Issuu on Google+

ŻYWNOŚĆ I SPOŁECZEŃSTWO

WYSTAWA

Szanowni Państwo! Rolnictwo to jedna z najstarszych aktywności człowieka nierozerwalnie związana z jego umiejętnością obserwacji i współpracy z przyrodą. Przez tysiące lat współpraca ta oparta była na przekazywanej z pokolenia na pokolenie wiedzy o tym, jak mądrze gospodarować ziemią, by wyżywić rosnącą liczbę ludzi, jednocześnie chroniąc środowisko naturalne przed zniszczeniem. W XXI w. przemysłowa produkcja żywności na skalę masową daleka jest od tej wiedzy o zrównoważonym korzystaniu z zasobów ludzkich i naturalnych. Nie możemy bagatelizować formy jaką przybiera współcześnie rolnictwo, ponieważ stanowi ono nadal podstawę naszego codziennego życia. Podstawową funkcją rolnictwa jest wytwarzanie dla nas żywności, a przecież nie bez znaczenia dla naszego zdrowia jest to, co jemy. Podobnie jak nie bez znaczenia jest dla nas stan środowiska, w którym żyjemy. Najważniejszym celem współczesnego rolnictwa powinno być wytwarzanie zdrowej żywności z troską o przyrodę, tak by zapewnić wystarczającą ilość pożywienia dla wszystkich mieszkańców naszej planety. Jest to szczególnie istotne w dzisiejszych czasach, w których ludzkość musi się zmierzyć ze wzrostem demograficznym, postępującymi zmianami klimatu, degradacją środowiska oraz szerzącym się na świecie głodem. Alternatywa wobec przemysłowej produkcji żywności jest możliwa, bowiem nadal posiadamy wiedzę i środki, by wytwarzać zdrową żywność z poszanowaniem praw człowieka oraz przyrody. Zapraszamy Państwa do zapoznania się z wystawą „Żywność i społeczeństwo” ukazującą różne aspekty zrównoważonego rolnictwa i suwerenności żywnościowej. Pomyślna przyszłość naszych dzieci i planety zaczyna się od naszej wiedzy oraz codziennego zaangażowania. Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć

Od stycznia 2010 roku realizujemy kampanię WYŻYWIĆ ŚWIAT na rzecz suwerenności żywnościowej i zrównoważonego rolnictwa. Naszym celem jest budowanie świadomości polskiego społeczeństwa na temat faktycznych przyczyn głodu i niedożywienia na świecie, a także promowanie zasad suwerenności żywnościowej oraz zrównoważonego rolnictwa jako skutecznych sposobów walki z nimi. Chcemy pokazać, że zrównoważone rolnictwo, lokalne systemy żywnościowe oraz świadoma konsumpcja to rozwiązania, które przynoszą korzyści gospodarcze i społeczne, chronią środowisko naturalne oraz realnie wpływają na polepszenie sytuacji mieszkańców najbiedniejszych krajów. Kampanię kierujemy także do polityków na poziomie krajowym i europejskim, zwracając uwagę na konieczność większego uwzględniania przez europejskie polityki rolne, handlowe i rozwojowe prawa do żywności oraz sytuacji żywnościowej krajów rozwijających się. Naszymi partnerami są: Polski Klub Ekologiczny – Koło Miejskie w Gliwicach, Francuski Komitet na rzecz Solidarności Międzynarodowej oraz Polska Akcja Humanitarna. Polska Zielona Sieć jest ogólnopolskim związkiem organizacji pozarządowych działających na rzecz zrównoważonego rozwoju i społeczeństwa obywatelskiego. Naszym celem jest rozwój w zgodzie z naturą. Budujemy społeczne poparcie dla zrównoważonego rozwoju, tworzymy mechanizmy społecznej kontroli wydatkowania środków publicznych, zwiększamy wpływ konsumentów na jakość produktów oraz politykę globalnych korporacji. Wspieramy ekorozwój krajów Globalnego Południa i społeczeństwo obywatelskie w Europie Wschodniej.

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

fot. ec.europa.eu


CZYM JEST ZRÓWNOWAŻONE ROLNICTWO?

fot. ec.europa.eu

fot. ec.europa.eu

tradycyjne metody upraw i hodowli

fot. FER

fot. FER

gospodarstwa rodzinne

naturalny krajobraz wiejski

uprawy i pasze wolne od GMO

lokalne rynki zbytu

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

fot. ArtMast

fot. FER

godne zarobki dla rolników

fot. Emilia Ślimko

fot. Tracy Olson

bioróżnorodność upraw

żywność wysokiej jakości

zdrowe ekosystemy

fot. Michael Illuchine

fot. ec.europa.eu

bezpieczeństwo żywnościowe

fot. ec.europa.eu

rolnictwo ekologiczne wolne od chemii

fot. ec.europa.eu

dobrostan zwierząt


GŁODNI ROLNICY W 2009 roku liczba ludzi na świecie cierpiących z powodu głodu przekroczyła miliard. Najwięcej osób niedożywionych (63%) żyje w regionie Azji i Pacyfiku. W krajach Afryki Subsaharyjskiej z powodu głodu cierpi aż 1 na 3 mieszkańców. W tym samym czasie w krajach bogatych coraz większym problemem społecznym staje się nadwaga oraz związane z nią problemy zdrowotne, a 1/4 produkowanej żywności jest wyrzucana zanim zostanie skonsumowana. PIERWSZY MILENIJNY CEL ROZWOJU (MDG 1) ZAKŁADA ZMNIEJSZENIE DO 2015 ROKU WYSTĘPOWANIA SKRAJNEGO UBÓSTWA I GŁODU NA ŚWIECIE O POŁOWĘ W PORÓWNANIU Z ROKIEM 1990. DO JEGO REALIZACJI ZOBOWIĄZAŁA SIĘ W DEKLARACJI MILENIJNEJ PODPISANEJ NA SZCZYCIE ONZ W 2000 ROKU SPOŁECZNOŚĆ MIĘDZYNARODOWA, W TYM RÓWNIEŻ POLSKA. NIESTETY NA SKUTEK KRYZYSÓW FINANSOWEGO I ŻYWNOŚCIOWEGO LICZBA OSÓB NIEDOŻYWIONYCH ZAMIAST SPADAĆ ZWIĘKSZA SIĘ – OD POCZĄTKU TEGO WIEKU JUŻ O BLISKO 200 MILIONÓW!

GŁÓD W DZISIEJSZYM ŚWIECIE NIE JEST WYNIKIEM BRAKU ŻYWNOŚCI LUB PRZELUDNIENIA. Aktualnie na Ziemi żyje blisko 7 miliardów mężczyzn i kobiet, ale eksperci są zgodni, że ilość produkowanej na świecie żywności może wyżywić nawet 12 miliardów ludzi! Także konflikty zbrojne i katastrofy naturalne są odpowiedzialne za problem głodu jedynie w 10% przypadków. Obecnie głód to przede wszystkim problem braku dostępu do żywności, który jest konsekwencją skrajnego ubóstwa oraz globalnych rozwiązań w zakresie rolnictwa, produkcji żywności i międzynarodowego handlu produktami rolnymi. Dominujący model wytwarzania żywności nastawiony jest na maksymalizację produkcji i zysków kosztem ludności wiejskiej, środowiska naturalnego oraz solidarności społecznej.

fot. ©FAO/Walter Astrada



PRAWO DO ŻYWNOŚCI JEST JEDNYM Z PODSTAWOWYCH PRAW CZŁOWIEKA, ZAPISANYCH W POWSZECHNEJ DEKLARACJI PRAW CZŁOWIEKA UCHWALONEJ PRZEZ ONZ W 1948 ROKU. TO PRAWO KAŻDEJ OSOBY DO REGULARNEGO, STAŁEGO I SWOBODNEGO DOSTĘPU DO ŻYWNOŚCI ODPOWIEDNIEJ JAKOŚCI I W WYSTARCZAJĄCEJ ILOŚCI. JAKO PRAWO CZŁOWIEKA JEST ONO NADRZĘDNE WOBEC INNYCH ZASAD, NA PRZYKŁAD HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO.

80% OSÓB CIERPIĄCYCH GŁÓD STANOWIĄ MIESZKAŃCY TERENÓW WIEJSKICH W KRAJACH ROZWIJAJĄCYCH SIĘ – DROBNI ROLNICY I ICH RODZINY – CZYLI… PRODUCENCI ŻYWNOŚCI. Najważniejsze przyczyny tej sytuacji to: • problem z dostępem do ziemi i wody [Połowa ziem uprawnych na świecie jest w posiadaniu zaledwie 4% właścicieli ziemskich. Ziemia bywa także zagarniana przez międzynarodowe korporacje – tzw. land grabbing, a zasoby wodne są coraz częściej prywatyzowane] • utrata dochodów przez lokalnych rolników spowodowana otwarciem rynków [Rolnicy w krajach rozwijających się nie mają szans w rywalizacji z tańszymi importowanymi produktami pochodzącymi z wysoce zmechanizowanych oraz subsydiowanych upraw i hodowli w krajach bogatych]



fot. ©FAO/Walter Astrada

fot. €

fot. ©FAO/Jose Cendon

• brak w krajach rozwijających się inwestycji i polityk wspierających gospodarstwa rodzinne, które stanowią podstawę funkcjonowania wielu tamtejszych społeczeństw [Polityki rolne często faworyzują uprawy na eksport zamiast upraw zapewniających pożywienie miejscowej ludności] • niewystarczające wsparcie lokalnego rolnictwa w ramach międzynarodowej współpracy rozwojowej [Możliwość wyżywienia populacji wielu krajów Afryki, Azji, Ameryki Łacińskiej i Oceanii uzależniona jest od importu żywności, a bezpieczeństwo żywnościowe ich mieszkańców jest stale zagrożone]

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

fot. Dominik Paszkiewicz

fot. Eva Schuster


CZYM JEST SUWERENNOŚĆ ŻYWNOŚCIOWA Od połowy lat 90-tych ubiegłego wieku organizacje rolników na całym świecie jednogłośnie podkreślają, że aby skutecznie walczyć z głodem oraz degradacją drobnego rolnictwa niezbędne jest oparcie produkcji rolnej na zasadach suwerenności żywnościowej. SUWERENNOŚĆ ŻYWNOŚCIOWA TO PRAWO POSZCZEGÓLNYCH SPOŁECZNOŚCI I KRAJÓW DO ZDROWEGO ORAZ KULTUROWO ODPOWIEDNIEGO POŻYWIENIA, A TAKŻE DO DEFINIOWANIA WŁASNYCH SYSTEMÓW ŻYWNOŚCIOWYCH I ROLNICZYCH. TO TAKŻE PRAWO DO PROWADZENIA TAKIEJ POLITYKI ROLNEJ I ŻYWNOŚCIOWEJ, KTÓRA JEST NAJLEPIEJ DOSTOSOWANA DO POTRZEB ICH LUDNOŚCI, A JEDNOCZEŚNIE NIE MA NEGATYWNEGO WPŁYWU NA MIESZKAŃCÓW INNYCH PAŃSTW. BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCIOWE SKUPIA SIĘ NA DOSTĘPIE DO ŻYWNOŚCI, A SUWERENNOŚĆ ŻYWNOŚCIOWA NA SPOSOBACH OSIĄGNIĘCIA TEGO CELU.

SUWERENNOŚĆ ŻYWNOŚCIOWA: • nie skupia się wyłącznie na ilości dostępnej żywności, ale zakłada jej produkcję z uwzględnieniem warunków społecznych i w poszanowaniu środowiska naturalnego • odrzuca tezę, że żywność jest jednym z wielu zwykłych towarów rynkowych • sprzeciwia się międzynarodowym strukturom, umowom i działaniom, które opierają się na niesprawiedliwych zasadach handlu oraz oddają kontrolę nad produkcją i dystrybucją żywności w ręce korporacji

fot. ©FAO/Walter Astrada



• faworyzuje rodzinne gospodarstwa rolne oraz wspiera rolnictwo lokalne, którego produkcja trafia na rynki regionalne i krajowe • promuje lokalne, przyjazne środowisku systemy żywnościowe poprzez zbliżenie do siebie producentów, dostawców i konsumentów żywności • popiera rolnictwo ekologiczne oraz zrównoważone metody produkcji żywności • opowiada się za takimi technikami upraw, które pozwalają rolnikom na zachowanie niezależności od wielkich koncernów • chroni lokalną produkcję przed nadmiernym importem żywności • jest przeciwna uprawom i paszom GMO • opiera się na zasadach demokracji uczestniczącej Aby głos rolników i producentów rolnych był lepiej słyszalny, konieczna jest szeroka współpraca i zaangażowanie organizacji pozarządowych oraz rolniczych w krajach bogatych i rozwijających się. fot. Dominik Paszkiewicz

fot. Dominik Paszkiewicz

JEDNYM Z CELÓW DZIAŁAŃ PODEJMOWANYCH PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W EUROPIE JEST ZMIANA POLITYK MAJĄCYCH NEGATYWNY WPŁYW NA WALKĘ Z GŁODEM I UBÓSTWEM NA ŚWIECIE. CHODZI TU O TZW. SPÓJNOŚĆ POLITYK NA RZECZ ROZWOJU (ANG. POLICY COHERENCE FOR DEVELOPMENT – PCD), CZYLI ZAPEWNIENIE, ABY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ W DZIEDZINIE MIĘDZYNARODOWEJ WSPÓŁPRACY, ROLNICTWA, HANDLU I INNYCH UWZGLĘDNIAŁY SYTUACJĘ MIESZKAŃCÓW KRAJÓW ROZWIJAJĄCYCH SIĘ. W DZIAŁALNOŚĆ NA RZECZ PCD ZAANGAŻOWAŁY SIĘ RÓWNIEŻ POLSKA ZIELONA SIEĆ, POLSKI KLUB EKOLOGICZNY – KOŁO MIEJSKIE W GLIWICACH ORAZ POLSKA AKCJA HUMANITARNA.

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

fot. Emilia Ślimko



fot. ©FAO/Bahag


ROLNICTWO EKOLOGICZNE Rolnictwo ekologiczne to najbardziej przyjazna przyrodzie forma zrównoważonego rolnictwa. Żywność wytwarzana jest metodami naturalnymi w czystym i bezpiecznym środowisku. Rolnictwo ekologiczne sprzyja: • ochronie gleby, wody, krajobrazu oraz całego środowiska naturalnego jako podstawy życia i ekonomicznej aktywności przyszłych pokoleń • produkcji żywności wysokiej jakości • utrzymaniu dobrostanu zwierząt

ROLNICTWO EKOLOGICZNE UWZGLĘDNIA LOKALNE WARUNKI SPOŁECZNE I EKONOMICZNE, STWARZA NOWE MIEJSCA PRACY ORAZ UMOŻLIWIA WIELOFUNKCYJNY ROZWÓJ WSI.

fot. ec.europa.eu

To współczesny system produkcji, który w dużym stopniu opiera się na wiedzy wywodzącej się z rolnictwa tradycyjnego: • działa w harmonii z przyrodą • stosuje wieloletni płodozmian jako podstawę wydajnego korzystania z zasobów lokalnych • zapewnia roślinom i zwierzętom odpowiednio długi okres osiągania dojrzałości • stosuje miejscowe odmiany roślin i rasy zwierząt • wykorzystuje naturalny potencjał gleby bez użycia pestycydów, nawozów sztucznych, inżynierii genetycznej (GMO) oraz wyklucza stosowanie hormonów wzrostu • zapewnia zwierzętom stały ruch, pasze wysokiej jakości oraz swobodny wypas na pastwiskach • stosuje praktyki hodowlane odpowiednie dla poszczególnych ras zwierząt • gospodaruje w oparciu o zasoby własne jak obornik i pasze wytwarzane w gospodarstwie

fot. Marta Girtler–Motyka

fot. ec.europa.eu

fot. ec.europa.eu

fot. ec.europa.eu

Gwarancją jakości produkcji jest funkcjonujący w rolnictwie ekologicznym system kontroli i certyfikacji.

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.


BEZPIECZNA I ZDROWA ŻYWNOŚĆ JEST MOŻLIWA Nasze zdrowie zależy w dużym stopniu od tego, co spożywamy. Większość producentów żywności nie skupia się na zdrowiu konsumentów, ale na uzyskaniu jak największych zysków ze sprzedaży. Nie widzimy też bezpośrednio jak nasza żywność jest produkowana. Każdemu człowiekowi przysługuje prawo do adekwatnej ilości zdrowego i kulturowo odpowiedniego pożywienia. Rolnictwo tradycyjne i ekologiczne może zapewnić nam bezpieczną żywność wysokiej jakości, smaczną i bogatą w wartości odżywcze. Żywność z gospodarstw tradycyjnych i ekologicznych: • nie zawiera zanieczyszczeń stanowiących pozostałość chemii rolnej • jest przetworzona tylko w niezbędnym stopniu i przy użyciu metod ekologicznych

fot. ec.europa.eu

fot. ec.europa.eu

fot. ec.europa.eu

fot. ec.europa.eu

fot. ec.europa.eu

fot. Marta Girtler–Motyka

• jest wytwarzana bez zastosowania organizmów modyfikowanych genetycznie ani jakichkolwiek produktów, które są pochodnymi takich organizmów Miejscem sprzedaży żywności ekologicznej mogą być same gospodarstwa, lokalne place targowe, kiermasze oraz sklepy.

LOGO ŻYWOŚCI EKOLOGICZNEJ NA PRODUKCIE OZNACZA, ŻE: • PRZYNAJMNIEJ 95% JEGO SKŁADNIKÓW ZOSTAŁO WYPRODUKOWANYCH METODAMI EKOLOGICZNYMI • PROCES JEGO PRODUKCJI I PRZYGOTOWANIA BYŁ NADZOROWANY W UNII EUROPEJSKIEJ ZNAKIEM TYM MOGĄ OZNACZAĆ SWOJE PRODUKTY TYLKO CERTYFIKOWANE GOSPODARSTWA EKOLOGICZNE I CERTYFIKOWANI PRODUCENCI ŻYWNOŚCI.

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.


SKĄD POCHODZI TO CO JEMY? Produkty żywnościowe są jednym z najważniejszych przedmiotów handlu na świecie. Nasze decyzje podejmowane podczas zakupów produktów spożywczych mogą znacząco wpływać na kształtowanie rynku. Wybierając żywność lokalną przyczyniamy się do: • ochrony środowiska • rozwoju rynku lokalnego • tworzenia miejsc pracy • ograniczenia wpływu wielkich międzynarodowych korporacji na produkcję i handel żywnością Gdy miejsce wytwarzania żywności znajduje się blisko nas mamy więcej możliwości, aby skłaniać producentów do spełniania wymogów ochrony środowiska i przyczyniania się do rozwoju lokalnego.

W POLSCE POWSTAJE CORAZ WIĘCEJ INICJATYW SPRZEDAŻY BEZPOŚREDNIEJ PRZEZ ROLNIKÓW, KTÓRZY DOSTARCZAJĄ SWOJE PRODUKTY KONSUMENTOM W MIASTACH. ZAMÓWIENIA NAJCZĘŚCIEJ SKŁADA SIĘ PRZEZ INTERNET, A NABYWAĆ MOŻNA JUŻ NIEMAL WSZYSTKIE PRODUKTY ROLNO-SPOŻYWCZE.

fot. FER

fot. FER

Bezpośrednia sprzedaż produktów rolnych z gospodarstw, oznacza, że cena zawiera jedynie koszt produktu i w całości stanowi kwotę jaką uzyska rolnik za nabywany przez konsumenta towar. Taki rodzaj sprzedaży eliminuje cały szereg pośredników oraz tworzy bezpośrednie relacje między producentami a konsumentami.

FOOD MILES (ŻYWNOŚCIOKILOMTERY) TO ODLEGŁOŚĆ, JAKĄ POKONUJE JEDZENIE ZANIM TRAFI OD ROLNIKA NA NASZ TALERZ. OBEJMUJE RÓWNIEŻ DYSTANS, JAKI POKONUJE KONSUMENT ROBIĄC ZAKUPY. fot. FER

ŻYWNOŚĆ PRODUKOWANIA LOKALNIE I SPRZEDAWANA SEZONOWO POZWALA OGRANICZYĆ FOOD MILES, CZYLI: ILOŚĆ SPALANEJ BENZYNY I ZANIECZYSZCZEŃ UWALNIANYCH DO ATMOSFERY PODCZAS TRANSPORTU ŻYWNOŚCI ORAZ ILOŚĆ ENERGII I ZBĘDNYCH OPAKOWAŃ WYKORZYSTYWANYCH DO JEJ PRZECHOWYWANIA.

fot. FER

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

fot. FER

fot. FER


LOKALNE SYSTEMY ŻYWNOŚCIOWE W Polsce sektor rolniczy ma nadal ogromne znaczenie społeczno-gospodarcze. Użytki rolne obejmują ponad połowę powierzchni naszego kraju. Podobnie rzecz się ma w wielu krajach rozwijających się Afryki, Azji, Ameryki Łacińskiej oraz Oceanii, w których mieszkańcy wsi wciąż stanowią większość społeczeństwa. Zglobalizowany rynek spowodował, że małym producentom żywności zajęcie to przestało się opłacać. Otrzymują niewielką część tego, co zainwestowali. Dodatkowo wsparcie dla eksportu produktów rolnych w bogatych krajach rujnuje drobnych rolników w krajach ubogich. Kluczem do zmiany tej sytuacji jest odpowiedni model gospodarki rolnej, oparty na lokalnych, odnawialnych zasobach oraz wykorzystujący naturalne metody upraw i hodowli. Lokalna produkcja i konsumpcja żywności jest istotnym elementem przyczyniającym się do poprawy warunków życia mieszkańców wsi, tworzy nowe miejsca pracy oraz uniezależnia system żywnościowy od spekulacji giełdowych i polityki wielkich koncernów spożywczych.

fot. ©FAO/Giulio Napolitano



Dzięki niej dany region i kraj może ograniczyć konieczność sprowadzania żywności z dalekich miejsc i zapewnić swojej społeczności bezpieczeństwo żywnościowe. Nabywanie produktów lokalnych sprawia, że pieniądz pozostaje w lokalnym obiegu, przyczyniając się do wzbogacania regionu i jego mieszkańców. Rozwój gospodarki lokalnej to także szansa na zachowanie silnych więzi międzyludzkich, tradycyjnych zawodów oraz unikatowej kultury wiejskiej.

CELEM LOKALNYCH SYSTEMÓW PRODUKCJI I DYSTRYBUCJI ŻYWNOŚCI JEST ZAPEWNIENIE BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCIOWEGO ORAZ SUWERENNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ W DANYM REGIONIE LUB KRAJU W ZAKRESIE PODSTAWOWYCH PRODUKTÓW ŻYWNOŚCIOWYCH.

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

fot. ec.europa.eu

fot. Eva Schuster

fot. Mateusz Makowski

fot. ©FAO/A.K. Kimoto


OCHRONA ŚRODOWISKA Nie można skutecznie chronić środowiska bez zmiany systemu produkcji i dystrybucji żywności. Dominujący obecnie na świecie model rolnictwa konwencjonalnego opiera się na energochłonnych monokulturach, przemysłowych fermach, destrukcyjnych praktykach połowowych i innych uprzemysłowionych metodach produkcji żywności. To sposób gospodarowania ukierunkowany na maksymalizację zysku kosztem degradacji środowiska naturalnego oraz niehumanitarnego traktowania zwierząt. ROLNICTWO KONWENCJONALNE PRZYCZYNIA SIĘ DO POGŁĘBIANIA SIĘ ZMIAN KLIMATU M.IN. POPRZEZ PRZEMYSŁOWY CHÓW ZWIERZĄT ORAZ WYKORZYSTYWANIE PALIW KOPALNYCH DO TRANSPORTU ŻYWNOŚCI NA DALEKIE ODLEGŁOŚCI.

Intensywna hodowla zwierząt odpowiada za 18% światowej emisji gazów cieplarnianych. W Amazonii, aby wyżywić jedną krowę, trzeba wykarczować na pastwiska prawie 7 hektarów lasu. NAWOZY SZTUCZNE ORAZ CHEMICZNE ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN WYJAŁAWIAJĄ GLEBY, ZATRUWAJĄ WODY GRUNTOWE I RZEKI ORAZ ZANIECZYSZCZAJĄ NASZĄ ŻYWNOŚĆ.

Raport Unii Europejskiej wskazuje na obecność pestycydów aż w 49,5% owoców, warzyw i zbóż wyprodukowanych w 2006 roku. PRODUKOWANE NA SKALĘ PRZEMYSŁOWĄ ROŚLINY SĄ MNIEJ ZRÓŻNICOWANE, UBOŻSZE W SKŁADNIKI ODŻYWCZE I MNIEJ SMACZNE. BLISKO POŁOWĘ ROŚLINNYCH PRODUKTÓW ŻYWNOŚCIOWYCH NA ŚWIECIE DOSTARCZAJĄ TYLKO CZTERY GATUNKI ROŚLIN: RYŻ, KUKURYDZA, PSZENICA I ZIEMNIAKI.

W Chinach jeszcze w 1949 roku było 8000 gatunków ryżu, dziś uprawia się tam zaledwie 50. W Meksyku od 1930 roku wymarło 80% odmian kukurydzy. DEGRADACJA NATURALNYCH EKOSYSTEMÓW, KRAJOBRAZU WIEJSKIEGO I ZANIK BIORÓŻNORODNOŚCI TO EFEKT MONOKULTUROWYCH UPRAW M.IN. SOI, PRZEZNACZANEJ NA PASZE DLA ZWIERZĄT ORAZ DO PRODUKCJI AGROPALIW.

Większość spośród 16 mln hektarów ziemi wykorzystywanych do produkcji soi potrzebnej każdego roku Unii Europejskiej znajduje się w Ameryce Południowej. Jedną z konsekwencji tej sytuacji jest ograniczenie ilości ziem dostępnych pod uprawę żywności dla tamtejszych społeczności. ALTERNATYWĄ DLA KONWENCJONALNEGO ROLNICTWA JEST ROLNICTWO ZRÓWNOWAŻONE, WOLNE OD CHEMII ROLNICZEJ, DBAJĄCE O DOBROSTAN ZWIERZĄT, ZACHOWUJĄCE BIORÓŻNORODNOŚĆ ORAZ UTRZYMUJĄCE W ZDROWIU NATURALNE EKOSYSTEMY.

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

fot. Marta Girtler–Motyka


GMO W ROLNICTWIE – SZANSA CZY ZAGROŻENIE? SZANSA? Inżynieria genetyczna obiecuje rozwiązać największe problemy, z którymi borykają się współcześnie producenci żywności – słabą odporność upraw na szkodniki oraz małą wydajność plonów. Producenci genetycznie modyfikowanych nasion i dostosowanych do nich oprysków przekonują również, że GMO jest dobrym sposobem na rozwiązanie problemu głodu i niedożywienia w krajach ubogich.

X

Społeczności rolnicze na całym świecie przekonują się jednak, że rzeczywistość jest daleka od składanych deklaracji. GMO (ANG. GENETICALLY MODIFIED ORGANISMS) CZYLI GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANE ORGANIZMY, ORGANIZMY TRANSGENICZNE, KTÓRYCH MATERIAŁ GENETYCZNY ZOSTAŁ ZMIENIONY PRZEZ CZŁOWIEKA W SPOSÓB NIE ZACHODZĄCY W WARUNKACH NATURALNYCH, W CELU UZYSKANIA U NICH NOWYCH CECH. W KONTEKŚCIE ROLNICTWA GMO OZNACZAJĄ GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANE ROŚLINY UPRAWNE, PASZE I ŻYWNOŚĆ OTRZYMYWANĄ Z TAKICH UPRAW.

A MOŻE JEDNAK ZAGROŻENIE? Niezależne badania i obserwacje pokazują, że wprowadzenie technologii GMO: • nie przyczyniło się do zmniejszenia ilości stosowanych oprysków [Kolejny siew roślin GMO odpornych na herbicydy wymaga jeszcze silniejszych oprysków, aby były skuteczne. Wynikiem tego jest rosnąca zapadalność na alergie i choroby dróg oddechowych wśród społeczności wiejskich]

fot. USDA

• zaburza równowagę przyrody w istniejących ekosystemach [W dalszej kolejności przyczynia się do wyjałowienia gleby, niskich plonów i stałego zagrożenia chorobami. Obserwuje się coraz liczniejsze defekty płodów u ptaków] • wywołuje na dużą skalę krzyżowanie się między roślinami GM a konwencjonalnymi [Pyłki roślin GM są przenoszone przez wiatr, owady, zwierzęta i ludzi na sąsiednie uprawy, czemu nie sposób zapobiec] • uzależnia rolników od kupowania nasion od chemicznych korporacji [Ziarna są patentowane i trzeba je kupować co roku. Zysk wynikający z upraw GMO trafia w dużej części do producentów nasion objętych patentem] • zmniejsza bezpieczeństwo żywnościowe i przyczynia się do pogłębienia problemu głodu [Zachęca do tworzenia monokultur bardzo podatnych na choroby i ataki szkodników] Nigdy wcześniej składniki GMO nie były częścią naszej diety. Genetycznie modyfikowana żywność jest tworem nowym – nie zbadano więc, czy jest ona bezpieczna dla naszego zdrowia.

fot. Laurent Renault

JAKO KONSUMENCI MAMY WYBÓR CZY CHCEMY SPOŻYWAĆ ŻYWNOŚĆ GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANĄ. ZGODNIE Z PRAWEM ŻYWNOŚĆ TAKA MUSI BYĆ OZNAKOWANA, NP. „ZAWIERA SKŁADNIK WYPRODUKOWANY Z GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANYCH ORGANIZMÓW”.

Niniejsza wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

fot. Keith Weller

fot. Scott Bauer


RODZINNE GOSPODARSTWA ROLNE Gospodarstwa rodzinne to podstawa funkcjonowania rolniczych społeczeństw wielu krajów Afryki, Azji, Ameryki Południowej oraz Oceanii. Są źródłem żywności i utrzymania dla milionów ludzi. Niestety brakuje polityk, które wspierałyby ten typ rolnictwa. Podobnie dzieje się w Europie. Agrobiznes najczęściej wygrywa z rolnictwem rodzinnym ze szkodą dla wiejskich społeczności, konsumentów i przyrody. Corocznie liczba rolników na świecie spada o 50 milionów! Na coraz szerszą skalę zatraca się wielofunkcyjny charakter wsi i różnorodność „produktów” jakie oferuje ona społeczeństwu. W dobie kryzysu na światowych rynkach żywności, utrzymanie gospodarstw rodzinnych może skutecznie przyczyniać się do łagodzenia jego negatywnego wpływu na życie lokalnych społeczności. Dzięki różnorodności upraw gospodarstwa te łatwiej dostosowują się do trudnych sytuacji na rynkach żywności, a przekazywanie ziemi kolejnym pokoleniom przyczynia się do ich trwałości. Społeczności wiejskie funkcjonują na zasadzie: • wzajemnego zaufania • pomocy sąsiedzkiej • wspólnego podejmowania nowych inicjatyw

fot. ec.europa.eu

• tworzenia spółdzielni i związków rolniczych • wcielania w życie demokracji uczestniczącej W krajach rozwijających się szczególnym przykładem współpracy lokalnych producentów, sprzedających swoje produkty na eksport, jest uczestnictwo w międzynarodowym ruchu Sprawiedliwego Handlu. Sprawiedliwy Handel gwarantuje producentom: • bezpieczne i godne warunki pracy, w tym niestosowanie szkodliwych chemikaliów • uczciwą zapłatę za wykonaną pracę i za sprzedane produkty • rozwój społeczności lokalnej • ograniczenie pośredników w sprzedaży produktów • demokratyczne podejmowanie decyzji

fot. ©FAO/Giuseppe Bizzarri

fot. Robert Cyklicki

fot. ec.europa.eu

fot. ©FAO/Bahag

FAIRTRADE LABELLING ORGANIZATIONS INTERNATIONAL (FLO INTERNATIONAL) JEST NAJBARDZIEJ ZNANĄ NA ŚWIECIE NIEZALEŻNĄ ORGANIZACJĄ NON-PROFIT, SKUPIAJĄCĄ ZRZESZENIA PRODUCENTÓW Z KRAJÓW ROZWIJAJĄCYCH SIĘ ORAZ DZIAŁAJĄCE W POSZCZEGÓLNYCH KRAJACH ROZWINIĘTYCH ORGANIZACJE NADAJĄCE CERTYFIKAT FAIRTRADE. FLO USTANAWIA NORMY I KRYTERIA DLA PRODUKTÓW ORAZ ZASADY UŻYTKOWANIA ZNAKU CERTYFIKACYJNEGO.

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.


CO MOŻEMY ZROBIĆ? a Nabywajmy żywność od lokalnych sprzedawców na targach, jarmarkach, w małych sklepikach oraz poprzez systemy bezpośredniej sprzedaży od rolników

a Gdy mamy taką możliwość, wybierajmy produkty ekologiczne, lokalne i sezonowe, najlepiej wyprodukowane w naszym regionie i kraju

a W trakcie codziennych zakupów zwracajmy uwagę na etykiety – nasze pieniądze będą miały szansę zostać tam gdzie powinny

a Unikajmy żywości modyfikowanej genetycznie a Kupujmy produkty Sprawiedliwego Handlu, aby w ten sposób pomagać mieszkańcom krajów rozwijających się wyjść z ubóstwa, uniezależnić się od pomocy międzynarodowej, zarabiać na utrzymanie rodzin oraz rozwijać własną działalność

a Interesujmy się wewnętrzną polityką rolniczą Unii Europejskiej oraz umowami, jakie zawiera z krajami rozwijającymi się

a Poszerzajmy swoją wiedzę na temat kwestii żywnościowych i zrównoważonego rolnictwa

a Wspierajmy działania organizacji rolniczych i pozarządowych na rzecz

suwerenności żywnościowej oraz zrównoważonego rolnictwa na szczeblu lokalnym, krajowym i międzynarodowym

Dowiedz się więcej: www.globalnepoludnie.pl • www.ekonsument.pl

Wystawa została dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Polska Zielona Sieć, a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

fot. Michael Faes


Wystawa "Żywność i społeczeństwo"