Issuu on Google+

ºäÐ å³ïÙáõÃÛ³Ý Ã³Ý·³ñ³ÝÇ Å³Ù³Ý³Ï³íáñ óáõó³Ñ³Ý¹»ëÝ»ñÇ ëñ³ÑáõÙ ÝáÛ»Ùμ»ñÇ 6-ÇÝ ï»ÕÇ áõÝ»ó³í ºäÐ 90-³ÙÛ³ÏÇ ³éÃÇí ëï³óí³Í Ñáμ»ÉÛ³Ý³Ï³Ý Ñáõß³Ýí»ñÝ»ñÇ óáõó³Ñ³Ý¹»ëÇ μ³óÙ³Ý ³ñ³ñáÕáõÃÛáõÝÁ: ÐáÏï»Ùμ»ñÇ ëϽμÇÝ 90³ÙÛ³ سÛñ μáõÑÇ Ñáμ»ÉÛ³ÝÁ ßÝáñѳíáñ»Éáõ ¿ÇÝ »Ï»É ³ñï³ë³ÑÙ³ÝÛ³Ý ßáõñç 40 μáõÑ»ñÇ` γÉÇýáñÝdzÛÇ å»ï³Ï³Ý, ê³ÝÏï ä»ï»ñμáõñ·Ç, ´»É³-

éáõëÇ, ȳïídzÛÇ, ì³ñß³í³ÛÇ, ¸áÝ»óÏÇ, îñÇ»ñÇ, ìáÉ·á·ñ³¹Ç, êáýdzÛÇ, سñïÇÝ ÈÛáõûñÇ ³Ýí³Ý, ´áÉáÝdzÛÇ ¨ ³ÛÉ å»ï³Ï³Ý ѳٳÉë³ñ³ÝÝ»ñÇ áõ ÇÝëïÇïáõïÝ»ñÇ, ÇÝãå»ë ݳ¨ г۳ëï³ÝÇ ·Çï³ÏñÃ³Ï³Ý Ñ³ëï³ïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ, μáõÑ»ñÇ, ³Ï³¹»ÙdzݻñÇ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñ: ÐÛáõñ»ñÁ, μݳϳݳμ³ñ, ¹³ï³ñϳӻéÝ ã¿ÇÝ »Ï»É: Üñ³Ýù Ý³Ë μ»ñ»É ¿ÇÝ Çñ»Ýó μáõÑ»ñÇ é»ÏïáñÝ»ñÇ ßÝáñѳíáñ³ÝùÝ»ñÁ, ³å³ Çñ»Ýó ѳٳÉë³ñ³ÝÝ»ñÇ å³ïÙáõÃÛáõÝÁ Ý»ñϳ۳óÝáÕ ·ñù»ñ, ëϳí³é³ÏÝ»ñ,

ÐÐ ëåáñïÇ ¨ »ñÇï³ë³ñ¹áõÃÛ³Ý Ñ³ñó»ñÇ Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛ³Ý Ññ³í»ñáí г۳ëï³Ý Å³Ù³Ý³Í ºíñ³ËáñÑñ¹Ç »ñÇï³ë³ñ¹áõÃÛ³Ý ¨ ëåáñïÇ Ñ³ñó»ñáí ïÝûñ»ÝáõÃÛ³Ý Õ»Ï³í³ñ è³Éý è»Ý» ì³ÛÝ·³ñ¹Ý»ñÁ ÝáÛ»Ùμ»ñÇ 3-ÇÝ Ñ³Ý¹Çå»ó ºäÐ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ Ñ»ï:

ÝϳñÝ»ñ, Ñáõß³Ýí»ñÝ»ñ, ßù³Ýß³ÝÝ»ñ, áñáÝù ºäÐ é»Ïïáñ ²ñ³Ù êÇÙáÝÛ³ÝÝ ÁݹáõÝ»É ¿ñ Ù»Í ëÇñáí áõ ³Ù»Ý³ÛÝ å³ï³ë˳ݳïíáõÃÛ³Ùμ ¨ Ùßï³Ï³Ý å³Ñå³ÝáõÃÛ³Ý Ýå³ï³Ïáí ѳÝÓÝ»É ºäРóݷ³ñ³ÝÇÝ: ³ݷ³ñ³ÝÇ ïÝûñ»Ý Ä³Ï Ø³ÝáõÏÛ³ÝÁ, Ëáë»Éáí ÝٳݳμÝáõÛà óáõó³Ñ³Ý¹»ë ϳ½Ù³Ï»ñå»Éáõ Ýå³ï³ÏÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ, ³ë³ó. §òáõó³¹ñí³Í Ñáõß³Ýí»ñÝ»ñÁ ½áõï Ýí»ñÝ»ñ ã»Ý. ¹ñ³Ýù ËáëáõÙ »Ý ºäÐ-Ç ¹»ñÇ, ϳå»ñÇ áõ Ñ»ÕÇݳÏáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ ÇÝãå»ë ÐÐ-áõÙ, ³ÛÝå»ë ¿É Ýñ³ ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÇó ¹áõñë: ´³óÇ ¹ñ³ÝÇó` ³Ûë Ñáõß³Ýí»ñ-

àÕçáõÝ»Éáí ÑÛáõñÇÝ ¨ ºñ¨³ÝÇ å»ï³Ï³Ý ѳٳÉë³ñ³ÝÇ áõë³ÝáÕÝ»ñÇÝ` ÐÐ ëåáñïÇ ¨ »ñÇï³ë³ñ¹áõÃÛ³Ý Ñ³ñó»ñÇ ÷áËݳ˳ñ³ñ ²ñë»Ý ø³ñ³ÙÛ³ÝÝ ³ë³ó. §ºäÐ ³Ûó»É»Éáõ ÁÝïñáõÃÛáõÝÁ å³ï³Ñ³Ï³Ý ã¿ñ, ù³ÝÇ áñ Ñ»Ýó ѳٳÉë³ñ³ÝáõÙ ¿ Ù»ñ ѳÝñ³å»ïáõÃÛ³Ý áõë³ÝáճϳÝ, »ñÇï³ë³ñ¹³Ï³Ý ³Ù»Ý³Ù»Í ѳٳÛÝùÁ: Ø»Ýù Ó»½

Ý»ñÁ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ѳٳÉë³ñ³Ý³Ï³ÝÇ ë»÷³Ï³ÝáõÃÛáõÝÝ »Ý ݳ¨, ¨ óáõó³Ñ³Ý¹»ëÁ É³í ³éÇà ¿` ÇٳݳÉáõ, û سÛñ μáõÑÝ ÇÝã Ýí»ñÝ»ñ ¿ ëï³ó»É Çñ ÍÝÝ¹Û³Ý Ï³å³ÏóáõÃÛ³Ùμ¦: ºäÐ ·Çï³Ï³Ý ù³Õ³ù³Ï³ÝáõÃÛ³Ý ¨ ÙÇç³½·³ÛÇÝ Ñ³Ù³·áñͳÏóáõÃÛ³Ý ·Íáí åñáé»Ïïáñ ¶»Õ³Ù ¶¨áñ·Û³ÝÁ, áÕçáõÝ»Éáí Ý»ñϳݻñÇÝ, ѳïϳÝÁß³Ï³Ý Ñ³Ù³ñ»ó ³ÛÝ ÷³ëïÁ, áñ ųٳݳϳíáñ óáõó³Ñ³Ý¹»ëÝ»ñÇ ëñ³Ñáõ٠ϳ½Ù³Ï»ñåí³Í ³é³çÇÝ óáõó³Ñ³Ý¹»ëÁ ÝíÇñí³Í ¿ñ ºäÐ ÑÇÙݳ¹ñÙ³Ý 90-³ÙÛ³ÏÇ Ï³å³ÏóáõÃÛ³Ùμ ëï³óí³Í Ñáμ»ÉÛ³Ý³Ï³Ý Ñáõß³Ýí»ñÝ»ñÇ óáõó³¹ñáõÃÛ³ÝÁ:

¨ å³ñáÝ è³Éý è»Ý» ì³ÛÝ·³ñ¹Ý»ñÇÝ »ñÏËáëáõÃÛ³Ý ÙÇçáóáí Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ »Ýù ÁÝÓ»éáõ٠ѳٻٳï»Éáõ ºíñáå³ÛÇ ¨ Ñ³Û áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ³éç¨ Í³é³ó³Í ËݹÇñÝ»ñÁ, ÷Ýïñ»Éáõ ¹ñ³Ýó Ñݳñ³íáñ ÉáõÍáõÙÝ»ñÁ¦: ºÊ-Ç »ñÇï³ë³ñ¹áõÃÛ³Ý ¨ ëåáñïÇ Ñ³ñó»ñáí ïÝûñ»ÝáõÃÛ³Ý Õ»Ï³í³ñÁ ϳñ× ¹³ë³ËáëáõÃÛáõÝ Ï³ñ¹³ó áõë³ÝáÕÝ»ñÇ

ѳٳñ` ѳïϳå»ë ß»ßï³¹ñ»Éáí ºíñ³ÙÇáõÃÛ³Ý ¨ ºíñ³ËáñÑñ¹Ç ï³ñμ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ. §Þ³ï Ñ³×³Ë Ù³ñ¹ÇÏ ³Ûë »ñÏáõ ϳéáõÛóÝ»ñÁ ÝáõÛݳóÝáõÙ »Ý, ˳éÝáõÙ: ºíñ³ËáñÑáõñ¹Á ÑÇÙݳ¹ñí»É ¿ 1949 Ã-ÇÝ. ³Ûë ï³ñÇ ÝßíáõÙ ¿ ϳéáõÛóÇ ÑÇÙݳ¹ñÙ³Ý 60-³ÙÛ³ÏÁ: ²ÛÝ Ñ³Ù³ËÙμáõÙ ¿ 47 ³Ý¹³Ù »ñÏÇñ, ÇëÏ ºíñ³ÙÇáõÃÛáõÝÁ` 27: ²Øê²ÂºðÂ

6

7

8

9 10

Üàںشºð 2009


2

Ø»½ ¿ ³Ý¹³Ù³Ïóáõ٠ݳ¨ Ù»Í ÑÝ·Û³ÏÇ Ý»ñϳ۳óáõóÇã »ñÏñÝ»ñÇó Ù»ÏÁ` èáõë³ëï³ÝÁ¦: è³Éý è»Ý» ì³ÛÝ·³ñ¹Ý»ñÁ Ý»ñϳݻñÇÝ ÑÇß»óñ»ó, áñ ºÊ-Ç Ï³éáõÛóÝ»ñÇó ¿ Ø³ñ¹áõ Çñ³íáõÝùÝ»ñÇ »íñáå³Ï³Ý ¹³ï³ñ³ÝÁ, ÇëÏ Ï³éáõÛóÇ Ï³ñ¨áñ³·áõÛÝ ³é³ù»ÉáõÃÛáõÝÝ»ñÇó »Ý ݳ¨ »ñÇï³ë³ñ¹Ý»ñÇÝ û·Ý»ÉÁ, »ñÇï³ë³ñ¹áõÃÛ³Ý ¨ ýáñÙ³É ÏñÃáõÃÛ³Ùμ ½μ³ÕíáÕÝ»ñÇ ËݹÇñÝ»ñÇ ÉáõÍÙ³ÝÝ ³ç³Ïó»ÉÁ ¨ ³ÛÉÝ: §Ø»ñ ïÝûñ»ÝáõÃÛáõÝÁ ½μ³ÕíáõÙ ¿ í»ñáÝßÛ³É ËݹÇñÝ»ñÇ ³ñ¹Ûáõݳí»ï ÉáõÍÙ³Ùμ, Ù»Ýù å³ï³ë˳ݳïíáõÃÛáõÝ »Ýù ÏñáõÙ ¹åñáóÝ»ñÇ, μáõÑ»ñÇ, ³éѳë³ñ³Ï ·ÇïáõÃÛ³Ý, ÇÝãå»ë ݳ¨ »ñÇï³ë³ñ¹ Ù³ñ¹Ï³Ýó ÝϳïÙ³Ùμ: ºÊ-Ý áõÝÇ »ñÇï³ë³ñ¹³Ï³Ý »íñáå³Ï³Ý 2 Ï»ÝïñáÝÝ»ñ, áñáÝù ½μ³ÕíáõÙ »Ý Ù»ñ ÏáÕÙÇó ÁݹáõÝí³Í ³ñÅ»ùÝ»ñÇ ï³ñ³ÍÙ³Ùμ ¨ å³Ñå³ÝÙ³Ùμ: àõÝ»Ýù ݳ¨ »íñáå³Ï³Ý »ñÇï³ë³ñ¹³Ï³Ý ÑÇÙݳ¹ñ³Ù, áñÝ û·ÝáõÙ ¿ Çñ³·áñÍ»Éáõ Ù»ñ Ýå³ï³ÏÝ»ñÁ¦,- ³ë³ó ºÊ-Ç »ñÇï³ë³ñ¹áõÃÛ³Ý ¨ ëåáñïÇ Ñ³ñó»ñáí ïÝûñ»ÝáõÃÛ³Ý Õ»Ï³í³ñÁ: ܳ ³í»É³óñ»ó ݳ¨, áñ ϳéáõÛóÇÝ ³Ý¹³Ù³ÏóáÕ ó³Ýϳó³Í å»ïáõÃÛ³Ý »ñÇï³ë³ñ¹áõÃÛ³Ý ËݹÇñÝ»ñÁ ·ïÝíáõÙ »Ý Çñ»Ýó áõß³¹ñáõÃÛ³Ý Ï»ÝïñáÝáõÙ: àõë³ÝáÕÇ ³ÛÝ Ñ³ñóÇÝ, û ºÊ-Ý ÇÝãå»ë ¿ í»ñ³μ»ñíáõÙ ²¹ñμ»ç³ÝáõÙ ï³ñíáÕ Ñ³Ï³Ñ³ÛÏ³Ï³Ý ù³ñá½ãáõÃÛ³ÝÁ, è³Éý è»Ý» ì³ÛÝ·³ñ¹Ý»ñÁ å³ï³ë˳ݻó. §ºíñ³ËáñÑáõñ¹Á ÙÇßï ¹»Ù ¿ »Õ»É áñ¨¿ »ñÏñÇ ¹»Ù ѳϳù³ñá½ãáõÃÛ³ÝÁ, Ù»ñ ¹»ñ³Ï³ï³ñáõÃÛáõÝÝ ¿ Ýå³ëï»É ѳϳٳñïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ï³ñ·³íáñÙ³ÝÝ áõ ÙÇçÙß³ÏáõóÛÇÝ »ñÏËáëáõÃÛ³Ý ½³ñ·³óÙ³ÝÁ¦: ÐÐ ëåáñïÇ ¨ »ñÇï³ë³ñ¹áõÃÛ³Ý Ñ³ñó»ñÇ ÷áËݳ˳ñ³ñ ²ñë»Ý ø³ñ³ÙÛ³ÝÝ áõë³ÝáÕÝ»ñÇÝ ï»Õ»Ï³óñ»ó, áñ Ù»ñ »ñÏÇñÁ ѳٳå³ï³ëË³Ý Ý³Ù³Ïáí ¹ÇÙ»É ¿ ºÊ-Ç ³Ý¹³Ù »ñÏñÝ»ñÇÝ, áñå»ë½Ç Ù»Ýù ¨ë ϳñáճݳÝù ³Ý¹³Ù³·ñí»É §ºíñá<26¦ ½»Õã³ÛÇÝ ù³ñï ѳٳϳñ·ÇÝ: ²Û¹ ù³ñïÁ ÇÝãå»ë г۳ëï³ÝÇ, ³ÛÝå»ë ¿É »íñáå³Ï³Ý 41 »ñÏñÝ»ñÇ ÏáÕÙÇó ïñ³Ù³¹ñíáÕ ³í»ÉÇ ù³Ý 100.000 ½»Õã»ñÇó û·ïí»Éáõ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ ¿ ï³ÉÇë: §ºíñá<26¦ ù³ñïÁ ïñ³Ù³¹ñáõÙ ¿ ½»Õã»ñ Ñ»ï¨Û³É áÉáñïÝ»ñáõÙ` Ùß³ÏáõÛÃ, ïñ³Ýëåáñï, ׳ݳå³ñÑáñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñ, ˳ÝáõÃÝ»ñ ¨ ³ÛÉÝ: ø³ñïÁ ϳñáÕ »Ý Ó»éù μ»ñ»É 14-Çó 30 ï³ñ»Ï³Ý μáÉáñ »ñÇï³ë³ñ¹Ý»ñÁ: Æ ¹»å, å³ñï³¹Çñ ã¿ ºíñáå³ÛÇ ù³Õ³ù³óÇ ÉÇÝ»ÉÁ: ú·ï³·áñÍÙ³Ý Å³ÙÏ»ïÁ 1 ï³ñÇ ¿, μ³Ûó ³ÛÝ Ï³ñáÕ ¿ Ýáñ³óí»É ³Ù»Ý ï³ñÇ` ÙÇÝã ù³ñï³ïÇñáç 30 ï³ñ»Ï³Ý ¹³éݳÉÁ: ¶ñ»ï³ ¶ñÇ·áñÛ³Ý


3


4

§ÖÇßï Ùï³Íí³Í áõ ѳ׻ÉÇ óáõó³Ñ³Ý¹»ë ¿, ϳñÍáõÙ »Ù` ³Ûë Ýáñ³μ³ó ëñ³ÑáõÙ ¹»é μ³½áõÙ óáõó³¹ñáõÃÛáõÝÝ»ñ ÏÉÇݻݦ,- Çñ Ñ»ñÃÇÝ ³ñӳݳ·ñ»ó ºñ¨³ÝÇ å»ï³Ï³Ý ѳٳÉë³ñ³ÝÇ Ùß³ÏáõÛÃÇ Ï»ÝïñáÝÇ ïÝûñ»Ý γñÇÝ» ¸³íÃÛ³ÝÁ: ÐáíѳÝÝ»ë ÂáõÙ³ÝÛ³ÝÇ Ã³Ý·³ñ³ÝÇ ïÝûñ»Ý ܳñÇÝ» ÂáõËÇÏÛ³ÝÝ ¿É, áí ¨ë Ý»ñϳ ¿ñ óáõó³Ñ³Ý¹»ëÇ μ³óÙ³Ý ³ñ³ñáÕáõÃÛ³ÝÁ, ѳí»É»ó, áñ ß³ï ѳñáõëï, μ³½Ù³μáí³Ý¹³Ï, ѳٳå³ñ÷³Ï áõ ¹³ë³Ï³Ý óݷ³ñ³Ý áõÝÇ ºñ¨³ÝÇ å»ï³Ï³Ý ѳٳÉë³ñ³ÝÁ. §ºñμ ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù ѳٳÉë³ñ³ÝÇ Ã³Ý·³ñ³Ý »Ï³, ³ÛÝ áõÕÕ³ÏÇ ÏÇë³³í»ñ³Ï íÇ׳ÏáõÙ ¿ñ, ÇëÏ ³Ûëûñ Ñ»Ýó ÙáõïùÇó ßßÙ»óÇ: Þ³ï ïå³íáñí³Í »Ù: ²Ûëï»Õ, Çñáù, ³Ù÷á÷í³Í ¿ 90-³ÙÛ³ ѳٳÉë³ñ³ÝÇ ³ÙμáÕç å³ïÙáõÃÛáõÝÁ¦:


5


6


7


8


9


10


11


12


13


14


15


16


17


18


19


20

ºðºì²ÜÆ Ð²Ø²Èê²ð²Ü, ÝáÛ»Ùμ»ñ, 2009


سë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»ñ, Ù³­·Çëï­ñá­ë³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñ ¨ åñ³Ï­ïǭϳ­Ý»ñ

ºäÐ ä²ÞîàܲºðÂ

гí»Éí³Í

²Ùë³Ã»ñà N 10 (2116)

ÜáÛ»Ùµ»ñ, 2009

ØÆæ²¼¶²ÚÆÜ Ð²ð²´ºðàôÂÚàôÜܺðÆ ü²­Î àôÈ­î ºî

Èñ³­ó³í ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÇ ÑÇ٭ݳ¹ñ­Ù³Ý Ñá­µ»É­Û³­Ý³­Ï³Ý` 90-ñ¹ ­ï³­ñ»­¹³ñ­ÓÁ, á­ñÁ Ýß³­Ý³­íáñ­íáõÙ ¿ ï³ë­ ݳ٭۳ϭݻ­ñÇ Ñ³­ñáõëï áõ µ»Õ٭ݳ­íáñ å³ï­ Ùáõí۳ٵ` Çñ Ù»ç ³Ù­÷á­÷»­Éáí ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¨ áõë­Ù³Ý å³ß­ï³­ÙáõÝ­ùÇ µá­í³Ý­¹³Ï ¿áõíÛáõ­ÝÁ, á­ñÇ ÏñáÕÝ ¿ »­Õ»É Ù»ñ Åá­Õá­íáõñ­¹Á Çñ ·á­Ûáõí Û³Ý áÕç Áݭóó­ùáõÙ: Æñ ÷³­é³­å³ÝÍ 90 ï³­ ñÇ­Ý»­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ ºäÐ-Ý­ »­Õ»É áõ ÙÝáõÙ ¿ Ù»ñ ѳݭñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý µá­Éáñ µ³ñÓ­ñ³­·áõÛÝ ÏñÃû­ç³Ë­Ý»­ñÇ ¹ñá­ß³­Ï³­ÏÇ­ñÁ, µ³ñÓ­ñ³­Ï³ñ· Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý ¹åñáóÝ áõ ³Ý­í»­ñ³­å³Ñ Ñ»­Õǭݳ­ÏáõíÛáõ­ÝÁ: Ü»ñ­Ï³­ÛáõÙë ºäÐ-Ý­ ³ß­Ë³ñ­ÑÇ ³­é³ç­Ý³­Ï³ñ· ѳ­Ù³É­ë³­ ñ³Ý­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ùÇÝ ³ñ­Å³­ÝÇ Ùñó³­ÏÇó áõ ·áñ­ ÍÁÝ­Ï»ñ ¿: æ»ñ­Ùá­ñ»Ý ßÝáñ­Ñ³­íá­ñáõÙ »Ù µá­Éáñ ѳ­Ù³É­ ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ³Ûë ÷³­é³å­ë³Ï Ñá­µ»É­ Û³­ÝÇ ³é­ÃÇí ¨ Ù³Õ­ÃáõÙ Ýá­ñ³­Ýáñ µ³ñ­ÓáõÝù­ Ý»­ñÇ Ýí³­×áõÙ: ¶»­Õ³Ù ä»ï­ñáë­Û³Ý ºäÐ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý, å³ïÙ. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ

ü²­ÎàôȭîÀ º­ðºÎ (å³ï­Ù³­Ï³Ý ³Ï­Ý³ñÏ)

1990 í-ÇÝ ËáñÑñ­¹³­ÛÇÝ ÙÇ ß³ñù ѳݭñ³­å»­ ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ ÙÇ­ç³½­·³Û­Ý³­·»ï ϳ¹­ñ»­ñÇ å³ï­ ñ³ëï­Ù³Ý Ýå³­ï³­Ïáí å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý­ Ý»­ñÇ Ï³½­ÙáõÙ ëï»ÕÍ­í»­óÇÝ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»ñ: ØÇÝã ³Û¹ ³Û¹­åÇ­ëÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý ·áñ­ÍÁ Ï»Ýï­ñ᭠ݳó­í³Í ¿ñ ØáëÏ­í³­ÛáõÙ: г­Û³ë­ï³­ÝÁ ¨ë­³Û¹ ·áñ­ ÍÁݭó­óÇó Ñ»ï ãÙݳó. 1990 í-ÇÝ ºäÐ é»Ï­ïá­ñ³­ïÁ á­ñá­ß»ó ³­é³Ý­ÓÇÝ ÁÝ­¹áõ­Ý»­ÉáõíÛáõÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­å»É ÙÇ­ç³½­·³Û­Ý³­·»ï ϳ¹­ñ»­ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý ѳ­ Ù³ñ: ´³Ûó ëï»ÕÍ­í»ó áã û ý³­ÏáõÉ­ï»ï, ³ÛÉ µ³­ÅÇÝ ²ñ¨»­É³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ï³½­ÙáõÙ: 1991 í-ÇÝ ³Û¹ á­ñá­ßáõ­ÙÁ í»­ñ³­Ý³Û­í»ó, ¨ ÙÇ­ç³½­ ·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ µ³­ÅÇ­ÝÁ ÷á­Ë³¹ñ­í»ó ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï áõ ³Û¹ ϳñ·³íÇ׳Ïáí Ùݳó ÙÇÝ㨠1998 Ã-Á: 1998 í-Ç ë»å­ï»Ù­µ»­ñÇ 16-ÇÝ ºäÐ ·Ç­ï³­Ï³Ý ËáñÑñ­¹Ç ÝÇë­ïáõÙ ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ÙÇ­ ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ µ³Å­ÝÇ Ñ»ÝùÇ íñ³ ѳ­Ù³­ÝáõÝ ý³­ÏáõÉ­ï»ï ϳ½­Ù³­íá­ñ»­Éáõ í»­ñ³­ µ»ñ­Û³É á­ñá­ßáõ٠ϳ­Û³ó­í»ó: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ï³½­ÙáõÙ Áݹ·ñÏí»ó ݳ¨ öÇ­ÉÇ­ëá­÷³­ÛáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ù³­Õ³­ù³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý µ³­ÅÇ­ÝÁ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý Ýß³­Ý³Ï­í»ó ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ ¹Ç­í³­Ý³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã, åñá­ý»­ëáñ ¾­¹ÇÏ ¼áÑ­ñ³µ­Û³­ÝÁ: ØÇÝ㨠2007 í-Á ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ áõ­Ý»­ó»É ¿ »ñ­Ïáõ µ³­ÅÇÝ­` ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ ¨ ù³­ Õ³­ù³­·Ç­ïáõíÛáõÝ, á­ñáÝó ѳ­Ù³­å³­ï³ë­Ë³­Ý³­ µ³ñ ëå³­ë³ñ­Ï»É »Ý »ñ­Ïáõ` ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­

ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ ¹Ç­í³­Ý³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý áõ ø³­Õ³­ù³­ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÁ: 2007 í-ÇÝ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ³­í»­É³­ó³í ¨ë ­Ù»Ï µ³­ÅÇÝ` ѳݭñ³­ÛÇÝ Ï³­é³­í³ñ­ Ù³Ý, ÇëÏ Ñ³­Ù³­ÝáõÝ ³Ù­µÇá­ÝÁ µ³ó­í»ó ³ñ­¹»Ý 2008 í-ÇÝ: ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ï»­ëáõí Û³Ý ¨ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇáÝÁ ÑÇ٭ݳ¹ñ­í»É ¿ 1993 íÇÝ: лﳷ³ÛáõÙ ³ÛÝ í»ñ³Ýí³Ýí»ó ØÇç³½·³ÛÇÝ Ñ³ñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¨ ¹Çí³Ý³·ÇïáõÃÛ³Ý ³ÙµÇáÝ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ³­é³­çÇÝ í³­ñÇ­ãÁ »­Õ»É ¿ åñá­ý»­ ëáñ ¾. ¼áÑ­ñ³µ­Û³­ÝÁ: 2000 í-ÇÝ å³ß­ïá­Ý³­Ï³­ï³­ ñÇ Ï³ñ­·³­íǭ׳­Ïáí Ýñ³Ý ÷á­Ë³­ñÇ­Ý»ó ¹áó»Ýï ¶. ø»é­Û³­ÝÁ, ÇëÏ ³ñ­¹»Ý 2001-2008 Ãí³Ï³ÝÝ»ñÇÝ ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇ­ãÇ å³ñ­ï³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ Ç­ñ³­Ï³­ ݳó­ñ»É ¿ åñá­ý»­ëáñ ì. ´³Û­µáõñ¹­Û³­ÝÁ: ²Ù­µÇá­Ýáõ٠ϳ­ï³ñ­í³Í ·Ç­ï³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ ñáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ Áݹ·ñ­Ï»É »Ý ÙÇ ù³­ÝÇ áõÕ­ÕáõíÛáõÝ­Ý»ñ` г­Û³ë­ï³­ÝÇ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ ³ñ­ï³­ùÇÝ ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý å³ï­ÙáõíÛáõÝ, Ñ³Û ¹Ç­í³­Ý³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý å³ï­ÙáõíÛáõÝ, ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ³ñ­¹Ç ѳ­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ å³ï­ÙáõíÛáõÝ: ØdzÛÝ í»ñ­çÇÝ 10-³Ù­Û³­ÏáõÙ Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ï³­ñÇ ³Ù­ µÇá­ÝÁ Ññ³­ï³­ñ³­Ï»É ¿ Ù»Ï-»ñ­Ïáõ Ù»­Ý³·­ñáõíÛáõÝ, áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý Ó»é­Ý³ñÏ­Ý»ñ, ·Ç­ï³­Ï³Ý ï³ëÝ­Û³Ï Ñá¹­í³Í­Ý»ñ:

Ü»ñϳÛáõÙë ØÇç³½·³ÛÇÝ Ñ³ñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ý³ÏáõÉï»ïÇ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­¿` • ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ, • ù³­Õ³­ù³­·Ç­ïáõíÛáõÝ, • ѳݭñ³­ÛÇÝ Ï³­é³­í³­ñáõÙ:

س­·Çëï­ñá­ë³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñ` • ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ, • ù³­Õ³­ù³­·Ç­ïáõíÛáõÝ, • ѳݭñ³­ÛÇÝ Ï³­é³­í³­ñáõÙ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ Ç­ñ»Ýó áõ­ëáõ٭ݳ³ñ­ ï³¹­ñ³­Ï³Ý åñ³Ï­ïǭϳ­Ý»ñÝ ³Ýó­Ï³ó­ÝáõÙ »Ý ÐÐ ­Ý³­Ë³­·³­ÑÇ ¨ ÐÐ ­Î³­é³­í³­ñáõÃ­Û³Ý ³ß­Ë³­ï³­ ϳ½­Ù»­ñáõÙ, ÐЭ ²½­·³­ÛÇÝ Åá­Õá­íáõÙ, ÐÐ ­²¶Ü-áõÙ, ÐÐ ­ê³Ñ­Ù³­Ý³¹­ñ³­Ï³Ý ¹³­ï³­ñ³­ÝáõÙ, ÐÐ ­ù³­Õ³­ ù³­ódz­Ï³Ý ͳ­é³­ÛáõÃ­Û³Ý ËáñÑñ­¹áõÙ, º­ñ­¨³­ÝÇ ù³­Õ³­ù³­å»­ï³­ñ³­ÝáõÙ, زÎ-Ç ¥UNDP¤ ½³ñ­·³ó­ Ù³Ý Íñ³·­ñ»­ñÇ ·ñ³­ë»Ý­Û³­ÏáõÙ, º²ÐÎ ¥OSCE¤ »­ñ¨³Ý­Û³Ý ·ñ³­ë»Ý­Û³­ÏáõÙ, ºÊ ·É˳­íáñ ù³ñ­ ïáõ­Õ³­ñÇ Ñ³­ïáõÏ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõó­ãÇ ·ñ³­ë»Ý­Û³­ÏáõÙ ¥CE¤, г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ »í­ñá­å³­Ï³Ý ѳÝӭݳ­Åá­Õá­íÇ å³ï­íÇ­ñ³­ÏáõíÛáõ­ÝáõÙ ¥EC¤, г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ÙÇ­ç³½­ ·³­ÛÇÝ ÏñÃáõÃ­Û³Ý ³­Ù»­ñÇÏ­Û³Ý Ëáñ­Ñáõñ¹­Ý»­ñÇ ¥¾ÚêÆ-ÂÆ-²ð/²ø­êºÈê¤ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõó­ãáõíÛáõ­ÝáõÙ, г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ ÷á­Ë³­Ý³­ÏáõÙ­Ý»­ñÇ ËáñÑñ­¹Ç Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõó­ãáõí Ûáõ­ÝáõÙ ¥IREX¤:

²Ù­µÇáÝ­Ý»ñ, ·Ç­ï³­Ï³Ý ûٳ­Ý»ñ, Ññ³­ï³­ñ³­ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñ ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ·áñ­ÍáõÙ »Ý Ñ»ï¨Û³É 3 ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÁ` ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ ¹Ç­í³­Ý³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¥í³­ñÇã` å³ïÙ. ·Çï. ¹áÏ­ ïáñ, åñá­ý»­ëáñ ¾. ¼áÑ­ñ³µ­Û³Ý¤, ø³­Õ³­ù³­·Ç­ïáõí Û³Ý ¥í³­ñÇã` ù³Õ. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ ¶. ø»é­ ۳ݤ, гݭñ³­ÛÇÝ Ï³­é³­í³ñ­Ù³Ý ¥í³­ñÇã` å³ïÙ. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ³­ëÇë­ï»Ýï ì. ²·É­Û³Ý¤:

äñáý»ëáñ ¾¹ÇÏ ¼áÑñ³µÛ³ÝÁ ¹³ëÇ Å³Ù³Ý³Ï (2002 Ã.)

ø³­Õ³­ù³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ ëï»ÕÍ­í»É ¿ 1991 í-ÇÝ: ²ÛÝ, Áëï ¿áõí۳Ý, í»­ñ³­Ï³½­Ù³­íáñ­í»É ¿ ¹»é¨ë 1964 í-ÇÝ ÑÇ٭ݳ¹ñ­í³Í ¶Ç­ï³­Ï³Ý Ïá­Ùáõ­ Ýǽ­ÙÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ ÑÇÙ­ùÇ íñ³: 1991-1998 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ø³­Õ³­ù³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ ·áñ­Í»É ¿ öÇ­ÉÇ­ëá­÷³­ÛáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ, ÇëÏ 1998 í-Çó ëÏë³Í` ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ï³½­ÙáõÙ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­ Ý»ñÝ Áݭó­ó»É »Ý 3 ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý áõÕ­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí` ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ï»­ëáõíÛáõÝ áõ å³ï­Ùáõí ÛáõÝ, ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõï­Ý»ñ áõ ·áñ­ÍÁݭóó­ Ý»ñ, ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý ѳ­Û³­·Ç­ïáõíÛáõÝ: Àݹ­Ñ³­Ýáõñ ¨ Ñ³Û ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý ÙïùÇ å³ï­ Ùáõí۳Ý, ù³­Õ³­ù³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ÑÇ­ÙáõÝù­Ý»­ñÇ, ù³­ Õ³­ù³­Ï³Ý Ïáõ­ë³Ï­óáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, í³ñ­ã³­Ï³ñ­·»­ñÇ ¨ ѳ­Ù³­Ï³ñ­·»­ñÇ, ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý ÙÛáõë ÇÝë­ïÇ­ïáõï­ Ý»­ñÇÝ áõ ·áñ­ÍÁݭóó­Ý»­ñÇÝ ³éÝã­íáÕ ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇ ¹³­ë³­í³Ý¹­Ù³Ý ϳ½­Ù³­Ï»ñå­Ù³Ý áõÕ­Õáõí۳ٵ ³Ù­ µÇá­ÝÇ åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÁ ï³­ñÇ­ Ý»ñ ß³­ñáõ­Ý³Ï ϳï³ñ»É ¿ ½·³­ÉÇ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ, á­ñáÝù ѳ­Ù³­Ï³ñ­·»É ¿ ø³­Õ³­ù³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ ÝÇ ³­é³­çÇÝ í³­ñÇã, ¹áó»Ýï Æß­Ë³Ý ´³É­Û³­ÝÁ: 2001 í-Çó ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇ­ãÇ å³ñ­ï³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ ëï³ÝÓ­Ý»É ¿ ÷ÇÉ. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ лݭ½»É س­Ýáõ­ã³ñ­Û³­ÝÁ: ¼·³ÉÇ ¿ »­Õ»É Ýñ³ Ý»ñ¹­ñáõ­ ÙÁ ·Ç­ï³­Ù»­Ãá­¹³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ Í³­í³É­Ù³Ý áõÕ­Õáõí۳ٵ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÁ Ññ³­ï³­ñ³­ Ï»É »Ý ѳ­ïáõÏ ¹³­ëÁݭóó­Ý»­ñÇ Íñ³·­ñ»ñ, ¹³­ë³­Ëá­ ëáõíÛáõÝ­Ý»ñ, áõ­ëáõ٭ݳ­Ù»­Ãá­¹³­Ï³Ý Ó»é­Ý³ñÏ­Ý»ñ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ³Ý­í³­ÝÇ ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇó »Ý ÐÐ ­Ý³­Ë³­·³­ÑÇ ËáñÑñ­¹³­Ï³Ý ì. ê³ñ·ë­Û³­ÝÁ, ²Æ ݳ­Ë³­ñ³ñ Ø. ޳ѭ·»É¹­Û³­ÝÁ, ²¶Ü Ù³­Ùáõ­ÉÇ Ëáë­ Ý³Ï î. ´³­É³­Û³­ÝÁ, ²Ä å³ï­·³­Ù³­íáñ Þ. Âá­ñáë­ Û³­ÝÁ, ²¶ ݳ­Ë³­ñ³­ñáõÃ­Û³Ý Ï³½­Ùáõ٠׳­Ý³­ãáõÙ ëï³­ó³Í áõ ÑÛáõ­å³­ïá­ë³­Ï³Ý ¨ ³ÛÉ å³ß­ïáÝ­Ý»ñ ½µ³­Õ»ó­ÝáÕ µ³½­Ù³­ÃÇí ³ÛÉ ·áñ­ÍÇã­Ý»ñ:

1

ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇñ­ íáõÙ »Ý ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ÙÇ ß³ñù û­Ù³­Ý»­ñ, áñáÝóÇó »Ý. • г­Û³ë­ï³­ÝÇ ³­é³­çÇÝ Ñ³Ý­ñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý ¹Ç­í³­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõ­ÝÁ (·Çï. Õ»Ï.` ¼áÑñ³µÛ³Ý ¾. ².), • ø³Õ³ù³Ï³Ý ѳ۳·ÇïáõÃÛ³Ý ³ñ¹Ç ËݹÇñÝ»ñÁ ·ÉᵳɳóÙ³Ý å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ (·Çï. Õ»Ï.` سÝáõã³ñÛ³Ý Ð. ¶.), 2007-2008 áõë­ï³­ñáõÙ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ åñá­ý»­ ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÇ ç³Ý­ù»­ñáí Ññ³­ï³­ ñ³Ï­í»É »Ý 3 Ù»­Ý³·­ñáõíÛáõÝ, 3 áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý Ó»é­ Ý³ñÏ, 4 áõ­ëáõ٭ݳ­Ù»­Ãá­¹³­Ï³Ý Ó»é­Ý³ñÏ, 40 Ñá¹­ í³Í:

ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ëá­íá­ñáõÙ »Ý 1294 áõ­ë³­ÝáÕ (1032-Á` µ³­Ï³­É³í­ñdz­ïáõÙ, 262-Á` Ù³­·Çëï­ ñ³­ïáõ­ñ³­ÛáõÙ) ¨ 16 ³ë­åÇ­ñ³Ýï: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ¹³ë³í³Ý¹áõÙ »Ý 6 åñá­ý»­ ëáñ, 15 ¹á­ó»Ýï, 21 ³­ëÇë­ï»Ýï, 4 ¹³­ë³­Ëáë:

²ÛÉ ï»­Õ»­ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñ ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ µ³óí»É »Ý ².ð.².ø.ê. êÇëɭ۳ݭ Ý»­ñÇ, üÇ­ÙÇ Ø³½­ÉáõÙ­Û³­ÝÇ, س­ñdz٠¨ г­Ïáµ ²ñ­ ½áõ­Ù³Ý­Û³Ý­Ý»­ñÇ ³Ý­í³Ý Éë³­ñ³Ý­Ý»­ñÁ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àõë­ËáñÑñ­¹Ç ¨ àô­¶À-Ç ç³Ý­ù»­ñáí ³­Ù»Ý ï³­ñÇ, Áëï µ³­ÅÇÝ­Ý»­ñÇ, ϳ½­Ù³­Ï»ñå­íáõÙ ¿ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ÏáÝ­ý»­ñ³Ýë, ÇëÏ ³­é³­í»É ѳ­çáÕ­ í³Í ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñÁ Ëñ³­Ëáõë­íáõÙ »Ý: ü³­ÏáõÉ­ï»­ ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ ³Ï­ïÇ­íá­ñ»Ý Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ »Ý ݳ¨ ѳݭñ³­å»­ï³­Ï³Ý áõ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ ñÇÝ ¨ ³ñ­Å³­Ý³­ÝáõÙ µ³ñÓñ Ùñó³­Ý³Ï­Ý»­ñÇ: ü³­ÏáõÉ­ï»ïÝ áõ­ÝÇ Ñ»­é³­Ï³ áõ­ëáõó­áõÙ: гë­ó»ª ²­É»ù س­ÝáõÏ­Û³Ý 1 N 2 áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý Ù³ë­Ý³­ß»Ýù лé.ª (37410) 57-72-76

ºäÐ-90

ü²­ÎàôÈ­îºîÜ ²Ú­êúð


вìºÈì²Ì

²êîì²Ì²´²ÜàôÂÚ²Ü ü²­Î àôÈ­î ºî ºäÐ-90

áõ ³Ý­Ï»ÕÍ ûñÑ­Ýáõí۳ٵ` §½·áñÍë Ó»­é³ó Ù»­ñáó áõ­ÕÇ°Õ­ ³­ñ³ Ç Ù»½, î¿°ñ, ¨ ½·áñÍë Ó»­é³ó Ù»­ñáó Û³­çá­Õ»³°¦: î»ñ ²­Ýáõ­ß³­í³Ý »­åÇë­Ïá­åáë ij٭Ïáã­Û³Ý ºäÐ ³ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý

ü²­ÎàôȭîÀ º­ðºÎ (å³ï­Ù³­Ï³Ý ³Ï­Ý³ñÏ)

²Û­ëûñ Ù»ñ Åá­Õáíñ­¹ÇÝ ã»ë ½³ñ­Ù³ó­ÝÇ Ñ³­Ù³É­ ë³­ñ³Ý­Ý»­ñáí, ã»ë ½³ñ­Ù³ó­ÝÇ, ù³Ý­½Ç ¹»é¨ë ­ÙÇç­ Ý³­¹³­ñáõÙ ¶É³­Óá­ñÇ áõ î³Ã¨Ç ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»ñ áõ­Ý»­ó³Í »ñ­ÏÇ­ñÁ ÑÇ­Ù³ áõ­ÝÇ µ³½­Ù³­ÃÇí áõ µ³½­ Ù³­½³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»ñ: 곭ϳÛÝ Ï³ ¹ñ³Ý­ óÇó ÙdzÛÝ Ù»­ÏÁ, á­ñÇ Ñ»­Õǭݳ­ÏáõíÛáõ­ÝÁ ÙÝáõÙ ¿ ³Ý­í³­ñ³Ý` ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÁ: ²Ûë ï³­ñÇ Éñ³­ó³í ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­ ٳɭ볭ñ³­ÝÇ 90-³Ù­Û³­ÏÁ, áñÝ Ç­ñ³­í³Ùµ ѳ­Ù³ñ­ íáõÙ ¿ ÐÐ ¨ Ñ³Û Åá­Õáíñ­¹Ç سÛñ µáõ­ÑÁ: ºñµ Ñ»­ï³­¹³ñÓ Ñ³­Û³óù »Ýù Ý»­ïáõÙ ³Ý­ ó³Í ׳­Ý³­å³ñ­ÑÇÝ, Ëá­ñÇÝ Ñ³ñ­·³Ý­ùáí áõ ³Ï­ ݳ­Í³Ý­ùáí ¿ ÉóíáõÙ Ù»ñ Ñá­·ÇÝ ¨° Ù»ñ Åá­ÕáíÁñ­ ¹Ç ѳݭ¹»å, áñ ²­é³­çÇÝ ³ß­Ë³ñ­Ñ³­Ù³ñ­ïÇó áõ Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ ÙïùÇÝ ³Ý­Ñ³­ëáõ, ³­Ý»ñ¨³­Ï³­Û»­ÉÇ Ïá­ïá­ñ³­ÍÇó Ñ»­ïá, µÝ³­íáñ­í»­Éáí ÙÇ ³÷ ï³­ ñ³Í­ùáõÙ, Ó»é­Ý³­ÙáõË »­Õ³í Çñ »ñÏ­ñÇ í»­ñ³­ ϳݷݭٳ­ÝÁ, ·Ç­ïáõí۳Ý, ÏñÃáõÃ­Û³Ý áõ Ùß³­ÏáõÛ­ ÃÇ í»­ñ³­Ï»Ý­¹³­Ý³ó­Ù³ÝÝ áõ ½³ñ­·³ó­Ù³­ÝÁ` ѳ­ í³ë­ï»­Éáí ³ÛÝ å³ñ½ ×ßÙ³ñ­ïáõíÛáõ­ÝÁ, áñ ѳ­ÛÁ ·ñùÇ áõ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ Åá­Õá­íáõñ¹ ¿` ¹³ë­ïdz­ñ³Ï­ í³Í ùñÇë­ïá­Ý»³­Ï³Ý ³­í³Ý­¹áõÛíݻ­ñáí, ¨° ³Ûë Åá­Õáíñ­¹Ç Ç­ñ³­Ï³­Ý³­ó³Í »­ñ³­½³Ý­ùÇ ÝÛáõ­Ã³­Ï³Ý ¹ñë­¨á­ñáõ­ÙÁ ¹³ñ­Ó³Í Ù»­ñûñ­Û³ ºäÐ-Ç Ñ³Ý­¹»å, áñ ³Ý­ó³Í 90 ï³­ñÇ­Ý»­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ ½³ñ­·³­ó³í áõ µ³ñ­·³­í³­×»ó` ÍÝáõݹ ï³­Éáí µ³½­Ù³­ÃÇí µáõ­ Ñ»­ñÇ` åá­ÉÇ­ï»Ë­Ýǭϳ­Ï³Ý, ·Ûáõ­Õ³ïݭﻭ볭ϳÝ, µÅßϳ­Ï³Ý, ٳݭϳ­í³ñ­Å³­Ï³Ý, á­ñáÝù Ç­ñ»Ýó Ñ»ñ­ÃÇÝ ³ÛÅÙ ³Ý­í³Ý­íáõÙ »Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»ñ: ²Û­ëûñ Ù»ñ ³éç¨ ¿ ³ñ­¹»Ý å³ï­Ï³­é»­ÉÇ ·Ç­ï³Ïñ­Ã³­Ï³Ý áõ Ùß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ ÙÇ Ñ³ë­ï³­ ïáõíÛáõÝ, á­ñÁ ãÇ ½Ç­çáõ٠ѳ­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ýß³­ ݳ­ÏáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³Ý­Ù³Ý ѳë­ï³­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ ¨ Çñ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ù³­Ï³ñ­¹³­Ïáí ³­é³­ç³­ï³ñ ¹»ñ ¿ ϳ­ï³­ñáõÙ áã ÙdzÛÝ Ù»ñ »ñÏ­ñáõÙ, ³Ûɨ ³Ù­µáÕç ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ: ²­Ù»Ý­ùÇÝ ¿ ѳÛï­ÝÇ, û áñ­ù³Ý ³Ý­í³­ÝÇ áõ ﳭճݭ¹³­íáñ Ù³ñ¹­Ï³Ýó ³­ÝáõÝ­Ý»ñ »Ý Ï³å­ í³Í ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ñ»ï, Ýß³­Ý³­íáñ Ù³ñ¹­Ï³Ýó ù³­Ýǘ-ù³­Ýǘ ë»­ñáõݹ ¿ å³ñ·¨»É سÛñ µáõÑÝ ³ß­Ë³ñ­ÑÇÝ: ¸Åí³­ñÇÝ áõ Ù³­ù³é­Ù³Ý »ñ­Ï³ñ, 볭ϳÛÝ Ñ³Õ­Ã³­Ý³­Ï³Í ׳­Ý³­å³ñÑ ¿ ³Ý­ó»É ѳ­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÁ, ³Ý­ó»É ¿ ³Ý­í³­ñ³Ý áõ Ãá­Õ»É Éáõ­ë³­íáñ Ñ»­ ï³­·ÇÍ, ³Ý­ó»É ѳ­ñ³ï¨ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý áõ ³­é³­ çÁݭó­óÇ áõ­ÕÇáí` ¹³é­Ý³­Éáí åÇá­Ý»ñ áõ ³­é³­ ç³­Ù³ñ­ïÇÏ, á­ñÇ ½»ÝùÝ Çñ ÙÇïùÝ ¿ áõ ·³­ÉÇ­ùÇ ÷ÝïñïáõùÝ ³Û­ëûñ­í³ Ù»ç: ºäÐ-Ç í»ñ­çÇÝ Ó»éù­µ»­ñáõÙ­Ý»­ñÇó ¿ ²ëï­í³­ ͳ­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ, áñÝ Çñ ϳñ­×³ï¨ ·á­ÛáõÃ­Û³Ý Áݭóó­ùáõ٠ѳë­ï³­ïáõÝ ï»Õ ¿ ·ñ³­ í»É µ³½­Ù³Ù­Û³ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ß³ñ­ùáõÙ: ²ÛÝ »­Ï³í Éñ³ó­Ý»­Éáõ ·Ç­ï³­Ï³Ý ¹Çë­óÇå­ÉÇÝ­Ý»­ñÇ ß³ñ­ùÁ ¨ ³­í»­ÉÇ Ïáõé áõ ³Ù­µáÕ­ç³­Ï³Ý ¹³ñÓ­ñ»ó ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý Íñ³­·Ç­ñÁ: ²ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ Ýáñ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ ïí»ó` ׳­Ý³­ã»­Éáõ ¨ Ýá­ñá­ íÇ ³ñŨá­ñ»­Éáõ ÙÇç­Ý³­¹³ñ­Û³Ý Ñ³Û ³ëï­í³­Í³­ µ³­Ý³­Ï³Ý ÙÇï­ùÁ, Ñ³Û »­Ï»­Õ»­óáõ å³ï­ÙáõíÛáõ­ ÝÁ ¨ ¹³ñ­Ó³í ų­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ѳ­Û³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý Ï³ñ¨áñ Ï»Ýï­ñáÝ­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ: Ø»ñ Ñá·¨áñ ѳۭñ»­ñÇ í³ñ­ùáí áõ Ç­Ù³ëï­ Ýáõí۳ٵ ³­é³ç­Ýáñ¹­í»­Éáí` ²ëï­í³­Í³­µ³­Ýáõí Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ϳñ× Å³­Ù³­Ý³­ÏáõÙ ¹³ñ­Ó»É ¿ Ù»ñ Åá­Õáíñ­¹Ç ѳ­Û»­óÇ áõ Ñá·¨áñ ÏñÃáõÃ­Û³Ý ¨ ¹³ë­ïdz­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý ³Ý­÷á­Ë³­ñÇ­Ý»­ÉÇ ¹³ñµ­Ýáó: Ø»ñ ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ³Û­ëûñ ÉÍí»É ¿ ºäÐ-Ç ³­é³­ çÁݭó­óÇ ·áñ­ÍÇÝ, á­ñÁ Ù»ñ »ñÏ­ñÇ ¨ Ñ³Û Åá­ÕáíÁñ­ ¹Ç ѳ­í»ñ­ÅáõÃ­Û³Ý ³é­Ñ³­í³ïã­Û³Ý ¿: ²­í³ñ­ï»Ù Ëáëùë µá­Éáñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­ ϳݭݻ­ñÇÝ ÑÕí³Í ëñï³­µáõË ßÝáñ­Ñ³­íá­ñ³Ý­ùáí

²ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ÑÇ٭ݳ¹Áñ­ í»É ¿ 1995 í-Ç Ù³­ÛÇ­ëÇÝ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ÑÇ٭ݳ­¹Çñ ¹»­Ï³ÝÝ ¿ »­Õ»É ÐÐ ­¶²² ¨ ºäÐ å³ï­í³­íáñ ¹áÏ­ ïáñ, ÷Ç­ÉÇ­ëá­÷³­ÛáõÃ­Û³Ý ¨ µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ¹áÏ­ ïáñ, åñá­ý»­ëáñ Þ³­Ñ» ³ñ­ù»­åÇë­Ïá­åáë ²­×»Ù­Û³­ÝÁ: ÐÇ٭ݳ¹ñ­Ù³Ý å³­ÑÇó ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ·áñ­Í»É ¿ »ñ­Ïáõ ³Ù­µÇáÝ` ²ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý áõ Îñá­ÝÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ ï»­ëáõí۳Ý: ²ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ ϳ½­Ù³­íáñ­í»É ¿ 1995 í-ÇÝ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ³­é³­çÇÝ í³­ñÇ­ãÁ »­Õ»É ¿ Þ³­Ñ» ³ñ­ù»­åÇë­Ïá­åáë ²­×»Ù­Û³­ÝÁ: ²Ù­µÇá­ÝÁ §²ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõíÛáõݦ Áݹ­Ñ³­Ýáõñ û­Ù³­ÛÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ Ññ³­ï³­ñ³­Ï»É ¿ ³­é³Ý­ÓÇÝ Ñ»­Õǭݳϭݻ­ñÇ áõ ѳñ­ó»­ñÇ Ù³­ëÇÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõí ÛáõÝ­Ý»ñ, Ñá¹­í³Í­Ý»ñ ¨ Ù»­Ý³·­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ: Æ ï³ñ­µ»­ñáõíÛáõÝ ²ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ³Ù­ µÇá­ÝÇ` Îñá­ÝÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ ï»­ëáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ ÝÁ ÑÇ٭ݳ¹ñ­í»É ¿ ¹»é¨ë ­ËáñÑñ­¹³­ÛÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ` 1973 í-ÇÝ: 곭ϳÛÝ ÙÇÝ㨠1991 Ã-Ý ³Ù­µÇáÝÝ áõ­Ý»­ó»É ¿ ³ÛÉ ³Ý­í³­ÝáõÙ` ²­Ã»Ç½­ÙÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ ï»­ëáõí Û³Ý: ØÇÝ㨠1976 Ã-Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇ­ãÇ å³ß­ïá­Ý³­ ϳ­ï³ñÝ ¿ »­Õ»É ÷ÇÉ. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ È­¨áÝ ²µ­ñ³­Ñ³Ù­Û³­ÝÁ, 1977-1985 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇ­ãÇ å³ñ­ï³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­ñ»É ¿ ÷ÇÉ. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ Âáñ­·áÙ Æ­ë³­Û³­ÝÁ, ÇëÏ 1985-2000 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ` ÷ÇÉ. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ Ðñ³Ýï г­Ïáµ­Û³­ÝÁ:

ü²­ÎàôÈ­îºîÜ ²Ú­êúð سë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­, Ù³­·Çëï­ñá­ë³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñ ¨ åñ³Ï­ïǭϳ­Ý»ñ Ü»ñϳÛáõÙë ²ëïí³Í³µ³ÝáõÃÛ³Ý ï»ïÇ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­¿` • ³ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõíÛáõÝ:

ý³ÏáõÉ-

س­·Çëï­ñá­ë³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñ` • í³ñ­¹³­å»­ï³­Ï³Ý ³ëï­í³­Í³µ³ÝáõÃÛáõÝ, • ÏñáÝ­Ý»­ñÇ å³ï­ÙáõíÛáõÝ, • Ð³Û »Ï»Õ»óáõ å³ïÙáõÃÛáõÝ ¨ »­Ï»­Õ»­ó³­µ³­ ÝáõíÛáõÝ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ Ç­ñ»Ýó áõ­ëáõ٭ݳ³ñ­ ï³¹­ñ³­Ï³Ý åñ³Ï­ïǭϳ­Ý»ñÝ ³Ýó­Ï³ó­ÝáõÙ »Ý ÐÐ ­å³ï­Ù³­×³ñ­ï³­ñ³­å»­ï³­Ï³Ý ¨ »­Ï»­Õ»­ó³­Ï³Ý ѳ­Ù³­ÉÇñ­Ý»­ñáõÙ ¥Ø³ñ­Ù³­ñ³­ß»Ý, Üá­ñ³­í³Ýù, гխ å³ï, 곭ݳ­ÑÇÝ, г­éǭ׳­í³Ýù, ²­ÝǤ, ØÇç­Ý³­¹³ñ­ Û³Ý Ð³­Û³ë­ï³­ÝÇ í³Ýù-ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñáõÙ ¥¶É³­ Óáñ, î³Ã¨¤, Ïñó­Ï³Ý ³ÛÉ Ï»Ýï­ñáÝ­Ý»­ñáõÙ, ºñ¨³­ ÝÇ ¹åñáó­Ý»­ñáõÙ, ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñáõÙ:

²Ù­µÇáÝ­Ý»ñ, ·Ç­ï³­Ï³Ý ûٳݻñ, Ññ³­ï³­ñ³­ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñ ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ·áñ­ÍáõÙ »Ý 3 ³Ù­ µÇáÝ­Ý»­ñ` ²ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý (í³­ñÇã` å³ïÙ. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ è. ì³ñ­¹³Ý­Û³Ý), Îñá­ÝÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ ï»­ëáõÃ­Û³Ý (í³­ñÇã` ÷ÇÉ. ·Çï. ûϭ ݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï ². ø³­É³ß­Û³Ý), Ð³Û »­Ï»­Õ»­óáõ å³ï­ ÙáõÃ­Û³Ý ¨ »­Ï»­Õ»­ó³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý (í³­ñÇã` å³ïÙ. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï È. ê³ñ·ë­Û³Ý): ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇñ­ íáõÙ »Ý ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ÙÇ ß³ñù û­Ù³­Ý»­ñ, áñáÝóÇó »Ý. • ÎñáÝ­Ý»ñÝ ³ñ­¹Ç ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ ¥·Çï. Õ»Ï.` ø³­É³ß­Û³Ý ². ¶.¤, • ²Ï­Ý³ñÏ­Ý»ñ Ñ³Û »­Ï»­Õ»­óáõ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý (4-15 ¹¹.) ¥·Çï. Õ»Ï.` ê³ñ·ë­Û³Ý È. ².¤, • êáõñµ ÌÝÝ¹Û³Ý ¨ г­ñáõÃ­Û³Ý ïá­Ý»­ñÁ ѳ­Ûáó Ù»ç ¥·Çï. Õ»Ï.` ì³ñ­¹³Ý­Û³Ý è. Ð.¤: 2007-2008 áõë­ï³­ñáõÙ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ åñá­ý»­ ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÇ ç³Ý­ù»­ñáí Ññ³­ï³­ ñ³Ï­í»É »Ý 8 Ù»­Ý³·­ñáõíÛáõÝ, 45 Ñá¹­í³Í, 1 ½»­ ÏáõóÙ³Ý Ã»­½Çë: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ëá­íá­ñáõÙ »Ý 208 áõ­ë³­ÝáÕ ¥181-Á` µ³­Ï³­É³í­ñdz­ïáõÙ, 27-Á` Ù³­·Çëï­ñ³­ ïáõ­ñ³­ÛáõÙ¤ ¨ 6 ³ë­åÇ­ñ³Ýï:

޳ѻ ³ñù»åÇëÏáåáë ²×»ÙÛ³ÝÁ ¹³ëÇ Å³Ù³Ý³Ï

ÐЭ³Ý­Ï³­ËáõÃ­Û³Ý Ñéã³­Ïáõ­ÙÇó Ç í»ñ` 1991 í-Çó, ³Ù­µÇá­ÝÁ, í»­ñ³­÷á­Ë»­Éáí áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý Íñ³·­ñ»­ñÁ, ³­å³­Ñá­í»É ¿ ÏñáÝ­Ý»­ñÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¹³­ëÁݭó­óÇ ³Ýó­Ï³­óáõ­ÙÁ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ µá­Éáñ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ ñáõÙ, ÇëÏ 1995 í-Çó` ²ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïÇ µ³­Ï³­É³í­ñdz­ïáõÙ ¨ Ù³­·Çëï­ñ³­ïáõ­ñ³­ÛáõÙ: 2007 í-ÇÝ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ µ³ó­í»É ¿ Ð³Û »­Ï»­Õ»­ óáõ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ »­Ï»­Õ»­ó³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ·áñ­Íáõ­Ý»áõÃ­Û³Ý Ýå³­ï³ÏÝ ¿ ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ïñá­Ý³å³ï­Ù³­Ï³Ý ·Ç­ï»­ÉÇù­ Ý»­ñÇ ÑÇÙ­ùÇ íñ³ Ó­¨³­íá­ñ»É ³Ù­÷á÷ å³ï­Ï»­ñ³­óáõÙ Ð³Û »­Ï»­Õ»­óáõ ³Ý­ó³Í áõ­Õáõ, Ýñ³ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý Ï³ñ¨áñ ÷áõ­É»­ñÇ ¨ ³Û­ëûñ ·áñ­ÍáÕ »­Ï»­Õ»­óáõ ¹³­í³­ ݳ­µ³­Ý³­Ï³Ý áõ ïá­Ý³­ÍÇ­ë³­Ï³Ý áõ­ñáõÛÝ Ýϳ­ñ³·­ñÇ ßáõñç: 1998-2003 ÃÃ-Ç Áݭóó­ùáõÙ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ µ³­ ϳ­É³í­ñdz­ïáõÙ ¨ Ù³­·Çëï­ñ³­ïáõ­ñ³­ÛáõÙ ³Ï­Ý³ñ­ ϳ­ÛÇÝ ¹³­ë³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»ñ »Ý ϳñ­¹³­ó»É êáñ­µá­ ÝÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ åñá­ý»­ëáñ ü. Ȼϭɻñ­ÏÁ, ÝáõÛÝ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ³ëï­í³­Í³­µ³Ý åñá­ý»­ëáñ­Ý»ñ Ð. ¸á­Ý»­ÉÇÝ ¨ ¸. øáõ­ÏÁ, Ð³É­É»Ç Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ³ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ ¶áÉ­óÁ, ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ Ï³­Ãá­ÉÇÏ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ åñá­ý»­ëáñ­ Ý»ñ Î. Þïá»Ý­µ»ñ­·Á ¨ ê. ÐÛáõ­ßÁ, ºäÐ å³ï­í³­íáñ ¹áÏ­ïáñ, ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ ø. ÞÉÇ­ó»­ñÁ ¨ ³ÛÉù: 1996 í-ÇÝ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¨ ÈáÝ­¹á­ÝÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÇ ÷á­Ë³­¹³ñÓ å³Û­Ù³­Ý³­íáñ­í³­ÍáõÃ­Û³Ý Ñ³­ Ù³­Ó³ÛÝ` 14 áõ­ë³­ÝáÕÝ»ñ ѳ­çá­Õáõí۳ٵ ѳÝÓ­Ý»É »Ý §British council¦-Ç ùÝÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ¨ г­Û³ë­ï³­ ÝáõÙ ³­é³­çÇÝ­Ý»­ñÁ ÉÇ­Ý»­Éáí` ëï³­ó»É »Ý ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­ñáõÙ áõ­Ý»­óáÕ FCE íϳ­Û³­·Çñ:

2

ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ¹³ë³í³Ý¹áõÙ »Ý ÐÐ ­¶²² 1 ³­Ï³­¹»­ÙÇ­Ïáë, 4 åñá­ý»­ëáñ, 4 ¹á­ó»Ýï, 10 ³­ëÇë­ ï»Ýï, 7 ¹³­ë³­Ëáë:

²ÛÉ ï»­Õ»­ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñ ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ï³½­ÙáõÙ µ³óí»É »Ý Ü.ê.ú.î.î. ì³½­·»Ý ² ѳۭñ³­å»­ïÇ, ³­½³­ï³­Ù³ñ­ïÇÏÝ»ñ ì. ´³Ëß­Û³­ÝÇ, ì. ¸³É­É³ù­Û³­ÝÇ ³Ý­í³Ý Éë³­ñ³Ý­Ý»­ ñÁ, Þ³­Ñ» ³ñ­ù»­åÇë­Ïá­åáë ²­×»Ù­Û³­ÝÇ ³Ý­í³Ý »ñ­Ïáõ ·ñ³­¹³­ñ³Ý-ϳ­µÇ­Ý»ï­Ý»­ñÁ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ³­Ù»Ý ï³­ñÇ §²­×»Ù­Û³Ý Ù³­ï»­ ݳ­ß³­ñáí¦ Ññ³­ï³­ñ³Ï­íáõÙ »Ý ·Ç­ï³­Ï³Ý Ñá¹­í³Í­ Ý»­ñÇ »ñ­Ïáõ Åá­Õá­í³­Íáõ­Ý»ñ` §Ð³Û ²ëï­í³­Í³­µ³Ý¦ ¨ §î³­ñ»­·Çñù¦: ´³­óÇ å³ñ­µ»­ñ³­µ³ñ ³Ýó­Ï³ó­íáÕ ·Ç­ï³­Åá­Õáí­ Ý»­ñÇó, ë»­Ùǭݳñ­Ý»­ñÇó ¨ ùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»­ñÇó` ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ³­Ù»Ý ï³­ñÇ, ³­í³Ý­¹áõÛ­ÃÇ Ñ³­Ù³­Ó³ÛÝ, ú­ß³­Ï³­ÝáõÙ` Ø»ë­ñáå س߭ïá­óÇ ßÇ­ñÇ­ÙÇ Ùáï, ³­é³­ çÇÝ Ïáõñ­ë»­óÇ­Ý»­ñÇ »ñ¹­Ù³Ý ³­ñ³­ñá­ÕáõÃ­Û³Ý Å³­Ù³­ Ý³Ï ¹»­Ï³ÝÝ ûñÑ­ÝáõÙ ¿ Ýñ³Ýó ¨ Ñ³ÝÓ­ÝáõÙ áõ­ë³­Ýá­ Õ³­Ï³Ý ïáÙ­ë»ñÝ áõ ëïáõ·­Ù³Ý ·ñùáõÛÏ­Ý»­ñÁ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ Ù»Í ï»Õ ¿ ѳï­Ï³ó­íáõ٠ݳ¨ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ³Û­ñ»­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ¹³ë­ïdz­ñ³­ Ïáõí۳­ÝÁ, á­ñÇ µ³Õ­Ï³­óáõ­óÇã Ù³­ëÁ ·Ç­ï³ñ­ß³í­Ý»ñÝ »Ý (ú­ß³­Ï³Ý, Üá­ñ³­í³Ýù, ê³Õ­Ùá­ë³­í³Ýù, î³Ã¨ ¨ å³ï­Ù³Ù­ß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ ³ÛÉ í³Û­ñ»ñ): ü³­ÏáõÉ­ï»ïÝ áõ­ÝÇ Ñ»­é³­Ï³ áõ­ëáõóáõ­Ù: гë­ó»ª ²­µáí­Û³Ý 52 N 6 áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý Ù³ë­Ý³­ß»Ýù лé.ª (37410) 52-24-58


èàزܲ¶ºðØ²Ü²Î²Ü ´²Ü²êÆðàôÂÚ²Ü ü²­Î àôÈ­î ºî ü²­ÎàôȭîÀ º­ðºÎ ¥å³ï­Ù³­Ï³Ý ³Ï­Ý³ñϤ

2009 í-Á Ýß³­Ý³­Ï³­ÉÇó ï³­ñÇ ¿ µá­Éáñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ, Ù»ñ ³Ù­µáÕç Åá­ Õáíñ¹Ç ѳ­Ù³ñ: سÛñ µáõ­ÑÁ` ºñ¨³­ÝÇ å»­ ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÁ, ÝßáõÙ ¿ Çñ ÑÇÙ­ ݳ¹ñ­Ù³Ý 90-ñ¹ ­ï³­ñ»­¹³ñ­ÓÁ: Ðá­µ»É­Û³­ÝÇ Ï³­å³Ï­óáõí۳ٵ ëñï³Ýó ßÝáñ­Ñ³­íá­ñáõÙ »Ù ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Õ»­Ï³­í³­ñáõí۳­ÝÁ, åñáý»­ ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ³Ýӭݳ­Ï³½­ÙÇÝ, áõ­ ë³­Ýá­Õáõí۳­ÝÁ, ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó­Ý»­ñÇÝ ¨ Ù³Õ­ ÃáõÙ Ýñ³Ýó ëï»Õ­Í³­·áñ­Í³­Ï³Ý áõ ³ß­Ë³­ ï³Ý­ù³­ÛÇÝ Ýá­ñ³­Ýáñ ѳ­çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»ñ: èá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ëï»ÕÍ­í»É ¿ 1991 í-ÇÝ: ²Û­ëûñ ³ÛÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ãíáí ¨ åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­Ùáí Ëá­ßá­ñ³­·áõÛÝ­Ý»­ñÇó Ù»ÏÝ ¿ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ: Ü»ñ­Ï³­ÛáõÙë ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïÇ ³é­Ï³ µ³Å­ÝáõÙ ëá­íá­ñáõÙ ¿ 1900 áõ­ë³­ÝáÕ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ 8 ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñáõÙ ³ß­Ë³­ïáõÙ »Ý 250 ¹³­ë³­Ëáë­Ý»ñ, á­ñáÝ­óÇó 6-Á åñá­ý»­ëáñ­Ý»ñ »Ý, 40-Á` ¹á­ó»Ýï­Ý»ñ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ³Û­ëûñ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáõÙ ¿ áõ­ëáõ٭ݳ­Ù»­Ãá­¹³­Ï³Ý ¨ ·Ç­ï³­Ï³Ý µ³½­ Ù³µ­ÝáõÛà ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõÝ, ³ß­Ë³­ï³Ýù ¿ ï³ñ­íáõÙ ³­é³ñ­Ï³­Û³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»­ñÇ µ³­ ñ»­÷áË­Ù³Ý, ¹³­ë³­í³Ý¹­Ù³Ý Ýáñ Ù»­Ãá¹­Ý»­ ñÇ Ý»ñ¹ñ­Ù³Ý áõÕ­Õáõí۳ٵ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ë»ñ­ïá­ñ»Ý ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÙ ¿ ³ñ­ï³­ë³Ñ­ Ù³Ý­Û³Ý ÙÇ ß³ñù µáõ­Ñ»­ñÇ Ñ»ï, Ç­ñ³­·áñ­ÍáõÙ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ í»­ñ³­å³ï­ñ³ë­ïáõÙ, ÇÝã­ å»ë ݳ¨ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ ¨ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ÷á­Ë³­Ý³­ÏáõÙ: ´³ñÓ­ñ³­Ï³ñ· Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ ç³Ý­ù»­ ñáí ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ³Û­ëûñ ³­å³­Ñá­íáõÙ ¿ û° ï»­ë³­Ï³Ý Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇ, û° ·áñͭݳ­Ï³Ý ³Ý·­É»­ñ»­ÝÇ, ýñ³Ý­ë»­ñ»­ÝÇ, ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»­ÝÇ, Çë­å³­Ý»­ñ»­ÝÇ, Ç­ï³­É»­ñ»­ÝÇ ¨ åáñ­ïáõ­·³­É»­ñ»­ÝÇ` áñ­å»ë ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý ¨ »ñÏ­ñáñ¹ Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý É»­½áõ­Ý»­ñÇ áõ­ëáõ­ óáõ­ÙÁ: ºñ­Ïáõ û­ï³ñ É»­½áõ­Ý»­ñÇ Ç­Ù³­óáõíÛáõ­ ÝÁ, ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ ëï³­ó³Í ÑÇ٭ݳ­ñ³ñ ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñÁ Ù»ñ ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇ Ñ³­ Ù³ñ Ç­ñ»Ýó ÁÝï­ñ³Í µÝ³­·³­í³­éáõÙ Édzñ­ Å»ù Ù³ë­Ý³­·»ï ¹³é­Ý³­Éáõ ɳÛÝ Ñݳ­ñ³­íá­ ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ »Ý ëï»Õ­ÍáõÙ: Ø»ñ سÛñ µáõ­ÑÇ Ñá­µ»É­Û³­ÝÇ ³é­ÃÇí ÏñÏÇÝ ßÝáñ­Ñ³­íá­ñáõÙ »Ù µá­Éáñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­ ϳݭݻ­ñÇÝ ¨ ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ ù³­ç³­éáÕ­çáõíÛáõÝ, ³Ýӭݳ­Ï³Ý »ñ­ç³Ý­ÏáõíÛáõÝ áõ ëï»Õ­Í³­·áñ­ ͳ­Ï³Ý Ýá­ñ³­Ýáñ ѳ­çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»ñ ¨ Ó»éù­ µ»­ñáõÙ­Ý»ñ: ê³Ù­í»É ²µ­ñ³­Ñ³Ù­Û³Ý èá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõí Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý, å³ïÙ. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï

ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ÑÇ٭ݳ¹ñáõ­ÙÇó Ñ»­ïá µáõ­ÑáõÙ ëÏǽµ ¹ñí»ó û­ï³ñ É»­½áõ­Ý»­ ñÇ áõ­ëáõó­Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÇÝ: 1935 í-ÇÝ ´³­Ý³­ëÇ­ñ³Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ï³½­ ÙáõÙ ëï»ÕÍ­í»ó ú­ï³ñ É»­½áõ­Ý»­ñÇ ³Ù­µÇá­ÝÁ, áñÝ ¿É 1957 í-ÇÝ µ³­Å³Ý­í»ó »ñ­Ïáõ Ù³­ëÇ` èá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­ ݳ­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ¨ ú­ï³ñ É»­½áõ­ Ý»­ñÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ: лÝó èá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­ ݳ­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­Ýáí ¿É Ð³­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ëÏǽµ ³­é³í ³Ý·­É»­ñ»­ÝÇ, ýñ³Ý­ë»­ñ»­ÝÇ, ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»­ÝÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÁ: 1980-³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ í»ñ­ç»­ñÇÝ ³ñ­¹»Ý ѳ­ëáõ­Ý³­ó»É ¿ñ ´³­Ý³­ëÇ­ñ³Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇó ³­é³Ýӭݳ­Ý³­Éáõ ·³­Õ³­÷³­ñÁ, ÇÝ­ãÇ Ç­ñ³­·áñÍ­Ù³ÝÝ ¿É Ù»Í »­é³Ý­¹áí Ó»é­Ý³­ÙáõË »­Õ³í ºäÐ é»Ï­ïáñ, ³­Ï³­¹»­ÙÇ­Ïáë ê»ñ­ ·»Û г٭µ³ñ­ÓáõÙ­Û³­ÝÁ: 1991 í-ÇÝ ëï»ÕÍ­í»ó ºäÐ éá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­ Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ: ¸»­Ï³Ý ¹³ñ­ Ó³í Ù³ÝÏ. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï γ­ñá γ­ñ³­ å»ï­Û³­ÝÁ: ´³­ñ»­÷á­Ë»­Éáí áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý åɳݭݻñÝ áõ Íñ³·­ñ»­ñÁ, Ý»ñ­Ùáõ­Í»­Éáí ¹³­ë³­í³Ý¹­Ù³Ý Ýáñ Ù»­ Ãá¹­Ý»ñ, ÏñÃáõÃ­Û³Ý µá­í³Ý­¹³­ÏáõíÛáõ­ÝÁ ѳ­Ù³­å³­ ï³ë­Ë³­Ý»ó­Ý»­Éáí ·Ç­ïáõí۳Ý, ïÝï»­ëáõÃ­Û³Ý ¨ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ ³ë­å³­ñ»­½áõÙ ³é­Ï³ 峭ѳÝç­Ý»­ñÇÝ` Çñ ·áñ­Íáõ­Ý»áõÃ­Û³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÁ ѳëó­ñ��É ¿ Ù»Í ×³­Ý³­ãáõÙ Ó»éù µ»­ñ»É ÇÝã­å»ë Ù»ñ ѳݭñ³­å»­ïáõíÛáõ­ÝáõÙ, ³ÛÝ­å»ë ¿É Ýñ³ ë³Ñ­ ٳݭݻ­ñÇó ¹áõñë: 1957 í-ÇÝ µ³ó­í³Í èá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­ ݳ­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ÑÇÙ­ùÇ íñ³ 1991 í-ÇÝ í»­ ñ³­Ï³½­Ù³­íáñ­í»É ¨ µ³ó­í»É ¿ ²Ý·­Édz­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ, á­ñÇ í³­ñÇ­ãÇ å³ß­ïá­ÝÁ ëï³ÝÓ­ Ý»É ¿ µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï (µ.·.¹.` 1994 Ã-Çó, åñáý»ëáñ` 2002 Ã-Çó) ê»­¹³ ¶³ë­å³ñ­Û³­ÝÁ: 1950-60-³­Ï³Ý Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ³Ù­µÇá­ÝÁ Õ»­Ï³­ í³­ñ»É »Ý ³­Ï³­¹»­ÙÇ­Ïáë ¶. æ³­ÑáõÏ­Û³­ÝÁ, ¹á­ó»Ýï ¾. ²­Ã³­Û³­ÝÁ: ú­ï³ñ É»­½áõ­Ý»­ñÇ ³Ù­µÇáÝÁ ëå³­ë³ñ­Ï»É ¿ ´³­Ý³­ëÇ­ñ³­Ï³Ý, èáõ­ë³ó É»½­íÇ ¨ ·ñ³­Ï³­Ýáõí Û³Ý, ²ñ¨»­É³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»ñÝ ³­å³­Ñá­í»É »Ý ´³­Ý³­ëÇ­ñ³­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ éá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­ Ï³Ý µ³Å­ÝÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý û­ï³ñ É»½­íÇ (³Ý·­É»­ñ»Ý, ýñ³Ý­ë»­ñ»Ý, ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»Ý) ï»­ë³­Ï³Ý ¨ ·áñͭݳ­ Ï³Ý ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇ, »ñÏ­ñáñ¹ É»½­íÇ, óñ·­Ù³­Ýáõí Û³Ý ï»­ëáõÃ­Û³Ý ¨ ·áñͭݳ­Ï³Ý ¹³­ëÁݭó­óÇ ¹³­ë³­ í³Ý­¹áõ­ÙÁ: ²­Ï³­¹»­ÙÇ­Ïáë­Ý»ñ ¶. æ³­ÑáõÏ­Û³­ÝÇ, ¾. ²­Ã³­Û³­ÝÇ, åñá­ý»­ëáñ­Ý»ñ Ð. Âáù­Ù³ç­Û³­ÝÇ, º. ØËǭóñ­Û³­ÝÇ, ¹á­ó»Ýï È. ²­Éá­Û³­ÝÇ ·Ç­ï³­Ù³Ý­Ï³­í³ñ­Å³­Ï³Ý ѳ­ ñáõëï ÷áñ­ÓÇ íñ³ ÑÇÙÝ­í»­Éáí` ³Ù­µÇá­ÝÁ ß³­ñáõ­Ý³­ Ï»É ¿ µ»­ÕáõÝ ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõÝ Í³í³É»É ³ñ­¹»Ý ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ï³½­ÙáõÙ: êÏë³Í 1995 í-Çó, »ñµ ÐÐ ­µ³ñÓ­ñ³­·áõÛÝ á­ñ³­ ϳ­íáñ­Ù³Ý ѳÝӭݳ­Åá­Õá­íÇ Ñá­í³­Ýáõ Ý»ñ­ùá ѳݭ ñ³­å»­ïáõíÛáõ­ÝáõÙ ëÏǽµ ¹ñí»ó ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý ¨ éá­Ù³­Ý³­Ï³Ý É»­½áõ­Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ËáñÑÁñ­ ¹Ç ·áñ­Íáõ­Ý»áõí۳­ÝÁ, ²Ý·­Édz­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ Ó»é­Ý³­ÙáõË »­Õ³í µ³ñÓ­ñá­ñ³Ï ϳ¹­ñ»­ ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý ·áñ­ÍÇÝ, Áݹ á­ñáõÙ` áã ÙdzÛÝ ºäÐ-Ç, ³Ûɨ ѳݭñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý ï³ñ­µ»ñ µáõ­Ñ»­ñÇ É»½­íÇ ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ: ¶Ç­ï³­Ï³Ý ¨ áõ­ëáõ٭ݳ­Ù»­Ãá­¹³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ ï³Ýù­Ý»­ñÇ á­Éáñ­ïáõÙ áõ­ß³¹­ñáõÃ­Û³Ý ¿ ³ñ­Å³­ÝÇ ³ÛÝ ÷³ë­ïÁ, áñ ³Ù­µÇá­ÝáõÙ ï³ñ­µ»ñ û­Ù³­Ý»­ñáí å³ñ­ µ»­ñ³­µ³ñ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­í»É »Ý ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ, á­ñáÝó ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»ñÝ ³Ù­÷á÷ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í»É »Ý ï³ñ­µ»ñ Ññ³­å³­ñ³­ÏáõÙ­Ý»­ñáõÙ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó­Ý»­ñÇ ç³Ý­ù»­ñáí ÉáõÛë »Ý ï»­ ë»É µ³½­Ù³­ÃÇí Ù»­Ý³·­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ, µáõ­Ñ³­Ï³Ý ¹³­ ë³·ñ­ù»ñ, µ³­é³­ñ³Ý­Ý»ñ, ·Ç­ï³­Ï³Ý Ñá¹­í³Í­Ý»ñ, ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñÇ Ã»­½Çë­Ý»ñ, Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­í»É ¿ Ù»Í Í³­ í³­ÉÇ Ã³ñ·­Ù³­Ý³­Ï³Ý, ËÙµ³·­ñ³­Ï³Ý ¨ ·ñ³­Ëá­ë³­ Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù: ²Ý·­Édz­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ßñç³­ ݳϭݻ­ñáõÙ ·áñ­Í»É ¿ óñ·­Ù³Ý­ãÇ Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­ óáõ­ÙÁ, á­ñÁ 1999 í-Çó ¹³ñ­Ó³í ³­é³Ý­ÓÇÝ µ³­ÅÇÝ: ²Ûë­ï»Õ áõ­ë³­Ýá­ÕÁ ëï³­ó»É ¿ áã ÙdzÛÝ ï»­ë³­Ï³Ý ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»ñ, ³Ûɨ ÑÙï³­ó»É ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý ¨

3

µ³­Ý³­íáñ óñ·­Ù³­ÝáõÃ­Û³Ý ·áñ­ÍáõÙ: 1988 í-Çó ³Ù­µÇá­ÝÇ áõ­Å»­ñáí ¨ åñá­ý»­ëáñ ê. ê»­ ý»ñ­Û³­ÝÇ ç³Ý­ù»­ñáí ëÏë»É ¿ Ññ³­ï³­ñ³Ï­í»É §²ëï­ ÕÇÏ (·Çñù óñ·­Ù³Ý­ã³ó)¦ ѳݭ¹»­ëÁ, á­ñÇ ³­Ù»­ ݳ٭۳ ѳ­Ù³ñ­Ý»­ñáõÙ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í»É »Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ Ã³ñ·­Ù³­Ý³­Ï³Ý ·áñ­Í»­ñÁ, ݳ¨ µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ï³ñ­µ»ñ ï»­ë³­Ï³Ý ËݹÇñ­Ý»ñ ³ñͳñÍáÕ Ñá¹­í³Í­Ý»­ñÁ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ÑÇ٭ݳ¹­ñáõ­ÙÇó ³Ý­ÙÇ­ç³­å»ë Ñ»­ ïá ¶»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇáÝÝ ³Ý­ ç³ï­í»É ¿ èá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇó: ²Ù­µÇá­ÝÇ Ï³½­ÙáõÙ Áݹ·ñÏ­í»É »Ý ÇÝã­å»ë ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³Å­ÝáõÙ, ³ÛÝ­å»ë ¿É Ñáõ­Ù³­ÝÇ­ï³ñ ¨ µÝ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñáõÙ ·»ñٳݻñ»Ý ¹³­ë³­í³Ý­¹áÕ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÁ: 1991 í-ÇÝ ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã ¿ ¹³ñ­Ó»É ¹á­ó»Ýï ². îá­Ýá­Û³­ÝÁ, áí å³ß­ï᭠ݳ­í³­ñ»É ¿ ÙÇÝ㨠1999 í-Á: ²Ù­µÇá­ÝáõÙ ³ß­Ë³­ï»É »Ý ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»­ÝÇ »­ñ³Ë­ ï³­íáñ­Ý»ñ, ³­Ï³­¹»­ÙÇ­Ïáë ¶. æ³­ÑáõÏ­Û³­ÝÁ, ¹á­ ó»Ýï­Ý»ñ Ø. г­ñáõíÛáõÝ­Û³­ÝÁ, ø. ²­Õ³­Û»Ï­Û³­ÝÁ, Ð. ÔáõϳëÛ³ÝÁ, ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»­ÝÇ Ù»Í ·Ç­ï³Ï Ø. Þ»ÝÏ­ ٳݭëÁ ¨ áõ­ñÇß­Ý»ñ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»ñÁ ëï³­ ų­íá­ñáõÙ »Ý ³Ý­óÝáõÙ ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý­ Ý»­ñÇÝ ÏÇó ·áñ­ÍáÕ ¹³­ëÁݭóó­Ý»­ñÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ:

²Ï³¹»ÙÇÏáë ¾¹í³ñ¹ æñµ³ßÛ³ÝÁ

²Ù­µÇá­Ýáõ٠ϳ­ï³ñ­í»É ¿ ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý Ù»­ ͳ­Í³­í³É ³ß­Ë³­ï³Ýù: ¸³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ ç³Ý­ù»­ñáí Ññ³­ï³­ñ³Ï­í»É »Ý ¹³­ë³·ñ­ù»ñ, µ³­é³­ñ³Ý­Ý»ñ, áõ­ ëáõ٭ݳû­Å³Ý­¹³Ï ÝÛáõ­Ã»ñ: èá­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ ¨ë ­ÑÇ٭ݳ¹ñ­í»É ¿ 1991 í-ÇÝ` ³­é³Ýӭݳ­Ý³­Éáí èá­Ù³­ ݳ­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇó: ØÇÝã ³Û¹ ºäÐ-áõÙ ¹³­ë³­í³Ý¹­íáõÙ ¿ñ ÙdzÛÝ »ñ­Ïáõ éá­ Ù³­Ý³­Ï³Ý É»­½áõ` ýñ³Ý­ë»­ñ»Ý ¨ Ç­ï³­É»­ñ»Ý: ²Û¹ É»­½áõ­Ý»­ñÇ áõ­ëáõó­Ù³Ý ¨ á­ñ³Ï­Û³É Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý ·áñ­ÍáõÙ Ç­ñ»Ýó ³­í³Ý¹Ý »Ý Ý»ñ¹ñ»É »ñ­ç³Ý­Ï³­ÑÇ­ß³­ï³Ï ij­Ý»ï êÛáõ­É³Ñ­Û³­ÝÁ, èá­½»ï ²­Ý³ë­ï³ë­Û³­ÝÁ, ÐéÇ÷­ëÇ­Ù» êñ³å­Û³­ÝÁ ¨ áõ­ñÇß­Ý»ñ: л­ï³­·³­ÛáõÙ, »ñµ ³Ù­µÇá­ÝÁ Ó­¨³­íáñ­í»ó áñ­ å»ë ÇÝù­Ýáõ­ñáõÛÝ ëïá­ñ³­µ³­Å³­ÝáõÙ, Ýñ³ ϳ½­ÙáõÙ ëï»ÕÍ­í»­óÇÝ »­ñ»ù ³­é³Ý­ÓÇÝ »Ý­Ã³­µ³­ÅÇÝ­Ý»ñ` ýñ³Ý­ë»­ñ»­ÝÇ, Çë­å³­Ý»­ñ»­ÝÇ, Ç­ï³­É»­ñ»­ÝÇ: èá­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ³­é³­ çÇÝ í³­ñÇ­ãÁ »­Õ»É ¿ ׳­Ý³ã­í³Í ýñ³Ý­ë³­·»ï, åñá­ ý»­ëáñ ²ñ­Ù³Ý¹ ܳ­½³ñ­Û³­ÝÁ: Üñ³Ý ѳ­çáñ­¹»É »Ý ²­Ù³É­Û³ Øáõ­ñ³¹­Û³­ÝÁ, Üí³ñ¹ ì³ñ­¹³Ý­Û³­ÝÁ, ¼³­ í»Ý г­ñáõíÛáõÝ­Û³­ÝÁ: ¸»é¨ë ­èá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ Ï³½­ÙáõÙ ·áñ­Í»­Éáõ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ ýñ³Ý­ ë»­ñ»­ÝÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»ñÁ ëﳭų­íá­ñáõÙ »Ý ³Ý­ó»É üñ³Ý­ëdz­ÛÇ, Æ­ï³­Édz­ÛÇ, Æë­å³­Ýdz­ÛÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³Ý­Ý»­ñÇÝ ÏÇó ·áñ­ÍáÕ ¹³­ëÁݭóó­Ý»­ñÇ ßñ糭ݳϭ Ý»­ñáõÙ: 1929 í-ÇÝ ¿ ϳ½­Ù³­íáñ­í»É ²ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ, á­ñÇ ³­é³­çÇÝ í³­ñÇãÝ ³Ý­í³­ÝÇ ·ñ³­Ï³­Ý³­·»ï, åñá­ý»­ëáñ êÇ­ÙáÝ Ð³­Ïáµ­ Û³ÝÝ ¿ñ: 곭ϳÛÝ ÙÇÝã ³Û¹ ¿É ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý ·ñ³­ ϳ­ÝáõÃ­Û³Ý áõ­ëáõ­óáõ­ÙÁ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ä³ï­Ù³­É»½­ í³­µ³­Ý³­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ëÏëí»É ¿ñ 1924 í-ÇÝ: Æñ ·áñ­Íáõ­Ý»áõÃ­Û³Ý ³­é³­çÇÝ ï³ë­Ý³Ù­Û³­ÏáõÙ ³Ù­µÇá­ÝÇ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÁ ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ Ï»Ýï­ñ᭠ݳ­ó»É »Ý ¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ¹­ñ»­ñÇ Ñ³­Ù³ËÙµ­Ù³Ý, Ýáñ ϳ¹­ñ»­ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý ѳñ­ó»­ñÇ íñ³: ²Ù­µÇá­ÝáõÙ µ»Õ٭ݳ­íáñ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù »Ý ͳ­í³­É»É ò. ʳݭ½³¹­Û³­ÝÁ, ê. س­ÝáõÏ­Û³­ÝÁ, ¼.

ºäÐ-90

вìºÈì²Ì


ºäÐ-90

вìºÈì²Ì

ºäÐ åñáé»Ïïáñ ¶. ¶¨áñ·Û³ÝÁ, åñáý»ëáñ Úáõ. ¶³µñÇ»ÉÛ³ÝÁ, ¹»Ï³Ý Î. γñ³å»ïÛ³ÝÁ ¨ åñáý»ëáñ ê. ¶³ëå³ñÛ³ÝÁ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ·Çï³ÅáÕáíÇ µ³óÙ³Ý ³ñ³ñáÕáõÃÛ³Ý Å³Ù³Ý³Ï (2009 Ã.)

º­ë³­Û³­ÝÁ: 1930-³­Ï³Ý­Ý»­ñÇó ³Ù­µÇá­ÝáõÙ ¹³­ë³­ í³Ý­¹»É »Ý È»­ÝÇÝ·­ñ³­¹Ç (ê³ÝÏï ä»­ï»ñ­µáõñ·) ³ñ­í»ë­ï³­·Ç­ï³­Ï³Ý ³­Ï³­¹»­Ùdz­ÛÇ ³ë­åÇ­ñ³Ý­ïáõ­ ñ³Ý ³­í³ñ­ï³Í »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»ñ Ðáí­ Ñ³Ý­Ý»ë س­ÙÇ­ÏáÝ­Û³­ÝÁ ¨ êá­Õá­ÙáÝ êá­Õá­ÙáÝ­Û³­ÝÁ, áí­ù»ñ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ Õ»­Ï³­í³­ñ»É »Ý ²ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­ Û³Ý ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ (ѳ­Ù³­å³­ï³ë­Ë³­ ݳ­µ³ñ` 1957-70 ÃÃ. ¨ 1970-78 ÃÃ.) : 1978-1982 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ³Ù­µÇá­ÝÁ Õ»­Ï³­í³­ñ»É ¿ µ³Ý. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ Èá­õÇ­½³ ê³Ù­í»É­ Û³­ÝÁ: 1982 í-ÇÝ ²ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ ¶ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ï»­ëáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÁ Ùdz­ íáñ­í»É »Ý Ù»Ï ³Ù­µÇá­ÝÇ Ï³½­ÙáõÙ, á­ñÁ Õ»­Ï³­í³­ñ»É ¿ ³­Ï³­¹»­ÙÇ­Ïáë ¾¹­í³ñ¹ æñµ³ß­Û³­ÝÁ: 1986 í-Çó ÙÇÝ㨠2007 í-Á Ýñ³Ý ѳ­çáñ­¹»É ¿ åñá­ý»­ëáñ лݭñÇÏ ¾­¹á­ Û³­ÝÁ: Ødzó­Û³É ³Ù­µÇá­ÝÇ áõ­ëáõ٭ݳ­·Ç­ï³­Ï³Ý ÙÃÝá­ Éáñ­ïÇ Ó­¨³­íáñ­Ù³Ý ѳñ­óáõÙ áã 峭ϳë ϳñ¨áñ ¹»ñ »Ý ϳ­ï³­ñ»É ׳­Ý³ã­í³Í ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»ñ, Ùï³­íá­ ñ³­Ï³Ý­Ý»ñ äÇáÝ Ð³­Ïáµ­Û³­ÝÁ, È­¨áÝ Ü»ñ­ëÇë­Û³­ÝÁ, ì³½­·»Ý Ðáí­ë»÷­Û³­ÝÁ, γ­ñ»Ý êí³ë­Û³­ÝÁ: 2007 í-ÇÝ Ùdzó­Û³É ³Ù­µÇá­ÝÁ í»ñë­ïÇÝ µ³­Å³Ý­ í»É ¿ »ñ­Ïáõ ³­é³Ý­ÓÇÝ ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÇ, ÇëÏ ²ñ­ï³­ë³Ñ­ Ù³Ý­Û³Ý ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ Õ»­Ï³­í³ñ­Ù³Ý ·áñ­ÍÁ ß³­ñáõ­Ý³­Ï»É ¿ Ð. ¿­¹á­Û³­ÝÁ: ²Ý·­É»­ñ»Ý É»½­íÇ ÃÇí 1 ³Ù­µÇá­ÝÁ ų­é³Ý­·áñ¹Ý ¿ ú­ï³ñ É»­½áõ­Ý»­ñÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ: ì»ñ­çÇÝë áõ­ëáõ­óáõÙ ¿ñ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­ÝáõÙ ºäÐ ï³ñ­µ»ñ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñáõÙ, ³Û­ëÇÝùÝ` Çñ µÝáõÛ­Ãáí ѳ­Ù³­Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý ¿ñ: ú­ï³ñ É»­½áõ­Ý»­ñÇ ³Ù­µÇá­ÝÁ Õ»­Ï³­í³­ñ»É »Ý í³ë­ ﳭϳ­ß³ï ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»ñ, åñá­ý»­ëáñ ê. س­ÝáõÏ­ Û³­ÝÁ, ¹á­ó»Ýï­Ý»ñ ¸. ê³­ù³­Û³­ÝÁ, Ø. г­ñáõíÛáõÝ­Û³­ ÝÁ: 1987 í-ÇÝ ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇ­ãÇ å³ß­ïá­ÝÁ ëï³ÝÓ­ Ý»É ¿ Ù³ÝÏ. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï Î. γ­ñ³­å»ï­ Û³­ÝÁ: 1991 í-ÇÝ, »ñµ ´³­Ý³­ëÇ­ñ³Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÇó ³­é³Ýӭݳ­ó³Ý û­ï³ñ É»­½áõ­Ý»­ñÇ µ³­ÅÇÝ­Ý»­ñÁ, ¨ ¹ñ³Ýó ÑÇ­Ù³Ý íñ³ Ó­¨³­íáñ­í»ó èá­Ù³­Ý³­·»ñ­ Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ, ú­ï³ñ É»­½áõ­Ý»­ñÇ ³Ù­µÇáÝÝ Áݹ·ñÏ­í»ó ³Û¹ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ï³½ÙÇ Ù»ç ¨ í»­ñ³Ý­í³Ý­í»ó ²Ý·­É»­ñ»Ý É»½­íÇ ÃÇí 1 ³Ù­µÇáÝ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÁ Ñ»­Õǭݳ­Ï»É »Ý ÙÇ ß³ñù ¹³­ë³·ñ­ù»ñ, áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý Ó»é­Ý³ñÏ­Ý»ñ ¨ ï»Ë­ Ýǭϳ­Ï³Ý µ³­é³­ñ³Ý­Ý»ñ, á­ñáÝù ݳ­Ë³­ï»ë­í³Í »Ý µÝ³­·Ç­ï³­Ï³Ý áõ ×ß·ñÇï, ݳ¨ Ñáõ­Ù³­ÝÇ­ï³ñ á­Éáñï­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ: ²Ý·­É»­ñ»Ý É»½­íÇ ÃÇí 2 ³Ù­µÇá­ÝÁ ¹áó»Ýï (2009 Ã-Çó` åñáý»ëáñ) ºÉ»Ý³ ºñ½ÝÏÛ³ÝÇ Õ»Ï³í³ñáõÃÛ³Ùµ ÑÇÙݳ¹ñí»É ¿ 1993 Ã-ÇÝ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõ­ÝÝ Áݹ·ñÏáõÙ ¿ ÙÇ ù³­ÝÇ áõÕ­Õáõí ÛáõÝ` áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý, áõ­ëáõ٭ݳ­Ù»­Ãá­¹³­Ï³Ý, ·Ç­ï³­ Ï³Ý ¨ Ññ³­ï³­ñ³Ï­ã³­Ï³Ý: ²Ù­µÇáÝÝ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­ÝáõÙ ¿ ³Ý·­É»­ñ»­ÝÇ ¹³­ë³­ í³Ý­¹áõÙ ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ÙÇ ß³ñù ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñáõÙ` Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõí۳Ý, Äáõé­Ý³­ÉÇë­ïǭϳ­ÛÇ, èáõë µ³­Ý³­ëÇ­ñáõí۳Ý, ²ñ¨»­ ɳ­·Ç­ïáõí۳Ý, ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, îÝï»­ë³­·Ç­ïáõí۳Ý, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ³ñ­í»ë­ïÇ µ³Å­ÝáõÙ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ·Ç­ï³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ í»­ñ³­µ»­ñáõÙ »Ý Ç­Ù³ë­ï³­µ³­Ýáõí۳­ÝÁ ¨ ·áñ­Í³­µ³­ Ýáõí۳­ÝÁ, ï»ùë­ïÇ É»½­í³­µ³­Ýáõí۳­ÝÁ, É»­½áõ­Ý»­ñÇ ½áõ­·³¹­ñ³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõí۳­ÝÁ: 2005-2007 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ³Ù­µÇá­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë­ Ý»­ñÁ å»­ï³­Ï³Ý ýǭݳݭ볭íáñ­Ù³Ùµ ³ß­Ë³­ï»É »Ý §Ð³­Û»­ñ»­ÝÇó É»½­í³­Ï³Ý ïñ³Ýë­ý»ñ­Ý»­ñÇ (÷á­Ë³Ýó­

Ù³Ý) ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ ³Ý·­É��­ ñ»Ý É»½­íÇ Éë³­ñ³­ÝáõÙ¦ û­Ù³­ÛÇ áõÕ­Õáõí Û³Ùµ: ²Ù­µÇá­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»ñÝ ³ß­Ë³­ ï»É ¨ Ùß³­Ï»É »Ý ûë­ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Ç ÑÇ٭ݳ¹­ñáõÛíݻ­ñÁ` ϳ­ï³­ñ»­É³­·áñ­Í»­Éáí ³­é³­ç³¹ñ­í³Í ËݹÇñ­Ý»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí É»½­ íÇ ïÇ­ñ³­å»ï­Ù³Ý Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÁ å³ñ­½»­Éáõ ã³­÷³­ÝÇß­Ý»­ñÁ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ñ³Ûï­ÝÇ ßñ糭ݳ­í³ñï­ Ý»­ñÇó »Ý Ø»Í ´ñÇï³ÝdzÛáõÙ ÐÐ ­Ý»ñ­Ï³­ ÛÇë ¹»ë­å³Ý ì³­Ñ» ¶³µ­ñǻɭ۳­ÝÁ, ÐÐ ²¶ ݳ˳ñ³ñÇ ï»Õ³Ï³É γ­ñÇ­Ý» Ô³­½ÇÝ­ Û³­ÝÁ, ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»ñ ê»­¹³ ¶³ë­å³ñ­Û³­ ÝÁ, º­É»­Ý³ ØËǭóñ­Û³­ÝÁ, êá­Ý³ ê»­ý»ñ­ Û³­ÝÁ, Úáõ­ñÇ ¶³µ­ñǻɭ۳­ÝÁ ¨ áõ­ñÇß­Ý»ñ:

ü²­ÎàôÈ­îºîÜ ²Ú­êúð

سë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»ñ, Ù³­·Çëï­ñá­ë³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñ ¨ åñ³Ï­ïǭϳ­Ý»ñ Ü»ñϳÛáõÙë èáٳݳ·»ñÙ³Ý³Ï³Ý µ³Ý³ëÇñáõÃÛ³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝÝ»ñ­»Ý`

• • • • • •

³Ý·­É»­ñ»Ý É»­½áõ ¨ ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ, ýñ³Ý­ë»­ñ»Ý É»­½áõ ¨ ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ, ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»Ý É»­½áõ ¨ ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ, Çë­å³­Ý»­ñ»Ý É»­½áõ ¨ ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ, Ç­ï³­É»­ñ»Ý É»­½áõ ¨ ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ, óñ·­Ù³Ý­ã³­Ï³Ý ·áñÍ` ³Ý·­É»­ñ»Ý ¨ ѳ­Û»­ ñ»Ý, • óñ·­Ù³Ý­ã³­Ï³Ý ·áñÍ` ýñ³Ý­ë»­ñ»Ý ¨ ѳ­ Û»­ñ»Ý, • óñ·­Ù³Ý­ã³­Ï³Ý ·áñÍ` ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»Ý ¨ ѳ­ Û»­ñ»Ý, • É»½­í³­µ³­ÝáõíÛáõÝ ¨ ÙÇçÙ­ß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ Ñ³­ Õáñ­¹³Ï­óáõíÛáõÝ` ³Ý·­É»­ñ»Ý É»­½áõ: س­·Çëï­ñá­ë³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñ` • ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý É»­½áõ­Ý»ñ ¥³Ý·­É»­ñ»Ý¤, • ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý É»­½áõ­Ý»ñ ¥·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»Ý¤, • éá­Ù³­Ý³­Ï³Ý É»­½áõ­Ý»ñ ¥ýñ³Ý­ë»­ñ»Ý¤, • éá­Ù³­Ý³­Ï³Ý É»­½áõ­Ý»ñ ¥Çë­å³­Ý»­ñ»Ý¤, • óñ·­Ù³Ý­ã³­Ï³Ý ·áñÍ ¥³Ý·­É»­ñ»Ý¤, • ³ñï³ë³ÑÙ³ÝÛ³Ý ·ñ³Ï³ÝáõÃÛáõÝ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ Ç­ñ»Ýó áõ­ëáõÙ­ ݳ³ñ­ï³¹­ñ³­Ï³Ý åñ³Ï­ïǭϳ­Ý»ñÝ ³Ýó­Ï³ó­ÝáõÙ »Ý ÐÐ ­Ý³­Ë³­ñ³­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ, г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ üñ³Ý­ëdz­ÛÇ ¹»ë­å³­Ý³­ï³­ÝÁ, üñ³Ý­ëdz­Ï³Ý

ñáõÃ­Û³Ý ¥í³­ñÇã` µ³Ý. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ ê. ¶³ë­å³ñ­Û³Ý¤, ²Ý·­É»­ñ»Ý É»½­íÇ ÃÇí 1 ¥í³­ñÇã` µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï Ø. ²å­ñ»ë­Û³Ý¤, ²Ý·­É»­ñ»Ý É»½­íÇ ÃÇí 2 ¥í³­ñÇã` µ³Ý. ·Çï. ûϭ ݳ­Íáõ, åñáý»ëáñ º. ºñ½Ýϭ۳ݤ, èá­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ¥í³­ñÇã` µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï ì. ê³ñ·ë­Û³Ý¤, ¶»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ¥í³­ñÇã` µ³Ý. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ ý»­ëáñ Úáõ. ¶³µ­ñǻɭ۳ݤ, ²ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ¥µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï ². ²­é³­ù»É­Û³Ý¤, ³ñ·Ù³ÝáõÃÛ³Ý ï»ëáõÃÛ³Ý ¨ åñ³ÏïÇϳÛÇ (í³ñÇãÇ å³ßïáݳϳï³ñ` Ù³ÝÏ. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï γ­ñá γ­ñ³­ å»ï­Û³­Ý): àñå»ë áõëáõÙݳ·Çï³Ï³Ý ÇÝùÝáõñáõÛÝ Ùdzíáñ` µáÉáñáíÇÝ í»ñç»ñë ý³ÏáõÉï»ïáõÙ Ó¨³íáñí»É ¿ üñ³ÝëÇ³Ï³Ý µ³Ý³ëÇñáõÃÛ³Ý ³ÙµÇáÝÁ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇñ­ íáõÙ »Ý ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ÙÇ ß³ñù û­Ù³­ Ý»­ñ, áñáÝóÇó »Ý. • ¶áñ­Í³­é³­Ï³Ý á­×»­ñÇ ÷áË­Ý»ñ­Ã³­÷³Ý­óáõ­ ÙÁ áñ­å»ë Ëáë­ù³­µ³­Ý³­Ï³Ý ËݹÇñ ¥·Çï. Õ»Ï.` ¶³ë­å³ñ­Û³Ý ê. ø.¤, • ¸Çë­Ïáõñë ¨ ÙÇçÙ­ß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ Ñ³­Õáñ­¹³Ï­ óáõÙ ¥·Çï. Õ»Ï.` âáõ­µ³ñ­Û³Ý ². ¾.¤, • سë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõ­ÝÁ û­ï³ñ É»½­íáí áõ­ëáõó­ Ù³Ý Íñ³·­ñ»­ñÇ Ùß³­ÏáõÙ µ³­Ï³­É³í­ñdz­ïÇ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·áõÙ ¥·Çï. Õ»Ï.` ²å­ñ»ë­Û³Ý Ø. Ð.¤, • ºñÏ­Ëá­ëáõíÛáõ­ÝÁ ÙÇçÙ­ß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­ ï»ùë­ïáõÙ (·Çï. Õ»Ï.` ºñ½ÝÏ­Û³Ý º. È.), • Ð³Û ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ 20-ñ¹ ­¹³­ñÇ ³ñ¨ÙïÛ³Ý ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³­Ï³ñ­ ·áõÙ ¥·Çï. Õ»Ï.` ¾­¹á­Û³Ý Ð. ².¤, • ¶»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý É»­½áõ­Ý»­ñÇ ¹Ç³Ë­ñá­ÝÇÏ-ïÇ­ å³­µ³­Ý³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ (·Çï. Õ»Ï.` ¶³µ­ñÇ»É­Û³Ý Úáõ. Ø.): 2007-2008 áõë­ï³­ñáõÙ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ åñá­ý»­ ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÁ Ññ³­ï³­ñ³­Ï»É ¿ 14 ¹³­ë³­·Çñù, 8 Ù»­Ý³·­ñáõíÛáõÝ, 13 áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý Ó»é­Ý³ñÏ, 10 áõ­ëáõ٭ݳ­Ù»­Ãá­¹³­Ï³Ý Ó»é­Ý³ñÏ, 137 Ñá¹­í³Í, 46 ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñÇ Ã»­½Çë: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ëá­íá­ñáõÙ »Ý 1450 áõ­ë³­ÝáÕ ¥1210-Á` µ³­Ï³­É³í­ñdz­ïáõÙ, 240-Á` Ù³­·Çëï­ ñ³­ïáõ­ñ³­ÛáõÙ¤ ¨ 13 ³ë­åÇ­ñ³Ýï: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ¹³ë³í³Ý¹áõÙ »Ý 6 åñá­ ý»­ëáñ, 32 ¹á­ó»Ýï, 36 ³­ëÇë­ï»Ýï, 174 ¹³­ë³­ Ëáë­:

²ÛÉ ï»­Õ»­ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñ

èáٳݳ·»ñÙ³Ý³Ï³Ý µ³Ý³ëÇñáõÃÛ³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ ³ÙµÇáÝÝ»ñÇ í³ñÇãÝ»ñÁ ¹»Ï³ÝÇ` ê. ²µñ³Ñ³ÙÛ³ÝÇ Ñ»ï ùÝݳñÏáõÙ »Ý ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ËݹÇñÝ»ñÁ (2009 Ã.):

ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ, ÐÐ ­Ñ»­éáõë­ï³­é³­¹Çá­ËáñÑÁñ­ ¹áõÙ, ÐÐ ­ýáõï­µá­ÉÇ ý»­¹»­ñ³­ódz­ÛáõÙ, ²­Ï³­¹»­Ùdz­ Ï³Ý ÷á˭׳­Ý³ã­Ù³Ý ¨ ß³ñ­Åáõ­ÝáõÃ­Û³Ý ³½­·³­ ÛÇÝ ï»­Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝáõÙ, ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­åáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ, ûñ­Ã»­ñÇ ¨ ³Ù­ë³·ñ»­ñÇ ËÙµ³·­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ, óñ·­Ù³Ý­ã³­Ï³Ý ·ñ³­ë»Ý­Û³Ï­Ý»­ñáõÙ, Ññ³­ï³­ñ³Ï­ãáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ, ºñ¨³­ÝÇ Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³ó­í³Í ¹åñáó­Ý»­ñáõÙ ¨ ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïÇ ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñáõÙ:

²Ù­µÇáÝ­Ý»ñ, ·Ç­ï³­Ï³Ý ûٳݻñ, Ññ³­ï³­ñ³­ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñ ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ·áñ­ÍáõÙ »Ý Ñ»ï¨Û³É 7 ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÁ` ²Ý·­Édz­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­

ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ï³½­ÙáõÙ µ³óí»É »Ý ýñ³Ý­ë»­ ñ»­ÝÇ, Ç­ï³­É»­ñ»­ÝÇ, Çë­å³­Ý»­ñ»­ÝÇ, ³Ý·­É»­ñ»­ÝÇ, ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»­ÝÇ Ï³­µÇ­Ý»ï­Ý»ñ: سë­Ý³­ß»ÝùÝ áõ­ÝÇ â³­ñ»Ý­óÇ ³Ý­í³Ý ¹³Ñ­ÉÇ×: Úáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ³Ù­ µÇáÝÇÝ ÏÇó ·áñÍáõÙ »Ý Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ·ñ³­ ϳ­ÝáõÃ­Û³Ý ·ñ³­¹³­ñ³Ý ¨ Áݭûñ­ó³ë­ñ³Ñ: ü³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ³­Ù»Ý ï³­ñÇ` Ù³­ÛÇë ¨ Ýá­Û»Ù­ µ»ñ ³­ÙÇë­Ý»­ñÇÝ, ³Ýó­Ï³ó­ÝáõÙ ¿ Çë­å³­Ý»­ñ»­ÝÇ ÙÇ­ ç³½­·³­ÛÇÝ ùÝÝáõíÛáõÝ­Ý»ñ, ÇëÏ ³­í³ñ­ïáÕ­Ý»­ñÇÝ ïñíáõÙ ¿ ÙÇ­ç³½­·³Û­Ýá­ñ»Ý ׳­Ý³ã­í³Í ê»ñ­í³Ý­ ï»­ëÇ ³Ý­í³Ý ¹Çå­ÉáÙ: ä³ñ­µ»­ñ³­µ³ñ ϳ½­Ù³­ Ï»ñå­íáõÙ »Ý ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»ñ, Ùß³­ Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»ñ: ²Ý·­Édz­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇáÝÝ ³­Ù»Ý ï³­ñÇ` ÑáÏ­ï»Ù­µ»­ñÇÝ, ÝßáõÙ ¿ êñµáó óñ·­Ù³Ý­ ã³ó ïá­ÝÁ: ü³­ÏáõÉ­ï»ïÝ áõ­ÝÇ ï³ñ­µ»ñ ËÙµ³Ï­Ý»ñ, á­ñáÝ­ óÇó Ù»­ÏÁ` ³ñ·­Ù³Ý­ã³­Ï³Ý ËÙµ³­ÏÁ, ³­Ù»Ý ï³­ ñÇ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­åáõÙ ¿ §È³­í³­·áõÛÝ Ã³ñ·­Ù³­ÝÇ㦠ÙñóáõÛ­ÃÁ: ü³­ÏáõÉ­ï»ïÝ áõ­ÝÇ Ñ»­é³­Ï³ áõ­ëáõóáõ­Ù: гë­ó»ª ²­É»ù س­ÝáõÏ­Û³Ý 1 N 7 áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý Ù³ë­Ý³­ß»Ýù лé.ª (37410) 55-50-61

(ü³ÏáõÉï»ïÇ å³ïÙáõÃÛ³ÝÁ í»ñ³µ»ñáÕ Éáõë³ÝϳñÝ»ñÁ ïñ³Ù³¹ñ»É »Ý ºäÐ å³ïÙáõÃÛ³Ý Ã³Ý·³ñ³ÝÝ áõ гë³ñ³Ï³ÛÝáõÃÛ³Ý Ñ»ï ϳå»ñÇ ¨ Éñ³ïíáõÃÛ³Ý í³ñãáõÃÛ³Ý ýáïá-ÏÇÝá Ï»ÝïñáÝÇ ýáïá³ñËÇíÁ:)

4


«Երևանի համալսարան» ամսաթերթ