Page 1

για ένα ζωντανό πλανήτη


Επιμελητές έκδοσης: Γιώργος Βελίδης, Παναγιώτης Φραντζής, Θεοδότα Νάντσου Προσαρμογή σχεδιασμού: Μάριος Βόντας / Tμήμα Επικοινωνίας WWF Ελλάς Τυπογραφείο: Μιχάλης Ορφανός ΑΕΒΕ - Γραφικές Τέχνες ΒΙΟ. ΠΑ. Άνω Λιοσίων, 7η Οδός, Αριθμός 9 , Ανω Λιόσια , 133 41, Τ.: 210-2513308, 210-2529397, www.orfanosm.gr Χαρτί: FSC Sappi Era Silk 130 gsm (σώμα) και 300 gsm (εξώφυλλα), www.sappi.com

Εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2012 από το WWF-World Wide Fund For Nature (πρώην World Wildlife Fund), Αθήνα, Ελλάδα. Ο σχεδιασμός του παρόντος βασίστηκε στο έντυπο των 50 χρόνων του WWF Ιnternational που σχεδίασε ο Banson και εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2011 από το WWF-World Wide Fund For Nature (πρώην World Wildlife Fund), Gland, Ελβετία. Κάθε αναπαραγωγή ολόκληρου ή τμήματος του παρόντος κειμένου πρέπει να αναφέρει τον τίτλο και τον προαναφερθέντα εκδότη ως ιδιοκτήτη των πνευματικών δικαιωμάτων © Text 2011 WWF Φωτογραφία εξωφύλλου: © Αndrea Bonetti All rights reserved

Η αποστολή του WWF είναι να σταματήσει την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος του πλανήτη και να προάγει ένα μέλλον στο οποίο οι άνθρωποι θα ζουν σε αρμονία με την φύση, προστατεύοντας την παγκόσμια βιοποικιλότητα, εξασφαλίζοντας τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων και προωθώντας τη μείωση της ρύπανσης και της άσκοπης κατανάλωσης.

2


ΕΙΚΟΣΙ ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΜΠΡΟΣ Αν θέλει κανείς να μετράει το χρόνο με ημερομηνίες μπορεί να θυμάται τα 20, τα 30 ή τα 50 χρόνια μιας οργάνωσης ή οποιασδήποτε προσπάθειας. Εμείς θέλουμε να μετράμε το χρόνο με πράξεις, με τη δράση μας. Έτσι γιορτάζουμε τα είκοσι χρόνια του WWF Ελλάς, σε μια εξαιρετικά αντίξοη συγκυρία για το περιβάλλον και τους ανθρώπους, θέλοντας και να θυμηθούμε από πού ερχόμαστε αλλά και να δούμε πώς συνεχίζουμε. Κάθε απολογισμός είναι σίγουρα μια ιστορία, που μπορεί να διαβαστεί με πολλούς τρόπους. Ο δικός μας τρόπος δεν είναι η απαρίθμηση των πεπραγμένων, είναι η πορεία προς τα εμπρός. Για να αλλάξουμε προς το καλύτερο τα πράγματα και τους ανθρώπους. Για να αλλάξουμε κι εμείς μαζί τους, αυτή είναι η δική μας σχέση με το χρόνο. Στα είκοσι και στα επόμενα είκοσι χρόνια μας, που υποσχόμαστε να είναι χρόνια συστρατευμένης δράσης και αποτελεσμάτων για το περιβάλλον και για τον άνθρωπο.

3


Η ΑΡΧΗ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ

1991

Ήδη από τη δεκαετία του ‘50, ένας από τους μετέπειτα ιδρυτές του WWF, ο Δρ Λoυκ Χόφμαν, επισκέπτεται συχνά τη χώρα μας και θαυμάζει την ελληνική φύση. Σύντομα βρίσκει τους πρώτους συνεργάτες με τους οποίους διαμορφώνει ένα βασικό σχέδιο δράσης που εστιάζει στην προστασία οικοσυστημάτων και απειλούμενων ειδών. Η επίσημη όμως ελληνική πρεμιέρα του WWF γίνεται το 1969 στον Υμηττό, με μια αναδάσωση που θα κρατήσει αρκετά χρόνια. Η δράση του WWF στην Ελλάδα μόλις έχει ξεκινήσει…

Η ιστορία συνεχίζεται και κατά τη δεκαετία του ‘80 με παρόμοιες δράσεις σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές. Νέες έννοιες, όπως η ορθή διαχείριση και η ήπια ανάπτυξη αρχίζουν να μπαίνουν στην ατζέντα και η Πρέσπα, οι εκβολές του Λούρου, η Ροδόπη, το Δάσος Δαδιάς και ο Νέστος διαμορφώνουν τον πρώτο γεωγραφικό χάρτη της δράσης του WWF στη χώρα μας. Την ίδια περίοδο αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες για την προστασία της μεσογειακής φώκιας, της θαλάσσιας χελώνας, των αρπακτικών πουλιών και της καφέ αρκούδας.

Είναι μια χρονιά ορόσημο, καθώς το διεθνές WWF αποφασίζει να ιδρύσει γραφείο της οργάνωσης στην Αθήνα με τη μορφή αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρίας. Μέσα σε τέσσερα χρόνια, το γραφείο αναβαθμίζεται σε ανεξάρτητη εθνική οργάνωση (national organisation), με τη νομική μορφή του κοινωφελούς ιδρύματος. Όσο για τη συνέχεια της 20ετούς παρουσίας μας στην Ελλάδα, προσπαθήσαμε να τη συνοψίσουμε σε 20 τομείς δράσης οι οποίοι μας χάρισαν επιτυχίες, γέννησαν νέες προκλήσεις και εν τέλει μας έδωσαν τα εφόδια για ένα ακόμη πιο δυναμικό μέλλον…

4


© ΠΑΝΟΣ ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ

Το 1991 ιδρύθηκε το WWF Ελλάς ως αυτόνομη εθνική οργάνωση από τον Λουκ Χόφμαν (φωτογραφία) με την υποστήριξη του Έλληνα αρχιτέκτονα Θύμιου Παπαγιάννη.

5


© ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΞΙΜΑΔΗΣ / WWF Ελλάς

Το πρώτο ταξίδι των νεοσσών είναι και το σημαντικότερο της ζωής τους γιατί βοηθά τα χελωνάκια να προσανατολιστούν και να μπορέσουν να ξαναγυρίσουν στον ίδιο τόπο μερικές δεκαετίες αργότερα για να γεννήσουν και να αναπαραχθούν.

6


ΤΟ ΚΑΤΟΡΘΩΜΑ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

Το 1994, η οργάνωση δίνει ένα πρώτο εξαιρετικό δείγμα καθολικής παρέμβασης στα Σεκάνια, τη σημαντικότερη παραλία ολόκληρης της Μεσογείου για τις θαλάσσιες χελώνες Caretta-caretta. Τα Σεκάνια, μια παραλία στον Κόλπο του Λαγανά και στον πυρήνα στο Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ) με μήκος 550 μέτρα, φιλοξενεί ετησίως 500-1000 φωλιές, τις μισές περίπου από όσες δημιουργεί η θαλάσσια χελώνα στον Κόλπο του Λαγανά.

Τα Σεκάνια είναι η σημαντικότερη παραλία ωοτοκίας της Caretta caretta σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Είναι μία αμμώδης παραλία με ήπιες κλίσεις και χαρακτηριστικό μεσογειακό ανάγλυφο στο Δήμο Βασιλικού, στον Κόλπο Λαγανά Ζακύνθου.

Το 1994 μετά από μια επιτυχημένη εκστρατεία και με την ενεργή συμμετοχή πολιτών από την Ελλάδα και άλλων Ευρωπαϊκών χωρών, του διεθνούς δικτύου του WWF και της Ευρωπαϊκής Ένωσης το WWF Ελλάς κατάφερε να συγκεντρώσει του απαραίτητους πόρους για την αγορά της έκτασης που περιβάλλει την παραλία των Σεκανίων. Ένα μοναδικό παράδειγμα συστράτευσης πολλών διαφορετικών ομάδων και φορέων που κατάφεραν να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την προστασία μιας ιδιαίτερα σημαντικής περιοχής. Όμως οι απειλές που αντιμετωπίζουν τα Σεκάνια δεν εξαλείφθηκαν με τη δημιουργία του Εθνικού Πάρκου και τη θεσμοθέτηση του καθεστώτος προστασίας. Τον Οκτώβριο του 2001 η δασική κάλυψη της περιοχής καταστράφηκε ολοσχερώς από πυρκαγιά που, σύμφωνα με το πόρισμα της Πυροσβεστικής, οφείλεται σε εμπρησμό. Η οργάνωση κινητοποίησε άμεσα τα μέλη και τους εθελοντές της και κατάφερε να ολοκληρώσει μικρά αλλά αποτελεσματικά έργα ελέγχου της διάβρωσης των πλαγιών και εκτεταμένη φύτευση τοπικών ειδών θάμνων. Επιπλέον, τοποθετήθηκαν μεγάλες υδατοδεξαμενές για τον άμεσο ανεφοδιασμό των πυροσβεστικών οχημάτων σε περίπτωση νέας πυρκαγιάς. Έκτοτε, πάντα με τη συνεισφορά των εθελοντών, το WWF Ελλάς συντηρεί αυτά τα έργα προστασίας της περιοχής, με αποτέλεσμα να έχει αποτραπεί η καταστροφή της παραλίας της θαλάσσιας χελώνας. Παράλληλα συνεργαζόμαστε με άλλες οργανώσεις που ενεργοποιούνται στην περιοχή και συμμετέχουμε στο διοικητικό συμβούλιο του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου σε συνεργασία με τις οργάνωσεις Αρχέλων και Mom. Επιπλέον πραγματοποιούμε εργασίες πεδίου όπως μετρήσεις ανά τακτά χρονικά διαστήματα, επιτηρήσεις της περιοχής του ΕΘΠΖ και καθαρισμούς παραλιών καθώς και εθελοντικά προγράμματα εργασίας. Με πολυεπίπεδες δράσεις πεδίου και πολιτικής, εθελοντική προσφορά και συνεργασία με άλλες οργανώσεις και τοπικούς φορείς τα Σεκάνια παραμένουν ανέγγιχτα από ανθρώπινες παρεμβάσεις. Είναι η μοναδική παραλία της Ελλάδας που ανήκει αποκλειστικά στις χελώνες!

7


ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΔΕΝ ΓΥΡΙΖΕΙ ΠΙΣΩ Η εκτροπή ποταμών και η μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων νερού από περισσότερο σε λιγότερο ευνοημένα ποτάμια δεν αποτελούν λύση για το πρόβλημα της λειψυδρίας ¬− αντιθέτως δημιουργούν περισσότερα προβλήματα από όσα υποτίθεται πως λύνουν. Το 1994 ξεκινάμε τον δύσκολο αγώνα ενάντια στο κολοσσιαίων διαστάσεων και απολύτως παράλογο έργο της εκτροπής του Αχελώου με τη συνεργασία τεσσάρων άλλων περιβαλλοντικών οργανώσεων. Η προσπάθειά μας αυτή, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, είχε ως αποτέλεσμα έξι νίκες στο Συμβούλιο της Επικρατείας και βέβαια την άσκηση δημόσιας κριτικής στο καταστροφικό μοντέλο αγροτικής ανάπτυξης και διαχείρισης υδάτων στην Ελλάδα.

Η Θεσσαλία δεν χρειάζεται τον Αχελώο για να αρδευτεί. Έχει άμεση και απόλυτη ανάγκη από έργα προστασίας και σωστής διαχείρισης των υδάτινων πόρων που διαθέτει, καθώς και από αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, ειδικά υπό τις συνθήκες που διαμορφώνονται από την κλιματική αλλαγή και τις νέες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τώρα εκκρεμεί η σημαντικότερη ίσως από τις δικαστικές αποφάσεις για τον Αχελώο: η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη σίγουρη, κατά την άποψή μας, παραβίαση κοινοτικής νομοθεσίας περί προστασίας του περιβάλλοντος και των υδάτινων πόρων.


© ΑNDREA BONETTI / WWF Ελλάς

Η εκτροπή του Αχελώου αποτελεί ντροπή για τη χώρα, καθώς, μεταξύ άλλων ενέχει υπέρογκο οικονομικό κόστος, επιφυλάσσει εξαιρετικά σοβαρές οικολογικές επιπτώσεις και περιβάλλεται από επικίνδυνο λαϊκισμό.

9


© ΑNDREA BONETTI / WWF Ελλάς

Σήμερα ο μοναδικός αναπαραγόμενος πληθυσμός του μαυρόγυπα στη Βαλκανική απαντάται στο Δάσος Δαδιάς όπου, όλα αυτά τα χρόνια, το WWF Ελλάς εργάζεται για την επιβίωσή του.

10


ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΔΙΑ

Στο δάσος της Δαδιάς, στον Έβρο, ξεκίνησε το 1979 ένα από τα πιο παλιά επιστημονικά προγράμματα του WWF. Αυτό το όμορφο δάσος, που αποτελεί τον σημαντικότερο βιότοπο για αρπακτικά πουλιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προστατεύτηκε νομικά το 1981 λόγω ακριβώς της προσπάθειας του WWF.

Τετρακόσια τετραγωνικά χιλιόμετρα υγιούς πευκοδάσους που όμοιό του δεν υπάρχει στην υπόλοιπη Ελλάδα, μοναδικό σπίτι του μαυρόγυπα σε ολόκληρη τη ΝΑ Ευρώπη, τοπίο φιλόξενο για τα 36 από τα 39 είδη ημερόβιων αρπακτικών πουλιών της ηπείρου μας, περίπου 400 είδη φυτών και περισσότερα από 60 είδη θηλαστικών, και 25 είδη νυχτερίδων… Καλώς ήρθατε στη Δαδιά. Εμείς φτάσαμε στις αρχές της δεκαετίας του ‘90. Μια επιστημονική ομάδα του WWF Ελλάς εγκαθίσταται μόνιμα εκεί με αρχικό στόχο να αντιμετωπίσει με οργανωμένο και επιστημονικό τρόπο τις ανάγκες και τις απειλές που αντιμετωπίζει το δάσος ΔαδιάςΛευκίμης-Σουφλίου και να καταγράψει τις εξελίξεις στο Δέλτα του Έβρου ώστε να συμβάλει στη βελτίωση της διαχείρισης και της προστασίας του.

Από το 1979 έχουμε συμβάλει αποφασιστικά στην εξέλιξη της Δαδιάς σε μία από τις πληρέστερα διαχειριζόμενες προστατευόμενες περιοχές στην Ελλάδα και οι δραστηριότητες των συνεργατών και των εθελοντών μας συνεχίζονται και εξελίσσονται με στόχο να δώσουν απαντήσεις στις νέες περιβαλλοντικές προκλήσεις.

Η δράση μας στη Δαδιά δεν περιορίστηκε στην προστασία του μαυρόγυπα και των άλλων αρπακτικών πουλιών. Με στόχο να δούμε την περιοχή ως ένα μοντέλο ολοκληρωμένης διαχείρισης Προστατευόμενης Περιοχής, καταβάλλουμε προσπάθειες για την ορθότερη λειτουργία των τοπικών διοικητικών δομών και συμμετέχουμε στο Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Δαδιάς - Λευκίμης -Σουφλίου. Παρακολουθούμε τα καλώς αλλά και τα κακώς κείμενα. Οι δασικές πυρκαγιές, τα δηλητηριασμένα δολώματα (φόλες) και τα κακώς χωροθετημένα αιολικά πάρκα είναι μερικές από τις απειλές που αντιμετωπίζει η Δαδιά για τις οποίες όλα αυτά τα χρόνια προωθούμε λύσεις. Βλέπουμε την περιοχή ως μια περίπτωση όπου η βιώσιμη ανάπτυξη μπορεί από τη θεωρία να περάσει στην πράξη και συμβάλλουμε προς αυτή την κατεύθυνση προσελκύοντας εθελοντές και ερευνητές από όλο τον κόσμο, προβάλλοντας την περιοχή και τις αξίες της στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και υποστηρίζοντας την ανάπτυξη του οικοτουρισμού. Έχοντας λοιπόν συμβάλει αποφασιστικά στην εξέλιξη αυτή της Δαδιάς, οι ποικίλες δραστηριότητες των συνεργατών και των εθελοντών του WWF Ελλάς συνεχίζονται με στόχο να δώσουν απαντήσεις στις νέες περιβαλλοντικές προκλήσεις.

Το πρόγραμμα της Δαδιάς στήριξαν ιδιώτες υποστηρικτές, η Ευρωπαϊκή Ένωση, εταιρίες χορηγοί και τα Ιδρύματα MAVA και Α.Γ. Λεβέντη.

11


ΛΙΜΝΕΣ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΟΡΑ Το 1990 έγινε η πρώτη συντονισμένη προσπάθεια για την προστασία της περιοχής με την ίδρυση της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών (ΕΠΠ) από το WWF Ελλάς και άλλες 9 ελληνικές και ξένες περιβαλλοντικές οργανώσεις. Τα πρώτα χρόνια η ελληνική πλευρά της Μικρής Πρέσπας αποτέλεσε το επίκεντρο των δράσεων της ΕΠΠ. Σταδιακά φτάσαμε στην ολοκληρωμένη προστασία και διαχείριση της Μικρής Πρέσπας με δράσεις φύλαξης και παρακολούθησης/διαχείρισης υδάτων, παραλίμνιας βλάστησης και υδρόβιας ορθιθοπανίδας με ορόσημο τον απειλούμενο Αργυροπελεκάνο.

Το 2000, με κοινή Διακήρυξη των Πρωθυπουργών των τριών χωρών, δημιουργήθηκε το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών. Το Πάρκο αυτό στοχεύει στην προστασία των οικολογικών αξιών της περιοχής μέσω της τριεθνούς συνεργασίας, αλλά και στην προώθηση της οικονομικής ευημερίας των τοπικών κοινοτήτων και των τριών χωρών. Το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών αποτέλεσε την πρώτη διασυνοριακή προστατευόμενη περιοχή στα Βαλκάνια.

Πολύ γρήγορα όμως αντιληφθήκαμε ότι η προστασία και η ανάπτυξη της περιοχής απαιτεί την αρμονική συνεργασία και τη συμμετοχή και των τριών λαών (Ελλάδα, Αλβανία, ΠΓΔΜ) που μοιράζονται την περιοχή. Έτσι μετά από επίμονες και μακροχρόνιες προσπάθειες, τον Φεβρουάριο του 2000 πετύχαμε την ίδρυση του Διασυνοριακού Πάρκου Πρεσπών με Διακήρυξη των Πρωθυπουργών των τριών χωρών. Δέκα χρόνια μετά, τον Φεβρουάριο του 2010, η υπογραφή Διεθνούς Συμφωνίας μεταξύ των τριών κρατών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «κλείδωσε» πλέον τη θεσμική κατοχύρωση του Πάρκου Πρεσπών δεσμεύοντας τα τρία κράτη και την Ευρωπαϊκή Ένωση σε συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία του.


© ΑNDREA BONETTI / WWF Ελλάς

Όταν λέμε Πρέσπα εννοούμε τις δύο λίμνες, Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα, καθώς και την ευρύτερη λεκάνη αυτών που εκτείνεται έως τις κορυφές των βουνών που τις περικλείουν. Η Μικρή Πρέσπα ανήκει στην Ελλάδα, εκτός από ένα μικρό τμήμα στα νότια το οποίο ανήκει στην Αλβανία. Τη Μεγάλη Πρέσπα μοιράζονται και οι 3 χώρες, με το μεγαλύτερο μέρος αυτής να ανήκει στην ΠΓΔΜ.

13


© WWF-Ελλάς

Μικροί και μεγάλοι φίλοι του WWF Ελλάς συμμετέχουν σε αναδασωτικές εργασίες στον Άγιο Πέτρο στην Πεντέλη, στην περιοχή που είχε υιοθετήσει το WWF Ελλάς στο πλαίσιο της εκστρατείας «Δάση για Πάντα» μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 1995 και του 1998. Δυστυχώς αυτή η περιοχή κάηκε ξανά το 2009.

14


«ΔΑΣΗ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ» Η αγωνία μας για την προστασία των δασών δεν είναι νέα υπόθεση. Από τα πρώτα του βήματα το WWF Ελλάς καταπιάστηκε με τη δασοπροστασία. Με τη διοργάνωση της τριετούς εκστρατείας «Δάση για Πάντα», ανοίγουμε το 1998 τον δημόσιο διάλογο για τις δασικές πυρκαγιές και τα βαθύτερα αίτια που τις προκαλούν. Ύστερα από κινητοποίηση χιλιάδων υποστηρικτών μας, καταθέτουμε σειρά ρεαλιστικών προτάσεων προς τους αρμόδιους φορείς, με κορυφαίο στόχο να μην υποβαθμιστεί η προστασία των δασών κατά τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001.

Με αυτή την εκστρατεία, που ξεκίνησε το 1998 και ολοκληρώθηκε το 2000, άνοιξε ο δημόσιος διάλογος για τις δασικές πυρκαγιές και τα βαθύτερα αίτια που τις προκαλούν.

Έτσι, το 2001 στο πλαίσιο της εκστρατείας, μαζί με άλλες οργανώσεις, 35.000 υποστηρικτές μας και δεκάδες εθελοντές δώσαμε μάχη και τελικά αποτρέψαμε την αρχική πρότασης αναθεώρησης του Άρθρου 24 του Συντάγματος, που αποτελεί τον θεμέλιο λίθο για την προστασία του περιβάλλοντος.

15


ΑΓΩΝΑΣ... ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ Το 1998 ξεκινάμε εκστρατεία με στόχο τη διοργάνωση περιβαλλοντικά φιλικών Ολυμπιακών Αγώνων δίνοντας έμφαση στην αλλαγή χωροθέτησης του Ολυμπιακού Κέντρου Κωπηλασίας. Άμεσος σκοπός μας να προστατευτεί η οικολογικά σημαντική και ευαίσθητη περιοχή του Σχοινιά και, από την άλλη, στηλιτεύουμε το τεράστιο περιβαλλοντικό και βεβαίως οικονομικό κόστος των αγώνων. Τεκμηριώνουμε εναλλακτικές προτάσεις, συνεργαζόμαστε με άλλες περιβαλλοντικές οργανώσεις και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και τον Ιούλιο του 2004, σε συνεργασία με το WWF International, δημοσιεύουμε έκθεση περιβαλλοντικής αξιολόγησης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Μπορεί να μην κερδίσαμε τη μάχη, κερδίσαμε όμως κάποιες σημαντικές νίκες. Για παράδειγμα, καταφέραμε να ενταχθεί ο Σχοινιάς σε καθεστώς προστασίας από την ΕΕ και να χαρακτηριστεί η περιοχή ως «Εθνικό Πάρκο».

H εκστρατεία είχε στόχο τη διοργάνωση περιβαλλοντικά φιλικών Ολυμπιακών Αγώνων. Δώσαμε έμφαση στην αλλαγή χωροθέτησης του Ολυμπιακού Κέντρου Κωπηλασίας.


© ΘΕΟΔΟΤΑ ΝΑΝΤΣΟΥ / WWF-Canon

Μπορεί να μην κερδίσαμε τη μάχη, κερδίσαμε όμως κάποιες σημαντικές νίκες όπως η ένταξη του Σχοινιά σε καθεστώς προστασίας από την ΕΕ και ο χαρακτηρισμός του ως «Εθνικού Πάρκου». Ριπιδιόμορφα κοράλλια στο Great Barrier Reef της Αυστραλίας.

17


© ΔΑΝΑΗ ΚΟΤΣΗ

Με την εκστρατεία DETOX ενημερώσαμε το ευρύ κοινό για τις επικίνδυνες χημικές ουσίες που κρύβονται σε προϊόντα και αντικείμενα καθημερινής χρήσης. Προϊόντα που αγοράζουμε σε σούπερ μάρκετ, όπως αυτό που στήσαμε για τις ανάγκες της παρουσίασης του θέματος.

18


ΟΧΙ ΣΤΑ ΧΗΜΙΚΑ Το 2004 σηματοδοτεί τη νέα εποχή για τις εκστρατείες πολιτικής. Με το DETOX – «πείτε όχι στα επικίνδυνα χημικά» – συμμετέχουμε στην πανευρωπαϊκή εκστρατεία του WWF με στόχο τον περιορισμό και τη σταδιακή απαγόρευση της κυκλοφορίας και χρήσης των πιο επικίνδυνων χημικών ουσιών. Μέσω του DETOX υποστηρίξαμε την καταχώριση, αξιολόγηση και αδειοδότηση των χημικών προϊόντων, κάνοντας γνωστό για πρώτη φορά στην Ελλάδα το θέμα της χημικής μόλυνσης των άγριων ζώων και των ανθρώπων, μαζί με μια λύση: την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον κανονισμό REACH.

Η εκστρατεία DETOX συνέβαλε στην υιοθέτηση του κανονισμού REACH από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο οποίος θα οδηγήσει τελικά στον εντοπισμό και τη σταδιακή κατάργηση των πιο επιβλαβών χημικών ουσιών.

Η εκστρατεία ολοκληρώθηκε με επιτυχία το 2007, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε τον κανονισμό REACH ο οποίος θα οδηγήσει τελικά στον εντοπισμό και τη σταδιακή κατάργηση των πιο επιβλαβών χημικών ουσιών.

19


ΣΑΦΑΡΙ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΜΑΣ

Με περισσότερα από 3.000 μικρά και μεγάλα νησιά η Ελλάδα αποτελεί μοναδική περίπτωση στη Μεσόγειο. Μεταξύ των οικοσυστημάτων που ανέκαθεν είχαν μέγιστη σημασία για τη γεωγραφική συνέχεια, την ποικιλία και τη συντήρηση της ζωής στα ελληνικά νησιά, ξεχωριστή θέση έχουν οι υγρότοποι.

Το 2004 ξεκινάμε μια διαφορετική εκστρατεία στο πλαίσιο της οποίας «χτενίζουμε» όλα τα νησιά μας. Αποφασίζουμε να καταγράψουμε τους νησιωτικούς υγρότοπους της Ελλάδας. Γιατί; Οι υγρότοποι έχουν μεγάλη αξία για τις νησιωτικές περιοχές. Πέρα από την αρδευτική και υδρευτική αξία τους, προστατεύουν τις παράκτιες περιοχές από την υφαλμύρωση των υπογείων υδάτων. Επίσης πολύ μεγάλη είναι η σημασία των υγρότοπων για τη ζωή, καθώς φιλοξενούν μεγάλη ποικιλία φυτών και ζώων. Στο Αιγαίο, παρότι η συνολική τους έκταση είναι μικρότερη του 1% της έκτασης των νησιών του πελάγους, οι υγρότοποι είναι εξαιρετικά σημαντικοί για εκατομμύρια μεταναστευτικά πουλιά κάθε χρόνο, ενώ έχουν αποφασιστική σημασία για την επιβίωση ενδημικών ειδών όπως το γκιζάνι της Ρόδου, ο βάτραχος της Καρπάθου και της Κρήτης αλλά και για έναν πολύ μεγάλο αριθμό ασπόνδυλων.

Οι υγρότοποι έχουν μεγάλη αξία για τις κοινωνίες και τη βιοποικιλότητα των νησιών μας. Πέρα από την αρδευτική και υδρευτική αξία τους, προστατεύουν τις παράκτιες περιοχές από την υφαλμύρωση των υπογείων υδάτων, ενώ παράλληλα προσφέρουν καταφύγιο για εκατομμύρια μεταναστευτικά πουλιά κάθε χρόνο και βιότοπο για την επιβίωση ενδημικών ειδών όπως ο βάτραχος της Καρπάθου και της Κρήτης.

Ωστόσο αυτά τα μικρά αλλά πολύτιμα οικολογικά διαμάντια παρέμεναν άγνωστα, με αποτέλεσμα να δέχονται έντονες πιέσεις υποβάθμισης. Κατακτήσαμε λοιπόν τη σημαντική πρωτιά στην καταγραφή και ακούραστη παρακολούθηση των περισσότερων από 800 μικρών υγρότοπων των νησιών μας. Μπήκαμε σε γραφεία και υπουργεία, πετυχαίνοντας επιτέλους να αναγνωριστούν οι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι από την ελληνική νομοθεσία ως οικοσυστήματα προστατευόμενα, να ενταχθούν πολλοί από αυτούς σε τοπικά πλαίσια προστασίας και να ξεκινήσουν οι πρώτες τοπικές πρωτοβουλίες προστασίας και αποκατάστασης. Συνολικά καταγράψαμε 498 υγρότοπους σε 64 νησιά του Αιγαίου, 209 στην Κρήτη και 2 γειτονικά νησιά, και 98 σε 8 νησιά του Ιονίου Πελάγους. Στην Κρήτη μάλιστα στήθηκε το πρώτο ενεργό δίκτυο παρακολούθησης της κατάστασης των υγρότοπων, το οποίο με τη συνδρομή και άλλων τοπικών ομάδων αντιμετωπίζει με καίριες παρεμβάσεις περιστατικά υποβάθμισης και αυθαιρεσίας. Το πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε με τη χρηματοδότηση του ιδρύματος MAVA.


© ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΥΡΣΑΝΙΔΗΣ / WWF-Canon

Υπάρχουν ανθρώπινα χέρια που υποβαθμίζουν το φυσικό μας περιβάλλον και κάποια άλλα χέρια, αυτά των εθελοντών - μελών του Δικτύου για την Παρακολούθηση της Κατάστασης των Υγρότοπων της Κρήτης, που προστατεύουν τις ευαίσθητες περιοχές και καταγγέλλουν τα κακώς κείμενα.

21


© ΜΑΡΙΟΣ ΒΟΝΤΑΣ / WWF Ελλάς

22

Το κλίμα είναι στο χέρι μας, όπως ακριβώς είναι στο χέρι μας να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές έναν ζωντανό πλανήτη.


ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΧΕΡΙ ΜΑΣ

Δύο χρόνια αργότερα και μετά από την επιτυχημένη έκβαση του DETOX, ξεκινάμε την πρώτη μας εκστρατεία ενάντια στην κλιματική αλλαγή με τίτλο «Το κλίμα είναι στο χέρι σου». Στόχος μας, να μπει και η Ελλάδα ενεργά στον αγώνα ενάντια στην αλλαγή του κλίματος.

Στόχος της εκστρατείας «Το κλίμα είναι στο χέρι σου» ήταν να βάλουμε την Ελλάδα ενεργά στον αγώνα ενάντια στην κλιματική αλλαγή.

Εστιάζουμε τις δράσεις μας σε τέσσερις βασικούς αποδέκτες: στους πολίτες, στους πολιτικούς, στις επιχειρήσεις και στα σχολεία. Ενημερώνουμε και ευαισθητοποιούμε τους πολίτες για τη μείωση του ενεργειακού τους αποτυπώματος στην καθημερινότητά τους. Καλούμε τους πολιτικούς να μεριμνήσουν για την τήρηση των δεσμεύσεων της χώρας όπως απορρέουν από τις διεθνείς υποχρεώσεις και την ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς και για τη δημιουργία μηχανισμών προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και προσαρμογής της οικονομίας της χώρας στην κλιματική αλλαγή. Δημιουργούμε και μοιραζόμαστε εκπαιδευτικό υλικό με θέμα την εξοικονόμηση ενέργειας με σχολεία και μαθητές όλης της χώρας. Αναδεικνύουμε τη χρήση καθαρών τεχνολογιών και την ενσωμάτωση υποδειγματικών περιβαλλοντικών πρακτικών στον χώρο των επιχειρήσεων. Όλες αυτές οι δράσεις έχουν εντυπωσιακή ανταπόκριση. Καταφέρνουμε να ενημερώσουμε περισσότερους από 300.000 συμπολίτες μας, ενώ 120.000 από αυτούς υπολογίζουν το ενεργειακό τους αποτύπωμα. Την ίδια στιγμή 200.000 πολίτες συνυπογράφουν σειρά δράσεων πολιτικού ακτιβισμού και 8.000 σχολεία χρησιμοποιούν τα ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματά μας. Είμαστε παρόντες σε όλες τις διεθνείς συνδιασκέψεις για το κλίμα, στις πιο κρίσιμες με φυσική παρουσία. Ωστόσο σε μια σειρά τέτοιων αποτελεσμάτων δεν μπορεί κανείς παρά να ξεχωρίσει την πρωτοφανή συμμετοχή περισσότερων από 1.000.000 πολιτών στην Ώρα της Γης και τη «Συμμαχία ενάντια στο λιθάνθρακα», μεταξύ WWF Ελλάς και οκτώ Δήμων και Κοινοτήτων στα όρια των οποίων προβλεπόταν η δημιουργία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από λιθάνθρακα, η οποία τελικά αποτράπηκε. Η δουλειά μας για το κλίμα συνεχίζεται έως σήμερα, έχοντας να επιδείξει σειρά αξιόλογων πρωτοβουλιών σε κάθε επίπεδο: στη διαμόρφωση προτάσεων για την ανάπτυξη των ΑΠΕ, την ενημέρωση του κοινού για θέματα εξοικονόμησης, την προσπάθεια κινητοποίησης της πολιτείας για πιο πράσινες πολιτικές για το κλίμα.

23


ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΥΜΕ ΓΕΝΙΕΣ

Δεν υπάρχουν μονοδιάστατες απαντήσεις στα περιβαλλοντικά προβλήματα. Πιστεύουμε σε μια εκπαίδευση που θα καθιστά τους μαθητές ικανούς να καταλάβουν και να αποδώσουν οι ίδιοι την έννοια της αειφορίας. Η έννοια της αειφορίας είναι πολυδιάστατη και μπορεί να ερμηνευτεί με πολλούς τρόπους. Το τρίπτυχο «φυσικό περιβάλλον, οικονομία, κοινωνία» αποδίδει την ουσία της αειφόρου ανάπτυξης. Ωστόσο ο καθένας αντιλαμβάνεται με τον δικό του τρόπο το πώς ακριβώς επιτυγχάνεται αυτή η ισορροπία. Εμείς αντιλαμβανόμαστε την εκπαίδευση για την αειφορία ως μια εκπαίδευση που:

• Αναπτύσσει την κριτική ικανότητα των μαθητών. • Καθιστά ικανούς τους μαθητές να αντιμετωπίζουν την περιπλοκότητα των περιβαλλοντικών προβλημάτων με συστημικό και διεπιστημονικό τρόπο, να αποσαφηνίζουν τις αξίες τους και να διαμορφώνουν άποψη και θέση. • Καλλιεργεί τις απαραίτητες δεξιότητες για υπεύθυνη δράση και συμμετοχή στην Κοινωνία Πολιτών και ενισχύει το αίσθημα του «μπορώ να κάνω τη διαφορά». • Καλλιεργεί αξίες όπως αλληλεγγύη, σεβασμός στο διαφορετικό, αποδοχή του άλλου, δημοκρατία. Από την εποχή που πηγαίναμε στα σχολεία με βαλιτσάκια γεμάτα διαφάνειες και καρτέλες, ξεκινώντας γύρω στο 1995, μέχρι την εποχή των CD-ROM και της ελεύθερης διακίνησης εκπαιδευτικού υλικού μέσω Διαδικτύου, όλη η επιστημονική πληροφόρηση και η δράση του WWF Ελλάς γίνεται παιχνίδι ή δραστηριότητα και μπαίνει στις αίθουσες ως ένα ενδιαφέρον και διασκεδαστικό «μάθημα» για τους μικρούς μαθητές.

Από το 1995 έως σήμερα η περιβαλλοντική εκπαίδευση έχει αναπτυχθεί και εξελιχθεί. Από την αναλογική εποχή και τις διαφάνειες, στην εποχή του διαδικτύου και των κοινωνικών μέσων, οι συνεργάτες μας δουλεύουν ασταμάτητα με στόχο να συμβάλουμε στη διαμόρφωση των αυριανών «πολιτών για το περιβάλλον».

Σε όλα τα χρόνια της δράσης μας δουλέψαμε παρέα με περισσότερους από 200.000 μαθητές, 20.000 εκπαιδευτικούς και επισκεφθήκαμε ηλεκτρονικά ή δια ζώσης περισσότερα από 3.000 σχολεία! Ωστόσο, η σχέση της οργάνωσης με δεκάδες χιλιάδες μαθητές και η διαρκής επικοινωνία με τους εκπαιδευτικούς, είναι αυτή που «εκπαιδεύει» διαρκώς και την ίδια την οργάνωση και τους ανθρώπους της και κρατά ζωντανή την ελπίδα για αυριανούς πολίτες που νοιάζονται για το περιβάλλον.


© ΑNDREA BONETTI / WWF Ελλάς

Οι νεαροί μας φίλοι είναι ικανοί να αντιμετωπίσουν περίπλοκα περιβαλλοντικά προβλήματα μέσα από βιωματικές διαδικασίες και παιχνίδι. Κάθε επαφή μαζί τους είναι για εμάς ξεχωριστή εμπειρία και μάθημα ζωής.

25


© MARTIN HARVEY/ WWF-CANON

Εθελοντές δικηγόροι, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, περιβαλλοντολόγοι και άλλοι επιστήμονες. Αυτά είναι τα μέλη της νομικής ομάδας υποστήριξης πολιτών η οποία ενθαρρύνει την παρέμβαση και τη δράση των ίδιων των πολιτών και των κοινωνικών οργανώσεων που αγωνίζονται για την προστασία του περιβάλλοντος.

26


ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

Τα 2003 δημιουργήσαμε τη Νομική Ομάδα Υποστήριξης Πολιτών. Μια πολύ δυναμική ομάδα από εθελοντές δικηγόρους, μηχανικούς, αρχιτέκτονες, περιβαλλοντολόγους και άλλους επιστήμονες, η οποία εξετάζει τις πάρα πολλές καταγγελίες που καταφθάνουν από ολόκληρη την Ελλάδα.

Η νομική μας ομάδα, η οποία είναι και η μοναδική του είδους στο διεθνές δίκτυο του WWF, ψάχνει αυτές τις υποθέσεις και γνωμοδοτεί, με σκοπό να υποστηρίξει την παρέμβαση και τη δράση των ίδιων των πολιτών και των κοινωνικών οργανώσεων που αγωνίζονται για την προστασία του περιβάλλοντος. Σε κάποιες μάλιστα περιπτώσεις, όταν οι πολίτες έχουν κάνει ό,τι περνάει από το δικό τους χέρι, τότε αναλαμβάνει δράση το WWF Ελλάς, μέσα από τη νομική ομάδα, ώστε να υποστηρίξει τις υποθέσεις αυτές.

Από τότε που ιδρύθηκε η νομική μας ομάδα, έχουν καταφθάσει στο WWF Ελλάς περισσότερες από 500 υποθέσεις. Σε αρκετές, η συνεργασία μας με δραστήριους πολίτες και άλλες οργανώσεις έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματική.

Από τότε που ιδρύθηκε η νομική μας ομάδα, έχουν καταφθάσει στο WWF Ελλάς περισσότερες από 500 υποθέσεις. Σε αρκετές η συνεργασία μας με δραστήριους πολίτες και άλλες οργανώσεις έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματική. Η δράση μας όμως για την υποστήριξη των πολιτών δεν σταματά στις υποθέσεις που διαχειρίζεται η νομική ομάδα. Η οργάνωση εδώ και χρόνια στηρίζει τοπικές δράσεις οργανώσεων και κινήσεων πολιτών και μεταφέρει, όπου αυτό είναι δυνατό, την τεχνογνωσία της σε όλους όσοι προασπίζονται το περιβάλλον. Όλη αυτή η προσπάθεια και η εμπειρία που αποκομίσαμε μέσα από την επαφή με περισσότερες από 300 μικρές και μεγάλες οργανώσεις, οι οποίες αγωνίζονται καθημερινά για την προστασία της φυσικής μας κληρονομιάς, οργανώθηκε και πήρε «σάρκα και οστά» με τη δημιουργία δέκα εγχειριδίων που ονομάσαμε «Οδηγούς για το Περιβάλλον». Η παραγωγή των δέκα οδηγών πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Eurobank EFG. Μέσα από τους οδηγούς μοιραστήκαμε την απαραίτητη, έγκυρη, επιστημονική πληροφόρηση, δοσμένη απλά και κατανοητά, καθώς και συγκεκριμένα παραδείγματα καλής και κακής πρακτικής, γύρω από καίρια περιβαλλοντικά θέματα όπως η διαχείριση απορριμμάτων, το περιβαλλοντικό δίκαιο, η δασοπροστασία και δασοπυρόσβεση, το πράσινο και οι ελεύθεροι χώροι στην πόλη και η διαχείριση του νερού.

27


ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος αποτέλεσε από την αρχή σημαντικό κομμάτι της δoυλειάς μας. Από τα Σεκάνια της Ζακύνθου και με σημαία την Caretta Caretta μιλήσαμε για την επιτακτική ανάγκη προστασίας των απειλούμενων ειδών που ζουν στις θάλασσές μας. Παρότι η παρέμβασή μας στη Ζάκυνθο ήταν και παραμένει σημαντική, δεν περιορίσαμε τη δράση μας σε ένα μόνο θαλάσσιο είδος και μια περιοχή. Έχουμε τη ματιά μας διαρκώς στραμμένη πάνω και κάτω από τον θαλάσσιο ορίζοντα. Συνεργαστήκαμε με άλλες οργανώσεις και ενώσαμε τις δυνάμεις μας για τη μεσογειακή φώκια και άλλα θαλάσσια θηλαστικά όπως τα δελφίνια και τις φάλαινες που ζουν στα βάθη των πελάγων μας. Δουλέψαμε μαζί με τους ψαράδες μας, με στόχο οι θάλασσές μας να παραμείνουν ζωντανές με επαρκή αποθέματα ψαριών. Μελετήσαμε λύσεις με τις οποίες άνθρωπος και θηρευτές μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά. Χρωστάμε πολλά στο θαλάσσιο περιβάλλον, ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια της Μεσογείου, στην Ελλάδα δε, το δεύτερό μας σπίτι.

Θαλάσσια χελώνα, μεσογειακή φώκια, κητώδη, βιώσιμη αλιεία, αλιευτική πολιτική. Το WWF Ελλάς όλα αυτά τα χρόνια έχει τη ματιά του στραμμένη πάνω και κάτω από τον θαλάσσιο ορίζοντα.


© ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣ

Μεσογειακή φώκια (Monachus monachus) είναι ένα από τα περισσότερο απειλούμενα με εξαφάνιση θηλαστικά στον κόσμο. Ο μισός πληθυσμός της ζει στην Ελλάδα.

29


© Γ. ΠΑΓΙΑΤΑΣ

30

Καταδυτική έρευνα στο πλαίσιο προγράμματος για την δημιουργία καταφυγίων ψαριών, Καστελόριζο 2000-2002.


ΕΝΑ ΔΙΚΤΥΟ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ Το όραμά μας για ένα υγιές θαλάσσιο περιβάλλον και διάσωση των ιχθυοαποθεμάτων δοκιμάσαμε να το θέσουμε σε εφαρμογή με ολοκληρωμένο τρόπο στο Καστελόριζο. Αν και τελικά το καταφύγιο ψαριών που είχαμε σχεδιάσει και προτείνει, δεν έγινε πραγματικότητα, έχουμε στα χέρια μας μια ολοκληρωμένη μελέτη, μετά από τρία χρόνια δουλειάς επιτόπου, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί για να δημιουργηθούν επιτέλους προστατευόμενες ζώνες αλιείας σε άλλες περιοχές. Όλη αυτή η γνώση που συγκεντρώσαμε στο πεδίο της προστασίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και η εμπειρία από τη συμμετοχή μας σε παγκόσμιες εκστρατείες και πρωτοβουλίες για την εξασφάλιση αλιευτικών αποθεμάτων και τη διαχείριση ακτών, αξιοποιήθηκαν σε ένα φιλόδοξο σχέδιο διεθνούς παρέμβασης του WWF στη Μεσόγειο. Η Μεσογειακή Πρωτοβουλία, το νέο στρατηγικό πρόγραμμα της οργάνωσης, θα αποτελέσει τα επόμενα χρόνια το πεδίο αναβάθμισης της δράσης και συνεργασίας οκτώ γραφείων του WWF.

Προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, παγκόσμιες εκστρατείες και πρωτοβουλίες, δράση πολιτικής για την αλιεία και τη διαχείριση ακτών: αυτά είναι τα βασικά συστατικά για τη διαμόρφωση ενός δικτύου για τη Μεσόγειο.

31


ΕΝΑ ΜΕΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΑΣΗ ΜΑΣ

Το «Μέλλον των Δασών» ήταν η δυναμική και συντεταγμένη απάντηση του WWF Ελλάς στις καταστροφικές πυρκαγιές του 2007 και στην κοινωνική εγρήγορση και την πρόθεση υποστήριξης περιβαλλοντικών παρεμβάσεων που ακολούθησαν. Παράλληλα βέβαια, ήταν ίσως και το μεγαλύτερο έργο που έχει εκπονήσει το WWF Ελλάς στην 20ετή ιστορία του, και ένα από τα μεγαλύτερα που έχει ποτέ υλοποιηθεί για την προστασία του περιβάλλοντος από μη κρατικό οργανισμό στη χώρα μας.

Μέσα στα τέσσερα χρόνια που διήρκεσε το πρόγραμμα δώσαμε απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα, συμβάλαμε στη διαμόρφωση και προώθηση λύσεων, παρακολουθήσαμε την κατάσταση των πυρόπληκτων περιοχών και βοηθήσαμε στην αποκατάστασή τους, επιδείξαμε τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών, υποστηρίξαμε τον εθελοντισμό και την τοπική δράση και αναβαθμίσαμε το επίπεδο ευαισθητοποίησης και πληροφόρησης των μικρών και μεγάλων συμπολιτών μας. Οι επιτυχίες του προγράμματος «Το Μέλλον των Δασών» ήταν πολλές. Άλλες μικρές και σημειακές, άλλες μεγαλύτερες και πιο σύνθετες, στο σύνολό τους πήγαν το πολυσύνθετο θέμα της δασοπροστασίας αρκετά βήματα μπροστά. Ωστόσο, η μεγαλύτερη επιτυχία του προγράμματος ήταν η πρωτοφανής συνάντηση, συστράτευση και συνεργασία μη κυβερνητικών οργανώσεων, εθελοντών, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, τοπικών φορέων, υπηρεσιών και ενεργών πολιτών. Όλες αυτές οι δυνάμεις, πολλές από τις οποίες θεωρούνταν «παραδοσιακά» ετερόκλητες, δούλεψαν με έναν κοινό στόχο και όραμα: την προστασία των δασών της χώρας.

Στο πλαίσιο του προγράμματος «Το Μέλλον των Δασών» συμμαχήσαμε με 102 διαφορετικούς φορείς. Στηρίξαμε 84 εθελοντικές ομάδες και εκπαιδεύσαμε 11.530 μαθητές. Χαρτογραφήσαμε 278.862 τετραγωνικά χλμ. μέσω δορυφόρου και παρακολουθήσαμε 868 απειλούμενα ζώα.

Το πρόγραμμα « Το Μέλλον των Δασών» πραγματοποιήθηκε με τη συγχρηματοδότηση των κοινωφελών ιδρυμάτων Ι.Σ. Λάτση, Α.Γ. Λεβέντη και Μποδοσάκη καθώς και με την υποστήριξη ιδιωτών.


© ΑNDREA BONETTI / WWF Ελλάς

Ήμασταν διαρκώς παρόντες σε περιοχές που επλήγησαν σοβαρά από πυρκαγιές. Στόχος μας η επί τόπου παροχή υποστήριξης, η παρακολούθηση των επεμβάσεων αποκατάστασης και των οικονομικών δραστηριοτήτων που ανέκυπταν, καθώς και η καταγραφή πιθανών αλλαγών χρήσεων γης.

33


© ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΠΙΝΙΧΑΚΗΣ

34

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος το 2008, διακόσιοι μαθητές δημοτικών σχολείων της Αττικής συγκεντρώθηκαν στο Σύνταγμα και σχημάτισαν με τα σώματά τους τη φράση ΟΧΙ CO2 προκειμένου να μεταδώσουν ένα μήνυμα προστασίας του περιβάλλοντος.


ΜΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΕΡΔΡΑΣΤΗΡΙΑ Κατεβάσαμε τους διακόπτες, φέραμε το μήνυμα της δράσης για έναν ζωντανό πλανήτη εξακολουθώντας να δουλεύουμε σε απειλούμενους τόπους, εκπαιδεύοντας και κινητοποιώντας εθελοντές και τοπικές κοινωνικές οργανώσεις. Όλα αυτά τα χρόνια μιλήσαμε με τους πάντες: επιστήμονες, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, ψαράδες και αγρότες, πολιτικούς και κυβερνήσεις, δημόσιες υπηρεσίες και αρχές, εκπαιδευτικούς, φοιτητές και μαθητές, ενηλίκους και παιδιά, χωρίς φραγμούς και στερεότυπα. Με τον ίδιο ενθουσιασμό και το ίδιο όραμα, κατεβήκαμε στις ιχθυόσκαλες και ανεβήκαμε τα σκαλιά της Βουλής, ανηφορίσαμε στα ορεινά χωριά της Πίνδου και αρμενίσαμε στα απομακρυσμένα νησιά του Αιγαίου, οργανώσαμε συναντήσεις σε καφενεία και σε γραφεία δημόσιων υπηρεσιών, εμφανιστήκαμε στα σχολεία αλλά και σε συνεδριάσεις διεθνών οργανισμών. Καταγγείλαμε τα στραβά, χωρίς να κάνουμε τα «στραβά μάτια», αλλά και επαινέσαμε τα θετικά, όπου τα εντοπίσαμε.

Συνεργαζόμαστε και δουλεύουμε με διαφορετικά κοινά, σε πολλαπλά επίπεδα και διαστάσεις. Χωρίς φραγμούς και στερεότυπα, αλλά πάντα με τον ίδιο ενθουσιασμό και όραμα.

35


Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ

Παράλληλα με την εξέλιξη του λογότυπου της οργάνωσης εξελίχθηκε και η επικοινωνία της. Οι στόχοι μας, να ευαισθητοποιήσουμε αυτούς που μας ακούνε και να κεντρίσουμε το ενδιαφέρον αυτών που ακόμα δεν μας γνωρίζουν. Κι ακόμα: Να προβάλουμε μέσα από την πολυεπίπεδη δράση μας την ανάγκη της προστασίας του περιβάλλοντος, την άρρηκτη σχέση ανθρώπου και φύσης, τον σεβασμό προς τον συνάνθρωπο.

Δημιουργούμε διαφημιστικές καμπάνιες με τη βοήθεια επαγγελματιών του χώρου και αργότερα στηριζόμενοι στις δικές μας ικανότητες και δυνάμεις. Χρησιμοποιούμε παραδοσιακά μέσα επικοινωνίας, συνεργαζόμαστε με εφημερίδες, περιοδικά, ραδιόφωνο και τηλεόραση. Το γραφείο τύπου τροφοδοτεί τα ΜΜΕ με τακτικές ενημερώσεις για τη δράση μας, για τα καλώς και κακώς κείμενα του ελληνικού περιβάλλοντος. Δημοσιεύουμε άρθρα γνώμης και ανοίγουμε διάλογο με την κοινωνία και την πολιτεία. Το ύφος και ο τόνος μας ποτέ δεν είναι ο ίδιος. «Βγαίνουμε» καταγγελτικά, αλληγορικά, συναισθηματικά, με χιούμορ. Δοκιμάζουμε πάντα νέες προσεγγίσεις, νέες δημιουργικές οδούς. Βουτάμε στα βαθιά. Συμμετέχουμε σε διεθνείς εκστρατείες. Σβήνουμε τα φώτα για μια ώρα και η έννοια της εξοικονόμησης ενέργειας μπαίνει στα σπίτια όλων των Ελλήνων μέσα από μια γιορτή. Ζωντανεύουμε τις εμπειρίες των συνεργατών μας από τα πιο απομακρυσμένα μέρη της χώρας. Οι άνθρωποί μας «μπλογκάρουν» με την ενέργεια μιας γεννήτριας και μέσω δορυφόρου απομονωμένοι από τον πολιτισμό. Κι όμως δεν είναι μόνοι.

Από μια απλή έντυπη καταχώριση και μια αφίσα σε εφαρμογές για το facebook και παγκόσμιες συμμετοχικές καμπάνιες. Η πορεία της επικοινωνίας ακολουθεί πιστά τις εξελίξεις της εποχής, προσαρμόζεται, δημιουργεί, προτείνει.

Ούτε όμως και εμείς αισθανόμαστε μόνοι. Τα κοινωνικά δίκτυα μας χαρίζουν εκατοντάδες νέους «φίλους» με τους οποίους επικοινωνούμε άμεσα και καθημερινά. Τα νέα του διεθνούς δικτύου είναι και δικά μας νέα. Τα δικά μας νέα γίνονται νέα και του διεθνούς δικτύου. Τελικά ο αγώνας για την προστασία του περιβάλλοντος συμπληρώνεται με τον αγώνα της ενημέρωσης και της επικοινωνίας. Όπως ακριβώς η δουλειά η δική μας συμπληρώνεται με την υποστήριξη των ανθρώπων που μας ακολουθούν όλα αυτά τα χρόνια…


Ζαγόρι, Πίνδος © Andrea Bonetti / WWF Ελλάς

Διανύουμε μια δύσκολη περίοδο. Υπάρχει όμως το μοναδικό ελληνικό τοπίο. Οι αμέτρητες εναλλαγές του, προκαλούν το θαυμασμό, τη γαλήνη, τον έρωτα τη δημιουργία. Η ελληνική φύση, μας στηρίζει και μας κάνει περήφανους και ξεχωριστούς. Είναι η πηγή της παράδοσής μας, των προϊόντων μας, της τέχνης μας. Είναι το συναίσθημα και το χαμόγελό μας. Η προστασία της μας δίνει νέα προοπτική. Μάθε περισσότερα στο www.wwf.gr

37


© ΑNDREA BONETTI / WWF Ελλάς

Η παρακολούθηση και καταγραφή του αγριόγιδου στη Βόρεια Πίνδο, μας μετέφερε σε απόκρημνες και χιονισμένες πλαγιές. Πολλές φορές δεν αρκεί απλώς να δεις και να καταγράψεις το ζώο, αλλά να κινηθείς και να ζήσεις στο βιότοπό του…

38


ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ Μελετάμε και αναδεικνύουμε τα απειλούμενα είδη των θαλασσών, των ποταμών και των βουνών της χώρας μας. Καταγράφουμε τις συνήθειές τους, τις απειλές τους, τρόπους για να προστατευθούν. Το τσακάλι, το αγριόγιδο, τα δελφίνια του Αμβρακικού, τα ψάρια στα ποτάμια της Β. Πίνδου, ο μαυρόγυπας και οι νυχτερίδες της Δαδιάς, οι νανόχηνες και οι λαγγόνες στους υγρότοπους της Βόρειας Ελλάδας, κέρδισαν την προσοχή της κοινωνίας μας και των δημόσιων υπηρεσιών για περισσότερο από τα λίγα λεπτά που αρκούν για να ξεχαστούν την επόμενη μέρα.

Στο βουνό, στα ποτάμια, στους υγρότοπους, στα δάση: όλα ξεκινάνε και επιστρέφουν στο πεδίο, γιατί εκεί βρίσκεται το βιολογικό μας θησαυροφυλάκιο, εκεί κάνουμε πράξη την αγάπη μας για τη φύση.

Φροντίζουμε και καταγράφουμε τις απειλές για το φυσικό περιβάλλον. Τα παράλογα που συμβαίνουν εκεί έξω, τα «νόμιμα» και τα «παράνομα». Συνδυάζουμε την εμπειρία επιστημόνων με τον αυθορμητισμό και τη φρέσκια ματιά των εθελοντών, ενεργών πολιτών και ομάδων που συνεργάζονται μαζί μας. Στο βουνό, στα ποτάμια, στους υγρότοπους, στα δάση: όλα ξεκινάνε και επιστρέφουν στο πεδίο, γιατί εκεί βρίσκεται το βιολογικό μας θησαυροφυλάκιο, εκεί δυναμώνουν οι δεσμοί αλληλεγγύης, εκεί αλλάζουν οι νοοτροπίες και οι άνθρωποι, εκεί κάνουμε πράξη την αγάπη μας για τη φύση. Αυτοί άλλωστε δεν είναι και οι βασικοί συντελεστές κάθε δημιουργικής ανατροπής;

39


ΑΓΩΝΑΣ ΣΕ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΕΡΕΝ

Το «πεδίο» δράσης της ομάδας πολιτικής είναι τα υπουργεία και η Βουλή. Δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί ότι μετράμε εκατοντάδες παρεμβάσεις στον δημόσιο διάλογο, με το τελευταίο διάστημα να μας βρίσκει έτοιμους για ευρύτερες διεθνείς πρωτοβουλίες.

Η συνηθισμένη μας πρακτική είναι να υποβάλλουμε προτάσεις, να διαβάζουμε τα ψιλά γράμματα στα σχέδια νομοθεσίας, όπου συνήθως κρύβονται επικίνδυνες ρυθμίσεις, και να ενημερώνουμε βουλευτές και υπουργούς για φλέγοντα περιβαλλοντικά θέματα, όπως πριν λίγους μήνες για τις σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του Μεσοπρόθεσμου. Να μιλήσουμε για επιτυχίες; Ας αναφέρουμε ενδεικτικά την έντονη δουλειά μας επί ενάμισι χρόνο που είχε ως αποτέλεσμα την ψήφιση ενός καλού νόμου για τη βιοποικιλότητα, τις προτάσεις μας για ένα δυνατό Υπουργείο Περιβάλλοντος που σε μεγάλο βαθμό υιοθετήθηκαν, την πολύχρονη και συστηματική δουλειά μας για ένα διαφανές Πράσινο Ταμείο που επίσης υιοθετήθηκε σε μεγάλο βαθμό, τις σημαντικές κατακτήσεις στα μέτωπα της αλιευτικής και της δασικής πολιτικής. Βεβαίως η έκτακτη συγκυρία που έχει επιβάλει η προσφυγή της χώρας μας στην οικονομική βοήθεια του ΔΝΤ και της ΕΚΤ δυσχεραίνει πολύ την κατάσταση. Μικρά βήματα προόδου στην περιβαλλοντική πολιτική ακυρώνονται και βρισκόμαστε πια μπροστά σε μια ιστορική οπισθοδρόμηση σε κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο.

Παρακολούθηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, «στενό μαρκάρισμα» στους πολιτικούς για θέματα περιβάλλοντος, διαβούλευση, προτάσεις, συμβολή σε νέα νομοθεσία, περιβάλλον και οικονομική κρίση. Η δουλειά μας στην πολιτική είναι συνεχής, επίμονη και απαιτεί γρήγορα αντανακλαστικά.

Η ομάδα περιβαλλοντικής πολιτικής του WWF Ελλάς σε συνεργασία με το διεθνές WWF επεξεργάστηκαν και κατέθεσαν σειρά παρατηρήσεων για τη νέα κατάσταση με επιστολές που έστειλαν σε Ε.Ε. και ΔΝΤ ζητώντας ταυτόχρονα από την ελληνική κυβέρνηση να επανεξετάσει συνολικά τις προτεραιότητές της.


© ΜΑΡΙΟΣ ΒΟΝΤΑΣ / WWF Ελλάς

Μια εικόνα, χίλιες λέξεις. Είτε δούμε τον «καιρό» ως «κλιματική αλλαγή», είτε ως «οικονομική κρίση», η πολιτική οφείλει να θωρακίσει το περιβάλλον.

41


© ΑNDREA BONETTI / WWF Ελλάς

Όλα τα οικονομικά στοιχεία της οργάνωσης είναι διαθέσιμα σε κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη ή φορέα, μέσω της ιστοσελίδας μας, αλλά και της οικονομικής διεύθυνσης και της μονάδας ανάπτυξης και διαχείρισης προγραμμάτων.

42


ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΣΕ ΚΑΙΡΟΥΣ ΔΥΣΠΙΣΤΙΑΣ Θα θέλαμε αυτό το σημείο να μην χρειάζεται να το συμπεριλάβουμε. Θα θέλαμε η διαφάνεια στην οικονομική διαχείριση, ο σωστός προγραμματισμός και η κοινωνική λογοδοσία να εφαρμόζονται παντού. Επειδή όμως οι καιροί είναι δύσκολοι και οι άνθρωποι δύσπιστοι, καταθέτουμε τις αρχές λειτουργίας και τις πρακτικές μας πιστεύοντας ότι θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εξυγίανση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Έτσι, στην «επικράτεια» του WWF Ελλάς ορκωτοί ελεγκτές διενεργούν σε τακτά διαστήματα ελέγχους στα οικονομικά στοιχεία, οι εκθέσεις τους δημοσιοποιούνται στο διαδίκτυο όπως επίσης και ο ετήσιος οικονομικός προγραμματισμός και απολογισμός. Δεν κρατάμε τίποτα στα συρτάρια μας. Ο στρατηγικός σχεδιασμός, τα επιστημονικά δεδομένα της δουλειάς μας, η ίδια η αλληλογραφία μας, είναι στη διάθεση οποιουδήποτε ενδιαφερόμενου.

Ακολουθούμε τα αυστηρότερα λογιστικά και διαχειριστικά πρότυπα, και διενεργούμε συνεχείς ελέγχους, τόσο εσωτερικούς όσο και από ανεξάρτητους οικονομικούς ελεγκτές (ορκωτούς λογιστές).

43


ΚΟΙΝΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ Η εμπειρία μάς έχει καταδείξει την αναγκαιότητα των συμμαχιών και συνεργειών σε όλα τα επίπεδα, ώστε να κατανοεί καθένας ξεχωριστά πώς μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην προστασία του περιβάλλοντος με τον δικό του τρόπο και τα δικά του μέσα. Γι’ αυτό το λόγο συνεργαζόμαστε με τον πολίτη, τον εκπαιδευτικό, την ακαδημαϊκή κοινότητα· συμπράττουμε με αρμόδιους φορείς, με την Πολιτεία, με επιχειρήσεις και με άλλες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Επιδιώκουμε σε κάθε περίπτωση τον διάλογο και τη συνεργασία, διατηρώντας όμως παράλληλα την ανεξαρτησία, την ακεραιότητα και το δικαίωμα να ασκούμε κριτική. Ωστόσο, τα πιο απλά θέματα απαιτούν χρόνο για να στοιχειοθετηθούν, να αποκτήσουν επικοινωνιακή και επιστημονική ισχύ. Οι άνθρωποι του WWF συντάσσουν προτάσεις, ενημερώνουν πολιτικά κόμματα, εμπλεκόμενους φορείς. Συντονίζουν ομάδες διαβούλευσης, σχολιάζουν ανακοινώσεις, επαινούν ή ασκούν κριτική, πιέζουν για υλοποίηση αποφάσεων. Προωθούν θέματα προς επίλυση, ενημερώνουν τους πολίτες, τα μέσα, ασχολούνται με την παρουσία της οργάνωσης στο Διαδίκτυο, αναζητούν συμμάχους και υποστηρικτές.

Επιδιώκουμε το διάλογο και τη συνεργασία, διατηρώντας όμως παράλληλα την ανεξαρτησία, την ακεραιότητα και το δικαίωμα να ασκούμε κριτική.


© ΑNDREA BONETTI / WWF Ελλάς

Συνεργαζόμαστε με τον πολίτη, τον εκπαιδευτικό, την ακαδημαϊκή κοινότητα. Συμπράττουμε με αρμόδιους φορείς, με την Πολιτεία, με επιχειρήσεις και με άλλες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις.

45


46 © ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣ


20+1 ΓΙΑ ΕΝΑ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟ ΜΕΛΛΟΝ Η παρουσία μας όλα αυτά τα χρόνια στα μεγάλα και στα μικρά μέτωπα της περιβαλλοντικής προστασίας απέδωσε καρπούς. Μπορεί να μην άλλαξε τα πάντα, όμως υπάρχει σίγουρα μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση πλέον, περισσότερη τεχνογνωσία, καλύτερη γνώση των συνθηκών και των τρόπων αλλαγής τους. Ειδικά όμως σήμερα, καθώς οι προκλήσεις αυξάνονται, η οικονομική συγκυρία γίνεται όλο και πιο πιεστική, τα προβλήματα του περιβάλλοντος με δυσκολία μπαίνουν στην ατζέντα της κεντρικής πολιτικής διοίκησης. Αλλά και οι τοπικές κοινωνίες, οι ίδιοι οι πολίτες, μπορεί να βρεθούν στη δίνη της αδιαφορίας περισσότερο τώρα. Αυτό αυξάνει την ανάγκη για να γίνει ακόμα πιο αισθητή η παρουσία μας. Να επιμείνουμε στο επιχείρημα, στην τεκμηριωμένη πρόταση, στον ορθό λόγο. Να επιμείνουμε στη συνεργασία. Στην κοινή προσπάθεια. Δηλαδή στην ελπίδα.

47


ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ Σε όλους όσοι βρέθηκαν κοντά στο WWF Ελλάς όλα αυτά τα χρόνια: ιδρύματα, εταιρίες, άλλες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, φορείς, συνεργάτες, εθελοντές, μεγάλους δωρητές, διακεκριμένους φίλους, υποστηρικτές. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι που με τον τρόπο τους διαμόρφωσαν και διαμορφώνουν αυτό που ονομάζεται WWF Ελλάς... Είμαστε περήφανοι για μια οργάνωση που συνεχίζει και θα συνεχίσει να δουλεύει για την πραγματική περιουσία της Ελλάδας, τον φυσικό μας πλούτο. Μόνο με τη δική σας στήριξη και συμμετοχή μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά!

48

WWF Ελλάς - 20 Χρόνια δράσης  

Μία ιστορική αναδρομή στη δράση του WWF Ελλάς

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you