Issuu on Google+


‫مقدمه‬ ‫بازشناسی محیط طبیعی روستا‬ ‫اهمیت بازشناسی الگوهای محیط روستایی‬ ‫چارچوب نظری بازشناسی الگوهای محیط طبیعی روستا‬ ‫نمونه موردی‪ :‬روستای نای بند‬


‫منطقه ی استقرار روستا‬


‫سایت پلن و دورنمای روستا‬


‫تجربه ی مواجهه با روستا‬


‫روند پیدایش و توسعه ی روستا‬ ‫‪ ‬چادرنشینی در کنار چشمه‬


‫‪ ‬ایجاد قلعه‬


‫‪ ‬توسعه به سمت شمال و غرب‬


‫جاذبه های روستا‬ ‫‪ ‬کوه نای بند‬


‫‪ ‬واحه ای در دل کویر‬ ‫‪ ‬باغات و نخلستان‬


‫‪ ‬چشمه های معدنی‬ ‫‪ ‬حیات وحش‬ ‫‪ ‬معماری و بافت با ارزش‬


‫تحلیل‬ ‫الگوهای محیطی در روستا‬


‫الگوی استقرار منطبق بر عامل زمین‬ ‫عوامل جغرافیایی‪ :‬عوارض زمین‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬ ‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫‪ ‬جایی میان آسمان و زمین‬ ‫‪ ‬مناسب ترین مکان‬ ‫‪ ‬حفظ زمین و بهره گیری صحیح از آن‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫‪ ‬بهره گیری از کوهسار به عنوان پناه‬ ‫‪ ‬مکان یابی استقرار در زمین مناسب‬ ‫‪ ‬استقرار در بستر مرتفع برای مقابله با سیل‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬

‫‪ ‬استقرار بر پهنه بلند‪.‬در جهت هویت یافتن و‬ ‫تامین چشم انداز‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫‪ ‬استقرار در محدوده میانی ارتفاعات و سطوح‬ ‫هموار‪ .‬در پناه عوارض طبیعی زمین و در بخش‬ ‫های غیر مساعد برای کشت‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬


‫الگوی استقرار منطبق بر عامل آب‬ ‫عوامل جغرافیایی‪ :‬منابع آب‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫‪ ‬استقرار روستا در نزدیکی منابع عمده آب‬ ‫منطقه‬ ‫‪ ‬برکه های داخل آبادی‪ .‬نمایانگر جانمایی‬ ‫روستا در کنار آب‬ ‫‪ ‬استقرار با فاصله از مسیل مجاور به دلیل‬ ‫ممانعت از سیل‬ ‫‪ ‬ساختار استقرار روستا تابع شکل لبه های‬ ‫منابع آب‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫‪ ‬استقرار در نزدیکی منبع عمده آب با تابعیت از‬ ‫شکل لبه آن و در فاصله از مسیل‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬ ‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫‪ ‬عامل پیدایش آبادی‬ ‫‪ ‬مناسب ترین موضع‬ ‫‪ ‬تامین دسترسی و برخورداری از منابع آب‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬


‫الگوی استقرار منطبق بر عامل گیاه‬ ‫عوامل جغرافیایی‪ :‬پوشش گیاهی‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬ ‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫‪ ‬آمیزش با طبیعت‬ ‫‪ ‬مناسب ترین پیوند‬ ‫‪ ‬ارتباط با پوشش گیاهی در جهت برخورداری‬ ‫از آن‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫‪ ‬استقرار در میان توده ای از پوشش گیاهی به‬ ‫عنوان محافظ‬ ‫‪ ‬استقرار در نزدیکی باغات جهت دسترسی به‬ ‫منبع معیشت‬ ‫‪ ‬ساختار کالبدی و سیمای سرسبز روستا تحت‬ ‫تاثیر قرارگیری باغات و نخلستان ها در پیرامون‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫‪ ‬استقرار در میان پوشش گیاهی انبوه و ارتباط‬ ‫نزدیک با آن‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬


‫الگوی استقرار منطبق بر عامل تابش‬ ‫عوامل اقلیمی‪ :‬تابش آفتاب‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬ ‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫منطقی‬

‫‪ ‬خورشید منبع لیزال نور و گرما‬ ‫‪ ‬مناسب ترین جهت‬ ‫‪ ‬جهت گیری صحیح نسبت به خورشید به عنوان‬ ‫منبع انرژی‬

‫ازلی‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫‪ ‬استقرار روستا در جبهه جنوبی کوه جهت‬ ‫بهره گیری از جهت و زاویه مناسب تابش‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬

‫‪ ‬ساختار و سیمای روستا متناسب با جهت‬ ‫مطلوب به تبع از استقرار بر جبهه جنوبی دامنه‬ ‫کوه‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫‪ ‬استقرار در جبهه جنوبی دامنه کوه‬

‫کیفی‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬ ‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬


‫الگوی استقرار منطبق بر عامل بارش‬ ‫عوامل اقلیمی‪ :‬بارش و رطوبت‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬ ‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫‪ ‬نزول رحمت آسمانی‬ ‫‪ ‬مناسب ترین بهره‬ ‫‪ ‬بهره گیری صحیح از نزولت جوی و دفع آثار‬ ‫مخرب آن‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫‪ ‬استقرار روستا بر روی بستری سنگی و مرتفع‬ ‫جهت دفع آب های سطحی و به دلیل عدم نفوذ‬ ‫رطوبت در جریان حاصل از بارش به پایه های‬ ‫ابنیه‬ ‫‪ ‬استقرار روستا بر روی بستر سنگی بالتر از‬ ‫سطح زمین‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫‪ ‬استقرار بر بستر سنگی بالتر از سطح زمین‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬


‫الگوی استقرار منطبق بر عامل باد‬ ‫عوامل اقلیمی‪ :‬باد‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬ ‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫‪ ‬پیام آور شرایط جوی‬ ‫‪ ‬مناسب ترین مواجهه‬ ‫‪ ‬دریافت باد مفید و برخورد با باد مضر‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫‪ ‬ااستقرار روستا در پناهی از کوه های پیوسته‬ ‫و پوشش گیاهی در برابر باد و عمود بر جهت‬ ‫مضر‬ ‫‪ ‬استقرار در پایین ترین بستر کوه پایه به دلیل‬ ‫شدت باد در نقاط مرتفع‬ ‫‪ ‬استقرار روستا بصورت ساختاری فشرده و‬ ‫توده ای در یک مکان متمرکز‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫‪ ‬استقرار بصورت فشرده در پناه کوه و پوشش‬ ‫گیاهی در نقاط پایینی بستر کوه پایه‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬


‫الگوی استقرار منطبق بر بستر زمین‬ ‫عوامل جغرافیایی‪ :‬عوارض زمین‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬

‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫‪ ‬بستر رویش تمدن‬ ‫‪ ‬مناسب ترین بستر‬ ‫‪ ‬هماهنگی با عوارض و قابلیت موجود بر بستر‬ ‫زمین‬

‫‪ ‬همواری بستر زمین در هسته اولیه بافت و‬ ‫استفاده از زمین های پشتی مجاور به دلیل‬ ‫کمبود زمین در توسعه‬ ‫‪ ‬زمین های صخره ای به دلیل سختی زیاد‬ ‫بستری مناسب برای شکل گیری دانه ها و در‬ ‫نهایت تشکیل بافت‬ ‫‪ ‬قدرت نفوذپذیری بالی زمین روستا به دلیل‬ ‫شنی بودن و عدم نگهداری آب به میزان زیاد‬ ‫منجر به اختصاص سطح بیشتر اراضی به باغات‬ ‫شده که بر سیمای کالبدی بافت نیز موثر بوده‬ ‫است‪.‬‬ ‫‪ ‬فشرده شدن بافت و مرتفع شدن ابنیه به دلیل‬ ‫کمبود زمین مناسب‬ ‫‪ ‬بوجود آمدن احجام متنوع در ارتفاع متاثر از‬ ‫اختل ف تراز و ناهمواری های زمین در نقاط‬ ‫مجتلف بافت‬ ‫‪ ‬شکل گیری شبکه معابر به موازات خطوط‬ ‫تراز‬ ‫‪ ‬پرهیز از معابر پرشیب‬ ‫‪ ‬بافت متراکم و مرتفع بر بستر کوه پایه در‬ ‫سطوح مسطح معابر با عرض کم به موازات‬ ‫خطوط تراز زمین‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬


‫الگوی بافت منطبق بر حضور آب‬ ‫عوامل جغرافیایی‪ :‬منابع آب‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬

‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫‪ ‬نماد جریان زندگی و حیات‬ ‫‪ ‬مناسب ترین حضور‬ ‫‪ ‬امکان دسترسی کامل به منابع آب در تمام‬ ‫نقاط‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫شکل گیری مراکز بافت در مسیر یا در محل‬ ‫سرچشمه آب‬ ‫تعبیه محل برداشت آب در چند نقطه از بافت‬ ‫مشترک بین ابنیه‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬

‫‪ ‬استخوان بندی و شبکه معابر مطابق با مسیر‬ ‫حرکت آب در معبر‬ ‫‪ ‬گستردگی و تبعیت ساختار بافت از امتداد‬ ‫مسیل‬ ‫‪ ‬شکل گیری بافت بصورت مجتمعی و فشرده‬ ‫به دلیل نقطه ای بودن منابع آب در برخی نقاط‬ ‫‪ ‬گستردگی بافت در امتداد مسیر با حالتی‬ ‫فشرده در مراکز و در نزدیکی منابع اب ‪ ،‬امکان‬ ‫برداشت آب در سراسر بافت‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬


‫الگوی بافت منطبق بر ترکیب با پوشش گیاهی‬ ‫عوامل جغرافیایی‪ :‬پوشش گیاهی‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬

‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫‪ ‬سرسبزی‬ ‫‪ ‬مناسب ترین ترکیب‬ ‫‪ ‬توجه به حضور و پراکندگی گیاه در سراسر‬ ‫بافت‬

‫‪ ‬قرارگیری کشتزار ها و باغات روستا در حاشیه‬ ‫پیرامونی بافت به منظور دستیابی به سطوح‬ ‫یکپارچه زیر کشت و پیوند این پهنه با بافت کالبدی‬ ‫از طریق دسترسی های فردی‬ ‫‪ ‬بافت کالبدی فشرده و متمرکز روستا در میان‬ ‫پوشش سبز درختان انبوه‬ ‫‪ ‬فراهم شدن زمینه احراز هویت ساختاری‬ ‫سیمای بافت با در برگرفتن روستا توسط باغات‬ ‫‪ ‬حضور گیاه داخل بافت بصورت تک درخت‬ ‫نخل پراکنده در هرجای خالی غیر قابل ساخت‬ ‫‪ ‬بافت احاطه شده توسط پوشش گیاهی‬ ‫پیرامون ‪،‬پراکندگی گیاه در بافت در هرجای‬ ‫ممکن‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬


‫الگوی بافت منطبق بر جهت و زاویه ی تابش‬ ‫عوامل اقلیمی‪ :‬تابش آفتاب‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬ ‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫منطقی‬

‫‪ ‬تابیدن‬ ‫‪ ‬مناسب ترین زاویه تابش‬ ‫‪ ‬تدابیر جهت تغییرات زاویه تابش در فصول‬ ‫مختلف‬

‫ازلی‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫‪ ‬کاهش عرض و تعداد معابر و ایجاد ساباط به‬ ‫دلیل ایجاد سایه و کاهش دما‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬

‫‪ ‬افزایش سهم ارتفاع ابنیه نسبت به عرض معبر‬ ‫و سرپوشیده کردن آن توسط ساباط‬ ‫‪ ‬فشردگی بافت دلیل بر وجود سرما و عدم‬ ‫اتل ف گرما در زمستان‬ ‫‪ ‬فشردگی بافت ‪،‬افزایش ارتفاع ابنیه نسبت به‬ ‫عرض معبر‪.‬کاهش عرض وتعداد معابر و‬ ‫سرپوشیده کردن بوسله ساباط‬

‫کیفی‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬ ‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬


‫الگوی بافت منطبق بر باران‬ ‫عوامل اقلیمی‪ :‬بارش و رطوبت‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬ ‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫‪ ‬رویدادی فراگیر و پر اثر‬ ‫‪ ‬مناسب ترین پذیرش‬ ‫‪ ‬هدایت صحیح آب های جاری در نتیجه بارش‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫‪ ‬بافت مرتفع از بستر در اثر جاری شدن آب بر‬ ‫معابر‬ ‫‪ ‬تخلخل اندام های بافت جهت کوران به دلیل‬ ‫بال بودن نسبی رطوبت بارندگی‬ ‫‪ ‬سرسبزی ساختار سیمای بافت در اثر بارندگی‬ ‫‪ ‬ساختاری با خلل و فرج بال‪ .‬نمودی از رطوبت‬ ‫بال‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫‪ ‬بافت مرتفع و سرسبز‬ ‫‪ ‬افزایش خلل و فرج در اندام های بافت‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬


‫الگوی بافت منطبق بر جریان باد‬ ‫عوامل اقلیمی‪ :‬باد‬ ‫بررسی‬ ‫سطح‬ ‫مطلوب‬ ‫)حالت‬ ‫ملزم(‬ ‫مشاهده‬ ‫سطح‬ ‫موجود‬ ‫)حالت‬ ‫موجود(‬

‫دستیابی‬ ‫به سطح‬ ‫مقدور‬ ‫)حالت‬ ‫ممکن(‬

‫ازلی‬ ‫کیفی‬ ‫منطقی‬

‫‪ ‬تنفس توده ها‬ ‫‪ ‬مناسب ترین جریان‬ ‫‪ ‬کنترل جریان باد در بافت‬

‫الگوهای‬ ‫عملکردی‬

‫‪ ‬پرهیز ازمعابر وسیع برای جلوگیری از نفوذ باد‬ ‫‪ ‬شکل گیری مراکز محلت در پناه ساختمان‬ ‫های بلند در میانه‬

‫الگوهای‬ ‫ساختاری‬

‫‪ ‬ساختار پیچ در پیچ سرپوشیده و باریک برای‬ ‫ممانعت از نفوذ باد مضر‬ ‫‪ ‬ساختار شبکه معابر عمود بر باد‬ ‫‪ ‬ساختار فشرده ابنیه به صورت توده های‬ ‫حجمی‬ ‫‪ ‬پرهیز از ایجاد فضاهای وسیع‬ ‫‪ ‬ایجاد تقاطع های راست گوشه و نامنظم‬ ‫‪ ‬معابر پیچیده باریک سرپوشیده و عمود بر‬ ‫جهت باد‪ .‬فضاهای باز در پناه ساختمان ها‪.‬‬ ‫احجام توده ای‪ .‬ایجاد تقاطع های راست گوشه‬

‫پیشنهادی‬ ‫کاربردی‬

‫ایده‬ ‫ذهن(‬ ‫)ی‬

‫نمونه‬ ‫کالبد‬ ‫ی‬ ‫)عین‬ ‫)ی‬

‫الگو‬ ‫)عمل‬ ‫)ی‬


‫جمع بندی و نتیجه‬ ‫گیری‬


Nayband Village