Page 1

ΠΕΡΙΟ∆ΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ - ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΤΥΠΟ

τευχος 9 - 20 νοεµβριου 2010

ΣΤΟΝ ΣΕΙΡΙΟ ΚΟΙΜΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΘΕΟΙ

προσεγγίζοντας τα αινίγµατα του κοσµου µας

ς ε κ ι φ ο ρ τ ∆ια ιες συνΩµοσιας ιστορ

ι τ α ι γ & ι ο ι ο π

ν υ ο ζ ϊ α τ µας

λ α τ µε ε µ γ λα να

ΠΝΕΥΜΑΤΑ, Ο ΚΑΘΡΕΠΤΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΑΣ ΡΗΤΟΡΙΚΗ, Η ΑΘΑΝΑΤΗ ∆ΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΝΕΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΤΗΣ ΤΟΥΝΓΚΟΥΣΚΑ ΠΟΥ ΤΡΕΧΕΙ Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΜΟΝΟΚΕΡΩΣ;

φαινοµενα

#

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  25 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EDITO

ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ ΣΥΝΥΠΑΡΧΟΥΝ Αρκετά συχνά, συνηθισµένοι άνθρωποι της καθηµερινότητας -όπως και εγώ- αντιλαµβανόµαστε πως κάτι δεν πάει καλά σχετικά µε τα όσα συµβαίνουν γύρω µας και κατά συνέπεια επηρεάζουν µε κάθε τρόπο τη ζωή µας. Του Απόστολου Χρ. Αντωνάκη | aantonakis@e-typos.com

Εάν

υποθέσουµε ότι η γνώση και η σοφία αποκτιούνται από τον άνθρωπο µε το πέρασµα του χρόνου και ως πνευµατικές κατακτήσεις µεγιστοποιούνται σε αρκετά ώριµη ηλικία, οι αµφισβητήσεις, οι αποδοχές, οι απορρίψεις και η διαµόρφωση του χαρακτήρα και της αντίληψης για τον κόσµο ξεκινούν νωρίτερα, από πολύ νεαρή ηλικία. Οι νέοι είναι γενικότερα δύσπιστοι, ευερέθιστοι, επαναστατικοί, αλλά και ανατρεπτικοί. Εχουν την τάση να διεκδικούν µε πείσµα το µέλλον τους εκµεταλλευόµενοι το σφρίγος της νιότης, που προέρχεται από τις ισχυρές πνευµατικές και βιολογικές δυνατότητές τους.

Είναι καιρός να ψάξουµε περισσότερο την Ιστορία της ανθρωπότητας αναζητώντας πειστικότερες απαντήσεις. Οι Ντόγκον µάς δείχνουν το δρόµο. Ας µην υποτιµούµε τις υποδείξεις τους χαρακτηρίζοντάς τους «γραφικούς, απολίτιστους Αφρικανούς…».

Η δική µου γενιά -όπως οι προηγούµενες, προφανώς και οι επόµενες- έπραξε τα αυτονόητα: αµφισβήτησε, διεκδίκησε και επιχείρησε ποικίλες ανατροπές. Οι αγώνες της δοκιµάζονται σήµερα καθώς όλοι διαπιστώνουν κενά, παραλείψεις, ακόµα και λαθεµένες επιλογές. Σε µια εποχή που στιγµατίστηκε από τις «αιρετικές» λογοτεχνικές παρεµβάσεις του Εριχ Φον Ντένικεν, του Γιώργου Μπαλάνου, του Χρήστου Λάζου κ.ά., ο συνηθισµένος κόσµος µας τότε έµοιαζε διαφορετικός. Ωστόσο, η συγκεκριµένη διαφορετικότητα παρέµεινε σιωπηρά ανενεργή. Αυτό είχε ως αποτέλεσµα στη σηµερινή εποχή, µε τις αλλεπάλληλες ανατρεπτικές εναλλαγές, κανείς να µην είναι βέβαιος για τα προβαλλόµενα. Το αληθινό και το ψεύτικο συνυπάρχουν, όπως συνέβαινε πάντοτε, προσµένοντας τον καθένα από εµάς να κάνει τη σωστή επιλογή. Σε µας αποµένει πλέον να πορευτούµε ακόµα και µέσα από τα στοιβαγµένα σκουπίδια για να οδηγηθούµε στο φωτεινό ξέφωτο της ασφάλειας και της δικαίωσης. Με τους παλαιότερους να καλύπτουµε τα ξεχασµένα κενά διορθώνοντας τα λάθη και τους νεότερους να αποφεύγουν τις αµέτρητες στηµένες παγίδες ολόγυρά τους που ναρκοθετούν το διάβα τους. φαινοµενα

07

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  25 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

04

ΠΕριεχ 04

03

05

Γράµµα του εκδότη περιεχοµενα

11 Kosmo news

19 δια(σ)τροφη

28

29

αστρο θεολογια

36

συνεντευξη

εΙΚΟΝΕΣ

44

45

αλλοι κοσµοι

Eνδοτερα

παραξενος ταξιδιωτης

15

δια(σ)τροφη

23 µεταλ λαγµενα

δια(σ)τροφη

39 ο αυλός του πανος

46

34 συνεντευξη

42

αλλοι κοσµοι

αλλοι κοσµοι

αλλοι κοσµοι

48

49

50

διαδικτυο

βιβλιοθηκη

δια(σ)τροφη

σηµειο βρασµου

συνεντευξη

41

47

παραξενος ταξιδιωτης F... for Fantasy

∆ια(σ)τροφη

33

συνεντευξη

40

18

26

αληθειες και ψεµατα

32 αστρο θεολογια

αστρο θεολογια

17

δια(σ)τροφη

µεταλ λαγµενα

µεταλ λαγµενα

10

Kosmo news Kosmo news

25

31

eT science

09

16

24

30

38

εΙΚΟΝΕΣ

43

14

αστρο θεολογια

37

08 δουρειος ιπποσ Kosmo news

data files

22 ελλαδα

σηµειο βρασµου

35

Eνδοτερα

ελλαδα

27

07

13

21

20

06

προσωπο

12

µενα

βιβλιοθηκη ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Μονιµεσ στηλεσ ΠΡΟΣΩΠΟ 5 DATA FILES 6 ∆ΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ 7 KOSΜΟ NEWS 811 ΕΝ∆ΟΤΕΡΑ 1213 ΕΛΛΑ∆Α 2021 ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ 25 ΣΗΜΕΙΟ ΒΡΑΣΜΟΥ 2627 ΕΙΚΟΝΕΣ 3637 ΕΤ SCIENCE 38 Ο ΑΥΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΟΣ 39 ΠΑΡΑΞΕΝΟΣ ΤΑΞΙ∆ΙΩΤΗΣ 4445 F... FOR FANTASY 46 ∆ΙΑ∆ΙΚΤΥΟ 47 ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ 4849 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 50

Θεµατα ∆ΙΑӁΤΡΟΦΗ 1419 ΜΕΑΤΡΙΧ : ΤΡΩΓΟΝΤΑΣ ΣΚΟΥΠΙ∆ΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΑ 2224 Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΤΑΤΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ; ΑΣΤΡΟΘΕΟΛΟΓΙΑ 2831 ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΕΙΡΙΟΥ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Γ. ΑΝ∆ΡΙΑΝΑΤΟΣ 3235 ΡΗΤΟΡΕΙΑ, ΤΕΧΝΗ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΛΛΟΙ ΚΟΣΜΟΙ 4043 Η ΨΥΧΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ


Προσωπο Ηταν ένας από τους µεγαλύτερους και ικανότερους ρήτορες του αρχαίου κόσµου και µαθήτευσε κοντά στον Σωκράτη πριν αποφασίσει να ιδρύσει τη δική του σχολή ρητορικής. Μαθητές του έγιναν αρκετοί από τους σηµαντικότερους ηγέτες εκείνης της εποχής. Μνηµειώδης έµεινε η αντιπαράθεσή του µε τον ∆ηµοσθένη σχετικά µε το εάν η Αθήνα έπρεπε να προσχωρήσει στις δυνάµεις του Φιλίππου για την εκστρατεία κατά των Περσών.

ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ

(436-338 π.Χ.)

Ποιος δεν θα µισούσε και συνάµα δεν θα περιφρονούσε όσους ασχολούνται µε διαµάχες που αφορούν στην ηθική, προσποιούµενοι ότι αναζητούν την αλήθεια, αµέσως όµως µετά, στην αρχή της επαγγελµατικής τους καριέρας, προσπαθούν να µας εξαπατήσουν µε ψέµατα; (Μετάφραση από το «Κατά των Σοφιστών») φαινοµενα

05

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMBΡIOY 2010

φαινοµενα

06

ΣΕ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ∆Α

Φακελοι Nτα Βιντσι

Το πέµπτο DVD της σειράς Αιρεση: Τα µυστηρια του µυστικου δειπνου

data files

maurice ravel

Το πρώτο CD της δεύτερης σειράς ΤΑ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Σαν Σήµερα (20/11 -26/11) 20/11/1922: Περίπου 100.000 σπί- 22/11/1906: Τα αρχικά SOS καθιε- 26/11/1922: Ο Βρετανός αρχαιολότια υπολογίζεται ότι θα ανεγερθούν για τους πρόσφυγες που έρχονται από τη Μικρά Ασία.

21/11/1877: Ο εφευρέτης Τόµας Εντισον κατασκευάζει το φωνογράφο αποκαλώντας τον «οµιλούσα µηχανή».

21/11/1694: Γεννιέται ο Βολταίρος, µία από τις ηγετικές µορφές του ∆ιαφωτισµού.

ρώνονται ως το διεθνές σήµα κινδύνου, στο πλαίσιο του ∆ιεθνούς Συνεδρίου Ασύρµατης Τηλεγραφίας του Βερολίνου.

23/11/1307: Το πρώτο τζουκ µποξ

τίθεται σε λειτουργία σε σαλούν του Σαν Φρανσίσκο.

24/11/1859: Ο Κάρολος ∆αρβίνος δηµοσιεύει το έργο του «Η καταγωγή των ειδών», που εισάγει τη θεωρία της εξέλιξης.

ΕΝΘΕΤΗ ΕΚ∆ΟΣΗ καθε σαββατο στα περιπτερα µαζι µε τον ελευθερο τυπο ∆ιεύθυνση έκδοσης Απόστολος Χρ. Αντωνάκης Σύµβουλος έκδοσης Χρήστος Γ. Κτενάς Αρχισυντάκτης Μηνάς N. Παπαγεωργίου Σύνταξη Ειρήνη Φ. Κουτσαύτη, Θεανώ Καρούτα, Στέλιος Φωκάς, Μαρία Μακρίδου, Αλίκη Κοτζιά, Νικόλαος Κουµαρτζής, Ράνια Ιωάννου, Τάσος Χαλιός, Θοδωρής Κεφαλόπουλος, Κώστας Μαυραγάνης Ειδικοί συνεργάτες Αγγελος Βιαννίτης, Αποστόλης Χειρδάρης, Γιάννης Σπυρόπουλος Art director Σοφία Λιβιεράτου Υπεύθυνη διόρθωσης κειµένων Μαρία Πορφύρη Iδιοκτησία DBAS ΕΚ∆ΟΤΙΚΗ Α.Ε. Εκδότες ∆ηµήτρης Μπενέκος, Αλέξης Σκαναβής ∆ιευθυντής Γιάννης Μιχελάκης Creative Director ∆ηµήτρης Φωτόπουλος ∆ιεύθυνση εµπορικής ανάπτυξης «ELSE AGENCY» Εµπορική διεύθυνση Ελσα Σοϊµοίρη ∆ιεύθυνση διαφήµισης Λουκάς Παπανικολάου Υποδοχή διαφήµισης Φωτεινή Αναστασίου Οικονοµική διευθύντρια Μαριάννα Θαρενάκη Νοµικός σύµβουλος Ανδρέας Αγγελίδης Φωτογραφικό αρχείο Φανή Νικολαΐδου Φωτό Αρχείο Ελεύθερου Τύπου, Shutterstock, Ideal image, Visual Photos, ΑΠΕ, Eurokinissi Υπεύθυνος κυκλοφορίας Κώστας Μπαλής Εκτύπωση ΤΥΠΟΕΚ∆ΟΤΙΚΗ Α.Ε. ∆ιανοµή ΑΡΓΟΣ Α.Ε. ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ Αγίας Λαύρας 2 & Σαρανταπόρου, Νέο Ηράκλειο, Τ.Κ. 14121 Τηλ.: 210-8113000, Fax: 210-8113001, Site: www.e-typos.com, e-mail: Fenomena@e-typos.com

γος Χάουαρντ Κάρτερ µπαίνει στον τάφο του Τουταγχαµών στην Αίγυπτο.

Γνωρίζατε ότι… † Στην Ινδία παράγονται κάθε χρόνο οι περισσότερες κινηµατογραφικές ταινίες από κάθε άλλη χώρα του κόσµου; † Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου τα βραβεία Οσκαρ κατασκευάζονταν από ξύλο λόγω οικονοµίας στα µέταλλα; † Ο Πινόκιο ήταν φτιαγµένος από ξύλο πεύκου; Γι’ αυτό και στα ιταλικά το όνοµά του σηµαίνει µάτια από πεύκο! † Το όνοµα «ABBA» προέρχεται από τα αρχικά των µελών του συγκροτήµατος; † Το µολύβι µε γόµα δηµιουργήθηκε από τον Χ. Λίπµαν το 1858, στην Πενσιλβάνια; † Χώρες όπως η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και η Κόστα Ρίκα δεν έχουν στρατό;


εναλλακτική µατιά στην επικαιρότητα

Από τoν Μηνά N. Παπαγεωργίου mpapageorgiou@e-typos.com

Κανίβαλοι και Βαµπίρ για να βρουν τα εντυπωσιακά ρούχα και αξεσουάρ που τους συνόδευαν. Το παρουσιαστικό τους σχετίζεται µε τη λεγόµενη Εξάρχεια. Σε ένα από τα πολλά µπαράκια της περιοχής αρχίζουν vampire subculture (βαµπιρική υποκουλτούρα). Και µην ανησυνα προσέρχονται σιγά σιγά αρκετοί περίεργοι τύποι. Κοινό τους χείτε, δεν πίνουν αίµα! χαρακτηριστικό το νεαρόν της ηλικίας. Είναι όλοι τους ντυµένοι παράξενα, έχοντας πολύχρωµες φορεσιές, έντονο βάψιµο, Οι προηγούµενες παραστάσεις µού έδωσαν τις επόµενες τονισµένα µάτια και καλή διάθεση. Θα στοιχηµάτιζε κανείς πως ηµέρες τροφή για σκέψη και προβληµατισµό. Είναι γεγονός ότι βγήκαν από κάποιο γιαπωνέζικο κινούµενο σχέδιο. Και δεν θα το µεγαλύτερο κοµµάτι της νεολαίας έχει σήµερα γυρίσει την είχε άδικο. Επρόκειτο για ένα από τα λεγόµενα anime party πλάτη του στο µέλλον που του παραδίδουν οι προηγούµενες που διοργανώνονται συχνά πυκνά στη χώρα γενιές. Το πρόσφατο παράδειγµα της τεράστιας µας. Οι εκατοντάδες θαµώνες του ανήκουν Η εποχή µας αποχής από τις περιφερειακές εκλογές (που στις ουσιαστικά στην κουλτούρα του Visual Kei ηλικίες 18-35 ξεπέρασε το 60%) είναι νοµίζω χαρακτηρίζεται ή των anime fans, µιας µόδας που ξεκίνησε αρκούντως χαρακτηριστικό. στα τέλη της δεκαετίας του ’80 στην Ιαπω- από τη µοναξιά, Οµως αυτός δεν είναι ο µοναδικός τρόπος νία και εξαπλώθηκε ταχύτατα στον υπόλοιπο την αποξένωση, κόσµο. την ανασφάλεια «διαµαρτυρίας». Η εποχή µας χαρακτηρίζεται από τη µοναξιά, την αποξένωση, την ανασφάλεια για Λίγες ηµέρες νωρίτερα (και πιο συγκε- για το αύριο, τη το αύριο, τη θλίψη. Γι’ αυτό κάποιοι νέοι έχουν κριµένα την τελευταία ηµέρα του Οκτώβρη), θλίψη. Γι’ αυτό επιλέξει να απορρίψουν την ίδια την πραγµατικόείχα επισκεφτεί µαζί µε καλούς φίλους από τητα που τους περιβάλλει. Υποδυόµενοι ρόλους, κάποιοι νέοι το χώρο της εναλλακτικής αναζήτησης το ζώντας µέσα σε µια φαντασιακή πραγµατικότητα, Halloween party που διοργανώθηκε στην έχουν επιλέξει µαζί µε άλλους συνοµήλικούς τους που έχουν Αθήνα από περιοδικό του χώρου µας. Αν και να απορρίψουν επιλέξει ακριβώς την ίδια στάση ζωής, υιοθετώη ηµέρα (ή µάλλον η νύχτα) αυτή «επέβαλε» την ίδια την ντας ένα ακραίο -για τους πολλούς- στιλ ένδυτο µασκάρεµα, εν τούτοις, συζητώντας µε αρ- πραγµατικότητα σης, τα περισσότερα από τα παιδιά αυτά ίσως κετούς από τους παρευρισκόµενους νέους, και να νιώθουν ότι όντως έχουν δραπετεύσει που τους διαπίστωσα ότι και αυτοί ανήκαν σε διάφορες από το «matrix». κουλτούρες που επηρεάζουν την ένδυση της περιβάλλει Φυσικά θα ήταν ανόητο να κατηγορηθούν καθηµερινότητάς τους. γιατί στράφηκαν στο διαφορετικό και το εναλλακτικό. Βλέπετε, Οι περισσότεροι ήταν ντυµένοι στα µαύρα, εκπροσωπώ- µια κοινωνία κανίβαλων είναι λογικό να αναγκάσει τη νεολαία ντας το goth ρεύµα. Η κίνηση αυτή έκανε την εµφάνισή της στη της να µεταµορφωθεί σε… βαµπίρ. Πρόκειται για ένα νόµο που Βρετανία (τέλη του ’80, επίσης), δεχόµενη ουσιαστικά επιρροές στηρίζεται στο ένστικτο της επιβίωσης. Οµως, στον ίδιο νόµο από τη ροµαντική γοτθική λογοτεχνία του 19ου αιώνα. Το όλο στηρίζονται επίσης και τα αντανακλαστικά επιθετικότητας που παρουσιαστικό των «γκοθάδων» (ένδυση και µακιγιάζ στο πρόεκφράζει ένας οποιοσδήποτε οργανισµός σε αυτόν τον πλανήσωπο) υποδηλώνει θλίψη και µυστήριο συνάµα. τη, όταν βρεθεί κάτω από πραγµατικά απειλητικές για τη ζωή Αντίστοιχα ποµπώδες ήταν και το ύφος όσων είχαν επιλέξει του συνθήκες. Και τότε ίσως τελικά τα «βαµπίρ» αρχίσουν να πίνουν αίµα, οι anime fans να πετούν φωτιές από το στόµα να ντυθούν βρικόλακες. Εάν έχετε παρακολουθήσει την κινητους και οι «γκοθάδες» να βγουν στους δρόµους µε µεσαιωνικά µατογραφική ταινία «Blade», καταλαβαίνετε τι ακριβώς εννοώ. σπαθιά… Οµως και αυτοί οι νέοι, µε τη σειρά τους, δεν κόπιασαν και πολύ

Βραδάκι Σαββάτου της περασµένης εβδοµάδας, κάπου στα

φαινοµενα

07

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

08

KOSM ΝEWS Επιµέλεια: Ειρήνη Φ. Κουτσαύτη, Θεανώ Καρούτα

Ανοιξε ξενοδοχείo - φυλακή! Κελιά, πιζάµες µε ρίγες, µικροσκοπικά παράθυρα. Αν επιθυµείτε να πάρετε µια γεύση από όλα αυτά, στο πλαίσιο των διακοπών σας, τότε µην αµελήσετε να επισκεφτείτε την παλιά φυλακή στην πόλη Kaiserslautern της Γερµανίας, που µετατράπηκε πρόσφατα σε ξενοδοχείο. Η επιχείρηση µε το ευφάνταστο όνοµα… Alcatraz άνοιξε τις πόρτες των σιδερόφρακτων κελιών της και οι πελάτες κάνουν ουρές για να ζήσουν ένα ή και περισσότερα βράδια σαν φυλακισµένοι. Αν κάτι τέτοιο εξιτάρει και τη δική σας φαντασία και αποφασίσετε να επισκεφτείτε το ευρωπαϊκό Alcatraz, τότε περιµένουµε τις φωτογραφίες και ένα µικρό κείµενο από τις εντυπώσεις σας!

Οι εξορκιστές... συνεδρίασαν Την εβδοµάδα που µας πέρασε πραγµατοποιήθηκαν αρκετά συνέδρια καθολικών εξορκιστών, µε τη συµµετοχή ιερέων από όλο τον κόσµο. Η Πολωνία ήταν η χώρα που κράτησε τα σκήπτρα των συναντήσεων λόγω της εκεί αύξησης των εξορκιστών, τα τελευταία χρόνια. Τα συνέδρια είχαν ως σκοπό την ανταλλαγή απόψεων και εµπειριών, αλλά και την υπογραφή ενός κειµένου διαµαρτυρίας προς τα στούντιο του Χόλιγουντ, µιας και, όπως υποστηρίζουν οι ίδιοι, το λειτούργηµα του εξορκιστή διακωµωδείται µέσω των κινηµατογραφικών ταινιών. Ενας απ’ τους πρωτεργάτες του ετήσιου συνεδρίου στην Πολωνία, ο ιερέας και εξορκιστής Andrzej Grefkowicz, ανέφερε στα τοπικά Μέσα ότι ο κόσµος έχει σταµατήσει να ασχολείται µε τους ψυχολόγους και ψάχνει στη θρησκεία τη λύση των προβληµάτων του. Αξίζει να αναφέρουµε πως µόνο στην Πολωνία, το 1999, υπήρχαν 30 εξορκιστές, ενώ φέτος ο αριθµός τους «σκαρφάλωσε» στους 100.


Αδέσποτος πύραυλος στην Καλιφόρνια; Ιδιαίτερα προβληµατισµένο φαίνεται να είναι το Πεντάγωνο των ΗΠΑ λόγω της θέασης ενός αγνώστου ταυτότητος πυραύλου ανοιχτά των νοτίων ακτών της Καλιφόρνιας, το βράδυ της 8ης Νοεµβρίου. Η πτήση του καταγράφηκε από έναν εικονολήπτη του τοπικού τηλεοπτικού σταθµού KCBS που πετούσε µε ελικόπτερο πολύ κοντά στο Λος Αντζελες. Ο τοπικός τηλεοπτικός σταθµός ενηµέρωσε άµεσα το Ναυτικό και την Αεροπορία των ΗΠΑ, που ανακοίνωσαν ότι δεν επρόκειτο για αµερικανικό πύραυλο καθώς δεν πραγµατοποιήθηκε καµία εκτόξευση στο συγκεκριµένο τόπο και χρόνο.

Το Πεντάγωνο δεν είναι σε θέση να µιλήσει για την ταυτότητα του αντικειµένου, γεγονός που για µια ακόµα φορά έδωσε τροφή στους λάτρεις της συνωµοσιολογίας, καθώς τέτοιου είδους γεγονότα αποτελούν… βούτυρο στο ψωµί τους. Οπως µετέδωσε το CBS, το περιστατικό έχει και τη χιουµοριστική πλευρά του, καθώς, παράλληλα µε τα διάφορα σενάρια, εµφανίστηκαν και σχόλια σε ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Twitter, µε αναφορές του τύπου «Αν σας ξέφυγε κατά λάθος κάποιος πύραυλος, η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα ήθελε να έχει µια κουβεντούλα µαζί σας…».

∆ιαστηµικές «µπουρµπουλήθρες»

∆ύο γιγάντιες φυσαλίδες στο βαθύ ∆ιάστηµα ανακάλυψε το διαστηµικό τηλεσκόπιο Fermi της NASA. Η δοµή και η φύση τους δεν έχουν εξακριβωθεί ακόµα. Οι σφαίρες αυ-

τές βρίσκονται στο κέντρο του γαλαξία µας και εκπέµπουν υψηλής έντασης ακτίνες γ. Εκτείνονται σε απόσταση 50.000 ετών φωτός, από τον αστερισµό της Παρθένου µέχρι τον αστερισµό του Γερανού, απόσταση ίση µε το µισό ορατό ουρανό. Οι επιστηµονικές εικασίες µέχρι στιγµής αποδίδουν

τη δηµιουργία τους είτε σε µαύρη τρύπα που υπάρχει στο κέντρο του γαλαξία µας είτε σε κάποια έντονη δραστηριότητα σχηµατισµού νέων άστρων πριν από κάποια εκατοµµύρια χρόνια. Η ανακοίνωση της NASA δηλώνει ότι ναι µεν «ο σχηµατισµός των φυσαλίδων είναι αποτέλεσµα µιας µεγάλης απελευθέρωσης ενέργειας αλλά η πηγή της ενέργειας αυτής παραµένει ακόµα άγνωστη». φαινοµενα

09

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


KOSM ΝEWS

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

10

Πύρινη σφαίρα πάνω από την Ελλάδα Το Σάββατο 13 Νοεµβρίου, µια φωτεινή, ιπτάµενη µπάλα πέρασε πάνω από τη Βόρεια Ελλάδα. Το φαινόµενα παρατήρησαν εκατοντάδες συµπολίτες µας. Μαρτυρίες και αναφορές καταγράφηκαν µέχρι και στη Χαλκίδα. Παρά τις έρευνες του Λιµενικού, κανείς δεν έχει δώσει µέχρι στιγµής κάποια πειστική εξήγηση για το φαινόµενο. Κάποιοι το συνδέουν µε την πτώση των Λεοντιδών, ενώ άλλοι κάνουν λόγο για ένα µέτριου µεγέθους µετεωρίτη. Αλλοι πάλι φέρνουν στη µνήµη τους παλαιότερα περιστατικά εµφάνισης φωτεινών σφαιρών στον ουρανό, οιωνοί συνήθως φυσικών καταστροφών…

Γενετική θεραπεία της κατάθλιψης; H κατάθλιψη υπολογίζεται ότι ταλαιπωρεί περίπου 120 εκατοµµύρια ανθρώπους µόνο στο δυτικό κόσµο και, σύµφωνα µε τους επιστήµονες, αποτελεί βασική αιτία µεταφυσικών και απόκοσµων εµπειριών, καθώς έτσι εκτονώνεται ο «στρεσαρισµένος» ψυχισµός µας. Το νέο σήµερα είναι ότι η κατάθλιψη µπορεί να έχει γονιδιακή βάση, καθώς κάτι τέτοιο δείχνουν µελέτες του Εργαστηρίου Μοριακής Νευροχειρουργικής του Ιατρικού Κολεγίου του Πανεπιστηµίου Κορνέλ των ΗΠΑ. Συγκεκριµένα, ο επικεφαλής των ερευνών, νευροχειρουργός Μάικλ Κάπλιτ, κατέληξε στο συµπέρασµα ότι το γονίδιο p11, που σχετίζεται µε την ικανότητα του ανθρώπου να νιώσει πληρότητα και ικανοποίηση, είναι αυτό που εν µέρει ευνοεί τη δηµιουργία της κατάθλιψης. Οι ερευνητές δούλεψαν πάνω σε εγκεφάλους νεκρών που όσο ζούσαν έπασχαν από κατάθλιψη και συγκρίνοντάς τους µε εγκεφάλους υγιών ψυχολογικά ατόµων εντόπισαν το «καταθλιπτικό» γονίδιο p11 και την αντίστοιχη πρωτεΐνη σε χαµηλότερα επίπεδα. Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει το δρόµο για την αποτελεσµατική θεραπεία της νόσου, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η φαρµακευτική αγωγή δεν φέρνει αποτελέσµατα. Προς το παρόν, ξεκινούν οι πρώτες προσπάθειες για αντικαταθλιπτική γονιδιακή θεραπεία σε µαϊµούδες.


Οι µουσικοί παίζουν ακόµα στον «Τιτανικό»; Μια οµάδα κυνηγών φαντασµάτων πιστεύει ότι στο ναυάγιο του «Τιτανικού» εξακολουθούν να τριγυρίζουν οι 1.496 ψυχές των ανθρώπων που χάθηκαν µαζί µε το πλοίο τη 14η Απριλίου του 1912. Προχωρώντας ένα βήµα πιο πέρα, θα προσπαθήσουν να µας το αποδείξουν. Εικοσαµελής οµάδα που ασχολείται µε τα παραφυσικά φαινόµενα αποφάσισε να καταδυθεί στο κουφάρι του πλοίου τον Απρίλιο του 2011 και να φέρει αποδεικτικά στοιχεία για την παραφυσική δραστηριότητα σ’ αυτό. Πώς όµως θα το καταφέρουν αυτό; Με τη βοήθεια ειδικών συστηµάτων, οι σύγχρονοι

ghost busters θα προσπαθήσουν να ανιχνεύσουν τους υπόηχους που οι νεκροί µάς στέλνουν ως σηµάδια της παρουσίας τους. Ενα ακόµα πιο παράξενο στοιχείο της υπόθεσης σχετίζεται µε την πεποίθησή τους ότι τα φαντάσµατα δεν θα µπορέσουν να αντισταθούν στην ατµόσφαιρα που σκοπεύουν να δηµιουργήσουν µέσα στο πλοίο. «Θα ξαναδηµιουργήσουµε την αυθεντική ατµόσφαιρα, τρώγοντας το ίδιο κρέας που είχε σερβιριστεί τη νύχτα όταν το πλοίο βυθίστηκε. Θα βάλουµε επίσης να παίζει η ίδια µουσική», αναφέρει χαρακτηριστικά ένας εκ των φαντασµατοκυνηγών!

Εξαφανίστηκε ψάχνοντας την Κιβωτό Ο 40χρονος Donald Mackenzie επικοινώνησε για τελευταία φορά µε την οικογένειά του στις 30 Σεπτεµβρίου και έκτοτε η τύχη του αγνοείται. Μέλος µιας χριστιανικής αποστολής, ξεκίνησε πριν από µερικές εβδοµάδες την εξερεύνηση του όρους Αραράτ, στην ανατολική Τουρκία, προκειµένου να εντοπίσει ίχνη της Κιβωτού του Νώε, κάτι

που έχει απασχολήσει πολύ κόσµο εδώ και δεκαετίες. Το γεγονός, µάλιστα, ότι το 1957 πιλότοι της Πολεµικής Αεροπορίας της Τουρκίας εντόπισαν στο βουνό ένα αποτύπωµα σε σχήµα καραβιού, ενέτεινε τις προσπάθειες και τις ελπίδες των πιστών-εξερευνητών ανά τον κόσµο. Κατά τη διάρκεια των ερευνών, ο Mackenzie αποφάσισε κά-

ποια στιγµή να περιπλανηθεί µόνος του στο βουνό. Λίγο αργότερα, τα ίχνη του χάθηκαν. Οι προσπάθειες των σωστικών συνεργείων για τον εντοπισµό του δεν έχουν κανένα αποτέλεσµα προς το παρόν. Εµείς θέλουµε να πιστεύουµε ότι δεν κρύβει η Κιβωτός (αν υπάρχει φυσικά!) κάποια κατάρα αντίστοιχη µε εκείνη του Indiana Jones!

φαινοµενα

11

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

12

Ανάµεσα σε ένα πλήθος τελετουργιών, σε κάθε οργανωµένη οµάδα µεταφυσικών συσχετίσεων, ξεχωριστή θέση κατέχει η διαδικασία της µύησης. Πρόκειται για ένα τελετουργικό ιδιαίτερης σηµασίας, το οποίο σηµατοδοτεί την ένταξη του υποψηφίου σε ένα τάγµα ή µια οµάδα της επιλογής του, πράξη που σηµατοδοτεί παράλληλα και µια νέα και σηµαντική περίοδο στη ζωή του.


ενδότερα

Όταν το ταξίδι για την Ιθάκη ταυτίζεται µε το γνώθι σαυτόν

Από τον Θοδωρή Κεφαλόπουλο, theod.kef@gmail.com

Η τελετή µύησης ∆ρώµενο

εισδοχής νέου µέλους σε µια οµάδα ατόµων υπό κοινό σκοπό και όµοια δράση, η τελετή µύησης συνήθως περιλαµβάνει µια περίοδο σωµατικής και πνευµατικής προετοιµασίας, κατά την οποία ο υποψήφιος ακολουθεί συγκεκριµένο τρόπο ζωής και αφιερώνει σηµαντικό χρόνο σε ένα είδος επικοινωνίας µε τον εαυτό του.

Σ’ αυτό το χρονικό διάστηµα (η διάρκειά του

ποικίλλει) ο υποψήφιος συνήθως προβαίνει σε έναν απολογισµό της προγενέστερης ζωής του και µέσα από µια αυστηρή διαδικασία αξιολόγησης καταλήγει να απορρίπτει αποφασιστικά τις αρνητικές συνήθειές του. Παράλληλα, ο υποψήφιος καλείται να συνειδητοποιήσει ότι µε την πράξη της µύησης θα πορεύεται πλέον σε µια νέα ατραπό, ποιοτικά σαφώς ανώτερη από την προηγούµενη.

Το τελετουργικό µύησης αποτελεί ένα ειδικό δρώ-

µενο µε έντονα δραµατουργικά στοιχεία που επιχειρεί να επενδύσει στη συναισθηµατική φόρτιση του υποψηφίου, κάτι που δρα καθοριστικά στον ψυχισµό του. Ο εσωτερικός συµβολισµός της µύησης αφορά σε µια διαδικασία θανάτου και επαναγέννησης, όπου ο υποψήφιος συµβολικά «πεθαίνει» αφήνοντας πίσω του τον παλαιό τρόπο ζωής και τις λανθασµένες ιδέες και συµπεριφορές και «αναγεννάται» σε µια νέα ζωή γεµάτη φως. Σε µια νέα πραγµατικότητα καθορισµένη από τα οριοθέσια του τάγµατος, της θρησκείας ή της οµάδας της οποίας πρόκειται να γίνει µέλος.

Η πράξη αυτής της µετάβασης µπορεί να γίνεται υπό

συγκεκριµένες ερωταποκρίσεις, µε συµβολική βάπτιση ή απαγγελία όρκων αφοσίωσης, µε ειδικές χειρονοµίες ή στάσεις του σώµατος και γενικά µε οποιονδήποτε τρόπο ή µέσο που µπορεί να θεωρηθεί άξιο για να µεταφέρει ορθά το συµβολισµό της τελετής. Παρουσία άλλων µελών και µε την υποβοήθηση µουσικής, συνοδευτικών

συµβόλων, οσµών κ.ά., ο υποψήφιος βιώνει συνειδητά µια εµπειρία που αλλάζει κυριολεκτικά εκ βαθέων το Είναι του, καθώς επιφέρει µια κατάργηση-θάνατο του παλαιότερου εαυτού του και τη γέννηση ενός νέου εαυτού.

Επίσης, γνωρίζοντας πως το πιο σηµαντικό κοµµάτι

της τελετής είναι η συνειδητή και ενεργός συµµετοχή του υποψηφίου, κατανοούµε ότι η µύηση δεν µπορεί να ΄ επισκιαστεί από τυπολατρικές-εθιµοτυπικές παραστάσεις χωρίς ουσία και χωρίς αφοσίωση όλων των παρευρισκοµένων στο δρώµενο. Ακριβώς για αυτόν το λόγο, αλλά και για λόγους νοµιµότητας, ο υποψήφιος πρέπει να έχει ενηλικιωθεί.

Κλείνοντας, πρέπει να σηµειωθεί ότι η µύηση αποτε-

λεί ένα πανάρχαιο δρώµενο που δεν είναι αµιγώς συνδεδεµένο µε τάγµατα εσωτερισµού, καθώς απαντάται σε όλες τις θρησκείες και συστήµατα πίστης ανά την υφήλιο. Επί παραδείγµατι, στο Χριστιανισµό η ένταξη στην ιεροσύνη και η γνωστή µας «βάπτιση» σαφώς αποτελούν τελετές εισδοχής, αν και από το βάπτισµα απουσιάζει πλήρως το βασικότατο στοιχείο της συνειδητής συµµετοχής και της συναισθηµατικής φόρτισης του υποψηφίου ακριβώς λόγω της συµµετοχής του στο δρώµενο σε εξόχως πρώιµη ηλικία…

Πάραυτα, ο συµβολισµός είναι δεδοµένος και µέσω

της ανωτέρω γενικής ανάλυσης µπορούµε να κατανοήσουµε τι ακριβώς πρέπει να συµβολίζει αυτή η πράξη στη ζωή µας.

Who is who O Θοδωρής Κεφαλόπουλος είναι γεωτεχνικός και ζει στην Αλεξάνδρεια Ηµαθίας. Ασχολείται µε τη Φιλοσοφία, τη Μεταφυσική και τις δυτικές Εσωτερικές Παραδόσεις περισσότερο από 25 χρόνια και είναι µέλος της Κοινότητας του Μεταφυσικού και συντονιστής στο φόρουµ του Μεταφυσικού.

φαινοµενα

13

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

14

Μια βόλτα σε ένα super market µάς δίνει την ψευδαίσθηση ότι έχουµε τη δυνατότητα της επιλογής µέσα από µια πληθώρα προϊόντων και αγαθών, όµορφα τακτοποιηµένων σε ένα καθαρό περιβάλλον, µε την εγγύηση της µάρκας στη συσκευασία τους και την ποιότητά τους εξασφαλισµένη. Φρέσκα αβγά, καφέ ή λευκά, τριανταφυλλί κοµµάτια κρέατος από διάφορα µέρη του ζώου, έτοιµα πακεταρισµένα στήθη κοτόπουλου, έτοιµη κοµµένη σαλάτα, κατεψυγµένο ψάρι, τόνος σε κονσέρβα και ένα σωρό άλλα... Τι κρύβεται όµως πίσω από τις «χαµογελαστές» αγελάδες και τα «χαρούµενα» κοτόπουλα; Τι απέγιναν τα χαριτωµένα σπιτάκια/φάρµες που τα φιλοξενούσαν και πόσο φρέσκο, καθαρό ή φυσικό είναι το φαγητό που βάζουµε κάθε µέρα στο σπίτι µας και το στοµάχι µας; Της Λαµπρινής Νικολοπούλου, labrini.nikolopoulou@gmail.com

«Μeatrix»

Τρωγοντας Ενα

είναι σίγουρο: για το µέσο καταναλωτή ο έλεγχος της πηγής των τροφίµων έχει ξεφύγει από τη δικαιοδοσία του και ίσως και από τη λογική του. ∆εν ζητά πια ένα κοτόπουλο να µοιάζει µε κοτόπουλο. Οσο λιγότερο το φαγητό µοιάζει µε το ζώο ή το φυτό από το οποίο προήλθε, τόσο το καλύτερο. Λιγότερο «βάρβαρο», λιγότερο «ζωώδες». Πόσο λιγότερο… µένει να το εξετάσουµε. Ολες οι ιστορίες για τους ευτυχισµένους κτηνοτρόφους µε τη φάρµα όπου όλα τα ζώα έχουν δικό τους όνοµα και περνάνε τη ζωή τους βόσκοντας ελεύθερα σε λιβάδια έχουν µείνει στα παιδικά παραµύθια. Για τους µεγάλους δεν µένει παρά η «άβολη» αλήθεια, όπως την ονόµασε ο Αλ Γκορ. Είµαστε πια χαµένοι σε έναν κόσµο γεµάτο µονάδες παραγωγής κρέατος, ένα «meatrix» όπου οι άντρες µε τα µαύρα γυαλιά και τα µαύρα κοστούµια µάς κάνουν να πιστεύουµε ότι το τεχνητό φαγητό που τρώµε, και που παράγεται από κακοποιηµένα ζώα και φυτά ή από χηµικά εργαστήρια, είναι ο µοντέρνος και φυσικός τρόπος ζωής. Ενα συνηθισµένο super market δια-

θέτει κατά µέσο όρο 47.000 διαφορετικά είδη. Φαίνεται να υπάρχουν άπειρες επιλογές προϊόντων αλλά στην πραγµατικότητα αυτά παράγονται από µια χούφτα παραγωγούς. Εχει δηµιουργηθεί µια «παραίσθηση» ποικιλίας µε διαφορετικά brand names, αλλά συνήθως πολλές µάρκες ελέγχονται από µία µόνο εταιρία. Οπως ξεκάθαρα τονίζει και το ντοκιµαντέρ «Food, Inc.», αυτές οι εταιρίες δεν προσπαθούν για το κοινό καλό αλλά για το κέρδος. Θέλουν να παραγάγουν

προϊόντα όσο πιο φτηνά γίνεται, καταστρέφοντας τους µικροπαραγωγούς, και να τα πουλήσουν όσο πιο ακριβά γίνεται.

Στην πραγµατικότητα, αν βρούµε µια… σχισµή στο «meatrix», θα δούµε ότι πίσω από τις «χαρούµενες» αγελάδες κρύβεται µια καλά στηµένη παγκόσµια επιχείρηση παραγωγής ατελείωτων ποσοτήτων φαγητού και ζωοτροφών σε τεράστιες βιοµηχανικές µονάδες. ∆εν υπάρχει τίποτα το χαρούµενο ή το προσωποποιηµένο. Τα ζώα είναι απλά µέσα αναπαραγωγής, παραγωγής γαλακτοκοµικών ειδών και κρέατος. Στοιβάζονται κατά χιλιάδες και ζουν µια άθλια ζωή µε µόνο προορισµό το ράφι του super market και κατ’ επέκταση το στοµάχι µας!

Βιοµηχανική κτηνοτροφία: Η βάρβαρη αλήθεια Οι βιοµηχανικές φάρµες κερδί-

ζουν µέσα από τις οικονοµίες κλίµακας και τη µείωση των εξόδων. Από την άλλη, οι προδιαγραφές που αφορούν στην υγεία και το καλώς έχειν των ζώων και πτηνών δεν τους αφορά. Τα ζώα γεννιούνται και µεγαλώνουν στριµωγµένα και έγκλειστα µέσα στη βρoµιά και τη δυσωδία, µε πολύ µικρή πρόσβαση στο φως του ήλιου και τον καθαρό αέρα. Το ντοκιµαντέρ «Food, Inc.» του Robert Kenner τάραξε τα νερά παρουσιάζοντας τις µεγάλες µονάδες παραγωγής βοδινού και χοιρινού κρέατος µε ζώα στριµωγµένα να στέκονται µέχρι τους αστραγάλους τους µέσα στα ίδια τους τα περιττώµατα και να τρώνε φαγητό που από τη


δια(σ)τροφη

σκουπίδια

φαινοµενα

15

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


eλευθεροσ tυποσ - 20 noemβριου 2010

φαινομενα

16

Η τεράστια σπατάλη ▶ Το 70% της καλλιεργήσιμης γης, που ισοδυναμεί με το 30% της συνολικής επιφάνειας ξηράς του πλανήτη, χρησιμοποιείται για παραγωγή ζωοτροφών. Για παράδειγμα, μια οικογένεια στο Μπανγκλαντές που καλλιεργεί ρύζι, φασόλια, λαχανικά και φρούτα μπορεί να ζήσει με 0,4 εκτάρια γης, ενώ η μέση αμερικανική οικογένεια που καταναλώνει 135 κιλά κρέατος ετησίως χρειάζεται 20 φορές μεγαλύτερη έκταση. ▶ Η γεωργία χρησιμοποιεί τεράστιες ποσότητες νερού, περίπου το 50% του συνολικά διαθέσιμου. Σε έναν κόσμο που χάνει γρήγορα τις πηγές καθαρού πόσιμου νερού, είναι καθαρή τρέλα να διατηρούνται εκατοντάδες εκατομμύρια αγελάδες που καταναλώνουν 3.800 λίτρα νερού για κάθε κιλό βοδινού κρέατος. ▶ Ο μέσος κρεατοφάγος στη Βρετανία καταναλώνει στη ζωή του πάνω από 11.000 ζώα: 1 χήνα, 1 κουνέλι, 4 αγελάδες, 18 χοίρους, 23 αρνιά, 28 πάπιες, 39 γαλοπούλες, 1.158 κοτόπουλα, 3.593 οστρακοειδή και 6.182 ψάρια. Συνεπώς, απειλείται από παχυσαρκία, καρκίνο, καρδιακές παθήσεις και άλλα νοσήματα, ενώ η δίαιτα αυτή είναι δύο φορές πιο ακριβή σε σχέση με αυτή που στηρίζεται στη χορτοφαγία.

φύση τους δεν επιτρέπεται να τρώνε. Οι αγελάδες και τα πρόβατα αντί να τρώνε χορτάρι, τρέφονται με καλαμπόκι, σπόρους και άγευστα προσθετικά και παράγωγα που είναι βαριά για το στομάχι τους με σκοπό τη γρήγορη απόκτηση βάρους. Τους δίνουν φάρμακα για να χωνέψουν. Εάν θέλουν να ξαπλώσουν, ξαπλώνουν μέσα στην κοπριά τους. Κατ’

αυτόν τον τρόπο αναπτύσσουν ευπάθεια σε αρρώστιες που απαιτούν μια συνεχή δοσολογία από αντιβιοτικά. Επιπλέον, τα κρέατα που προέρχονται από βιομηχανικές φάρμες περιέχουν μεγάλες ποσότητες λίπους αυξάνοντας την πιθανότητα πρόκλησης καρδιακής προσβολής στους καταναλωτές.

Οι ζωοτροφές που δίνονται στις μεγάλες βιομηχανικές φάρμες έχουν αρνητική επίδραση στην ποιότητα του κρέατος και των γαλακτοκομικών ειδών και είναι επιβλαβείς για τον άνθρωπο. Επιπλέον, εφόσον τα ζώα τρώνε σιτηρά αντί για χορτάρι, αυξάνονται τα επίπεδα οξύτητας στο στομάχι τους κάνοντάς τα πιο επιρρεπή στο βακτήριο E.Coli και άλλες βακτηριακές μολύνσεις. Αλλη μια ουσία που δεν έπρεπε να καταλήγει στις ζωοτροφές είναι τα υπόλοιπα κρέατος που προέρχεται από τα σφαγεία. Ενα θλιβερό αποτέλεσμα αυτής της τακτικής ήταν η ασθένεια της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας που μεταδίδεται από το ένα ζώο στο άλλο, εφόσον ένα ζώο καταναλώσει μολυσμένο εγκέφαλο ή νωτιαίο μυελό άλλου ζώου. Η ασθένεια αυτή μεταδίδεται και στον άνθρωπο και έχει ήδη προκαλέσει 150 θανάτους την τελευταία δεκαετία, παρά τις προσπάθειες για έλεγχο. Τα δε ζώα που οδηγούνται στα σφα-

γεία (μεταξύ των οποίων και αυτά που είναι πολύ άρρωστα) καθαρίζονται με αμμωνία. Μερικές φορές ακόμη και το κρέας που έχει ήδη υποστεί επεξεργασία καθαρίζεται με αμμωνία πριν πακεταριστεί, η οποία είναι ένα πολύ ισχυρό χημικό, βλαβερό αν καταναλωθεί, και όμως χρησιμοποιείται μαζικά στα τρόφιμα!

Από την άλλη, επειδή τα βιομηχανικά σφαγεία προωθούν την ταχύτητα, περιττώματα ζώων μπορούν να μολύνουν το σφάγιο διευκολύνοντας παθογόνους οργανισμούς να περάσουν στις συσκευασίες που βρίσκουμε στα καταστήματα. Ενα οικτρό, βάρβαρο συμπέρασμα

που προκύπτει από όλα αυτά είναι ότι

κατά κάποιον τρόπο οι διατροφικές μας συνήθειες έχουν ξεφύγει από αυτές των προγόνων μας και από θηρευτές γίναμε πτωματοφάγοι. Η κατανάλωση κρέατος είναι πιο κοντά σε αυτές του γύπα και της ύαινας. Τρώμε κρέας από ένα ζώο που έχει πεθάνει μέρες ή και μήνες πριν!

Βιομηχανική γεωργία: Το νέο χρηματιστήριο Στο χώρο των φυτικών τροφών

τώρα η εξάρτηση από τη βιομηχανική γεωργία δημιουργεί την ανάγκη για ολοένα αυξανόμενη παραγωγή, με τεράστια έξοδα για λιπάσματα και παρασιτοκτόνα. Οι αγρότες βυθίζονται όλο και πιο βαθιά στα χρέη, ειδικότερα όταν η αξία παγκοσμίως των απαραίτητων προσθετικών για την καλλιέργεια είναι υψηλή και η τιμή των προϊόντων χαμηλή. Πράγμα που συμβαίνει συχνά διότι στη γεωργία παρατηρείται το εξής ιδιαίτερο οικονομικό φαινόμενο: όταν η τιμή του προϊόντος χαμηλώνει, αυξάνεται η παραγωγή για να καλυφθούν οι ανάγκες. Αυτό γίνεται πιο έντονο όταν πρόκειται για καλλιέργειες αγαθών όπως το κα-


δια(σ)τροφη Η ποιοτική εξαθλίωση Η παγκόσµια παραγωγή φυτικών

Η συστηµατική εξαφάνιση των ειδών

λαµπόκι και το σιτάρι που πωλούνται µαζικά σε µεγάλους διανοµείς. Ετσι, ο πλούτος µεταφέρεται από τους αγρότες στις βιοµηχανίες. Οσοι εργάζονται σε µικρά αγροκτήµατα χάνουν δουλειές, ενώ οι βιοµηχανίες πληρώνουν λιγότερα.

Παρόλο που οι ρίζες της πείνας βρίσκονται στη φτώχεια, το πώς και το γιατί οι άνθρωποι βιώνουν την πείνα συνδέονται στενά µε το σύγχρονο σύστηµα βιοµηχανικής γεωργίας και το παγκοσµιοποιηµένο σύστηµα διανοµής φαγητού. Με ένα µικρό αριθµό πολυεθνικών εταιριών να ελέγχει την παραγωγή και την επεξεργασία τροφίµων, και πολλές φορές και τη διανοµή, ο ολιγοπωλιακός ανταγωνισµός οδηγεί στην παραγωγή οµοιόµορφων προϊόντων µε το χαµηλότερο δυνατό κόστος. Οι τιµές των προϊόντων προκαθορίζονται µε βάση το ίδιο κέρδος είτε εις βάρος των µικρότερων παραγωγών/προµηθευτών είτε εις βάρος των καταναλωτών. Ενώ η διαθεσιµότητα των τροφίµων δείχνει να είναι αέναη, η στήριξη του συστήµατος παραγωγής τροφίµων στο κέρδος και την αποδοτικότητα στερεί τα φτωχότερα στρώµατα σε αστικά και αγροτικά

Σύµφωνα µε τον Οργανισµό Τροφής και Γεωργίας του ΟΗΕ (Food and Agriculture Organization - FAO), περίπου το 96% των εµπορικών ειδών λαχανικών που υπήρχε το 1903 έχει πλέον εξαφανιστεί. Από το 1900, περίπου το 75% της παγκόσµιας γενετικής ποικιλίας των γεωργικών καλλιεργειών έχει χαθεί. Οι άνθρωποι πλέον στηρίζονται σε 15 είδη θηλαστικών και πτηνών για την παραγωγή του 90% των ζωικών τροφών. Περίπου είκοσι είδη καλλιεργειών φυτών παρέχουν πάνω από τα 3/4 του φαγητού που καταναλώνεται στον κόσµο και από αυτά µόνο τρία, το ρύζι, ο αραβόσιτος και το σιτάρι, αποτελούν το ½ της παγκόσµιας τροφής. Η εξάρτηση από µοντέρνες ποικιλίες ρυζιού κατάληξε στην εξαφάνιση πάνω από 1.500 τοπικών ποικιλιών ρυζιού µόνο στην Ινδονησία.

κέντρα από την πρόσβαση σε υγιεινό και οικονοµικά προσιτό φαγητό.

Οι υπέρµαχοι της βιοµηχανικής γεωργίας ισχυρίζονται ότι οι µεγάλες κλίµακες είναι ο πιο αποτελεσµατικός τρόπος να παραχθούν τεράστιες ποσότητες φτηνού φαγητού και ότι χωρίς αυτήν οι τιµές θα είχαν ανέβει σε δυσθεώρητα ύψη. Τα πραγµατικά κόστη όµως δεν λαµβάνονται υπόψη. Οταν σε αυτά συµπεριληφθούν και τα κρυµµένα τεράστια κόστη των προβληµάτων που σχετίζονται µε το περιβάλλον και την υγεία, τότε το βιοµηχανικό φαγητό κοστίζει πολύ παραπάνω από το βιολογικό.

τροφών (και ζωοτροφών) ελέγχεται από εταιρίες όπως η Monsanto, η οποία, µε βάσεις σε 83 χώρες στον κόσµο, παράγει γενετικά µεταλλαγµένους σπόρους για καλλιέργεια και σπόρους µέσω επιλεκτικής γονιµοποίησης. Επίσης, παράγει φυτοκτόνα/παρασιτοκτόνα που χρησιµοποιούνται ευρέως και τα πουλά «πακέτο» µε τον αντίστοιχο σπόρο που είναι ανθεκτικός σε αυτά. Το ίδιο συµβαίνει και στην παραγωγή κρέατος όπου στις ΗΠΑ µόνο 4 εταιρίες ελέγχουν την εθνική βιοµηχανία παραγωγής βόειου και χοιρινού κρέατος, καθώς και το 1/2 της παραγωγής πουλερικών.

Η βιοµηχανία παραγωγής σπόρων

οδηγεί στον απόλυτο έλεγχο της αγοράς και στην εξαφάνιση των παραδοσιακών ποικιλιών φυτών. Κάποιες, τεράστιες, εταιρίες παράγουν τους περισσότερους σπόρους που χρησιµοποιούνται στις φάρµες. Για παράδειγµα, το 1998 οι δέκα µεγαλύτερες εταιρίες ήλεγχαν το 33% της παγκόσµιας αγοράς. Σήµερα το 69% όλου του καλαµποκιού και το 47% των σπόρων σόγιας στις ΗΠΑ αγοράστηκαν από 4 µόνο µεγάλες εταιρίες. Αυτές µεταπωλούν µόνο βιοµηχανοποιηµένα είδη σπόρων και επειδή ελέγχουν την εγχώρια και τη διεθνή αγορά, γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τους αγρότες να βρουν και να αγοράσουν µη βιοµηχανοποιηµένες ποικιλίες.

Οι παγκοσµιοποιηµένες επιδηµίες Οι «µοντέρνες» µονάδες βόειας πα-

ραγωγής µπορούν να οδηγήσουν στη σφαγή µέχρι και 400 ζώα την ώρα σε σχέση µε τα 175 πριν από 20 χρόνια. Στα πτηνοτροφεία η διαδικασία αυτού του είδους οδηγεί στη σφαγή 80 πουλιά το λεπτό! Είναι λογικό ο έλεγχος να ξεφεύγει, οι προδιαγραφές υγιεινής να µην τηρούνται λόγω αυξηµένης ταχύτητας και αυτό να θέτει σε κίνδυνο και την

φαινοµενα

17

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEΜΒΡΙΟΥ 2010


eλευθεροσ tυποσ - 20 noemβριου 2010

φαινομενα

18

Είμαστε όλοι… καλαμπόκια! Εάν είμαστε ό,τι τρώμε, τότε ίσως οι περισσότεροι από εμάς, σύμφωνα με το συγγραφέα Michael Pollan, είμαστε… καλαμπόκια! Στο νέο βιομηχανοποιημένο σύστημα παραγωγής τροφίμων οι περισσότεροι δρόμοι οδηγούν πίσω, στο καλαμπόκι. Το καλαμπόκι είναι το βασικό είδος του βιομηχανικού τροφικού συστήματος μαζί με το συμπληρωματικό του, τη σόγια. Στις ΗΠΑ μόνο, 80 εκατ. εκτάρια -δύο φορές το μέγεθος της πολιτείας της Ν. Υόρκης- καλύπτονται από ένα τεράστιο χρυσό τάπητα μονοειδούς παραγωγής καλαμποκιού. Υπερκαταναλώνουμε κρέας βοδινό, χοιρινό και κοτόπουλου που προέρχεται από ζώα που τρέφονται με καλαμπόκι, αναψυκτικά που περιέχουν γλυκαντικό που φτιάχνεται από καλαμπόκι, ψωμάκια του χάμπουργκερ και του τοστ στα οποία χρησιμοποιείται σιρόπι καλαμποκιού, δεξτρόζη, η οποία μπορεί να είναι επιβλαβής εφόσον προέρχεται από μεταλλαγμένο καλαμπόκι, καλαμποκάλευρο και ένα σωρό άλλα παράγωγά του και πρόσθετα. Ακόμη και οι έτοιμες σαλάτες περιέχουν σιρόπι καλαμποκιού και πηκτικά από καλαμπόκι. ποιότητα του κρέατος που παράγεται και την υγεία των ίδιων των εργατών.

Ο αριθμός ζώων και πτηνών που

οδηγούνται στη σφαγή αυξάνεται σε αναλογική σχέση με τη συχνότητα μολύνσεων. Το 2005 το ποσοστό κοτόπουλων που μολύνθηκαν με σαλμονέλα ήταν διπλάσιο σε σχέση με το 2000. Η χρήση δε των απορριφθέντων ζώων ή των μελών τους προς βρώσιν μέσω ανάμιξής τους με ζωοτροφές στα βοοειδή οδήγησε στην εξάπλωση της νόσου των «τρελών αγελάδων». Σήμερα η συγκεκριμένη τακτική έχει απαγορευτεί αλλά η συνεχής καταστρατήγηση των νομοθεσιών συντηρούν το ρίσκο επανέκθεσης στον ιό.

Σύμφωνα με μεξικανικές εφημερίδες, οι μέθοδοι που ακολουθούνταν στα χοιροστάσια υπό την αιγίδα της Smithfield, της μεγαλύτερης στον κόσμο εταιρίας παραγωγής και επεξεργασίας χοιρινού, μπορεί να ήταν αυτές που βοήθησαν να προκληθεί ή να εξαπλωθεί η επιδημία του ιού H1N1, ή αλλιώς της γρίπης των χοίρων. Σύμφωνα με μαρτυρίες των κατοίκων της περιοχής, όπου παρατηρήθηκαν και αυξημένα περιστατικά της νόσου, οι ιδιωτικές χωματερές της εταιρίας προκάλεσαν την αύξηση και εξάπλωση μυγών που αναπαράγονται στα περιττώματα των χοίρων. Αρα, συνέδεσαν τη συγκεκριμένη ασθένεια με τα συγκεκριμένα ζώα. Φυσικά, η εταιρία αρνήθηκε οιαδήποτε σχέση με το γεγονός. Πολλές φορές, μάλιστα, η αρρώστια

ενός ζώου «μπλέκεται» με αυτήν ενός άλλου και δημιουργεί ένα νέο είδος ασθένειας. Για παράδειγμα, επιστήμονες υπέθεσαν ότι ένας ιός που πέρασε από γουρούνια σε ανθρώπους μπορεί να προκάλεσε τη γρίπη του 1918, γνωστή ως ισπανική γρίπη, μια πανδημία που σκότωσε 50 εκατ. ανθρώπους παγκοσμίως.

Τα φώτα της δημοσιότητας «βλέπουν» μόνο κάποιες τρανταχτές ειδήσεις σχετικά με ασθένειες που οφείλονται στο φαγητό. Σύμφωνα όμως με το Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Ασθενειών των ΗΠΑ, 76 εκατ. Αμερικανοί υποφέρουν από δηλητηριάσεις κάθε χρόνο, 325.000 άτομα νοσηλεύονται για αρρώστιες σχετικές με το φαγητό και 5.200 πεθαίνουν. Αυτό που είναι ακόμη πιο τρομακτικό είναι ότι το μεγαλύτερο ποσοστό ασθενειών και θανάτων οφείλεται σε άγνωστες στην επιστήμη παθογένειες. Από το σύνολο των αντιβιοτικών που παράγονται από τις φαρμακοβιομηχανίες, το ½ πάει στα εκτρεφόμενα ζώα. Το συνωμοσιακό σενάριο μπορεί να δημιουργήσει εικόνες συνεργασίας φαρμακευτικών κολοσσών και βιομηχανικών αγροκτημάτων που τεστάρουν νέες ασθένειες και φάρμακα σε (πειραματο)

ζώα και διαδίδουν ιούς είτε σκόπιμα είτε από αδιαφορία.

πληγωνοντας τη βιοποικιλότητα Η βιοποικιλότητα που χαρακτηρί-

ζει τον πλανήτη μας οφείλεται στη συνεχή εξέλιξη των ειδών μέσα σε εκατομμύρια χρόνια. Ολα τα είδη, ανεξαρτήτως μεγέθους, παίζουν ένα σημαντικό ρόλο. Το ένα μεταφέρει στο άλλο ειδικούς κώδικες που το βοηθούν να επιβιώσει σε διάφορα οικοσυστήματα ή να αντισταθεί σε διάφορες αρρώστιες.

Από την άλλη, όσον αφορά στον άνθρωπο, οι ζωντανοί οργανισμοί που ζουν στο δικό του οικοσύστημα του παρέχουν όλα τα απαραίτητα αγαθά, αλλά και την ποικιλία που χρειάζεται για να επιβιώσει και να βελτιώσει το επίπεδο ζωής του. Με δεδομένη την αλληλεπίδραση που υπάρχει μεταξύ των ζωντανών οργανισμών και των οικοσυστημάτων, η ζωή στον πλανήτη θα χαθεί χωρίς τη βιοποικιλότητα. Η βιομηχανική γεωργία όμως μειώνει τη βιοποικιλότητα καταστρέφοντας το φυσικό περιβάλλον από τη μόλυνση μη επεξεργασμένων περιττωμάτων, χημικών (παρασιτοκτόνων και λιπασμάτων) και από τη διάβρωση του εδάφους, ενώ εξοντώνει χρήσιμα έντομα και φυτά. Επίσης, η μονοποικιλιακή γεωργία εξαφανίζει το γενετικό υλικό και περιορίζει τη δυνατότητα των καλλιεργειών να εξελιχθούν και να αντεπεξέλθουν στις νέες συνθήκες.

Πόσο ασφαλές είναι το φαγητό που τρώμε; Η εταιρική εδραίωση στην εξέλιξη του παγκόσμιου συστήματος παραγωγής τροφίμων θυσίασε την ποιότητα στο βωμό τής γρήγορα κατασκευασμένης και φτηνής ποσότητας. Μια ποσότητα όμως γεμάτη από πρόσθετα, συντηρητικά, γλυκαντικά, αντιβιοτικά, τεχνητές αυξητικές ορμόνες και υπολείμματα παρασιτο-


δια(σ)τροφη Μια κατάσταση που µπορεί να οδηγήσει σε µαζική εξάπλωση ανίατων ασθενειών και µολύνσεων σε ανθρώπους.

Περιβαλλοντική καταστροφή Το 1,5 δισ. αγελάδων και

κτόνων. Υπολογίζεται ότι στις χώρες που κατακλύζονται από βιοµηχανοποιηµένα τρόφιµα (κυρίως του δυτικού κόσµου) οι άνθρωποι καταναλώνουν ηµερησίως 200 θερµίδες παραπάνω από ό,τι το 1970. Πολλοί επιστήµονες πιστεύουν, µάλιστα, ότι αυτή είναι η πρώτη γενιά που θα ζήσει λιγότερο από τους γονείς της, λόγω της παχυσαρκίας και ειδικότερα του διαβήτη.

Βαριά µέταλλα, όπως ο χαλκός και ο

υδράργυρος, είναι «γρήγορα» θρεπτικά συστατικά για τα εκτρεφόµενα ζώα, ειδικά για τα βοοειδή, τους χοίρους και τα πτηνά. Αυτά όµως, πολλές φορές, τους δίνονται σε πολύ µεγαλύτερη ποσότητα από τη συνιστώµενη, µαζί µε χρώµιο, µόλυβδο, αρσενικό και κάδµιο. Στη συνέχεια, από τα απόβλητά τους, που χρησιµοποιούνται και ως λίπασµα, µολύνονται το έδαφος και το νερό. Τα προβλήµατα υγείας που προκύπτουν έχουν συνέπειες στους νεφρούς (κάδµιο και µόλυβδος), στο νευρικό σύστηµα (µόλυβδος και αρσενικό) και στην καρδιά (αρσενικό), ενώ γνωστές είναι οι προειδοποιήσεις στις εγκύους να µην καταναλώνουν τροφές µε µεγάλα ποσοστά µολύβδου και υδραργύρου.

Ακόµη η µαζική χρήση αντιβιοτικών

στην κτηνοτροφία καταλήγει στον ανθρώπινο οργανισµό, κάτι που προκαλεί έντονη ανησυχία σχετικά µε την αύξηση της ανθεκτικότητας των βακτηρίων σε αυτά.

τα δισ. των υπόλοιπων εκτρεφόµενων ζώων εκπέµπουν δεκάδες µολυσµατικά αέρια, µεταξύ των οποίων και πολύ µεθάνιο. Το στοιχείο αυτό είναι 23 φορές πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα και δύο φορές πιο δηλητηριώδες για την ατµόσφαιρα. Σύµφωνα µε επιστηµονικούς υπολογισµούς, µια αγελάδα µολύνει την ατµόσφαιρα όσο ένα αυτοκίνητο!

Κατά τον Paul Watson της οργάνωσης Sea Shepherd και συνιδρυτή της Greenpeace, η βιοµηχανία της αλιείας στην κυριολεξία αφανίζει τη ζωή στους ωκεανούς και περίπου το 50% των ψαριών χρησιµοποιείται για την τροφή γουρουνιών, αγελάδων, προβάτων, κοτόπουλων κ.ά. µε τη µορφή ψαροτροφής. Ετσι, έχουµε µετατρέψει τις αγελάδες στο χειρότερο «θηρευτή» ψαριών στον πλανήτη, ενώ αν αναλογιστούµε τον τεράστιο πληθυσµό τους που βόσκουν στη γη και παράγουν µεθάνιο, επιβαρύνοντας το φαινόµενο του θερµοκηπίου, καταναλώνουν περισσότερους τόνους ψαριών από ό,τι οι καρχαρίες, τα δελφίνια και οι φώκιες ολόκληρου του πλανήτη. Επίσης, χρειάζονται περίπου 50 ψάρια αλιευµένα από τη θάλασσα για να εκτραφεί µόλις ένας σολοµός ιχθυοτροφείου. Η κτηνοτροφία δεν είναι

υπεύθυνη µόνο για το φαινόµενο του θερµοκηπίου, αλλά και για τη µόλυνση του αέρα, την όξινη βροχή και τη µόλυνση του νερού. Επιπροσθέτως, η υπερπαραγωγή και η υπερκατανάλωση κρέατος καταστρέφουν τους βιοτόπους και

τα οικοσυστήµατα και δυσχεραίνουν συνεχώς τη ζωή για τα τοπικά είδη που δεν βρίσκουν εύκολα θηράµατα. Υπάρχουν αρκετά ψάρια για να ταΐσουν όλο τα έµβια όντα του πλανήτη αλλά όχι µε ρυθµό που «κατασπαταλώνται» σήµερα, φτάνοντας στον αφανισµό τους. Εκτός από τον ανθρώπινο πληθυσµό που αυξάνεται ταχύτατα, αυξάνονται αφύσικα και τα νούµερα των εκτρεφόµενων ζώων, που φτάνουν τα 10 δισ.! Η υπερµεγέθης και επιθετική αλιεία αφανίζει πληθυσµούς ψαριών. Αυτός είναι ο λόγος που οι φάλαινες, οι φώκιες, τα δελφίνια και τα θαλασσοπούλια πεθαίνουν από πείνα.

Σύµφωνα µε την www.energia.gr,

«η γεωργική βιοµηχανία καταστρέφει εδώ και 30 χρόνια τα τροπικά δάση, όχι για την ξυλεία, αλλά για την καλλιέργεια σόγιας και την κτηνοτροφία. Εκατοµµύρια εκτάρια δασών έχουν αποψιλωθεί για τα hamburgers των ΗΠΑ και τις φάρµες της Ευρώπης, της Κίνας και της Ιαπωνίας. Η οργάνωση “Φίλοι της Γης” εκτιµά ότι µια περιοχή δύο φορές µεγαλύτερη από το Βέλγιο µετατρέπεται ετησίως σε καλλιεργήσιµη έκταση, κυρίως για την παραγωγή ζωοτροφής.

Αυτό που δεν σκέφτονται οι περισσό-

τεροι είναι ότι στις φάρµες αυτές αναπαράγονται ζώα τα οποία για να επιζήσουν χρειάζονται συγκεκριµένες ακριβές συνθήκες διαβίωσης προστατευµένες από τον καιρό και ειδική τροφή εµπλουτισµένη µε φάρµακα και πρωτεΐνη. Το ίδιο ισχύει για τα πουλερικά, τους χοίρους και τα ψάρια ιχθυοτροφείων. Παράγουµε µια µελλοντική, σχεδόν µεταλλαγµένη, γενιά οικιακών ζώων που αδυνατούν να ζήσουν έξω στη φύση!».

Who is who H Λαµπρινή Νικολοπούλου είναι πολιτικός επιστήµων µε πολύχρονη εµπειρία ως στέλεχος µεγάλων επιχειρήσεων σε θέσεις µάρκετινγκ και δηµοσίων σχέσεων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Εχει σπουδάσει στη Γαλλία, στις ΗΠΑ και τη Γερµανία, µιλά επτά ξένες γλώσσες και έχει αρθρογραφήσει για θέµατα διεθνών οικονοµικών σχέσεων στον ηµερήσιο Τύπο.

φαινοµενα

19

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


eλευθεροσ tυποσ - 20 νοεμβριου 2010

φαινομενα

20

To βήμα της Δημοκρατίας Το βήμα της Πνύκας βρίσκεται ανάμεσα στο λόφο των Μουσών και το λόφο των Νυμφών, έχοντας στο φόντο τον ιερό βράχο της Ακρόπολης. Εδώ συγκεντρωνόταν κατά την αρχαιότητα η Εκκλησία του Δήμου, όπου κάθε πολίτης μπορούσε να πάρει το λόγο αγορεύοντας και θέτοντας τους προβληματισμούς του για οποιοδήποτε θέμα αφορούσε στην πόλη. Γι’ αυτό και δίπλα από το βήμα υπήρχε εγκατεστημένος ο βωμός του Αγοραίου Διός, προστάτη του πολιτεύματος. Η Πνύκα αποτελεί μέχρι και σήμερα σημείο συγκέντρωσης ατόμων και ομάδων που συζητούν και ρητορεύουν για θέματα σχετικά με την αρχαιοελληνική άμεση δημοκρατία και τις εφαρμογές της στο σήμερα.


ελλαδα

φαινοµενα

21

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

22

Οι µεταλλαγµένες τροφές έχουν µπει για τα καλά στη ζωή µας και επηρεάζουν το σήµερα αλλά και το αύριο της εξελικτικής µας πορείας. Στην προσπάθειά της να διατηρήσει τις απαραίτητες ισορροπίες, η Ευρωπαϊκή Ενωση ακολουθούσε ως σήµερα µια ενιαία πολιτική σε ό,τι αφορά την καλλιέργεια και διακίνηση µεταλλαγµένων προϊόντων. Ποιες όµως είναι οι νεότερες εξελίξεις; Του Στέλιου Φωκά, sfokas@e-typos.com

Η µεγαλύτερη

«πατάτα» της Ευρωπαϊκής Ενωσης;


µεταλλαγµενα Στα µέσα

Σεπτεµβρίου και κατά τις συνεδριάσεις των συµβουλίων υπουργών Περιβάλλοντος και Γεωργίας, στο Λουξεµβούργο και τις Βρυξέλλες, αντίστοιχα, η πλειονότητα των συµµετεχόντων εξέφρασε την αντίθεσή της στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να µπορεί κάθε κράτος-µέλος να επιτρέπει ή να απαγορεύει στην επικράτειά του την καλλιέργεια µεταλλαγµένων, χωρίς παράλληλα να θέτει εµπόδια στη διακίνηση αναγνωρισµένων µεταλλαγµένων από την Ε.Ε.

Στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ταστεί αν µπορεί να υπάρξει παρόµοια συµφωνία και για τα τρόφιµα, εφόσον οι ανάγκες το επιβάλλουν.

Το ερώτηµα είναι πόσα από τα κρά-

τη-µέλη της Ε.Ε. που έχουν εκφράσει τις αντιρρήσεις τους στο θέµα αυτό είναι έτοιµα να αντιµετωπίσουν και τις αντιδράσεις των πολιτών και των οικολογικών οργανώσεων που δεν διάκεινται θετικά απέναντι στα µεταλλαγµένα. ∆εδοµένου ότι οι εκστρατείες ενηµέρωσης για το θέµα έχουν αναπτυχθεί σε πολύ µεγάλο βαθµό, τα πράγµατα για τους υπέρµαχους των µεταλλαγµένων, αλλά και τις εταιρίες που τα παράγουν, δεν είναι καθόλου καλά. Τουλάχιστον, όχι όσο οι κυβερνήσεις δεν έχουν διαµορφώσει οριστικά τη θέση τους απέναντι στο θέµα. Είτε επειδή µετρούν το πολιτικό κόστος είτε επειδή ενδιαφέρονται πραγµατικά για τις επιπτώσεις των µεταλλαγµένων στη δηµόσια υγεία. Ετσι, το πιθανότερο είναι ότι το θέµα θα τεθεί και πάλι επί τάπητος, περίπου, στα µέσα του 2011.

µε την πρόταση αυτή ήταν να δώσει λύση σε ένα θέµα που διχάζει την Ενωση, καθώς έχει µεν δοθεί το «πράσινο φως» για δύο καλλιέργειες µεταλλαγµένων, µια ποικιλία αραβόσιτου και µια ποικιλία πατατιάς, ωστόσο χώρες όπως η Ελλάδα, η Αυστρία, η Γαλλία, η Γερµανία, η Ουγγαρία και το Λουξεµβούργο τις έχουν απαγορεύσει. Επιπλέον, η Πολωνία εξακολουθεί να απαγορεύει όλες τις γενετικά τροποποιηµένες καλλιέργειες.

Η ελληνική πλευρά

Την περασµένη ∆ευτέρα όµως

Οσον αφορά στην ελληνική τοπο-

(15 Νοεµβρίου), όπως µετέδωσε το πρακτορείο Reuters, άγνωστος αριθµός ευρωπαϊκών κυβερνήσεων ζήτησε να επιτραπεί η εισαγωγή προϊόντων µε γενετικά τροποποιηµένα συστατικά τόσο σε είδη διατροφής για τον άνθρωπο όσο και σε ζωοτροφές. Το πρακτορείο δεν ανέφερε ποιες κυβερνήσεις ήταν αυτές, επικαλέστηκε όµως αξιωµατούχο (που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυµία του) ο οποίος και συµµετείχε σε µυστική σύσκεψη που έγινε στις Βρυξέλλες, τη ∆ευτέρα. Επίσης, δεν είναι γνωστό το εάν ο αριθµός των κυβερνήσεων αυτών ήταν αρκετός για να αλλάξει την αρχική απόφαση.

θέτηση στο θέµα, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων, Κώστας Σκανδαλίδης, τάχθηκε κατά της δηµιουργίας ενός κανονισµού που θα δίνει τη δυνατότητα στα κράτη-µέλη να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την καλλιέργεια µεταλλαγµένων στην επικράτειά τους. Αντιθέτως, η υπουργός Περιβάλλοντος, Τίνα Μπιρµπίλη, υποστήριξε την πρόταση αυτή. Οπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του ΥΠΕΚΑ, η υπουργός επικρότησε την ανάγκη για έναν τέτοιο κανονισµό, αναφέροντας τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν στην Ελλάδα (µικρός κλήρος, κίνδυνος επιµόλυνσης κ.λπ.), αλλά και την πάγια θέση της χώρας µας κατά της χρήσης των γενετικά τροποποιηµένων οργανισµών. Υπενθυµίζοντας την καθολική άρνηση των πολιτών της Ελλάδας για τη χρήση των ΓΤΟ, τόνισε τη σηµασία που πρέπει να έχει η βούληση του πολίτη στη διαµόρφωση πολιτικών σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι κίνδυνοι Τον περασµένο Απρίλιο η Ε.Ε. επέτρεψε την καλλιέργεια της γενε-

Προς το παρόν, προτάσσεται η εισαγωγή ζωοτροφών µε γενετικά τροποποιηµένα συστατικά, δεδοµένου ότι αποτελούν µεγάλο µέρος των εισαγωγών της Ε.Ε., και στη συνέχεια να εξε-

φαινοµενα

23

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

24

οι καλλιέργειες µεταλλαγµένων µπορούν να επιµολύνουν τις συµβατικές µέσω της επικονίασης τικά τροποποιηµένης πατάτας Amflora, την οποία δηµιούργησε το 1996 η γερµανική εταιρία BASF. Πρόκειται για ένα προϊόν που δεν προορίζεται για βρώση αλλά για βιοµηχανική χρήση. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ερωτήµατα για τους κινδύνους που µπορεί να εγκυµονεί για το περιβάλλον και πολύ περισσότερο για τον άνθρωπο, εφόσον κάποια στιγµή βρει µε κάποιο τρόπο το δρόµο και φτάσει ως το πιάτο µας.

Τι πατάτα είναι όµως αυτή;

Πρόκειται για ένα προϊόν, στόχος του οποίου είναι να γλιτώσει τις βιοµηχανίες κατασκευής οικοδοµικών υλικών, λιπασµάτων και ζωοτροφών από έξοδα εκατοµµυρίων ευρώ, καθώς περιορίζει τη σπατάλη νερού και ενέργειας κατά τη διαδικασία παραγωγής.

Πώς το κάνει αυτό; Ενώ η κλασική πατάτα περιέχει δύο τύπους υδατάνθρακα, την αµυλόζη και την αµυλοπηκτίνη, η µεταλλαγµένη Amflora έχει µόνο την αµυλοπηκτίνη. Η τελευταία είναι εξαιρετικά χρήσιµη στην οικοδοµι-

κή βιοµηχανία καθώς έχει την ιδιότητα να βελτιώνει την ποιότητα και την απόδοση της κόλλας και των δοµικών υλικών, γενικότερα. Βεβαίως, οι βιοµηχανίες µπορούν να κάνουν τη δουλειά τους και µε την κλασική πατάτα, µόνο που πρέπει να προηγηθεί η διαδικασία διαχωρισµού των δύο ουσιών που προαναφέραµε, η οποία στοιχίζει σε χρόνο και κυρίως σε χρήµα.

Μέχρι εδώ όλα καλά, θα πει

κανείς. Μέγα λάθος. Σύµφωνα µε έκθεση της Greenpeace, οι καλλιέργειες µεταλλαγµένων µπορούν να επιµολύνουν τις συµβατικές µέσω της επικονίασης. Κάτι τέτοιο έχει συµβεί σε καλλιέργειες καλαµποκιού στην Ισπανία, όπου διαπιστώθηκε ακούσια και ανεπιθύµητη παρουσία µεταλλαγµένου καλαµποκιού σε καλλιέργειες µη µεταλλαγµένων. Το αποτέλεσµα ήταν οι αγρότες να υποστούν τεράστια οικονοµική ζηµιά.

Επιπλέον, η Amflora περιέχει γονίδιο ανθεκτικότητας σε δύο αντιβιοτικά, την καναµυκίνη και

τη νεοµυκίνη. Η καναµυκίνη, µάλιστα, µεταφέρεται σε µικρόβια του εδάφους τα οποία ενδεχοµένως θα καταστήσει ανθεκτικά στα αντιβιοτικά, γεγονός εξαιρετικά επικίνδυνο για τον άνθρωπο και τα ζώα.

Τέλος, δεδοµένου του γεγονό-

τος ότι η µεταλλαγµένη πατάτα προορίζεται και για ζωοτροφές, δεν µπορεί κανείς να γνωρίζει ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στον άνθρωπο εφόσον καταναλώσει κρέας ή ζωικό προϊόν από ζώα που έχουν τραφεί µε τέτοιες.

Η ουσία είναι ότι οδηγού-

µαστε σταδιακά στην υιοθέτηση αµφιλεγόµενων καλλιεργειών, η εντατικοποίηση των οποίων είναι σε θέση να επιφέρει βλάβες στην υγεία µας. Φαίνεται πως εκείνοι που βρίσκονται στα κέντρα εξουσίας έχουν ήδη ανάψει το «πράσινο φως» για τη δηµιουργία ενός νέου κόσµου, γενετικά µεταλλαγµένου, σε όλα τα επίπεδα της ζωικής αλυσίδας, µε ό,τι µπορεί αυτό να σηµαίνει για το µέλλον της υπάρχουσας ζωής.


Αλήθειες και Ψέµατα Ενα ερασιτεχνικό video που καταγράφει την εµφάνιση ενός... µονόκερω εµφανίσθηκε πρόσφατα στο ∆ιαδίκτυο και, όπως ήταν φυσικό, προκάλεσε αµέσως το ενδιαφέρον της συντακτικής οµάδας του weirdnews.gr (µπορείτε να δείτε το video

myth busters

στην ιστοσελίδα µας). Μάλιστα, η εν λόγω είδηση «εκτοξεύτηκε» από τους αναγνώστες µας στην πρώτη θέση των δηµοφιλέστερων θεµάτων του site! Ας δούµε, όµως, τι ακριβώς συνέβη...

απατη το

VIDEO ΜΕ ΤΟ ΜΟΝΟΚΕΡΩ Της συντακτικής οµάδας του weirdnews.gr

Η απάτη...

...και η αλήθεια

Στις αρχές του περασµένου µήνα εµφανίστηκε online ένα ερασιτεχνικό video που κατέγραφε την παρουσία και την κίνηση ενός µονόκερω στον Καναδά. O παρατηρητής πουλιών Peter Hickey-Jones βρισκόταν στην κοιλάδα Don στο Τορόντο του Καναδά, όπου κατέγραφε µε την κάµερά του ένα δρυοκολάπτη, όταν ξαφνικά εµφανίστηκε µπροστά στα µάτια του ένα λευκό άλογο µε ένα µεγάλο κέρατο να προεξέχει από το µπροστινό µέρος του κεφαλιού! Ο Hickey-Jones παρέδωσε αµέσως το οπτικοακουστικό υλικό του στο Κέντρο Επιστηµών του Οντάριο, όπου και οι ειδικοί εξέτασαν καρέ καρέ το video.

Επειτα από λεπτοµερή εξέταση του video από ειδικούς του Κέντρου Επιστηµών, αποδείχθηκε ότι επρόκειτο για µια καλοστηµένη απάτη! Ο µονόκερως που εµφανίζεται είναι πιθανότατα κάποια κούκλα που στέκεται πάνω σε τροχούς ή ράγες και φαίνεται έτσι να τρέχει προς µία κατεύθυνση. Επίσης, η ουρά του αλόγου µένει σταθερή χωρίς να κινείται καθόλου, πράγµα που ασφαλώς δεν συµφωνεί µε την κίνηση του ζώου.

Υπάρχουν η όχι τα µυθικά αυτά πλάσµατα; Κατά καιρούς, παρουσιάζονται δεκάδες αναφορές για εµφανίσεις µονοκέρων ή άλλων µυθικών πλασµάτων (νεράιδες, ξωτικά, γίγαντες κ.ά.) από διάφορους µάρτυρες σε ολόκληρο τον κόσµο. Οµως, µέχρι σήµερα καµία τέτοια αναφορά δεν έχει επαληθευτεί, ενώ τις περισσότερες φορές οι µαρτυρίες αυτές γίνονται για καθαρά λόγους προσωπικής προβολής ή εµπορικής εκµετάλλευσης. Να σηµειώσουµε ότι τα µυθικά αυτά πλάσµατα

συναντώνται στις παραδόσεις και τους µύθους διάφορων λαών. Παρόµοια περιστατικά συνεχίζουν µέχρι και σήµερα να προκαλούν το ενδιαφέρον των λαογράφων, τον ενθουσιασµό των ερευνητών και την έξαρση της φαντασίας των συγγραφέων. Βέβαια, κανείς δεν µπορεί να δεχθεί ή να απορρίψει απόλυτα την ύπαρξη ή όχι των πλασµάτων αυτών εξαιτίας και µόνο των πλαστών στοιχείων που παρουσιάζονται κατά καιρούς.

Who is who: Το weirdnews.gr είναι η ελληνική πύλη για όλα τα

παράξενα και αλλόκοτα νέα που συµβαίνουν στον κόσµο. Είναι ένα από τα κοµµάτια που συνδέουν την οικογένεια των εξειδικευµένων blogs του Meta-∆ικτύου υπό την αιγίδα της Ελληνικής Κοινότητας του Μεταφυσικού. φαινοµενα

25

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

26

Η ψυχο λογία της διαφή µισης


σηµειο βρασµου φαινοµενα κοινωνικής αλλαγης Από τον Γιώργο Μαυρίδη, giorgosmavridis@yahoo.gr

Οι εικόνες και οι ήχοι που µοιάζουν τόσο ελκυστικοί στις διαφηµίσεις µε τισ οποιες µας βοµβαρδίζουν καθηµερινά από την τηλεόραση δεν είναι µόνο αποτέλεσµα έµπνευσης. Τις περισσότερες φορές πίσω τους κρύβεται µια επιστηµονική ανάλυση της ανθρώπινης ψυχολογίας και των ειδικών αναγκών κάθε κοινωνικής οµάδας µε στοχο να οδηγηθει ο καταναλωτησ στην αγορα του προϊοντοσ, αφου πρωτα το αισθανθει ωσ απολυτα αναγκαιο.

Στα τέλη

της δεκαετίας του ’50

οι περισσότερες διαφηµιστικές εταιρίες των ΗΠΑ άρχισαν να απασχολούν ψυχαναλυτές, προσπαθώντας να βρουν νέους τρόπους κατανόησης των καταναλωτικών κινήτρων. Σύντοµα, είχαν αναπτυχθεί νέες µέθοδοι προώθησης των προϊόντων µέσω της ανάκλησης των ασυνείδητων επιθυµιών του καταναλωτή. Στις αρχές όµως της δεκαετίας του ’60 ξεκίνησε ένα κίνηµα διαµαρτυρίας στα αµερικανικά πανεπιστήµια. Το κίνηµα αυτό, συνολικής αµφισβήτησης, ανάµεσα στα άλλα αντιτάχθηκε στις επιχειρήσεις κατηγορώντας τις ότι χρησιµοποιούσαν την ψυχολογία για να ελέγξουν τα συναισθήµατα των ανθρώπων, µετατρέποντάς τους σε «ιδανικούς καταναλωτές» (ideal consumers).

Μέντορας του νέου αυτού κινήµατος υπήρξε ο Χέρ-

µπερτ Μαρκούζε, ένας ριζοσπαστικός φιλόσοφος που κατηγόρησε τους ψυχολόγους ότι είχαν κατασκευάσει το «µονοδιάστατο άνθρωπο», δηλαδή τον κοµφορµιστή. Βασισµένοι στις αρχές του Φρόιντ, οι σύγχρονοι ψυχολόγοι, κατά τον Μαρκούζε, είχαν µετατραπεί σε διεφθαρµένους πράκτορες που εξυπηρετούσαν τα επιχειρηµατικά συµφέροντα. Αυτό λοιπόν το σύστηµα της διαφθοράς η νέα φοιτητική Αριστερά βάλθηκε να το χτυπήσει.

«Υπάρχει ένας αστυνοµικός µέσα στο κεφάλι µας. Πρέπει να καταστραφεί!», µε αυτό το σλόγκαν το φοιτητικό κίνηµα ξεσηκώθηκε και διεκδίκησε ελευθερία τόσο στο συνειδητό όσο και στο ασυνείδητο τµήµα του εαυτού του. Στόχος του κινήµατος ήταν η καταστροφή του συστήµατος των κυβερνήσεων και των επιχειρήσεων που επέβαλαν τον έλεγχο στις σκέψεις των ατόµων.

«∆εν µπορείς να µη γίνεις βίαιος στη βιαιότερη κοινωνία της Ιστορίας», ισχυρίζονταν τα µέλη του κινήµατος, δικαιολογώντας µε αυτόν τον τρόπο τις βιαιοπραγίες

κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων µε το σύστηµα. Λίγο αργότερα, όµως, το κίνηµα κατέρρευσε.

Αυτό που εν τέλει προέκυψε ήταν η δηµιουργία ενός

κοινωνικού αναβρασµού, που κορυφώθηκε µέσα στις επόµενες δεκαετίες. Το αποτέλεσµα αυτής της κορύφωσης ήταν η εµφάνιση ενός νέου τύπου ανθρώπου ο οποίος αναζητούσε τον αυτοέλεγχό του και είχε ως βασικό του κίνητρο την ικανοποίηση των προσωπικών του αναγκών. Μέσα στη νέα αυτή πραγµατικότητα, ο αµερικανικός καπιταλισµός προσπαθεί πλέον να βρει το δρόµο της ανάκαµψης. Στόχος του είναι να ικανοποιήσει την ατοµικότητα των ανθρώπων και να τους δώσει χώρο να εκφραστούν.

Κάπου εκεί κάνει την εµφάνισή του το lifestyle, το

οποίο ουσιαστικά κατηγοριοποιεί τους καταναλωτές µε βάση µοτίβα συµπεριφοράς, προσφέροντάς τους παράλληλα τη µοναδικότητα που αναζητούσαν. Ετσι οι διαφηµίσεις αρχίζουν σιγά σιγά να πείθουν τους καταναλωτές πως τα διαφηµιζόµενα προϊόντα είναι µοναδικά και ειδικά κατασκευασµένα για να ικανοποιούν τις ανάγκες τους. Οι εταιρίες µεταβαίνουν σε µια νέα εποχή, όπου παράγουν και πωλούν ατοµικές ταυτότητες, µε αποτέλεσµα τα άτοµα να αισθάνονται ελεύθερα. Το άτοµο ελέγχεται πλέον όχι µε την καταπίεση αλλά µε την τροφοδότηση των απεριόριστων επιθυµιών του…

Who is who Ο Γιώργος Μαυρίδης γεννήθηκε και κατοικεί στην Ξάνθη. Αποφοίτησε από το τµήµα ∆ηµοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ και εργάστηκε κατά καιρούς σε διάφορα Μέσα της Θεσσαλονίκης και της Θράκης. Σήµερα εργάζεται στην εφηµερίδα «Ακρίτας» και στο ραδιοφωνικό σταθµό FM100 στην Ξάνθη.

φαινοµενα

27

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

28

Ζωοδότης της χώρας για τους αρχαίους Αιγυπτίους, αλλά φορέας καταστροφών για Ελληνες και Ρωµαίους, φωτίζει το σκοτεινό ουρανό στέλνοντας µηνύµατα µε πολλές ερµηνείες. Του Νίκου Κατσινόπουλου, nsegoundos@yahoo.com

Τα µυστικά του Σείριου


αστροθεολογία Ο Σείριος,

το λαµπρότερο άστρο του Μεγάλου Κυνός, όπως και ο Κάνωβος στον αστερισµό της Τρόπιδος, είναι τα µοναδικά που το αστρικό µέγεθός τους αποτυπώνεται µε αρνητικό αριθµό, πράγµα που σηµαίνει ότι πρόκειται για τα φωτεινότερα άστρα στον ουράνιο θόλο. Παρότι πολλοί έχουν προσπαθήσει να αποκρυπτογραφήσουν τη λέξη «Σείριος», η προέλευση και η σηµασία της χάνεται στα βάθη της αρχαιότητας. Σε διάφορα λεξικά της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα, η λέξη φαίνεται ότι προέρχεται από το σειριάω - σειριώ που σηµαίνει καίω και λάµπω όπως ο Ηλιος, ακόµη δε και από το είρω, δηλαδή λέω. Και οι δύο αυτές ερµηνείες έχουν τη βάση τους στη φωτεινότητα του Σείριου και στο ότι η ανατολή του το καλοκαίρι γίνεται µαζί µε τον Ηλιο. Αφενός γιατί συµπίπτει µε την περίοδο που παρουσιάζονται οι εντονότερες θερµοκρασίες, αφετέρου γιατί προµηνύει την περίοδο του θέρους (ανάµεσα στις αρχές Ιουλίου και τα µέσα Αυγούστου).

άντρες, γιατί τους καίει τότε ο Σείριος το κεφάλι και τα γόνατα, και η κάψα το κορµί τους µαραζώνει...». Αυτή ακριβώς είναι η περίοδος που θα πρέπει να αναζητάει κάποιος τον ίσκιο, τη δροσιά, το καλό φαΐ και το κρασί (σε αναλογία τρία µέρη νερού προς ένα κρασιού, όπως συνήθιζαν οι αρχαίοι). Η δοξασία αυτή για τις θερµότερες ηµέρες του καλοκαιριού, ιδιαίτερα όταν ο Ηλιος ανατέλλει µαζί µε τον Σείριο στον αστερισµό του Λέοντος (21 Ιουλίου έως 21 Αυγούστου), υφίσταται έως τις µέρες µας και η περίοδος αυτή είναι γνωστή ως κυνικές ηµέρες, τα δε καύµατα που παρουσιάζονται τότε θεωρούνται ιδιαί-

τερα επικίνδυνα και ονοµάζονται κατά την παράδοση «κυνικά καύµατα».

Επίσης, το µεσουράνηµα του Ωρίωνα

µαζί µε τον Σείριο, προς τα τέλη του καλοκαιριού µε αρχές του φθινοπώρου, προτείνεται από τον Ησίοδο ως η κατάλληλη περίοδος για τον τρύγο των αµπελιών.

Οταν ο Πρίαµος αντικρίζει τον

Αχιλλέα, στην πεδιάδα µπροστά από την Τροία (ραψ. Χ, στ. 25), τον συγκρίνει µε το σκυλί του Ωρίωνα, υπονοώντας τον Σείριο, όχι ολόκληρο τον αστερισµό. Οπως µάλιστα αναφέρει, ο Σείριος ξεχωρίζει στο φθινοπωρινό

Οι αρχαιότερες ελληνικές παραδό-

σεις συνδέουν τον Μεγάλο Κύνα µε το σκύλο του Ακταίονα που ονοµαζόταν «λαίλαψ» ή το σκύλο της νύµφης Προκρίδας, ο οποίος εντυπωσίασε τον ∆ία µε την ταχύτητά του και τον καταστέρισε, δηλαδή τον µεταµόρφωσε σε αστερισµό. Αργότερα όµως ο αστερισµός συνδέθηκε µε τον κυνηγό Ωρίωνα, εκδοχή που επικρατεί µέχρι σήµερα, και στους αστρικούς χάρτες του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης εµφανίζεται κοντά στα πόδια του Ωρίωνα.

Ο Ησίοδος στο «Εργα και Ηµέραι», όπου δίνει συµβουλές στον αδελφό του Πέρση, αναφέρεται στην καλοκαιρινή ανατολή του Σείριου ως σηµάδι ότι θα πρέπει να αποφεύγει την έκθεσή του στον Ηλιο γιατί «...πιο φλογερές απ’ άλλοτες είν’ οι γυναίκες τότε, κι από την άλλη πιο νευροκοµµένοι οι

Μια προσπάθεια αποκατάστασης του χρωµατισµού που θα πρέπει να είχε ο ζωδιακός της Ντέντερα κατά την περίοδο της κατασκευής του. Μέσα στην έλλειψη πράσινου χρώµατος, επάνω αριστερά, διακρίνεται ο Σείριος ως αγελάδα που κάθεται µέσα σε ένα πλοίο και έχει ένα άστρο ανάµεσα στα κέρατά της.

φαινοµενα

29

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

30

Εκπολιτιστές από τον Σείριο; Πριν από περίπου 30 χρόνια,

µε την είσοδο του δυτικού κόσµου σε αυτό που ονοµάζουµε διαστηµική εποχή, άρχισε να ξεπροβάλλει µια νέα θεωρία που προσπαθούσε να εξηγήσει το πώς αναπτύχθηκε ο πολιτισµός στον πλανήτη µας. Με άλλα λόγια, το πώς οι homo sapiens που ζούσαν νοµαδικά σε σπηλιές ή απλά ξύλινα καταλύµατα µε ό,τι τους πρόσφερε το ζωικό και φυτικό βασίλειο άρχισαν να εξελίσσονται σε αγρότες, να συγκροτούν οικισµούς και να αναπτύσσουν τέχνες και επιστήµες. Και όλα αυτά από τη µια στιγµή στην άλλη, µε ρυθµό που θεωρείται εξαιρετικά γρήγορος, πριν από περίπου 10 µε 12 χιλιάδες χρόνια, όπως υποστηρίζουν οι σύγχρονοι αρχαιολόγοι. Πρόκειται για την περίφηµη θεωρία των Αρχαίων Αστροναυτών ή των Εξωγήινων Εκπολιτιστών, η οποία υποστηρίζει σε γενικές γραµµές ότι εξωγήινοι επισκέφθηκαν τον πλανήτη µας εκείνη την εποχή και µετέδωσαν στους ανθρώπους τις βάσεις του πολιτισµού. Ορισµένοι από τους εισηγητές αυτής της θεωρίας τράβηξαν το σχοινί στα άκρα, βλέποντας σε κάθε αρχαίο µνηµείο, σε κάθε µύθο την παρουσία εξωγήινων, ενώ άλλοι κινήθηκαν σε πιο λογικά επίπεδα και παρουσίασαν ενδιαφέρουσες µελέτες που βασίζονταν σε γνώσεις και τεχνουργήµατα διάφορων αρχαίων λαών, τα οποία ξεφεύγουν από τα γνωστικά και τεχνολογικά όρια που έχει θέσει γι’ αυτούς η επίσηµη αρχαιολογία.

Από τις πιο ενδιαφέρουσες,

λογικές µελέτες στο θέµα των Εξωγήινων Εκπολιτιστών είναι «Ο Αγνωστος Σείριος» του Ρόµπερτ Τεµπλ. Η µελέτη αυτή, όπως αναφέρει ο ίδιος ο Τεµπλ, ξεκίνησε από ένα άρθρο των ανθρωπολόγων Μ. Γκριόλ και Ζ. Ντιτερλέν, το οποίο δηµοσιεύθηκε το 1950 στο περιοδικό της Εταιρείας των Αφρικανιστών και παρουσίαζε τις γνώσεις που είχαν οι Ντόγκον, µια φυλή του Μάλι,

για το αστρικό σύστηµα του Σείριου.

Σύµφωνα µε το άρθρο, οι Ντό-

γκον γνώριζαν χιλιάδες χρόνια πριν ότι ο Σείριος είχε δύο συνοδούς, ένα µικρότερο και βαρύτερο, ο οποίος βρισκόταν κοντά σε αυτόν, και ένα µεγαλύτερο, πιο µακριά από αυτόν (η ύπαρξη του βαρύτερου συνοδού διαπιστώθηκε στα µέσα του 19ου αιώνα, ενώ για το δεύτερο συνοδό υπάρχουν µέχρι σήµερα εικασίες). Γνώριζαν επίσης την περίοδο περιστροφής του Σείριου Β, όπως ονοµάζεται ο βαρύτερος συνοδός του Σείριου, η οποία είναι σχεδόν 50 έτη, καθώς και άλλες λεπτοµέρειες γι’ αυτό το αστρικό σύστηµα, οι οποίες δηµιουργούσαν τις βάσεις των κοσµολογικών αντιλήψεών τους. Το παράδοξο βέβαια είναι ότι δεν διέθεταν κάποιο σύγχρονο επιστηµονικό όργανο που θα τους επέτρεπε να κάνουν αυτές τις παρατηρήσεις. Πώς λοιπόν είχαν αυτές τις γνώσεις; Η απάντηση είναι απλή για τους Ντόγκον. Τους τις είχαν µεταδώσει οι Νόµος, µια φυλή αµφίβιων πλασµάτων, η οποία κατοικούσε σε κάποιον πλανήτη του συστήµατος του Σείριου.

Τα στοιχεία αυτά οδηγούν τον Τεµπλ να έλθει και αυτός σε επαφή µε τους Ντόγκον. Εχοντας στα χέρια του ένα πλούσιο υλικό επιχειρεί µια συγκριτική µελέτη των µύθων της αρχαίας Αιγύπτου, της Ελλάδας και άλλων πολιτισµών της Εγγύς Ανατολής, προσπαθώντας να διαπιστώσει κατά πόσο οι γνώσεις των Ντόγκον υπήρχαν και σε άλλους λαούς. Τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα αποτελέσµατα των ερευνών του παρουσιάζονται στο «Ο Αγνωστος Σείριος» (εκδ. Ωρόρα, 1976), ένα βιβλίο που αξίζει να διαβάσει κάποιος έστω και αν διαφωνεί µε τη θεωρία των Εξωγήινων Εκπολιτιστών, για το πλούσιο υλικό που παραθέτει στο θέµα και για να παρακολουθήσει µια διαφορετική οπτική στην ερµηνεία της κοσµογονίας και των µύθων των αρχαίων πολιτισµών.

µεσουράνηµά του από όλα τα άστρα του ουρανού και θεωρείται κακό σηµάδι που φέρνει πυρετούς και δυστυχία - µια αναφορά που προϊδεάζει για τον επικείµενο θάνατο του Εκτορα.

Ξεφεύγοντας λίγο από το µυθολογικό

- ποιητικό πλαίσιο των δύο παραπάνω, οι πιο εµπεριστατωµένες αναφορές για την επίδραση του Σείριου τόσο στο κλίµα των διάφορων περιοχών όσο και στην υγεία των ανθρώπων µπορούν να βρεθούν στα έργα «Αφορισµοί» και «Επιδηµικά» του Ιπποκράτη. Η γενική εικόνα από αυτές είναι ότι ο Σείριος ασκεί µη ευνοϊκή επίδραση στην υγεία των ανθρώπων και θα πρέπει να λαµβάνεται σοβαρά υπόψη η θέση του όσον αφορά στην ανάρρωση ή στη φαρµακευτική αγωγή ενός ασθενούς.

Ο Σείριος των Ρωµαίων και των Αιγυπτίων Η άποψη για τη δυσµενή επίδραση του Σείριου φαίνεται ότι πέρασε από τους Ελληνες στους Ρωµαίους, όπως φαίνεται από τα «Αστρονοµικά», µια συλλογή πέντε ποιηµάτων του Μάρκου Μανίλιου, στα οποία παρουσιάζονταν πληροφορίες σχετικά µε τους αστερισµούς, τα άστρα


αστροθεολογία και οδηγίες για την κατασκευή και ερµηνεία ενός αστρολογικού χάρτη. Θεωρώντας, λοιπόν, τον Σείριο υπεύθυνο για τις πολύ θερµές ηµέρες του καλοκαιριού καθώς και αιτία για µια σειρά από σχετικές ασθένειες και καταστροφές στις καλλιέργειες, οι Ρωµαίοι προσπαθούσαν να τον εξευµενίσουν µε θυσίες. Καταλληλότερη προσφορά για το φωτεινό άστρο του Κυνός ήταν ένας σκύλος, µε ξανθό ή κοκκινωπό τρίχωµα, πιθανόν εξαιτίας του χρώµατος που του απέδιδαν. Οι θυσίες αυτές γίνονταν τον Μάιο, όταν ο Ηλιος άρχιζε να πλησιάζει στον Σείριο, κατά τη διάρκεια τριών αγροτικών εορτών (Ροµπιγκάλια, Φλοράλια, Βινάλια).

Στην αρχαία Αίγυπτο, ωστόσο, η

αντίληψη για τον Σείριο ήταν εντελώς διαφορετική. Για τους Αιγύπτιους ήταν ο προάγγελος της γονιµότητας, ο µαντατοφόρος που τους προετοίµαζε κάθε χρόνο για τις πληµµύρες του Νείλου, οι οποίες άφηναν στο έδαφος την καρποφόρα ιλύ, απαραίτητη για την επόµενη αγροτική καλλιέργεια.

Αυτό αποτέλεσε τη βάση ώστε να

δηµιουργηθεί η λατρεία του Σείριου στην Αίγυπτο, η οποία υπολογίζεται ότι ξεκίνησε γύρω στο 3285 π.Χ., περίοδο όπου η ανατολή του συµπίπτει µε την ηµέρα του θερινού ηλιοστασίου – σήµερα δεν συµβαίνει αυτό λόγω της µετάπτωσης των ισηµεριών. Λόγω, λοιπόν, της σύνδεσής του µε τη γονιµότητα του Νείλου δεν είναι καθόλου παράξενο το ότι πολλοί ναοί της χώρας είχαν κατασκευαστεί προσανατολισµένοι προς τον Σείριο. Αποτέλεσµα αυτού του γεγονότος ήταν να περνούν οι πρώτες ακτίνες του κατά την ανατολή του πριν από τον Ηλιο στο θερινό ηλιοστάσιο, από τις εισόδους τους και να φθάνουν έως τα βάθη των ναών, παρέχοντας έτσι και µια πνευµατική γονιµότητα.

Από τους γνωστότερους ναούς

αφιερωµένους και προσανατολισµένους προς τον Σείριο ήταν ο µικρός ναός της Ισιδας στην Ντέντερα. Στο ζωδιακό µάλιστα που βρέθηκε εκεί -φυλάσσεται στο

Ο ζωδιακός της Ντέντερα που βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου.

Μουσείο του Λούβρου- αναπαρίσταται ως ξαπλωµένη αγελάδα επάνω σε ένα πλοίο και φέρει ένα άστρο ανάµεσα στα κέρατά της.

Η Σοπντέτ, η αιγυπτιακή θεά της γο-

νιµότητας, θεωρείτο προσωποποίηση του άστρου, αλλά στη µακραίωνη αιγυπτιακή Ιστορία φαίνεται πως ο Σείριος άλλαξε αρκετές φορές όνοµα και ταυτίστηκε µε διάφορους θεούς. Σχετίστηκε µε την Ισιδα, τον Σόθι, τον Σοτ ή Σιθ, τον Σοπεντού και τον Οσιρι προσφέροντάς τους τις γονιµικές ιδιότητες που του απέδιδαν, παρέχοντας ταυτόχρονα ένα κλειδί στους µυηµένους και γνώστες των µύθων που σχετίζονταν µε αυτούς τους θεούς για τις αντιστοιχίες ανάµεσα στη χώρα της Αιγύπτου και τον ουράνιο θόλο. Αξίζει, µάλιστα, να ειπωθεί ότι η εξοικείωση των Αιγυπτίων µε τον Σείριο και η συνεχής παρατήρησή του τους αποκάλυψαν ότι ανάµεσα σε δύο ανατολές του κατά το θερινό ηλιοστάσιο µεσολαβούσαν 365 ηµέρες, γεγονός που τους οδήγησε στη δηµιουργία του ηµερολογίου τους -Σωθικό Ηµερολόγιο- το οποίο άρ-

χισε να εφαρµόζεται από την ίδια εποχή που άρχισε και η λατρεία του άστρου. Βιβλιογραφία ˆΗ Μυθολογία, η ονοµατολογία και τα αξιοπαρατήρητα των αστερισµών, Σ. Πλακίδου, εκδ. Σύλλογος προς ∆ιάδοσιν Ωφέλιµων Βιβλίων, 1992. ˆStar names. Their lore and meaning, R. H. Allen, Dover 1963. ˆΟ Αγνωστος Σείριος, Ρ. Τεµπλ, Ωρόρα, 1976. ˆΑπαντα Ησιόδου, εισαγωγή, απόδοση, σχόλια Π. Λεκατσάς, εκδ. Ζαχαρόπουλος. ˆΙλιάδα Οµήρου, εισαγωγή, απόδοση, σχόλια Ο. Κοµνηνού-Κακριδή, εκδ. Ζαχαρόπουλος. ˆAstronomica, M. Manilius, LOEB Classical Librtary, 1977. ˆΑφορισµοί/Επιδηµικά Ιπποκράτους, Hakkert, 1962/1. Συναγωγή λέξεων, συλλεγείσα εκ διαφόρων βιβλίων παλαιάς τε φηµί γραφής και της νέας και αύτης δήπου της θύραθεν, Ιωάννης Ζωναράς (ψευδο-Ζωναράς), Hakkert, 1967.

Who is who Ο Νίκος Κατσινόπουλος είναι συγγραφέας στο χώρο της έρευνας του ανεξήγητου και αρθρογράφος επί σειράν ετών σε πολλά περιοδικά του χώρου.

φαινοµενα

31

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

32

Ρητορεία, τέχνη αλλά και δηµοκρατία


γιαννης Ανδριανάτος Ποιες τεχνικές χρησιµοποιούν οι πολιτικοί για να πείσουν και να ξεσηκώσουν ένα πλήθος; Ποια είναι τα κόλπα που εφαρµόζει ένας έµπειρος πωλητής µε σκοπό να ωθήσει τον καταναλωτή να αγοράσει ένα προϊόν; Υπάρχουν συγκεκριµένες οδοί πάνω στις οποίες πατούν οι δικηγόροι µε σκοπό να επιχειρηµατολογήσουν; Το µυστικό πίσω από όλα τα παραπάνω κρύβεται στην τέχνη της ρητορικής, µιας πανάρχαιας τέχνης του λόγου, για την οποίαν µίλησαν µεγάλοι Ελληνες σοφοί της αρχαιότητας, όπως ο Αριστοτέλης, ο Ισοκράτης και ο ∆ηµοσθένης. Γνωρίζατε όµως πως και στις µέρες µας υπάρχουν άνθρωποι που διδάσκουν ρητορικό λόγο και τεχνικές πειθούς; Τα «Φαινόµενα» συνάντησαν τον κ. Γιάννη Ανδριανάτο, ιδρυτή του Ρητορικού Κύκλου στην Αθήνα. Οι ερωτήσεις που του κάναµε δεν ήταν φυσικά ρητορικές, καλύπτουν ωστόσο όλο το χρονικό φάσµα της πορείας αυτής της τέχνης. Του Μηνά Παπαγεωργίου, mpapageorgiou@e-typos.com

 Θα µας δώσετε έναν ορισµό της ρητορικής;

Η ρητορική είναι η τέχνη τού να µπορούµε να «βγάλουµε» ένα µήνυµα που έχουµε µέσα µας ενσυνείδητα και αυτό να φτάσει στο περιβάλλον ή σε ένα συνοµιλητή µας. Το µήνυµα πρέπει να εκδηλωθεί µε τέτοιον τρόπο ώστε στο τέλος και οι δύο να βλέπουµε το ίδιο πράγµα. Αυτό, ενώ αρχικά φαίνεται αυτονόητο, αποδεικνύεται στο τέλος αρκετά δύσκολο. Γι’ αυτό, άλλωστε, η καθηµερινή µας ζωή είναι γεµάτη από παρεξηγήσεις, συγκρούσεις, έριδες, αποχωρισµούς κ.ά. Αρα η ρητορική είναι η µέθοδος ώστε αυτό που συµβαίνει µέσα µου να βγαίνει αυθεντικά έξω ανά πάσα στιγµή, σε οποιεσδήποτε συνθήκες.  Ποιες οι σχολές της ρητορικής στον αρχαίο κόσµο και ποια τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους;

Οι πρώτες σχολές ρητορικής λέγεται ότι δηµιουργήθηκαν στη Νότια Ιταλία µε αφορµή κάποιες περιουσιακές διαφορές που έπρεπε να λυθούν αλλά σταδιακά απλώθηκαν σε όλο τον ελληνικό κόσµο. Ρητορικές σπουδές, εκτός των Εµπεδοκλή, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, προσέφερε και ο ∆ηµόκριτος. Μια πολύ γνωστή σχολή ήταν αυτή

του Ισοκράτη, ο οποίος και πίστευε στον ήπιο, ήρεµο και πειστικό λόγο, και µια του ∆ηµοσθένη, που υποστήριζε έναν πιο δυναµικό και καυστικό λόγο. Αλλη ήταν επίσης αυτή του Αισχίνη που περιελάµβανε έναν πιο θεατρικό λόγο, µε έµφαση στη γλώσσα του σώµατος. Και, βέβαια, είναι σηµαντικό να πούµε ότι όλο αυτό το υλικό κληροδοτείται στην αρχαία Ρώµη, η οποία γίνεται κοσµοκρατορία επειδή υιοθετεί τις τεχνικές πειθούς της αρχαίας Ελλάδας. Κάθε αυτοκρατορία ή κάθε υπερδύναµη έχει τη ρητορική ως πρώτο της µέληµα. ∆εν µπορείς να πείσεις µόνο µε τα όπλα. Για να πείσεις κάποιον να σκοτωθεί για σένα ή να σε ακολουθήσει πρέπει να χρησιµοποιήσεις το λόγο. Πρέπει, δηλαδή, να

λογου δυναµισ ασκήσεις ρητορική. Υπερδύναµη γίνεται αυτή που χρησιµοποιεί το λόγο µε αποτελεσµατικότερο τρόπο σε σχέση µε τους υπόλοιπους. Ο Κικέρωνας, ο Κουιντιλιανός και άλλοι Ρωµαίοι είναι οι κληρονόµοι της αρχαίας ρητορικής σκέψης.  Αναφερθήκατε σε ορισµένους ξακουστούς ρήτορες της αρχαιότητας. Θα µπορούσατε να µας αναφέρετε επιγραµµατικά το ρόλο που διαδραµάτισαν κάποιοι από αυτούς σε κρίσιµες για την Αρχαία Ελληνική Ιστορία στιγµές;

Καταρχήν, η αρχαία πόλη-κράτος

στηριζόταν στο περίφηµο «τις αγορεύειν βούλεται», δηλαδή όποιος ήθελε να πάρει το λόγο στεκόταν έχοντας γύρω του όλη την πόλη και µιλούσε. Αρα ο ρόλος του λόγου, της ρητορικής οµιλίας, ήταν ο πιο αποφασιστικός από όλους. Ουσιαστικά το πολίτευµα στηριζόταν στην ικανότητα του λόγου. Βέβαια, αυτό είχε και παραµορφώσεις, για παράδειγµα τη δηµαγωγία. Οπως ο Κλέωνας στην αρχαία Αθήνα που ασκούσε δηµαγωγική ρητορική. Η ρητορική µπορούσε να παρασύρει την πόλη σε έναν καταστροφικό πόλεµο. Ο Αλκιβιάδης π.χ. ήταν ένας πολύ καλός ρήτορας στη Σικελία…

Ταυτόχρονα, η ρητορεία είχε τη δυνατότητα να κινητοποιήσει την πόλη και να την αφυπνίσει για έναν εξωτερικό κίνδυνο. Τέτοια ήταν η περίπτωση του ∆ηµοσθένη στην Αθήνα που µόνον αυτός είχε διαγνώσει τον κίνδυνο από τον Φίλιππο. Αρα, ουσιαστικά η ρητορική είναι ο κορµός της αρχαίας δηµοκρατίας και της αρχαίας σκέψης. Ακόµα και οι µεγάλοι φιλόσοφοι είχαν όλοι διδαχθεί ρητορική.  Πιστεύετε ότι ο ελληνικός γεωγραφικός χώρος ευνόησε την ανάπτυξη της ρητορικής τέχνης;

Είναι σηµαντικό να πούµε ότι και η φιλοσοφία και η ρητορική ξεκίνησαν από την περιφέρεια του ελληνικού κόσµου: την Ιωνία και τη Ν. Ιταλία. Οι πρώτοι ρήτορες,

φαινοµενα

33

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

34

ο Τεισίας και ο Κόρακας, εντοπίζονται στη Ν. Ιταλία αλλά η αµέσως επόµενη µεγάλη σχολή ρητορικής του ελληνικού χώρου είναι η σχολή της Μιλήτου. Επίσης, αρκετοί εκείνη την εποχή αναφέρονται στην Ασπασία που καταγόταν από τη Μίλητο. Είχε κάνει πολυετείς σπουδές ρητορικής εκεί και λέγεται µάλιστα ότι ήταν αυτή που έγραφε τους λόγους του Περικλή.

 Την προηγούµενη ερώτηση σας την έκανα για να δούµε λίγο και το κλιµατολογικό ζήτηµα. Τόσο η Ιωνία όσο και η Ν. Ιταλία βρίσκονται ουσιαστικά στην ίδια κλιµατολογική ζώνη µε την Ελλάδα.

Ναι, καθώς µπορούµε λοιπόν να πούµε ότι ένας βασικός λόγος που γεννιέται

Η ρητορική είναι µια δεξιότητα αναγκαία για όλους. Μια δεξιότητα ουσιαστική για να λέγεσαι πολίτης. Να έχεις θέση και να µπορεί ο λόγος σου να µετράει η ρητορική είναι το κλίµα. Οταν έχεις ένα κλίµα που επιτρέπει να είσαι πολλές ώρες έξω, µπορείς να εκτίθεσαι µέσα στην αγορά. Σήµερα η επιστήµη µάς πληροφορεί ότι η καλύτερη θερµοκρασία πειθούς είναι γύρω στους 23-24 βαθµούς Κελσίου.

Ποια η σηµασία της τέχνης της ρητορικής στον αρχαίο κόσµο; Χωρίς τη ρητορική η αρχαία Ελλάδα δεν θα ήταν όπως τη γνωρίζουµε σήµερα. Γιατί και το πολίτευµα και η φιλοσοφία και το θέατρο ξεκινούν από τότε που υπάρχoυν επαρκής γνώση και χρήση του λόγου. Κι αυτό από τη στιγµή που η ρητορική δεν ήταν ένα πάρεργο σπουδών αλλά µια βασική σπουδή για τον καθένα που ήθελε να γίνει πολίτης. Να επηρεάζει το γίγνεσθαι της πατρίδας του, της πόλης-κράτους του. Οι σπουδές ρητορικής στον αρχαίο κόσµο ήταν πολυετείς. Ηταν βασικό µάθηµα και στην Ακαδηµία του Πλάτωνα και στο Λύκειο του Αριστοτέλη και στους προσωκρατικούς. Ο Αριστοτέλης θεωρεί ιδρυτή της ρητορικής τον Εµπεδοκλή και της ∆ιαλεκτικής τον Ζήνωνα. Ξεκινά δηλαδή µε τους προσωκρατικούς και κορυφώνεται µε τον Σωκράτη και την τέχνη της µαιευτικής, την ικανότητα δηλαδή να χρησιµοποιείται ο λόγος ως τέχνη και όχι απλώς ως οµιλία.

Αυτό σηµαίνει ότι εάν έχουµε αυτή τη θερµοκρασία σε ένα περιβάλλον, ο ακροατής είναι πιο δεκτικός στο να δεχτεί ένα µήνυµα από έναν οµιλητή. Η Ελλάδα, και κυρίως η αρχαία, ως µέσος όρος, κινείτο σε τέτοιες θερµοκρασίες πολύ τακτικά.

Να αναφέρουµε επίσης ότι η ίδια η

θάλασσα είναι διαλεκτική, δηλαδή µας ανοίγει δρόµους, µας πηγαίνει να συναντήσουµε το άγνωστο. Λόγου χάριν ο µυθικός Οδυσσέας είναι εκτός από ήρωας και άριστος ρήτορας. Αρα, το θαλασσινό τοπίο, το εύκρατο κλίµα, τα απότοµα βουνά, οι εναλλαγές βουνών θάλασσας και πεδιάδων, όλα αυτά µοιάζουν µε τις τεχνικές της ρητορικής που έχουν έντονες εναλλαγές, έχουν κορυφώσεις, έχουν πτώσεις, έχουν ανοιχτούς δρόµους. Φαντάζοµαι ότι η ρητορική θα ήταν δύσκολο να αναπτυχθεί ως τέχνη σε µια έρηµο, σε µια στέπα ή σε µια πολύ επίπεδη ή πολύ ορεινή χώρα.  Ποια ήταν η εξέλιξη της ρητορικής τέχνης µετά την Υστερη Αρχαιότητα;

Στο Βυζάντιο η ρητορική είναι µάθηµα στο Σχολαρχείο της Κωνσταντινούπολης, µέχρι και την πτώση της Πόλης. Ανεπτυγµένη ήταν επίσης η λεγόµενη θεολογική ρητορική. ∆ηλαδή, η ρητορική των ιεραποστόλων της εποχής που περιφέρονταν σε άγνωστες χώρες µε σκοπό να διδάξουν τη δική τους πίστη. Αξίζει να αναφέρουµε ότι στα σηµερινά ελληνικά πανεπιστήµια, το µάθηµα


γιαννης Ανδριανάτος της ρητορικής δεν υπάρχει ούτε καν στις ειδικότητες, που είναι απαραίτητο, όπως στη Νοµική.

Η ∆ύση ανακαλύπτει τη ρητορική µε την επανακάλυψη του Πλάτωνα, αµέσως µετά τη σύνοδο της Φεράρα και την επίσκεψη του Πλήθωνος Γεµιστού στην Ιταλία. Ετσι στην Αναγέννηση έχουµε µια άνθηση της ρητορικής. Ολοι οι µεγάλοι καλλιτέχνες που ξέρουµε είχαν ασχοληθεί περισσότερο ή λιγότερο µε τη ρητορική και µε την τέχνη του λόγου. Αργότερα έχουµε τον Τζορντάνο Μπρούνο, µια µορφή πρωτοπόρα που καίγεται στην πυρά από τον Πάπα. Ασχολήθηκε έντονα τόσο µε τη ρητορική όσο και µε τη µνηµονική. Και βέβαια στο ∆ιαφωτισµό η ρητορική παίζει σπουδαίο ρόλο κατά τη Γαλλική Επανάσταση. Ολοι οι µεγάλοι επαναστάτες, µέχρι και τους τελευταίους της Ιστορίας, ήταν µεγάλοι ρήτορες, ανεξάρτητα αν συµφωνούµε ή όχι µε τις απόψεις που εξέφραζαν. „ Να έρθουµε στο σήµερα. Καλλιεργείται η ρητορική στη χώρα µας;

∆υστυχώς, όπως ήδη αναφέραµε, σή-

µερα δεν υπάρχουν πανεπιστηµιακές σπουδές ρητορικής. Είναι σηµαντικό να πούµε ότι έχουµε ιδρύσει µια ένωση για την προώθηση της ρητορικής στην εκπαίδευση. Στόχος µας είναι, όσο γίνεται πιο σύντοµα, να γίνει βασικό µάθηµα και στο γυµνάσιο και στο λύκειο και στο πανεπιστήµιο. Αν και η πείρα µου µου λέει ότι θα ήταν χρήσιµο να εισαχθεί ακόµα και στο δηµοτικό.

Ενα τέτοιο µάθηµα θα ήταν χρήσιµο όχι µόνο για σπουδαστές και φοιτητές, αλλά για οποιονδήποτε επαγγελµατία και άνθρωπο. Για τον επαγγελµατία είναι προφανές. Λόγου χάριν στο Ρητορικό Κύκλο έρχονται πολύ συχνά δικηγόροι, πωλητές, διευθυντές πωλήσεων, πολιτικοί και δηµοσιογράφοι που θέλουν να βοηθηθούν στο επάγγελµά τους µέσω της εξάσκησης του λόγου. Είναι όµως απαραίτητο και για κάθε άνθρωπο γιατί δεν υπάρχει κανείς

Το θαλασσινό τοπίο, το εύκρατο κλίµα, τα απότοµα βουνά, οι εναλλαγές βουνών θάλασσας και πεδιάδων, όλα αυτά µοιάζουν µε τις τεχνικές της ρητορικής που να µην έρχεται αντιµέτωπος µε αντιθέσεις, προστριβές και προβλήµατα. Αρα, ουσιαστικά δεν πρόκειται για µια επιµέρους δεξιότητα, όπως κάποιος µαθαίνει κιθάρα ή µια ξένη γλώσσα. Είναι µια δεξιότητα ουσιαστική για να λέγεσαι πολίτης. Να έχεις θέση και να µπορεί ο λόγος σου να µετράει.

λογου δυναµισ ρουν και η γλώσσα του σώµατος και οι λέξεις και η φιλοσοφία και η ηθική (δηλαδή να είµαστε οι ίδιοι φορείς του µηνύµατός µας). Και, βέβαια, µας ενδιαφέρει αυτές οι σπουδές να γίνουν ένα εργαλείο πρακτικό και χρήσιµο στην καθηµερινότητα του σπουδαστή.

Στα χρόνια λειτουργίας του Ρητορικού Κύκλου έχουν έρθει πολλά άτοµα διάφορων ειδικοτήτων και γνώσεων και πλέον υπάρχουν ρήτορες µέσα από το Ρητορικό Κύκλο που κάνουν οµιλίες, σεµινάρια κ.ά. Επειδή κάποιος µπορεί να αναρωτηθεί αν χρειάζεται κάποιο έµφυτο ταλέντο, θα έλεγα πως πάντα είναι θετικό το να υπάρχει µια προδιάθεση, αλλά εδώ µιλάµε για µια τέχνη που διδάσκεται και τα αποτελέσµατα είναι πάντα ορατά. Θα την αποκαλούσα, εν τέλει, µια θεραπευτική τέχνη για τη ζωή µας.

„ Τι κάνετε στο Ρητορικό Κύκλο;

Ο Κύκλος προσπαθεί να καλύψει το κενό της εκπαίδευσης του λόγου στην Ελλάδα. Συνεργαζόµαστε επίσης µε την Ενωση για την Προώθηση της Ρητορικής στη Μέση Εκπαίδευση. Μάλιστα, πρόσφατα διοργανώσαµε µια ηµερίδα σχετικά µε τις σχολές ρητορικής στην Ελλάδα. Αυτό που κατά κάποιον τρόπο κάνει το Ρητορικό Κύκλο να ξεχωρίζει είναι ότι µας ενδιαφέρει η τέχνη του λόγου σε όλες τις συνθήκες. ∆ηλαδή, οι σπουδές µας είναι σφαιρικές, µας ενδιαφέ-

Who is who Ο Γιάννης Ανδριανάτος γεννήθηκε στη Νέα Ζηλανδία. Οι γονείς του κατάγονται από την Ιθάκη και την Κεφαλλονιά. Σπούδασε Ζωγραφική και Φιλοσοφία. Είναι ιδρυτής και διευθυντής του Ρητορικού Κύκλου, όπου προσφέρονται σπουδές πάνω στη χρήση και την έκφραση του λόγου, στη ∆ιαλεκτική και τη Φιλοσοφία. ∆ιοργανώνει σεµινάρια, διαλέξεις, συµπόσια, ποιητικές βραδιές και θεατρικά δρώµενα, αρθρογραφεί σε περιοδικά και έχει δώσει συνεντεύξεις σε εφηµερίδες, ραδιόφωνο και τηλεόραση. Για περισσότερα επισκεφτείτε την ιστοσελίδα: www.ritorikoskyklos.gr.

φαινοµενα

35

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

36

Οι άνθρωποι από τον Σείριο Η αινιγµατική φυλή των Ντόγκον κατοικεί στο κεντρικό Μάλι της Αφρικής. Ο πληθυσµός τους φτάνει περίπου το µισό εκατοµµύριο. Ανιµιστές ως προς την κοσµοθέασή τους, οι Ντόγκον έγιναν πασίγνωστοι το 1976, χρονιά κατά την οποία ο συγγραφέας Robert Temple δηµοσίευσε το έργο του «Ο Αγνωστος Σείριος». Σύµφωνα µε αυτό, οι Ντόγκον κατείχαν µυστηριωδώς εξαιρετικές αστρονοµικές γνώσεις για το άστρο του Σειρίου, υποστηρίζοντας ότι κατάγονται από εκεί. Τα χωριά τους αποτελούν στις µέρες µας πόλο έλξης για χιλιάδες τουρίστες κάθε χρόνο.


εικονες

φαινοµενα

37

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

38

et Science

Στο µεταίχµιο των επιστηµονικών εξελίξεων και της έρευνας του αγνώστου Από τoν Κώστα Μαυραγάνη, kostas.mavraganis@yahoo.gr

Λύθηκε το µυστήριο της Τουνγκούσκα; Το αίνιγµα

της τεράστιας έκρηξης στη Σιβηρία αποτελεί ένα εκ των πιο κλασικών µυστηρίων της έρευνας πάνω στο Παράξενο. Αν και κανείς δεν µπορεί να αµφισβητήσει την ισχύ της, η οποία συγκλόνισε την περιοχή το 1908, ισοπεδώνοντας µια τεράστια έκταση (έσπασαν τζάµια σε σπίτια σε απόσταση 200 χιλιοµέτρων, ενώ ακολούθησαν ένας σεισµός και µία µαγνητική καταιγίδα που διήρκεσε 5 ώρες), η προφανής θεωρία περί µετεωρίτη απλά ήταν ανεπαρκής, καθώς ποτέ δεν βρέθηκε κρατήρας.

Κατά τους αυτόπτες µάρτυρες, στις 30 Ιουνίου του 1908,

κάτι που θύµιζε µια τεράστια σφαίρα πέταξε πάνω από την Κεντρική Σιβηρία. Ενας εξ αυτών, ο Συµεών Σεµένοφ, περιέγραψε το συµβάν ως ένα γεγονός αποκαλυπτικών διαστάσεων: «Ο ουρανός στα βόρεια χωρίστηκε στα δύο και φωτιά εµφανίστηκε πάνω από το δάσος, η οποία κάλυψε τους αιθέρες. Ξαφνικά ένιωσα να ζεσταίνοµαι πάρα πολύ, σαν να είχε πάρει φωτιά το πουκάµισό µου. Πήγα να το βγάλω, αλλά ξαφνικά ο ουρανός “έκλεισε” και ένιωσα τη γη να συγκλονίζεται από ένα τροµερό χτύπηµα… το έδαφος έτρεµε. Ακολούθησε µία πνοή καυτού βόρειου ανέµου» .

Οι θεωρίες γύρω από το συµβάν πολλές: από «νέφος κοσµικής σκόνης» (θεωρία Γάλλων επιστηµόνων) µέχρι ανάφλεξη αερίων που είχαν «ξεφύγει» στην ατµόσφαιρα, εξωγήινα διαστηµόπλοια, δοκιµές µυστικών όπλων, όγκους αντιύλης και πειράµατα του Νίκολα Τέσλα. Ωστόσο, έρευνες του 2007 έδειξαν πως ίσως να υπάρχει βάση στη θεωρία του µετεωρίτη, υποδεικνύοντας ως κρατήρες που δηµιουργήθηκαν από τη συντριβή τµηµάτων του «παρείσακτου» τις λίµνες Τσεκό, Μπουµπλίκ, Σουσλόφ και Κράνµπερι. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη έρχεται από την οµάδα του Βλαντιµίρ Αλεξέεφ, του TRINITY (Troitsk Innovation and Nuclear Research Institute), οι έρευνες της οποίας έδειξαν ότι η

λίµνη Σουσλόφ αποτελεί έναν κρατήρα, αποτέλεσµα της συντριβής ενός ουράνιου σώµατος. Περαιτέρω ανάλυση υπέδειξε την παρουσία όγκων πάγου που θεωρείται πως προήλθαν από τον πυρήνα ενός κοµήτη (οι κοµήτες αποτελούν ασυνήθιστα µίγµατα νερού, µεθανίου και άλλων αερίων, που έχουν παγώσει µαζί στο ∆ιάστηµα. Οι ουρές τους είναι ουσιαστικά το ίχνος των εξατµιζόµενων συστατικών τους).

Οπως φαίνεται, καθώς ο κοµήτης πλησίαζε την επιφάνεια της

Γης, εξερράγη πριν συντριβεί, σκορπίζοντας τµήµατα του πυρήνα του στο σιβηριανό έδαφος και δηµιουργώντας έτσι πολλούς µικρούς κρατήρες αντί για ένα µεγάλο. Η παράξενη λάµψη στον ουρανό, που αναφέρουν οι αυτόπτες µάρτυρες, µάλλον ήταν η ουρά του κοµήτη. Επίσης, οι επιστήµονες κατάφεραν να εντοπίσουν και να εξετάσουν ίχνη ξένης ύλης στη ρητίνη των δέντρων που φυτρώνουν σήµερα στην περιοχή, η οποία παραπέµπει σε διαστηµική σκόνη, ένα κλασικό συστατικό κοµητών.

Αν και ακόµα δεν έχει επιβεβαιωθεί απολύτως, η θεωρία

φαίνεται αρκετά συµπαγής για να αποτελεί πραγµατικότητα - κάτι που θα αποτελέσει δικαίωση για τον Βλαντιµίρ Βερνάντσκι, ορυκτολόγο και γεωχηµικό (1863-1945), ο οποίος ήταν ο πρώτος που διατύπωσε τη θεωρία πως ίσως ο «εισβολέας» της Τουνγκούσκα να ήταν κοµήτης. Κάλλιο αργά παρά ποτέ, λοιπόν. Ακόµα και αν χρειάστηκε ένας αιώνας και -δυστυχώς ή ευτυχώςακόµα και αν αποδειχτεί πως εν τέλει η εξήγηση είναι πιο πεζή από ό,τι πιστευόταν. Γιατί, όπως και να το κάνουµε, όσο γοητευτικός και αν είναι ένας κοµήτης, χάνει σε σχέση µε τις θεωρίες περί αντιύλης, διαστηµοπλοίου και πειραµάτων του Τέσλα.

Who is who Ο Κώστας Μαυραγάνης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Είναι κάτοχος πτυχίου του Τµήµατος ∆ηµοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ και Master (Newspaper Journalism) του Nottingham Trent University. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.


ο αυλ σ του πανοσ

Οι αρχαιοι φιλοσοφοι µας επισκεπτονται

Από τoν Τάσο Χαλιό, tasoschalios@yahoo.gr

Ο Αλκιβιάδης αντεπιτίθεται Στις εποχές που ταξίδευα ανάµεσα στις πόλεις των Ελ-

λήνων και άκουγα τις αφηγήσεις που καθεµία έπλαθε γύρω από τα γεγονότα των ηµερών της, κατάλαβα από νωρίς ότι η παρουσίαση της Ιστορίας γνέθεται στα µέτρα των αναγκών και των συµφερόντων που καθεµία από αυτές εκπροσωπούσε.

Σε ορισµένες περιπτώσεις, ακόµα και εγώ ο ίδιος συµµετείχα στη διαµόρφωση των αφηγήσεων για να επιτύχω αυτό που θεωρούσα σωστό να πραγµατοποιηθεί σε αυτούς εδώ τους τόπους. Κίνητρό µου υπήρξε πάντοτε η διατήρηση της δικαιοσύνης και η ανατολή µιας νέας δηµοκρατικής εποχής.

Οι αφηγήσεις όµως που έµειναν γύρω από

το όνοµά µου κάνουν λόγο για τον πιο θρασύ και τον πιο τελευταίο, αυτόν που έδρασε µε σκοπό την εκπλήρωση των φιλοδοξιών του. Σε εµένα χρέωσαν ακόµα και την κοπή των Ερµών*. Τόσο µέγεθος χρειάστηκε η δολιότητα για να µε στιγµατίσει.

Οι δάσκαλοί σας µε χαρακτηρίζουν αµφι-

λεγόµενο και προτιµούν να υπερηφανεύονται για άλλους της εποχής µου, που δεν «έµπλεξαν πολύ τα πράγµατα» και οι αφηγήσεις για αυτούς ταιριάζουν µε τις επιδιώξεις της πόλης.

Εδώ, στην εποχή σας, είναι απορίας άξιον το ότι δεν

αποκαλείτε τους δόλιούς σας µε το όνοµα Αλκιβιάδη, όπως αποκαλείτε τους προδότες σας µε το όνοµα του κατοπινού µου, Εφιάλτη. Στις συζητήσεις σας, στις αγορές, διαπληκτίζεστε

Who is who

Ο Τάσος Χαλιός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1981 και σπούδασε Οικονοµικά. Ασχολείται µε τη Φιλοσοφία, τις Αρχαίες Παραδόσεις, την Πολιτική Αρετή και την Ελευθερία της Εκφρασης. Πειραµατίζεται µε το Λόγο στο ∆ιαδίκτυο και τον Τύπο. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

µεταξύ σας για το ποιοι είναι πιο δόλιοι από τους άρχοντές σας, αλλά µε τον ίδιο τρόπο τους υποδέχεστε όπως εµένα υποδέχτηκαν οι συµπολίτες µου Αθηναίοι µετά τη νίκη στην Αβυδο. Οι χαρακτηρισµοί σας για αυτούς είναι πιο σκληροί από αυτούς που αφιέρωσαν σε µένα, Σπαρτιάτες και Αθηναίοι, παρ’ όλα αυτά οι επευφηµίες σας για αυτούς µου θυµίζουν αυτές των υπηκόων του Πέρση Τισσαφέρνη, που πάτησε πάνω στα έθνη της περιοχής του και αυτά τον προσκυνούσαν.

Και επειδή την Ιστορία για τους άρχοντές

σας θα τη γράψει η γραφίδα του ισχυρού και µάλιστα όταν «η πόλη θα κοιµάται», γιατί δεν φροντίζετε να γραφτεί µε λέξεις που θα προσθέσετε εσείς; Απ’ ό,τι έµαθα κατά την παραµονή µου σε αυτήν εδώ την εποχή, κάθε άρχοντάς σας έχει τη συµπαράσταση του δήµου και χωρίς αυτήν δεν µπορεί να ασκήσει τα καθήκοντά του. Εφόσον αυτά που οι άρχοντές σας πράττουν από εσάς τους ίδιους πηγάζουν, γιατί τότε τόσος θόρυβος στην αγορά;

Σε εµένα έµεινε το στίγµα του φαύλου της

πολιτικής και οι κατοπινοί µου δεν νοιάστηκαν καθόλου να το αλλάξουν. Στους άρχοντές σας όµως, φαύλους και µη, η γραφίδα του ιστορικού θα τους παρουσιάσει ως αγωνιστές της πόλης και κανενός τους η µνήµη δεν θα σπιλωθεί.

Το βάρος όλων των φιλόδοξων της πολιτικής φτάνει να

το κουβαλήσει το δικό µου το όνοµα και δεν θα χρειαστεί αλλουνού ονόµατος θυσία. Πού όµως κρέµεται το βάρος το δυσβάσταχτο; Στου στιγµατισµένου τη ράχη ή στο λαιµό του δόλιου που τα αίσχη του κουκούλωσε η Ιστορία; * Ερµαί ή ερµαϊκές στήλες: Στήλες της αρχαιότητας οι οποίες έφεραν την κεφαλή του θεού Ερµή και χρησίµευαν ως οδικοί δείκτες.

φαινοµενα

39

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

40

Από τα πανάρχαια χρόνια, από τότε που ο άνθρωπος στάθηκε στα δυο του πόδια κι άρχισε να σκέφτεται ανεξάρτητα από τη φύση που τον περιέβαλλε, συναντάµε παράλληλα µε την ανάπτυξη του πολιτισµού τα έντονα ίχνη του µυστικισµού και της πίστης σε υπερφυσικές παρουσίες. Ετσι, ανάµεσα στις άλλες θρησκευτικές πεποιθήσεις, βρίσκουµε και µια παγκόσµια πίστη στην ύπαρξη φαντασµάτων ή αιθερικών όντων, που κατοικούν δίπλα στους ανθρώπους και ασκούν µια αόρατη αλλά ισχυρή επίδραση πάνω τους. Του ∆ηµήτρη Αργασταρά, argastaras@yahoo.gr


αλλοι κοσµοι

Παρά

τις ακαδηµαϊκές διαψεύσεις και το χλευασµό όσων προτιµούν πιο… προσγειωµένες ερµηνείες, πάντα υπάρχουν εκείνοι που στρέφουν την προσοχή τους πιο µακριά από τα δεσµά των αισθήσεων και προς µια πνευµατική πραγµατικότητα που βρίσκεται σε απόλυτη αντίθεση µε τον υλισµό της εποχής µας.

Στο άρθρο αυτό θα επιχειρήσουµε να προσεγγίσουµε το φαινόµενο της παρουσίας των πνευµάτων µέσα από τις ψυχολογικές του βάσεις, έτσι όπως τις µελέτησε και τις ανέδειξε ο Καρλ Γιουνγκ. Ο Γιουνγκ πίστευε πως αυτά τα φαινόµενα αποτελούν µέρος µιας µυθολογικής περιγραφής της ευρύτερης διάστασης του κόσµου µας και πως, ανεξάρτητα από το αν τα φαντάσµατα είναι αυτόνοµες οντότητες ή όχι, οι αναφορές στην παρουσία τους είναι πολύ σηµαντικές γιατί αποκαλύπτουν κάτι από την ψυχική φύση των ανθρώπων.

Η πρώτη εµφάνιση και το παγκόσµιο κίνηµα Ως θεωρία ο πνευµατισµός εκφράζει

την πίστη στην ενεργητική και απτή παρέµβαση ενός πνευµατικού κόσµου στο δικό µας και συνεπώς δηµιουργεί µια «λατρευτική» πρακτική επικοινωνίας µε τα πνεύµατα. Οσοι ασχολούνται µε αυτόν, όχι µόνο διατηρούν κάποιους συγκεκριµένους κανόνες πίστης, που είναι γενικά αναπόδεικτοι, αλλά ισχυρίζονται επίσης πως βασίζουν τις πεποιθήσεις

τους σε µια σειρά αντικειµενικών φαινοµένων που, εξαιτίας της φύσης τους, δεν µπορούν να εξηγηθούν διαφορετικά παρά µε τη δράση των πνευµάτων.

Τα χαρακτηριστικά αυτά τα συνα-

ντάµε και στη σύγχρονη επανεµφάνιση του πνευµατισµού, που συνέβη στην Αµερική γύρω στο 1848. Ολα φαίνεται πως ξεκίνησαν όταν τα δύο κορίτσια της οικογένειας Φοξ, που έµενε στο Χαϊντένσβιλ, βόρεια της Νέας Υόρκης, αποκάλυψαν ότι τρόµαζαν κάθε βράδυ από διάφορους ήχους στο δωµάτιό τους. Οι γείτονες υποπτεύτηκαν πως ήταν ο διάβολος µε τα συνηθισµένα του κόλπα και η διάδοση της είδησης προκάλεσε µεγάλο θόρυβο στην περιοχή. Οµως, οι αδελφές Φοξ είχαν µια καινούργια ιδέα που άλλαξε τον τρόπο προσέγγισής µας του Μεταφυσικού: σκέφτηκαν να επικοινωνήσουν µε το πνεύµα κι ανακάλυψαν ότι µε έναν ορισµένο αριθµό χτύπων, κάτι σαν κώδικα Μορς, µπορούσαν να δοθούν συγκεκριµένες απαντήσεις στα ερωτήµατά τους.

Με τη βοήθεια των χτύπων µαθεύτηκε ότι στο σπίτι των Φοξ είχε δολοφονηθεί ένας άντρας και ότι το σώµα του ήταν θαµµένο στο κελάρι. Και οι φήµες λένε πως οι έρευνες επιβεβαίωσαν αυτό το γεγονός.

Επειτα από αυτές τις αποκαλύψεις, η οικογένεια Φοξ άρχισε να επιδίδεται σε δηµόσιες εµφανίσεις, όπου γίνονταν πειράµατα επικοινωνίας µε πνεύµατα, και γρήγορα το φαινόµενο επεκτάθηκε µε τη σύσταση περισσότερων παρόµοιων οµάδων. Το πείραµα του τραπεζιού αναβίωσε, αναζητήθηκαν και βρέθηκαν αρκετά µέντιουµ που µε την παρουσία τους προκαλούσαν διάφορα φαινόµενα, ενώ η όλη κίνηση διαδόθηκε γρήγορα στην Αγγλία και από κει σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπου ο πνευµατισµός, και ιδιαίτερα το πείραµα του τραπεζιού, πήρε επιδηµική µορφή. Κάθε βραδινό πάρτυ ή χορός, που ήθελε να βρίσκεται στην αιχµή των σύγχρονων τάσεων, κατέληγε µε τους καλεσµένους του γύρω από το τραπεζάκι.

Εκδηλώσεις της ψυχής Σύµφωνα µε τον Γιουνγκ, για

να µελετήσουµε σωστά το φαινόµενο του πνευµατισµού θα πρέπει να ανατρέξουµε εκεί όπου πρωτοεµφανίστηκε, δηλαδή στις πρωτόγονες κοινωνίες. Για τον πρωτόγονο άνθρωπο το φαινόµενο των πνευµάτων εκδηλωνόταν µέσα από όνειρα ή από οράµατα, τα οποία συχνά εµφανίζονταν σε ειδικές τελετουργίες, και ήταν µια άµεση από-

φαινοµενα

41

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

42

δειξη της πραγµατικότητας του πνευµατικού κόσµου.

Μία από τις σπουδαιότερες πηγές της πρωτόγονης πίστης στα πνεύµατα ήταν τα όνειρα. Επειδή δεν έκαναν απόλυτο διαχωρισµό µεταξύ του ονειρικού κόσµου και της πραγµατικότητας, τα όνειρα είχαν πολύ µεγαλύτερη αξία στη ζωή τους, µιλούσαν αρκετά για αυτά και τους απέδιδαν ιδιαίτερη σηµασία. Πολλές φορές καλλιεργούνταν η ιδέα πως τα όνειρα είναι εµπνεύσεις αλλά η έµπνευση προϋποθέτει κάτι που εµπνέει, δηλαδή κάποιο πνεύµα ή φάντασµα. Επιπλέον, όταν στα όνειρα εµφανίζονταν νεκροί, ο πρωτόγονος πίστευε πως επέστρεφαν πραγµατικά και πως µετέφεραν µηνύµατα.

Κατά τον Γιουνγκ, ο πρωτόγονος δεν κάνει µεγάλο λάθος που αποδίδει ανεξάρτητη πραγµατικότητα στα όνειρα ή στα οράµατά του. Το όνειρο ή το όραµα είναι ένα ψυχικό παράγωγο χωρίς συνειδητό κίνητρο, ένα αυτόνοµο ψυχικό σύµπλεγµα µε δικό του υλικό, που δεν υπόκειται στον έλεγχό µας και ακολουθεί τους δικούς του κανόνες. Ετσι, ενώ στην αφυπνισµένη µας κατάσταση έχουµε την αίσθηση ότι εµείς δηµιουργούµε τις σκέψεις µας, τις ανακαλούµε και τις ελέγχουµε, στην κατάσταση του ονείρου ή του οράµατος παράγονται περιεχόµενα ξένα και ακατανόητα από εµάς, που φαίνεται να µας έρχονται από έναν άλλον κόσµο. Και, κατά κάποιον τρόπο, αυτό ακριβώς συµβαίνει, η στιγµιαία έκρηξη ενός ασυνείδητου περιεχοµένου που µεταφέρει µηνύµατα έξω από τη συνειδητή µας γνώση.

Αν δούµε τα πνεύµατα από την ψυχολογική σκοπιά, δεν είναι παρά ασυνείδητα αυτόνοµα συµπλέγµατα, δηλαδή κοµµάτια της ψυχής διαχωρισµένα από την εγωική µας συνείδηση, που εµφανίζονται ως προβολές επειδή ακριβώς δεν έχουν άµεση σύνδεση µε τον καθηµερινό µας εαυτό. Στα όνειρα εµφανίζονται µε τη µορφή άλλων ατόµων, στα οράµατα προβάλλονται στο χώρο.

Ο Γιουνγκ εκφράζει την άποψη πως αυτά τα ψυχικά φαινόµενα που οδηγούσαν τον πρωτόγονο στην πίστη των πνευµάτων συνεχίζουν να συµβαίνουν το ίδιο συχνά και στο σύγχρονο, πολιτισµένο άνθρωπο. Η µοναδική διαφορά είναι πως σήµερα αναφερόµαστε σε αυτά ως απλά όνειρα, φαντασίες ή νευρωτικά συµπτώµατα, εκεί όπου ο πρωτόγονος µιλούσε για πραγµατικά φαντάσµατα. Ταυτόχρονα, δεν παραλείπει να τονίσει πως αυτό που µπορούµε να εξηγήσουµε είναι η λειτουργική τους παρουσία µέσα στον άνθρωπο. Aπό πού προέρχονται και µέσω ποιων επιρροών εµφανίζονται είναι ερωτήµατα πάντα ανοιχτά στην έρευνα και σε διάφορες θεωρίες. Στην προσωπική του επαφή µε

πρωτόγονες κοινωνίες, ο Γιουνγκ διαπίστωσε πως ο µάγος-γιατρός της φυλής διέκρινε δύο βασικές αιτίες ασθενειών: την κατάληψη από κάποιο πνεύµα και την απώλεια της ψυχής. Η ασθένεια των πνευµάτων συνοδευόταν από παράξενα φαινόµενα που δεν ανήκαν στον αρχικό χαρακτήρα του ασθενή, αφορούσε σε µια ξένη επιρροή που τον αλλοίωνε µε την παρουσία της, µια ενίσχυση ή µια υπερβολή στα βασικά χαρακτηριστικά του. Από την άλλη, η απώλεια της ψυχής αναφερόταν σε κάποια αδυναµία, σε µια εξασθένηση που κατέτρωγε το άρρωστο άτοµο. Ο Γιουνγκ σκέφτηκε µάλιστα πως αυτές οι δύο παθολογικές καταστάσεις συνδυάζονταν µε τη δική του θεωρία περί ατοµικού και συλλογικού ασυνειδήτου. Οταν το άτοµο αισθανόταν τον «τραυµατισµό» κάποιων προσωπικών ψυχικών περιεχοµένων του, αυτό ερµηνευόταν ως απώλεια της ψυχής του. Οταν το άτοµο δεχόταν την ισχυρή επιρροή ενός αρχέτυπου, που «φούσκωνε» τα προσωπικά του χαρακτηριστικά, θεωρούνταν ότι είχε καταληφθεί από πνεύµατα.

Υπάρχουν αµέτρητες τελετές για

την ανάκληση της ψυχής του ασθενή και διάφοροι τρόποι για την αποµάκρυνση ή τη φυλάκιση των κακών πνευµάτων. Ο Γιουνγκ αναφέρει πως υπήρξε µάρτυρας µιας τέτοιας θεραπευτικής πρακτικής

κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του στο όρος Ελγκόν, στην Ανατολική Αφρική. Μια νεαρή γυναίκα ασθένησε από κάτι που έµοιαζε µε σηψαιµία και εµφάνισε υψηλό πυρετό. Οι συγγενείς της κάλεσαν αµέσως έναν «νγκάνγκα», το γιατρό-µάγο, ο οποίος, αφού περπάτησε ολόγυρα στο καλύβι τους µυρίζοντας τον αέρα, εξήγησε ότι το κορίτσι ήταν η µοναχοκόρη γονέων που είχαν πεθάνει νέοι και τώρα κατέβαιναν κάθε βράδυ για να αρρωστήσουν την κόρη τους και να την πάρουν µαζί τους. Ετσι, σύµφωνα µε τις οδηγίες του µάγου, στήθηκε κοντά στην καλύβα µια «παγίδα φαντασµάτων» µε τη µορφή ενός µικρού καλυβιού και µέσα τοποθετήθηκε ένα πήλινο οµοίωµα του κοριτσιού µαζί µε λίγο φαΐ. Προς µεγάλη έκπληξη των δυτικών επισκεπτών, η κοπέλα ανάρρωσε µέσα σε δύο µέρες. Ηταν η δική τους αρχική διάγνωση περί σηψαιµίας λανθασµένη; ∆εν υπήρξε απάντηση και το αίνιγµα της αιτίας της αρρώστιας παρέµεινε ανοιχτό.


αλλοι κοσµοι Θα σχολιάσει αυτό το περιστατικό

στην αυτοβιογραφία του ως εξής: «Η εµπειρία πρέπει να εννοηθεί όπως ήταν ή όπως έδωσε την εντύπωση πως ήταν. Οπωσδήποτε είχε σχέση µε τη συναισθηµατική µου κατάσταση εκείνη τη στιγµή, που ευνοούσε τα παραψυχολογικά φαινόµενα. Η διανόηση θα ήθελε να σφετεριστεί κάποια επιστηµονική εξήγηση ή να το διαγράψει ως παράβαση των κανόνων. Αλλά σε τι θλιβερό κόσµο θα ζούσαµε αν δεν παραβαίνονταν καµιά φορά οι κανόνες! Υπό ορισµένη έννοια, ήταν επίσης µια σχέση προς τη συλλογικότητα των νεκρών…».

Προσωπικές εµπειρίες Μια λαµπερή καλοκαιριάτικη µέρα

του 1916, γύρω στις πέντε το απόγευµα, το κουδούνι της πόρτας των Γιουνγκ άρχισε να χτυπά. Ο Γιουνγκ εκείνη την ώρα κάθεται κοντά στο κουδούνι και όχι µόνο το ακούει να χτυπά, χωρίς να είναι κανείς στο κατώφλι, αλλά βλέπει και την κίνησή του.

Η ατµόσφαιρα ήταν βαριά, η αναπνοή του είχε γίνει δύσκολη κι ολόκληρο το σπίτι, λέει ο Γιουνγκ, ήταν θαρρείς γεµάτο από πλήθη, ξέχειλο από πνεύµατα. Οταν αναστατωµένος ρώτησε «Για όνοµα του Θεού, τι συµβαίνει;», τα άκουσε µε µια φωνή να λένε «Γυρίσαµε από την Ιερουσαλήµ, όπου δεν βρήκαµε αυτό που ζητούσαµε». Τότε, γεµάτος από έµπνευση, πιάνει την πένα και γράφει το έργο «Οι Επτά οµιλίες των Νεκρών». Μόνο έτσι το δωµάτιο θα ηρεµήσει και η ατµόσφαιρα θα καθαρίσει από το στοίχειωµα.

Μερικά χρόνια αργότερα, µη κατορθώνοντας να κοιµηθεί επειδή συλλογιζόταν τον ξαφνικό θάνατο ενός φίλου του, του οποίου η κηδεία είχε γίνει την προηγούµενη µέρα, ο Γιουνγκ τον είδε ξαφνικά να στέκεται στα πόδια του κρεβατιού του και να τον καλεί να πάει µαζί του. Είχε την αίσθηση ενός φαντάσµατος µέσα στο δωµάτιο και τότε έπιασε τον εαυτό του να σκέφτεται: «Εχω καµιά απόδειξη ότι είναι φαντασίωση; Αν υποθέσω ότι ο φίλος µου είναι πραγµατικά εδώ, δεν θα ήταν φρικτό εγώ να καταλήξω στο συµπέρασµα ότι πρόκειται για ένα ψέµα; Η απόδειξη δεν βρίσκεται ούτε εδώ

ούτε εκεί. Αντί να τον εξηγήσω ως φαντασίωση, θα µπορούσα κάλλιστα να διατηρήσω την αµφιβολία µου αλλά, για πειραµατικούς σκοπούς, να του αποδώσω πραγµατικότητα». Υστερα από αυτές τις σκέψεις, το φάντασµα πήγε προς την πόρτα, του έκανε νόηµα να τον ακολουθήσει και τελικά τον οδήγησε στη βιβλιοθήκη του σπιτιού. Ο Γιουνγκ λέει πως ανακάλυψε, σε ένα δυσπρόσιτο σηµείο της βιβλιοθήκης, χωρίς να ξέρει ότι βρισκόταν εκεί, το βιβλίο του Ζολά «Η κληρονοµιά των πεθαµένων».

Συµπαντικες άγνοιες Στη µακρόχρονη σταδιοδροµία

του ο Γιουνγκ διατήρησε ένα έντονο ενδιαφέρον προς τα απόκρυφα φαι-

νόµενα. Οι εµφανίσεις πνευµάτων και φασµατικών οντοτήτων ήταν ένα από τα φαινόµενα που θεωρούσε σηµαντικό. Κατά τη γνώµη του, οι παράξενες και µυστηριώδεις ιστορίες δεν είναι αναγκαστικά ψεύτικες ή φαντασιώσεις αλλά, αντίθετα, µπορεί να είναι γεγονότα που ανήκουν στο ευρύ πεδίο των ψυχικών φαινοµένων. Φαινόµενα που αποδεικνύουν τη σχετικότητα του χωροχρόνου και της ύλης, τα οποία η ψυχή υπερβαίνει και διαπερνά.

Το βασικό ερώτηµα για εκείνον βρισκόταν στο ποιος είναι ο αληθινός λόγος για τον οποίο βιώνονται και επαναλαµβάνονται οι ίδιες παλιές ιστορίες, χωρίς να χάνουν καθόλου την αρχική τους µαγεία. Κι αυτό που θέλησε να κάνει ήταν να εξετάσει αυτές τις ιστορίες έτσι όπως πραγµατικά εµφανίζονταν, να παραµερίσει το ζήτηµα της αλήθειας ή µη -όπως έκανε και µε τη µυθολογία- και να ερευνήσει τα ψυχολογικά ερωτήµατα: Ποιος είναι αυτός που βλέπει ένα φάντασµα; Κάτω από ποιες συνθήκες το βλέπει; Τι σηµαίνει ένα φάντασµα όταν εξετάζεται ως προς το περιεχόµενό του, δηλαδή ως ένα σύµβολο; Ας µην ξεχνάµε, άλλωστε, ότι δεν

έχουµε φτάσει ακόµη στον κολοφώνα της σοφίας µας, ότι το µεγαλύτερο µέρος του Σύµπαντος παραµένει άγνωστο και ότι η εικόνα µας για τον κόσµο απέχει πολύ από το να θεωρηθεί ολοκληρωµένη. Ετσι, η µεγάλη περιπέτεια της γνώσης και της κατανόησης οφείλει να συνεχιστεί, στρεφόµενη ακόµη και στις πιο σκοτεινές περιοχές της ανθρώπινης εµπειρίας, σε εκείνες τις εµπειρίες που διασπούν τη µονοτονία της καθηµερινότητας, κλονίζουν τις βεβαιότητές µας και δίνουν φτερά στη φαντασία.

Who is who Ο ∆ηµήτρης Αργασταράς ασχολείται µε τη Λογοτεχνία και το πεδίο του Παράξενου. ∆ιηγήµατα και άρθρα του έχουν δηµοσιευτεί σε διάφορα περιοδικά. Είναι επίτιµο µέλος της Φοιτητικής Λέσχης Φανταστικής Λογοτεχνίας (ΦΛΕΦΑΛΟ). Στο ∆ιαδίκτυο διατηρεί την ιστοσελίδα argastaras.blogspot.com. φαινοµενα

43

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

44

βελγιο

Η Πόλη των Τρελών Τον τίτλο της Πόλης των Τρελών κατέχει εδώ και αιώνες µια κοινότητα στα ενδότερα του Βελγίου, 45 χιλιόµετρα ανατολικά της πόλης Antwerp. Και το όνοµα αυτής; Geel (Gheel). Η ιστορία της ξεκινάει γύρω στο 600 µ.Χ. όταν έφτασε στην πόλη και τελικά αποκεφαλίστηκε η Ιρλανδή πριγκίπισσα Dymphna από τον τρελό πατέρα-βασιλιά της. Εκτοτε, εξαπλώθηκε η φήµη για θαυµατουργές θεραπείες που συµβαίνουν στην πόλη, καθώς και για το γεγονός ότι µόνο σ’ αυτήν ψυχασθενείς επιτρέπεται να ζουν ελεύθεροι (ως απόρροια ενός σπάνιου προγράµµατος αποκατάστασης πνευµατικά αρρώστων).

Κάπως έτσι, σήµερα η Geel αποτελεί τη µοναδική πόλη στον κόσµο όπου οι ψυχικά ασθενείς αντιµετωπίζονται µε τον ίδιο τρόπο -πνευµατικά, πολιτικά και κοινωνικά- µε τους υγιείς, αποτελώντας µάλιστα ένα µεγάλο ποσοστό του συνολικού πληθυσµού της!

Η επίσκεψη και η περιήγηση στην πόλη είναι ελεύθερες, όπως ακριβώς συµβαίνει και µε κάθε άλλη πόλη στον κόσµο. Για περισσότερες πληροφορίες απευθυνθείτε στο τοπικό Γραφείο Τουρισµού: 014570955 και 92.

Παράξενος Ταξιδιώτης Παράξενος Ταξιδιώτης: 1. Αυτός που ταξιδεύει σε αλλόκοτα, παράξενα, ασυνήθιστα µέρη. 2. Αυτός που αναγνωρίζει το αλλόκοτο, το παράξενο, το ασυνήθιστο σε µέρη όπου ταξιδεύουν όλοι.

Tαξίδι αυστηρώς ακατάλληλο για τουρίστες! Επιµέλεια: Νικόλαος Κουµαρτζής

Who Is Who Ο Νικόλαος Κουµαρτζής είναι συντονιστικό µέλος της Ελληνικής Κοινότητας του Μεταφυσικού, συγγραφέας αρκετών βιβλίων και υποψήφιος διδάκτορας στο τµήµα ∆ηµοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ. Είναι ο εµπνευστής της ιδέας του «Παράξενου Ταξιδιώτη» και κύριος µοχλός εξέλιξής του.


γερµανια

Μεσαιωνικό Συµπόσιο Στην πόλη Augsburg της Γερµανίας και στον αριθµό 83 της οδού Maximilian στην περιοχή Welser Kuche (νότια του κέντρου) βρίσκεται το Mittelalterliches Schlemmermahl.

Πρόκειται για ένα εστιατόριο µε µεσαιωνικές γεύσεις, έχοντας ανάλογη διακόσµηση και... savoir vivre.

Σε ένα γραφικότατο χώρο όπου κυριαρχούν τεράστιοι κεροστάτες στους τοίχους, οι συνδαιτυµόνες καλούνται να πιουν την µπίρα τους µέσα σε µεγάλα

κέρατα και να φάνε καρβουνιασµένα κρέατα πάνω σε ξύλινες σανίδες και χειροποίητους πήλινους δίσκους µε τη βοήθεια µόνο του... στιλέτου τους!

µεσαιωνικές ποινές για τους παραβάτες. Αυτές εκτελούνται ενώπιον των υπόλοιπων θαµώνων, συχνά υπό τους ήχους έντονων επευφηµιών.

Το µενού του εστιατορίου βασίστη-

Υπό κανονικές συνθήκες, το

κε στις συνταγές ενός συγχωρεµένου πια ντόπιου αριστοκράτη, ενώ οι τιµές των πιάτων ποικίλλουν ανάλογα µε το µέγεθός τους. Η ποικιλία των γευµάτων διαφέρει από µέρα σε µέρα.

εστιατόριο ανοίγει στις 8 µ.µ. τις καθηµερινές και το Σάββατο, δίχως όµως να µπορεί κανείς να σας υποσχεθεί ότι οι ιδιοκτήτες θα έχουν συνέλθει από το µεθύσι της προηγούµενης νύχτας. Αρα, καλό είναι να επικοινωνήσετε εκ των προτέρων µαζί τους στο 0823196110.

Ως προς το savoir vivre, το εστιατόριο έχει κανόνες συµπεριφοράς µε

Θέλω να Γίνω Παράξενος Ταξιδιώτης!

Ο πρώτος ταξιδιωτικός οδηγός του «Παράξενου Ταξιδιώτη» («Εξερευνώντας τη Μυστική Ελλάδα Παράξενος Ταξιδιώτης», εκδόσεις Αρχέτυπο) είναι γεγονός: 4 ταξιδιωτικοί συγγραφείς, περισσότεροι από 70 φωτογράφοι από ολόκληρο τον κόσµο και ένας illustrator συνεργάστηκαν και σας ταξιδεύουν σε 200 τοποθεσίες, µε παραπάνω από 600 εξαιρετικές έγχρωµες φωτογραφίες και γεωγραφικά στίγµατα για να µη χάνετε το δρόµο σας, καθώς και πρακτικές συµβουλές και άγνωστες παράξενες πληροφορίες για τη χώρα µας. Θέλατε πάντα να γίνετε παράξενος ταξιδιώτης; Η παράξενη Ελλάδα είναι πλέον στα χέρια σας! Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε την επίσηµη ιστοσελίδα του «Παράξενου Ταξιδιώτη», στο www.strangler.gr. φαινοµενα

45

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMBΡIOY 2010

φαινοµενα

46

F… for Fantasy Από τη Ράνια Ιωάννου, melian_i@hotmail.com

Νέα σειρά για Vampires Πώς σας φαίνεται η ιδέα ενός βρικόλακα ο οποίος καταγράφει τις σκέψεις του σε ένα ηµερολόγιο; Σας ελκύει η αληθινή φύση ενός τέτοιου υπερφυσικού πλάσµατος; Αν οι απαντήσεις στα προηγούµενα είναι «ναι», τότε ίσως ήρθε η ώρα να αναζητήσετε τη βρετανική σειρά φαντασίας «Being Human». Πρόκειται για την ιστορία τριών φίλων οι οποίοι συγκατοικούν κάπου στο Μπρίστολ της Αγγλίας και προσπαθούν απεγνωσµένα να διατηρήσουν τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά τους σε έναν κόσµο που επιµένει ωστόσο να τους αντιµετωπίζει σαν τέρατα. Βλέπετε το πρόβληµα ξεκινάει από το γεγονός ότι ο ένας εξ αυτών είναι βρικόλακας, ο δεύτερος λυκάνθρωπος και η κοπέλα της παρέας το φάντασµα που στοιχειώνει την κατοικία όπου µένουν. Η σειρά «Being Human», µολονότι συγκαταλέγεται στην κατηγορία του δράµατος, περιέχει έντονα στοιχεία βρετανικού χιούµορ που την καθιστούν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και ευχάριστη. Εάν είστε λάτρεις των βρετανικών σειρών φαντασίας, κατά πάσα πιθανότητα δεν θα σας αφήσει αδιάφορους. Ακόµα όµως και αν δεν έχετε παρακολουθήσει κάποια άλλη αντίστοιχη βρετανική σειρά, αξίζει να της δώσετε µια ευκαιρία.

Το «Being Human» θα µπορούσε εν-

δεχοµένως να συγκριθεί µε την αµερικανική σειρά «The Vampire Diaries», ο δεύτερος κύκλος της οποίας προβάλλεται µε επιτυχία αυτόν τον καιρό στις ΗΠΑ. Και οι δύο παρουσιάζουν τις περιπέτειες µιας οµάδας τριών νεαρών ατόµων, ενός κοριτσιού και δύο αγοριών, οι οποίοι έρχονται αντιµέτωποι µε διάφορες υπερφυσικές καταστάσεις, ο τρόπος ωστόσο µε τον οποίο εξελίσσονται η πλοκή, οι διάλογοι, αλλά και η σκηνοθετική άποψη διαφέρουν σε σηµαντικό βαθµό.

του «Being Human», ο οποίος όταν… «µεταλάσσεται» είναι ένα πραγµατικό τέρας. Η µικρή αυτή φαινοµενικά διαφορά είναι που προσδίδει στην ιστορία του «Being Human» περισσότερη αληθοφάνεια.

Η σειρά ξεκίνησε να προβάλλεται τον Απρίλιο

του 2009 στο BBC 3 και ήδη έχουν προβληθεί δύο κύκλοι, οι οποίοι είναι ήδη διαθέσιµοι σε DVD, ενώ η σειρά έλαβε το… πράσινο φως και για τρίτο. Τον Ιούλιο που µας πέρασε προβλήθηκε µε επιτυχία και στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, ενώ ήδη το καλωδιακό δίκτυο SyFy προγραµµατίζει ένα αµερικανικό ριµέικ δεκατριών επεισοδίων. ∆εν είναι λίγοι πάντως εκείνοι που δεν βλέπουν θετικά µια τέτοια εξέλιξη, καθώς θεωρούν ότι αυτό που διακρίνει τη συγκεκριµένη σειρά δεν είναι τόσο η πλοκή της ή η πρωτοτυπία της θεµατολογίας, αλλά ο βρετανικός αέρας που διέπει όλη την παραγωγή. Και µε δεδοµένο ότι ήδη προβλήθηκε µε επιτυχία στις ΗΠΑ, ίσως να µην υπάρχει λόγος προς το παρόν για τη δηµιουργία ενός ριµέικ.

Μην περιµένετε, λοιπόν, να βρείτε στη βρετανική σει-

ρά τη λάµψη που χαρακτηρίζει τo «The Vampire Diaries». Αντίθετα, θα διαπιστώσετε ότι πρόκειται σαφώς για µια πιο ευρωπαϊκή παραγωγή, η οποία στηρίζεται περισσότερο στην πλοκή και τη σκιαγράφηση των χαρακτήρων. Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι ότι ακόµα και όταν ο Ντέιµον Σαλβατόρε γίνεται κακός, δεν παύει ούτε στιγµή να χάνει τη γοητεία του. Σε αντίθεση µε τον Μίτσελ, τον βρικόλακα-πρωταγωνιστή

Who is who

Η Ράνια Ιωάννου είναι µέλος της Οµάδας Gateway και της Ελληνικής Κοινότητας του Μεταφυσικού (www.metafysiko.gr). Εχει αποφοιτήσει από το τµήµα Αγγλικής Φιλολογίας του ΑΠΘ, διαθέτοντας µεταπτυχιακές σπουδές στη µετάφραση στο ίδιο πανεπιστήµιο. (www.metafysiko.org), (www.fantasmagoria.gr)


Φαινόµενα στο ∆ιαδίκτυο

Η αναζήτηση

σπάνιων και παράξενων βιβλίων αποτελούσε ανέκαθεν µια συναρπαστική διαδικασία για τον άνθρωπο. Στο διάβα του χρόνου, άλλα από αυτά κατέληξαν σε βιβλιοθήκες συλλεκτών, άλλα µπορεί να βρίσκονται σήµερα παραπεταµένα στα ράφια παλαιοβιβλιοπωλείων, ενώ κάποια άλλα, λιγότερο τυχερά, λησµονήθηκαν και εξαφανίστηκαν. Βιβλία µαγείας, βιβλία που αναφέρονται σε παράξενα πλάσµατα, βιβλία που έχουν «υπαγορευτεί»

από άλλες οντότητες και τόσα ακόµη… Παρακάτω παραθέτουµε ενδεικτικά πέντε εξειδικευµένους

σε αυτόν τον τοµέα ιστότοπους που αναφέρονται σε ισάριθµα αλλόκοτα συγγράµµατα.

www.world-mysteries.com/sar_13.htm: Μια ιστο-

clubs.pathfinder.gr/UrantiaBook_GreekReaders:

σελίδα αφιερωµένη στο αινιγµατικό χειρόγραφο Βόινιτς, ένα κρυπτογραφηµένο βιβλίο περίπου 800 ετών. Κανείς δεν έχει καταφέρει µέχρι σήµερα να αποκωδικοποιήσει έστω και µία λέξη. Θεωρίες το συνδέουν µε αλχηµικές διεργασίες του Μεσαίωνα.

Ενας ελληνικός δικτυακός τόπος αφιερωµένος στο βιβλίο της URANTIA. Το βιβλίο αποτελείται από 196 κείµενα που «υπαγορεύτηκαν» σε εν υπνώσει άνθρωπο την περίοδο 19111929. Οι εκδότες και συλλέκτες των κειµένων αυτών, που αποφάσισαν να εκδώσουν το έργο το 1955, έκαναν λόγο για µια κοσµοϊστορική αποκάλυψη στους ανθρώπους της Γης.

www.necfiles.org: Το site θα σας λύσει όλες τις απορίες σχετικά µε το θρυλικό «Νεκρονοµικόν», ένα βιβλίο που πρώτος ανέφερε ο Χ.Φ. Λάβκραφτ στα έργα του. ∆ηµιουργήθηκε µε αφορµή την έκδοση του βιβλίου «The Necronomicon Files», το 1998.

www.esoterica.gr/forums/topic.asp?TOPIC_ ID=9439: Σ’ αυτό το thread αναπτύσσεται συζήτηση σχετικά µε το θρυλικό «Κοσµοσκάφος Στα-γύρω-Εψιλον» που γράφτηκε από τον Γεώργιο Λευκοφρύδη το 1977. Το βιβλίο προκάλεσε αίσθηση και ποικίλες αντιδράσεις, µιας και προωθούσε τη θεωρία κατασκευής διαστηµοπλοίων µε βάση κείµενα του Αριστοτέλη!

www.mothmanlives.com: Η ιστοσελίδα δηµιουργήθηκε µε αφορµή τον πρόσφατο θάνατο ενός εκ των σηµαντικότερων ερευνητών και συγγραφέων του Παράξενου, του John Keel. Ο Keel έγραψε για την αινιγµατική ιστορία του πλάσµατος Mothman, ένα βιβλίο το οποίο µεταφέρθηκε λίγα χρόνια αργότερα και στη µεγάλη οθόνη µέσα από την κινηµατογραφική ταινία «The Mothman Prophecies»

Status ↘ Προσθέστε µας στο facebook αναζητώντας το λογαριασµό ΠΕΡΙΟ∆ΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

↘ Ψάχνετε πληροφορίες για τη σύνδεση IQXS New tribe discovered in Peruvian Amazonia http://j.mp/aAKUjP

µεταξύ των Dogon και των Ελλήνων; Ψάξτε την οµάδα Dogon People - The Descendants of Lemnian Greeks

φαινοµενα

47

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ 20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

48

Bιβλιοθηκη

Ανέκδοτα ή Απόκρυφη Ιστορία Συγγραφέας: Προκόπιος ■ Εκδόσεις: Αγρα

Οι ∆ρόµοι της Γνώσης Συγγραφέας: Γιώργος Μπαλάνος ■ Εκδόσεις: Locus-7 ■ Τιµή: 14,50 €

■ Τιµή: 15,30 €

Η «Απόκρυφη Ιστορία» του Προκόπιου (500(;)-565 µ.Χ.) είναι ένα παράξενο συµπλήρωµα των Ιστοριών και του «Περί Κτισµάτων» του ίδιου συγγραφέα. Εδώ συγκεντρώνει όλες του τις δυνάµεις στην προσπάθεια να αποδείξει την πλήρη διαφθορά του Ιουστινιανού και της Θεοδώρας, την ασηµαντότητα του Βελισαρίου και την αδιαντροπιά της Αντωνίνας. Εκτός από την πολιτική διαφθορά και τα ερωτικά σκάνδαλα και τη γενική αδιαφορία για τη θρησκεία και την ηθική, ο αναγνώστης θα βρει στον Προκόπιο πολλά στοιχεία που θα του θυµίσουν τη σηµερινή ζωή.

Είµαστε όλοι αναζητητές, κυνηγοί του Αγνώστου. Και ίσως µερικοί από µας φτάνουν κάπου όπου µπορούν να δουν τα πράγµατα µε νέα µάτια, µάτια λοξά και χρυσαφένια, που βλέπουν πίσω από το σκοτάδι, πέρα σε τόπους όπου ακόµη και οι σκιές είναι φωτεινές! Στους «∆ρόµους της Γνώσης» θα επιχειρήσουµε να αγναντέψουµε από τα ψηλώµατα πέρα, προς τους «Μυστικούς Τόπους της Γης», και ν’ αφουγκραστούµε τα όποια αλαργινά µηνύµατα µας φέρνουν οι νυχτερινοί άνεµοι... Ποιος ξέρει τι θα δούµε έτσι και τι θα ψιθυρίσουν σ’ εµάς αυτοί οι άνεµοι; Ποια µυστικά και ποιες υποσχέσεις;

Ο Αγνωστος Σείριος Συγγραφέας: Ρόµπερτ Κ. Γ. Τεµπλ ■ Εκδόσεις: Ωρόρα ■ Τιµή: 9 €

Μήπως η ύπαρξη πολιτισµού πάνω στον πλανήτη µας είναι αποτέλεσµα επαφής µε κατοίκους κάποιου πλανήτη του συστήµατος του Σείριου προγενέστερα του 3000 π.Χ.; Υπάρχουν παραδόσεις στη σηµερινή Αφρική που αναφέρουν ότι ο πολιτισµός προέρχεται από τον Σείριο. Ο Ρόµπερτ Τεµπλ ανακαλύπτει τα

ίχνη αυτών των παραδόσεων στον αρχαίο µεσογειακό κόσµο της Αιγύπτου και της Σουµερίας. Τώρα, ο συγγραφέας δείχνει πως οι αρχαίοι αυτοί πολιτισµοί δεν είχαν µόνο πολλές γνώσεις και µεγάλο πλούτο αλλά καλλιεργούσαν και επιστήµες σαν την Πυρηνική Φυσική και την Αστροφυσική, υποστηρίζοντας πως τις είχαν εισαγάγει επισκέπτες απ’ τον Σείριο.


Λεκτική Αντιπαράθεση

Μεγάλοι Μύστες

Συγγραφέας: Dr. Robert V.Gerard

Συγγραφέας: Edward Schure

■ Εκδόσεις: Εσοπτρον

■ Εκδόσεις: Ιάµβλιχος

■ Τιµή: 14,50 €

■ Τιµή: 15,50 €

Mε αρχικό του τίτλο «Tο Ξίφος της Aντιπαράθεσης», το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα πολύτιµο εργαλείο/εγχειρίδιο που διδάσκει στον αναγνώστη τον τρόπο να επικοινωνεί αποτελεσµατικά µε τους γύρω του και να επιλύει τα ποικίλα προβλήµατα που προκύπτουν -είτε στην επαγγελµατική είτε στην προσωπική του ζωή- δίχως να υποχωρεί στη λεκτική πίεση και τις απαιτήσεις των άλλων, αποβάλλοντας το φόβο της σύγκρουσης.

Ενα σύγγραµµα για τους σηµαντικότερους εκπροσώπους της εσωτερικής διδασκαλίας που γνώρισε η ανθρωπότητα. Μια επιλεκτική ιστορία των θρησκειών, µε ιδιαίτερη έµφαση στο µυστικιστικό χαρακτήρα της θρησκευτικής εµπειρίας, το έργο του Schure «Οι Μεγάλοι Μύστες» ζητά να βρει µια κοινή γλώσσας επικοινωνίας ανάµεσα στη Φιλοσοφία, στην επιστήµη και τη θρησκεία, µέσα από την αποκατάσταση της αρχαίας έννοιας της «θεοσοφίας».

Οι Νόµοι του Σύµπαντος

Συγγραφέας: Παύλος Πισσάνος ■ Εκδόσεις: Του συγγραφέα ■ Τιµή: 28 €

Μετά το «Από τον Αριστοτέλη στον Hawking», ο Παύλος Πισσάνος επανέρχεται µε το νέο του βιβλίο, που επαναφέρει στο προσκήνιο την προδοµένη θεωρία του Αιθέρα. Ο συγγραφέας αναλύει τη δράση της διττής φύσης του Αιθέρα, της Κινητής και της Ακινήτου, στην επίγεια και επουράνια ζωή.

Η Γωνιά του Ψαγµένου Νέα Ιστορία Συγγραφέας:

Ζώσιµος

Η ιστορία της ύστερης αρχαιότητας, γραµµένη από τον τελευταίο Εθνικό Ελληνα συγγραφέα Ζώσιµο, είναι η µοναδική ελληνική (µη λατινική και µη εκκλησιαστική) ιστορική πηγή που διαθέτουµε για τον κρίσιµο και ταραγµένο 4ο αι. µ.Χ. Η Νέα Ιστορία του Ζώσιµου φθάνει µέχρι την άλωση της Ρώµης από τον Αλάριχο. Εχει προηγηθεί µια κρίσιµη εκατονταετία γεµάτη εµφύλιους πο-

λέµους, χριστιανική µισαλλοδοξία, διαφθορά και καταστροφικές βαρβαρικές επιδροµές. Ανάµεσα σε όλα αυτά θα λάµψει σαν ήλιος η σύντοµη βασιλεία του Ιουλιανού. Με τον πρόωρο θάνατό του θα σβήσει κάθε ελπίδα αναγέννησης του ελληνορωµαϊκού πολιτισµού. ■ Εκδόσεις: Θύραθεν ■ Τιµή: 28 €

φαινοµενα

49

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ „ 20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010


EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  20 NOEMΒΡΙΟΥ 2010

φαινοµενα

50

επικοινωνια επειδη καθε προσωπικη εµπειρια ειναι µοναδικη και πολυτιµη

Προς επιβεβαίωσιν των όσων γράφετε στον ∆ούρειο Ιππο (τ. 7), µε τίτλο «Η πραγµατική δηµοκρατία», σας αναφέρω µια προσωπική µου εµπειρία από την Ελβετία. Εφτασα µια Παρασκευή στη Ζυρίχη και στο δρόµο για το σπίτι οι φίλοι µου µε ενηµέρωσαν ότι την εποµένη, πριν κανονίσουµε οτιδήποτε, έπρεπε να πάνε να ψηφίσουν. Γιατί; Γιατί είχαν δηµοσιευτεί τα αποτελέσµατα µιας επιστηµονικής έρευνας που αφορούσε σε ένα νέο... απορρυπαντικό πιάτων που επρόκειτο να κυκλοφορήσει στην ελβετική αγορά! Σύµφωνα µε την έρευνα αυτή, λοιπόν, ένα από τα συστατικά αυτού του νέου απορρυπαντικού ενδεχοµένως να επηρέαζε κάποιο είδος... βένθους (µικροοργανισµού των λιµνών!). Οι Ελβετοί γι’ αυτό το λόγο κλήθηκαν σε δηµοψήφισµα για να αποφασίσουν αν ήθελαν ή όχι να κυκλοφορήσει το συγκεκριµένο προϊόν. Το επόµενο πρωί που πήγα µαζί τους στις κάλπες έµεινα άφωνη από τη συµµετοχή και τη σοβαρότητα των συζητήσεων για το θέµα του δηµοψηφίσµατος. Το ίδιο βράδυ του Σαββάτου ανακοινώθηκαν τα αποτελέσµατα. Ηταν ένα βροντερό «όχι» µε πλειοψηφία σχεδόν 100% και το προϊόν αποσύρθηκε άµεσα, από την επόµενη ∆ευτέρα! Εννοείται ότι τα παραπάνω ακούγονται σε εµάς, τους πολίτες της χώρας που γέννησε τη δηµοκρατία, εντελώς ξένα και παλαβά… Καληµέρα σας Sue

Αγαπητή φίλη, Οπως τονίστηκε και στη στήλη του τεύχους που αναφέρετε, η Ελβετία αποτελεί όντως το µοναδικό κράτος στον κόσµο που έχει εφαρµόσει ένα αµεσοδηµοκρατικό µοντέλο εντός του κυβερνητικού της συστήµατος. Η εµπειρία που µας µεταφέρετε καταδεικνύει µε το χαρακτηριστικότερο τρόπο τον κυριότερο λόγο επιτυχίας του συγκεκριµένου µοντέλου, το οποίο σχετίζεται µε τη συνειδητοποίηση του ρόλου του ενεργού µέλους της κοινωνίας από τον κάθε πολίτη ξεχωριστά. Οι Ελβετοί εκπαιδεύονται από µικρή ηλικία στο να ακολουθούν πραγµατικά δηµοκρατικές διαδικασίες, ενώ µαθαίνουν ότι η Πολιτεία είναι ένας ζωντανός οργανισµός και κάθε µέλος της αποτελεί ένα ενεργό κύτταρο. Γι’ αυτούς το να µη συµµετέχει κανείς στα κοινά είναι ντροπιαστικό. ∆υστυχώς -όπως υπονοείτε και εσείς- οι συγκρίσεις µε τη χώρα µας είναι αναπόφευκτες. Και οι πολίτες είναι οι τελευταίοι που ευθύνονται για την κατάσταση που αντιµετωπίζουµε σήµερα…

Θέλoυµε να τα λέµε... Τα «Φαινόµενα» επιθυµούν να αναπτύξουν και αυτή τη φορά µια αµφίδροµη επαφή µε τους αναγνώστες τους. Η γνώµη σας, οι συµβουλές σας, αλλά και οι πληροφορίες σας είναι όχι µόνο ευπρόσδεκτες, αλλά µπορούν να αποτελέσουν και αφορµή για την πραγµατοποίηση και παρουσίαση σχετικών ερευνών µέσα από τις σελίδες του περιοδικού. Γι’ αυτό και σας καλούµε να µας στείλετε εµπειρίες, φωτογραφίες και τυχόν απορίες σας στο fenomena@e-typos.com.


ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ ΣΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ ΤΕΥΧΟΣ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

10

προσεγγίζοντας τα αινίγµατα του κοσµου µας

ΧΑΝΣ ΚΑΜΛΕΡ

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΟΠΛΑ ΤΟΥ ΝΑΖΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΤΙΚΗ ΤΟΥ ∆ΙΑΣΤΑΣΗ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

ΑΓΝΩΣΤΗ ΜΑΝΗ

ΟΙ ΚΡΥΜΜΕΝΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝ∆ΥΝΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙ∆ΙΑ

ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥΣ ΜΥΘΟΥΣ ΚΑΙ ΘΡΥΛΟΥΣ

+ΑΡΘΡΑ, ΣΤΗΛΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΠΟΥ ΡΙΧΝΟΥΝ ΦΩΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ

ΤΟ 6ο DVD

ΣΕ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ∆Α

Dimitri shostakovich

Το 2ο CD της δεύτερης σειράς

ΤΑ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣφαινοµενα

#

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  25 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010


Φαινόμενα - Τεύχος 9  

ΣΤΟΝ ΣΕΙΡΙΟ ΚΟΙΜΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΘΕΟΙ ΠΝΕΥΜΑΤΑ, Ο ΚΑΘΡΕΠΤΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΑΣ ΡΗΤΟΡΙΚΗ, Η ΑΘΑΝΑΤΗ ∆ΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΝΕΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ Τ...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you