Page 1

w drodze

ku dorosłości Wychowanie do życia w rodzinie


w drodze

ku dorosłości Wychowanie do życia w rodzinie

ćwiczenia i materiały

klasa

6

szkoła podstawowa


© Copyright by Wydawnictwo Rubikon Wydawca oświadcza, że uzyskał u właścicieli praw autorskich zgodę na wykorzystanie w podręczniku fragmentów publikacji i fotografii.

Redakcja: Teresa Król Współautorzy: Monika Janczura, Teresa Król, Krystyna Maśnik,

Józef Nowakowski, Elżbieta Purzycka, Leszek Putyński, Maria Selke, Grażyna Węglarczyk Adiustacja i korekta: Anna Grochowska-Piróg Projekt graficzny: Łukasz Kosek Skład: Marcin Nowak Projekt okładki: Łukasz Kosek Zdjęcia: iStockphoto www.sxc.hu Polskie Stowarzyszenie Obrońców Życia Człowieka Rysunki: Marzena Astramowicz

ISBN 978-83-89947-67-3 Katarzyna Król Wydawnictwo i Hurtownia Rubikon ul. Na Leszczu 17, 30-376 Kraków tel. 12 398 18 43, fax. 12 398 18 44 www.KsiegarniaRubikon.pl REGON 351450547 NIP 9441471182

4


Spis treści

Lekcja 1................................................................................................... 7 O budowaniu bliskich relacji w rodzinie

Lekcja 2.................................................................................................10 Jak mówić i słuchać, czyli o komunikacji w rodzinie Lekcja 3.................................................................................................15 Jak rozwiązywać konflikty? Lekcja 4.................................................................................................20 Jak wykorzystać czas wolny? O świętowaniu

Lekcja 5.................................................................................................25 Czego jeszcze nie wiem, nie pamiętam... Powtórka z dojrzewania (dla grupy dziewcząt)

Lekcja 6.................................................................................................30 Czego jeszcze nie wiem, nie pamiętam... Powtórka z dojrzewania (dla grupy chłopców) Lekcja 7.................................................................................................32 Nastolatka przed lustrem, czyli o urodzie i nie tylko... (dla grupy dziewcząt)

Lekcja 8.................................................................................................36 Higiena i zdrowie nastolatka (lekcja dla grupy chłopców)

Lekcja 9.................................................................................................40 Jedzenie wrogiem? Anoreksja i bulimia (dla grupy dziewcząt) Lekcja 10.............................................................................................43 Zwycięstwo czy porażka, czyli jak spożytkować młodzieńczą energię? (dla grupy chłopców)

Lekcja 11/12.....................................................................................46 Obrona własnej intymności (lekcja osobna dla grupy chłopców i dla grupy dziewcząt)

5


Lekcja 13.............................................................................................51 Więzi koleżeńskie

Lekcja 14.............................................................................................55 Radość z przyjaźni

Lekcja 15.............................................................................................59 „Nie ma na tym świecie rzeczy doskonałych”, czyli o mediach elektronicznych

Lekcja 16.............................................................................................63 Cyberprzemoc – jak się przed nią ustrzec?

Lekcja 17.............................................................................................67 Media a moje miejsce w świecie (dla grupy dziewcząt)

Lekcja 18.............................................................................................70 Media a moje miejsce w świecie (dla grupy chłopców)

Lekcja 19.............................................................................................73 Co się w życiu liczy? Plany małe i duże

6


Lekcja 1 Temat: O budowaniu bliskich relacji w rodzinie

K

ażdy z nas ma potrzeby fizyczne, emocjonalne, intelektualne i duchowe, obok tych najbardziej biologicznych, jak potrzeba pokarmu, wody, snu, dachu nad głową. Istotną potrzebą człowieka jest również dążenie do bycia z innymi ludźmi oraz poszukiwanie ich akceptacji. Zaspokojenie tej potrzeby daje poczucie bezpieczeństwa. Z czym kojarzy się bezpieczeństwo? Najczęściej wymieniamy tu: spokój, wolność od strachu, jasne zasady i oparcie ze strony innych ludzi. Aby móc tego wszystkiego doświadczać w rodzinie, konieczne jest budowanie bliskich relacji interpersonalnych. Pojęciem tym określa się związki między ludźmi. Poza relacjami rodzinnymi znacie zapewne przykłady innych relacji. Często mówimy o relacjach koleżeńskich w klasie, relacjach przyjacielskich czy partnerskich w małżeństwie. Życie sąsiedzkie i zawodowe również wytwarza relacje międzyludzkie. Postawy i uczucia Wszystkie relacje możemy sprowadzić do wspólnego mianownika. Ludzie tworzą je, wyrażając uczucia i przyjmując wobec innych określone postawy. Relacje odnoszą się do pozytywnych lub negatywnych postaw i zachowań. Te ostatnie mogą się przejawiać np. we wrogości, agresji, obojętności, konflikcie, a nawet nienawiści. Natomiast pozytywne postawy można odnaleźć w szacunku, akceptacji, zainteresowaniu i miłości. Towarzyszą im określone uczucia.

7


Ćwiczenie Moje zachowania i postawy Wstaw znak „x” w tym polu, w jakim stopniu występuje u   C   iebie nasilenie cechy określonego zachowania. Podsumuj znaki „x” w każdej kolumnie, dodaj i zanotuj w: „łącznie”. ZACHOWANIA I

0

1

2

3

ZACHOWANIA II

0

łatwo wybuchający/a

wrażliwy/a emocjonalnie

niecierpliwy/a

wyrozumiały/a

często smutny/a

pogodny/a

gwałtowny/a

serdeczny/a

płaczliwy/a

rozumiejący/a innych

nie okazujący/a uczuć

sprawiedliwy/a

nie umiejący/a czekać

słuchający/a głosu innych

kłótliwy/a

współczujący/a innym

niezrównoważony/a

umiejący/a czekać

krytyczny/a wobec innych

współdziałający/a

Razem:

Razem:

Łącznie:

Łącznie:

1

Porównaj punktacje w tabelach: ZACHOWANIA I i ZACHOWANIA II. Które przeważają?

W

szystkie uczucia, których doświadczamy, są ważne i potrzebne. Nie ma dobrych i złych uczuć. Są uczucia, które są dla nas przyjemne, ale doznajemy również uczuć nieprzyjemnych i chętnie byśmy z nich zrezygnowali. Zarówno te miłe, jak i te przez nas nielubiane pełnią w naszym życiu bardzo ważną rolę. Dzięki nim mamy rozeznanie, co się wokół nas dzieje i jakie to ma dla nas znaczenie. Uświadamiamy sobie wówczas, czy to, w czym uczestniczymy, jest dla nas bezpieczne i ważne, czy zagrażające lub obojętne. Na przykład, poznając nową grupę znajomych, odczuwasz wobec niektórych sympatię i zaufanie, inni są Ci obojętni, a jeszcze innych wolałbyś/wolałabyś omijać z daleka. Określone uczucia wywołują nie tylko otaczający nas ludzie, ale również sytuacje. Uczucia z jednej strony dostarczają nam informacji, np. o zagrożeniach, a z drugiej dają energię, motywację do działania, aby z tą informacją coś dalej zrobić.

8

2

3


Ćwiczenie Wasza drużyna przegrała ważny mecz. Czujecie rozczarowanie i złość. Pracując w parach odpowiedzcie na pytania: W jaki sposób można konstruktywnie wykorzystać tę sytuację? Jakie można wyciągnąć wnioski i jaki plan działania ustalić na przyszłość?

• •

A w rodzinie? rzede wszystkim tutaj powinniśmy się uczyć nazywania i wyrażania uczuć, a także ich okazywania. Jeżeli tak się dzieje, lepiej rozumiemy siebie i innych oraz swoje reakcje. Stajemy się bardziej wrażliwi i odpowiedzialni. Mając świadomość swoich uczuć, jesteśmy bardziej autentyczni i zdolni do miłości. Niektórzy ludzie nie mają zahamowań w okazywaniu trudnych uczuć, np. złości, niezadowolenia i rozczarowania, ale wzbraniają się przed okazywaniem radości, zadowolenia, akceptacji, czyli uczuć o pozytywnym zabarwieniu. Pomyśl, który typ zachowań u Ciebie przeważa. Może czasem wstydzisz się okazywania pozytywnych uczuć innym ludziom? Może unikasz gestów przytulenia, uścisku, uśmiechu – zewnętrznych gestów sympatii, zaufania czy miłości. Tego właśnie najbardziej potrzebuje człowiek ze strony najbliższych mu osób, zwłaszcza wówczas, gdy spotyka go w życiu coś trudnego. Tak dzieje się bez względu na wiek człowieka i na zaistniałe okoliczności. Wsparcie ze strony bliskich ludzi jest nam potrzebne szczególnie w trudnych sytuacjach.

P

Ćwiczenie Jak w rodzinie można okazywać sobie wsparcie, miłość i szacunek?

9


Lekcja 2 Temat: Jak mówić i słuchać, czyli o komunikacji w rodzinie Komunikacja elacje w rodzinie budujemy dzięki komunikowaniu się z rodzicami, rodzeństwem lub dziadkami. Komunikacja polega przede wszystkim na bezpośrednim wyrażaniu myśli, uczuć i potrzeb. Rozmowa stanowi szansę na zrozumienie innych. Jest najlepszym sposobem, aby udało się zbudować bliskość i szczerość. Nie bez znaczenia pozostaje język naszej komunikacji. Czy jest to język przyjaźni i porozumienia, czy wręcz przeciwnie, obfituje w agresję i wrogość?

R

Często oczekujemy od innych nie tyle pocieszenia, rady, pouczenia, ale bardziej zrozumienia i akceptacji dla naszych uczuć (np. żalu, smutku, rozpaczy, czasami złości).

Gdy przestajemy mówić i słuchać, to sygnał, że nie mamy potrzeby bycia ze sobą. Jest to szczególnie istotne w dzisiejszych czasach, gdy niejednokrotnie odgradzamy się od siebie, zakładając na uszy słuchawki, czy dajemy się pochłonąć ofercie telewizji lub Internetu. Portale społecznościowe, SMS-y, e-maile nie zastąpią kontaktu z drugim człowiekiem w realu. Trudno zakwestionować ich rolę we współczesnym świecie. Nie mogą one jednak stać się jedynym środkiem na budowanie bliskich relacji czy zawieranie nowych znajomości.

Ćwiczenie Pracując w parach odpowiedzcie na pytania: Jak można poradzić sobie z trudnymi uczuciami: złością, rozczarowaniem, zazdrością, lękiem, wstydem? Kto i co może Wam wtedy pomóc? Czy macie jakieś sprawdzone sposoby, które pomagają Wam, gdy doświadczacie trudnych emocji? Może ktoś podpowie rozwiązania, których nie braliście wcześniej pod uwagę.

10


Aby można było mówić o dobrej i skutecznej komunikacji, warto uwzględnić kilka prostych zasad:

• • • • •

Słuchaj uważnie tego, co mówi druga osoba. Postaraj się utrzymywać z nią kontakt wzrokowy. Staraj się wczuć w to, o czym opowiada Twój rozmówca. Formułuj wypowiedź w pierwszej osobie liczby pojedynczej: Ja myślę…, uważam…, czuję… rozumiem, że…, nie zgadzam się z… Unikaj wypominania, atakowania i przesadnych określeń w stylu: to nieprawda…, to niemożliwe… Nie prowadzą one do rozwiązania problemu, jedynie zaostrzają konflikty. Nie przerywaj, nie dopowiadaj, nie myśl o tym, co sam za chwilę powiesz. Dopasuj sposób mówienia i język do swojego rozmówcy.

• •

Ćwiczenie Komunikat „ja” godny polecenia „Ty” Czy musisz słuchać tak głośnej muzyki?

„Ja” np. Dziś bardzo boli mnie głowa i byłabym wdzięczna za ściszenie radia.

Znowu nie wyniosłeś śmieci. Oczywiście, nie pozwoliłeś mi wyjść na imprezę. Nigdy mi nie ufasz.

Nie żądaj ode mnie samych piątek.

11


Sposoby polepszenia komunikacji Magia dobrego słowa o, co nam przeszkadza w porozumiewaniu się z ludźmi, to bardzo często silne emocje. W złości i gniewie ludzie, także dorośli, często mówią i robią różne rzeczy, których potem żałują i których się wstydzą. Pewnych słów by się nie wypowiedziało, gdyby człowiek się zastanowił i uspokoił. Słowa i zachowania potrafią bardzo ranić i krzywdzić naszych bliskich. Dlatego tak ważne jest, abyśmy potrafili przyznać się do błędu i przeprosić. Nie powinno się dopuszczać do sytuacji, kiedy tracimy nad sobą kontrolę i wypowiadamy raniące słowa. Warto nad sobą zapanować, co oczywiście nie jest proste. Często potrzebujemy pobyć sami, zaczerpnąć powietrza, policzyć do dziesięciu. Czasem rozmowa z kimś zaufanym pomoże nam się wyciszyć.

T

12

Zasada rezygnacji z agresji To, co mówisz, musi być tak przekazane, żeby nie rozdrażniało tego, kto nas słucha. Trzeba zwrócić uwagę na to, jakich słów używamy. Po powrocie do domu Andrzej zastaje swojego brata Piotrka przy naprawianiu starego roweru: – Tylko dureń może myśleć, że da się jeszcze coś zrobić z takiej kupy złomu. – Spadaj i nie wtykaj nosa w nie swoje sprawy. – Mógłbym ci pomóc, ale skoro nie chcesz… – Ty? Jak coś weźmiesz do ręki, na bank, że będzie się nadawać tylko na złom! W tym dialogu agresywna postawa występuje po obu stronach. Obaj jego uczestnicy postarali się, żeby sobie nawzajem dokuczyć. A przecież dialog braci mógłby wyglądać inaczej: – Wydaje mi się, że tego się już nie da naprawić. – A ja uważam, że się da, i dlatego próbuję. – Chcesz, żebym ci pomógł? – Nie, wolę sam. Każdy z chłopców wypowiedział swój pogląd, ale w taki sposób, że drugi nie czuje się obrażony. W kontaktach rodzinnych ważne jest, jakich słów używamy. Słowa i ton są ważne. Bardzo denerwuje, jeżeli rodzice wspominają jakieś przewinienie, które zdarzyło się dawno i należałoby o nim zapomnieć. A czy Tobie nie zdarza się uogólnienie typu: – Bo wy mi nigdy nie pozwalacie… – Ja to zawsze muszę… Obie strony powinny zrezygnować ze zdań wyrażających zastrzeżenia czy uwagi, w których występują słowa „zawsze” lub „nigdy”.


Zasada tolerancji Jest rzeczą oczywistą, że nie podzielacie poglądów Waszych rodziców na pewne sprawy. Uważacie, że macie prawo do własnego punktu widzenia. Czasem jednak zapominacie, że prawo to przysługuje także drugiej stronie. To, że coś się nam podoba, nie oznacza, że musi się podobać wszystkim domownikom. Czasem po bardzo długiej rozmowie każdy z nas pozostaje przy swoich poglądach. Ale ta rozmowa była potrzebna; pomogła nam lepiej siebie poznać. Jeżeli dostrzegamy naszą inność i potrafimy przyjąć i uszanować inność drugiego – to znaczy, że osiągnęliśmy ważny etap w naszym dojrzewaniu psychicznym. Oczywiście, że zasada tolerancji nie dotyczy przekraczania praw, które wszystkich obowiązują. Podobnie jak polonista nie może tolerować indywidualnych poglądów na pisownię „rz” i „ż”, tak i rodzice muszą wpoić swoim dzieciom normy postępowania, których przekraczać nie wolno. Są one znacznie ważniejsze od zasad ortograficznych. Jak mówić? Słowa są narzędziem, którym można posługiwać się nieudolnie, dobrze lub po mistrzowsku. Wiele zależy od tego, czy staramy się doskonalić sztukę mówienia i sztukę słuchania. Kiedy mówimy, starajmy się tak sformułować naszą wypowiedź, by słuchający mógł się szybko zorientować, o co nam chodzi, i żeby poznał nasz punkt widzenia. Nie róbmy długich wstępów typu: – Wiesz, mamusiu, jest taka sprawa, że… Nie wprowadzajmy niepotrzebnych dygresji: – Powiedział mi taki jeden Sebastian z naszej klasy, co był ze swoim tatą w Stanach, jak on, ten jego tata, wyjechał, to znaczy jego firma go wysłała, bo oni często wyjeżdżają… – Ale co ci powiedział ten Sebastian? Trzy warunki dobrej wypowiedzi: 1. Wiedzieć, co się ma do powiedzenia. 2. Powiedzieć to, co się miało do powiedzenia. 3. Skończyć, gdy się powiedziało to, co się miało do powiedzenia.

13


Jak słuchać? Starajmy się uchwycić to, co mówiący ma nam do przekazania. Trzeba nie tylko słuchać, ale cierpliwie wysłuchać tego, kto do nas mówi. Jeśli go nie zrozumiemy – zapytajmy. Pytanie jest dla mówiącego sygnałem, że mówi niejasno. Zmusza go do lepszego ujęcia swoich myśli. Starajmy się skupić na tym, co nasz rozmówca mówi, a nie na tym, co mu za chwilę odpowiemy. Oprócz słów ważne są tzw. sygnały pozajęzykowe, głównie ton głosu, mimika i gesty (mowa ciała). Pytanie: „O której będzie obiad?” – może być zwykłym elementem rozmowy, może też być wypowiedziane takim tonem, że znaczy to samo, co: „To skandal, że o tej porze nie ma jeszcze obiadu!”. I wtedy trudno się spodziewać rzeczowej odpowiedzi. Trzeba też pamiętać o gestach. Jeżeli na uwagę mamy odpowiemy wzruszeniem ramion czy znudzoną miną oznaczającą: „Mówiłaś mi to już tysiąc razy”, to nie możemy się spodziewać, że ona będzie uważnie słuchać tego, co my jej chcemy powiedzieć.

Ćwiczenie Zanim powiesz uszczypliwe słowo Dokończ zdania: 1) Uważnie słuchaj drugiej strony, ponieważ... a) b) c) 2) Nie krytykuj, gdyż... a) b) c) 3) Nie ośmieszaj i nie obrzucaj wyzwiskami, ponieważ... a) b) c)

14


Lekcja 3 Temat: Jak rozwiązywać konflikty?

W

Słowniku języka polskiego (PWN, Warszawa 1999) znajdujemy następującą definicję konfliktu: „jest to sprzeczność interesów, poglądów; niezgodność, spór, zatarg, kolizja”.

Ćwiczenie Zderzenie zwane konfliktem Dokończ zdania: Konflikty mogą się przytrafić pomiędzy: a) b) c) Konflikty w domu rodzą się, gdy: a) b) c)

W sytuacjach konfliktowych język ciała może wiele wyrazić. Uzupełnij tabelę: Gesty zaczepne

Gesty pojednawcze

15


Ćwiczenie Wyrażenia, które rozpalają konflikty Uszereguj je, wpisując odpowiednie litery od wyrażeń najbardziej – twoim zdaniem – ostrych (cyfra 1) do najłagodniejszych (cyfra 18). Cyfra Litera a) Zrozumcie mnie…

1

b) Chcecie, bym był/a pośmiewiskiem...

2

c) Bo ty zawsze...

3

d) Nigdy mnie nie rozumieliście...

4

e) Inni mają, a ja co?

5

f) Bo ty nigdy...

6

g) Ile razy proszę, zawsze nic z tego... h) Co mnie obchodzi, jak było za twoich czasów! i) Po co ta cała afera? Wyluzuj. j) Co takiego zrobiłem/łam?

Twoje uwagi

7 8 9 10

k) Nie chcę być gorszy/a...

11

l) Łatwo wam mówić...

12

m) Dlaczego właśnie ja?

13

n) Nie mam zamiaru...

14

o) Inni rodzice mogli, a wy...

15

p) Popukaj się w czoło...

16

r) Weź się...

17

s) Spadaj...

18

Jak można złagodzić niektóre wyrażenia, zastąpić je łagodniejszymi sformułowaniami (to eufemizmy), a które należałoby zupełnie wyeliminować?

16


Sposoby rozwiązywania konfliktów? zasami wydaje się nam, że należy unikać za wszelką cenę nieporozumień, że należy tak układać życie, by nie wchodzić w konflikty z innymi ludźmi. Konflikt jest naturalną konsekwencją tego, że mamy różne usposobienia, plany, pragnienia, dążenia. Konflikt można porównać do przecięcia się dróg. Dobra komunikacja nie polega na tym, że drogi się nie przecinają, ale na tym, że skrzyżowania są zaopatrzone w wiadukty, sygnalizację świetlną lub że ktoś kieruje ruchem. Podobnie jest z drogami naszego życia. Zderzamy się nierzadko na szlaku i aby uniknąć „katastrofy”, korzystamy z innych rozwiązań komunikacyjnych. Skrzyżowanie dróg – czyli konflikt – nie jest wynikiem błędu, ale błędne może być jego rozwiązanie.

C

Najlepszym wyjściem jest wiadukt Obie strony mogą bezkolizyjnie kontynuować swoją trasę. Karolina włącza muzykę na cały regulator: – Posłuchaj, jak oni grają! To naprawdę świetny zespół. Darek: – Wyłącz to, boli mnie głowa! Chcę chociaż chwilę odpocząć. Karolina, nakładając słuchawki: – Dobrze, posłucham sobie sama, myślałam, że ty też ich lubisz. Darek: – Lubię, ale w tej chwili nie chcę słuchać. Żeby takie rozwiązanie było możliwe, potrzebne są: jasno wyrażone stanowiska, dobra wola obu stron, warunki zewnętrzne (w tym wypadku – słuchawki). W konfliktach rodzinnych warto zastanowić się, czy można zastosować model wiaduktu.

• • •

17


Ręczne kierowanie ruchem Ten typ rozwiązywania kolizji ma swój odpowiednik w poleceniach wydawanych przez rodziców. W pewnych sytuacjach jedna osoba musi rozkazywać, a inne muszą słuchać. Jeżeli wydaje się, że jedna osoba jest bardziej obciążona niż inne, można notować, co kto zrobił (komu co polecono) w danym dniu, a potem wspólnie zastanowić się i ewentualnie skorygować nierówności. Sygnalizacja świetlna Światła wskazują pierwszeństwo przejazdu: w tym miesiącu kupimy komórkę dla Ewy, a w przyszłym – rower dla Tomka; dzisiaj ja wychodzę z psem na spacer, jutro ty; ustalamy dyżury przy robieniu zakupów. Jest to rozwiązanie często spotykane w układzie rodzinnym. Jest ono dobre pod warunkiem, że nie będziemy zbyt sztywno trzymać się „litery prawa” i potrafimy czasem się zdobyć na wielkoduszność.

• • •

Skrzyżowanie bez sygnalizacji Bywają konflikty, w których sami musimy wypracować najlepsze rozwiązanie. Potrzebne są następujące warunki: Obie strony muszą jasno określić swoje stanowisko. Obie strony muszą być przekonane, że druga strona też uczciwie dąży do dobrego rozwiązania. Obie strony muszą być podatne na argumentację. Jeżeli ja czegoś bardzo chcę, nie jest to jeszcze wystarczający powód, żeby druga strona musiała ustąpić. Zdarza się, że sami nie znajdziemy rozwiązania. Trzeba wtedy odwołać się do kogoś, czyj autorytet uznają obie strony, i podporządkować się mu już bez dalszej dyskusji. Czasem najlepszym rozwiązaniem jest zwykłe „przepraszam” jednej strony i wybaczenie drugiej.

18

• •


Ćwiczenie Konflikty – jak je rozwiązywać? Pięć kroków, które warto znać KROK I  Nazwanie konfliktu, czyli o co się spieramy. Co się stało? (krótki opis zdarzenia)

Jakie mogą być tego skutki?

KROK II  Uświadomienie sobie uczuć osób skonfliktowanych. Opis uczucia Czego oczekujesz od drugiej osoby? KROK III  Szukanie (wspólnie) różnych rozwiązań Rozwiązanie 1 Rozwiązanie 2 KROK IV Przewidywanie konsekwencji rozwiązań (czas, jakiego wymaga rozwiązanie, możliwe trudności i korzyści osiągnięcia danego rozwiązania) Rozwiązanie 1

Rozwiązanie 2

KROK V Wybór najlepszego rozwiązania i określenie sposobu jego realizacji.

19


Lekcja 4 Temat: Jak wykorzystać czas wolny? O świętowaniu

J

ak spędzamy czas wolny? Jeżeli każdy z członków rodziny myśli tylko o własnym odpoczynku i stara się wygospodarować dla siebie jak najwięcej wolnego czasu, nasze życie rodzinne nie będzie kwitło, raczej będzie zamierało. Jeżeli dzień wolny minie nam na spaniu, jedzeniu i siedzeniu przed telewizorem, nie będziemy czuli się wypoczęci i pełni życia – raczej znużeni i znudzeni. Bo odpoczywać – to nie znaczy nic nie robić. Wypoczynek czynny o wiele skuteczniej przywraca siły i chęć życia niż bezczynność. Wspólna całodzienna wycieczka czy mecz siatkówki, zimą – wyprawa na sanki albo łyżwy, poprawiają samopoczucie i powodują, że w rodzinie czujemy się bardziej sobie bliscy. A w domu? Można zagrać w szachy, warcaby, scrabble, przeglądać rodzinne fotografie, pośpiewać, potańczyć… Wspólne majsterkowanie, gotowanie, pieczenie ciasta to również zajęcia o wiele ciekawsze, niż może się wydawać komuś, kto tego nie spróbował. Trzeba tylko wybrać to, co nam odpowiada. Oczywiście jest także telewizja. Ale trzeba pamiętać, żeby nie zabrała nam zbyt wiele czasu. Trzeba nauczyć się wybierać. Jeżeli przyzwyczaimy się do tego, że jesteśmy stale odbiorcami, a telewizja powinna nas bawić, zatracimy umiejętność organizowania sobie rozrywki. Jeśli ktoś nas nie będzie bawił, to będzie nam nudno. Nuda często jest skutkiem bierności. Każdy człowiek ma jakieś uzdolnienia. Wolny czas jest dobrą okazją, żeby je rozwijać. Jeżeli nastawimy się tylko na odbiór, stracimy wiarę we własne możliwości i nigdy ich nie rozwiniemy.

20

W drodze ku dorosłości. Ćwiczenia i materiały dla klasy 6 szkoły podstawowej (NPP)  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you