Page 1

Implementimi i Kofidencialiteti në Sistemin Shëndetësorë të Kosovës sipas standardeve Evropiane Punim Shkencorë – Seminarikë i përgatitur nga Gjylie Haziri Neziri

Mentore e lëndës – Strategjia e kujdesit shëndetësor dhe sistemi shëndetësorë Prof.Dr. Merita Berisha

Studentja e studimeve master drejtimi - Menaxhment Shëndetësorë:

Gjylie Haziri Neziri

Shkurt, 2018

1


Hyrje Duke u bazuar në rëndësinë e pacientit dhe trajtimit të tije në fushën e shëndetësisë, edhe pjesa konfidenciale ka një rëndësi të posaçme në trajtimin e pacientit nga personeli shëndetësorë. Pasi që te ne, në Kosovë fusha e konfidencialitetit në sistemin shëndetësorë është shumë pakë e zhvilluar apo fare pakë merret parasysh, pasi që kjo dukuri nuk është e rregulluar dhe e mbrojtur me ligje, kurse kjo ide për krijimin e ligjeve dhe rregullimin e kësaj pjese me rëndësi të veçantë për praktikat e trajtimit shëndetësorë do të ishte mjaft produktive për të gjitha produktet shëndetësore të cilat bëhen për pacientë si në ato shtetërore, njashtu edhe në ato private. Pasi që kjo temë është tepër e gjerë, ku për të cilën do të mbetem me shpresë që ta trajtoj në një punim tjetër më të gjer shkencorë, në kuadër të këtij punimi seminarik, do ti trajtoj vetëm disa pika të rëndësishme të kësaj fushe të ndërlidhur pacientë – punëtorë shëndetësorë. Në kuadër të kësaj fushe që ka ndërlidhje të ngushtë me organizimin e sistemit shëndetësorë në Kosovë dhe gjetiu, ku si detyrë e punës së punëtorit shëndetësorë është zbatimi në përpikëri i këtij kriteri të fshehtësisë, konfidencialiteti është dhe mbetet një domosdoshmëri që doemos duhet të sanksionohet me ligj dhe rregulla të tjera legjislative, mund të themi se ky raport me pacientin ka një rëndësi të lartë të edukimit shëndetësor për punëtorët shëndetësorë të fushave të ndryshme të mjekësisë, por që përkon edhe me fusha tjera si atë legjislative-juridike dhe atë socialo-psikologjike. Nevoja imediate e zbatimit të kësaj fushe të shkencës mjekësore dhe asaj juridike në Sistemin Shëndetësorë të Kosovës, na shtynë që këtë ide ta zbatojmë sa më shpejtë dhe ta implementojm në praktikat shëndetësore gjatë trajtimit e mjekimit të pacientit. Konfidencialiteti në Sistemin Shëndetësorë të Kosovës, qytetarit i jep më tepër siguri në trajtimin dhe mjekimin nga punëtorët shëndetësor të rangut të ndryshëm, kurse punëtorit shëndetësorë në Kosovë, qytetari i fal më shumë besim dhe në këtë mënyrë arrihet një kualitet i shërbimeve shëndetësore si ato të ofruara nga shteti, njashtu edhe ato të ofruara nga shërbimet private të licencuara shëndetësore. Prandaj kjo fushë e studimit është mese nevojshme për qytetarin dhe punëtorin shëndetësor. Me respekt Gjylie Haziri Neziri

2


Përmbajtja: 1. Definicioni i përgjithshëm i konfidencialitetit në profesion ......................... 2. Definimi i konfidencialitetit në fushën mjekësore ........................................ 3. Kodi profesional dhe Etika profesionale në fushën mjekësore................... 4. E drejta e punës në shëndetësi ..................................................................... 5. Parimet e konfidencialitetit në shëndetësi .................................................. 6. Qëllimi i mbrojtjes së konfidencialitetit ....................................................... 7. Parapërgatitja për implementimin e konfidencialitetit ............................... 8. Zbatimi i konfidencialitetit ............................................................................ a. Udhëzimet e përgjithshme ....................................................................... b. Konfidencialiteti ndaj të afërmeve .......................................................... c. Konfidencialiteti ndaj mjekut ................................................................... d. Konfidencialiteti në mes të infermierit dhe ndihmës-infermierit për pacientin ................................................................................................... e. Konfidencialiteti ndaj pjestarëve të grupeve të tjera profesionale ..... f. Bartja e informacionit, pavarësisht konfidencialitetit ekzistues ......... g. Farmacia(Barnatorja) dhe Konfidencialiteti........................................... h. Konfidencialiteti në përkujdesjen ambulantore..................................... i. Konfidencialiteti te Mamitë....................................................................... 9. Problemet praktike ........................................................................................ 10. Pas vdekjes .................................................................................................... 11. Formularët shembull të konfidencialitetit -

Fjala përfundimtare

-

Deklarimi mbi punimin shkencorë

-

Literatura

3


1. Definicioni i përgjithshëm i konfidencialitetit në profesion Detyrat e konfidencialitetit (gjithashtu që njihet si ruajtje e sekretit dhe në kodin penal të Kosovës Neni 347*(zbulimi i fshehtësisë zyrtare) si shkelje e sekreteve zyrtare) është detyrim ligjorë i grupeve të caktuara profesionale, që sekretin që iu është besuar atyre të mos e bartin tutje në personin e tretë në mënyrë të paautorizuar. Si persona të detyruar mund të personat privat (si mbajtës të fshehtësisë profesionale) dhe zyrtarët publikë të shtetit (e ashtuquajtura fshehtësi zyrtare). Në këtë rast, i detyruari i mbajtjes së sekretit njihet edhe si sekret-mbajtës, i cili duhet të mbrojë personin misteriozë. Në një kuptim më të gjerë, detyra e konfidencialitetit është e lidhur ngushtë me mbrojtjen e të dhënave, pasi që me detyrën e konfidecialitetit jo vetëm që i është besuar një e dhënë, por edhe të dhënat tjera personale, si p.sh. të dhënat sekrete të biznesit. Betimi i Hipokratit tashmë përmban detyrimin angazhimin të mjekut e që thuhet: "Ajo që unë shoh ose dëgjoj gjatë trajtimit ose edhe jashtë trajtimit shëndetësor në jetën e njerëzve, unë do të vazhdoj të hesht për aq sa e konsideroj si një sekret të tillë, për aq kohë sa nuk duhet ta zbulojë atë". Në Romën e lashtë, gjatë takimeve vendosnin të varnin një trëndafil në tavan gjatë mbledhjeve, duke u kujtuar të pranishmëve detyrën e fshehtësisë. Trëndafili i gdhendur në rrëfimet e sotme i shërben të njëjtit qëllim: "sub rosa dictum" – është thënë nën trëndafil, që duhet të mbetet sekret. Prandaj konfidencialiteti ka një rëndësi të veçantë në historinë e fushave të ndryshme profesionale, e neve na intereson posaçërisht rëndësia e ruajtjes së sekretit në fushën mjekësore kur prioritet i yni është të mbrohet e drejta e pacientit dhe të ruhen të dhënat personale të tij, si dhe të dhënat mbi sëmundjen dhe vend-

4


qëndrimin apo hospitalizimin e tij për gjatë një trajtimi apo qëndrimi afatgjatë në shtëpi të pleqëve. 2. Definimi i konfidencialitetit në fushën mjekësore Konfidencialiteti është një nga detyrat më të rëndësishme profesionale të të gjithë punonjësve shëndetësorë. Banorët gjithmonë mund të besojnë se informatat e ndjeshme nuk do t'u kalohen palëve të treta pa autorizim e tyre. Konfidencialiteti ka kufizime të ndryshme, varësisht nga shkalla e lartësisë së sekretit që duhet të ruhet. Në kushte të caktuara ne kemi të drejtë ose madje jemi të detyruar të përcjellim të dhënat konfidenciale. Të gjitha të dhënat e mbrojtura sociale dhe të dhënat personale mbulohen nga sekreti që ruhet brenda një institucioni të veçantë shëndetësorë ku qëndron për shërim pacienti, apo ka një qëndrim afatgjatë në shtëpinë e pleqëve. Punonjësit mund të përdorin dhe përpunojnë këtë informacion vetëm nëse është e nevojshme për përmbushjen e detyrave të mjekut, infermierisë apo detyra tjera të veçanta për procedim të mëtutjeshëm. Detyrimi për fshehtësi ekziston edhe nëse punonjësi nuk punon më në objekt/institucionin shëndetësorë ose banori tashmë ka vdekur. Nëse një punonjës nuk merr parasysh konfidencialitetin, ai mund të rezultojë në paralajmërim nga stafi udhëheqës i institucionit ose ndërprerje nga mardhënia e punës. Shkeljet gjithashtu mund të rezultojnë me gjobë ose edhe me dënim me burg. Nëse është e nevojshme, banori ka gjithashtu të drejtë për kompensim me rastin e publikimit të sekretit të paautorizuar nga punonjësit e institucionit shëndetësorë, apo shtëpisë së pleqëve. 3. Kodi profesional dhe Etika profesionale në fushën mjekësore

5


Ata që kujdesen për të tjerët profesionalisht janë subjekt i sekretit. Konfidencialiteti bazohet në normat ligjore ndërkombëtare e posaçërisht ato evropiane të kriminalitetit, punësimit dhe mbrojtjes së të dhënave. Por tashmë sipas etikës profesionale, ofrimi i një konfidencialitet të veçantë dhe respektimi i dinjitetit të pacientit, vetëvendosjen dhe privatësinë e pacientit që e zbaton personin i cili mjekë i fushave të ndryshme, është infermier/e profesional/e si një profesion i besuar ose që pacienti ka besim në atë / ajo u kthye me të mirë te ai/ajo, e që rritet besimi në punëtorin shëndetësorë dhe institucionin ku pacienti gjendet për trajtim. Konfidencialiteti nënkupton se mjekut, infermierit profesional, përgjithësisht ju janë besuar informacionet e pacientit, të cilat nuk guxojnë assesi të kalojnë te pala e tretë pa autorizim për të fshehtësisë rreth tyre gjë që bënë që në ushtrimin e profesionit ose dhënien e sekretet punëtorit shëndetësor ruhet privatësia e pacientit në fjalë, gjë që fitohet besimi i trajtimit mjekësorë. Përveç të dhënat personale që duhet të ruhen, e të mos shpërndahen tutje, të tilla si emri, feja, historia mjekësore ose rrethana financiare, duhet të mos shpërndahen te pala e tretë as marrëdhënie të tjera personale apo profesionale të klientit / pacientit apo të moshuarit. Fshehtësia shkon përtej detyrës së punëtorit shëndetësorë, thjeshtë edhe për të mos përmendur më tutje informatat mbi pacientin/klientin/kujdestarin te asnjë palë që i kërkon ato, pa autorizim, madje edhe për të kufizuar mbledhjen dhe ruajtjen e të dhënave në atë që është e nevojshme dhe kështu të mbahen të depozituara në të dhëna të shkruar ose elektronike që personat e paautorizuar nuk mund të kenë qasje në to. Detyra e sekretit shërben për mbrojtjen e pacientit / kujdestarit të personit të paaftë/ klientit dhe të gjithë sferës së tij private dhe sekrete. 4. E drejta e punës në shëndetësi

6


Çdokush që kryen kujdesin profesional si punonjës, gjithashtu i nënshtrohet sekretit në bazë të kontratës së tij të punës. Kjo përmendet në mënyrë të qartë në shumë kontrata të punës ose rrjedh nga referimi ndaj një marrëveshjeje kolektive ose direktivave të kontratës së punës, e cila nga ana tjetër rregullon konfidencialitetin. Sidoqoftë, edhe nëse nuk ka rregulla të shprehura për ruajtjen e fshehtësisë, sekreti si detyrim kontraktual sekondar vjen nga parimi i mirëbesimit. 5. Parimet e konfidencialitetit në shëndetësi Shpesh, punëtorët shëndetësorë nuk janë të qartësuar nëse duhet të ndajnë informacionin mbi pacientin apo të mbajnë atë sekret. Kur është në dyshim punëtori shëndetësorë, gjithmonë ka kuptim që t'i drejtohet drejtpërdrejt pacientit/kujdestarit/banorit të shtëpisë së pleqëve dhe le të vendosë vetë se kujt dëshiron ti ndaj informacione për vendqëndrimin dhe gjërat tjera personale dhe mjekësore të tij. Ne jemi të vetëdijshëm se trajtimi i konfidencialitetit është gjithmonë një ecje e shtrënguar në rrugën drejt rregullave dhe të drejtave personale. Veçanërisht bashkëshorti dhe anëtarët e tjerë të familjes së ngushtë duan që ne t'i informojmë ata për gjendjen shëndetësore të pacientit/banorit i cili gjendet në institucionin shëndetësorë/përkujdesës. Megjithatë, gjithmonë duhet të mbrojmë privatësinë e banorit. E gjithë kjo edhe nëse nuk i plotësojmë pritjet e palëve të treta. Ndarja e informacionit të ndjeshëm është shumë eksploziv për ne që të mbështetemi në marrëveshjet verbale pacientë-punëtorë shëndetësorë. Në veçanti, lirimi nga konfidencialiteti duhet të bëhet gjithmonë me shkrim duke plotësuar formularë të veçantë në lidhje me çështjen konkrete. Duke vepruar kështu, ne evitojmë që banori ose kujdestari i tij të na informojnë se i kemi kaluar pa autorizim informacione palëve

7


të treta. Prandaj një kujdes i shtuar nga punëtorët shëndetësorë mund të evitoj një sanksion të mundshëm që mund të paraqitet nga pacienti/kujdestari/banori. 6. Qëllimi i mbrojtjes së konfidencialitetit Privatësia e pacientit/banorit duhet të jetë e mbrojtur dhe e sanksionuar me rregullore dhe ligj. Ajo zhvillon një marrëdhënie besimi midis mjekut/infermieres dhe pacientit/banorit të institucionit shëndetësor/të përkujdesjes. Pacienti/Kujdestari/Banori është i gatshëm t'i japë mjekut/infermieres informata të ndjeshme, sepse ai e di se ky informacion do të trajtohet në mënyrë konfidenciale dhe për atë shpreh të gjitha nevojat dhe brengat e tij, në mënyrë që ato të ruhen në konfidencialitet. Është e qartë për punëtorin shëndetësorë se çfarë informacioni mund të ndajmë me palën e tretë, pra vetëm ato të cilat Pacienti/Kujdestari/Banori jep autorizim të barten tutje te pala në fjalë. Punonjësit shëndetësor duhet të jenë të mbrojtur nga akuzat e paautorizuara të cilat mund të ju vihen atyre nga pacientët/banorët e një institucioni shëndetësorë. 7. Parapërgatitja për implementimin e konfidencialitetit Punonjësi në këtë rast shëndetësorë, merr një deklaratë të konfidencialitetit për nënshkrim para fillimit të punës. Këtu përfshihet edhe stafi administrativ, të trajnuarit, praktikantët dhe vullnetarët. (Shënim: Kjo është një obligim i domosdoshëm dhe duhet të nënshkruhet para fillimit të punës. Ndonjëherë, gjatë periudhës së punës provuese, por edhe kur një kontratë punësimi tashmë është lidhur para disa javësh.) Në rastin e infermierëve të punësuar, deklarimi i konfidencialitetit duhet të jetë pjesë përbërëse e kontratës së punës. 8


Punonjësit e rinj duhet të jenë të informuar për konfidencialitetin si pjesë e trajnimit të tyre dhe pasojat që rezultojnë për punën e përditshme praktike. Një lirim i kufizuar nga konfidencialiteti është fiksuar në kontratën e bërë në shtëpinë e pleqëve. Banori në këtë shtëpi pranon që mund të kalojnë informacionin tek mjeku që merr pjesë si pjesë e terapisë së trajtuar. Infermieri/punëtori shëndetësorë kërkon kontakt me banorin në javët e para pas kalimit në shtëpinë e pleqëve për të trajtuar çështjen e fshehtësisë. Por kur kemi të bëjmë me pacientë, konfidecialiteti duhet të vihet menjëherë që në kontaktin e parë me pacientin. Pacienti/Banori duhet të përcaktojë se cilët të afërm mund të informohen në atë masë rreth gjendjes së tij shëndetësore. Nëse është e mundur, kjo intervistë duhet të kryhet në mënyrë private, në mënyrë që pacienti/banori të mos ndihet nën presion nga anëtarët e familjes të cilën janë të pranishëm, kjo bëhet në formë të një formulari-pyetësori për pacientin/banorin. 8. Zbatimi i konfidencialitetit Konfidencialiteti si masë e sekretit të ofruar nga punonjësit shëndetësorë dhe grupet e tjera profesionale që ofrojnë shërbime në një institucion shëndetësorë publik apo privat, apo shtëpi të pleqëve ndaj një pacienti/banori është një domosdoshmëri e zbatimit në mënyrë që te kemi një institucion kredibilë dhe të aftë për punë profesionale, si dhe të besueshëm për qytetarin. Prandaj varësisht se me cilët punonjës kemi të bëjmë, njashtu edhe konfidencialiteti si masë e sekretit duhet të implementohet si i tillë. a. Udhëzimet e përgjithshme Për pëlqimin e banorit, aftësia e tij për të vepruar nuk është e nevojshme. Mjafton "njohja e natyrshme". Prandaj, banori duhet të kuptojë në thelb temën e

9


konfidencialitetit. Rrjedhimisht, banorët e orientuar që janë nën kujdesin e institucionit përkujdesjes, duhet të pyeten paraprakisht para se të zbulohet ndonjë informacion. Nëse një punëtorë shëndetësorë merr informacione personale që nuk janë relevante për përkujdesjen ndaj tij, ajo nuk duhet të zbulohet as te kolegët por as edhe te mbikëqyrësit. Për të dhënat biografike, mbrojtja e tyre brenda një institucioni shëndetësorë mund të jetë i vështirë. Shembull: Një banor zbulon se ajo ishte viktimë e abuzimit seksual gjatë luftës. Kjo zakonisht është rreptësishtë konfidenciale. Megjithatë, një informacion i tillë mund të bëhet i rëndësishëm për një zhvillim të mëtutjeshëm shëndetësorë për një çrregullim progresiv të demencës. Kjo, për shembull, nëse pacientja/banorja reagon në mënyrë agresive tek infermierët e serbë ose tek infermierët meshkuj. Në këtë rast, mund të jetë e dobishme për të informuar kolegët për problemin mbi pacienten. Detyrimi i fshehtësisë nuk zbatohet nëse nuk janë të mundshme pretendimet lidhur me identitetin e pacientit/banorit. Shembull: Një infermiere raporton mbi simptomat e një pacientit/banorit në një trajnim të jashtëm. Ajo nuk emëron asnjë emër. Gjithashtu, informacioni nuk është aq i detajuar sa që përfundimet rreth identitetit të pacientit/banorit*(rezidentit) në një institucion shëndetësorë/shtëpi të pleqëve janë të mundshme. Në familjen e tyre, infermierja mund të flasë për përvojat gjatë punës së tyre, nëse sigurohet që palët e treta nuk mund t'ua procedoj informacionin asnjë personi të tretë. Në rast diskutimi, është e rëndësishme të sigurohet se janë të pranishëm vetëm ata punonjës, të cilët janë të ngarkuar me kujdesin e pacientit/rezidentit, dhe për këtë arsye mbështeten në informacionin.

10


Në telefon, ne kalojmë informacionin e ndjeshëm vetëm nëse identiteti i telefonuesit është sqaruar dhe transferimi i informacionit është i justifikuar. b. Konfidencialiteti ndaj të afërmeve Ne gjithmonë duhet të përpiqemi të vëmë në harmoni nevojat e informacionit të të afërmve me të drejtën e privatësisë së banorit. Nëse të afërmit dëshirojnë informata për të cilat pacienti/rezidenti nuk ka shprehur pëlqimin, ne duhet të ja refuzojmë dhënien e informacionit. Ne gjithmonë duhet të mbetemi miqësorë dhe të i referohemi konfidencialitetit. Ne i kërkojmë të afërmve të cilët dëshirojnë informata të kontaktojnë pacientin/banorin direkt. Nëse dëshira e të afërmve është e kuptueshme dhe e arsyeshme, mund të kërkojmë kontakt me pacientin/banorin në lidhje me informimin. Ne i bëjmë thirrje atij/asaj*(pacientit, rezidentit) që të na lirojë nga konfidencialiteti. Ne tek pastaj mund të informojmë të afërmit dhe të ju kthejmë përgjigjen e kërkuar. Nuk është problem nëse informacioni rrjedh vetëm në një drejtim. Pra, nëse punëtori shëndetësorë merr informacion nga i afërmi pa i dhënë atij informacion konfidencial në kthim. Nga kjo ngarkohet punëtori shëndetësorë që të organizojë një dialog me të afërmit në një mënyrë, që nuk shkel konfidencialitetin. c. Konfidencialiteti ndaj mjekut Mjeku që merr pjesë në trajtimin e pacientit, mund të marrë informacionin përkatës dhe informacionet e tij të kalojën te ai pa lejen e pacientit. Supozohet se banori pajtohet me këtë shkëmbim informacioni, pasi kjo i shërben shëndetit të tij. Vetëm nëse banori shprehimisht dëshiron (me shkrim!), ne gjithashtu mbajmë informacion ndaj mjeku që merr pjesë në shërbimin e pacientit. Ne i bëjmë thirrje pacientit, megjithatë, të theksojë mbi dhënien e informacionit ndaj mjekut se kjo

11


rrezikon suksesin e terapisë së tij. Në këtë rast, ne i sugjerojmë që banori të ndryshojë dhe të marrë për trajtim një mjek tjetër, të cilin ai shpreson të ketë më shumë besim ta informoj mbi gjendjen e tij. Mjekët të cilëve nuk i është besuar trajtimi i pacientit, nuk marrin asnjë informacion. d. Konfidencialiteti në mes të infermierit dhe ndihmës-infermierit për pacientin Çdo gjë që është e nevojshme në lidhje me mbarëvajtjen e procesit të punës duhet të shkëmbehet në mes të kolegëve të punës që ndërlidhen me pacientin, përpos gjërave personale që ju ka besuar pacienti në lidhje me privatësinë e tij. Por ka raste kur pacienti kërkon të trajtoj atë ndonjë infermier/ndihmës infermier i veçantë si dhe mjek i veçantë, prandaj në lidhje me këtë duhet të kihet një kujdes i shtuar në lidhje me pacientin në fjalë dhe konfidencialitetin mbi të, sepse pacientët e tillë mund të kërkojnë që asnjë informacion të mos dal jashtë pa lejen e tij/saj. Edhe pse këta punëtor shëndetësorë kanë një lidhje të ngushtë profesionale në mes tyre, në lidhje me mbarëvajtjen e punëve të përbashkëta që bëjnë, prapë se prapë ata duhet të kenë kujdes mbi informatat konfidenciale. e. Konfidencialiteti ndaj pjestarëve të grupeve të tjera profesionale Ne duhet ti japim informacione mjekësore policisë vetëm nëse ka rrezik për shëndetin e pacientit/banorit. Ky është rasti, për shembull, nëse pacienti/banori nuk është gjetur për një kohë të gjatë dhe ka nevojë për medikamente. Kujdestarët do të informohen vetëm për gjendjen shëndetësore të pacientit/banorit nëse kujdesi shëndetësor dhe pëlqimi për trajtim janë pjesë kontraktuale e përgjegjësive të tij.

12


Të gjitha grupet e tjera profesionale të përfshira në procesin e trajtimit dhe kujdesit duhet të pajisen me informacionin e nevojshëm, për shembull mjeku ose ofruesi i shërbimit social. Por përsëri, zbulimi i informacionit është i justifikuar brenda kufijve të asaj që është e nevojshme. Përveç kësaj, grupet profesionale të mësipërme janë gjithashtu subjekt i sekretit të informacionit mbi pacientin/banorin. f. Bartja e informacionit, pavarësisht konfidencialitetit ekzistues Nën rrethana të caktuara, mund të kemi nevojë të ndajmë informacionin konfidencial pa pëlqimin e pacientit/banorit. E gjithë kjo kur ekziston gjendja e jashtëzakonshme. Kur jeta ose shëndeti i pacientit/banorit ose personi tjetër kërcënohet. Duke kaluar informacionin konfidencial, rreziku mund të shmanget. Pretendimi i banorit për fshehtësi ballafaqohet kështu me një aset ligjor më të rëndësishëm dhe më të lartë. Shembull: Banori planifikon një krim dhe na ka komunikuar se do ta bëjë atë. Atëherë ka një pëlqim të supozuar. Për arsye bindëse, nuk është e mundur që në këtë kohë të merret pëlqimi i pacientit/banorit për të ndarë informacionin. Megjithatë, është e sigurt të supozohet se banori do të pranonte dhënien e informacionit, nëse dikush mund ta pyeste atë. Informacioni e parëndësishme nuk mbulohet nga konfidencialiteti. g. Barnatorja dhe Konfidencialiteti Menaxheri i farmacisë(Barnatores më tutje farmacisë) dhe stafi i farmacisë janë të detyruar të ruajnë sekretin për atë që është bërë e njohur në profesion gjatë ushtrimit të tij. Ata që përpiqen të dallojnë midis sekreteve që një farmacist përjeton në ushtrimin e profesionit të tij dhe atyre që bien në jetën e tij private, vazhdojnë të jenë nën një

13


akull të hollë ligjor, i cili rrezikon të shkrihet. Meqenëse ligji mund të merr një integritet të veçantë personal të farmacistit, rekomandohet një trajtim thelbësisht i ndjeshëm i sekreteve të informacioneve mbi klientët e barnave. Ruajtja e sekretit Rrethi i punonjësve shkon përtej stafit klasik farmaceutik dhe përfshin në veçanti: • farmacistët e punësuar, • Farmacistët në trajnim • Asistenca farmaceutiko-teknike (duke përfshirë ato në trajnim), • asistentë farmacist, inxhinierë farmaci, • farmacist dhe farmaciste (gjithashtu praktikantët në trajnim), • punëtorët e përkohshëm dhe pastruesit, • Postieri për dërgimin e ilaçeve ose mallrave të tjera të zakonshme të farmacisë. Megjithëse Kodi Profesional është i kufizuar në mënyrë të qartë për punonjësitmenaxherët e farmacive, këtu duhet të zgjerohet rrethi në përputhje me detyrimin e konfidencialitetit e kjo të ju shpjegohet-ligjërohet, për shembull për praktikantët e shkollave ( "stazhit", të punës të projektit), punëtorit renovues të farmacisë, pastruesit të dritareve, agjentët e shitjes / përfaqësues farmaceutike ose gazetarë (raport mbi farmacinë) etj. pra të gjithë ata që kanë ndërlidhje me farmacinë. h. Konfidencialiteti në përkujdesjen ambulantore Kërkesat për mbrojtjen e të dhënave janë të njëjta në fushën mjekësore - pavarësisht nëse është një spital, një zyrë mjekësore, një shtëpi pleqsh ose shërbime ambulatore. Stafi shëndetësor gjithashtu është gjithmonë subjekt i sekretit. Pa marr parasysh se a jemi në një ambulantë, apo jemi në trajtim të pacientit në shtëpi, duhet

14


të kihet kujdes se konfidencialiteti nuk ndryshon dhe nuk mund të trajtohet ndryshe sepse kemi të bëjmë me punën që është e ndërlidhur pacient – punëtor shëndetësor. i. Konfidencialiteti te Mamitë Edhe Mamitë dhe infermieret e lindjes i nënshtrohen konfidencialitetit. Kjo përfshin gjithashtu mesazhe me shkrim nga gratë që kujdesen për to, si dhe gjetjet e mundshme gjatë kontrollit gjinekologjikë. Detyra e konfidencialitetit vlen edhe për anëtarët e profesioneve të tjera shëndetësore, për aq sa gratë e asistuara para, gjatë dhe pas lindjes nuk i kanë lëshuar shprehimisht mamitë dhe infermierët e lindjes nga detyra e fshehtësisë. Detyra e fshehtësisë duhet të kaloj edhe te të porsalindurit, si përgjegjësi për ta janë prindërit e të porsalindurit, prandaj punëtorët shëndetësorë nuk guxojnë asgjë të bëjnë publike dhe çdo informacion të mbajnë sekret pa ju dhënë leja e prindërve të porsalindurit. Në bazë të kërkesës, grave të asistuara para, gjatë dhe pas lindjes u jepet informacioni i lirë ose qasja në të gjitha dokumentet që kanë të bëjnë me to. 9. Problemet praktike Detyra e konfidencialitetit është në kundërshtim me detyrimet e dokumentacionit dhe informimit, por edhe me nevojën që një punëtor shëndetësorë të flasë për streset e jetës së tij profesionale me të tjerët. Përkujdesja shëndetësore profesional kërkon dokumentimin e ngjarjeve specifike dhe informimin e atyre që janë të përfshirë në përkujdesje. Për rrjedhojë, procesi i punëtorëve shëndetësorë duhet të dokumentohet dhe dokumentacioni duhet të jetë i qasshëm për të gjitha palët e përfshira në procesin terapeutik. Gjithashtu çështjet e përgjegjësisë kërkojnë dokumentacion të veçantë në proceset e shërbimit të

15


pacientit. Në këtë drejtim, zbulimi dhe ruajtja e informacionit dhe të dhënave është e justifikuar dhe nuk shkel konfidencialitetin. Fshehtësia, kërkon masa efektive për të siguruar që informacioni i dokumentuar të vihet në dispozicion vetëm për personat që janë të përfshirë drejtpërsëdrejti në procesin e kujdesit shëndetësorë. Kjo mund të nënkuptojë që edhe dhënia e informacionit tek një koleg në një stacion tjetër, që përndryshe nuk ka të bëjë fare me pranimin e strehimit të pacientit, është e ndaluar. 10. Pas vdekjes së pacientit/banorit Detyra e konfidencialitetit zbatohet në parim edhe pas vdekjes së pacientit. Por si rezultat, mund të lindin pyetje ligjore, pas vdekjes me rastin e zbatimit të trashëgimisë, sigurimit ose kërkesave për kompensim. Për më tepër, interesat e të afërmeve për të trajtuarin, si në rastin ekstrem, për shembull për akuzat për një gabim fatal të trajtimit, duhet të preket dhe të trajtohen më tutje edhe pas vdekjes së pacientit. Përndryshe në rast se vërehet se është bërë një ndërhyrje e gabuar e mjekut, apo i është dhënë ndonjë medikament jo adekuat që nuk përputhet me sëmundjen dhe si e kësaj pasoj pacienti ka vdekur, në rastin e obduksionit të pacientit nuk guxon të jepen informata mbi pacientin përpos inicialeve për gazetarin kur pacienti me shkrim e ka lënë një gjë të tillë. Ka pacient që japin si donacion organet e tij të brendshme për personat me nevojë që mund të paraqiten për organe të brendshme, por nuk dëshirojnë të publikojnë emrin si dhurues. Personat shëndetësor që marrin pjesë në heqjen e organeve nuk guxojnë që ti bartin informacionet tutje te asnjë palë e tretë. 11. Formularët shembull të konfidencialitetit Ekzistojnë formularë të ndryshëm që pacienti/banori ballafaqohet me ta gjatë procedurës së trajtimit shëndetësorë për ruajtjen e konfidencialitetit, për heqjen e tij, se kujt mund ti barten të dhënat, apo cilat të dhëna mund të barten etj.

16


Shembulli 1. Formulari i të punësuarit për ruajtjen e fshehtësisë Detyrimi për të ruajtur sekretet sociale, të të dhënave dhe të biznesit Emri, mbiemri i punonjësit: Titulli i vendit të punës të punonjësit: Departamenti: Data e fillimit të punës: Data e udhëzimit: Emri i menaxherit i cili ju ka informuar për detyrimin: Deklarim: Unë u informova sot për detyrën time për të mbrojtur sekretet pacientit/banorit. Ky shpjegim përfshinte pikat e mëposhtme: Të dhënat e mbrojtura sociale dhe të dhënat personale janë subjekt i konfidencialitetit. Ato mund të përdoren dhe përpunohen vetëm për përmbushjen e detyrave të shërbimit shëndetësor. Çështjet personale të përjetuara nga një punonjës gjatë punës së tij nuk mund të zbulohen për askënd jashtë vendit të shërbimit. Dokumentet e marra në lidhje me aktivitetin ose informacione të tjera që nuk janë përgjithësisht të arritshme, trajtohen në mënyrë konfidenciale. Dokumentet dhe Informacioni nuk mund të përdoret për qëllimet e veta komerciale ose për klientë të tjerë pa marrëveshje paraprake me shkrim. Detyra e konfidencialitetit nuk përfundon me ndërprerjen e marrëdhënies së punës në këtë institucion, por gjithashtu mbetet përtej kësaj. Një shkelje e këtyre detyrimeve të konfidencialitetit mund të dënohet nga punëdhënësi pa paralajmërim. Një paralajmërim i mëparshëm nuk kërkohet. Shkelja e detyrave të konfidencialitetit të përcaktuara ligjërisht mund të dënohen me gjoba dhe me burgim. Një kopje e kësaj deklarate do t'i jepet punonjësit për të dhënat e tij. Data, Nënshkrimi i Punëdhënësit:

Data, Nënshkrimi i Udhëheqësit:

17


Shembulli 2. Lirimi nga Konfidencialiteti Lirimi nga Konfidencialiteti Emri dhe Mbiemri i pacientit/banorit: Me këtë unë liroj punonjësit shëndetësor nga detyrimi i sekretit. Ju mund të informoni personat e mëposhtëm për statusin tim shëndetësor:

O burri / gruaja / partner i jetës O të afërmit: _________________ dhe _________________ O shokët e mëposhtëm: _________________ dhe _________________ O mjeku i familjes O mjeku specialisti O _________________ O _________________

Unë e di që unë mund ta revokoj këtë deklaratë në çdo kohë. Data dhe nënshkrimi i pacientit/banorit:

Shembulli 3. Revokimi i lirimit nga konfidencialiteti Revokimi i lirimit nga konfidencialiteti Emri dhe Mbiemri i pacientit/banorit:

Me këtë rast anuloj lirimin tim nga konfidencialiteti nga data: __________________ Data dhe nënshkrimi i pacientit/banorit:

18


Shembulli i përshkrimit mbi të dhënat konfidenciale që duhet të ruhen në rastin e trajtimit shëndetësor ambulantiv ose spitalor institucional shëndetësor: Personat

Të dhënat personale

Pacienti / klienti / rezidenti

- Emri, adresa, numri i telefonit - Numri i sigurimit social / numri i sigurimit pensional - Sigurimi shëndetësor / numri i sigurimeve / niveli i kujdesit - Të gjitha / përmbajtjet e dokumentacionit infermieror - feja(religjioni) - Emrat dhe adresat e të afërmve - Emri, adresa, numri i telefonit - Marrëdhënia me pacientin / konsumatorin - Emri, adresa, numri i telefonit - Numri i sigurimit social / llogaria bankare - Kodi i pagave / taksave / shtesat e taksës së xhamisë / kishës - Sigurimi shëndetësor / numri i sigurimeve shëndetësore - Kualifikim - Të dhënat nga dokumentacioni infermieror / të dhënat nga planifikimi i detyrës - Të dhënat nga dosja personale (paralajmërimet, certifikatat, etj) - Targat e automjetit / regjistrit të kompanisë - Emri, adresa, numri i telefonit - Personi kontaktues / E-mail adresa - Kushtet e dorëzimit / Të dhënat e faturimit / Marrëveshjet e bashkëpunimit

Anëtarët e familjes së pacientëve / konsumatorëve Punëdhënësit

Furnizuesit / Ofruesit e Shërbimeve / partnerët për bashkëpunim

-

Fjala përfundimtare

Duke parë si më se të nevojshme fushën e studimit të konfidencialitetit, mbetem me shpresë se kam bërë hapat e parë të punimit shkencorë të kësaj fushe, duke dashtë që të zgjerohem më tutje në të ardhmen e afërt, në mënyrë që në punimin e ardhshëm të ju ndihmoj punëtorëve shëndetësorë që të mbrojnë vetveten, pacientët dhe të tjerët në fushën e konfidencialitetit, ku ofrimi i shërbimeve shëndetësore të jetë më cilësorë dhe më produktiv për pacientin, që popullata e Kosovës dhe pasardhësit tanë, në të ardhmen të marrin një produkt cilësorë shëndetësorë.

19


-

Deklarimi mbi punimin shkencorë

Me këtë konfirmoj, që unë e kam shkruar punimin shkencorë të tashëm në mënyrë të pavarur dhe nuk kam përdorur plagjiat apo të ngjashëm ose mjete të specifikuara. Përshkrimin e punimit shkencorë që korrespondojnë me formulimin ose kuptimin e veprave shkencore të tjera të kësaj fushe (duke përfshirë burimet e internetit) janë identifikuar, duke treguar burimin e tyre. Si autore e këtij punimi shkencorë bazohem edhe në mbrojtjen e të drejtës së autorit dhe të drejtave të përafërta 04/L-065.

Datë: ______________________

Gjylie Haziri Neziri ____________________

-

Literatura

1. Udhëzimi administrativ Nr. 05/2012 Mbikëqyrja etike profesionale 2. https://shendeti.com.al/etika-mjekesore-mbrojtje-e-njeriut-ne-identitetin-dhedinjitetin-e-vet/ nga Dr. Med. Ndue Nikaj, 11. Dhjetor 2013 3. Medical Confidentiality and Legal Privilege, Jean V. McHale, Routledge, 1993 4. Doctor-Patient Confidentiality, Irish Medical Organisation, Prill 2011 5. Law and Ethics in Nursing and Health Care, Judith Hendrick, 2000 6. Contesting Medical Confidentiality, Andreas-Holger Maehle, 2016 7. Ethics in Sports Medicine, Stephen R. Thmpson, Prill 2016 8. Kodi Penal i Republikës së Kosovës, Kodi Nr. 04/L-082

20

Implementimi i Konfidencialitetit në Sistemin Shëndetësorë të Kosovës sipas standarteve Evropiane  

Punim Shkoncorë në Shkencat Mjekësore me ndërlidhje me Shkencat Juridike, punuar nga Ba.Sc. Gjylije Haziri Neziri. Ky punim shkencorë mbrohe...

Implementimi i Konfidencialitetit në Sistemin Shëndetësorë të Kosovës sipas standarteve Evropiane  

Punim Shkoncorë në Shkencat Mjekësore me ndërlidhje me Shkencat Juridike, punuar nga Ba.Sc. Gjylije Haziri Neziri. Ky punim shkencorë mbrohe...

Advertisement