Page 37

.......... 21. Yüzyıl Sosyalizmi ............... naklanır. İş disiplini, verim ve yenilenmenin keskin bir kopuşla kapitalist yöntemler dışın­ da çözümlenmeye çalışılması ardından bü­ yük tıkanmalar getirmiştir. Çünkü üretimdeki bütün bu elemanların yerini sosyalist toplumlarda insanların sahip olduğu varsayılan yet­ kin bir bilinç almıştır. Ancak sosyalizmin tarihi bu bilincin yaratılmasının uzun bir süreçle mümkün olduğunu gösterdi. Özetlersek: Yaşanan sosyalizm deneyi­ nin önemli hatalarına bakıldığında hepsinde ortak bir yan öne çıkıyor. Bu da siyasette, e­ konomide ve mülkiyette aşırı merkezileşme toplumun tepkilerinin akış kanallarını donuklaştırabiliyor. Toplumsal yaşam giderek tek bir gri renge dönüşüyor. Tek renkli iktidarın, çok güçlü görünse de, tam bir güçsüzlüğe dönüşebileceği çok çarpıcı bir yıkılışla sos­ yalizmin tarih kaydına geçti. Aslında aydın­ lanmanın çocuğu kapitalizm de ilerleme adına aynı benzeşmeyi yarattı. Sosyalizm hem kapitalizmden sonraki daha ileri aşa­ maydı; hem de merkezileşmenin gücüyle ka­ pitalizmin yol açtığı israflara neden olmadan ilerlemeyi çok daha hızlı gerçekleştirecekti. Bu öngörüyle mümkün olduğunca hızlı çeliş­ kilerin tasfiyesi hedefi, her alanda merkezi­ leşmenin devasalaşmasının hep haklı zemini oldu. Ancak olayların acı ve insafsız dili sos­ yalistlerin bu öngörüsünü doğrulamadı. Bütün bu derslerle ilgili 21. yüzyıl sosya­ lizmi ne diyor?

21 Yüzyıl Sosyalizminin İlk İşaretleri 21. yüzyıl sosyalizminin pratiği esas ola­ rak Latin Amerika’da yaşanıyor. Gelişmeler henüz filiz halinde...19. yüzyılın ortalarında Komünist Manifesto ilan edildiğinde iktidar mücadelesinin hangi yollardan yürüyeceği ve hatta iktidarın programı çok genel kavramlar­ dan öteye bilinmiyordu. İşçi sınıfı iktidarının nasıl bir şey olabileceğinin ilk örneğini, Manifesto’dan 23 yıl sonra Paris Komünü göster­ di. Mücadele yükselip yaygınlaştıkça hem mücadele yolları çeşitlendi, hem de iktidar programı yetkinleşti. Ancak yüz elli yıllık mü­ cadele büyük bir çöküşle kapanınca, yeniden yola çıkılırken eski deneylerin hepsi kaçınıl­ maz bir şekilde sorgulama altındadır. Hazır

(JL

formüllerimizi yitirdiğimiz için yakınmaya ge­ rek yok! Zaten o formüller epeydir olaylara uymuyordu. Büyük iktidar gücüyle de olsa, o­ layları formüllere uydurma zorlamalarının bir yararı olmadı. Hatta bu kör inadın büyüklüğü oranında çöküş de o ölçüde hızlı oldu. 21. yüzyıl sosyalizmi henüz katı bir formül haline gelmedi. Büyük olasılıkla geçmişten yetkin dersler çıkartılabilirse böyle formüller bir kez daha yaratılmayacak, ya da yaratılmamalıdır. Olaylar eski kalıpların içine de sığmadığı için 21. yüzyıl sosyalizminin yolu bilinmezliklerle yüklü olarak açılıyor. 19. yüz­ yılda sosyalistler Komünist Manifesto’yla yo­ la çıkarken de durum farklı değildi. Bugünün farkı yüz elli yıllık tarihin bilinç ve ruhumuzda yaşıyor olmasıdır. Bunun avantajı yeterince açık. Tuzak ise yeni olanda sürekli eskiyi ara­ ma alışkanlığında yatıyor. Yakınlarda Fidel Kastro’ya yaşamındaki en önemli hata sorul­ muştu. O da veciz bir şekilde: “Binlerinin sos­ yalizmin nasıl kurulacağını bildiğini sanmaktı. ” demiştir. Bugün, 21.yy. sosyalizmine giden yolda, iktidar şansını yakalayan ülkelerde sosyaliz­ mi kurma programları eski deney ve yollar­ dan oldukça farklı yürüyor. Bu farklılıklardan 21. yy. sosyalizminin izini sürmeye çalışalım.

I- İktidar Mücadelesinin Farklı Yolları Avrupa’da devrimciler 19.yy’ın ortalarında Komünist Manifesto ile yola çıkarken iktidar mücadelesinin yolları için hemen hiç deney­ leri yoktu. Kıta Avrupa’sındaki yaygın işçi ha­ reketlerinin de sonucu olarak “kıtada topyekûn devrim” stratejisi ilk temel yöneliş oldu. Bu yönelişin pratikteki karşılığı 1864’de kurulan I. Enternasyonal olmuştur. Paris Ko­ münü yenilgisinden birkaç yıl sonra enter­ nasyonal dağılmıştır. İkincisinin kurulması 1889’da, kapitalizmin ilk büyük bunalımının sonlarına doğru gerçekleşmiştir. Birinci em­ peryalist paylaşım savaşına çok yaklaşıldığı yıllarda devrimcilerin iktidar mücadelesi yo­ lunda önemli bir değişim yaşandı. Strateji “kı­ tada devrim”den “tek ülkede devrime” dönüştü. Bunun nedenleri açıktı: kapitalizmin eşitsiz gelişimi ve emperyalist paylaşımın bizzat sistem üzerindeki yıkıcı etkileriydi. Bu

Profile for Yol Siyasi Dergi

Yol Bahar 2009 Sayı 16  

Bizi aşağıda bulunan adreslerden takip edebilirsiniz. www.yolsiyasidergi.org & www.twitter.com/yolsiyasidergi & www.facebook.com/yolsiyaside...

Yol Bahar 2009 Sayı 16  

Bizi aşağıda bulunan adreslerden takip edebilirsiniz. www.yolsiyasidergi.org & www.twitter.com/yolsiyasidergi & www.facebook.com/yolsiyaside...

Advertisement