Issuu on Google+

‘Het Dialyse ABC’


‘Het Dialyse ABC’ is een uitgave van ABC Taxikeurmerk Advies en Training. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. ABC Taxikeurmerk Advies en Training Telemannstraat 5 2901 EV Capelle aan den IJssel Telefoon: 010-8880666, Mail: info@taxikeurmerkadvies.nl Colofon: Tekst: Yvonne Botterhuis, Fotografie: Ferry Augustinus en Buro Solo, Films: RWD Producties, Ontwerp: Yosh Botterhuis, Opmaak: Guido de Visser, Productie: VIS Books

www.taxikeurmerkadvies.nl


Inleiding In ‘Het Dialyse ABC’ geven wij u Algemene informatie over dialysevervoer, maken wij u Bewust hoe belangrijk het is iets te weten over de doelgroep die u vervoert en is de Conclusie dat het goed en veilig vervoeren van passagiers een combinatie is van samenwerking tussen de opdrachtgevers, de passagiers, de taxibedrijven en u als chauffeur.

Test uw kennis over het vervoeren van dialysepatiĂŤnten.


‘Het Dialyse ABC’ ABC Taxikeurmerk Advies en Training heeft ‘Het Dialyse ABC’ ontwikkeld. Er is gebruik gemaakt van film-, instructie- en fotomateriaal van ABC Taxikeurmerk Advies en Training. Het cursusmateriaal is ontwikkeld met financiële steun van de Nierstichting Nederland. De Doelstelling De Nierstichting Nederland wil de kennis van chauffeurs over de impact die een dialysebehandeling heeft op uw passagiers vergroten door middel van het aanbieden van films, informatie en een internetcursus. Certificaat De omgang met dialysepatiënten wordt behandeld tijdens de bedrijfsspecifieke training ten behoeve van het Taxikeurmerk of tijdens uw MBO-2 opleiding Taxichauffeur. Het is voor ABC Taxikeurmerk Advies en Training en haar opdrachtgevers belangrijk te kunnen toetsen of u de lesstof goed beheerst. Wij vragen u om die reden de internetcursus ‘Het Dialyse ABC’ te volgen. Na deelname ontvangt u een certificaat van deelname. Wij adviseren u het ontvangen certificaat door te mailen naar uw werkgever en/of een geprinte versie in te leveren. U kunt ‘Het Dialyse ABC’ vinden op: www.taxikeurmerkadvies.nl/cursus/dialyseabc

Veiligheid is belangrijk, ook als iemand zich ziek voelt.


De historie De afgelopen jaren is veel te doen geweest rondom het vervoer van dialysepatiënten. Chauffeurs en patiënten zijn niet altijd op de hoogte van alle verschillende regels die er zijn rondom dit vervoer. Dit leidt tot onduidelijkheid wanneer er een ander verwachtingspatroon is dan dater gekregen wordt. Voor u als chauffeur is het bovendien belangrijk een minimale kennis aan informatie te hebben over de doelgroep die u vervoert; dit om de passagiers een zo comfortabel en veilig mogelijke rit te kunnen bieden en adequaat te kunnen handelen in geval van calamiteiten. Dr. Morijntje Schröder In het ontwikkelde cursusmateriaal laat Dr. Morijntje Schröder u een kijkje nemen in het menselijke lichaam, komt het belang van een goede werking van uw nieren aan de orde, nemen we samen met haar en Harold Dückers, de chauffeur, een kijkje in een dialysecentrum en laten we patiënten en ervaringsdeskundigen aan het woord.

Weet u eigenlijk precies waar de nieren zich bevinden?


Dialysevervoer Dialysevervoer is één van de leuke taken van het vak. Chauffeurs vinden het soms alleen wel moeilijk om om te gaan met het humeur en/of het onbegrip van passagiers over ontstane situaties waar zij zelf vaak geen grip op hebben. Probeert u zich eens te verplaatsen in de situatie van uw passagier. Er is geen excuus te bedenken waarom zij onredelijk tegen u als chauffeur zouden mogen doen. Een dialysepatiënt krijgt echter mentaal gezien enorm veel voor zijn kiezen. Wat als u dit zou overkomen Probeert u zich eens voor te stellen dat u plotseling afhankelijk bent van een machine en van andere mensen. De plannen die u heeft gemaakt komen ineens op losse schroeven te staan. Uw hobby’s kunt u wellicht niet meer uitvoeren, uw hele gezinsleven staat op zijn kop. Drie tot vier maal per week reist u heen en weer naar een dialysecentrum. Op de terugweg voelt u zich beroerd en de taxichauffeur komt te laat of moet nog langs verschillende adressen. De boosheid die de passagier uit richting u als chauffeur zou tot een gespannen situatie kunnen leiden, niet alleen voor u en de passagier maar ook voor eventuele medepassagiers. Het toepassen van de juiste gesprekstechniek Dit is te voorkomen als u als chauffeur de juiste gesprekstechniek goed kunt toepassen. In de internetcursus ‘Het Dialyse ABC’ besteden wij aandacht aan de B.B.A.-gesprekstechniek. Het goed kunnen toepassen van deze techniek maakt uw werk als taxichauffeur gemakkelijker. B.B.A. staat voor Boosheid laten uitten, Begrip tonen, Aanbod doen.

Kunt u de B.B.A. gesprekstechniek toepassen?


Zittend ziekenvervoer Het vervoeren van dialysepatiënten valt onder het zittend ziekenvervoer. Passagiers die met een taxi van en naar een dialysecentrum reizen hebben wettelijk recht op vervoer. Dit vervoer is geregeld in de Zorgverzekeringswet (Zvw). Niet alleen dialysepatiënten hebben recht op dit vervoer maar ook passagiers die een chemokuur of radiotherapie ondergaan, rolstoelgebruikers en visueel gehandicapten. Passagiers die door middel van een zogenaamde “kunstnier” ofwel hemodialyse behandeld worden in een dialysecentrum, reizen 3 tot 4 keer per week heen en weer met de taxi. Dat is al gauw 300 keer per jaar. Het is van groot belang dat met deze passagiers op een juiste wijze wordt omgegaan. Een veilige en vertrouwde rit met de taxi maakt de behandeling voor deze passagiers nou net even wat gemakkelijker.. Dialysekater Door een dialysebehandeling verandert in korte tijd de samenstelling van het bloed. Hierdoor kan iemand zich na de dialyse moe en ziek voelen. Mogelijke klachten zijn: gapen, sufheid, transpireren, hoofdpijn, braken, duizeligheid, misselijkheid, rusteloze benen en/of kramp. Meestal verdwijnt de dialysekater enkele uren na de dialyse.

“Mijn taxichauffeur weet hoe ik mij soms kan voelen na een behandeling; hij weet wat hij kan verwachten en wat hij dan moet doen. Dat is belangrijk en geeft mij een vertrouwd gevoel. Zo zou het altijd moeten zijn.”

Uw passagier reist gemiddeld 300 keer per jaar met de taxi.


Uw nieren Waar zitten uw nieren? Uw nieren liggen achterin uw buikholte tegen uw rug aan. Een gezonde nier heeft de vorm van een grote boon, is ongeveer 12 cm lang en weegt 160 gram. Normaal gesproken heeft u er twee. Uw nieren zijn opgebouwd uit ongeveer 1 miljoen uiterst kleine filtertjes die uw bloed filteren. Hierdoor ontstaat op een ingewikkelde manier urine. De urine wordt afgevoerd naar de blaas via de urineleiders. Hoe belangrijk zijn uw nieren eigenlijk? Ons lichaam maakt elke dag erg nuttige stoffen aan en verwijdert afvalstoffen. Onze nieren spelen hierbij een belangrijke rol. Al deze stoffen moeten namelijk in evenwicht gehouden worden. Onze nieren zijn dus niet zomaar ‘een filter’. Als iemands nieren niet goed functioneren en hij of zij wordt daarvoor niet behandeld, zal hij of zij uiteindelijk heel ziek worden en sterven. Wat is hemodialyse? Hemodialyse is het reinigen van het bloed met behulp van een machine, de zogenaamde “kunstnier”. Het bloed wordt vanuit het lichaam via een machine naar de kunstnier geleid. In de kunstnier worden afvalstoffen en overtollig vocht verwijderd. Hoe vaak moet een patiënt per week dialyseren? Bij hemodialyse, de dialyse via de zogenaamde “kunstnier”, wordt de patiënt 2 tot 3 keer per week aangesloten op de machine. Een hemodialyse duurt ongeveer 3 à 4 uur per keer. Kan een hemodialyse alleen in het ziekenhuis plaatsvinden? Nee, er zijn ook patiënten die apparatuur thuis hebben en deze met behulp van een verpleegkundige of de partner bedienen. Zijn er ook andere vormen van dialyse mogelijk? Ja, buiten het reinigen van het bloed via de kunstnier de zogenaamde hemodialyse, zijn er ook patiënten die dit doen door middel van buikvliesspoeling. Dit noemen ze met een moeilijk woord ook wel Peritoneaaldialyse.

Weet u welke vormen van dialyse er zijn?


De shunt Wat is een shunt? PatiĂŤnten die dialyseren via hemodialyse hebben een shunt. Deze shunt is middels een soort kleine operatie onder de huid geplaatst tussen een slagader en een ader. Via deze shunt wordt de patiĂŤnt aangesloten op de kunstnier. Waar zit de shunt? De shunt is meestal geplaatst in de onderarm; sommige patiĂŤnten hebben een aansluiting in de nek. Dit is dan geen shunt maar een katheter. In verband met de belasting van de arm werkt het als volgt: Is iemand linkshandig, dan plaatsen ze de shunt indien mogelijk rechts; is iemand rechtshandig, dan andersom. Tijdens het van en naar de taxi begeleiden van uw passagier dient u rekening te houden met deze shunt. U kunt het antwoord op de vraag waar de shunt zit het gemakkelijkst krijgen door het simpelweg even te vragen aan uw passagier. Nabloeden Een enkele keer gaat de shunt na dit afdrukken toch nog bloeden. Meestal komt het bloed dan met kracht naar buiten. De shunt moet dan nogmaals enige tijd worden afgedrukt, bij voorkeur met een steriel gaasje.

Wat zou u doen als een shunt gaat bloeden?


De verbandtrommel Het is in Nederland wettelijk niet verplicht dat iedere taxi is voorzien van een verbandtrommel. Taxibedrijven die gecertificeerd zijn met het Taxikeurmerk (TX-Keur) zijn wel verplicht om te zorgen dat iedere taxi is voorzien van een verbandtrommel. Bovenwettelijke eisen van opdrachtgevers Ziektekostenverzekeraars zijn de opdrachtgevers van het vervoer van dialysepatiënten. Zij gunnen de te rijden ritten aan vervoersbedrijven die op een aanbesteding hebben ingeschreven. Eén van de eisen is vaak dat het vervoersbedrijf minimaal ISO- en/of Taxikeurmerk-gecertificeerd dient te zijn. Daar waar het taxikeurmerk dan alleen eist dat er een verbandtrommel in het voertuig aanwezig dient te zijn, kan een opdrachtgever van het zittend ziekenvervoer extra eisen stellen. U kunt hierbij denken aan extra steriele gaasjes en/of bakjes in het voertuig voor als een zieke patiënt moet braken. Levensreddend handelen Zoals het niet verplicht is om een verbandtrommel in de auto te hebben, geldt in Nederland dat het niet wettelijk verplicht is dat iedere chauffeur kan reanimeren en/of een cursus levensreddend handelen heeft gevolgd. Echter, iedere chauffeur die rijdt voor een bedrijf dat gecertificeerd is met het Taxikeurmerk, heeft een cursus levensreddend handelen gevolgd. Opdrachtgevers verwachten en eisen dat chauffeurs die dialysepatiënten vervoeren op zijn minst op de hoogte zijn van wat zij kunnen verwachten en in geval van calamiteiten op de juiste wijze kunnen handelen.

Is een verbandtrommel in uw taxi wettelijk verplicht?


De gordelplicht De wettelijke gordelplicht van een dialysepatiënt is hetzelfde als voor andere inzittenden van uw taxi. Een dialysepatiënt is, net als iedereen, wettelijk verplicht zijn of haar gordel te dragen tijdens het meerijden in uw taxi. De enige uitzondering is weggelegd voor passagiers met een ontheffing die is afgegeven door het CBR. Het CBR is de enige instantie die gemachtigd is een ontheffing af te geven. Indien uw passagier de gordel niet draagt of wenst te dragen, krijgt de passagier de bekeuring uitgeschreven op zijn of haar eigen naam. U zou zich in het kader van de veiligheid van de passagier, uzelf en de eventuele medepassagiers moeten afvragen of u deze passagier wel wilt vervoeren. Rolstoelvervoer en de gordelplicht Passagiers die reizen in een rolstoel, geen geldige ontheffing kunnen of willen tonen hebben en geen gordel wensen te dragen, dienen geweigerd te worden. De verantwoordelijkheid van het gordelgebruik van iemand die in een rolstoel reist ligt immers bij u als chauffeur. Meld problemen met passagiers over het gordelgebruik altijd bij de centrale. Wetgeving Het is u conform artikel 59 van het RVV 2009 wettelijk verboden te rijden als een passagier in een rolstoel zijn of haar gordel niet draagt. Voor meer informatie omtrent de wet- en regelgeving bij rolstoelvervoer verwijzen wij u naar ‘Het Rolstoel ABC’. U kunt ‘Het Rolstoel ABC’ vinden op: www.ivw.nl/rolstoelabc De versie met het certificaat op: www.taxikeurmerkadvies.nl/cursus/rolstoelabc

Veiligheid gaat voor alles want wat als er iets gebeurt?


Coby Timp, actrice Mijn naam is Coby Timp, ik heb meegewerkt aan de ontwikkeling van ‘Het Dialyse ABC’. U denkt misschien: Ik ken haar toch? Dat zou kunnen kloppen. U zag mij in ’t zonnetje in huis en als de moeder van Mien Dobbelsteen in Zeg ’n s AAA. Mocht u zich nou afvragen: Is zij nierpatiënt? Nee, dat ben ik niet. Net zo min als dat ik de moeder van Mien Dobbelsteen ben. Sterker nog, ik heb samen met ABC Taxikeurmerk Advies en Training het materiaal ontwikkeld over het omgaan met passagiers met dementie. Eén van de vormen van Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH). Gelukkig heb ik daar zelf nog geen last van. Nu kunt u zich natuurlijk afvragen: “Waarom hebben ze haar dat nou laten spelen?”. Nou, dat is heel simpel en ik kan het u uitleggen. De levensverwachting De levensverwachting van een nierpatiënt die dialyseert anders is dan iemand die gezond is. Anders wordt het weer als die nierpatiënt in aanmerking komt voor een transplantatie. Nou vrees ik dat ik niet meer ga meemaken dat die wachtlijsten zijn opgelost. We wilden graag zoveel mogelijk instructiemateriaal ontwikkelen. Dat gaat sneller met mensen zoals ik, wiens vak het is. Bovendien neem je hiermee het risico weg dat het materiaal onbruikbaar wordt omdat – stel - we hadden een bereidwillige patiënt gevonden maar de dierbaren van die persoon stellen het niet op prijs dat de filmpjes nog gebruikt worden als die persoon er niet meer is. Mijn hoop Nou heb ik natuurlijk ook niet het eeuwige leven. Maar gelooft u mij, als ik er ooit niet meer ben dan herhalen ze nog steeds Zeg ‘ns AAA en ’t Zonnetje in huis. Ik spreek hierbij mijn hoop uit dat als ik er ooit niet meer ben, er nog steeds chauffeurs in het hele land hun kennis kunnen vergroten. Donor worden In Nederland wachten ongeveer duizend patiënten op een donornier. De gemiddelde wachttijd is vierenhalf jaar. Dat is lang, zeker nu u heeft gezien wat een behandeling voor gevolgen heeft. Jaarlijks sterven er meer dan honderd mensen omdat ze te lang moeten wachten. De Nierstichting spant zich al jaren in om de wachttijd te verkortten. Mocht u, na het volgen van de cursus ervan overtuigd zijn dat dit niet langer kan, wordt dan donor.

www.ikworddonor.nl


Een taxichauffeur Ik ben al 28 jaar taxichauffeur in Rotterdam. Een paar jaar geleden wilden mijn eigen nieren niet meer. Plotseling was ik zélf “nierpatiënt”. Dan bekijk je alles ineens met heel andere ogen. Ik vind de komst van ‘Het Dialyse ABC’ geweldig. Na 2 niertransplantaties hoef ik niet meer te dialyseren. Zelf reisde ik niet met een taxi. Nee, ik voerde zelf CAPD uit. Daar had ik vroeger nooit van gehoord. Het staat voor Continue Ambulante Peritoneaal Dialyse, ook wel een buikvliesspoeling genoemd. Het hield mij mobiel, ondanks dat ik 4 keer per dag, 7 dagen per week een buikvliesspoeling moest uitvoeren. Je kunt niet denken: “Vandaag even niet”. Ik ben een gezegend mens. Mijn vrouw stond één van haar nieren aan mij af. Helaas is deze nier afgestoten. De tweede keer was het mijn neef die één van zijn nieren afstond. Tot nu toe gaat alles goed, ik hoef niet meer te spoelen. Ik ben hen beiden natuurlijk reuze dankbaar. Soms denken chauffeurs: “Ik vervoer al zo lang nierpatiënten, mij kunnen ze niks meer leren”. Ik heb mijn mening daarover bijgesteld. Ik vind het van groot belang dat alle chauffeurs de internetcursus volgen en succesvol afronden. Dit in het belang van alle dialysepatiënten in Nederland. Ga eens bij jezelf na: “Wat als mij dit zou overkomen……?” Joop de Bruijne

Weet u hoeveel patiënten er op de wachtlijst staan?


Film

U kunt deze film ook bekijken op: www.taxikeurmerkadvies.nl/dialyseabc

www.taxikeurmerkadvies.nl

ABC DLYSE 1.0

Scan de QR code en bekijk de instructiefilm ‘Het Dialyse ABC’ direct op uw smartphone.


Het Dialyse ABC