Page 1


Str. 2


Str. 3

Drodzy Czytelnicy! Oferujemy Państwu naukowe Czasopismo „Ekonomia i Zarządzanie”, które jest tworzone dzięki współpracy z wybitnymi ekspertami naukowymi z Wydziałów Nauk Ekonomii i Zarządzania w Polsce. Czasopismo zawiera przede wszystkim artykuły naukowe dotyczące szerokich aspektów wiedzy teoretycznej i praktycznej z nauk ekonomii i zarządzania. Artykuły prezentują diagnozy, analizy, nowości, bogaty zasób wiedzy. Tworzą nową wiedzę nieobecną w publikowanych dotąd książkach oraz innych pozycjach wydawniczych w Polsce oraz na świecie . Czasopismo „Ekonomia i Zarządzanie jest wydawane co drugi miesiąc od maja 2012 roku. Czasopismo zawiera kilkanaście kolorowych stron formatu A-5. Każdy numer czasopisma wydawany jest w formie online oraz papierowej wysokiej jakości. Nasi czytelnicy to głównie środowisko akademickie oraz świat biznesu.

Adres redakcji: Nukowe Wydawnictwo IVG ul. Parkowa 32/29, 71-634 Szczecin biuro@wydawnictwoivg.pl www.wydawnictwoivg.pl Kontakt z czytelnikami: Tel.: +48 790 318 966 biuro@czasopismoeiz.com.pl www.czasopismoeiz.com.pl Struktura Redakcji Czasopisma "Ekonomia i Zarządzanie": Redaktor Naukowy: prof. dr hab. Jerzy Olszewski Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Redaktor Naczelny: mgr Aleksandra Fudali Komitet Naukowy: prof. UG dr hab. Sylwia Pangsy- Kania Uniwersytet Gdański prof. dr hab. Włodzimierz Szpringer Uniwersytet Warszawski prof. zw. dr hab. Jerzy Kisielnicki Uniwersytet Warszawski prof. UW dr hab. Grzegorz Karasiewicz Uniwersytet Warszawski prof. dr hab. Andrzej Wiatrak Uniwersytet Warszawski Recenzent: prof. dr hab. Andrzej Wiatrak prof. UZ dr hab. Arkadiusz Świadek Redaktor Techniczny: mgr Jacek Storm Redaktorzy artykułów: eksperci naukowi z Wydziałów Nauk Ekonomii i Zarządzania

© Copyright 2012r. All right reserved. Published by arrangment with the original Życzymy miłego czytania publisher Naukowe Wydawnictwo IVG oraz groupivg.com. zdobywania nowej wiedzy naukowej!


Data wydania 01.11. 2012 „Ekonomia i Zarządzanie” nr listopad/2012

W tym numerze:

Spis Treści: Job evaluation receptą na wzrost zaangażowania pracowników mgr Kamila Rybicka Różnice pomiędzy unikaniem a uchylaniem się od opodatkowania dochodów dr Wojciech Leoński Korzyści płynące z wykorzystanie odnawialnych źródeł energii na przykładzie Geotermii Stargard Szczeciński mgr Michał Zabłocki Analiza wybranych podejść badawczych, opisujących proces ekspansji zagranicznej przedsiębiorstw... mgr Adam Dymitrowski

www.naukowa.konferencja.org

5

8 13

18

Własne i obce źródła finansowania działalności przedsiębiorstw oraz determinanty ich wyboru mgr Dominika Zawitkowska

20

Stosowany rachunek kosztów w przedsiębiorstwach komunikacji samochodowej – wyniki badań mgr Krzysztof Konstantyn

23

Metodyka zarządzania ryzykiem walutowym w polskich przedsiębiorstwach stoczniowych dr Ireneusz Miciuła

26

Wirtualne społeczności i blogowanie w relacjach inwestorskich dr inż. Anna Krug- Żarnowska

27


Str. 5 Job evaluation receptą na wzrost zaangażowania pracowników autor: mgr Kamila Rybicka Wraz z rozwojem gospodarczym przedsiębiorstw rosnące znaczenie maja zagadnienia związane z gospodarowaniem kapitałem ludzkim. Jednym z elementów tej tematyki jest wartościowanie pracy. Jest to proces, w którym dokonuje się analizy i ocenia się wymagania badanej pracy. Celem tego procesu jest zróżnicowanie oraz wycena pracy, ze względu na jej trudność. Szczególnie często wartościowanie pracy jest przydatne w kształtowaniu stałej części wynagrodzeń [Król H. i Ludwiczyński A., 2006, s. 233]. Biorąc pod uwagę obecne zróżnicowanie trudności wykonywanych prac, nie ma wątpliwości, że zagadnienie to powinno dotyczyć każdego przedsiębiorstwa. W związku z rosnącym zainteresowaniem dotyczącym tego tematu, na przestrzeni lat zmieniono intu-

i wywodzące się z doświadczenia kierowników sposoby określania wysokości płac, na obiektywne metody ich wartościowania [Martyniak Z., 1998, s.13]. Stanowiąc podstawę sprawiedliwego systemu płac, wartościowanie pracy staje się warunkiem koniecznym przy realizacji funkcji motywacyjnej wynagrodzeń [Borkowska S., 1995a, s.191]. Poprzez stworzenie możliwe obiektywnego systemu stopniowania stanowisk, zapewnienie przejrzystości wynagrodzeń, umożliwienie porównania płacy ze stawkami na rynku, wypłacanie pracownikom jednakowych wynagrodzeń za taką samą wartość włożonej pracy, pracobiorcy mają świadomość sprawiedliwości płacy [Armstrong M., 2009, s.140]. Ponadto dobrze przeprowadzony proces wartościowania pracy przyczynia

Tab. 1. Wynik wartościowania pracy dla stanowisk pracy w wybranym przedsiębiorstwie

Stanowisko

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Kierownik sprzedaży Kierownik Zaopatrzenia Pracownik Biurowy Serwisant Sprzątaczka Przedstawiciel Handlowy Sprzedawca Sprzedawca-magazynier Zaopatrzeniowiec

Wyszczególnienie Aktualne Liczba Wycena wynagrodzeuzyskanych stanowiska nie brutto [w punktów [w zł] zł] 226 1500 2602,84 205 1640 2360,98 88 1500 1013,50 164 2210 1888,79 36 1500 414,61 151

1500-1630

1739,07

149 136 103

1500 1500 1500

1716,03 1566,31 1186,25

Źródło: opracowanie własne.


Str. 7

Ekonomia i Zarządzanie: Wiedza * Raporty * Diagnozy * Analizy * Przykłady Job evaluation receptą na wzrost...

skonkretyzowania wymagań jakie stawiane będą w ramach rekrutacji i selekcji przyszłych pracowników. Dzięki rzetelnej analizie efektów pracy, pracownik zna swoje miejsce w schemacie organizacyjnym oraz zna związane z danym stanowiskiem oczekiwania. Zgodnie z tym oczekuje płacy adekwatnej do postawionych mu wymagań. Odpowiednie wynagrodzenie daje satysfakcję pracownikowi i może wpływać na jego uznanie w społeczeństwie [Borkowska S., 2004b, s. 125]. W tabeli przedstawiono wyniki wartościowania pracy jednego z przedsiębiorstw usługowych w Olsztynie. Wartościowanie pracy przeprowadzono za pomocą metody UMEWAP 2000. Całkowita ilość punktów uzyskana w procesie wartościowania pracy wyniosła 1648, natomiast zsumowane wynagrodzenie brutto pracowników wyniosło 18980 zł. Stąd też jeden przeliczony punkt wynosi 11,52 zł. Przemnażając tą wartość przez liczbę punktów jaką otrzymało poszczególne stanowisko mamy wyniki zamieszczone w powyższej tabeli. Jak można zauważyć aktualne wynagrodzenie znacznie różni się od wyników wyceny stanowisk. Największą różnicę można zaobserwować na stanowisku kierownik sprzedaży. Aktualne wynagrodzenie powinno być o 73,52% wyższe. Najlepszym dopasowaniem wykazało się stanowisko sprzedawca-magazynier. Aktualne wynagrodzenie powinno być o 66,31 zł wyższe. Zagadnienie wartościowania pracy powinno być kluczowe dla każdego przedsiębiorcy. Jego znaczenie jest tym większe, że pracodawca stosując

tą technikę może bronić się od zarzutów dyskryminacji poszczególnych pracowników. Stąd też job evaluation stanowi zarówno motywację pracowników, jak i stanowi źródło bezpieczeństwa pracodawcy. Bibliografia: Armstrong M., 2009, Zarządzanie wynagrodzeniami, Oficyna a Wolters businnes, Kraków. Borkowska S., 1995a, System motywowania w przedsiębiorstwie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa. Borkowska S., 2004b, Strategie wynagrodzeń, Oficyna Ekonomiczna, Kraków. Król H., Ludwiczyński A. (red.), 2006, Zarządzanie zasobami ludzkimi tworzenie kapitału ludzkiego organizacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Martyniak Z., 1998, Metodologia wartościowania pracy, Antykwa, Kraków. Autor: mgr Kamila Rybicka doktorantka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania


Str. 8 Różnice pomiędzy unikaniem a uchylaniem się od opodatkowania dochodów W literaturze dotyczącej podatków można spotkać się z dwoma pojęciami: uchylaniem się od opodatkowania i unikaniem opodatkowania. Próba zdefiniowania unikania i uchylania się od opodatkowania może sprawić wiele komplikacji, gdyż oba pojęcia są wielowymiarowe. Poruszają one zarówno aspekty ekonomiczne, społeczne, jak i prawne. Granica między uchylaniem się od opodatkowania a unikaniem płacenia podatków jest nieznaczna. Zdarza się, że te pojęcia są używane zamiennie. Może to wynikać z różnych przepisów prawa obowiązujących w państwach. Ponadto polska literatura wykazuje spore zróżnicowanie w zakresie istniejących definicji omawianych zjawisk. Cechą wspólną dla unikania i uchylania się od opodatkowania jest cel, którym jest zmniejszenie obciążeń podatkowych. Należy jednak zwrócić uwagę na istniejące różnice między wymienionymi pojęciami. Uchylanie się od opodatkowania można zdefiniować jako umyślne nie ujawnianie organowi podatkowemu stanu faktycznego, z którym wiąże się obowiązek podatkowy lub też umyślnym podaniu fałszywego stanu faktycznego. [Gomułowicz A. i Małecki J., 2004, s. 251]. Analizując przedmiotowe zjawisko należy zwrócić uwagę przede wszystkim na jego nielegalny charakter, gdyż uchylanie się od opodatkowania jest oszustwem. Podatnik decydujący się na oszustwo podatkowe musi wziąć pod uwagę ewentualną karę i sankcje, które zostaną nałożone w przypadku wykrycia uchylania się od opodatkowania. Zgodnie z kodek-

autor: dr Wojciech Leoński sem karnym skarbowym obowiązującym w Polsce, osoba uchylająca się od opodatkowana naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Należy dodać, że zgodnie z polskim prawem karno skarbowym, kara pozbawienia wolności trwa najkrócej 5 dni, zaś najdłużej - 5 lat [Ustawa 1999]. Osoby uchylające się od opodatkowania mogą być też opodatkowane 75% podatkiem od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących z nieujawnionych źródeł. Należy podkreślić fakt, że uchylanie się od opodatkowania jest zjawiskiem złożonym, na które ma wpływ wiele czynników, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Do czynników wewnętrznych, związanych z podatnikiem można zaliczyć między innymi: skłonność podatnika do ryzyka, sytuację materialną podatnika, mentalność i świadomość podatkową. Czynników zewnętrzne to elementy związane z otoczeniem podatnika, na które nie ma on większego wpływu. Do czynników zewnętrznych można zaliczyć między innymi: wysokość sankcji i kar, skuteczność organów administracji skarbowej, złożoność systemu podatkowego, wysokość obciążeń podatkowych, wysokie koszty poboru podatku. Do najczęściej występujących oszustw podatkowych w Polsce można zaliczyć [Leoński W., 2012, s. 47]: - prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w „szarej strefie”,


Str. 9

Ekonomia i Zarządzanie: Wiedza * Raporty * Diagnozy * Analizy * Przykłady Różnice pomiędzy unikaniem a uchylaniem...

- zatrudnianie pracowników „na czarno”, podawanie fałszywych informacji w zeznaniach i deklaracjach podatkowych, - podawanie nieprawdziwych danych w księgach podatkowych, - sprzedawanie towarów i świadczenie usług przez zarejestrowane firmy poza ewidencją księgową, - niezgłoszenie do opodatkowania określonego rodzaju usług, np. wynajem mieszkania. Uchylanie się od podatku tworzy „szarą strefę” gospodarki i może przybrać formę: zatajenia przedmiotu opodatkowania, zatajenia rachunkowego, fałszywego kwalifikowania, zorganizowania niewypłacalności, jawnego niepłacenia podatków [Dolata S., 2009, s. 48]. Charakteryzując zjawisko uchylania się od opodatkowania trzeba zwrócić uwagę na konsekwencje istnienia analizowanego zjawiska z punku widzenia finansów publicznych, funkcjonowania przedsiębiorstw i społeczeństwa. Najważniejszym następstwem istnienia zjawiska uchylania się od opodatkowania z ekonomicznego punktu widzenia są straty budżetu państwa. Zmniejszenie wpływów do budżetu państwa ogranicza rozwój gospodarczy kraju i powoduje ograniczenie dostępu do dóbr publicznych. Przedsiębiorstwa prowadzące całą lub część działalności w „szarej strefie” nie płacą podatków i składek na ubezpieczenie. W konsekwencji mogą zaoferować produkty i świadczyć usługi po niższej cenie niż podmioty działające legalnie. Następstwem tego może być spadek dochodów przedsiębiorstw działających w gospodarce formalnej oraz zmniejszenie produkcji lub inwestycji. Szeroka skala omawianego zjawiska może powodować przyzwolenie społeczne

na niepłacenie podatków, które przyczynia się dewastacji w życiu publicznym. Zostaje zatarta różnica między zachowaniem etycznym a nieetycznym, a także mogą być rozpowszechniane stereotypy mówiące o zaradności ludzi oszukujących urzędy skarbowe. Od uchylania się od opodatkowania należy wyróżnić unikanie opodatkowania, które można zdefiniować jako legalne działanie zmierzające do zmniejszenia obciążeń podatkowych. W przypadku unikania opodatkowana podatnik nie musi obawiać się ewentualnych kar lub sankcji, gdyż jest to działanie zgodne z prawem. Unikanie płacenie podatków może przybrać różne formy. Podatnik może skorzystać z możliwości jakie dają przepisy podatkowe. W tym przypadku ma on do dyspozycji ulgi podatkowe, zwolnienia oraz wyłączenia.


Str. 10

Różnice pomiędzy unikaniem a uchylaniem... Zwolnienia podatkowe polegają na wyłączeniu z obowiązku podatkowego, wynikającego z ogólnych norm prawnych, określonych podmiotów opodatkowania lub określonych części przedmiotu opodatkowania, zaś ulgi podatkowe służą obniżaniu należnego podatku. Kolejną formą unikania opodatkowania może być przeniesienie działalności gospodarczej do innych krajów w celu minimalizacji obciążeń podatkowych. Wynika to z faktu istnienia tzw. „rajów podatkowych”, czyli państw, których przepisy podatkowe są znacznie korzystniejsze niż w Polsce. W państwach tych obciążenia fiskalne są bardzo niskie lub nie istnieją wcale. Ponadto administracja skarbowa ma ograniczony dostęp

do informacji podatkowych i bankowych dotyczących przedsiębiorstw działających w „rajach podatkowych”. W konsekwencji podmioty decydujące się na przeniesienie działalności do „raju podatkowego” mogą zapłacić niższe podatki i zmniejszyć koszty działalności. Spółki często tworzą w rajach podatkowych podmioty powiązane. Potem sprzedawane są podmiotom powiązanym towary po cenie wytworzenia, co wiąże się z brakiem zysku w kraju macierzystym. Natomiast w „raju podatkowym” sprzedaje się te towary z zyskiem płacąc niższy podatek [Leoński W., 2012, s. 183]. Ponadto podmioty gospodarcze mogą zastosować strategię podatkową polegającą na dostosowaniu poziomu swoich kosztów do wysokości uzyskiwanych przychodów. Celem tej strategii jest niedopuszczenie do wystąpienia podstawy opodatkowania za pomocą wysokich kosztów uzyskania przychodów. Charakteryzując formy unikania opodatkowania należy także wspomnieć o wykorzystywaniu luk podatkowych. Ta forma unikania opodatkowania wymaga jednak dobrej znajomości przepisów podatkowych lub konsultacji z doradcą podatkowym. Polskie prawo podatkowe jest skomplikowane i często jeden przepis można zinterpretować na kilka sposobów. W polskim systemie podatkowym istnieje wiele ustaw podatkowych, które są wielokrotnie nowelizowane. Praktycznie co roku zachodzą istotne zmiany w przepisach podatkowych. Należy dodać, że unikanie opodatkowania często przeradza się w oszustwo podatkowe, gdyż jak wcześniej wspomniano granica między uchylanie a unikaniem płacenia podatków jest nieznaczna.


Str. 11 Ekonomia i Zarządzanie: Wiedza * Raporty * Diagnozy * Analizy * Przykłady Różnice pomiędzy unikaniem a uchylaniem... Opisane wyżej zjawiska w ostatnim czasie są dość często nagłaśniane w Polsce. W dobie kryzysu gospodarczego i spowolnienia gospodarczego władze publiczne w Polsce muszą przeciwdziałać licznym zjawiskom szkodzącym finansom publicznym, a niewątpliwie takim są oszustwa podatkowe. Dlatego też ważne jest rozróżnienie zjawiska unikania opodatkowania i uchylania się od opodatkowania. Podatnicy mają prawo korzystać z możliwości jakie dają im regulacje prawne o ile odbywa się to zgodnie z prawem.

Gomułowicz A., Małecki J., 2004, Podatki i prawo podatkowe Lexis Nexis, Warszawa. Leoński W., 2012, Ekonomiczne i społeczne skutki uchylania się osób fizycznych w Polsce od opodatkowania dochodów, praca doktorska, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin (praca niepublikowana). Ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 1999 r., Nr 83, poz. 930.

Autor: dr Wojciech Leoński Uniwersytet Szczeciński, Wydział Nauk EkonoBibliografia: micznych i Zarządzania, Instytut Ekonomiki i Dolata S. 2009, Podstawy wiedzy o polskim Organizacji Przedsiębiorstw, Katedra Ekonomiki systemie podatkowym, Wolters Kluwer Polska, Przedsiębiorstw Warszawa.


www.wydawnictwoivg.pl biuro@wydawnictwoivg.pl


Str. 13 Korzyści płynące z wykorzystanie odnawialnych źródeł energii na przykładzie Geotermii Stargard Szczeciński

autor: mgr Michał Zabłocki

Pod pojęciem odnawialnych źródeł energii odnawialnych niesie za sobą niekwestionowane (OZE) prawo unijne rozumie energię pochodzącą zalety (OZE to bardzo czyste źródło energii, z ,,naturalnych powtarzających się procesów sektor OZE przyczynia się do tworzenia tysięcy przyrodniczych, uzyskiwaną z odnawialnych miejsc pracy) oraz także wady (wykorzystanie niekoplanych źródeł energii (energia: wody, OZE niesie za sobą bardzo wysokie koszty inwewiatru, promieniowania słonecznego, geotermal- stycyjne, bardzo często stosowanie OZE wpływa na, fal prądów i pływów morskich, oraz energia negatywnie na otoczenie oraz krajobraz).[Smuda wytwarzana z biomasy stałej, biogazu i biopaliw K., 2010]. Coraz częściej obserwowane są także ciekłych"

[GUS

2011].

Z

kolei protesty ludności lokalnej, która nie akceptuje

w warunkach krajowych pod pojęciem energii ze budowy elektrowni wykorzystujących naturalne źródeł odnawialnych będziemy rozumieli energię zasoby ziemskie w okolicach swojego zamieszpochodzącą z: promieniowania słonecznego, kania. Ogólna niechęć społeczna skierowana jest wiatru, zasobów geotermalnych, wody oraz ener- szczególnie (Rys.1) przeciwko budowie elekgię wytworzoną z biomasy stałej, biogazu oraz trowni wiatrowych oraz instalacji biogazowych. biopaliw. Wykorzystanie energii ze źródeł Rys. 1. Geotermia Stargard

Źródło: opracowanie własne

W przypadku tych pierwszych społeczność obawia się hałasu emitowanego przez turbiny


Str. 14 Ekonomia i Zarządzanie: Wiedza * Raporty * Diagnozy * Analizy * Przykłady Korzyści płynące z wykorzystanie odnawialnych źródeł energii... wiatrowe, w przypadku biogazowni rolniczych nakłada na kraj obowiązek zwiększenia wykoobawa dotyczy nieprzyjemnych zapachów wydo- rzystania energii odnawialnej, tak aby jej udział stających się podczas procesu fermentacji poza w finalnym zużyciu w roku 2020 wynosił 15%. komory fermentacyjne. Owszem, należy podkre- Postawiony cel może okazać się jednak bardzo ślić pewnie poziom racji ludności zamieszkałej w trudny do zrealizowania. Aktualny udział energii pobliżu takich obiektów, jednak z drugiej strony ze źródeł odnawialnych w energii pierwotnej za takowy stan rzeczy w dużej mierze odpowia- ogółem wynosi około 9% [GUS 2011]. Wskaźdają organy administracji publicznej. Ich brak nik ten dla wszystkich krajów UE-27 wynosił z działania - brak tworzenia programów informa- końcem 2011 roku ponad 18% [GUS 2011]. cyjnych nt. OZE, brak prowadzenia kampanii Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, średnia ta uświadamiającej, iż korzystanie z OZE niesie za jest windowana przez kraje UE-15, gdzie rozwój sobą szereg zalet, doprowadziło do sytuacji nie- i inwestycje w OZE trwają już dziesiątki lat. W pożądanej. Nie wytłumaczono także, iż sektor przypadku nowych krajów członkowskich należy energetyki odnawialnej to potencjalne miejsce zaobserwować sytuacją podobne do polskiej, pracy dla tysięcy ludzi, którzy znajdą bezpośred- gdzie brak jednolitego prawa oraz mechanizmów nie zatrudnienie u inwestorów w OZE oraz w wsparcia hamuje rozwój energetyki odnawialnej. firmach świadczących usługi dodatkowe dla Aktualnie trwają prace na stworzeniem nowej tegoż sektora. Należy spodziewać sie, iż wraz z ustawy - tzw. ,,ustawy o OZE", która powinna w wdrożeniem ,,ustawy o OZE" zostanie położony sposób jednoznaczny sprecyzować ramy funkwiększy nacisk na kampanię informacyjno- cjonowania i współfinansowania sytemu inweedukacyjną wskazująca szereg zalet wynikają- stycji w energetykę odnawialną. Bez tego, dalszy cych z procesów inwestycyjnych w energię zie- rozwój sektora stanie się niemożliwy. Nie wyloną.

wiązanie się z podpisanych w 2009 zobowiązań

Wraz z wstąpieniem Polski do Unii Europej- będzie skutkowało dla Polski koniecznością skiej zaczął rozwijać się sektor inwestycji w płacenia ogromnych kar do budżety Unii Euroodnawialne źródła energii. Podpisane w 2009 pejskiej. roku przez rząd polski zobowiązanie wynikające

Jednym z kierunków rozwoju OZE w Polsce

z unijnej dyrektywy (2009/28/WE z dnia 23 stają się inwestycje w ciepłownie geotermalne, kwietnia 2009 roku w sprawnie promowania które wykorzystują energię zgromadzoną w skostosowania energii ze źródeł odnawialnych),

rupie ziemskiej. Definiując, energia geotermalna to części energii geotermicznej pochodzącej


Str. 16 Korzyści płynące z wykorzystanie odnawialnych źródeł energii... z jądra Ziemi, bardzo często nazywaną wewnętrznym ciepłem kuli ziemskiej. Energia geotermiczna gromadzi się w magmach, skałach, płynach (woda i para wodna, ropa, gaz ziemny). Z kolei energia geotermalna obejmuje część energii zawartej w wodzie, parze wodnej oraz gorących skałach [Igliński B., 2010]. Aktualnie w Polsce działa 6 ciepłowni geotermalnych. Poprzez ciepłownię geotermalną rozumieć będziemy zakład geotermalny, który produkuje ciepło z wód podziemnych których temperatura przekracza 200C. Obiektami tego typu w kraju są: Geotermia Stargard, Geotermia Pyrzyce, Geotermia Uniejów, Geotermia Mszczonów, Geotermia Słomniki oraz Geotermia Podhalańska. Przykładem inwestycji, która już z końcem lat 90 wykorzystywała odnawialne źródła energii jest Geotermia Stargard Szczeciński. Zbudowana przy współudziale środków krajowych (Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej) oraz zagranicznych (duński kapitał zakładowy) zaczęła prawnie funkcjonować od 1999 roku. Pierwsze uruchomienie i wydobycie gorących wód termalnych miało miejsce w 2005 roku. Wydobywane ciepło trafiało do sieci miejskiej w części zapewniając ciepłą wodę oraz ogrzewanie mieszkańcom. W 2010 roku, zakład upadł. Przyczyniły się do tego problemy techniczne -brak możliwości zatłaczania z powrotem ochłodzonej solanki geotermalnej w głąb ziemi. W 2011 roku Geotermia została sprzedana spółce G-TERM ENERGY, która praktycznie odbudowała i ponownie uruchomiła zakład. Geotermia Stargard aktualnie dysponuje mocą cieplną na poziomie około 5 MW.

W roku 2013 planowane są kolejne działania techniczne, co wpłynie na zwiększenie mocy Geotermii. Działania te pozwolą w okresie letnim całkowicie wyłączyć ciepłownię miejską, ponieważ energia cieplna wydobywana przez Geotermię w pełni zaspokoi potrzeby mieszkańców Stargardu Szczecińskiego w zakresie ciepłej wody użytkowej. Analizując potrzebę budowy Zakładu Geotermia Stargard należy uznać, iż powstała ona z myślą osiągnięcia następujących celów, które dzielimy na: cele lokalne – mieszkańcom miasta należało dostarczyć czyste ciepło (ciepło z energii odnawialnej) po kosztach konkurencyjnych do obecnie dostarczanego ciepła ze źródeł konwencjonalnych – węgla kamiennego, cele narodowe – produkcja energii z wnętrza Ziemi okaże się później zgodna z wytycznymi jakie polski rząd przyjął po wstąpieniu do UE w zakresie produkcji energii z odnawialnych źródeł energii. Produkcja ciepła przez Geotermię miała także zdywersyfikować (Rys.2) pochodzenie energii cieplnej (stopniowe odchodzenie od importowanego ze Wschodu węgla kamiennego) oraz przyczynić się w znacznym stopniu do redukcji szkodliwych gazów wydzielanych podczas produkcji ciepła metodami konwencjonalnymi, cele globalne – poprzez redukcję emisji szkodliwych gazów w rejonie Miasta Stargard Szczeciński Geotermia będzie się przyczyniać do globalnej redukcji emisji oraz zmniejszy zapotrzebowanie na ciepło wytwarzane w systemie węglowym. Reasumując, nadrzędna zaletą inwestycji jest wykorzystanie tzw. czystej energii– energii zielonej


Ekonomia i Zarządzanie: Wiedza * Raporty * Diagnozy * Analizy * Przykłady

Str. 17

Korzyści płynące z wykorzystanie odnawialnych źródeł energii... Rys.2. Prace remontowe Geotermia

Źródło: opracowanie własne

Smuda K., 2011, Wady i zalety różnych źródeł

– energii odnawialnej, a co za tym idzie bardzo

energii, Koncern Energetyczny ENERGA S.A,

korzystny wpływ na środowisko naturalne mia-

Gdańsk.

sta Stargard Szczeciński. Budowa ciepłowni

Igliński B., 2010, Technologie geoenergetycz-

geotermalnej ogranicza emisję szkodliwych

ne, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Ko-

związków do atmosfery ziemskiej, co przekłada

pernika, Toruń.

się na mniejsze zanieczyszczenie powietrza, wód oraz gleby w obszarze powiatu stargardz-

Autor: mgr Michał Zabłocki,

kiego.

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu,

Bibliografia:

pracownik TWD Consulting

GUS, 2011, Energia ze źródeł odnawialnych w 2010 r., Zakład Wydawnictw Statystycznych, Warszawa.


Str. 18 Analiza wybranych podejść badawczych, opisujących proces ekspansji zagranicznej przedsiębiorstw, w celu wyróżnienia cech uniwersalnego modelu internacjonalizacji autor: mgr Adam Dymitrowski Wprowadzenie W dzisiejszych czasach wiele przedsiębiorstw nie ogranicza obszaru własnej aktywności do rynku lokalnego, lecz dokonuje ekspansji międzynarodowej. Celem takiej działalności jest zdobycie lepszej pozycji konkurencyjnej, dzięki wykorzystaniu szans oferowanych przez inne rynki. W literaturze przedmiotu istnieją liczne opracowania dotyczące typów zachowań przedsiębiorstw, które swój rozwój wiążą z zagranicą. Każde z nich wnosi pewien wkład w dorobek teoretyczny z zakresu procesu umiędzynaradawiania, nie tłumacząc jednak wszystkich wątpliwości. Brak więc koncepcji w sposób całościowy wyjaśniającej ekspansję zagraniczną przedsiębiorstw. Istota zagadnienia internacjonalizacji W celu wyjaśnienia zjawiska ekspansji przedsiębiorstw na rynki zagraniczne, konieczna jest analiza pewnych obszarów teoretycznych z dziedziny ekonomii. Należą do nich między innymi: teoria handlu międzynarodowego, teoria wymiany międzynarodowej, teoria przedsiębiorstwa, teoria struktury branży (ang. theory of industry organization), teoria zagranicznych inwestycji bezpośrednich, teoria przedsiębiorstwa wielonarodowego, teoria kapitału, teoria międzynarodowych stosunków finansowych, teoria konkurencji monopolistycznej, teoria organizacji i zarządzania oraz teoria podejmowania decyzji. Ze względu na przyjętą perspektywę badawczą szczegółowo omówione zostaną wyłącznie wybrane aspekty dorobku teoretycznego w zakresie procesu

zagranicznej przedsiębiorstw. Jako kryterium wyboru obszarów poddanych analizie przyjęto możliwość interpretacji reguł prezentowanych w teorii, w kontekście zachowań firm dokonujących ekspansji zagranicznej. Wszystkie koncepcje traktujące o umiędzynaradawianiu odnoszą się do paradygmatu internacjonalizacji przedsiębiorstw. Ich celem jest wyjaśnienie pewnych kwestii, wśród których najważniejsze to [Fonfara K., Gorynia M. i Schroeder J., 2000, s. 27]: - motywy zagranicznej działalności przedsiębiorstw, - przebieg procesu umiędzynaradawiania, - formy wejścia na rynki zagraniczne. Internacjonalizacja jest więc pewnym procesem, w którym przedsiębiorstwo angażuje się w działalność na rynkach zagranicznych. Wyróżnić można dwa rodzaje internacjonalizacji: czynną, rozumianą jako wychodzenie z działalnością poza rynek lokalny, oraz bierną, oznaczająca wchodzenie w różnorakie związki gospodarcze z partnerami zagranicznymi bez wychodzenia z działalnością gospodarczą poza granice kraju lokalizacji danej firmy [Gorynia M., 2007, s. 35-36]. Badania prowadzone dotychczas w zakresie zgłębiania zagadnienia internacjonalizacji posiadają pewne słabości. Brak bowiem podejścia, które swoim zakresem obejmowałoby wszystkie istotne kwestie procesu umiędzynaradawiania przedsiębiorstw jednocześnie. Opisy teoretyczne skupiają się wyłącznie na wybranych aspektach działalności przedsiębiorstw, pomijając tym samym


Str. 19 Ekonomia i Zarządzanie: Wiedza * Raporty * Diagnozy * Analizy * Przykłady Analiza wybranych podejść badawczych, opisujących proces ekspansji zagranicznej...

niektóre istotne tematy. Problem stanowić może również metoda badawcza. W przeszłości stosowano głównie ilościowe sposoby dowodzenia, natomiast aktualnie przeważa podejście jakościowe. Ustalenie która z metod jest lepsza w analizie procesu internacjonalizacji wydaje się niecelowe, bowiem każda z nich posiada walory, których nie można przypisać drugiej. W literaturze przedmiotu brak jednak pozycji, które reprezentowałyby adekwatne podejście, wykorzystujące zalety obu metod, w celu opisu wszystkich aspektów działalności zagranicznej firm.

Celem niniejszego opracowania jest więc ustalenie pewnych cech, które powinny charakteryzować podejście badawcze, aby mogło służyć analizie procesu internacjonalizacji. Realizacja celu nastąpi poprzez krytyczną analizę dorobku teoretycznego z zakresu procesu umiędzynaradawiania. Kontynuację niniejszej pracy odnajdą Państwo w książce pt: „Funkcjonowanie przedsiębiorstw w aktualnych warunkach gospodarczych” w części III. Bibliografia: Gorynia M (red.), Fonfara K. i Schroeder J., 2000, Strategie przedsiębiorstw w biznesie międzynarodowym, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań. Gorynia M., 2007, Strategie zagranicznej ekspansji przedsiębiorstw, PWE, Warszawa. Autor: mgr Adam Dymitrowski Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Dymitrowski A., 2011, Analiza wybranych podejść badawczych, opisujących proces ekspansji zagranicznej przedsiębiorstw, w celu wyróżnienia cech uniwersalnego modelu internacjonalizacji, w: dr hab. prof. UZ A. Świadek (red.), Funkcjonowanie przedsiębiorstw w aktualnych warunkach gospodarczych, Cz. III, Naukowe Wydawnictwo IVG, Szczecin, s.3.

www.energianaturalna.otobiznes.pl


Str. 20 Własne i obce źródła finansowania działalności przedsiębiorstw oraz determinanty ich wyboru autor: mgr Dominika Zawitkowska Wprowadzenie Zasadniczym celem opracowania jest charakterystyka własnych oraz obcych źródeł finansowania, analiza czynników wpływających na wybór źródeł finansowania oraz analiza struktury kapitałowej w wybranych spółkach sektora spożywczego notowanych na GPW w latach 2003-2009. Pojęcie źródeł finansowania przedsiębiorstwa i ich rodzaje Posiadany przez przedsiębiorstwa majątek musi zostać sfinansowany za pomocą określonych źródeł, które nazywane są kapitałami i informują przez kogo i w jakim wymiarze został sfinansowany majątek i na jaki okres czasu został ulokowany w danym przedsiębiorstwie. Pojęcie kapitał może być różnie rozumiane. W tych rozważaniach kapitał jest rozumiany jako źródło finansowania majątku i utożsamiany jest z pasywami bilansu. Kapitały są niezbędnym wymogiem do rozpoczęcia działalności gospodarczej i dalszego jej kontynuowania. Zmiana wielkości kapitałów skutkuje także zmianami w strukturze źródeł finansowania. Ma na to wpływ także zmieniająca się sytuacja gospodarcza i warunki ekonomiczne, co dalej wpływa na wachlarz istniejących instrumentów finansowania i warunki na jakich mogą być implementowane w działalności przedsiębiorstw. Prawie każda decyzja podejmowana przez przedsiębiorstwo wpływa w większym bądź mniejszym znaczeniu na wynik finansowy przedsiębiorstwa i przepływ środków pieniężnych. Kapitały przedsiębiorstwa są klasyfikowane według różnych kryteriów.

Według kryterium własności kapitały można podzielić na własne i obce. Kapitały własne to takie kapitały co do których przedsiębiorstwo ma prawo własności i które pozostają bezterminowo w dyspozycji jednostki. Z kolei kapitały obce znajdują się w posiadaniu przedsiębiorstwa przez określony czas, ale są własnością innych podmiotów, dlatego przedsiębiorstwo zobowiązane jest do ich zwrócenia we wskazanym terminie. Drugim kryterium podziału kapitałów jest kryterium źródeł pochodzenia, które dzieli kapitały na wewnętrzne i zewnętrzne. Kapitały wewnętrzne noszą nazwę kapitałów samofinansowania i obejmują: wygospodarowany przez jednostkę i pozostawiony w przedsiębiorstwie zysk netto, który zasila kapitał zapasowy i rezerwowy. Drugim źródłem finansowania wewnętrznego jest amortyzacja wynikająca z jej naliczania. Z kolei kapitały zewnętrzne obejmują kapitał wniesiony do przedsiębiorstwa przez podmioty dysponujące wolnymi środkami pieniężnymi w danym okresie. Można wyróżnić kapitały zewnętrzne własne i obce. Do kapitałów zewnętrznych własnych zaliczany jest kapitał wniesiony przez akcjonariuszy, udziałowców – w zależności od formy prawnej. Jest on wnoszony na nieokreślony okres czasu. Z tego powodu właścicielom kapitału przysługuje prawo do udziału w zyskach osiąganych przez przedsiębiorstwo, a także obowiązek w pokrywaniu powstałych strat. Z kolei finansowanie zewnętrzne obce obejmuje takie elementy, jak: zaciągnięte zobowiązania, kredyty, pożyczki. W odróżnieniu do pierwszego rodzaju ten kapitał jest udzielany na określony z góry czas i


Str. 21 Ekonomia i Zarządzanie: Wiedza * Raporty * Diagnozy * Analizy * Przykłady Własne i obce źródła finansowania działalności przedsiębiorstw... po jego zakończeniu podlega zwróceniu. Według kryterium terminowości kapitały dzieli się na krótkoterminowe – wymagające spłaty w ciągu jednego roku, oraz długoterminowe – o terminie spłaty powyżej jednego roku. Innym kryterium podziału kapitałów jest kryterium charakteru wnoszonego wkładu i tak wyróżnia się: kapitał w formie środków pieniężnych i kapitał rzeczowy, czyli tzw. aport. Źródła finansowania mogą zostać także podzielone na aktywne i pasywne. Odróżniają się one celem, Schemat 1: Podział kapitałów

do utworzenia przedsiębiorstwa. Na mocy ustawy kodeks spółek handlowych kapitał zakładowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinien wynosić co najmniej pięć tysięcy złotych (zamiast dotychczasowych 50 tysięcy złotych) – art. 154 § 1 k.s.h., natomiast kapitał zakładowy spółki akcyjnej powinien wynosić co najmniej 100 tysięcy złotych (zamiast dotychczasowych 500 tysięcy zł) – art. 308 § 1 k.s.h. Obydwa rodzaje kapitałów posiadają zarówno zalety, jak i wady. Wśród zalet kapitału własnego wskazuje się na [J. Ickiewicz, 2004]:

DŁUGOTERMINOWE

KAPITAŁY

KRÓTKOTERMINOWE WŁASNE

OBCE

- stabilność tego źródła finansowania, gwarancje powstających zobowiązań,

ZEWNĘTRZNE

WEWNĘTRZNE

Źródło: Opracowanie własne. dla jakiego kapitał jest lokowany. Finansowanie aktywne występuje wówczas gdy przedsiębiorstwo inwestuje w inne przedsiębiorstwa, nabywając tym samym akcje czy udziały. Z kolei finansowanie pasywne oznacza inwestowanie przedsiębiorstwa we własną działalność. Ze względu na obszar finansowania wyróżnia się: kapitał finansujący przedsiębiorstwa jako całość, oraz kapitał dostarczany na sfinansowanie wybranej transakcji, często wynikającej z sezonowości. Kapitały własne odgrywają bardzo istotną rolę w działalności jednostki. Minimalna wartość kapitału własnego jest niezbędna do utworzenia przedsiębiorstwa. Na mocy

- wpływa na poprawę płynności finansowej przedsiębiorstwa, - wiarygodność wobec wierzycieli, potencjalnych odbiorców, - nieokreślony okres zaangażowania środków finansowych, - możliwość uczestniczenia przez kapitałodawców w podziale wypracowanego zysku a także uczestniczenia w podejmowaniu głosu w decyzjach spółki. Jak widać kapitał własny posiada wiele pozytywnych cech, jednak ma też negatywną cechę bowiem nie zawsze przynosi oczekiwane korzyści, zwłaszcza w sytuacji kiedy przedsiębiorstwo osiąga straty. Ponoszenie strat prowadzi do


Str. 22 Własne i obce źródła finansowania działalności przedsiębiorstw... zmniejszenia poziomu kapitału własnego, zatem właściciel kapitału może uzyskać mniejszą kwotę pieniężną niż wniósł do przedsiębiorstwa nabywając akcje, a w skrajnym przypadku po zaspokojeniu wierzycieli akcjonariusz może nie uzyskać wcale zwrotu zaangażowanego kapitału [Ickiewicz J., 2004]. Natomiast do zalet kapitału obcego zalicza się [Ickiewicz J., 2004, s. 40]: - elastyczność – w sytuacji konieczności wsparcia z zewnątrz przedsiębiorstwo pozyskuje środki, zobowiązanie to ma przejściowy charakter, - zmniejszenie obciążeń podatkowych, tzw. „tarcza podatkowa”, - brak wpływu wierzyciela na działalność przedsiębiorstwa, - umożliwia realizację działań inwestycyjnych przewyższających poziom kapitału własnego, - umożliwia ukształtowanie optymalnej struktury kapitału. Obok zalet kapitału obcego można wskazać na jego złe strony [Jarocka E., 2003, s.104]: - przedsiębiorstwo zobowiązane jest do terminowej jego spłaty, bez uwzględnienia jego sytuacji finansowej, zatem nawet jeśli przedsię-

- może zrodzić konflikt pomiędzy właścicielami, a wierzycielami przedsiębiorstwa. Istotnym elementem w ocenie przedsiębiorstwa jako potencjalnego kredytobiorcy jest forma prawna i struktura własności. Patrząc na wymienione wyżej czynniki można zauważyć, iż samo przedsiębiorstwo w dużym stopniu decyduje o możliwości pozyskania kapitału, bowiem wybiera formę prawną, decyduje o wysokości kapitału własnego, generuje wyniki finansowe. Dalszy ciąg artykułu odnajdą Państwo w książce pt: „Funkcjonowanie przedsiębiorstw w aktualnych warunkach gospodarczych” w części III. Bibliografia: Ickiewicz J., 2004, Pozyskiwanie, koszt i struktura kapitału w przedsiębiorstwach. Wydawnictwo Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa. Jarocka E., 2003, Finanse przedsiębiorstw, systemu bankowego, budżetowego, ubezpieczeń. Wydawnictwo Diffin, Warszawa. Autor: mgr Dominika Zawitkowska Doktorantka Uniwersytet Łódzki Katedra Analizy i Strategii Przedsiębiorstwa

biorstwo ponosi straty jest zobowiązane do spłaty raty zobowiązania wraz z odsetkami,

Zawitkowska D., 2011, Własne i obce źródła

- konieczność dysponowania zabezpieczeniem

finansowania działalności przedsiębiorstw oraz

w celu otrzymania obcych źródeł finansowania,

determinanty ich wyboru, w: dr hab. prof. UZ A.

- wysoki poziom finansowania obcego w sto-

Świadek (red.), Funkcjonowanie przedsiębiorstw

sunku do kapitałów własnych rodzi ryzyko

w aktualnych warunkach gospodarczych, Cz. III,

upadłości przedsiębiorstwa,

Naukowe Wydawnictwo IVG, Szczecin, s.43.


Str. 23 Ekonomia i Zarządzanie: Wiedza * Raporty * Diagnozy * Analizy * Przykłady Stosowany rachunek kosztów w przedsiębiorstwach komunikacji samochodowej – wyniki badań Wprowadzenie W ostatnim czasie, zwłaszcza po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, wzrosło zapotrzebowanie na informacje o wysokości kosztów. Szczególnego znaczenia nabrały koszty pośrednie, które zbliżają się do poziomu 50% ogólnej liczby kosztów. Tradycyjny rachunek kosztów (rachunek kosztów pełnych), który jest stosowany w przedsiębiorstwach komunikacji samochodowej jest znacznie rozbudowany, dostarczając wiele ważnych informacji. Celem artykułu jest zaprezentowanie wyników badań o stosowanym rachunku kosztów w przedsiębiorstwach komunikacji samochodowej i poddanie jego analizie. Badania, które zostały przeprowadzone miały za zadanie dostarczyć informacje o rodzajach kosztów pośrednich występujących w przedsiębiorstwach komunikacji samochodowej i ich ewidencji na miejsca powstawania kosztów. Definicje rachunku kosztów Na podkreślenie zasługuje stwierdzenie, że „rachunek kosztów stanowi podstawową część składową rachunkowości jednostek gospodarczych” [Sawicki K., 2004, s. 95.], które zostało rozwinięte, poszerzone i zastąpione następującą formułą: „rachunek kosztów to istotna część rachunkowości i obejmuje zwykle swym zakresem pomiar kosztów, ich ewidencję, rozliczanie na miejsca powstawania, rodzaje produktów, sporządzenie kalkulacji oraz opracowanie sprawozdań w zakresie kosztów” [Sawicki K., 2000, s. 228].

autor: mgr Krzysztof Konstantyn Dodano tutaj miejsce powstawania kosztów, czyli ośrodki odpowiedzialności, co wiąże się przeprowadzeniem kalkulacji i sporządzaniem sprawozdań z wysokości kosztów. Należy zaznaczyć, że często rachunek kosztów wykorzystuje się do ustalania kosztu jednostkowego, czyli do jego kalkulacji. Rachunek kosztów jest to zatem „ogół działań ukierunkowanych na przeprowadzenie wartościowego pomiaru kosztów, ujęcie ich w różnych niezbędnych zbiorach informacyjnych, ustalenie kosztu jednostkowego wytworzonych produktów oraz na prezentację i interpretację zaistniałych w danej jednostce organizacyjnej zdarzeń kosztowych” [Kołaczyk Z., 1999, s. 151]. W literaturze pojawia się pojęcie rachunek kosztów pełnych, nazywany systematycznym rachunkiem kosztów. Określenie to jest związane z tym, że jest on ściśle powiązany z ustawą o rachunkowości i zasadą ciągłości, która wręcz nakazuje, aby każda operacja gospodarcza była rejestrowana w sposób ciągły i systematyczny. Rachunek kosztów pełnych „jest oparty na filozofii: zostały poniesione określone koszty i wyprodukowane określone wyroby, dlatego wszystkie koszty, jakie powstały w przedsiębiorstwie, są kosztami tych wyrobów. Całkowita, więc wartość zużytych czynników produkcji powinna być wchłonięta przez wytworzone wyroby i w ten sposób uzyskuje się rzeczywisty, faktyczny i pełny koszt każdego wyrobu. Ze względu na możliwość przypisania wielkości kosztów poszczególnym wyrobom w rachunku kosztów pełnych są one dzielone na koszty bezpośrednie i koszty pośrednie (wspólne)” [Gabrusewicz W., Kamela-


Str. 24 Stosowany rachunek kosztów w przedsiębiorstwach... Sowińska A. i Poetschke H., 2001, s. 78]. Zatem wszystkie poniesione koszty działalności operacyjnej muszą być przypisane ostatecznie do wyrobów i usług. Charakterystyka działalności przedsiębiorstw komunikacji samochodowej Przed zmianami gospodarczymi i ustrojowymi w Polsce przedsiębiorstwa komunikacji samochodowej były przedsiębiorstwami państwowymi, świadczącymi usługi transportowe przewozu osób i ładunków. W referacie zostały zaprezentowane i wykorzystane wyniki przeprowadzonych badań ankietowych w przedsiębiorstwach komunikacji samochodowej.

Autor wysłał ankiety pocztą tradycyjną i elektroniczną do 110 przedsiębiorstw komunikacji samochodowej, ale tylko 28 przedsiębiorstw komunikacji samochodowej odesłało je wypełnione, co stanowi 25,45%. Przedsiębiorstwa te prowadzą działalność przewozu osób, a 8 z nich dodatkowo prowadzi działalność przewozu ładunków. Badania wykazały, że z 28 przedsiębiorstw komunikacji samochodowej zaledwie 17,86% należy do grupy państwowych, 42,86% to spółki akcyjne, a 39,29% – spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Formy prawne przedsiębiorstw komunikacji samochodowej przedstawiono na wykresie 1.

Wyk. 1. Forma prawna przedsiębiorstw komunikacji samochodowej

45 40 35 30 25 Udział w % 20 15 10 5 0

Przedsiębiorstw a państw ow e Spółki akcyjne

Spółki z ograniczoną odpow iedzialnością

Forma prawna jednostki organizacyjnej

Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.


Str. 25 Stosowany rachunek kosztów w przedsiębiorstwach... Przedsiębiorstwa komunikacji samochodowej, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników, to 46,43% przedsiębiorstw, a 53,57% to firmy zatrudniające 250 i więcej pracowników. Należy poddać analizie liczbę zatrudnionych pracowników według formy prawnej przedsiębiorstw komunikacji samochodowej. Z 42,86% przedsiębiorstw komunikacji samochodowej należących do spółek akcyjnych aż 14,27% z nich zatrudnia mniej niż 250 pracowników, a pozostałe 28,57% to firmy zatrudniające 250 i więcej pracowników. Wśród spółek z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiących 39,29% aż 25,00% z nich zatrudnia mniej niż 250 pracowników, a pozostałe 14,29% z nich to firmy zatrudniające więcej niż 250 pracowników. Na uwagę zasługuje fakt, że przedsiębiorstwa komunikacji samochodowej, należące do państwowych przedsiębiorstw podobnie jak spółki akcyjne i z ograniczoną odpowiedzialnością na 17,86%; 7,14% z nich zatrudnia mniej niż 250 pracowników, a pozostałe 10,72% to firmy zatrudniające więcej niż 250 pracowników. Okres działalności przedsiębiorstw komunikacji samochodowej, to w 3,57% od trzech do pięciu lat, a w 96,43% – firmy działające powyżej pięciu lat, zatem nie ma wśród nich przedsiębiorstw nowo powstałych. Z 96,43% przedsiębiorstw komunikacji samochodowej działających powyżej pięciu lat aż 39,29% to spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne, a pozostałe 17,86% to przedsiębiorstwa państwowe. Natomiast z 3,57% przedsiębiorstw komunikacji samochodowej

przedsiębiorstw komunikacji samochodowej działających od trzech do pięciu lat to spółka akcyjna. Kontynuację artykułu odnajdą Państwo w książce pt: „Funkcjonowanie przedsiębiorstw w aktualnych warunkach gospodarczych” w części III. Bibliografia: Sawicki K., 2004, Rachunek kosztów jako baza rachunkowości zarządczej, w: Kiziukiewicz T. (red.), .Rachunkowość zarządcza z uwzględnieniem nowelizacji ustawy o rachunkowości, ,Wydawnictwo Ekspert, Wrocław. Sawicki K., 2000, Ewidencja, rozliczanie i kalkulacja kosztów, w: Kiziukiewicz T. (red.), Rachunkowość, zasady prowadzenia w jednostkach gospodarczych, Wydawnictwo Ekspert, Wrocław. Kołaczyk Z., 1999, Rachunkowość przedsiębiorstw, cz. I, Wydawnictwo eMPi, Poznań . Gabrusewicz W., Kamela-Sowińska A. i Poetschke H., 2001, Rachunkowość zarządcza, PWE, Warszawa. Autor: mgr Krzysztof Konstantyn Doktorant Uniwersytet Szczeciński WNEiZ Konstantyn K, 2011, Stosowany rachunek kosztów w przedsiębiorstwach komunikacji samochodowej – wyniki badań, w: dr hab. prof. UZ A. Świadek (red.), Funkcjonowanie przedsiębiorstw w aktualnych warunkach gospodarczych, Cz. III, Naukowe Wydawnictwo IVG, Szczecin, s.92.


Str. 26 Ekonomia i Zarządzanie: Wiedza * Raporty * Diagnozy * Analizy * Przykłady Metodyka zarządzania ryzykiem walutowym w polskich przedsiębiorstwach stoczniowych autor: dr Ireneusz Miciuła Streszczenie W pracy przedstawiono metodykę tworzenia systemów zarządzania ryzykiem walutowym, łącznie z ukazaniem ogromnych możliwości i korzyści wynikających z ich wprowadzenia. Dla podkreślenia znaczenia tej problematyki trzeba zauważyć, że ryzyko to może być przyczyną sporych zysków lub strat, które mogą doprowadzić nawet do bankructwa firmy, na co jest wiele przykładów w rzeczywistości gospodarczej. Podejmowane działania związane z wprowadzaniem odpowiedniego zarządzania ryzykiem walutowym i związanych z nim metod przeciwdziałania ryzyku pozwolą na znaczne zwiększenie finansowego bezpieczeństwa firmy. System zarządzania ryzykiem walutowym ukazano na przykładzie przedsiębiorstw stoczniowych prosperujących w Polsce. Wprowadzenie Ryzyko walutowe jest uznawane za jedno z największych wyzwań w teorii i praktyce finansów XXI wieku [Bennett D., 2000, s. 18]. Jest to problem o zasięgu globalnym, równie ważnym w polskiej gospodarce przechodzącej intensywne zmiany strukturalne. Ryzyko jest obecne we wszystkich dziedzinach działalności człowieka. Szczególnie dużą rolę odgrywa w działalności gospodarczej. Określenie „ryzyko” i „niepewność” często są ze sobą utożsamiane, ale nie oznaczają tego samego. Niepewność w przeciwieństwie do ryzyka dotyczy zmian albo

Trzeba zauważyć, że niepewność wyniku rozpatrywana w aspekcie finansowym nie musi być ujemna. W działalności gospodarczej szansa na uzyskanie wyników lepszych od oczekiwanych może się równać szansie uzyskania wyników gorszych od oczekiwanych. Pod hasłem „ryzyko” w słowniku wyrazów obcych znajdujemy wyjaśnienie, że jest to: „możliwość zysków lub strat towarzysząca jakiejś czynności, niebezpieczna próba, odważenie się na jakiś niebezpieczny krok, niebezpieczne przedsięwzięcie”. Samo słowo ryzyko pochodzi od starowłoskiego „risicare”, które oznacza odważyć się. Zatem z semantyki tego określenia wynika, że ryzyko jest raczej wyborem, a nie nieuchronnym przeznaczeniem. Ryzyko nie jest pojęciem oznaczającym wyłącznie coś negatywnego, tj. na przykład nie uzyskaniem zamierzonych celów, efektów, odchyleniem od oczekiwań, czy poniesieniem strat. Ma ono także wymiar pozytywny. Dalszy ciąg artykułu odnajdą Państwo w książce pt: „Zarządzanie przedsiębiorstwem” w części I.

wydarzeń, które ze względu na niewielką

Miciuła I., 2012, Metodyka zarządzania ryzykiem walutowym w polskich przedsiębiorstwach stoczniowych, w: prof. dr hab. Jerzy Olszewski (red.), Zarządzanie przedsiębiorstwem, Cz. I, Naukowe Wydawnictwo IVG, Szczecin, s.46.

ilość dostępnych informacji nie mogą być oszacowane. Jednak w fachowej literaturze finansowej oba terminy są ze sobą utożsamiane i używane zamiennie.

Bibliografia: Bennett D., 2000, Ryzyko walutowe, Warszawa, Dom Wydawniczy ABC. Autor: dr Ireneusz Miciuła Uniwersytet Szczeciński WNEiZ


Str. 27 Wirtualne społeczności i blogowanie w relacjach inwestorskich Wprowadzenie Świat biznesu podlega przemianom w zakresie wielu dziedzin. Jedynie aktywne i angażujące się w rzetelną działalność firmy mają szansę na pokonanie swojej konkurencji. Zmiany technologiczne oraz rozwiązania internetowe mają wpływ na coraz więcej dziedzin życia, także na relacje inwestorskie. Istnieje wiele możliwości komunikacyjnych oraz narzędzi nowoczesnego inwestora, opartych na nowych mediach, które pozwalają na zapewnienie skutecznego przepływu informacji między spółką a rynkiem. W relacjach inwestorskich ogromną rolę odgrywa Internet, który jest najbardziej dynamicznie zmieniającą się płaszczyzną komunikacji. Rewolucja narzędzi web 2.0 zmieniła sposób prowadzenia działań z zakresu investor relations. W wielu firmach na świecie, widać wykorzystanie wirtualnych społeczności i blogów internetowych, co świadczy o otwartości wobec zmieniających się potrzeb rynku. W pierwszej części artykułu zostaną omówione podstawowe zagadnienia z zakresu investor relations. Druga część, która została opracowana na podstawie autorskich badań, wskaże poziom wykorzystania i otwartości polskich spółek giełdowych na nowinki technologiczne. Trzecia część zobrazuje możliwości i wyzwania stawiane nowoczesnym relacjom inwestorskim w zakresie wirtualnych społeczności i blogowania oraz pomysły odnośnie do poszerzania funkcjonalności narzędzi jakimi dysponują spółki w zakresie IR online. Podstawowe założenia relacji inwestorskich

autor: dr inż. Anna Krug- Żarnowska Relacje inwestorskie stanowią zespół świadomych, planowych i systematycznych działań podejmowanych przez spółkę giełdową w celu ustanowienia i utrzymania komunikacji pomiędzy spółką a obecnymi i potencjalnymi inwestorami [Dziawgo D., 2008, s. 66]. Co więcej, IR to dialog pomiędzy spółką a konkretnymi podmiotami rynku giełdowego. Kształtowanie wizerunku firmy wśród uczestników rynku kapitałowego jest niezbędnym elementem działalności spółek notowanych na giełdach i przygotowujących się do debiutu, a ich oczekiwania kształtują mo-

del investor relations oraz określają jakość i wiarygodność przekazywanych informacji. Dalszy ciąg artykułu odnajdą Państwo w książce pt: „Gospodarka XXI wieku. Innowacyjność, ekonomika i organizacja, Cz. III. Bibliografia: Dziawgo D., 2008, Ewolucja relacji inwestorskich na międzynarodowym rynku finansowym, w: Dziawgo D. (red.), Współczesne finanse. Stan i perspektywy rozwoju rynku finansowego, UMK, Toruń. Autor: dr inż. Anna Krug- Żarnowska Kierownik Wydziału Relacji Inwestorskich KGHM Polska Miedz S.A. Krug– Żarnowska A., 2012, Wirtualne społeczności i blogowanie w relacjach inwestorskich, w: prof. dr hab. Jerzy Olszewski (red.), Gospodarka XXI wieku. Innowacyjność, ekonomika i organizacja, Cz. III, Naukowe Wydawnictwo IVG, Szczecin, s.38.


Czasopismo „Ekonomia i Zarządzanie” nr listopad/2012  

Oferujemy Państwu naukowe Czasopismo „Ekonomia i Zarządzanie”, które jest tworzone dzięki współpracy z wybitnymi ekspertami naukowymi z Wydz...

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you