Page 35

21. Yüzyıl Sosyalizmi s

Mehmet Yılmazer

1. yüzyıl sosyalizmini kapitalizmin neoliberal politikalarının tetiklediğini söylemek hatalı olmaz. Kapitalist merkezler dışında Latin Amerika neoliberalizmin en yaygın ve hatta en vahşice uygu­ landığı kıta oldu. Bu nedenle bu politikalara karşı en köklü tepkiler de oradan geldi. En çok iz bırakanlarına değinmek gerekirse, Şu­ bat 1989’da Venezüella’da yaşanan “caracozo”, Caracas ve diğer illerde neoliberalizme karşı ayaklanma, Chavez’i iktidara getiren gelişmelerin en güçlü habercisi oldu. 2001 yı­ lında Arjantin’de yaşanan ayaklanma aslında neoliberal uygulamaların Latin Amerika’da if­ lasının güçlü bir ilanıydı. Bolivya bu konuda çok daha ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Üçte iki­ si yerli halklardan oluşan bu ülkede 2000 yı­ lında özelleştirmelere karşı “su savaşları” yaşandı. Ardından 2003 ve 2005 yıllarında yi­ ne özelleştirmelere karşı “gaz savaşları” ya­ şandı. Bu güçlü başkaldırılar Latin Amerika tarihinde ilk kez bir yerli Başkanı, Morales’i iktidara taşıdı.

2

Latin Amerika’da “yeni dünya düzenine” karşı yakılan ateş Yunanistan’daki olayların gösterdiği gibi Avrupa kıtasına sıçramış gö­ rünüyor. Yıllardır “refah devletlerinin verdik­ lerini geri alan neoliberal politikalara karşı aslında ilk işaret fişekleri Paris banliyölerinde yakılmıştı. Şimdi sıra Yunanistan’da. Hemen ardından Fransa’da liseli gençler de sokağa çıktı. Dünyada yoksulların ve yoksullaşanla­ rın öfkesi anlamında o kadar çok yanıcı mad­ de birikti ki, yangın küçük bir rüzgârla her an

bir başka alana sıçrayabilir. Olaylar bu yönde gelişirse dünya önemli değişimlerin ön günle­ rinde demektir. Yaşanan büyük bunalım dünya ölçüsünde neoliberal politikaların çöktüğünü gösteriyor. Bu çöküş 21. yüzyıl sosyalizmi için hem bü­ yük şanstır, ancak aynı zamanda büyük risk­ leri de içinde taşıyor. Böyle büyük bunalımlar topyekûn savaşları ardından getirdiği için, henüz oldukça zayıf olan dünya sosyalist ha­ reketinin bu ölçüde köklü değişimlere nasıl cevap verebileceği bilinmiyor. Hızlı, çarpıcı gelişmelerle gücünü büyütebilir de, köklü altüstlüklere yeterince cevap üretemeyip ezile­ bilir de. Hangi yönde gelişme olursa olsun, şimdiden kapitalizmin Sovyetler yıkıldıktan sonra yaşadığı zafer sarhoşluğu günlerinin bittiğini söyleyebiliriz. Yaşanan büyük bunalım kapitalizmin bir bakıma unutulan temel özelliklerini insanlığa acı acı hatırlatıyor. Sosyalizmin hatalarını ka­ ba propagandalarla yığınların beyinlerine bo­ ca ederken kapitalizm, rakipsiz kaldığı dünyada medyanın renkli ekranlarını kullana­ rak, “informatik çağı” ile insanlığın nasıl daha özgür, demokratik ve hatta zenginleşerek ya­ şayacağı hayalini yarattı. Yaşanan çöküşle bu rüya bitti. 21. yüzyıl sosyalizmi hakkında bir değer­ lendirme yapmadan önce kapanan yüzyılda­ ki sosyalizm deneyinden çıkartılabilecek bazı derslere değinmek gerekiyor.

Profile for Yol Siyasi Dergi

Yol Bahar 2009 Sayı 16  

Bizi aşağıda bulunan adreslerden takip edebilirsiniz. www.yolsiyasidergi.org & www.twitter.com/yolsiyasidergi & www.facebook.com/yolsiyaside...

Yol Bahar 2009 Sayı 16  

Bizi aşağıda bulunan adreslerden takip edebilirsiniz. www.yolsiyasidergi.org & www.twitter.com/yolsiyasidergi & www.facebook.com/yolsiyaside...

Advertisement