילוי אנדעקט פון זיך אביסל‪ ,‬אז רוב פון זיינע רעינות און רובי תורתו‬ ‫איז געבויט אויף די יארן פון די פערצן ביז די אכצן‪.‬‬

‫זיין עילוישע מח האט אים אויך געברענגט עגמת נפש און‬ ‫אומאיינגענעמליכקייטן‪ ,‬מ'פלעגט אים טרעפן שטיין ביי די באן‬ ‫סטאנציע אויף דילענסי פארטראכט מיט די פינגער אין מויל‪ ,‬ווען‬ ‫מ'האט אים אויפגעמערקזאמט דערויף האט ער מיט כח געדארפט‬ ‫אנהאלטן זיין האנט (ליודעי דעה ומדע נזכרים אודות המאמר המקשר האצבע עם עיון)‪.‬‬ ‫ער פלעגט קרעכצן כסדר אויף דעם וואס ער האט זיך נישט‬ ‫אויסגעגבן אין די קליינע יארן ווי אנדערע קינדער מיט שפרינגן און‬ ‫טאנצן [ליודעי דעת ומדע נזכרים אודות מאמר 'חנוך לנער' תצוה‬ ‫ע"ד‪ :‬מיר האבן צוגעברענגט די גמרא אין יומא עח‪ :‬גדל פורתא תבורי‬ ‫מאני כי הא דרבה זבין להו מאני גזיזי דפחרא לבניה ומתברי להו‪ :‬און‬ ‫ווער דאס קינד ווערט נאך אביסל עלטער 'תבורי מאני' זאגט רש"י‪:‬‬ ‫תבורי מאני ‪ -‬להפקיר לו כלים לשבר ולמלאות תאותו‪ ,‬געב פארן‬ ‫קינד כלים ער זאל עס קענען צוברעכען‪ ,‬און דערמיט ממלא זיין‪ ,‬זיין‬ ‫תאוה! איז די גמרא ממשיך‪ ,‬אזוי ווי רבה האט געקויפט פאר זיין 'זון'‬ ‫מאני גזיזי דפחרא‪ ,‬זאגט רש"י כלים סדוקים של חרס בדמים קלים‪:‬‬ ‫צעשפאלטענע 'ערדענע' כלי חרס כלים פאר ביליג‪ ,‬כדי זיין קינד זאל‬ ‫עס קענען צוברעכן‪ – .‬אין ספר מעשה איש (ג עמ' סב) דערציילט ער‪ ,‬ווען‬ ‫דער גרויסער חזון איש זצ"ל האט געוואוינט אין ווילנא‪ ,‬איז ער אמאל‬ ‫געגאנגען מיט א קינד א בן משפחה אויפן גאס‪ ,‬דאס קינד איז געגאנגן‬

‫דא אנדעקט ער א אינטערעסאנטע פאקט‪ ,‬די גדולי כשרון‬ ‫המחשבה‪ ,‬און די שנעלע קעפ די קלי מרוץ השכל הערן זיך זיכער גוט‬ ‫צו אויסצוהערן זייערע רבי'ס שיעורים‪ .‬אבער מפני שמוחם עובד בלי‬ ‫הרף‪ ,‬וויבאלד זייער מח ארבעט אן אפשטעל וחושב מחשבות עצמם‪,‬‬ ‫איז זיי שווער צו מקבל זיין און ממשיך זיין מיט די דרכי מחשבות‬ ‫פון אנדערע‪' .‬ובעלי כשרון בינוני מסוגלים לפעמים להתמסר‬ ‫ב‬ ‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫גראד די גאנצע צייט‪ ,‬האט זיך דער חזון איש צו אים אנגערופן א קינד‬ ‫דארף לויפן און גיין אהין און אהער און נישט גיין גלייך די גאנצע צייט‪.‬‬ ‫דאס ליגט באגראבן א יסוד עמוק אין חינוך] עכ"פ דער עילוי ווען ער‬ ‫פלעגט זעהן קינדער זיך שפילן האט אים וויי געטון זיין יוגנט נישט‬ ‫זייענדיג א גברא בגוברין‪.‬‬ ‫זיין רוח פנימי פלעגט כסדר שטראמען און ער האט קיין מנוחה‬ ‫נישט געהאט‪ .‬ער האט אמאל געזאגט‪ :‬אוהב אני ומתענג לנסוע‪ ,‬איך‬ ‫האב ליב צו פארן‪ ,‬ווייל דאן נעקר ממקומי גיי איך אוועק פון די פלאץ‬ ‫ווי איך בין געזעצן און ס'האט מיר נישט געגעבן קיין סיפוק נפשי‪ ,‬איך‬ ‫גיי צו א אנדערע מקום וואס אויך דארט וועל איך נישט טרעפן קיין‬ ‫מנוחה‪ .‬אבער די 'אמצע הדרך' צווישן די עבר וואס איז אריבער און‬ ‫די עתיד וואס איך ווייס נישט וואס עס גייט ברענגן אט דאס איז מיר‬ ‫ממציא סיפוק לנפשי‪ .‬דאס שטעלט אביסל קלאר די מענטשן וואס‬ ‫פארן כסדר און קענען נישט זיין קיין שבתי בבית‪ ,‬די וועג אינדערמיט‬ ‫דאס איז זייער סיפוק נפשי‪.‬‬ ‫עס מאכט אויך פארשטיין מה שקראתי בספר הדרך להערכה‬ ‫עצמית‪ ,‬ער ערקלערט פארוואס ווען מ'קומט אויף די עלטער זענען‬ ‫דא וואס ווערן זייער צובראכן‪ .‬שרייבט ער‪ :‬בדרך כלל מחשבה פון‬ ‫יונגע איז אנגעבינדן בעיקר אינעם 'עתיד' וואס זיי חלומ'ן אז זיי גייען‬ ‫טון‪ ,‬גייען אויפוואקסן‪ .‬אבער די זקנים איז עיקר מחשבתם אויפן‬ ‫'עבר' וויפיל און וואס זיי האבן געטון אין זייער לעבן‪ .‬מיט די עילוי'ס‬ ‫ווערטער איז עס מער פארשטענדליך דאס 'נישט וויסן' וואס גייט‬ ‫קומען איז עפעס א סיפוק‪.‬‬ ‫[איבער טעם זקנים‪ ,‬וואס באמת איז עס לעכטיגע יארן‪ ,‬אי"ה‬ ‫במאמר זקנה בימי זקנה בעזרת השם יתברך]‪.‬‬

‫אנעם ראגעטשאבער גאון זצ”ל‪ .‬אבער יעדע בחור יעדע אברך זאל‬ ‫פארשטיין אז פאר די כללות העם איז מיטלמעסיג בעסער‪.‬‬

‫חד וחלק – שארפע ענינים פון די עילויים‬ ‫מזל טוב!‬ ‫ווען דער ראגעשטאבער האט זיך געטראפן מיט רבי חיים בריסקער‬ ‫זכרונם לברכה האט דער גאון געזאגט פאר רבי חיים‪ ,‬אז מ'קען חוקר‬ ‫זיין בעניין 'קידושין' אויב די פעולת הקידושין איז א פעולה חד‪-‬‬ ‫פעמית א איינמאליגע זאך‪ ,‬אדער קידושין איז אזאך וואס איז מתמשך‬ ‫יעדע רגע‪ .‬דעתי נוטה‪ !,‬האט דער גאון געזאגט‪ ,‬אז עס איז א ענין וואס‬ ‫ציהט זיך יעדע רגע (והביא לכך ראיות מבבלי וירושלמי)‪ .‬ווען רבי חיים האט עס‬ ‫געהערט‪ ,‬האט ער זיך אנגרופן‪ :‬מזל טוב! מזל טוב! האט זיך דער גאון‬ ‫געוואונדערט מזל טוב פארוואס? האט אים רבי חיים ערקלערט אז‬ ‫לפי שיטתו קומט אויס אז אין די רגע האט דער גאון חתונה געהאט‬ ‫ווייל די קידושין ציט זיך יעדע רגע‪ ,‬דעריבער זאג איך מזל טוב‪ .‬האט‬ ‫זיך דער גאון אנגערופן‪ :‬דארפסט נישט זאגן קיין מזל טוב‪ ,‬ווייל אויב‬ ‫די קידושין וואס מ'טוט איינמאל איז מתמשך והולך‪ ,‬איז די ברכת מזל‬ ‫טוב וואס איז געזאגט געווארן ביי די חתונה ציהט זיך אויך יעדע רגע‪.‬‬

‫שפראכן‬ ‫איינמאל איז דער גאון אריבער א געשעפט‪ ,‬אויפן טיר האט‬ ‫געהאנגען א טעוועלע מיט די לאטיינישע שפראך‪ ,‬דער גאון האט זיך‬ ‫אפגעשטעלט און עס באטראכט‪ .‬א דורכגייער האט געזעהן די גאון‬ ‫ליינען לאטייניש‪ ,‬האט ער אים געפרעגט‪ ,‬רבי‪ ,‬איר קענט לאטייניש‪,‬‬ ‫ניין‪ ,‬אבער אויב וויל איך קען איך מיר אויסלערנען יעדע שפראך‬ ‫אין בלויז אכט שעה‪ .‬אה וואה מיז זיין אז דער רבי קען קאנען אסאך‬ ‫שפראכן אין בלויז א קורצע צייט! גערעכט‪ ,‬האט אים דער גאון‬ ‫געענטפערט‪ ,‬אבער פון ווי נעמט מען 'אכט שעה' פארדעם?‬ ‫[אגב‪ ,‬דער מייצטאטער עילוי האט שוין ביי די זיבן יאר זיך אליינס‬ ‫אויסגעלערענט רוסיש ליינען און פארשטיין‪ .‬ער האט זיך שפעטער‬ ‫אויך אויסגעלערענט דייטש‪ .‬די אנגלישע שפראך האט ער געליינט‪,‬‬ ‫האט אים איינער געפרעגט פארשטייסט עס? האט ער געזאגט‪ ,‬אויף‬ ‫קלוגע מענטשן זאגט מען אז זיי ליינען די שורות און פארשטייען‬ ‫צווישן די שורות‪ .‬איך‪ ,‬ליין צווישן די שורות און פארשטיי די שורות]‬

‫דער ראגעטשאבער זצ”ל‬ ‫פון די באוויסטע עילויים פון די פריערדיגע דור איז באקאנט די רבי‬ ‫פון די עילויים די ראגעטשאבער גאון זצ”ל‪ :‬שח הגאון פעם למקורביו‪,‬‬ ‫די שווערסטע טאג פאר מיר איז שבת קודש‪ ,‬האט עס א גאון‬ ‫ערקלערט‪ :‬ווען דער ראגעטשאבער האט זיך געפונען אין א זמן פון‬ ‫‘מרוצת השכל’ ווען איין סברא איז אים איינגעפאלן נאך א אנדערע‪,‬‬ ‫און איינס פארקערט פונעם אנדערן‪ ,‬ביום חול אין א וואכן טאג האט‬ ‫ער געהאט א עצה דערפאר א ‘פענע’ ער האט גענומען א פען און‬ ‫פאפיר און געשריבן זיינע מחשבות און אזוי מגביל די לויפעניש פון‬ ‫די שכל‪ .‬מה שאין כן ביום השבת קודש איז נישטא קיין עצה דערויף‪,‬‬ ‫נישט נאר דאס‪ ,‬נאר די ידיעה אליינ’ס אז ער קען נישט מגביל זיין די‬ ‫שכל דורך שרייבן האט אים גורם געווען צו א שנעלערע געלויף‪.‬‬ ‫סיכום‪ :‬מיטלמעסיגע בעלי כשרון קענען גאר ווייט אנקומען‪ ,‬און‬ ‫זענען מער מוכשר מקבל צו זיין פון זייערע רביים‪ .‬עילויים האט‬ ‫הקב”ה געגעבן פארן דור אלס א תועלת‪ ,‬שטעלט אייך פאר א וועלט‬

‫שלשה שכלים שבאדם‬ ‫א גדול האט אמאל זיך אויסגעשמועסט‪ ,‬ער האט געפרעגט‪ ,‬ווי‬ ‫אזוי איז דאס אז עס קומען צו אים יונגעלייט און רעדן מיט אים אין‬ ‫לערנען‪ ,‬זייער הבנה און תפיסה אין לערנען געפונט זיך אין א הויכע‬ ‫שטאפעל און עס איז ממש א געשמאק צו רעדן מיט זיי אין לערנען‪,‬‬ ‫אבער ווען זיי פאנגן אן צו רעדן בעניני דעלמא רעדן זיי נישט צום‬ ‫זאך‪ ,‬ווי אזוי איז דאס? ער האט געפרעגט און אליינס געענטפערט‪:‬‬ ‫ג‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫יוסיף‬

‫אין ‘שכל העיוני’ זענען זיי שטארק‪ ,‬אבער אין ‘שכל המחשבה’‬ ‫זענען זיי שוואך‪ .‬ונבאר‪:‬‬ ‫דער גר”א (ביאור הגר”א משלי א‪,‬ב) איז מחדש‪ :‬ואלו השלשה הוא‬ ‫נגד שלשה שכלים שבאדם‪ ,‬א מענטש פארמאגט דריי מינע‬ ‫שכל‪ ,‬שכל העיוני‪ ,‬שכל המחשבה און שכל המעשה‪[ .‬לשונו‪:‬‬ ‫העיוני הוא בדרכי שמים‪ ,‬בהלוך הכוכבים ובמרכבה וכדו’‪,‬‬ ‫ושכל המחשבה הוא להנהיג את עצמו במדות‪ ,‬ושכל המעשה‬ ‫הוא במעשה]‪.‬‬ ‫‘שכל המחשבה’ איז די שכל פון מדות‪ ,‬עס איז‬ ‫פאראנטווארטליך איבער די טאג טעגליכע התמודדות מיט‬ ‫די יצרים און רצונות‪ ,‬ווי אזוי זיך אומצוגיין צווישן מענטשן‪,‬‬ ‫עס פארלאנגט זיך דערויף א שכל מיוחד וואס הייסט שכל‬ ‫המחשבה‪.‬‬ ‫די דריי שכלים זענען דריי שכלים נפרדים – ערקלערט‬ ‫רב הופמאן (שיחות עם הרב שלמה הופמן שיעור ‪ 12‬מודעות מהרמב”ם)‪ ,‬עס איז‬ ‫נישט מוכרח אז אויב איינער איז ‘מיוחד’ אין איינע פון די‬ ‫דריי שכלים‪ ,‬אז ער זאל זיין מיוחד אין די אנדערע‪ .‬עס קען‬ ‫זיין איינער וואס אחד שבמיוחד מאד אין שכל העיוני ממש‬ ‫מבריק‪ ,‬אבער ער איז שוואך מיטן שכל המעשי‪ .‬עס קען זיין‬ ‫איינער וואס איז אחד שבמיוחד מיט שכל המעשי אבער‬ ‫שוואך אין שכל העיוני‪ .‬דאס זעלביגע קען זיין איינער וואס‬ ‫איז אויסגעצייכענט אין שכל המעשי אבער נישט אין שכל‬ ‫המחשבה‪ ,‬לדוגמא‪ ,‬איינער קען זיין דער בעסטער קעכער‬ ‫אין די וועלט‪ ,‬אויסגעצייכענט בשכל המעשי‪ ,‬אבער ער‬ ‫פארטראגט זיך נישט מיט קיין בעלי בתים אין ארבעטארער‪,‬‬ ‫זיין שכל המחשבה איז שוואך‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬אז כדי צו מצליח‬ ‫צו זיין מיז מען האבן שכל המעשי צוזאמען מיט שכל‬ ‫המחשבה‪.‬‬ ‫דאס קען ערקלערן קלארער פארוואס עילויים זענען‬ ‫צומאל נישט מצליח בעולם המעשי‪ ,‬זייער שכל העיוני‬ ‫איז אחד שבמיוחד‪ ,‬אבער זיי האבן נישט אריינגעלייגט‬ ‫אויפצובויען זייער שכל המעשי און שכל המחשבה‪.‬‬ ‫מיר ווערן מחונך צו ניצן די שכל העיוני גאר שטארק‪ ,‬מיר‬ ‫זענען טאקע אין אלגעמיין מצליח אין די חלקים פון זכרון‪,‬‬ ‫תפיסה‪ ,‬ריכוז וכדו’‪ .‬אבער די שכל המחשבה‪ ,‬די מדות חלק‬ ‫ווערט צומאל פארוואסערט‪ .‬די קונץ איז צו זיין א גבר בין‬ ‫גוברין א מענטש וואס זאל קענען לעבן צווישן מענטשן‪,‬‬ ‫האבן אלע דריי שכלים‪ ,‬עיון‪ ,‬מחשבה און מעשה‪ .‬אמת’ע‬ ‫תלמידי חכמים איז צומאל א געשמאק צו פארברענגן מיט זיי‪,‬‬ ‫אויסער זייער שכל העיוני זענען זיי געבויט מיט זייער שכל‬ ‫המחשבה און שכל המעשה‪ .‬דיינים און מורי הוראות זענען די‬ ‫וואס זייער אנדערע שכליים זענען אויך אויפגעארבעט‪.‬‬ ‫היוצא לנו מכל זה‪ ,‬צו וואקסן אין אלע הינזיכטן איז‬ ‫צומאל בעסער אז מ’איז נישט קיין עילוי‪ ,‬אויב איז מען א‬ ‫מיטלמעסיגע בעל כשרון קען מען צואמאל זיך אסאך בעסער‬ ‫אויסשטעלן‪ ,‬ווייל אויב מ’באנוצט זיך מיט אלע דריי שכלים‬ ‫צוגלייך איז מען מער מסודר‪ ,‬איז מען מער אחראי‪ .‬בלויז שכל‬ ‫עיוני איז נישט גענוג אויף אנצוגיין אויפן עולם ומלואו‪.‬‬

‫דעת‬ ‫מכון שערי מדע‬ ‫הרב משה נחום קרויס‬ ‫עורך ראשי‬

‫להערות והארות און אזוי אויך‬ ‫פאר סיי וועלכע אינפארמאציע‬ ‫אדער צו ערהאלטן אונזער‬ ‫וועכנטליכע גליון דורך אימעיל‬ ‫פארבינדט אייך מיט'ן מכון אויף‪:‬‬ ‫‪Moshe@dermentch.com‬‬

‫אדער פעקסט צו‪:‬‬ ‫‪718.228.4311‬‬

‫כל הזכויות שמורות‬ ‫‪© Copyright '15 by:‬‬

‫‪Mechon Sharei Mada‬‬ ‫‪No part of this Gilyon may be reproduced‬‬ ‫‪in any form, without written permission‬‬ ‫‪from the copyright holder.‬‬

‫‪Graphics done by:‬‬

‫‪718.218.4583‬‬ ‫‪Jobs@GedankProductions.com‬‬

‫‪Weekly Page Layout by:‬‬

‫מערכת להתענג‬ ‫‪Lehisaneg@gmail.com‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬


‫ע"י אלימלך הנשטטר מלמד תשב"ר בת"ת דרכי אבותינו לייקוואד יצ"ו – כתה ד'‬ ‫לנדב וליטול חלק בזכות הפצת סיפורי צדיקים רופט ‪ ,347 678 0652‬או לאי מעיל ‪shabbosstory@gmail.com‬‬

‫הבהרה‪ :‬מיר געבן רשות צו מאכן קאפיס פון די 'גאנצע' גליון פאר אייערע בית המדרש‪ ,‬מוסדות התורה וכדו'‪ ,‬אבער עס איז נישט ערלויבט צו ארויס נעמען שטיקלך‬ ‫און מאכן קאפיס פון בלויז א חלק דערפון‪ .‬אויך איז נישט ערלויבט צו נעמען אונזער מעשיות וואס מיר האבן אפגעטייפט און עס טוישען אויף סיי וועלכע וועג אז מען‬

‫פרשת יתרו – שנה ה' גליון ‪)228( 17‬‬

‫זאל עס קענען ניצען פאר אייגענע געברויך‪ ,‬מיר האבן אריין געלייגט אסאך ארבעט אין די מעשיות (אויב ווילט איהר אז מיר זאלן אייך שיקען מעשיות אויף א וועג וואס איהר קענט‬ ‫עס ניצען קען מען אונז רופען און מסדר זיין)‪.‬‬

‫געבוירען‪ :‬אין יאר תקפ"ה אין שטאט בעלזא אלס יונגסטע קינד צו זיין טאטע ר' שלום רוקח דער שר שלום פון בעלזא זי"ע און צו זיי מאמע הרבנית מרת מלכה ע"ה‪ .‬אוועק‪:‬‬ ‫כג' שבט תרנ"ד‪ .‬חתונה געהאט‪ )1 :‬הרבנית רבקה מרים בת ר' שמואל אשכנזי און אייניקעל פון דער בעל ה 'חכם צבי'‪ ,‬אבער זי איז אוועק כ"ז אדר תרמ"ג‪ )2 .‬הרבנית שרה מירל בת ר'‬ ‫אברהם יהושע העשיל אשכנזי‪ .‬קינדער‪ :‬פון ערשטע רעבעצין‪ )1 :‬מרת חוה אשת ר' משה מרדכי טווערסקי פון קאריב‪ )2 ,‬מרת מירל אשת ר' יחיאל העשיל פון זינקוב‪ )3 ,‬ר' שמואל פון‬ ‫סקאהל‪ )4 ,‬ר' ישכר דוב ממלא מקומו און בעלזא‪ )5 ,‬ר' ארי' לייביש פון מאגרוב‪ )6 ,‬ר' נפתלי פון נאווריא‪ )7 ,‬ר' שמעון יצחק מאיר פון רעדים‪ )8 ,‬מרת פריידא אשת ר' שמחה ישכר בער‬ ‫האלבערשטאם פון צעשינוב‪ .‬פון צווייטע רעבעצין‪ )9 :‬מרת רייזל אשת ר' זאב טווערסקי פון זלאטיפולי‪ .‬תלמיד‪ :‬פון זיין גרויסע טאטע‪ .‬געווען רב‪ :‬אין בעלזא‪ .‬זיינע תורות‪ :‬זענען אין ספר‬ ‫'לקט אמרי קודש' און אין נאך צושפרייטע ספרים‪ .‬ער ליגט‪ :‬אין בעלזא‪.‬‬

‫צדיק הדור‬ ‫עס איז געווען א געוויסע עושר וואס פאר ער איז אוועק‬ ‫פון דער וועלט‪ ,‬האט ער געגעבען זיין גאנצע פארמעגען פאר דער‬ ‫הייליגער שינאווא רב דער זוהן פון דער דברי חיים פון צאנז‪ ,‬און‬ ‫דער עושר האט איהם געזאגט אז א יעדע חודש זאל מען געבען א‬ ‫געוויסע סכום געלט פאר דער צדיק הדור‪ ,‬נישט זאגענדיג וועמען‬ ‫ער מיינט‪ .‬דער שינאווא רב האט זיך געפירט עס צו געגעבען א‬ ‫יעדע חודש פאר דער ערשטע רב זצ"ל‪ .‬דערנאך ווען דער ערשטע‬ ‫רב זצ"ל איז אוועק האט דער שינאווא רב זצ"ל געגעבען דער‬ ‫געלט פאר זיין טאטע דער דברי חיים א יעדע חודש‪ .‬ווען זיין‬ ‫טאטע איז אוועק האט ער געגעבען דער געלט פאר דער מיטעלע‬ ‫רב זצ"ל‪ ,‬רעכענדיג איהם פאר דער צדיק הדור‪.‬‬ ‫א יעדער האט מורא‬ ‫עס איז אמאל געווען א יוד מיט דער נאמען ר' יועץ‪ ,‬וואס‬ ‫איז געווען א מלמד ביי א יוד וואס דער זיידע פון די קינדער איז‬ ‫געווען גאר א שטארקע מענטש‪ ,‬וואס מען קען אזא שטארקע‬ ‫מענטש כמעט נישט זעהן‪ .‬האט דער זיידע פון די קינדער‬ ‫פארציילט פאר דער מלמד ר' יועץ‪ ,‬א מעשה וואס איז געשען מיט‬ ‫איהם ווען ער איז נאך געווען יונג‪ .‬און דער זיידע האט דערציילט‬ ‫ווי פאלגענד‪:‬‬ ‫ווען איך בין געווען יונג בין איך געווען שולדיג געלט‬

‫אביסעל יעדער חודש‪ ,‬און פון שרעק האט דער יוד זיך נישט‬ ‫געקענט טענ'ן מיט דער צדיק‪ .‬ווען איך בין ארויס פון צימער בין‬ ‫איך געווען שטארק אנגעצויגען‪ ,‬ביז איינער האט מיר געזאגט אז‬ ‫איך זאל גיין צו דער זוהן פון דער רבי‪ ,‬וואס דאס איז געווען דער‬ ‫שפטערעדיגע רב ז"ל‪ ,‬מרן מהרי"ד (מורינו הרב ר' ישכר דוב‬ ‫זצ"ל)‪ .‬בין איך געגאנגען צו איהם און אלעס פארציילט‪ ,‬און ער איז‬ ‫טאקע אריין צו זיין טאטע‪ .‬ווען ער איז אריין האט דער צדיק‬ ‫געזאגט די זעלבע זאך‪ ,‬אז איך זאל מאכען א פשרה מיט דער גוי‪.‬‬ ‫דער טאג פון דער משפט האט געדארפט זיין מאנטאג‪,‬‬ ‫אויף דאנערשטיג נאכט פריער האט דער גוי געקלאפט אויף מיין‬ ‫טיר און מיר געזאגט 'אז פארוואס דארף מען זיך שלאגען בעסער‬ ‫באצאל מיר א יעדע חודש אביסעל'‪ ,‬און דער גוי פארציילט‪ ,‬אז‬ ‫דער לעצטע פאר נעכט קומט איינער צו מיך און חלום אז ער זאל‬ ‫מאכען א פשרה‪ ,‬אבער איך האט זיך נישט צו טוהן געמאכט ווייל‬ ‫איך האב געוואלט די גאנצע געלט אויף איינמאל אהן צו דארפען‬ ‫ווארטען צו לאנג‪ .‬אבער דער נאכט האט דער יוד אין דער חלום‬ ‫געזאגט‪' ,‬אויב מאכסטו א פשרה איז גוט און אויב נישט וועט נישט‬ ‫זיין גוט'‪ ,‬דערפאר האט איך מיר דערשראקען און איך בין געקומען‬ ‫צו דיר מאכען א פשרה‪ .‬האב איך געבעטען דער גוי זאל מיר‬ ‫מסביר זיין ווער דער יוד פון דער חלום איז‪ ,‬האט ער מיר מסביר‬ ‫געווען ווי אזוי דער יוד האט אויסגעזען‪ ,‬און איך האב קלאר‬ ‫פארשטאנען אז דאס איז דער מיטילער רב זצ"ל‪.‬‬ ‫דער זיידע האט דערציילט די מעשה פאר ר' יועץ‪ ,‬צו‬

‫פאר א גוי‪ ,‬און איך האב נישט געהאט געלט צו באצאלען‪ ,‬ביז דער‬ ‫גוי האט איהם גערופען צו א גויאישע משפט‪ ,‬און איך האב שטארק‬ ‫מורא געהאט‪ .‬בין איך געפארען צו דער גאון מהרשד"ם יונגרייז‬ ‫דער זוהן פון דער מנוחת אשר‪ ,‬אז ער זאל פויעלן אז דער גוי זאל‬ ‫שטארבען! האט דער רב איהם געזאגט פארוואס זאל דער גוי‬ ‫שטארבען ווייל דו ביסט איהם שולדיג געלט‪ ,‬עס איז בעסער אז דו‬ ‫זאלסט איהם צאלען א יעדער חודש אביסעל אויף אמאל‪ .‬אבער‬ ‫איך האב מיר אז איך וויל נאר אז דער גוי זאל שטארבען‪ .‬האט‬ ‫דער רב איהם געזאגט אז ער זאל פארען צו דער בעלזער רב (דער‬ ‫מיטילער רב – מרן מהר"י זצ"ל)‪ ,‬אבער וויבאלד צו דער בעלזער‬ ‫רב קען מען נישט רעדען פון גרויס שרעק דערפאר וועל איך דיר‬ ‫גע בען א צעטעל וואס דארטען וועט אלעס שטיין און דו וועסט עס‬ ‫געבען פאר דער רבי‪ .‬הערענדיג דאס האב איך מיר אנגערופען‬ ‫'וואס איך?!' און געמיינט צו זאגען אז אזא שטארקע ווי איך וועט‬ ‫זיכער קענען רעדען צו דער רבי‪.‬‬ ‫אנקומענדיג אהין בין איך אריין צום בעלזער רב‪ ,‬אבער‬

‫פרייליכערהייט געטאנצט‪ ,‬דארט איז אויך געווען א בימה וואס ‪2‬‬ ‫חסידים זענען אויף איהר ארויף‪ ,‬איינער ר' מרדכי און דער‬ ‫צווייטער ר' זלמן וואס האבען געטאנצט מיט גרויס פרייד‪.‬‬ ‫פלוצלונג איז ר' זלמן ארפאגעפאלען מיט א שטארקע‬

‫פון ש רעק האב איך נישט געקענט רעדען‪ ,‬און איך האב געגעבען‬ ‫דער קוויטעל פאר דער רבי‪ ,‬און דער רבי האט איהם געזאגט דער‬ ‫זעלבע זאך‪ ,‬אז ער זאל זיך אויסקומען מיט דער גוי צו באצאלען‬

‫פאל‪ ,‬און געכאפט א שטארקע קלאפ און קאפ ל"ע און מען האט‬ ‫שוין נישט געזען און איהם קיין סימן פון לעבן רחמנא ליצלן‪ .‬מען‬ ‫האט פרובירט צו טוהן אלעס וואס מען קען‪ ,‬אבער מען האט געזען‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫ווייזען אז אפילו א שטארקע מענטש ווי איהם‪ ,‬האט אויך מורא‬ ‫געהאט צו רעדען פאר דער בעלזער רב זצ"ל‪.‬‬ ‫תחיית המתים‬ ‫ווען דער רב זצ"ל האט חתונה געמאכט זיין טאכטער‬ ‫הרבנית פריידא ע"ה‪ ,‬מיט הרה"ק ר' ישכר בער האלבערשטאם פון‬ ‫צעשנוב זי"ע‪ ,‬זענען געקומען צו די חתונה גאר גרויסע צדיקים פון‬ ‫יענע צייט‪ .‬די שמחה איז געווען גאר גרויס און די עולם האט‬ ‫געקוקט ווי ארום דער טיש זיצען אסאך גרויסע רבי'ס און אין שפיץ‬ ‫איז געווען דער רבי מיט די חתן‪.‬‬ ‫אינמיטען די הויף איז געווען די עולם וואס האבען‬


‫אז עס איז מער נישט דא וואס צו טוהן‪ .‬דער צווייטער טאנצער איז‬ ‫שנעל געלאפען צום רבי‪ ,‬און א שריי געטוהן‪' ,‬רבי! ר' זלמן ליגט‬ ‫אויף דער ערד נאכן אראפ פאלן און ער דארף א ישועה'‪.‬‬ ‫דער רבי געט א פרעג 'ער לעבט נאך? מען זעהט נאך א‬ ‫סימן פון לעבן? דער ר' מרדכי איז געווען קלוג‪ ,‬האט ער‬ ‫פארשטאנען אז מען טאר נישט ענטפערן אז מען קען גארנישט‬ ‫טוהן‪ ,‬ווייל דעמאלסט קען מען מיט די מויל קאליע מאכען אין‬ ‫הימעל‪ ,‬נאר מען דארף רעדען גוטס‪ ,‬און דורך דעם קען דער רבי‬ ‫פויעלן‪ ,‬הטאער געזאגט פאר דער רבי 'יא רבי‪ ,‬עס איז נאך דא א‬ ‫סימן פון לעבן'‪.‬‬ ‫דער צדיק איז באלד געגאנגען צו דער פלאץ ווי ר' זלמן‬ ‫ליגט‪ ,‬און אלע זענען געשטאנען פארווייטאגט און טרויעריג‪,‬‬ ‫אינמיטען די פרייליכע חתונה‪ ,‬און דער רבי בייגט זיך צו און זאגט‬ ‫אריין אין זיין אויער מיט א שטרענגע קול 'זלמן פארשטער נישט‬ ‫מיין שמחה' צום וואונדער פון אלע חסידים האט ר' זלמן זיך‬ ‫אויפגעש טעלט און געזאגט 'יא רבי מען קען טאנצן ווייטער' און ר'‬ ‫זלמן האט זיך גענומען ווייטער טאנצן נא מער און שטערקע ווי‬ ‫פריער‪ .‬דער ר' זלמן האט נאך געלעבט גאר לאנג ביז די‬ ‫אכטציגער יארען‪ ,‬און כאטש ער האט געהייסען ר' זלמן קלוגהופט‪,‬‬ ‫האט מען איהם פון דעמאלסט גערופען ר' זלמן הוצעק‪ ,‬ווייל ער‬ ‫האט געהאצקעט און געטאנצט‪.‬‬ ‫שטארק ווי ציין‬ ‫עס איז געווען א יוד וואס איז געקומען קיין בעלזא און‬ ‫ער איז געווען זייער הינגעריג‪ ,‬האט ער באמערקט ווי מען גרייט‬ ‫צו אין דער ציממער דער פיש פאר דער צדיק‪ ,‬און עס איז געווען‬ ‫אפאר פארציעס דארטען‪ ,‬איז צוליב גרויס הינגער האט ער‬ ‫גענומען איין פארציער און עס געגעסען‪ .‬ביים טיש האט דער צדיק‬

‫באמערקט ווי עס פעלט א פארציע‪ ,‬און ביי צדיקים האט א יעדע‬ ‫זאך אן ענין אז עס מוז זיין‪ ,‬האט דער צדיק געפרעגט ווער האט‬ ‫געגעסען דער פארציע פיש? האט יענער געמוזט ענטפערן אז ער‬ ‫האט עס געגעסען‪ ,‬האט דער רבי געזאגט 'דער ציין זאלען דיר‬ ‫ארויס פיילען'! נאך שבת איז דער יוד געגאנגען צום רבי און‬ ‫געוויינט אז ער האט נישט געהאט קיין ברירה ווייל ער איז געווען‬ ‫הינגעריג‪ ,‬האט דער רבי געזאגט 'די ציין קען איך דיר נישט צוריק‬ ‫געבען‪ ,‬אבער דיינע גומין (גאמס העכער די ציין) וועלען דיר זיין‬ ‫אזוי שטארק ווי דער ציין'‪.‬אזוי איז טאקע געווען אז כאטש ער האט‬ ‫נישט געהאט קיין ציין‪ ,‬האט ער געקענט טוהן אלעס וואס מען קען‬ ‫טוהן מיט ציין‪.‬‬ ‫געראטעוועט פון גנבים‬ ‫אמאל איז א חסיד געקומען צום צדיק אויף שבועות אבער‬ ‫וויבאלד ער איז אנגעקומען צו דער רבי האט ער איהם געהייסען‬ ‫גלייך אהיים גיין פאר שבועות‪ ,‬און מיט געגעבען א גארטעל ער‬ ‫זאל אנטוהן שבועות ביינאכט ווען ער זאגט תיקון‪.‬‬ ‫שבועות ביינאכט איז ער געזעצען אינדערהיים אין‬ ‫געזאגט תיקון מיט דער גארטעל פון זיין רבי‪ ,‬ווען פלוצלונג האט‬ ‫זיך דער טיר אויפגעבראכען און ‪ 3‬גזלנים זענען אריין געקומען‪,‬‬ ‫אבער וויב אלד זיי האבען געזען דער יוד מיט דער גארטעל זענען‬ ‫זיי דערשראקען געווארען‪ .‬דער יוד האט גלייך גערופען די‬ ‫פאליציי‪ ,‬און די גזלנים האבען פארציילט אז זיי האבען געוואוסט‬ ‫אז דער יוד איז נישט אינדערהיים ווייל ער איז אוועק געפארען‪,‬‬ ‫און זיי האבען געפלאנט צו הרגענען חלילה זיין משפחה און אלעס‬ ‫גנבענען‪ .‬האט דער יוד געזען אז ער איז געראטעוועט געווארען‬ ‫מיט דער ווייטע קוק פון זיין רבי‪.‬‬ ‫(מקורות‪ :‬הילולא קדישא‪ ,‬אור הצפון‪ ,‬פניני קודש ועוד)‬

‫אמאל איז געקומען א יוד צו מרן מהר"י זצ"ל מיט א געוויין‪ ,‬אז זיין זוהן האט יעצט געהאט א ברית און דער בלוט שטעלט זיך נישט אפ‪ ,‬האט דער רבי איהם‬ ‫געוואונטשען אז עס זאל בעסער ווערען‪ .‬ווען דער יוד איז ארויס האט דער רבי דערציילט א מעשה‪.‬‬ ‫דער הייליגע בעש"ט האט געהאט א חסיד ר' חיים וואס האט נישט געהאט קיין פרנסה‪ ,‬און טראץ וואס זיין ווייב האט איהם שטענדיג געבעטען צו רעדען צו‬ ‫זיין רבי דערפון‪ ,‬האט ער שטענדיג פארגעסען‪ ,‬ווייל אנקומענדיג אהין האט ער נאר גערעדט צו דער בעש"ט וועגען רוחניות און נישט גשמיות דיגע זאכען‪ .‬ווען עס איז‬ ‫ג עקומען דער צייט צו חתונה מאכען זיינע קינדער‪ ,‬האט שוין זיין ווייב נישט אויס געהאלטען איז זי מיט געגאנגען מיט איהר מאן רעדען צו דער בעש"ט דערוועגען‪.‬‬ ‫אנקומענדיג אהין האט דער בעש"ט זיי אנגעוואונטשען און געזאגט 'אז ווען עס רינט בלוט פון א קינד ביי א ברית און עס שטעלט זיך נישט אפ איז גוט צו לייגען אש פון‬ ‫א פראש'‪ .‬זיי האבען נישט פארשטאנען וואס דער רבי וויל אבער זיי האבען געגלייבט און ווייטער געפארען‪.‬‬ ‫אויף דער וועג אהיים זענען זיי אריין אין א קרעטשמע און זיי האבען דארט געטראפען א יוד קרעכטצען‪ ,‬האבען זיי געפרעגט וואס איז? האט ער געזאגט אז‬ ‫ער האט געבוירען א קינד‪ ,‬און אלע זיינע פריערדיגע קינדער זענען געשטארבען ביי דער ברית‪ ,‬ווייל דער בלוט שטעלט זיך נישט אפ‪ .‬ר' חיים האט זיך דערמאנט וואס‬ ‫דער בעש"ט האט איהם געזאגט און ער האט עס איבער געזאגט פאר יענער יוד‪ ,‬און טאקע האט דער עצה געהאלפען‪ .‬שפעטער האט דער יוד געוואלט באלוינען ר'‬ ‫חיים מיט עפעס צוליב זיין הילץ‪ ,‬האט ר' חיים געזאגט אז דער עצה קומט דאך פון דער בעש"ט און נישט פון איהם‪ ,‬דערפאר לאמיר צוזאמען אהין פארען‪ .‬זענען זיי‬ ‫געפארען צו דער בעש"ט פרעגען וואס צו טוהן‪ ,‬האט דער בעש"ט געזאגט אז ער זאל געבען געלט פאר ר' חיים געלט צו חתונה מאכען‪ ,‬און אזוי איז טאקע געווען‪.‬‬ ‫ווען מרן מהר"י האט געענדיגט פארציילען די מעשה איז דער יוד נאכאמאל אריין געקומען זאגענדיג אז דער בלוט שטעלט זיך נישט אפ‪ ,‬האט דער רבי זיך‬ ‫אנגערופען 'יעצט אין ווינטער איז טאקע נישטא קיין פרעש צו פארברענען‪ ,‬אבער דער כח פון פארציילען די מעשה זאל העלפען פאר דאס קינד'‪ ,‬און טאקע אפאר‬ ‫מינוט שפעטער איז דער יוד געקומען זאגען אז דער בלוט האט זיך אפגעשטעלט‪.‬‬ ‫התודה והברכה‬

‫פארט איהר כא אדר קיין ליזענסק‪,‬‬

‫מיר קענען אייך צוזאם שטעלן א הערליכע ליקוט אויף הרה"ק ר' ר' אלימלך זי"ע‪.‬‬ ‫אויך קען מען אייך צושטעלן פאר אנדערע מקומות הקדושים ווי איהר פלאנט צו גיין‪.‬‬

‫געדענקט‪ :‬צדיקים האבן א נחת רוח ווען מען רעט פון זיין‬ ‫רופט גענוג פרי‪shabbosstory@gmail.com :‬‬ ‫‪best and fresh‬‬

‫‪https://telegram.me/Publications_MM‬‬

‫‪1347 678 0652‬‬

‫התודה והברכה‬ ‫לידידי הר"ר אהרן לנגסם הי"ו‬ ‫בעל החנות‬

‫‪judaica corner 4301 13av‬‬

‫העומד תמיד לימיננו‬ ‫בהפצת סיפורי צדיקים 'שלא ע"מ לקבל פרס'‬ ‫בלב ונפש חפצה‬

Onag shabbos yisro yi @z9  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you