Issuu on Google+

JAARGANG 180 januari 2013

Vakblad voor het boekenvak WWW.BOEKBLAD.NL

Nieuwe generatie neemt de fakkel over


3 T/M 5 FEBRUARI 2013 BRABANTHALLEN DEN BOSCH

GET READY TO BE INSPIRED REGISTREER VOOR GRATIS TOEGANG VIA


Speciale activiteiten voor boekhandels op Stationery, Office & Convenience Days nummer 1 januari 2013 jaargang 180

Speciaal voor boekhandels zijn er workshops gepland over Search Engine Marketing van de Boekblad Academie. Verder is er de mogelijkheid tot een “hot-spot” tour over de beursvloer langs diverse non-books leveranciers en wordt er op de maandagavond 4 februari een “Boekblad-borrel” georganiseerd. Op de Stationery, Office & Convenience Days bieden wij u de mogelijkheid om u te oriënteren op nieuwe assortimenten”. Maar Stationery, Office & Convenience Days is meer dan alleen maar een beurs met stands en producten. “Een workshop voor retailers en uitgevers met als thema: Omzet scoren met Google? Hoe wordt mijn website beter vindbaar?! De workshop bevat belangrijke, praktische punten die een rol spelen bij het vindbaar zijn van de website van de klant op Google. Vragen als “Waar moet ik op letten bij het bouwen van mijn website? Wat is het belang van goede teksten?” komen aan de orde. Hoe kan ik de conversie op mijn site verbeteren? Wat zijn de belangrijkste zoektermen op mijn site? Waar in het aanmeldproces haken de meeste bezoekers af? Want het is inmiddels bewezen: wie goed gevonden wordt op Google, realiseert meer omzet!” Met de hot-spot tour bieden Boekblad en de organisatie de deelnemers de mogelijkheid om langs een aantal leveranciers te gaan die de deelnemers meer informatie geven over de achtergronden van hun producten en de commerciële mogelijkheden voor de deelnemers. De “Boekblad-borrel” biedt de boekenvakkers de mogelijkheid om met elkaars netwerken en te overleggen over de mogelijkheden die ze op het event treffen. De side events en congressen zullen in het naastgelegen congrescentrum 1931 gehouden worden. Voor meer informatie over deelname kunt u zich wenden tot het organisatieteam via info@socdays.nl of +31 (0)6 117 264 59 (Bas de Bruin) / +31 (0)6 225 684 66 (Krijn ten Hove).

OFFICE PLAZA SPELLEN EN SPEELGOEDPLEIN STATIONERY WORLD GIFTWORLD ART, CARD EN FRAME PEN EN LEATHER WORLD CREATIVE BACK TO SCHOOL PLEIN SERVICE COUNTER LEESHOEK E-PLAZA

Openingstijden: Zondag Maandag Dinsdag

3 februari 4 februari 5 februari

Locatie: 10:00 - 18:00 uur 10:00 - 21:00 uur 10:00 - 17:00 uur

Uw persoonlijke registratiecode

Brabanthallen, Stadsentree Diezekade 2, 5222 AK ‘s-Hertogenbosch

100.003.72

U vindt ons ook op facebook.com/StationeryOfficeConvenienceDays en twitter.com/@socdays


4

Inhoud

www.boekblad.nl

in dit nummer:

Het nieuwe depot

Toekomst van de boekhandel

Terugkeer van het depot in de boekhandel

KBb-directeur Michael van Everdingen: ‘Ik ben ervan overtuigd dat de boekhandel blijft’ In de voetsporen van de ouders

Special: de nieuwe generatie


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

Het nieuwe uitgeven

EN VERDER: 06 Vooraf Lucie Th. Vermij

08 Over het nieuws Petra Lubbers (Bol.com) en Meike Kroese (uitgever Boekblad)

10 Interview Michael van Everdingen (directeur KBb)

14 Achtergrond

Auteurs en uitgevers tevreden met 50/50 verdienmodel

Het 50/50 verdienmodel

19 Column Annette Portegies (Querido)

20 Special De nieuwe generatie: Elise Walinga, Carine van Wijk & Marius van Kampen, Marlou & Michiel Veltman en Wouter Cajot

Ontlezing?

30 Achtergrond Het Digitaal Platform

34 Achtergrond Het nieuwe depot

36 Colofon 37 Column Fabian Paagman

38 Onderzoek Kinderen lezen anno 2013

40 Achtergrond Wiebe de Jager over iBooks Author

42 KBb-tips voor boekverkopers Tips voor ondernemers

44 Recensies

80 procent van de kinderen vindt lezen leuk!

Boekverkopers lezen

5


6

Conversation Dinner

www.boekblad.nl


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

VOORAF

The Next Generation Het fenomeen Conversation Dinner van de Britse filosoof Theodore Zeldin ken ik al jaren. Zo'n diner houdt in dat je een avond lang met een voor jou onbekend persoon praat. Je krijgt een ‘menu’ met gespreksonderwerpen, kiest met je gesprekspartner om de beurt een onderwerp en converseert daar zo'n anderhalf à twee uur over. Volgens Zeldin die diverse boeken over conversaties schreef, zijn de mooiste gesprekken niet afwisselende monologen of gesprekken waarin je elkaar vliegen afvangt, maar conversaties waarin beide gesprekspartners een beetje veranderen. Conversation Dinners zijn het afgelopen decennium op vele plekken ter wereld georganiseerd: grootschalig en kleinschalig, in Beijing, New Delhi, Istanbul, Parijs, Londen, Johannesburg, Montreal, door uiteenlopende bedrijven en organisaties, gemeentes, musea, scholen, universiteiten… In Nederland had het fenomeen nog niet plaatsgegrepen. De nieuwe Amsterdamse boekhandel Books & Bubbles organiseerde een maand na haar opening zo’n Conversation Dinner. Het vond plaats in de sfeervolle Shakespeare & Co-achtige ambiance met een mooi gedekte tafel. Er waren zes deelnemers (vier dertigers, twee veertigers en een vijftiger, onder wie drie ICT’ers) die drie uur met elkaar praatten over de binnenwerkelijkheid met liefde en ouders en kinderen, over de buitenwerkelijkheid op het werk dat alle vraagstukken alleen maar economisch benadert. De Turkse buurman en zijn dochter serveerden hun kwaliteitspizza’s. Zelf serveerde de boekhandelaar het voorafje, het toetje en de wijn. En dat voor een luttele 20 euro – het had ook wel voor 30 of 40 euro gekund. Na afloop ging ieder weer zijns/haars weegs, maar niet nadat iedereen Facebook-vrienden was geworden. Aangenaam gevoel achteraf: zo’n avond geeft je een groot vertrouwen in de mensheid. Wat opvalt is dat iedereen met wie ik het erover hebt, enthousiast is en dit ook wil. Juist het idee dat deze ontmoetingen in een boekhandel plaatsvinden spreekt aan. Deze boekverkoper, een jonge juriste met een droom, is nieuw in het boekenvak. Misschien heeft ze nog niet alle kennis en ervaring, maar íets heeft ze al wel heel goed begrepen: hoe je in de spotlights komt, hoe je real life én virtuele vrienden maakt; de boekhandel als ontmoetingsplek. Signeren, lezingen, cursussen zijn inmiddels oude manieren om mensen naar je winkel te trekken. Een evenement hoeft niet per se groots, overweldigend en kostbaar te zijn, een thema, een deskundige spreker of commercieel succes te hebben. Het kan ook klein en intiem. Mensen hebben in het jachtige bestaan behoefte aan rust, stilte, verdieping, concentratie, contact, verrassing. Boeken kunnen mensen dat bieden, maar ontmoetingen ook. Alle zes de deelnemers zeggen na afloop volmondig: volgende keer kom ik weer! En het leuke: allemaal duiken ze na afloop in de boekenkasten.

Lucie Th. Vermij (l.vermij@mybusinessmedia.nl) P.S.: Hoe vindt u de nieuwe vormgeving?

7


8

Over het nieuws

www.boekblad.nl

BOEKBLAD Magazine nu zowel in print als digitaal te lezen Zoals u ziet heeft BOEKBLAD in samenwer-

onderdeel extra bij hun abonnement. Als u

king met ontwerpbureau Wrik een nieuwe

geen iPad heeft, kunt u BOEKBLAD online

opmaak gekregen: frisser, eigentijdser en

lezen via de site. Wij gaan dit jaar digitaal

helderder. Deze restyling is een van de

ook een aantal extra specials uitbrengen.

aanpassingen die BOEKBLAD doet aan de

De app is exclusief voor u als abonnee ont-

nieuwe tijd. Ook BOEKBLAD beweegt mee

wikkeld en vanaf vandaag te downloaden.

met de ontwikkelingen in de branche,

Op pagina 18 in deze editie leest u hoe u

waarin steeds meer lezers hun informatie

BOEKBLAD Magazine makkelijk op uw iPad

digitaal en via verschillende apparaten tot

kunt downloaden.

zich nemen. Wat kunt u in 2013 van uw vakblad verwachten?

Ook online is BOEKBLAD aangepakt. Boekblad.nl is ‘responsive’ gemaakt. Dat

Wat niet verandert is dat BOEKBLAD u – zo-

betekent dat de nieuwssite zich auto-

als u gewend bent – via Boekblad.nl ook in

matisch aanpast naar het beeldscherm

2013 dagelijks op de hoogte brengt van alle

van de bezoeker. Wanneer u een groot

ontwikkelingen en gebeurtenissen. BOEK-

beeldscherm gebruikt is er plek is voor

BLAD levert eigen nieuws, achtergronden,

meerdere elementen naast elkaar. In

verdieping en inspiratie van de hoogste

het geval dat u de website bezoekt op

plank. Omdat er zoveel aan de hand is,

een smartphone worden de teksten en af-

verleggen we de focus nog meer dan we

beeldingen op de website geoptimaliseerd

al deden naar het nieuws op Boekblad.nl.

voor dat formaat scherm. En ten slotte: via

BOEKBLAD Magazine wordt daarom een

de nieuwsbrief krijgt u driemaal per week

maandblad. Het gaat twaalf keer per jaar

BOEKBLAD-nieuws gemaild.

verschijnen, wordt dikker, uitdagender,

Ontvangt u die nog niet in uw mailbox,

geeft meer verdieping, meer need-to-know

dan kunt u zich eenvoudig aanmelden op

informatie, meer ideeën en inspiratie.

www.boekblad.nl. Bent u uw abonneenummer/ digitale in-

Omdat steeds meer abonnees hun nieuws

logcode kwijt, bel dan met klantenservice

lezen op hun mobiel en tablet kunnen zij

(tussen 9:00 en 12:00) op 010-289 40 08

vanaf nu BOEKBLAD niet alleen via het

of mail boekblad@mybusinessmedia.nl

magazine, de site, de nieuwsbrief, Twitter en Facebook volgen, maar ook via een app

Wij hopen dat u van de veranderingen

en mobiele website.

zult genieten.

iPad App: Vanaf het verschijnen van deze eerste vernieuwde editie kunt u via de Tablisto-app BOEKBLAD Magazine ook als

Meike Kroese, uitgever

digitale versie lezen. Abonnees krijgen dit

Lucie Th. Vermij, hoofdredacteur


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

Over het nieuws Boekenvakkers reageren op het voor hen belangrijkste nieuws van de afgelopen tijd. Bol.com’er Petra Lubbers over prijsrestricties, DWDD, drm en papieren boeken.

consument nu in de nabije toekomst ook de

Engeland: meer papieren boeken

internationale e-boeken tot zich kan nemen

verkocht tijdens kerst

via de Nederlandse boekhandel en dat is

De groei in verkopen is volgens auteur

een winst op zich.

Anthony Bevor te verklaren door het sterke aanbod van boeken met veel afbeeldingen.

DWDD's Boek van de Maand naar

Zit natuurlijk wat in. Kijk ik naar mijn eigen

dinsdag

boekenkast dan groeit deze met kookboe-

De dag van uitzending is niet het meest

ken, reisboeken en fotoboeken, terwijl ik

interessante nieuws, maar het effect dat

literatuur lees op een e-reader. Zien we hier

DWDD weet te realiseren op de boekverko-

wellicht een splitsing ontstaan? Of gaan

pen is zeer de moeite van vermelden waard.

tools als iBooks Author ons ook op de tablet

Zo ook de aandacht die Ivo Niehe aan

de kook- en reisboeken presenteren? Ik hou

auteurs schenkt; deze zorgt dezelfde avond

het voor deze categorieën nog even bij een

nog voor een enorme impuls in aankopen

fysiek exemplaar.

van het betreffende boek. Media-aandacht is van alle tijden, maar deze uitzendingen

Wereldwijde verkoop van e-readers

komen wel echt op het juiste moment.

daalt in 2012 met 36%

Lezen krijgt veel concurrentie van andere

Om de opkomst van de tablets kunnen

manieren van vrijetijdsbesteding, waar-

we niet heen, maar of de digtale lezer de

onder het gebruik van apps, en kan deze

e-reader zo inruilt? Dat denk ik niet. Met

spotlights dus goed gebruiken.

name de gebruikservaring speelt daarbij een rol. Eén kijktip: A Tale of two eReaders

Europese Commissie accepteert opheffen prijsrestricties digitale

Weg met Adobe drm

boeken

De massale overgang van Adobe drm naar

De beschikbaarheid van internationale

social drm is een fantastische ontwikke-

Bol.com wint Belgische Webshop

e-boeken in Nederland blijft erg achter in

ling. De problemen die de consument nu

Award

afwachting van de ontwikkelingen rondom

ervaart, komen veelal voort uit de huidige

België is inmiddels voor Bol.com een twee-

de vermeende afspraken die Apple gemaakt

beveiliging. Niet alleen wordt het digitale

de thuismarkt geworden en daar zijn we

zou hebben met een aantal grote interna-

lezen nu gebruiksvriendelijker, ook biedt de

trots op. Dat onze inspanningen worden be-

tionale uitgevers. De uitspraak van de EC

ontwikkeling mogelijkheden voor nieuwe

loond met een Webhop Award is een teken

opent opnieuw de deuren voor Nederlandse

businessmodellen. Een verandering die in

dat we goed op weg zijn. Voor 2013 gaan

retailers om de contractgesprekken voort te

2013 zeker zichtbaar wordt, mits de retailer

we dan ook heel veel initiatieven ontwikke-

zetten. Al geven de voorwaarden die nu aan

deze kans pakt!

len om ook voor de Belgische consument de

de afspraken worden gesteld, wel sterk de

op YouTube.

beste winkel te zijn.

indruk dat we weer richting het al bekende wholesalemodel gaan. Veel gedoe dus met een gering resultaat? Winst is dat de

Petra Lubbers, Director Books Bol.com

9


10

Toekomst van de boekhandel

www.boekblad.nl

‘Je moet een cult om je winkel heen creëren’


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

INTERVIEW

11

Michael van Everdingen (directeur KBb)

‘Ik ben ervan overtuigd dat de boekhandel blijft’ Michael van Everdingen is een halfjaar directeur van de Koninklijke Boekverkopersbond (KBb). Aan hem de taak om de branchevereniging en haar leden klaar te stomen voor de toekomst in een krimpende en veranderende markt, de toetreding van internationale partijen en veranderende uitgeefproducten. Uw eerste publieke optreden op Frank-

‘In het boekenvak zie je dat alle boekhan-

furt begon met twee afbeeldingen van

dels in hun winkels en op hun sites het-

verdwenen beroepen: de pompbediende

zelfde aanbieden. Als retailer moet je je

en melkboer. Is boekhandelaar volgens u

onderscheiden. Bij LG Electronics ontwik-

ook een uitstervend beroep?

kelden we voor retailers digitale prikkels,

'Zéker niet. De pompbediende was door

waarmee klanten in een stemming worden

de zelfbediening niet meer nodig. En

gebracht waardoor ze producten gaan

voor de melk konden de mensen naar de

kopen. Zo maakten we voor kapsalons

supermarkt. De boekhandel blíjft. Bol.com

filmpjes. We maakten een “wasbeleving” en

bedient een markt van consumenten die

een “knipbeleving” waar de klant naar kijkt

kiezen voor gemak en laagste prijs — den-

terwijl hij wordt geknipt. Dat werkte goed.

ken ze – bij de aanschaf van een boek. Maar

Wat ik vooral van de Koreanen heb geleerd:

er is ook een publiek voor boekverkopers.

ze durven heel rigoureus te veranderen. Ze

Die is beter dan Bol of Amazon in staat de

zijn continu bezig met innoveren en ver-

mensen te laten dwalen en verdwalen in

nieuwing. Met een enorme snelheid.'

de titels die hij selecteert. Mensen hebben behoefte aan verbeelding en verrassing, en

Er wordt al jaren over een grote shake-

aan menselijk contact – ook al zou je dat

out gesproken. Dat is nog niet gebeurd.

niet zeggen als je ziet dat we liever sms’en

‘Sterker nog: er komen steeds nieuwe win-

en e-mailen dan bellen. De maatschap-

kels bij. Al wil dat niet zeggen dat het goed

pij wordt steeds hectischer. Juist daardoor

gaat. De boekenomzet loopt dit jaar met 7

hebben mensen ook grote behoefte aan

procent terug. Bijna iedereen teert in op

stille momenten en verdieping. Het boek is

zijn vermogen. Er zijn boekhandels die plus-

daartoe een belangrijk instrument. Er gaat

sen, maar dat aantal is klein. Ik verwacht

wel van alles veranderen. De tijd komt dat

dat na begin 2013 een aantal boekhandels

er geen plek meer is voor drie boekwinkels

besluit te stoppen. En zodra Amazon de

in een dorp, maar nog slechts voor één.

Nederlandse markt betreedt gaan er echt

Dat kan de grootste zijn, maar ook degene

dingen veranderen. Daar gaan boekhandels

die het meest klantvriendelijk is. “Die leuke

echt last van krijgen. Kijk in de landen om

meneer met die gele bril op zijn neus die zo

ons heen. Ik ben heel benieuwd wat er met

aardig is, ik ga van hem houden; dus ga ik

Bol.com gaat gebeuren, of zij als merk zo

de moeite doen bij hem boeken te kopen.”’

dominant blijft wanneer Amazon komt. Binnen nu en twee jaar gaat een groep van

U komt van LG Electronics. Wat kan het

circa 10 procent stoppen, verdeeld over alle

boekenvak van deze Koreaanse gigant

segmenten. Ik denk dat ongebonden boek-

leren?

handels het meest kwetsbaar zijn, al zullen

>


12

Toekomst van de boekhandel

www.boekblad.nl

enigingen. Weet wie waarin geïnteresseerd

er ook franchisers hun winkel moeten sluiten. Er is sprake van ontwinkeling in de

Kengetallen anno 2013

zijn. Je ziet dat ook vaak bij Bruna-winkels, en bij onafhankelijke boekhandels: die on-

retail, winkelstraten worden steeds onaanzelfstandigen zullen wel overeind blijven.

KBb heeft ruim 1.100 leden in zes groepen:

Bij gemakswinkels als Bruna, AKO, The Read

6 educatieve boekhandels

Shop krimpt de boekenverkoop ook wel,

393 ongebonden zelfstandige

Books & Bubbles. Jonge juriste opent

maar zij hebben een substantieel onderdeel

boekhandels

winkel in Amsterdam-west met als voor-

tijdschriften en rookartikelen. Zij zullen ook

281 inkoopcombinatiewinkels

beeld de roemruchte Parijse boekwinkel

in staat zijn hun klanten digitaal aan zich te

447 ketenwinkels

Shakespeare & Co. Hoe beoordeelt u zo'n

binden verwacht ik, doordat ze hun eigen

15 zakelijk wetenschappelijke boekwinkels

initiatief?

online leesomgevingen creëren.'

2 internetwinkels

'Het is een nieuwe trend na al die jaren van

En daarná?

Jaaromzetten boekhandels:

om geld en steeds meer om welzijn. Mis-

‘Dat wordt bepaald door de manier waarop

45% tot 160.000 euro

schien gaat de boekhandel wel weer terug

de boekhandel weet mee te bewegen met

47% tussen 160.000 en 1 miljoen

naar waar ze ooit beroemd om was: een

de nieuwe tijd. Internet zet de hele we-

8% meer dan een miljoen

onderneming gedreven door passie voor

trekkelijker. De ketens en grote individuele

dernemers zijn vaak met alle klanten heel hartelijk in gesprek.'

overvloed. Het gaat mensen steeds minder

reld op zijn kop. Dat proces is al jaren aan

boeken en literatuur, en voor mensen bij

de gang, en het vak is er te langzaam in

elkaar brengen, tegen lage kosten.'

meegegaan. Het gaat nu heel snel. De mate waarin ondernemers bereid zijn te veran-

geld om een investering te doen? Mensen

Wat gebeurt er met het CB-dividend over

deren, wordt bepaald door de mate van

krijgen minder klanten over de vloer en de

2012?

urgentie. Tot nu toe was er vooral weer-

conversie wordt minder. Ze hebben geen

'Dat gaat opnieuw naar de KBb, die het op

stand. Iedereen zat succesvol te doen wat

geld om te investeren en te innoveren.'

haar beurt ten bate brengt aan haar leden. Leden hoeven daardoor geen lidmaat-

hij altijd deed. Er was geen noodzaak, want er was genoeg geld in de branche. Nu is die

U heeft een ledenenquête gedaan. Wat

schapsgeld te betalen, en geen CPNB-bijdra-

urgentie er wel.'

kwam daar uit?

ge, en we investeren ruim 750.000 euro in

‘We hebben boekhandelaren scores laten

de eindejaarscampagne. Wij van onze kant

De afgelopen maanden heeft u veel

invullen op het gebied van assortiment,

kijken hoe wij ons effectiever kunnen orga-

boekhandels bezocht. Wat houdt de

klantbenadering, digitalisering en strategie.

niseren. Hoe verhogen we de slagkracht van

boekhandelaren bezig?

De meesten vinden dat ze goed scoren op

het bureau ten behoeve van de leden? Het

‘De grilligheid van de consument. Maar

gebied van assortiment. Klantbenadering

bestuur wordt slagvaardiger door discussies

als ik vraag: hoeveel klanten heb je, dan

vinden ze een vaag begrip en daar hebben

over inhoud en operatie te scheiden. Nu

weten ze dat niet. Als ik vraag: wie zijn je

ze dan ook weinig idee van. Als je vraagt

lopen inhoud en executie soms door elkaar

“We gaan het vak oppoetsen naar de buitenwereld”

naar hun visie op digitalisering

heen. En we zitten in zoveel overleggen: is

dan antwoorden velen dat ze een

dat allemaal wel relevant? Dat moeten we

website hebben. We hebben ook

eens vakbreed op een rijtje zetten. In al die

gevraagd naar de ambitie, en

gremia kom je dezelfde mensen tegen. Het

slechts weinigen geven blijk van een

kost ontzettend veel tijd.'

ambitie tot verbetering. Je krijgt de indruk dat veel boekhandelaren in

Wat gaat de boekhandel in 2013 merken

een staat van besluiteloosheid zitten

van de vernieuwde KBb?

en daar uitgehaald moeten worden.

‘We waren te weinig verbonden met de

beste klanten, dan kunnen ze de namen

Ondernemerschap lijkt niet standaard in

leden. De medewerkers waren onvoldoende

niet noemen. Ik denk dat je de namen van

het DNA van de boekhandelaar te zitten.’

gericht op de verbetering van de positie van de leden. Dat wordt heel anders. Onder de

je twintig beste klanten minstens uit je hoofd moet kennen. Veel boekhandels heb-

Gaat het niet steeds meer om de per-

paraplu “Lokale Held” gaan we allerlei acti-

ben een plankje in de winkel met leestips

soonlijkheid van de retailer dan om de

viteiten ontplooien. We beginnen met het

van hun medewerkers. Zoiets is heel goed,

formule?

Gouden Klant-project: een meneer komt de

maar zou een boekverkoper daarnaast ook

'Dat klopt, maar dat kan heel goed samen

winkel binnen en koopt alleen als hij goed

op Facebook moeten doen. Laten ze met

gaan met formulewinkels. Ik was laatst

wordt bediend. We gaan boekverkopers

klanten op Facebook over boeken discus-

bij The Read Shop Doorn. Het is een hele

stimuleren om extra verkopen te realiseren

siëren. Geef een bonus aan je medewerkers

mooie winkel, verzorgd, proper, met een

en gaan experimenten met grote uitgeve-

voor het aantal Facebookvrienden dat ze

mooie warme sfeer. Het is er vol, maar

rijen op het gebied van online lezen en de

hebben. Een ander punt is de financiële

niet rommelig. De ondernemer Berry van

verhuur.'

situatie natuurlijk. De grootste problemen

Kruistum maakt heel duidelijk keuzes. Hij

van boekhandelaren zijn op het gebied

staat vol passie in die winkel. Hij kent de

van financiering. Hoe komen ze aan het

mensen, hij kent de sociale kaart, de ver-


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

U bent met grote vergezichten bezig,

moet je als boekhandelaar goed begrijpen.

plaats als Zeist?

maar heeft ook de eerste taaie kwesties

De doelgroep 35+ is overigens nog heel

'Dat kan óók in Zeist, mits de boekhandel

achter de rug. Zoals de tariefsverhoging

belangrijk, want die kopen nog fysieke boe-

zijn mindset op het nieuwe tijdperk aanpast.

van CB. Wat zijn de andere kwesties die

ken in de boekhandel. Maar boekhandels

De boekhandel moet die kansen en moge-

u inmiddels aan de hand heeft?

en uitgeverijen moeten die jonge generatie

lijkheden zien en grijpen. De boekhandelaar

'We hebben de cao-onderhandelingen ge-

ook begrijpen. Ze moeten veel innovatiever

moet zijn verkoopgedrag veranderen. Dat is

had. Nu discussiëren we over ons lidmaat-

werken om die boeken bij deze consument

het eerste wat er moet gebeuren. Wil jij als

schapsgeld aan MKB Nederland. Als KBb

te brengen. Zoals het project Reading Room

boekhandel succesvol zijn dan helpt het om

betalen we een flink tarief om daar lid van

bij De Drvkkery en het verhuren van e-boe-

je een cult om je winkel heen te creëren. Zo-

te zijn. Ik vind dat nogal fors. Zij zeggen dat

ken. Daarin experimenteren boekhandel,

als The Voice of Holland. We willen bereiken

ze veel lobbywerk in Den Haag verrichten,

uitgeverij, ePagine en CB met het verhuren

dat boekverkopers voor die energie zorgen

maar bij onze belangrijkste kwestie met

van e-boeken. De “former generation” zegt:

in het boekenvak. We gaan het vak op-

Den Haag, de Wet op de vaste boekenprijs,

ik blijf daarvan weg, dat kost me marge. Dat

poetsen naar de buitenwereld. We bewegen

kunnen ze niet veel doen.

vind ik niet handig. Je moet beslissen of je

snel. Het begint met herkennen dat we veel

We hebben nu met het NUV een project-

er onderdeel van wilt uitmaken of niet. Het

hebben. Het vak zit nu in een mineur, dat

team opgericht, onder leiding van voor-

is wennen voor boekverkopers om e-boeken

begrijp ik, maar we moeten in kansen blij-

malig GAU-voorzitter Ria Derks voor de

te gaan verhuren, maar het is op internet al

ven denken. We moeten naar een positieve

komende twee jaar. Daar zitten W- en

zeer gebruikelijk dat films online verhuurd

mindset toe. Ook al heb je geen geld, je kan

A-uitgevers in, en W- en A-boekhandels.

worden. De “next generation” boekverko-

veel doen. Ik kom uit de corporate wereld.

We willen laten zien dat de wet heeft ge-

pers zijn retailers met gevoel voor “hospita-

Nu praat ik met ondernemers voor wie een

werkt en ze overtuigen van de noodzaak

lity” – dat kun je op vele manieren invullen.

investering van 50 euro heel veel geld is.

om de wet te handhaven. Wij willen OCW

Het gaat veel verder dan je klanten aardig

Ik kan wel iets groots bedenken, maar als

helpen met een goeie vraagstelling.'

te begroeten. Het gaat erom dat je leuke

niemand dat kan betalen dan gaat het niet

redenen creëert om in jouw winkel te zijn.’

werken. Waar we in elk geval mee kunnen beginnen, is onze houding en gedrag

Dit nummer van Boekblad gaat over de nieuwe generatie.

In de grote steden zijn de laatste jaren

'Als je het over de consument hebt: die

steeds meer hippe podia voor en door

next generation is er al. De consumenten

jonge lezers en schrijvers. Buiten de

Tekst: Lucie Th. Vermij

tussen 18 en 35 jaar. Die leven digitaal. Die

boekhandel om. Kan dat ook in een

Beeld: Erik Borst

Michael van Everdingen: 1964 Geboren te Haarlem 1983 Atheneum B op het Kennemer Lyceum. 1983-1987 Studie Informatica aan de HTS te Den Haag. 1987-2006 Diverse functies bij Cap Gemini, ontwikkelde allerlei informatiesystemen voor retailers, zoals doe-het-zelf-zaken en tuincentra als Gamma en Intratuin, vanaf 1996 meer commercieel voor Vendex KBB 2006-2007 Ontwikkeling van Wijndomein voor AH. 2008 Business Development voor Retail bij Ernst & Young 2009 – juli 2012 Digital Science bij LG Electronics (Koreaans bedrijf) 2012 Directeur KBb

veranderen.'

13


Het nieuwe uitgeven

www.boekblad.nl

ACHTERGROND VERHAAL

Hendrik de Leeuw/ uitgever

Marij Bertram/ uitgever

Annemarie van Gaal/ auteur

Bram Moszkowicz/ auteur

Conny Braam/ auteur

Eric Smit/ auteur

Martine en Louise Fokkens/ auteur

René C.W. Boender/ auteur

Robert Cesal/ auteur

Cécile Narinx/ auteur

foto: René Bouwman

14

Ruud Hendriks/ auteur


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

15

Auteurs en uitgevers tevreden met 50/50verdienmodel Uitgevers zoeken naar nieuwe businessmodellen. Het 50/50-model is daar een van. Het lijkt vooral geschikt voor kleinere uitgevers met commerciële titels. Toch: voor de auteur is de persoonlijke band met de uitgever belangrijker voor de keuze van een uitgeverij dan het verdienmodel.

Volgens het 50/50-model bepalen uitgever en auteur samen de

de productiekosten moeten eronder vallen, maar ook redigeren en

uitvoering van een boek en worden de kosten en opbrengsten

opmaak horen erbij. Wat doe je met introductiekosten en promotie-

gelijkelijk verdeeld. Dat pakt lucratief uit als er veel exemplaren van

kosten? Als het om het standaardcontract gaat, weet iedereen wat

een titel worden verkocht. Verschillende uitgevers werken met het

het inhoudt, maar bij een nieuw soort contract kan iedereen zijn

model: Bertram + de Leeuw, Compaan, Fosfor, De Kring, Auteurs-

eigen invulling geven. Als we met dit model verder gaan, moet ik

domein, Link. Volgens Compaan-oprichter Henk Muurlink liggen

het in ieder geval op dit punt aanscherpen.’

de netto-verdiensten voor de auteur 2 à 3 keer zo hoog vergeleken

Bij B + L had de praktijk geen aanpassingen tot gevolg op het theo-

met de gangbare royaltyregeling. Auteur Eric Smit rekende in een

riemodel. Het functioneert naar wens, volgens Bertram. Wel bleek

column eind 2011 zelfs voor dat hij en zijn coauteur bij Bertram + de

het aantal van 30 à 40 titels per jaar niet wenselijk. ‘Wij kunnen

Leeuw 87 procent meer opstreken voor Woekerpolis, hoe kom ik ervan

makkelijk onze jaaromzet binnenhalen en winstgevend zijn met

af dan zij met het royaltymodel zouden hebben verdiend bij zijn

twintig goeie titels per jaar, en daar richten we dan ook al onze

eerdere uitgevers Prometheus en Podium.

aandacht op, volgens het motto “Meer uit minder”.’ Ook uitgeverij De Kring die afgelopen zomer van start ging, biedt

Modelcontract

de auteurs de mogelijkheid om een joint-venturecontract te slui-

De schrijvers van Bertram + de Leeuw (B + L) krijgen gewoon het

ten. Uitgever Marie-Anne van Wijnen is net als Marij Bertram en

Modelcontract voor Nederlandstalig literair werk (LUG), aangevuld

Hendrik de Leeuw afkomstig van Nieuw Amsterdam. Daar is het

met de 50/50-regeling. De uitgeverij die medio 2010 werd opgericht,

fiftyfifty-model indertijd op verzoek van auteurs ook bestudeerd.

is voor het tweede achtereenvolgende jaar winstgevend – mede

Van Wijnen: ‘De conclusie was dat het door de overhead niet kon.

doordat directeuren Marij Bertram en Hendrik de Leeuw de kosten

Met een klein bedrijfje kan het wel. De boekhandel vindt het gek

heel laag houden. Bertram: ‘We zijn zelf full speed bezig met de

genoeg ook fijn, omdat die auteurs harder lopen voor hun boek.’

inhoudelijke en commerciële begeleiding van onze auteurs.’ Dankzij de samenwerking met freelance redacteuren kan de Amsterdamse

Transparant

uitgeverij de bureaukosten laag houden.

Auteurs roemen de transparantie die het 50/50-model met zich

Bij Uitgeverij Compaan, opgericht in 2008, verloopt het minder

brengt. De afrekeningen zijn helderder en makkelijker te controle-

soepel. Henk Muurlink deed zijn bedrijf begin dit jaar wegens ziekte

ren vinden ze. B + L maakt nog voordat het Modelcontract getekend

over aan marketingbureau Kristy Cross Media. Sindsdien heeft Chris

is een opbrengsten/kostenbegroting voor de auteur. Bertram: ‘Daar

Zweers er de leiding. Zweers wil het 50/50-model voortzetten, maar

zijn ze heel blij mee, ze zien dat er niets aan de strijkstok blijft han-

wel aangescherpt. Het basisidee vindt hij goed, maar de uitwerking

gen.’ Ook geven ze de schrijver inzicht in de stappen in het uitgeef-

verschilt per auteur is zijn ervaring. ‘Voor boeken die mislukken,

proces en laten ze zien hoe hij of zij invloed heeft op de kosten en

pakt het model slecht uit. Bij een modelcontract had de auteur dan

daarmee ook op het rendement van zijn project.

tenminste nog iets gekregen.’

Pim Wiersinga, die bij Compaan publiceerde en er een paar jaar

Het probleem bij Compaan was volgens Zweers dat de omschrij-

als redacteur werkte, vindt het 50/50-model ook ‘geen verkeerd

ving van break-even-point steeds anders werd ingevuld en het vaag

model. Muurlink was heel transparant. Je kon een uitdraai van alle

bleef welke kosten aan het boek werden toegerekend. ‘Niet alleen

kosten krijgen. Als je boven het break-even-point kwam, kreeg je elk

>


16

ADVERTORIAL

Advertorial

Tijdschriften, samenwerking tussen uitgevers, impuls voor de boekhandel 'Nederland is een tijdschriftenland. Een aanzienlijk deel van de in Nederland uitgegeven tijdschriften is helaas nog niet overal te koop' "Nederland is een tijdschriftenland. Een aanzienlijk deel van de in Nederland uitgegeven tijdschriften is helaas nog niet overal te koop. De reden dat de losse verkoop tot nu toe lang nog niet overal werd aangeboden, was de administratieve rompslomp waar zowel uitgever als boekhandel tegenaan liepen. Deze rompslomp blijft bij VMBpress achterwege. Doordat retailers per halfjaar afrekenen en de niet verkochte exemplaren niet hoeven te retourneren, blijft hen een hoop werk bespaard. Account manager bij VMBpress Guido Sanders: "Wij zien dat deze manier van werken, waarbij alleen voor de verkochte tijdschriften door de retailer betaald hoeft te worden, zeer gewaardeerd wordt door zowel uitgever als retailer".

Tijdschriften, een aanvulling Voor de boekhandel is de verkoop van tijdschriften een mooie aanvulling op het bestaande assortiment van boeken, muziek, film, gifts en kaarten. Eén van de deelnemende boekhandels is Evangelische Boekhandel De Blijde Boodschap uit Nieuwleusen. Medewerker en inkoper Henk van der Ploeg: "Ik ben blij met deze nieuwe vorm van samenwerken. Op deze manier kunnen we als boekhandel een breed assortiment aan tijdschriften aanbieden en de volle breedte van de christelijke tijdschriftenmarkt laten zien. Het is daarmee voor ons ook een kans om meer mensen te bereiken. Investeren in tijdschriften was nooit echt rendabel, maar deze vorm van samenwerking is dat wel.

Er zitten voor ons geen extra kosten aan, mede omdat we geen tijdschriften of voorbladen hoeven te retourneren. Alleen de verkochte exemplaren worden gefactureerd."

koopoverzichten etc. Dit zou niet opwegen tegen de baten van de opbrengsten. De reden dat we nu wél meegaan is dat VMBpress alle administratie rond het aanleveren en factureren op zich neemt. Deze samenwerking geeft ons de kans om meer zichtbaar te zijn in Geen administratieve rompslomp het veld. We hebben zelf al eens Reina Steenhuizen, redacteur tijdgeëxperimenteerd met de exploitatie schriften bij Kok ten Have, voegt toe: van het tijdschrift Herademing in de "De meeste van onze tijdschriften zijn museumboekhandel van het Catharijne niet of nauwelijks geschikt voor afConvent in Utrecht. Het blad werd name in de algemene boekhandel. De zichtbaar voor een redelijk breed doelgroep voor bladen als publiek waarvan wij weten dat hun Ouderlingenblad, Handelingen, interesse ligt in de thematiek van het Gregoriusblad en Tussenruimte is te tijdschrift. De constructie met specifiek, te klein. VMBpress geeft ons het zetje om dit De reden dat we vanuit Kok nooit zijn nu ook met de christelijke boekhandels begonnen aan het leveren aan retailers, te gaan doen." is de administratieve rompslomp van aanlevering, retouren, factureren, ver- Auteur: Nelleke Weeda-de Jong

www.vmbpress.nl info@vmbpress.nl 0251-257 935


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

www.boekblad.nl

de helft van de opbrengst. Bij Compaan begon het winstgevend te worden als er van een boek zo’n 500 exemplaren verkocht waren.’ Bij boeken waarvoor de aanloopkosten hoger waren, bijvoorbeeld vertalingen of boeken met veel beeldmateriaal, lag dat punt ver boven 500 verkochte exemplaren. Het papieren gezicht dat Wiersinga bij Compaan publiceerde, bracht hem niet meer inkomsten dan zijn boeken die bij Meulenhoff waren verschenen. ‘Aanvankelijk vond ik het model aantrekkelijk, maar uiteindelijk is het voor mij lood om oud ijzer geweest. Alleen als er tienduizenden exemplaren van een titel worden verkocht, heeft een schrijver er iets aan.’ Dat zegt Bertram + de Leeuw ook. De boeken moeten volgens hen wel ‘commercieel interessant zijn’. De uitgevers zijn er heel duidelijk over welke boeken en auteurs ze willen publiceren, zegt B + L-auteur het boek moet een potentiële bestseller zijn en de schrijver moet marketable zijn.’ Is het model anders niet vruchtbaar? Bertram: ‘Ons model werpt extra vruchten af na 3000 à 4000 exemplaren, afhankelijk van de kostprijs. Uiteraard komt het ook bij ons voor dat de verkoop soms tegenvalt.’

foto: Jan-Reinier van der Vliet

Annemarie van Gaal. ‘Er spelen twee overwegingen:

Verdiensten

Hendrik de Leeuw en Marij Bertram (B +L): ‘Ons motto: meer met minder’

Opvallend is dat niet alle schrijvers zich erg bewust zijn van de financiële kanten van het 50/50-model of van hun inkomsten via de

Partners

boeken. Dat ligt niet aan de uitgevers, benadrukken ze. B + L-schrij-

Door het delen van het risico en de inspraak voelen de schrijvers

ver Conny Braam: ‘Hendrik heeft het model me haarfijn uitgelegd

van B + L zich gelijkwaardige partners van de uitgevers. Annemarie

met schema’s en al. Het geeft een goed gevoel dat je ook in dat

van Gaal: ‘Wij hebben een even groot belang dat het boek verkocht

opzicht serieus genomen wordt.’ Of ze meer verdient dan bij Nieuw

wordt. Je bepaalt de uitvoering samen.’

Amsterdam of Augustus waar haar eerdere boeken uitkwamen, weet

Charles Huijskens vindt het terecht dat auteur en uitgever de risico’s

Braam nog niet. Haar eerste boek bij B + L, de historische roman

delen. ‘Ik ben niet afhankelijk van schrijven voor mijn brood en ben

Sjaco, is in oktober verschenen.

bereid om risico’s te lopen. Het is míjn inschatting dat we op tijd

Charles Huijskens, auteur van Code sociale media, hoeft niet van de

over dit onderwerp een boek uitbrengen, dus dat we ermee kunnen

pen te leven. Hij heeft een communicatieadviesbureau. Boeken zijn

scoren, ook in de publiciteit. Dat is mijn inbreng. Als ik geen gelijk

voor hem een nevenproduct. Hij weet niet wat de oplage is van zijn

had gehad, was het boek niet verkocht en sneed ik ook in mijn

boeken of het aantal verkochte exemplaren of de hoeveelste druk.

eigen vlees.’

Of hij bij andere uitgevers voorschotten heeft gekregen, weet hij ook

Loopt de auteur risico dat hij of zij niks ontvangt? Nee, dat niet, zegt

niet. Wel dat er een website bij Code sociale media is. ‘De modelcode

Conny Braam. ‘Als er weinig verkoop verwacht wordt, dan passen

is zeker 15.000 keer gedownload.’ Hij denkt dat de verdiensten wel

de uitgevers de kosten aan. Van De handelsreiziger van de Nederlandse

hoger liggen dan bij Bert Bakker, waar zijn goed verkopende Het

cocaïnefabriek (Nieuw Amsterdam) zijn ongeveer 40.000 exemplaren

Media Handboek is verschenen. ‘Bij Bert Bakker krijg ik 9 procent

verkocht. Van Sjaco hoop ik 20.000 à 30.000 exemplaren te verko-

royalty’s, 50 procent is een aanmerkelijke verhoging.’

pen.’

Annemarie van Gaal, auteur van Exit, een praktisch boek over de

Hoewel de auteurs van Bertram + De Leeuw niet omwille van het

financiële gevolgen van echtscheiding, ging ook met Bertram en

50/50-model voor deze uitgeverij hebben gekozen, zijn ze er enorm

De Leeuw mee toen zij vertrokken bij Nieuw Amsterdam. ‘Je bent

over te spreken. Dat komt misschien ook omdat ze zo gelukkig zijn

minder verknocht aan de structuur van een bedrijf en aan een

met de hele manier waarop de uitgevers met hen omgaan. Veel

verdienmodel dan aan personen.’ Zij heeft het financiële model

uitgevers zoeken naar en proberen nieuwe businessmodellen. Maar

wel in de smiezen. ‘Het verdienmodel van B + L is veel eerlijker. Via

hoe ingenieus ook, in de praktijk lijkt toch altijd weer de persoon

winstdeling krijg ik hier het dubbele van wat ik bij een andere uit-

van de uitgever doorslaggevend in het succes ervan.

geverij krijg.’ Haar communicatiebureau voor financiële producten doet wel zelf het voorwerk – redactie, ontwerp, coverfoto – voor de boeken. ‘Dat deden we ook al bij Nieuw Amsterdam, maar daar veranderden de royalty’s niet mee. Voor mijn gevoel krijg ik nu meteen vanaf het eerste verkochte exemplaar geld.’

Tekst: Robertine Romeny

17


18

ADVERTENTIE

BOEKBLAD vernieuwd

Download nu de app

• NIEUW: look & feel • NIEUW: Lees nu ook BOEKBLAD magazine via de iPad! • NIEUW: De website optimaal lezen via uw smartphone & tablet • NIEUW: Deel kennis en ervaringen via de expertblog op BOEKBLAD.nl • Elke maand een goed gevuld magazine • 24/7 toegang tot BOEKBLAD.nl • 10% korting op BOEKBLAD ACADEMIE workshops en cursussen • Kortingen op events • Ontvang 3 maal per week de e-mail nieuwsbrief

Altijd op de hoogte met BOEKBLAD, hét vakplatform voor de boekenbranche! Hoe werkt het?

Download de gratis Tablisto app in de app store, vervolgens vindt u in de Tablisto Kiosk het BOEKBLAD magazine.

Meer informatie: www.boekblad.nl/2013

czxc d d

Optimaal uw product of dienst profileren?

Ma nie

Zet uw campagne uit bij BOEKBLAD! Nu extra attentiewaarde doordat Boekblad magazine ook via de speciale iPad app te lezen is. Uw advertentie is tevens door-klik-baar naar uw site. Voor meer informatie neem contact op met Debora van Buuren via d.buuren@mybusinessmedia.nl of 06-839 05 808.


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

Column

Rationalisering Het is een opmerkelijk verschijnsel: in tijden van crisis gaan boekenbonzen aller landen toverwoorden spreken. En allemaal dezélfde toverwoorden. Bezweringsformules om het tij te keren. Spreuken die onschendbaarheid beloven. In deze uit het leven gegrepen column onttovert Querido-uitgever Annette Portegies de toverwoorden. Deze maand: rationalisering ‘Er zit een meisje bij de receptie dat bezig is zich met, eh, handboeien vast te ketenen aan een verwarmingsbuis.’ De telefoniste klonk aarzelend, alsof ze zelf niet helemaal geloofde wat zich voor haar ogen voltrok. ‘Ze zegt dat ze niet weggaat voor ze een contract gekregen heeft.’ Daags ervoor was de jonge schrijfster ook al naar de uitgeverij gekomen, om, ongevraagd, een manuscript ter beoordeling langs te brengen. En nu wilde ze weten wat de redactie ervan vond, sterker, ze was niet van plan het pand te verlaten voordat haar was toegezegd dat haar boek zou worden gepubliceerd. ‘Een keiharde toezegging,’ zei ze dreigend toen ik haar een hand kwam geven – de linkerhand; met de rechter zat ze ongemakkelijk vast aan de verwarming – ‘al moet ik er een week voor blijven zitten.’ Terwijl ik terugliep naar mijn kamer, hopend dat dit probleem zich wegens kramp of aandrang vanzelf oplossen zou, dacht ik aan het verhaal dat me verteld was door een uitgever-inruste. Hoe zij op een ochtend gebeld werd door een Italiaanse politie-inspecteur, die haar in zijn beste Engels probeerde uit te leggen dat een van haar schrijvers op een Romeins kruispunt al dagen in zijn onderbroek het verkeer stond te regelen, en dat dat weliswaar op veel vrolijke bijval van voorbijgangers kon rekenen, maar dat de Italiaanse autoriteiten het niettemin een goed plan vonden als hij zou worden gerepatrieerd, omdat ze geen idee hadden wat ze met de doorgedraaide schrijver moesten beginnen. Aangezien zijn familie onvindbaar bleek, of zich onvindbaar hield, had de inspecteur de uitgeverij gebeld: of er iemand in het vliegtuig wilde stappen, liefst vandaag nog, om de blote klaar-over op te halen. ‘En?’ wilde ik van de oude uitgever weten. Ze monsterde me met een blik die verried dat ik nog veel moest leren. ‘Natúúrlijk zijn we hem gaan halen. Zoals we de schrijver zijn gaan halen die tijdens de Buchmesse in een isoleercel belandde. En de schrijver die heimwee kreeg tijdens een festival in Avignon. En de schrijver die paniekaanvallen kreeg tijdens een vakantie in de Pyreneeën.’ Ze zweeg even en vervolgde toen, alsof ze mijn gedachten las: ‘De belangrijkste schakel in het uitgeefproces laat zich niet rationaliseren, al wil ik daarmee niet gezegd hebben dat een schrijver gek moet zijn om goed te zijn.’ Ze glimlachte. ‘Maar als hij erg gek is, moet hij ook wel héél erg goed zijn, wil je er als uitgever aan beginnen.’ Die middag las ik het manuscript van het geketende meisje – en constateerde opgelucht dat het niet goed genoeg was. Ze zat er nog toen het donker werd en ik, als laatste, naar huis wilde gaan. ‘Weet je zeker dat je blijft zitten,’ vroeg ik voorzichtig, ‘ook als je morgen weer foto: Robert Elsing

geen contract krijgt?’ Toen ze vastbesloten knikte, en haar tong uitstak om te tonen waar ze het sleuteltje van haar boeien bewaarde, trok ik zachtjes de deur achter me dicht. Annette Portegies (Uitgever Querido)

19


20

In de voetsporen van de ouders

www.boekblad.nl

Nieuwe generatie neemt de fakkel over

Special

De nieuwe generatie boekenvakkers heeft ondanks de krimpende markt alle vertrouwen in de toekomst van hun boekhandel of uitgeverij. Ze willen het huidige bedrijf verder uitbouwen maar wel met hun eigen, andere accenten.

Elise Walinga (Riemer & Walinga):

‘Dit vak is zo breed als het leven zelf’ Elise Walinga (30) werkt al sinds haar zestiende mee in de boekhandel van haar ouders, Heerco en Tine Walinga in Ermelo. Na haar opleiding Media & Informatie Management in Amsterdam en stages bij Van Goor en Unieboek, ging ze fulltime bij Riemer & Walinga Boekverkopers aan de slag, dat ze op termijn zal overnemen.

Van de berichtgeving over de overlevingskansen van de boekhandel

dat mensen alleen een boek bij ons kopen als ze dat wíllen en

kan Elise Walinga onrustig worden. Boekverkopers móéten immers

kúnnen, niet omdat wij het op welke manier dan ook opdringen.

tegenwoordig zoveel. Tot ze beseft dat haar boekhandel dat allemaal

Daarom stuur ik onze nieuwsbrief bijvoorbeeld slechts één keer per

sinds jaar en dag al doet. Walinga: ‘In een familiebedrijf kun je het

maand. Daarin staan niet alleen producten, we schrijven er een

gevoel hebben dat je bepaalde zaken minder professioneel aanpakt

leuk verhaaltje bij, geven nieuwtjes door en soms zetten we er een

dan collega’s. De laatste tijd zien we steeds duidelijker dat onze

grappig filmpje in. Gewoon delen wat je leuk vindt. En kennelijk

persoonlijke en authentieke aanpak juist aanslaat, mensen hebben

werkt dat ook commercieel, want de reacties zijn zeer positief en in

behoefte aan echtheid. Meer familiebedrijven doen het goed – ik

de winkel is het na de mailing extra druk.’

denk doordat de betrokkenheid er intrinsiek is: je bedrijf voelt als

Walinga haalt veel van haar motivatie uit de klanten. Uit hun

een verlengstuk van jezelf. De neiging van mensen om zichzelf van

enthousiaste reacties op de winkel en de boeken, uit gesprekken die

hun beste kant te tonen vloeit automatisch over in het bedrijf. Dus

ze met hen voert. ‘Die kunnen gaan over nieuwe titels, verhalen of

zorg je dat alles in orde is, dat mensen zich thuis voelen en dat ze

willekeurig welk onderwerp er voorbijkomt. Dit vak is zo breed als

in de winkel én op de website het beste aantreffen dat je te bieden

het leven zelf. Juist dat maakt het zo aantrekkelijk.’

hebt.’

Haar ouders Heerco en Tine Walinga zijn beiden nog vrijwel

Eén van de redenen van het succes van Riemer & Walinga is volgens

fulltime in de winkel aan het werk. Het idee dat ze er op een

Walinga de ruimte die klanten er krijgen. ‘We delen slechts ons

dag alleen met haar zus Marieke voor staat, baart Walinga soms

enthousiasme en laten het verder aan de klant over. We willen

zorgen. ‘Mijn ouders voegen zoveel toe. Daar bewonder ik ze om.


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

Mijn moeder vooral om haar tomeloze inzet en aandacht voor

dorpen een levendig centrum, een ontmoetingsplek hebben. Dat

mensen. Mijn vader om zijn analytisch vermogen en zijn rust. Er zijn

zorgt voor sociale cohesie die verloren gaat als iedereen alleen nog

natuurlijk ook weleens ergernissen, en het is belangrijk die direct

maar online koopt.’

uit te spreken. De overname is een traject van steeds meer taken

Het goede behouden en rustig uitbouwen is de kern van haar

overnemen en daar in groeien. Gelukkig hebben we nog de tijd.’

ambities voor de toekomst. ‘Ik wil geen Riemer & Walinga-imperium

Wat hoe dan ook niet zal veranderen, is de sfeer van de winkel

starten, maar blijven doen wat we goed doen en dat uitbreiden. De

en het ruime assortiment. ‘Mijn opa voerde al een breed aanbod,

wereld wordt steeds sneller, technischer en onpersoonlijker, ik wil

die lijn hebben mijn ouders met succes doorgezet. Daarin

dat onze winkel en website daarbinnen een plaats is van rust en

onderscheiden we ons van andere boekhandels in de omgeving van

ontmoeting, van kennis en conversatie.’

21

Ermelo. Wat ik eraan heb toegevoegd, zijn de things we like: allerlei originele producten, van gekke tassen tot retro telefoonhoorns voor

Tekst: Sabine Kok

je smartphone. Zo is onze winkel een plek geworden waar echt

Beeld: Erik Borst

iedereen iets leuks kan vinden.’ Aan de warme uitstraling van de winkel, met open haard en houten vloer, gaat Walinga niets veranderen. Eigen inbreng heeft ze wel op het gebied van social media en de website, die ze bijhoudt en geregeld vernieuwt. Ze richt zich daarmee vooral op de lokale omgeving. ‘Klanten in de buurt van onze winkel binden is als doel meer dan genoeg. We hóéven niet heel Nederland te veroveren. Ik geloof zeer in de leus buy local. Het is belangrijk dat steden en

>


22

In de voetsporen van de ouders

www.boekblad.nl

Carine van Wijk en Marius van Campen (Gottmer):

Special

‘De digitalisering dwingt ons tot een toekomstgerichte strategie’ Carine van Wijk (37) werkt sinds acht jaar voor de Haarlemse uitgeverij Gottmer, waar ze acquirerend redacteur is bij het kinderboekenfonds. Sinds haar vader, oud-directeur Cees van Wijk, zich twee jaar geleden terugtrok uit de dagelijkse leiding, is ook haar echtgenoot Marius van Campen verbonden aan de uitgeverij, als directielid en manager new business.

Eigenlijk was het juist níet de bedoeling dat ze samen in één bedrijf

mensen eerder bereid zijn de schouders eronder te zetten als dat

terecht zouden komen. Marius van Campen en de dochter van oud-

nodig is.’

Gottmer-directeur Cees van Wijk leerden elkaar kennen tijdens hun

Ook voor Carine is het werken bij Gottmer als een warm bad. ‘Op

studententijd en belandden toevallig beiden in het boekenvak. Toen

mijn vijftiende stond ik in het magazijn al boeken in te pakken, in

Carine acht jaar geleden na bij SDU/Vermande gewerkt te hebben

de vakanties nam ik de telefoon aan, als er een verhuizing op stapel

bij Gottmer in dienst trad, had Marius andere plannen. Hij werkte

stond, was ons hele gezin bezig met inpakken en dozen sjouwen.

enkele jaren voor Malmberg en vervolgens als business consultant

Ik heb het bedrijf zien groeien en ontwikkelen. Onder leiding van

voor Sanoma. Werk en privé moet je gescheiden houden, zo vond

Melanie is het kinderboekenfonds de afgelopen jaren steeds belang-

het duo lange tijd. Totdat vader Cees van Wijk 65 jaar werd. Marius

rijker geworden. Maar ook de lifestyle-boeken van Becht laten, zelfs

van Campen: ‘Ik was toe aan een volgende carrièrestap en had daar

in deze tijd, een sterke groei zien.’

met Cees gesprekken over. Gaandeweg diende zich de vraag aan:

Kenmerkend voor voorganger Cees van Wijk vindt het duo zijn

waarom ga ik eigenlijk niet hier verder?’ Marius van Campen werd

kostenbewustzijn. Van Campen: ‘Continuïteit is altijd zijn hoofd-

directielid en voert nu samen met Melanie Lasance de dagelijkse

doel geweest. Gottmer is al jaren een gezond bedrijf, waarin het

leiding, Cees van Wijk is zelfbenoemd non-executive, nauw betrok-

nooit om pure winstmaximalisatie heeft gedraaid, maar waar wel

ken op de achtergrond maar niet langer bij het dagelijks reilen en

altijd verantwoord is gegroeid. Het is een groot verschil of winsten

zeilen.

terechtkomen bij een vreemde investeerder of terugvloeien in het

Juist door zijn eerdere ervaring bij andere uitgeverijen ervaart Van

bedrijf. Dat laatste is hier steeds gebeurd.’ Daarom kost het de uitge-

Campen hoe anders het werken voor een familiebedrijf kan zijn.

verij weinig moeite ook in deze moeilijke tijd het hoofd boven water

‘Het personeel is zeer betrokken bij elkaar en de uitgeverij. Een

te houden. Het faillissement van Libridis is hard aangekomen, maar

dienstverband is hier vaak voor lange tijd en dat maakt ook dat

desondanks is 2012 in de plus geëindigd.


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

Op termijn zal ook Carine toetreden tot de directie, zo is de ver-

brengen wie onze klanten zijn en ze direct aanspreken. Bijvoorbeeld

wachting. Voorlopig gaat al haar aandacht uit naar de lopende

via publieksbijeenkomsten en events, zoals De Grijze Jager Dagen.

titels en de verdere uitbouw van het deel van het kinderboeken-

Dat is niet iets wat ons van oudsher in de genen zit, daarin valt een

fonds dat ze onder haar hoede heeft. Een groot deel van Marius’ tijd

slag te maken. Tegelijkertijd gaat nog altijd de meeste aandacht uit

en energie besteedt hij aan new business, de digitalisering die hem

naar de boekhandel, we moeten de boeken daar samen verkopen,

dwingt een nieuwe, toekomstbestendige koers uit te zetten. ‘Net als

en dat vraagt om een intensieve samenwerking die we met plezier

andere uitgeverijen zien we dat het oude businessmodel waarin het

invullen.’

draaide om papieren boeken, plaatsmaakt voor een nieuwe strate-

Als de deur van de uitgeverij dichtgaat, praten ze niet meer over

gie waarin het vermarkten van content centraal staat. Daarbij kan

werk hebben Carine en Marius afgesproken. En dat lukt tot nu toe

het gaan om een papieren Dikkie Dik-boek in de boekhandel, maar

heel aardig. Mede dankzij hun drie jonge kinderen die de nodige

evengoed om een e-boek of app in de AppStore.’ Vooral wat betreft

aandacht opeisen. Carine: ‘Ook mijn vader is daar altijd heel dis-

kinderboeken-apps is Gottmer een voorloper. Zo lanceerde de uitge-

creet in geweest. Hij praatte thuis zelden over zijn werk. Toen we

verij half december de eerste Nederlandse kinderboeken-app in de

hier beiden nog werkten, kon het weleens voorkomen dat we samen

nieuwe Windows8 appstore. Van Campen: ‘Om voorloper te kunnen

een sollicitatiegesprek afnamen. Ik heb zelfs eens een functione-

blijven, moeten we wel “aan de achterkant” het nodige aanpassen.

ringsgesprek bij hem gehad. Dat was een beetje eigenaardig – we

En dat vraagt om een aangepaste organisatie.’

hebben het maar kort gehouden.’

23

Een ander breekpunt met het verleden is de klantbenadering. Carine: ‘De rol van de tussenhandel onder invloed van internet-

Tekst: Sabine Kok

verkoop is veranderd en dat vraagt van ons om een actievere rol

Beeld: Erik Borst

op het gebied van marketing en verkoop. We moeten zelf in kaart

>


24

In de voetsporen van de ouders

www.boekblad.nl

Wouter Cajot (’t Stad Leest en Othello): Special

‘Het is vechten tegen de mantra’s van de vorige generatie’ Wouter Cajot (34) is eigenaar van de Antwerpse boekhandels ’t Stad Leest en Othello. Na een afgebroken filmopleiding werkte hij onder meer voor Pearson Education en Libridis, waar zijn vader, Wilfried Cajot, directeur was.

Als zijn vader op zaterdagochtend nog even naar uitgeverij Het

krampachtig, maar op dat moment voor mij heel belangrijk.’

Spectrum ging, waar Wilfried Cajot toentertijd werkte, deed Wouter

Vier jaar werkte Cajot als key-accountmanager voor Libridis. In 2010

Cajot niets liever dan hem vergezellen. Het boekenmagazijn had

was de tijd rijp voor iets waar hij al jaren van droomde: een eigen

gladde vloeren en leende zich uitstekend als rolschaatsbaan. En

boekhandel. Dat werd in 2011 ’t Stad Leest, in de binnenstad van

wanneer in het najaar de Antwerpse Boekenbeurs voor de deur

Antwerpen. In april 2012 kwam daar Othello bij, gevestigd op de

stond, vocht hij met zijn zus veldslagen uit om wie er mee mocht

benedenetage van een hotel in dezelfde stad.

om boeken in te pakken.

Wilfried was aanvankelijk weinig enthousiast over de boekhan-

Eenmaal volwassen koos hij er aanvankelijk voor zijn eigen weg te

delsplannen van zijn zoon. Wouter Cajot: ‘Hij was mijn grootste

gaan. Wouter Cajot: ‘Mijn vader en ik hanteerden de ongeschreven

tegenstander. “Weet je wel waar je aan begint?”, vroeg hij. “De ene

regel: één Cajot binnen een bedrijf is meer dan genoeg.’ En dus

na de andere boekhandel gaat failliet. En waar ga je het geld van-

kwam hij na een afgebroken filmstudie terecht bij respectievelijk

daan halen?” De omslag kwam toen hij van dichtbij zag hoe we hier

kopieermachinegigant Xerox, de Vlaamse distributeur Craenen en

bezig zijn. Hij had na het faillissement van Libridis een behoorlijke

uitgeverij Pearson Education, waar hij vertegenwoordiger was voor

klap gekregen en ik wilde voorkomen dat hij zich somber thuis zou

de Belgische markt. Toen er bij distributeur Libridis, waar Wilfried

opsluiten. Hier is werk genoeg en een onbetaalde kracht is altijd van

inmiddels als directeur werkte, een vacature ontstond die hem op

harte welkom, dus vroeg ik hem om in de winkel te komen helpen.

het lijf geschreven was, besloot hij de overstap te wagen. ‘Iedereen

Pallets afladen, achter de toonbank met klanten praten. Bij Libridis

was enthousiast, maar mijn vader en ik bleven lang twijfelen. De

was hij vooral bezig met de grote lijnen, hier was hij weer letterlijk

hindernissen verdwenen nadat we goede afspraken hadden ge-

op de vloer. Dat heeft hem in die moeilijke tijd enorm veel goed

maakt. Dat ik een andere direct leidinggevende zou krijgen en dat

gedaan.’

we elkaar tutoyeerden bijvoorbeeld – achteraf allemaal een beetje

Ze lijken in veel op elkaar, vader en zoon Cajot, zegt Wouter. Het


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

commerciële inzicht, de flair, de liefde voor het vak. ‘Er gaat geen

in de voorraad, en verlenen een vijfsterrenservice. Op die manier

dag voorbij of we spreken daar niet samen over. Een literaire quiz

kun je ook in deze tijd je meerwaarde bewijzen – daarvan ben ik

zullen we niet winnen, het gaat nooit inhoudelijk over boeken, maar

overtuigd.’

altijd over de markt. Wat doet een collega met assortiment en pre-

Of Cajot zelf ook tot zijn 65ste in het vak zal blijven betwijfelt hij.

sentatie, hoe loopt een bepaalde titel?’

‘Ik ga door zolang het goed gaat en ik het leuk vind. Ik ben aan

Verschillen tussen de twee zijn er ook. ‘Mijn vader is meer dan ik

het boekenvak verknocht geraakt, maar weet ook dat ik wispelturig

een echte diplomaat. Hij is nog steeds vriendelijk tegen bepaalde

ben. Het roer kan elk moment weer om. Ik heb daar, anders dan de

mensen die ik allang niet meer zou hebben aangekeken. Hij is ook

vorige generatie misschien, niet al te romantische of nostalgische

gestructureerder. Ik ben een echte chaoot, maar heb veel ideeën,

gevoelens bij.’

25

ben creatief. Hij zal niet gauw buiten de lijntjes kleuren. Dat botst soms.’

Tekst: Sabine Kok

De meningsverschillen die hij met zijn vader had rondom de nieuwe

Beeld: Erik Borst

boekhandels, noemt Cajot karakteristiek voor de clash of generations. ‘Het is heel bijzonder dat zoveel boekenvakkers die in de jaren zestig en zeventig begonnen, nog altijd in het vak zitten. Volgens mij is dat in geen andere bedrijfstak in deze mate het geval. Dat betekent ook dat veranderingen soms moeilijk hun beslag krijgen. Ik heb echt moeten vechten tegen het mantra: een nieuwe boekhandel gaat per definitie failliet. Terwijl we niets anders doen dan plussen. Het kan dus ook anders. We maken duidelijke keuzes, verzuipen niet

>


26

In de voetsporen van de ouders

www.boekblad.nl

Marlou en Michiel Veltman (Uitgeverij Veltman):

Special

‘We blijven veel tijd in de boekhandel steken’ Marlou Veltman (33) werkt sinds negen jaar als accountmanager en inkoper kinderboeken en non-fictie bij de gelijknamige familie-uitgeverij. Broer Michiel (30) is sinds twee jaar verantwoordelijk voor de financiën en inkoop van culinaire titels, en houdt zich daarnaast bezig met pers en publiciteit. Vader Bert (59) staat nog altijd aan het roer, maar draagt de komende vijf jaar taken over.

Michiels en Marlou’s studiekeuze wees niet direct in de richting van

De meerwaarde van het familiebedrijf zijn de korte lijnen en de plat-

het boekenvak. Michiel volgde een opleiding Management Econo-

te organisatie, vinden broer en zus Veltman. Bij de uitgeverij werken

mie en Recht, en werkte voor hij bij Veltman aan de slag ging onder

tien mensen, van wie de helft familieleden zijn. Marlou: ‘Fifty-fifty

meer bij een interieur- en standbouwbedrijf. Marlou volgde de

is een goede mix. Natuurlijk ga je als familie anders met elkaar om,

Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer en vloog anderhalf

je hoeft minder uit te leggen en je werkt meer voor jezelf dan voor

jaar als stewardess bij KLM. Ook zij belandden beiden in het bedrijf

een “baas”, ook in het weekend en ’s avonds. Van collega’s kun je

van hun vader. De sfeer en manier van werken bevalt ze, maar ook

dat niet zomaar verwachten. De rolverdeling is eigenlijk een beetje

omdat ze alle vertrouwen hebben in de toekomst van Veltman.

zoals die thuis was. We vragen mijn vader om advies, alleen ging

Marlou: ‘Ook wij horen de negatieve geluiden uit de boekhandel,

het toen om opleiding of huisvesting, nu over verkoopafspraken.’

zelfs grote bedrijven vallen om. Maar als we naar onze resultaten kij-

De koers die Bert Veltman met de uitgeverij heeft ingezet, is nog

ken, zien we daar weinig van terug. Onze boeken liggen nog steeds

steeds leidend, al zijn er ook dingen die de jonge garde anders

volop in de boekhandel en worden prima verkocht. Ze hebben een

aanpakt. Michiel: ‘Bij het bepalen van de nieuwe titels doe ik veel

goede prijs-kwaliteitverhouding en worden vaak cadeau gegeven.

online research. En als uitgeverij zijn we actief op Twitter en Face-

Zolang het boek een populair cadeau-artikel blijft, heb ik alle ver-

book — aan mijn vader is dat allemaal niet zo besteed. Tegelijkertijd

trouwen in onze toekomst.’

probeer ik zoveel mogelijk van hem te leren. Hij kan bijvoorbeeld

Michiel: ‘Het is veel leuker om een fysiek boek cadeau te geven dan

in één oogopslag zien of hij een boek wil uitgeven, welke prijs het

een kaart of usb-stick met een e-boek. Onze omzet blijft de laatste

moet krijgen, waar het verkocht moet worden en in welke uitvoe-

jaren stabiel. Dat hebben we te danken aan de boekhandel, maar

ring. Daar heb ik veel bewondering voor, dat fingerspitzengefühl

ook voor een groot deel aan de kanalen daarbuiten, zoals kook- en

moet ik nog ontwikkelen.’

cadeauwinkels.’

Marlou: ‘Mijn vader zit al sinds zijn achttiende in het vak en heeft


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

een enorm groot netwerk. Ik kan daar nog niet aan tippen, maar

dering zien broer en zus nog wel nieuwe mogelijkheden. Marlou:

werk er hard aan door veel afspraken met klanten te maken en

‘We blijven veel tijd en energie steken in de boekhandel. Daarnaast

beurzen te bezoeken. Op het gebied van fondsvorming richt ik me

investeren we niet meer in peperdure advertenties, maar benade-

vooral op kinderboeken. Omdat ik jonge kinderen heb, gaat me dat

ren de klant liever direct, door hem aan te spreken en te belonen,

misschien nog wel wat makkelijker af dan mijn vader. Bij algemene

bijvoorbeeld met behulp van prijsgerelateerde acties. Het gaat er

non-fictie vraag ik hem veel om advies, hij heeft daar door zijn erva-

uiteindelijk om dat mensen boeken blijven kopen, ook als uitgeverij

ring nog meer kijk op.’

moet je ze daartoe zoveel mogelijk stimuleren.’

Als er al fricties zijn is dat op het gebied van de inkoop. Smaken verschillen en niet elke titel kan een hit worden. Tegelijkertijd vin-

Tekst: Sabine Kok

den Marlou en Michiel juist die inkoop een van de leukste dingen

Beeld: Erik Borst

van hun vak. Marlou: ‘Een titel selecteren, uitgeven en vervolgens ervaren dat die veel positieve reacties krijgt en goed wordt verkocht, is het leukste wat er is. De uitdaging blijft uiteindelijk om klanten ervan te overtuigen dat ze onze boeken neerleggen. De gunfactor is in deze branche enorm belangrijk. Daarom is het ook van belang om je relaties goed te onderhouden.’ Ze zijn voorlopig niet van plan om veel te veranderen, hooguit gaat het om wat andere accenten. Zo heeft de uitgeverij net drie fictietitels aangekocht in de 6+ leeftijdscategorie, een nieuwe stap die bij succes mogelijk vervolg krijgt. Op het gebied van klantbena-

27


28

ADVERTENTIE

Arno Koek mede-eigenaar Boekhandel Blokker Heemstede

over BOEKBLAD: 'Elke avond als ik op de bank zit met de iPad op schoot dan kijk ik wat er die dag is gebeurd in het boekenvak. Zo heb je elke dag actuele gegevens van ontwikkelingen. En natuurlijk gebruik ik het magazine voor de verdieping, dat is prima leesvoer voor in de trein of tijdens de lunch. Op deze manier blijf ik op de hoogte en bekijk ik welke zaken voor mij belangrijk zijn, enerzijds om te kunnen gebruiken in de winkel en anderzijds omdat het leuk is om te bekijken hoe anderen tegen het vak aan kijken. Leerzaam en boeiend!’


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

Uitgelicht Aanbieding

Voordeel voor vakbondsleden

Inkoopbeurs

Het nieuwe vakevent

Vakbond FNV KIEM zet zich in voor ruim 34.000 leden in de sectoren kunst, informatie, entertainment en media. Dat zijn zowel mensen die in loondienst werken als freelancers en kleine zelfstandigen. De vakbond regelt zaken zoals cao’s en sociale plannen, maar helpt leden ook persoonlijk met onder meer gratis juridisch advies en hulp bij de belastingaangifte. En leden kunnen een loopbaanadviseur inschakelen en diverse workshops en trainingen volgen om beter te leren solliciteren, netwerken, onderhandelen et cetera. Daarnaast zijn er voordelige zorg- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en krijgen leden met hun pas flinke korting op onder meer reizen, groene energie en opleidingen. Kijk voor meer informatie op www.fnvkiem.nl

Stationery, Office & Convenience Days zijn het nieuwe vakevent voor de boek- en kantoorboekhandel, de kantoorvakhandel, tabak- en ge-

Binnenkort verwacht

Kookboek Le Pain Quotidien

makwinkels, hobby, speelgoed en kinderwinkels. Het aanbod wordt bepaald door die producten die in die type winkels verkrijgbaar zijn. De Stationery, Office & Convenience Days zijn meer dan alleen een vakbeurs. Naast een breed aanbod aan producten door leveranciers zal er veel aandacht besteed worden aan kennisoverdracht. Zo kunt u ook de beurs bezoeken zonder inkoopplannen en krijgt u volop de kans om u te oriënteren. Voor de boekhandel is dit evenement de ultieme mogelijkheid om

Alain Coumont leerde als kind van zijn oma alles over brood. Wan-

zich te informeren over nieuwe productgroepen en dus ook nieuwe

neer hij later als restauranteigenaar niet tevreden is over het brood

omzetkansen. Om u daarbij te helpen hebben wij als organisatie een

dat hij inkoopt, gaat hij dit zelf maken. De oven die hij daarvoor

samenwerking opgezet met Boekblad. Tijdens de beurs worden er

moet aanschaffen is duur, hij besluit daarom naast het restaurant

activiteiten georganiseerd voor de boekhandels die het evenement

nog een winkeltje te openen om daar brood te verkopen. Hij noemt

bezoeken. De activiteiten zijn workshops, een ‘Boekblad borrel’ en

het winkeltje Le Pain Quotidien, het dagelijks brood. Inmiddels zijn

een hot-spot tour.

er 160 winkels in zestien landen over de hele wereld. Het concept

Een van de workshops voor retailers en uitgevers gaat over meer

is eenvoudig: eerlijke en goede producten leveren. Samen met Jean-

omzet maken met Google en heeft als thema: ‘Omzet scoren met

Pierre Gabriel stelde Coumont ruim honderd recepten samen voor

Google? Hoe wordt mijn website beter vindbaar?!’ De workshop

brood, ontbijt, soep, salades, tartines, warme gerechten en zoete

bevat belangrijke, praktische punten die een rol spelen bij het

lekkernijen.

vindbaar zijn via Google. Vragen als ‘Waar moet ik op letten bij het

Kijk voor meer informatie op www.veltman-uitgevers.nl

bouwen van mijn website? Wat is het belang van goede teksten?’ komen aan de orde. Maar ook: ‘hoe kan ik de conversie op mijn

Titel: Le Pain Quotidien kookboek

site verbeteren? Wat zijn de belangrijkste zoektermen op mijn site?

Auteurs: Alain Coumont en

Waar in het aanmeldproces haken de meeste bezoekers af?’

Jean-Pierre Gabriel

Want het is inmiddels bewezen: wie goed gevonden wordt op

ISBN: 978 90 483 0782 1

Google, realiseert meer omzet!

Verkoopprijs: €19,99

Met de hot-spot tour bieden we de mogelijkheid om langs een aan-

Aantal pagina’s: 256 pagina’s,

tal leveranciers te gaan die de deelnemers meer informatie geven

gebonden

over de achtergronden van hun producten en de commerciële mo-

Uitgeverij: Veltman Uitgevers

gelijkheden. De Boekblad-borrel biedt de boekenvakkers de kans om met elkaar te netwerken en te overleggen over de mogelijkheden die ze op het event treffen. Zie ook de advertentie op pagina 2-3 van dit magazine.

29


30

Digitalisering

www.boekblad.nl

Extra diensten worden nog minimaal gebruikt

Het Digitaal Platform is klaar Eind 2010 gonsde het in het vak over een nieuw prestigeproject: het Digitaal Platform. Inmiddels is het ontwerp grotendeels gerealiseerd, maar wacht het nog op intensief gebruik door uitgevers en boekverkopers. Wat is er gebeurd en hoe staat het er nu mee.

Knallende champagnekurken. Een feestelijk

geformuleerd die het Digitaal Platform

een presentatie op de laatste Frankfurter

aangeklede ruimte. Lachende gezichten

moest bieden.

Buchmesse, het verhuren van e-boeken.

van alle betrokkenen – bestuursleden van

Dat suggereert dat er helemaal niets was en

Wat nog niet gerealiseerd is, is een tool

de Groep Algemene Uitgevers (GAU) en de

dat CB en ePagine op een gegeven moment

voor het afsprakenbeheer. Uitgevers kunnen

Koninklijke Boekverkopersbond (KBb), CB,

een kant-en-klaar digitaal platform afleve-

daarmee bijhouden met welke retailer zij

ePagine, de Stuurgroep, de Klankbordgroep

ren. Zo is het niet. Ontsluiting en distributie

welke afspraken maken. CB heeft bewust

en individuele boekverkopers en uitgevers.

van e-boeken kon al enkele jaren via eBoek-

gewacht met oplevering daarvan tot alle

Enthousiaste toespraken. Een bobo die met

huis. Het Digitaal Platform is in wezen een

diensten zijn gerealiseerd, opdat de tool

een druk op de knop het Digitaal Platform

upgrade van dat systeem, aangevuld met

niet voortdurend hoefde te worden geüp-

in werking stelt. En daarna, tot diep in

een aantal belangrijke diensten, zoals het

datet. Realisatie staat nu gepland voor het

de nacht, een borrel met hapjes en live

mogelijk maken van lezen in the cloud, het

tweede kwartaal van 2013.

muziek.

verhuren van e-boeken of de bouw van een

Sommige diensten die wel op het wensen-

Dat heeft allemaal niet plaatsgevonden.

virtuele boekenplank voor consumenten.

lijstje stonden, zijn bewust níet opgeleverd.

In augustus 2011 tekenden uitgevers en

Het afgelopen jaar hebben CB en ePagine

Het platform hoeft bijvoorbeeld Blio niet

boekverkopers na lang overleg een intentie-

alle gevraagde diensten stuk voor stuk opge-

te ondersteunen, nu die e-readersoftware

overeenkomst voor de ontwikkeling van een

leverd, of in elk geval de meest relevante.

geen succes is geworden. Het platform hoeft

digitaal platform, dat de ontsluiting en dis-

Ruim een jaar geleden is de koppeling ge-

evenmin apps voor Apple en Android te

tributie van e-boeken mogelijk zou maken.

realiseerd met Apple en Kobo, waardoor uit-

beheren en te distribueren.

Drie maanden later kozen beide partijen uit

gevers via het Digitaal Platform rechtstreeks

Uiteraard zijn er in de Stuurgroep, die

zes potentiële ontwikkelaars CB en ePagine

aan deze partijen met een eigen ecosys-

namens de opdrachtgevers GAU en KBb

om het platform te bouwen conform een

teem, een eigen platform, leveren. Daarna

de ontwikkeling nauw aanstuurt, nieuwe

request for proposals (RFP), een soort wensen-

volgde de mogelijkheid om e-boeken online

wensen ontstaan waar de opdrachtgevers

lijstje. Daarin stonden 130 functionaliteiten

te lezen, de virtuele boekenplank en, na

anderhalf jaar geleden nog geen rekening


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

31

achtergrond

Acht van de twaalf leden van de huidige Klankbordgroep: Arjen van Trigt (Boekencentrum), Pieter Ruempol (Orange Swann Consultancy), Jenny Dijkers (GAU), Erik-Jan Bulthuis (CB), Jacqueline Remmers (Luitingh-Sijthoff), Paula Vrolijk (KBb), Robin Troost (RDC), Yrja Danner (Meulenhoff Boekerij)

mee hielden. Zo zijn er naast Kobo en

veel mogelijk titels als e-boek beschikbaar te

CB daarentegen vraagt zich af waarom het

Apple andere partijen opgekomen die een

stellen. Dat lijkt te lukken: van 12.000 titels

zo langzaam gaat. De groep boekhandels

eigen ecosysteem (willen) hebben.

in januari 2012 is het aanbod gegroeid naar

die e-boeken aanbiedt, is het afgelopen jaar

Zo bezien is het Digitaal Platform al lang af

20.000 titels nu. Vrijwel alle actuele titels

nauwelijks gegroeid. De meeste nieuwe

– én nooit af. Wanneer is het dan een goed

zijn ook digitaal verkrijgbaar, alleen de

klanten zijn nieuwe toetreders zoals QINQO.

moment voor een feestje?

backlist blijft achter.

‘Je vraagt je af of boekverkopers wachten

De KBb ondersteunt boekhandels om

tot het Digitaal Platform helemaal compleet

Distributie

adequaat in te spelen op de verkoop van

is. Terwijl het nu al genoeg kansen biedt

De hoofdtaak van het Digitaal Platform

e-boeken. Dat doet de Boekverkopersbond

aan individuele ondernemers,’ aldus com-

is het distribueren van e-boeken aan de

door het thema te bespreken op leden-bij-

mercieel manager digitale media Mathijs

consument. Dat gebeurt op twee manieren.

eenkomsten, maar ook door te onderzoeken

Suidman.

109 retailers, waaronder marktleider Bol.

welke toepassingen leden nog meer willen,

com, nemen rechtstreeks e-boeken af van

pilots op te zetten en leden te ondersteunen

Verhuur

CB en laten ze direct naar de consument

bij het gebruik van het Digitaal Platform

Naast de distributie van e-boeken hebben

doorsluizen. Maar dat kan ook via de eigen

online en in de winkel.

CB en ePagine, zoals gezegd, extra diensten

ecosystemen van retailers. Naast Apple en

Is deze aanpak succesvol? De KBb vindt van

opgeleverd. Die zijn grotendeels operatio-

Kobo kiezen steeds meer partijen daarvoor.

wel. Internetboekhandels en grote partijen

neel, maar worden nog minimaal gebruikt.

Dat zijn vaak buitenlandse toetreders –

als Libris Blz. en Bruna zijn actief met e-

E-bookweb.nl is de enige partij die de

Google, Nook, Samsung – maar ook Bruna

boeken. RDC staat op het punt te beginnen.

consument daadwerkelijk de mogelijkheid

en Managementboek.nl.

En individuele boekhandels als Paagman en

biedt e-boeken te huren. Deze retailer kan

Het is de rol van de GAU en de KBb om het

De Drvkkery onderzoeken, met hulp van de

niet meer dan twee- à driehonderd titels

gebruik van het Digitaal Platform aan te

KBb, nieuwe toepassingsmogelijkheden van

aanbieden – wel van uitgeverij Boekencen-

jagen. De GAU stimuleert zijn leden om zo

een digitale omgeving in de winkel.

trum en clusteruitgeverij Clustereffect, maar

>


Digitalisering

www.boekblad.nl

Platform – de infrastructuur outlet

consument

BOEKHANDEL

consument

author mngement

DOLCI

make title “press ready”

catalog

conversion

storage

small(er) publisher

storage

catalog“+”

outsource ?

catalog management information

big(ger) publisher

management information

32

DRM commercial propositions

catalog “+” delivery

virtual book shelf

conversion order handling

BIBLIOTHEKEN

ISBN financial handling

UITGEVERS

author = publisher

AUTEURS

eigen “ecosystemen”

delivery

aggregatie

opslag

order handeling

Search & Find

DRM

financial handeling

virtual book shelf

1

niet één titel uit de Bestseller 60.

Vertraging

and running had moeten zijn. Daarna werd

Verreweg de meeste boekverkopers en

Dat de pilot met e-boekverhuur bij ter perse

het april 2012. En uiteindelijk voldoet het

uitgevers kijken de kat uit de boom. Bol.

gaan van dit nummer nog niet is gestart,

Digitaal Platform nog steeds niet aan alle

com trok veel aandacht met zijn besluit nog

is tekenend voor de vertraging waarmee

130 eisen – voor zover nog relevant – die

geen e-boeken te verhuren. WPG idem, om-

het hele project kampt. Aanvankelijk zou

zijn gesteld. En alle betrokkenen geven

dat het concern na een paar dagen zestig

de pilot drie weken na de presentatie in

daarvoor als verklaring: je kunt wel plannen

titels terugtrok uit de verhuur. Maar heel

Frankfurt beginnen. Begin november dus.

maken, maar in de praktijk is het project zo

veel retailers en uitgevers doen niet mee.

Maar pas op het moment dat de partijen

complex en omvangrijk dat het simpelweg

Er is veel kritiek op het online lezen-plat-

‘deze nieuwe propositie willen aanbieden,

meer tijd kost.

form en de huurmogelijkheden te verwer-

waarvan het verdienmodel en de effecten

Toch zijn er ook tekenen dat het vak de

ken. De opdrachtgever wenste oplevering

op de eindconsument nog moeilijk in te

vertragingen aan zichzelf te wijten heeft,

zodra dat technisch mogelijk was. Daardoor

doordat het te veel tijd nodig had om het

valt vooral op wat allemaal niet kan. Ook E-

onderling eens te worden. Zo is de virtuele

Bookweb.nl-eigenaar Lex Dröge is tevreden over de software, maar hij mist veel functionaliteiten. Alleen bladeren en de tekst

‘Wel vertraging, geen achterstand’

boekenplank, waarop de consument al zijn aangeschafte e-boeken bij elkaar ziet ongeacht bij wie hij die heeft gekocht, technisch wel klaar, maar nog niet gelanceerd.

vergroten vindt hij te karig.

Boekhandelaren en uitgevers zijn het nog

De kunst voor de Stuurgroep is, zoals ze bij GAU en KBb ook zeggen, om zich van

schatten zijn, ga je dat in detail uitwerken’,

niet eens over het gebruik ervan. En Mathijs

de kritiek niet al te veel aan te trekken en

zegt KBb-directeur Michael van Everdingen.

Suidman van CB zegt dat de meeste tijd is

proberen zo voortvarend mogelijk door

‘Dan blijken meer factoren van belang te

gaan zitten in afstemmen met de opdracht-

te gaan. Pilots bij De Drvkkery moeten

zijn dan je aanvankelijk kon overzien.’

gevers.

helderder maken wat het vak precies wil

Zo ging het met zoveel deelprojecten van

De vraag is dan: is het erg? Dat lijkt mee

met online lezen en e-boekverhuur (zie ook

het Digitaal Platform, dat bij de lancering

te vallen. Misschien hadden er nu al meer

pagina 42).

van de plannen eind 2011 al volledig up

e-boeken verkocht kunnen zijn, maar als


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

Kanttekeningen Tijdens het werk aan het Digitaal Platform is het aantal afgeleverde e-boeken ieder jaar verdubbeld. In 2010 ging het om 350.000 e-boeken, in 2011 waren dat er al 740.000 en vorig jaar kwam het uit op circa 1,5 miljoen. Nieuwkomers Apple en Kobo hebben sinds augustus 2012 een gezamenlijk marktaandeel van 30 procent. Dat betekent dat alle andere spelers bij elkaar hun afzet níet hebben verdubbeld – die stijging is geringer dan die van de totale markt. De groei van de nieuwkomers voedt de al vroeg geuite kritiek dat het Digitaal Platform vooral ten goede komt aan grote buitenlandse partijen. De consument koopt e-boeken steeds meer via tablets en smartphones. Als het aanbod van Apple en Kobo dan ook nog eens precies hetzelfde is als dat van een lokale boekhandel, heeft de klant helemaal geen reden om naar de boekhandelssite te surfen. Toch vindt de KBb – begrijpelijkerwijs – dat er geen reden is om zijn ijver voor het Digitaal Platform te betreuren. Immers, wat zou er zijn gebeurd als het initiatief er niet was gekomen? Dan hadden veel boekhandels überhaupt geen e-boekverkoopmodule inclusief extra diensten als online lezen en e-boekverhuur gehad. Nu is er via ePagine een whitelabel webwinkel voor boekverkopers beschikbaar à 95 euro per maand.

je kijkt naar de groei van de e-boekmarkt in omringende landen kun je daaruit niet concluderen dat Nederland achterloopt. Evenmin is er al een (buitenlandse) concurrent die bijvoorbeeld een geavanceerde huurmogelijkheid biedt. Concluderend: ondanks de negatieve ervaring met de bouw van de uiteindelijk

Zeker na het lezen van dit boek zien ze bij Bariet ook voor 2013 geen beren op de weg! Z

e willen overal hun voordeel mee doen, de werkers van Bariet. Ze leren nog steeds graag en gretig, ook als het erom gaat in hun werkomgeving zo goed mogelijk te functioneren. Dus hebben ze besloten met belangstelling kennis te nemen van de inhoud van Beren op de weg, spinsels in je hoofd. Maar: eerst moest dit Beren op de weg, boek feilloos gedrukt en spinsels in je hoofd afgewerkt worden. Dat dat Omgaan met emoties op het werk: de Rationele is gelukt, kunt u constateren E≠ectiviteits Training als u het genoemde boek, net als zij, tot u neemt. Het is een uitgave van Thema, de uitgeverij van Schouten & Nelissen, en de auteurs zijn Theo IJzermans en Coen Dirkx. Het thema is: omgaan met emoties op het werk, uitmondend in de Rationele Effectiviteits Training (RET). Met dit boek leert u beter omgaan met allerlei situaties in het werk die aanleiding kunnen zijn voor ergernissen, stress, niet-productief gedrag en slechte sociale contacten. De vele voorbeelden in het boek maken de boodschap duidelijk: een manager van emoties heeft zichzelf beter in de hand. T H E O I J Z E R M A N S COEN DIRKX

Ook voornemens in 2013 een nuttig en waardevol boek het daglicht te laten zien? Bij Bariet zult ook u wat dat betreft geen beren op de weg aantreffen!

mislukte Nationale Titelbank, de opgelopen vertraging en de soms felle kritiek op de opgeleverde diensten, lijkt het boekenvak het volle vertrouwen te houden in het Digitaal Platform. Misschien is dat een goede reden om – op een moment dat de e-boekmarkt tot ontwikkeling is gekomen en alle functionaliteiten van het Digitaal Platform breed worden gebruikt – toch een feestje te bouwen! Tekst: Maarten Dessing Foto: Hannie van Herk

Boekendrukkers van nature Koematen 7 Postbus 86 8330 AB Steenwijk Telefoon (0521) 760 760 Fax (0521) 760 770 drukkerij@bariet.nl www.bariet.nl

33


34

Het nieuwe depot

www.boekblad.nl

Depots vullen lacunes aan in kennis

Terugkeer van het depot in de boekhandel Na een tijdlang een sluimerend bestaan geleid te hebben, lijkt het depot in de boekwinkel weer trendy. Uitgevers hebben minder voorraadlasten, boekhandelaren een breder assortiment en beiden een hogere verkoop in dat segment. Maar het depot is geen wondermiddel: het helpt financiële problemen niet de wereld uit.

In vroeger tijden hadden veel boekhandels

ver in de boekhandel, tussen de 25 en 200

verschillende fondsen van uitgevers in

titels per uitgever. Op een enkele uitzonde-

depot: alle titels waren zo op voorraad. Dat

ring na staan de depottitels gewoon tussen

paste bij de breed opgezette kwaliteitsboek-

de andere boeken op onderwerp en alfabet.

handels. Eind twintigste eeuw is dat meer

De uitgevers bieden verschillende vormen

en meer in ongebruik geraakt. Boekhan-

van depots. Bij Gottmer-imprint Hollandia

dels moeten flexibeler zijn, eigen accenten

kan de boekhandelaar kiezen uit een groot,

leggen, waardoor vooral fondslijnen als

midden of klein depot met watersportboe-

reisboekenreeksen nog op depot waren.

ken. Terwijl Lemniscaat de boekhandelaar

Afgelopen jaar is het depot weer in zwang

de keuze biedt uit volledig fonds, prenten-

gekomen. Onder meer Lemiscaat, Gottmer,

boeken, sprookjesboeken, top-100 jeugdboe-

Holland, Kluitman, Clavis, Van Duuren,

ken en filosofiefonds.

Veen Bosch & Keuning en Veltman zetten

Bij depots denken velen aan klassieke uitge-

(weer) depots uit. De uitgeverij creëert met

vers als Van Oorschot, maar deze heeft daar

een depot meer zichtbaarheid voor haar

nooit aan gedaan. Meestal komt de klad in

oud fonds, en faciliteert tegelijkertijd de

het nabestellen, daarom is hij er nooit aan

boekhandel om een brede backlist te kun-

begonnen, zegt directeur Wouter van Oor-

nen blijven voeren, zo is het idee erachter

schot. Hij heeft een ander beleid. ‘Zo’n 80

tegenwoordig.

boekhandels heb ik benoemd tot Alliantie

Hoewel de meeste depots vaste collecties

van Van Oorschot. Ik laat hen geheel vrij in

zijn die de uitgever bij elke depothouder

hun nabestelgedrag. Als ze met name bij

neerzet, krijgen boekverkopers langzamer-

de verkoop van oud fonds – titels meer dan

hand ook inspraak. De boekhandel krijgt

een jaar geleden verschenen – een be-

nog altijd de eerste inlading ‘gratis’ en een

paalde omzet maken, krijgen ze een hogere

hogere marge, maar moet zelf de kosten

marge en speciale aanbiedingen. Die omzet

voor uitslag en verzending betalen. Het

verschilt per winkel, en wordt gemeten

gaat vaak om één à twee planken per uitge-

vanaf het ijkjaar 2009.’

ACHTERGRONDVERHAAL


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

Uitgevers

geen oplossing voor een boekhandel die in

Hoewel de kosten en baten zijn niet direct

liquiditeitsproblemen zit om de schappen

meetbaar zijn, verwachten uitgevers dat het

gevuld te houden. ‘Het is een verschuiving

depot meer opbrengt dan het kost. Robin

van je financiële problemen. Wanneer je te

van der Gaag, van de afdeling verkoop bij

weinig kopers over de vloer krijgt, moet je

Lemniscaat: ‘De opslagkosten bij CB zijn

dat op een andere manier oplossen.’

hoger dan wanneer boeken in de winkel

Belangrijker dan financiële overwegin-

staan. En we gaan er vanuit dat er meer

gen om boeken in depot te nemen, is het

boeken door verkocht worden, omdat ze

ontbreken van kennis en de tijd om een

zichtbaar zijn.’ Ook Gottmer hangt deze

bepaald genre bij te houden, zegt boek-

redenering aan. Na plaatsing van het depot

verkoper Lisette Noordzij van boekhandel

steeg de omzet van Altamira-titels in die

Roodbeen in Nijkerk. ‘Esoterie, daar heb ik

winkels tussen de 20 en 65 procent, zegt

geen kaas van gegeten.’ Zij heeft zo’n 50

hoofd verkoop Meinhard van de Reep. ‘Ter-

titels van Gottmer op dat terrein in huis en

wijl je er vroeger geen boek van verkocht.’

is net begonnen met VBK. ‘Het zijn titels die

Voor Hollandia heeft Gottmer 180 depots

ik uit mezelf niet in huis zou nemen. Ik zou

uitgezet bij boekhandels en watersport-

niet eens weten dát ik ze in huis kon ne-

winkels, voor Altamira 60. Lemniscaat

men.’ Hetzelfde geldt voor de computerboe-

heeft 250 depotsamenwerkingen. Niet elke

ken van Van Duuren, zo’n twintig titels. ‘Zij

winkel krijgt zo maar een depot. Gottmer

lopen vóór op wat de klant vraagt.’ Verder

kijkt vooraleerst naar het type winkel, en

heeft Roodbeen Clavis, Kluitman en ANWB

of het depot een verbetering is voor wat er

en Moleskine en Belkin (iPad-accessoires).

al staat. Het moet groeipotentie hebben.

Hoewel ze zelf goed op de hoogte is van

De niches waar de boekhandel minder

kinderboeken, heeft Roodbeen toch een

zicht op heeft zijn het geschiktst, vindt Van

depot van Lemniscaat en Clavis. ‘Dat doe

de Reep. Uitgevers kijken ook steeds meer

ik omdat zij een groot aanbod hebben en

naar solvabiliteit van de onderneming. Nu

omdat ik zeker weet dat ik via Boekstart

boekhandels vaker het loodje leggen, houdt

een groot deel naar de bibliotheek en kin-

dat een risico in voor de uitgever, ook al is

derdagverblijven kan wegzetten.’ Je moet er

vastgelegd dat de boeken het eigendom van

wel voor waken dat een depot bijt met de

de uitgeverij zijn.

andere uitgeverijen, vindt Noordzij. ‘Je moet

35

de balans bewaken en niet je winkel laten Boekhandel

vollopen. Je moet de depottitels ín je voor-

De hamvraag is: hoe en wanneer start je

raad inpassen.’

een depot, in welke fase van de winkel, zegt

Ook bij boekhandel Oisterwijk vullen de de-

John Schrijnemakers, die zelf zo’n twintig

pots lacunes in kennis. Met depots van Gott-

jaar geleden bij het begin van Speelboek in

mer en AnkhHermes, die per aanbieding

Amersfoort boeken van Lemniscaat, Ploeg-

verschillen, halen ze esoterie en psychologie

sma en Holland in depot heeft genomen.

in huis. Eigenaar Wilma Temming vindt het

‘Ik had geen kennis van het boekenvak en had veel eigen geld in de zaak gestoken.’ Hij heeft inmiddels juist alle depots, op die van Holland na, weer af gestoten. Schrijnemakers: ‘Ik weet nu welke titels ik wil en moet hebben en financieel is het niet meer nodig.’ Hij vindt het ook niet meer wense-

‘Esoterie, daar heb ik geen kaas van gegeten’

lijk. ‘Weliswaar krijg je een bepaald deel van het assortiment met korting, maar je

ideaal. Ze zou wel meer depots willen op

verplicht je tot nabestellen van titels die je

gebieden waar ze minder weet van heeft,

misschien niet allemaal wilt. Ik wil niet dat

zoals filosofie, economie. ‘Literatuur hoeft

daardoor het zwaartepunt in mijn winkel

niet in depotvorm, daar zitten we zelf ge-

gaat veranderen. Het past niet bij mijn be-

noeg in.’ Binnenkort begint ze met Lemnis-

nadering van de klant. Ik wil ze de boeken

caat en Veltman.

verkopen die bij hen passen en niet omdat

Het effect op de verkoop is ook bij hen lang

ik er zulke gunstige voorwaarden voor

niet altijd zo duidelijk. Bij het depot van

krijg.’ Het afstoten leverde Speelboek geen

Clavis merkt Temming nog niet veel effect.

merkbare daling in de omzet op. Het depot-

Maar de psychologieboeken van Gottmer

model is volgens Schrijnemakers dan ook

lopen wel veel beter. ‘Ze sturen titels waar-

>


36

Het nieuwe depot

www.boekblad.nl

Colofon Redactie Lucie Th. Vermij (hoofdredacteur), Vincent Elzinga (eindredacteur), Robertine Romeny, Wouter de Vries Vaste medewerkers Maarten Dessing, Mirjam Hemker, Hannie van Herk, Hannah Jansen Morrison, Sabine Kok, Ronald Slabbers, Enno de Witt Medewerkers aan dit nummer Erik Borst (cover), Henk Groenewegen, Herco van Houwelingen, Wiebe de Jager, Petra Lubbers, Fabian Paagman, Annette Portegies, Jonathan Vos, Paula Vrolijk Uitgever Meike Kroese Redactieadres Joan Muyskenweg 22, 1096 CJ Amsterdam T (020) 460 22 00 E redactie.boekblad@mybusinessmedia.nl Boekblad is een maandelijkse uitgave van MYbusinessmedia en voortzetting van het sinds 1834 bestaande Nieuwsblad voor den Boekhandel.

van ze weten dat ze goed zijn en de klanten

CB. Voor de boekhandel zijn hieraan geen

weten op dit terrein wat ze willen, dus die

extra kosten verbonden. ‘In het nieuwe sys-

hoeven we niets uit te leggen.’

teem heeft de uitgever de garantie dat het automatiseringssysteem de nabestellingen

Pilot

doet’, zegt Robin van der Gaag. Vooral bij

Inmiddels is op initiatief van Lemniscaat in

niet-boekwinkels ontbreekt de bestelroutine,

samenwerking met TiteLive en Valk Soft-

is de ervaring van Meinhard van de Reep.

ware onder de naam Assortiment à la carte

Zodra het nabestellen geautomatiseerd is,

een experiment gestart met een flexibele

wil Gottmer de constructie uitbreiden naar

vorm van depot. Nieuw is dat uitgever en

andere fondsen en de bestaande depots

boekverkoper in overleg bepalen welke ti-

omzetten naar de flexibele variant. Van de

tels in het depot zitten. Nog een belangrijke

Reep: ‘Zo kun je een fonds uitbreiden over

vernieuwing is dat hierbij het nabestellen

duizend winkels in plaats van dat de boeken

is geautomatiseerd. Tot nu toe gebeurt dat

in het magazijn van CB liggen.’

in goed vertrouwen en komt de vertegenwoordiger geregeld checken. In deze pilot

Tekst: Robertine Romeny

wordt een titel bij verkoop tegelijk met de

Foto: Hannie van Herk

kassa-aanslag automatisch herbesteld bij

m o m e n t

Nieuw

E-reader en tabletcases

Deze maand dubbel voordeel! Kijk op:

s

i n t i m

a c

y

l a u g h t e r

k i n s h i p

Van Harte!

Samen één en toch apart, Twee vrije zielen, maar één van hart.

Veel geluk samen!

De MILK collectie – Moments of Intimacy, Laughter and Kinship– is het resultaat van een buitengewone wereldwijde zoektocht naar 300 bijzondere en zeer diverse foto’s die het wezen van de menselijkheid vormen. Uit 40.000 inzendingen van over de hele wereld uitgekozen, vormen deze krachtige foto’s een dwarsdoorsnede van ras en nationaliteit. Ze laten zien wat het is om deel te zijn van een familie, om een vriendschap te delen en bovenal om lief te hebben.

© Franciens katten By Francien van Westering

© Caroline Hayeur, Canada

www.comello.nl info@comello.nl

© JBS - Comello BV www.comello.nl - info@comello.nl

www.comello.nl

Published by Uitgeverij Comello BV

Nieuw

www.comello.nl info@comello.nl

Comello BV, www.comello.nl

© 2013 M.I.L.K. Licensing Limited. All rights reserved. www.milkphotos.com

A4 wenskaarten collectie

voor meer informatie: 0182-547666, info@comello.nl, www.comello.nl

Uitgeverij MYbusinessmedia, Postbus 58, 7400 AB Deventer Advertenties Debora van Buuren, accountmanager T (020) 460 22 21 E d.buuren@mybusinessmedia.nl (alleen voor advertenties) Abonnementen De afdeling abonnementenservice is dagelijks telefonisch bereikbaar van 09:00-12:00 uur. T (010) 289 40 08 E boekblad@mybusinessmedia.nl Basisvormgeving Wrik, Utrecht Opmaak Wrik, Utrecht Druk Drukkerij Tesink, Zutphen @ 2013 MYbusinessmedia Overname van artikelen is alleen toegestaan met bronvermelding en na overleg met de uitgever. Voor het kopiëren van artikelen in reprorecht verschuldigd. Zie voor meer informatie www.reprorecht.nl.

Abonnementsprijzen 2013 Binnenland € 274,46, buitenland € 336,02, studenten € 130,30 (kopie studentenkaart opsturen), proefabonnement van 3 edities € 25,65, volledig digitaal abonnement € 179,55, ZZP-abonnement binnenland € 140, ZZP volledig digitaal abonnement € 95 (voor ZZP-abonnement kopie KvK-registratie opsturen); zie staffels op www.boekblad.nl. Abonnementen worden automatisch jaarlijks verlengd en tot wederopzegging aangegaan, met uitzondering van het proefabonnement. Opzegging kan uitsluitend telefonisch of schriftelijk plaatsvinden tot 3 maanden voor het einde van de lopende abonnementsperiode. Zie www. mybusinessmedia.nl/algemenevoorwaarden ISSN 1586-2897

 

   

Persberichten welkom op redactie.boekblad@mybusinessmedia.nl Per 1 januari 2012 is een nieuwe wet in werking getreden rondom verlengings- en opzegtermijnen van abonnementen voor consumenten. Dit geldt niet voor abonnementen op vakinformatie, die u uit hoofde van uw beroep of bedrijf bent aangegaan. Wij vertrouwen erop u hiermee geïnformeerd te hebben.


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

2012: Het jaar waarin het niet gebeurde…

Column

De eerste weken van een nieuw jaar zijn bij uitstek geschikt om terug te kijken op het voorbije jaar. En terugkijkend op 2012 stel ik vooral vast dat dit het jaar was waarin het niet gebeurde. Oftewel, het jaar van de verwachtingen die niet uitkwamen: Het sentiment in Nederland was in januari 2012 hoopvol na een jaar vol Griekse drama’s. Consumenten en boekverkopers hadden de verwachting dat we de crisis min of meer achter ons konden laten, gesterkt door de verkoopspurt waarmee 2011 werd afgesloten, met dank aan Peter Buwalda’s Bonita Avenue en de biografie van Steve Jobs. Die hoop en verwachting werd in de knop gebroken: 2012 begon met omzetdalingen van 15–20 procent met de Boekenweek als dubieus hoogtepunt, omdat de omzetdaling van 10,5 procent volgens CPNB een stuk beter was dan de verwachting van -12 procent. Nadat een maand later het kabinet viel, bleek het consumentenvertrouwen niet meer te redden. Er gloorde echter nieuwe hoop: nieuwe titels van topauteurs waren in aantocht en konden de omzet een duw in de goede richting te geven – Arthur Japin, Tommy Wieringa, Oek de Jong, J.K. Rowling en Carlos Ruiz Zafón maakten hun verwachtingen echter onvoldoende waar en moesten lijdzaam toezien hoe Gijp, E.L. James en Andy van der Meijde de bestsellerlijsten onverbiddelijk domineerden. Het zorgde vooral voor een verdere opmars van het digitale boek in Nederland. Toch bleef de definitieve doorbraak van het e-boek uit, ondanks de stijgende verkoop van readers en downloads: het titelaanbod blijft beperkt, de iPod onder de readers lijkt niet te gaan komen en de markt versnippert. De dominante marktpositie van Apple is voorspelbaar en Kobo profiteert van een knappe deal met Libris. En er is nog iets opvallends wat niet gebeurde: de grootste en technisch sterkst ontwikkelde boekverkoper van Nederland, Bol.com, lijkt het e-boek te laten voor wat het is. Bovenal was 2012 het jaar dat Amazon niet naar Nederland kwam. Contracten die zouden zijn gesloten met CB zouden duiden op de inzet van de Amerikaanse gigant om nog snel voor de feestdagen in Nederland actief te zijn. We zouden toch allemaal willen dat we zoveel sensatie kunnen genereren rondom iets wat niet gebeurde! ‘Failliet of niet’ was de vraag die als een zwaard van Damocles boven de winkels van Selexyz hing, maar ook dat ging uiteindelijk niet door in 2012. Althans, niet helemaal, want de holding moest er wel aan geloven. Onder regie van een heus trojka werd een ongekende reddingsoperatie ondernomen. Met als voorlopig resultaat dat toonaangevende en gezichtsbepalende boekhandels plaats maken voor flagship stores uit de mode- en technologie-industrie. Tot slot was 2012 het jaar waarin er geen antwoord kwam op de brief die door honderden boekverkopers is gestuurd aan de directie van CB met het verzoek om de tarieven niet te laten stijgen. Deze onthouding van een inhoudelijke reactie is veelzeggend en inspireert voor het nieuwe jaar. Ik pleit voor een Literaire variant op de Arabische Lente: volle kracht vooruit, waarbij we definitief ontwaken uit de winterslaap waar we te lang in hebben gezeten! Fabian Paagman (directeur Boekhandel Paagman)

37


38

Ontlezing?

www.boekblad.nl

Hoezo ontlezing?

80 procent van de kinderen vindt lezen leuk! De meeste kinderen kopen één boek per keer als ze naar de boekhandel gaan, 7 procent koopt twee of meer boeken blijkt uit onderzoek. En liefst 50 procent van de kinderen wordt nooit door hun ouders voorgelezen. Dat blijkt uit recent onderzoek over het huidige leesgedrag van kinderen. Intomart GfK onderzocht eind 2012 in opdracht van KVB-smb,

om de hoek komt kijken. De helft van de kinderen leest omdat het

Stichting Lezen, SIOB en CPNB het leesgedrag van kinderen. Bijna

moet van school, en een kwart van de kinderen leest omdat hun

1300 kinderen tussen de 7 en 15 jaar werden ondervraagd over

ouders dat willen. Hoe ouder het kind, hoe vaker het móet lezen: 86

lezen, voorlezen, boekenbezit, boekhandel- en bibliotheekbezoek en

procent van de 13- tot 15-jarigen moet boeken voor school lezen en

leesbevorderingcampagnes.

boekverslagen schrijven.

Liefst bijna 80 procent van de kinderen gaf aan lezen leuk te vinden, een derde vindt lezen zelfs héél leuk. Hoe ouder het kind,

Beslissers

hoe minder het leest en hoe minder plezier het erin heeft. In de

Vrouwen kopen en lezen meer boeken dan mannen. Moeders zijn

puberteit verdringen muziek, internet en social media het boek. Van

dan meestal ook het leesvoorbeeld in het huishouden. Tweederde

de 13- tot 15-jarigen leest dan nog slechts 40 procent twee of meer

van de moeders leest vaak een boek, tegen slechts een kwart van

boeken per maand, terwijl in de groep 7 tot 9 jaar 80 procent dat

de vaders. 80 procent van de ouders neemt hun kinderen mee naar

doet en in die van 10- tot 12-jarigen 58 procent.

de bibliotheek en opvallend genoeg gaat ruim tweederde met hun

Net als volwassenen zijn kinderen graag online bezig. Ruim 90

spruit naar de boekwinkel. Het is bij een hoog percentage ouders

procent van de kids tussen de 13 en 15 duikt dagelijks achter de

dus én én. Het aantal ouders dat hun kinderen voorleest, bijvoor-

computer om te internetten of te chatten, 80 procent zit op social

beeld ’s middags op schoot of ’s avonds in bed, is verbazingwekkend

media, de helft belt of sms’t dagelijks. Dat pubers minder lezen

laag. 20 procent doet dat vaak, en 30 procent leest soms voor. Dat

dan jongere kinderen zal ongetwijfeld samenhangen met het feit

betekent dat een teleurstellende helft van de ouders hun kinderen

dat pubers minder plezier in lezen hebben. 69 procent van 13- tot

nooit voorleest.

15-jarigen vindt lezen leuk tegen 85 procent van de 7- tot 9-jarigen.

80 procent van de kinderen leest boeken uit de kasten van de

Mogelijk neemt het leesplezier af wanneer de verplichtingsfactor

ouders en broertjes en zusjes. Driekwart haalt boeken uit de biblio-

My name is Bond, James Bond. Dit is het ultieme James Bond boek, geschreven door James Bond himself: Roger Moore. Dit rijk geïllustreerde boek viert 50 jaar James Bond in al zijn verschijningsvormen, vanaf de joviale Sean Connery tot en met de gespierde Daniel Craig. Roger Moore heeft een grote persoonlijke, Prijs: humoristische bijdrage aan dit overzicht geleverd. Omvang: Formaat: ISBN: Verschijnt: NUR:

€ 24,99 224 pagina’s, gebonden 22 x 28,5 cm 978 90 483 1007 4 februari/maart 2013 672


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

ONDERZOEK

theek en 60 procent krijgt weleens boeken cadeau. Als kinderen

boek moet er ook mooi uitzien. Bovendien kiest 60 procent een titel

naar de boekwinkel gaan, wordt het boek in driekwart van de geval-

uit omdat het deel uit maakt van een serie die ze al kennen. 30 pro-

len door de ouders betaald en in 3 procent van de keren door opa

cent heeft iets over het boek gehoord op radio, tv of internet en een

of oma. Gemiddeld koopt 15 procent van de kinderen boeken van

kwart heeft vriendinnen of vrienden erover gehoord.

het eigen zakgeld.

Digitaal lezen neemt ook onder kinderen toe. Van de kinderen on-

Ook opvallend: niet de boekhandelaar maar de moeders spelen de

der de 12 leest slechts 5 procent op een tablet. Maar van de 13- tot

meest bepalende rol bij het uitzoeken van boeken. Kinderen worden

15-jarigen leest 11 procent op een tablet, 9 procent op een e-reader

in driekwart van de keren door hun moeder geholpen bij hun keuze

en 8 procent op hun mobieltje.

en in een kwart van de gevallen door hun vader. Slechts in 5 pro-

Niet-betaald downloaden van boeken neemt vanaf het dertiende

cent van de keren helpt een boekverkoper ze een keuze te maken.

jaar sterk toe: van de jongere kinderen doet slechts een paar

Hoe ouder het kind wordt, hoe vaker het zelfstandig boeken koopt.

procent dat, boven de 13 jaar is dat 12 procent. Een goed digitaal

Van de 13- tot 15-jarigen koopt een derde zelf boeken in een boek-

bibliotheek- of streamingmodel zou kinderen er wellicht toe kunnen

winkel en bij een kwart van de kinderen gaat een vriend of vrien-

bewegen hun digitale boeken uit een legale bron te halen — vóór ze

din mee naar de boekhandel in plaats van de ouders. De meeste

het omslagpunt naar niet-betaald downloaden hebben bereikt. Jong

kinderen kopen één boek per keer als ze naar de boekhandel gaan,

geleerd, oud gedaan…

7 procent koopt twee of meer boeken. Omslag en flaptekst zijn van groot belang voor kinderen. Tweederde

Tekst: Mirjam Hemker (GfK Retail

(en bijna 90 procent van de oudere kinderen) geeft aan dat ze de

and Technology Benelux B.V.)

achterplattekst belangrijk vinden bij de keuze voor een titel. Het

Illustratie: Ronald Slabbers

39


40

Digitalisering

www.boekblad.nl

iBooks Author: It Just Works

ACHTERGROND

In de Verenigde Staten zijn uitgevers laaiend enthousiast over Apple’s editorprogramma iBooks Author, ondanks de beperkingen van het gesloten verkoopsysteem. Eburondirecteur Wiebe de Jager experimenteerde ermee, is er ook heel tevreden over maar gaat er toch niet mee werken.

Tot nu toe was het maken van een multi-

staat op zichzelf en heeft beperkte import-

het invoegen van pagina’s, afbeeldingen,

mediaal e-boek iets voor specialisten. De

en exportfuncties.

tabellen en widgets, en voor het kiezen van een andere weergave.

ePub3-standaard beschrijft weliswaar hoe audio, video, interactieve elementen en

Start

Het eigenlijk bewerken van het e-boek

complexe stijlelementen kunnen worden

Wie iBooks Author voor het eerst start,

in het hoofdscherm lijkt nog het meest

verwerkt in digitale boeken, maar er waren

krijgt een selectiescherm te zien met

op het bewerken van een PowerPoint (of

nog geen gebruiksvriendelijke editors voor-

enkele templates, voor onder andere een

Keynote)-presentatie: je kunt naar eigen

handen waarmee ze ook gemaakt konden

fotoboek of studieboek. De gebruiker kan

inzicht afbeeldingen plaatsen en versle-

worden — afgezien van (het prijzige) Adobe

kiezen voor een ‘liggend met staand’

pen, tekstvakken invoegen en opmaak

InDesign. Bovendien, de multimedia e-

boek, of ‘alleen staand’. In het eerstge-

toepassen. Elke template die door Ap-

boeken die daarmee worden gegenereerd,

noemde geval kan het digitale boek op de

ple wordt aangeboden, kent zijn eigen

werken zelden direct goed op verschillende

iPad zowel in portrait- als in landscape-

indeling en biedt andere lettertypen en

tablets.

stand worden bekeken, waarbij de lay-out

standaardafbeeldingen. De standaardtem-

In januari 2012 introduceerde Apple iBooks

zich automatisch aanpast.

plates kunnen naar eigen inzicht worden

Author, een gratis te downloaden pro-

Het hoofdscherm van iBooks Author

aangepast, en inmiddels worden er via

gramma voor de Mac, waarmee e-boeken

bestaat uit drie delen. Het grootste deel

internet ook templates van derden aange-

kunnen worden gemaakt voor de iPad.

van de editor wordt in beslag genomen

boden.

Onder de motorkap gebruikt Apple ePub3-

door de weergave van tekst en afbeel-

Na het invoegen van een omslagafbeel-

technologie, maar voorziet de e-content

dingen, zoals deze in het e-boek getoond

ding en het aanpassen van de titel bij het

van een eigen, Apple-specifieke code. Dat

gaan worden. De linkerbalk bevat hoofd-

onderdeel ‘Boektitel’, kan de gebruiker

heeft als voordeel dat de editor volgens

elementen zoals boektitel, inleidende

ervoor kiezen een filmfragment in te

het WYSIWYG-principe werkt en dat de

media en inhoudsopgave. Het gedeelte

voegen bij ‘Inleidende media’. Dit kan

e-boeken op het scherm van de gebruiker

daaronder geeft een miniatuurweergave

bijvoorbeeld een filmpje zijn waarbij de

precies worden getoond zoals de vormgever

van de pagina’s. Boven het hoofdscherm

auteur iets vertelt over het e-boek, of een

dat heeft bedoeld.

zijn onder andere knoppen te vinden voor

boektrailer die de lezer vast in de stem-

Apple biedt iBooks Author gratis aan,

ming brengt. Filmmateriaal moet in het

omdat ze graag zoveel mogelijk prachtige

QuickTimeformaat worden ingevoegd.

en interactieve publicaties (zoals studie-

De film die hier wordt ingevoegd, wordt

boeken) ziet verschijnen die de iPad extra

direct getoond bij het openen van de titel

meerwaarde geven ten opzichte van andere

op een iPad. Filmfragmenten die verderop

tablets. Het nadeel van iBooks Author is

in het e-boek worden geplaatst, worden

wel dat deze e-producties niet op andere

afgespeeld zodra de gebruiker op een

devices kunnen worden gelezen. Daarnaast

play-button klikt. Het gemak waarmee je

is iBooks Author niet goed te integreren

video’s invoegt, staat in schril contrast tot

in traditionele workflows: het programma

de moeite die het tot voor kort kostte om


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

video’s te embedden (en werkend te krij-

de iBookstore gaat. Dit uploaden loopt via

gen!) in e-boeken voor andere tablets.

iTunes Producer. Daarvoor moet je wel een

Tijdens het bewerken van het e-boek kan

iTunes Connect-account hebben. Het is ook

worden gekozen tussen de landscapeweer-

mogelijk om het e-boek via eBoekhuis aan

gave en portraitweergave. In portraitstand

te melden bij Apple, alhoewel dit nog niet

worden e-boeken ontdaan van veel extra’s,

helemaal geautomatiseerd kan.

opdat de lezer zich beter kan concentreren

De mogelijkheden van iBooks Author

op de tekstuele inhoud. Dat heeft Apple

beperken zich niet tot de functies die in de

trouwens mooi afgekeken van Libroid,

tool zelf worden aangeboden. Zoals eerder

een e-boek-app die is ontwikkeld door

aangehaald kan de gebruiker door het

Darwin-expert en wetenschapsjournalist

invoegen van HTML5-codes interactieve

Jürgen Neffe. De multimediale toepassingen

componenten (zoals interactieve grafie-

worden dan letterlijk in de zijlijn geplaatst.

ken, examens of een quiz) creëren. Ook

In de portraitweergave moet de gebruiker

het invoegen van interactieve content uit

scrollen in plaats van swipen.

Keynote, Apples eigen presentatiesoftware, biedt aanvullende mogelijkheden. Zo zijn

Creativiteit toevoegen

er al diverse interactieve kinderboeken

De basiselementen van een digitaal boek,

ontwikkeld met bewegende figuren, audio

zoals tekst, tabellen, vergelijkingen en af-

en interactie, geprogrammeerd in Keyno-

beeldingen, kunnen via het menu ‘Voeg in’

te. De grenzen met ‘echte’ apps vervagen

worden toegevoegd. Via dit menu kunnen

dan ook snel.

ook nieuwe hoofdstukken en secties ingelast worden. Onder het menu ‘Opmaak’ zijn

Leercurve

mogelijkheden te vinden voor het formatte-

Voor uitgevers en ondernemende auteurs

ren van tekst, al dan niet door het toepas-

is iBooks Author een bijzonder interessante

sen van stijlen. Hier komt de kracht van

tool met een relatief vlakke leercurve.

iBooks Author pas echt tot uitdrukking: het

Vooral makers van reis-, kook-, kinder- of

opmaken van e-boeken middels style sheets

studieboeken kunnen hun hart ophalen

in een gewone ePub-editor is vaak een

aan de mogelijkheden die iBooks Author

buitengewoon complex proces, met boven-

biedt. Wie de moeite neemt om aanspre-

dien wisselende resultaten op verschillende

kende templates te ontwikkelen en zich

e-readers en tablets. iBooks Author neemt al

een beetje verdiept in HTML5, kan in no

deze zorgen uit handen. Je creativiteit is nu

time prachtig uitziende, interactieve publi-

de beperking, en niet de techniek.

caties maken.

Helemaal interessant wordt het bij het

Toch ben ik als uitgever terughoudend

onderdeel ‘Widget’ in het ‘Voeg in’ menu.

met het inzetten van iBooks Author. Be-

Widgets zijn elementen als een fotogalerie,

langrijke nadelen vind ik dat de e-boeken

een interactieve afbeelding, een 3D-figuur

alleen op de iPad werken en dat iBooks

of een toets waarmee het e-boek een

Author niet goed aansluit op een stan-

interactieve dimensie krijgt. Naast deze

daard-workflow. Ik hoop daarom dat er

standaard-widgets kunnen er ook stukjes

een ePub3-editor op de markt komt die de

HTML5-code worden ingevoerd, waardoor

mogelijkheden en gebruiksvriendelijkheid

je nog meer interactiviteit kunt inbouwen

van iBooks Author evenaart of zelfs over-

of externe content kunt inladen. Ook deze

treft. De vraag blijft overigens of gebrui-

widgets worden door derden aangeboden.

kers wel zitten te wachten op ‘enhanced

Naast het lezen of bekijken van statische

e-boeken’ en daar extra voor willen beta-

content kan een gebruiker via widgets echt

len. Wat dat betreft is er eigenlijk weinig

in de weer met het digitale boek.

veranderd sinds het cd-romtijdperk.

Het is op elk gewenst moment mogelijk een preview van het e-boek te bekijken op de iPad. Via de ‘Voorvertoning’ button wordt het iBook gegenereerd en overgezet naar een aangesloten iPad. Daar kan de opmaak worden gecontroleerd en de functionaliteiten getest. Als het e-boek helemaal naar wens is, kan met ‘Publiceer’ een bestand worden aangemaakt dat naar

Tekst: Wiebe de Jager

41


42

KBb Ondernemerspagina

www.boekblad.nl

KONINKLIJKE BOEKVERKOPERSBOND

KBb-tips voor boekverkopers

Experimenteren met online lezen Hoe consumenten boeken lezen en kopen is de laatste tijd enorm aan verandering onderhevig. Zowel lezen als kopen verschuift steeds meer naar online. De Drvkkery experimenteert daarom op verzoek van de KBb met online lezen om te ontdekken wat de mogelijkheden én onmogelijkheden hiervan zijn voor boekhandels.

Steeds meer klanten willen op elk mogelijk moment, op elke mogelijke plek en op elke mogelijke manier kunnen lezen. Als boekhandel moet je daarop inspringen wil je je klanten goed blijven bedienen. Niet afwachten maar meedoen is het devies. De KBb is daarom betrokken bij een aantal trajecten waarin online lezen centraal staat, zoals de verhuur van e-boeken en de Readingroom. Bij De Drvkkery in Middelburg experimenteren ze momenteel met beide concepten. De Readingroom De gemiddelde boekhandel kan circa 15 procent van het totale titelaanbod in de winkel aanbieden. De Readingroom van ePagine maakt het mogelijk om álle e-boeken te presenteren. De Reading-

kiezen of hij het papieren of het e-boek wil. En of hij afrekent via

room is daarmee een concept dat off- en online combineert. Wat is

iDeal of bij de kassa.

het?

Logt de klant buiten de wifi van de boekhandel in op de Readingroom, dan krijgt hij alleen de inkijkexemplaren. Hij krijgt dan wel

Veel klanten beschikken over een smartphone of tablet. Zij kunnen

informatie over marketingacties en productaankondigingen en kan

via de Readingroom binnen het wifi-netwerk van de boekhandel

vandaaruit besluiten de fysieke winkel te bezoeken of online een

toegang krijgen tot e-boeken. Dat kunnen alle beschikbare e-titels

bestelling te doen bij zijn boekhandel.

zijn of voor marketingacties gemaakte selecties. Deze verschijnen bij het openen van een internetpagina in het scherm. De complete

Een pilot voor de Readingroom gaat binnenkort van start. Surf

inhoud van het e-boek kan dan in principe zichtbaar zijn voor de

naar www.lokaleheld.nl om de ontwikkelingen binnen deze pilot te

klant. De uitgever beslist of een deel of het volledige boek beschik-

volgen.

baar wordt gesteld en hoeveel minuten/uren de klant erin kan lezen. Die kan — onder het genot van een kop koffie — in alle rust

Herco van Houwelingen,

in de e-boeken bladeren en een keuze maken. Vervolgens kan hij

projectleider Advies en onderzoek van Boek & Bedrijf


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

23 tips voor de Boekenweek De Boekenweek staat niet meer automatisch garant voor hoge omzetten bleek afgelopen jaar. Als boekhandelaar moet je jezelf heruitvinden om klanten naar de winkel te krijgen en ze te verleiden.

13. Werk samen met het regionaal historisch museum; richt de etalage in met archeologische vondsten, het museum verwijst met POS-materiaal naar de boekhandel. 14. De CPNB heeft bijzonder POS-materiaal zoals banieren, affiches, papieren tasjes. 15. Geef het Boekenweekgeschenk ook echt cadeau: gebruik de

Etalage

buikbandjes en pak de geschenkboekjes in.

1. Doe eens iets anders en maak een De verrekijker-etalage: behang

16. Pas de kleding van de boekverkopers aan tijdens de Boekenweek,

de etalageruit met zwart papier met daarin twee verrekijkergaten

bijvoorbeeld met gouden sjerpen, strikken etc.

waardoor de consumenten naar de geĂŤtaleerde boeken kunnen

17. Meld via social media, uw nieuwsbrief, website en regionale

kijken. Een nachtkijker zorgt ervoor dat mensen ’s avonds in de

kranten dat het Boekenweekmagazine gratis in de winkel kan wor-

etalage kunnen kijken naar met spotjes belichte delen van het

den opgehaald.

Boekenweek-assortiment.

18. Richt een tafel in met alle leverbare titels van Kees van Kooten

2. Leg buiten eens een rode, gouden of zwarte loper neer.

en Nelleke Noordervliet.

3. Maak bij de winkelingang ballonbogen van zwarte en gouden ballonnen.

Activiteiten

4. Etaleer gouden en zwarte schilderijlijsten met passende boeken.

19. Organiseer een lezing met een historicus over een bijzondere,

5. Koop bijzonder etalagemateriaal, bijvoorbeeld via Beekwilder.

lokale historische gebeurtenis met een donkere kant.

6. Werk samen met een winkel die verrekijkers verkoopt. U zet al-

20. Organiseer een culinaire wandeling rondom verschillende mo-

lerlei verrekijkers in de etalage en de verrekijkerwinkel etaleert het

numenten/gebouwen in uw regio die een donkere kant hebben.

Boekenweekgeschenk.

21. In het Boekenweekgeschenk zit een Literagenda met alle jaarlijkse literaire activiteiten, maak uw eigen regionale Literagenda en

Boekenbal

vermeld de activiteiten van uw winkel.

7. Nodig regionale auteurs, uitgevers, journalisten en klanten uit

22. Organiseer in samenwerking met een verrekijkerwinkel een

voor een regionaal Boekenbal, waarbij u om 00:00 uur de Boeken-

speurtocht voor klanten (en hun kinderen) waarbij ze een verrekij-

week officieel opent. Serveer Oudhollandse hapjes en drankjes.

ker nodig hebben om de antwoorden te ontdekken.

Social media / apps

Benut het NS-voordeelkaartje

8. Post elke dag op Facebook en Twitter een bericht over uw Boeken-

23. Zorg dat alle klanten weten dat ze met het Boekenweekgeschenk

weekactiviteiten.

gratis mogen reizen op 24 maart. Schenk er in de etalage promi-

9. Kondig de Boekenweek aan via uw nieuwsbrief en social media

nent aandacht aan. Vraag via uw website aan klanten wat hun

en meld welke activiteiten uw winkel organiseert.

favoriete dagje-weg-bestemming is en promoot zo het Boekenweek-

10. Tip consumenten over de app Boekenzoeker (CPNB) die thema-

geschenk.

titels en achtergrondinformatie geeft. 11. Plaats de CPNB-banners op uw website.

Paula Vrolijk-de Vries, senior manager Digitalisering,

Winkel 12. Zorg voor een thematafel, de CPNB heeft een titellijst met geschikte boeken.

Marketing & Communicatie

43


44

Recensies

www.boekblad.nl

Henk Groenewegen leest 's nachts!

recensies

Henk Groenewegen van Boekhandel De Tribune leest over de dood, oorlog in Italië, hij wordt door de hele cultuurgeschiedenis van Europa geleid en komt tot staan bij de klein gehouden geschiedenis van een ‘kleine man’ in het Amerikaanse westen. Denkend aan de dood kon ik niet slapen, niet slapend moest ik denken aan de necrologieën van Michaël Zeeman. Omdat wakker zijn midden in de nacht geen zin heeft, besloot ik Zo las hij, zo leefde hij – Verzamelde necrologieën (Bezige Bij) te gaan lezen. Ik las het ene na het andere naschrift op vergleden grootheden. In eerste instantie dreigden de stukken op elkaar te gaan

foto: Jonathan Vos

lijken, maar na enig doorlezen bleek er voldoende reliëf aanwezig om de overledenen toch recht te doen. Het ene stuk iets korter,

huishoudster hint erop dat Fulvia misschien

de uitstraling daarvan naar de culturele ui-

bruusker, een ander stuk warm en betrok-

iets heeft gehad met Giorgio, een vriend

tingen in andere werelddelen. En net als op

ken. Twee uur slapeloosheid waren zo

van Milton. Miltons verbeelding gaat hierna

tv onderbreekt de schrijfster zichzelf graag

verdreven, mijn eigen dood vergeten en de

dusdanig met hem op de loop dat hij direct

om ons weer een filmpje te laten zien. Via

navolgende slaap diep en schuldonbewust,

Giorgio moet spreken die in een nabij

internetlinks schotelt ze ons allerlei interes-

hooguit flarden van Hagar Peeters’ slaap-

gelegen partizanengarnizoen zit. Wanneer

sante, boeiende en belangrijke filmpjes

liedje nog in mijn hoofd: voor wie beseft dat

deze gevangengenomen blijkt, begint een

voor. Via dit boek ontdekte ik weer de film

van alle gedachten/die ooit werden gedacht die

zoektocht door alle linies heen die je beide

uit mijn jeugd die ik nooit vergeten ben, de

aan de dood/behoorden tot de meest gewone.

zijden van het front laat zien, de door beide

eerste kinderfilm die ik zag die slecht afliep.

bedreven wreedheden laat meemaken,

Crin blanc. De jongen Folco die vriendschap

Privékwestie

maar alles ‘en passant’ want Milton kan

sluit met een witte hengst in de Camarque.

Dat Beppe Fenoglio kan schrijven weet ik al

nergens lang stoppen. Ondanks de voort-

Hem wordt de vriendschap met de wilde

sinds maart 1990, toen ik in een opruiming

gaande oorlog overheerst de privékwestie.

hengst niet gegund en beiden worden opge-

voor f 2,90 zijn De drieëntwintig dagen van

Een adembenemende tocht.

jaagd. Om hun achtervolgers kwijt te raken gaan paard en jongen de volle zee in ‘op

de stad Alba kocht en las. In drieëntwintig pagina’s wordt de verovering (en het verlies)

Zomergast

weg naar een plek waar niemand hen meer

van de stad Alba door de partizanen op de

Het enige tv-programma tijdens de zomer-

zou achtervolgen…’ volgens de voice-over.

fascisten uit de doeken gedaan. Het gevloek,

maanden dat interessant is, blijft voor mij

De dood tegemoet wist ik, al was ik net zes

gescheld en getier van soldaten van beide

toch telkens weer Zomergasten. Zo’n pro-

of zeven.

kanten leeft.

gramma dat alleen op televisie kan, dacht

De vertaling van Een privékwestie (Bezige

ik. Tot ik Erfenis Europa – Toekomst van een

Klein leven

Bij) moest ik dus wel lezen, kon ik niet laten

stervende zwaan van Christiane Berkvens-

In het boek van Denis Johnson, schrijver

liggen. Ook nu is het decor 1944, de partiza-

Stevelinck (Skandalon) las. Zomergasten

van onder meer Een zuil van rook (Anthos),

nen worden steeds talrijker en sterker. Par-

op papier: het kan. Uitgangspunt van de

wordt een heel gewoon mens, dagloner Ro-

tizaan Milton, de jonge hoofdfiguur, komt

schrijfster is de gedachte die bij sommige

bert Grainier, bijzonder door zijn gewoon-

op de plek waar hij ooit verliefd werd op

eurosceptici heerst als zou Europa een ster-

zijn. In de eerste stappen die deze man in

een evacuee uit Turijn. Het meisje, Fulvia, is

vende zwaan zijn. In negen hoofdstukken

dit levensverhaal zet, zien wij hem in 1917

allang weer terug naar Turijn waar het veili-

worden we langs alle culturele kroonjuwe-

bijna een Chinees helpen lynchen. Het mis-

ger bleek dan in de Piëmontese heuvels. De

len gesleurd die Europa te bieden heeft en

lukt en achteraf vraagt hij zich af waarom


nummer 1 januari 2013 jaargang 180

hij eigenlijk meedeed. Hij is blij dat het

koefeningen of onverzoenlijk gedrag. Hij

‘creative writing’ had er vast een roman van

mislukte, en bang voor de onverstaanbare

gaat op de plek waar zijn huis stond in een

zeshonderd pagina’s uitgesleurd. Dit is mij

verwensingen die deze Chinees over hem

hut wonen en scharrelt zijn kostje bij elkaar.

liever. ‘Bijna iedereen in die contreien kende

en zijn collega’s uitstortte. Wanneer later

Herinneringen houden hem gezelschap, af

Robert Grainier, maar toen hij overleed in zijn

zijn vrouw en dochter bij een bosbrand

en toe wat werk in de omgeving. Een onop-

slaap, ergens in november 1968, lag hij de rest

omkomen, denkt hij dat het de vloek van

gemerkt leven, opgemerkt door een fantas-

van de herfst en de hele winter dood in zijn

deze man was. Maar er volgen geen wraa-

tisch schrijver. Een schrijver op een cursus

hut, zonder dat hij gemist werd.

45

Boekverkopers lezen Petra Boessenkool en Lisette

Marlèn Nolta van Boekhandel

Louis van Voorthuisen van

Noordzij van Boekhandel

van Pampus (Amsterdam):

Boekhandel Van Kooten (Veenendaal):

Roodbeen (Nijkerk):

De rattenlijn is een bijzonder boek, waanzin-

Veel is me ontschoten van wiskunde op de

Stoner van John Williams is een ‘vergeten’

nig spannend, onderhoudend en belangrijk.

middelbare school, maar toen ik de verha-

Amerikaanse roman uit het begin van de

Spannend omdat het hier en daar echt

lenbundel Bezoek aan haar man van Lydia

jaren zestig van de vorige eeuw. Lebowski

een thriller is, onderhoudend omdat je er

Davis las, kwam de vergelijking met dit vak

had het heel goede idee om het boek nu

enorm veel van leert en belangrijk omdat

bij me op. En ook met natuurkunde. Haar

in Nederland uit te brengen. Stoner is een

we zo weinig van dit onderwerp weten.

manier van denken is analytisch, helder en

voorbeeld van een tijdloos boek. De urgen-

Het is een geschiedenis die zich afspeelt

logisch op een haast abstracte manier. Dat

tie komt voort uit de stijl en de intensiteit

na afloop van de Tweede Wereldoorlog.

terwijl ze haar gedachten en emoties tot op

van de beschrijvingen, niet uit de maat-

De oorlog ging echter gewoon verder in de

de molecuul fileert, wat geregeld tot schok-

schappelijke relevantie. Het boek omvat het

levens van mensen. Matthias Rozemond zet

kend herkenbare observaties leidt. Verhalen

leven van William Stoner; niets meer en

twee geloofwaardige personages neer, een

over het mens-zijn – je hebt er niet altijd zin

niets minder. Is dat niet wat saai? Ja, dat is

‘Lebensbornmeisje’ en een stroman van het

in, maar het is ontegenzeggelijk de moeite

best saai. Om in deze roman te komen moet

verzet. Ze komen beiden op het spoor van

waard, zeker als je van de boeken van Alice

je even doorzetten, maar vanaf pagina 50

de rattenlijn (een route de veel nazi-misda-

Munro en Raymond Carver houdt. Niet

wil je het boek het liefst in één ruk uitle-

digers na WOII gebruikten om van Europa

dat Davis’ verhalen daarop lijken, maar ze

zen. John Williams weet dus wel mee te

naar Zuid-Amerika te vluchten) en hun le-

behoort tot dezelfde eigenzinnige familie.

slepen. Ook zit je Stoner voortdurend van

vens kruisen elkaar daardoor. Een aanrader

Het omslag – niet heel toegankelijk voor

ongevraagd advies te voorzien of wil je hem

ook voor de young-adultlezer. Ik denk dat

de argeloze klant op zoek naar een fijn

door elkaar schudden vanwege de onver-

Rozemond nog meer in zijn mars heeft. Hij

boek – vind ik erg passen bij de schrijfster:

standige keuzes die hij maakt. Een boek

schrijft meeslepend, goede dialogen, mooie

eigenwijs van letter tot kleur (die helaas wel

dat langzaam verleidt dus. In onze winkel

personages, maar er zit nog meer in. Dit

razendsnel verschiet in de zon, maar ach,

hebben we het verkozen tot Boek van de

boek smaakt in elk geval naar meer!

het gaat om de inhoud).

Maand.

De rattenlijn

Bezoek aan haar man

Stoner

Matthias Rozemond (Lemniscaat, € 19,95)

Lydia Davis (Atlas Contact, € 24,95)

John Williams (Lebowski, € 19,95)

>


46

Recensies

www.boekblad.nl

recensies

Boekverkopers lezen Walter Jansen van boekhandel

Ingrid Witte van Boekhandel Los

Niels Nijborg van Boekhandel

Jansen & de Feijter (Velp):

(Bussum):

Hoogstins (Amsterdam):

De geboorte van J.C. is een waardevol boekje

Hoera, weer een echte, weliswaar dunne,

In Oorlogsparadijs, de laatstverschenen ro-

om te lezen en om uit voor te lezen. Alle

Rosenboom! Lou en Eddie raken na hun

man van Nico Dros, klopt alles. Het woord-

verhalen hebben dezelfde prettige lengte

eindexamen in 1973 voor het eerst met

gebruik past bij de jaren vijftig en zestig

van enkele pagina’s en bevatten steeds

elkaar in gesprek over de toekomst. Ze

van de vorige eeuw, de tijd waarin de ro-

een mooie gedachte of belevenis. Een

overtuigen zichzelf en elkaar ervan dat ze

man speelt. Daardoor is het net alsof je een

enkele keer is predikant Ter Linden wat al

de maatschappij een enorme dienst bewij-

roman van Vestdijk leest — wat de hoofd-

te nadrukkelijk aanwezig maar dat blijft

zen door in de bijstand te gaan. Veel sneue

persoon ook enige malen doet. Het verhaal

een uitzondering. In veel bundelingen van

types passeren de revue in het boek, onder

wordt zorgvuldig en bedaard verteld. Plaats

kerstverhalen zijn de verhalen te lang, te

wie de jongens van de band Shout die in

van handeling is Texel, de geboortegrond

gezocht en weinig origineel. Het is ieder

het voorprogramma van Golden Earring

van Dros. Hij heeft gebruikgemaakt van

jaar opnieuw een hele toer om enkele

het nummer ‘Back Home’ spelen. Lou is

zowel geschreven als mondelinge bronnen.

geschikte verhalen te vinden om voor te

hun roadie. Hij krijgt maar geen verkering

Resultaat is een zeer toegankelijke histo-

dragen. De geboorte van J.C. is een welkome

en rommelt slechts wat met de vrouwe-

rische roman over een arts die teruggaat

aanvulling. Nico ter Linden is een groot ver-

lijke fans in de bus. Eddie schopt het tot

naar Texel om zijn oorlogsverleden te

halenverteller en hij weet hoe je met weinig

reporter van het plaatselijke sufferdje. En

verwerken. Dros vertelt hoe het eiland in de

woorden een verhaal moet opbouwen en

dan is er nog de wethouder die zich geen

laatste weken van de Tweede Wereldoorlog

moet afronden. Het wachten is nog steeds

raad weet met de leegstaande garage. Lou

verandert van een oorlogsparadijs in een

om een dikke verhalenbundel, met korte en

wel: hij begint er een alternatieve bioscoop

slagveld, doordat Georgische reservetroepen

afgeronde verhalen rondom de kerst, die

en bedenkt de rode loper voor iedereen

in opstand komen tegen de Duitsers. Voor

niet alleen traditionele kerstverhalen bevat,

die zichzelf een ster waant. Eén dingetje:

veel Texelbezoekers een bekend verhaal,

maar ook een royale selectie verhalen die te

bestonden de biljetten van 50 gulden al in

maar Dros geeft het een extra lading door

maken hebben met de thema’s waar het bij

de jaren zeventig? Volgens Rosenboom wel,

het persoonlijke drama van zijn hoofdfiguur

Kerstmis om draait.

volgens mij niet.

er in te verweven en door zijn ongelofelijk

De geboorte van J.C.

De rode loper

Nico ter Linden (Balans, € 10)

Thomas Rosenboom (Querido, € 19,95)

grondige kennis van het tijdvak. Een heerlijke historische roman met diepgang! Oorlogsparadijs Nico Dros (Van Oorschot, € 19,90)


www.krijgsmanpublicwarehousing.nl T 030 – 2526610 DISTRIBUTIE info@cbcboek.nl GROOTHANDEL www.cbcboek.nl

Krijgsman Public Warehousing Newtonstraat 6 Promese Logistics 4004 KD Tiel T 076-5333243 F 076-5333240 T 0344-637080 customerservice@promese.eu F 0344-635659 www.promese.eu

VERZENDHUIS

Hexspoor Webshop Support Ladonkseweg 9 5281 RN Boxtel T 0411-652122 E info@support.hexspoor.nl W www.hexspoor.nl We creëren tijd en ruimte voor uw core business

OPSLAG

2341 GS Oegstgeest

Beste T 071-3014455 F 071luisterboek info@leads2business. 2008 + 2009! www.leads2business

Leads2business verzo MARKETING online marketing cam voor opdrachtgevers d Christelijke Boekencentrale resultaat en rendeme ‘t Gulden Boek b.v. voorop stellen Loodsboot 14interieurbouw Leads2business Apeldoorn 3991 CJ Houten Passage 12 info@krijgsmanpublicwarehousing.nl Lage Brink 81 Wij leveren binnen 24 uur uw TEKSTSCHRIJV T 030 – 2526610 2341 GS Oegstgeest www.krijgsmanpublicwarehousing.nl 7317 BD Apeldoorn boeken snel en efficiënt bij de info@cbcboek.nl T 071-3014455 F 071T 055-5211750 Alfabet Produktie boekhandel. Ons uitgangspunt www.cbcboek.nl info@leads2business. • Specialist voor interieurs van Drapenierstraat 7 is daarbij het besparen van uw www.leads2business boeken kantoorvakhandel 2011 WZ Haarlem logistieke kosten! DRUKKERIJEN INTERIEURBOUWERS Leads2business INTERIEURBOUWERS • Bezoek onze website: T 023-5313050 Fverzo 023 online marketing cam www.alfabetproduktie www.interieurbouwapeldoorn.nl DRUKKERIJEN voor opdrachtgevers d Promese Logistics • Altijd recente foto’s van resultaat en rendeme T 076-5333243 F 076-5333240 Jet Quadekker geplaatste winkelinterieurs voorop stellen customerservice@promese.eu Postbus 64675 www.promese.eu Apeldoorn interieurbouw 2506 CB Den Haag Apeldoorn interieurbouw Lage Brink 81 Wij leveren binnen 24 uur uw TEKSTSCHRIJV T 070-4481211 F 070Lage Brink 81 7317 BD Apeldoorn boeken snel en efficiënt bij de www.quadekker.nl Drukkerij Bariet bv. Drukkerij Bariet bv 7317 BD Apeldoorn T 055-5211750 Alfabet Produktie boekhandel. Ons uitgangspunt Voor de Blanken 1 Koematen 7 T 055-5211 750 • Specialist voor interieurs van Drapenierstraat 7 is daarbij het besparen van uw 7963 RP86, Ruinen Postbus 8330 AB Steenwijk • Specialist voor interieurs van Stijlmeesters boeken kantoorvakhandel 2011 Haarlem logistieke kosten! H.A. WZ Maaskantstraat TT 0522-472213 Klinkers Retail & Interior 0521-760 760 F 0522-472363 boeken kantoorvakhandel • Bezoek onze website: T 023-5313050 F 023 3071 MJ Rotterdam drukkerij@bariet.nl Al 3 generaties innovatief op het F 0521-760 770 •  Bezoek onze website: www.alfabetproduktie DRUKKERIJEN www.interieurbouwapeldoorn.nl T 010-2331730 F 010www.bariet.nl gebied van interieur voor de boekE drukkerij@bariet.nl www.interieurbouwapeldoorn.nl • Altijd recente foto’s van www.stijlmeesters.nl en kantoorvakhandel. Frisse en Boeken, Tijdschriften, Brochures W www.bariet.nl • Altijd recente foto’s van geplaatste Jet Quadekker geplaatste winkelinterieurs aan@stijlmeesters.nl vernieuwende concepten voor Boeken, tijdschriften, brochures winkelinterieurs Postbus 64675 uw presentaties, die uw omzet 2506 CB Den Haag CPI Koninklijke WÖHRMANN verhogen! T 070-4481211 F 070Estlandsestraat 1 Dienstverlening retail One Stop www.quadekker.nl Drukkerij Bariet bv. 7202 CP Zutphen Voor de Blanken 1 BelShopping! voor meer informatie over adverteren in het BRA Postbus 92 Stijlmeesters 7963 RP Ruinen Van 1 tot 1 miljoen boeken! 7200 AB Zutphen Bas Hendrikse 010 Adresboek - 289 40 51, email bhendrikse@m FOTOGRAFIE H.A. Maaskantstraat 5 T 0522-472213BOEKVERTALINGEN F 0522-472363 Klinkers Retail & Interior van het 3071 MJ Rotterdam drukkerij@bariet.nl Al 3 generaties innovatief op het T 0575-582 121 boekenvak T 010-2331730 F 010www.bariet.nl gebied van interieur voor de boekF 0575-582 128 Lijstenboek Textcase WSB Interieurbouw BV www.stijlmeesters.nl Boeken, Tijdschriften, Brochures en kantoorvakhandel. Frisse en W www.wohrmann.nl Begijnekade 6 Glashorst 94 aan@stijlmeesters.nl vernieuwende concepten voor E secretariaat@wohrmann.nl Retail Development Company BV (RDC) 11.0689 Adv KW_Lijstenboek

18-02-2011

12:01

INTERIEURBOUWERS

Pagina 1

BRANCHEREGISTER uitgave van

Adresboek van het boekenvak 2012

Hexspoor Pallet Storage Ladonkseweg 5 5281 RN Boxtel T 0411-652122 E pallets@hexspoor.nl W www.hexspoor.nl Bespaar op kosten en verruim uw slagkracht door middel van opslag bij Hexspoor

’12

WÖHRMANN

Drukkers & Binders

BRANCHEREGISTER

Estlandsestraat 1 7202 CP Zutphen

Postbus 92 7200 AB Zutphen

Tel. 0575 58 21 21 Fax 0575 58 21 28

www.wohrmann.nl secretariaat@wohrmann.nl

3512 VT Utrecht 3925 BV Scherpenzeel Gld Straatweg 66t presentaties, die uw omzet T 033-2771714 F 033-2774495 T 030-2324250 F 030-2331804uw Hannie van Herk 3621 BR Breukelen verhogen! info@textcase.nl info@wsbinterieurbouw.nl Fotografie Ter Plaatse www.textcase.nl www.wsbinterieurbouw.nl Churchilllaan 138 /2 FOTOGRAFIE Postbus 66 Vertaling, redactie en opmaak 1078 EP Amsterdam 3620 AB Breukelen BOEKVERTALINGEN FOTOGRAFIE Zin T 0651-308316 LUISTERBOEKEN Ale Hannie van Herk W www.rdcgroup.nl herk@planet.nl DETACHERING 33 Fotografie Ter Plaatse RDC zorgt voor een goede backoffice, de Studio www.herk.biz Heartland T0 Churchilllaan 138-2 juiste inkoop en de beste marge. beKeesRDC Schafrat zin Textcase WSB Interieurbouw BV Elektronstraat 12 GRAFISCH VORMGEVERS internetmarketing 1078 EP Amsterdam staat uit de franchiseformules The Read 1014 AP Amsterdam Begijnekade 6 Glashorst 94 Co T 06-5130 8316 Shop, The Read Shop Express en de inT 020-6823516 Gld Media Quake 3512 VT Utrecht 3925 BV Scherpenzeel tek E hvanherk@gmail.com koopcombinatie Plantage InkoopPartners www.heartlandstudio.nl Noorderstraat 4 De Redactie T 030-2324250 F 030-2331804 T 033-2771714 F 033-2774495 Hannie van Herk Not Just Any Book W www.herk.biz enBC teltBaarn momenteel circa 300 winkels. kees@heartlandstudio.nl 3742 Gooische Kaai 15 info@textcase.nl info@wsbinterieurbouw.nl Fotografie Ter Plaatse T 035-5432364 F 035-5432369 Specialist in 1141 TV Monnickendam Marketing op internet www.textcase.nl T 0299-653853 F 0299-654537 www.wsbinterieurbouw.nl Churchilllaan 138 /2 info@mediaquake.nl luisterboeken ver daarbuiten Vertaling, redactie en opmaak 1078 EP Amsterdam www.mediaquake.nl producties. W www.notjustanybook.nl DISTRIBUTIE T 0651-308316 LUISTERBOEKEN So DISTRIBUTIE Beste E info@notjustanybook.nl GROOTHANDEL luisterboek herk@planet.nl Hu DETACHERING T Twitter.com/notjustanybook KrijgsmanKrijgsman Public 2008Studio + 2009! www.herk.biz 127 Heartland Public Warehousing T0 Kees Schafrat Warehousing MARKETING Newtonstraat 6 inf Elektronstraat 12 GRAFISCH VORMGEVERS Newtonstraat 6 4004 KD Tiel 1014 AP Amsterdam 4004 KD Tiel Christelijke Boekencentrale T 0344-637 080 Media Quake T 0344-637080 ‘t Gulden Boek b.v. T 020-6823516 F 0344-635659 14 Leads2business F 0344-635 659 www.heartlandstudio.nl NoorderstraatLoodsboot 4 De Redactie 3991 CJ Houten Passage 12 info@krijgsmanpublicwarehousing.nl kees@heartlandstudio.nl 3742 BC Baarn GooischeE info@krijgsmanpublicwarehousing.nl Kaai 15 Va 2341 www.krijgsmanpublicwarehousing.nl T 030 – 2526610 T 035-5432364 F 035-5432369 1141 TV Monnickendam we Specialist in GS Oegstgeest W www.krijgsmanpublicwarehousing.nl info@cbcboek.nl T 071-3014455 F 071-5150142 T 0299-653853 F 0299-654537 info@mediaquake.nl Fun luisterboekwww.cbcboek.nl info@leads2business.nl www.mediaquake.nl 101 producties. www.leads2business.nl T0 Beste DISTRIBUTIE Leads2business verzorgt INTERIEURBOUWERS online marketing campagnesvan luisterboek GROOTHANDEL voor opdrachtgevers die Logisticsin het BRANCHEREGISTER 2008 + 2009! Bel voor Krijgsman meer informatie Promese over adverteren resultaat en rendement T 076-5333243 F 076-5333240 Public W Debora van Buuren 020 - 460customerservice@promese.eu 22 21, email d.buuren@mybusinessmedia.nl voorop stellen Warehousing MARKETING www.promese.eu Apeldoorn interieurbouw Newtonstraat 6 Wij leveren binnen 24 uur uw Lage Brink 81 TEKSTSCHRIJVERS 4004 KD Tiel Christelijke Boekencentrale 7317 BD Apeldoorn boeken snel en efficiënt bij de Adresboek 2012.indd 1

30-11-11 11:33

Bel voor meer informatie over adverteren in het BRA Bas Hendrikse 010 - 289 40 51, email bhendrikse@m



Boekblad