Issuu on Google+

CULTURELE KAMPIOENEN

ROBERT VUIJSJE OP WEG NAAR DERDE LITERAIR SUCCES

ERIC VLOEIMANS

‘EEN OPTREDEN IS ALS GOEDE SEKS. IK SLAAP HEERLIJK’

TEUN ANDERS

‘IK WIL MIJN DAGEN NIET IN ARMOEDE SLIJTEN’ MODE: CANALI, UGG AUSTRALIA, BJÖRN BORG POLITIEK: DUURZAAM PLOETEREN FINANCE: ROBERT RUBINSTEIN BOERT GOED SPORT: J-JACHTEN WINNEN OPNIEUW TERREIN, JAN LAMMERS KAN NIET STOPPEN AUTO’S: PORSCHE BOXSTER ZET EEN NIEUWE STANDAARD EN VERDER: SHOPPING, CULTUREEL NIEUWS, MUZIEK EN MENSEN

01-2012 | 6 e jaargang | € 6,95


www.omegawatches.com

GEORGE CLOONEY’S CHOICE.


GEORGE | INHOUD

INHOUD VO O R W O O R D 07 introductie

M O DE

16 Canali zomer 2012: kleurrijk en sophisticated voor mannen die meer zoeken dan goede smaak alleen.

22 Tijd voor ontspanning, tijd voor California dreaming. Ugg kiest de weg van de minste weerstand.

26

24 Björn Borg vernieuwt. Goed afgewerkte sportkleding, waarin het af en toe ook prima relaxen is.

CULT U U R

22

26 Teun Anders was een ontwerper en ondernemer die nèt op tijd zijn belang in het Amsterdamse designbureau VBAT verkocht. Daarna sloeg de crisis toe. Een creatief dus met verstand van zaken.

16

34 Ex journalist en schrijver Robert Vuijsje is in het nieuws. Zijn tweede roman Beste vriend zag in februari het licht en dit najaar wordt zijn eerste roman verfilmd.

42 Eric Vloeimans is een trompettist en componist die het hart van zijn publiek wil raken. ‘Daarom loop ik dagelijks te ploeteren op mijn toeter.’

PO L I TI EK



50 Duurzaamheid: alles kan groen en alles kan wat dat betreft beter. Een goed vertrekpunt voor wie zich in de politiek beweegt en juist nù punten wil scoren bij een groot publiek.

71

34

24

58

3


GEORGE | INHOUD

INHOUD F I N A NC E



54 Robert Rubinstein is een serieus te nemen boer in Disneyland. Hij legt uit waarom de jagersmentaliteit van de financiële professionals de wereld in een crisis heeft gestort en waarom het tijd is voor een frisse ‘boerenmentaliteit’.

SPORT



58 Zeilen. Je houdt ervan of niet. Maar wie de snelle, historische J-jachten ziet, kan bijna niet anders dan van de sport houden. Esthetiek en snelheid voeren de boventoon.

A UTO ’S



64 Jan Lammers is een die-hard in de autosport. Lange tijd was hij Nederlands bekendste Formule 1-coureur.



66 Dit voorjaar staat de derde generatie Boxster bij de dealer. Met een nieuw chassis, een langere wielbasis en een grotere spoorbreedte.

ME NS EN

71 Burberry opende dit voorjaar in de

42

09

hoofdstedelijke PC met een chique feestje. De nieuwe winkel bleek het in ieder geval waard.



73 Jaeger-LeCoultre: veel belangstelling voor herintroductie van een horloge voor kunstenaars en intellectuelen.



73 Een spectaculaire aftrap van de Ferrari 458 Spider. De levertijd ligt inmiddels op een jaar.

R UBR I EK EN 09 Shopping

32 Cultuur kort 49 Muziek kort

66

82 Colofon

54

32

5


Business unusual. De Porsche Panamera Diesel. De Porsche Panamera, de enige sportwagen voor vier personen. Comfort en luxe verenigd met optimale rijprestaties. De Porsche Panamera is nu ook uitgerust met een 3,0 liter V6 dieselmotor die een vermogen levert van 250 pk (184 kw) waarmee u meer dan 1200 km op één tank rijdt. De zakenauto waarin u gezien mag worden. De Panamera Diesel is verkrijgbaar vanaf € 100.995,–. Kijk voor meer informatie op www.porsche.nl/panamera

Porsche Centrum Amsterdam Sijsjesbergweg 50, 1105 AL Amsterdam. Telefoon 020 4 911 911. Porsche Centrum Eindhoven De Scheper 305, 5688 HP Oirschot. Telefoon 088 8 911 911. Porsche Centrum Gelderland Ressenerbroek 2, 6666 MR Heteren. Telefoon 026 356 0 911. Porsche Centrum Groningen Bornholmstraat 25, 9723 AW Groningen. Telefoon 050 8 537 911. Porsche Centrum Leusden Zuiderinslag 8, 3833 BP Leusden. Telefoon 033 4 949 911. Porsche Centrum Rotterdam Landaulettestraat 9, 3063 NR Rotterdam. Telefoon 088 911 9 911. Porsche Centrum Twente Vonderweg 33, 7468 DC Enter. Telefoon 054 7 384 911.

Gemiddeld brandstofverbruik 6,5 l/100 km en CO ² -emissie 172 g/km


GEORGE | VOORWOORD

VOORWOORD Het heeft even geduurd voordat de nieuwe editie van George Magazine van de persen rolde, maar hier zijn we dan. Mèt een nieuwe, frisse look en onderwerpen die tot de verbeelding zullen spreken.

maken in gestaag tempo hun comeback. En het aardige van deze opmars is, dat het met name Nederlandse ontwerpers zijn die hierin een centrale rol spelen.

In het thema van dit nummer presenteren we een drietal kampioenen die ieder op hun eigen wijze succesvol het Nederlandse culturele podium hebben beklommen. Schrijver Robert Vuijsje, componist en trompettist Eric Vloeimans en beeldend kunstenaar Teun Anders. Alle drie op hun eigen terrein trendsetter en mensen bovendien die in hun zoektocht naar creatieve erkenning soms door diepe dalen zijn gegaan.

Kortom: lees deze voorjaarseditie van George Magazine, en laat naast het diepgravender werk, ook het gepresenteerde winkelplezier, de muziek, de culturele evenementen en boeken als ook de mode en die prachtig nieuwe Porsche Boxster u op een zonnige lentemiddag heel even doen weg mijmeren.

Op het gebied van politiek neuzen we toch nog maar eens rond in de vaak besproken groene ambities van de diverse politieke partijen. Hoe groen is groen eigenlijk? En wanneer veranderen ambities in opportunisme? Met de verkiezingen dit najaar in het vizier, een gedachte om bij stil te staan. George Magazine stelde vragen, luisterde naar de antwoorden en schreef. De kiezer zal straks bepalen naar welke kant de weegschaal zal door slaan.

Nicolette Hulsebos

Ofcourse George was alwas going to be different.

Op financieel gebied is het ’duurzame pleidooi’ van Robert Rubinstein van een heel ander kaliber. Soms lijkt hij een roepende in de financieel-politieke woestijn, maar dan wel eentje die ondertussen ook nog even bewezen heeft dat er met zijn gedachtengoed geld te verdienen valt. En dat smaakt altijd naar meer. In de aanloop naar het volgende editie van George (thema sportieve luxe) brengt de redactie alvast een verhaal dat echte zeil liefhebbers zal doen watertanden want de historische J-jachten 7


THE POWER OF COOL

STARRING PAUL WALKER

EAU DE TOILETTE


GEORGE | SHOPPING

THIS IS ABOUT ME AND MY FAVOURITE STYLE BRITISH INDIGO: SYMPATHIEK NEDERLANDS British Indigo is in 2002 gestart met de eerste collectie mannenkleding. Kwaliteit staat hoog in het vaandel bij dit sympathieke Nederlandse bedrijf. Altijd op zoek zijn naar de mooiste stoffen in Italië en voortdurend streven naar vernieuwing in design en productie werd er sinds 2002 ieder seizoen voor goede collecties gezorgd. Seriously having fun is het motto van de prettig ogende voorjaarscollectie 2012. www.british-indigo.com

ZOMER IN DE BOL

CASUAL FRIDAY Marc O’Polo is sinds jaar en dag primair een casual merk. Voor bezige zaterdagen en luie zondagen. Dat het merk zich ook zou storten op het casual friday concept is een logische stap. Hoewel het verschil met de reguliere casual look soms niet helemaal duidelijk is, blijft het lekker draagbare, feel good kleding. www.marc-o-polo.com

De lente is in aantocht en we dromen ondertussen af en toe een weg naar de warmte. Kleine zomerse aankopen zoals espadrilles om blootsvoets te dragen, halen het nieuwe seizoen letterlijk een beetje dichter bij. Bugatti komt dit voorjaar met een prima versie van deze zomerklassieker in mooi verwassen grijs of wit.

RALPH VAESSEN ONTWERPT BRILLENCOLLECTIE VAN GILS

De overhemden collectie van Eton is in het voorjaar van 2012 op zijn zachtst gezegd rijk geschakeerd. Van maagdelijk wit tot forse multicolor ruit en zo’n beetje alles daar tussenin. Eén ding hebben de business shirts van het Green label en de meer casual shirts uit de Red Ribbon collectie hoe dan ook met elkaar gemeen: en dat is sophistication.

Van Gils lanceert een verrassende brillencollectie. De collectie is ontworpen in samenwerking met eyewear designer Ralph Vaessen en is dit voorjaar verkrijgbaar bij de zelfstandige opticien. Ralph Vaessen, die internationaal befaamd is om zijn excentrieke handvervaardigde hoornen (zonne)brillen, ontwierp voor Van Gils Eyewear een collectie die in stijl naadloos aansluit bij de kledingcollectie van het modemerk. Zo geeft de bekende brillenontwerper de collectie een geheel eigen signatuur mee. Voor de collectie worden materialen als acetaat, titanium en hoorn gebruikt. De kleurschakeringen variëren van metal voor de titanium monturen naar meer aarde kleuren zoals roodbruin, bruin, zand en zwart voor de acetaat en hoornen monturen.

www.etonshirts.com

www.vangils.eu

SOPHISTICATED ETON

9


IWC: YACHT CLUB CHRONOGRAPH

www.samsonite.nl

De Portugese collectie van de Zwitserse horlogemaker IWC is één van de oudste collecties die het merk voert. Uiteraard zijn er heel wat ‘updates’ de revue gepasseerd. Nu is er dan onder meer de Portuguese Yacht Club Chronopraph. Een zeer sportief ogend horloge dat bovendien op technisch gebied een perfecte partner voor navigatie en zeilen is: het horloge is onder meer waterbestendig tot 6 bar en de grote, heldere wijzerplaat maakt het tot een perfecte chronometer. De drie beschikbare uitvoeringen zijn voorzien van een zwart rubberen band. De horloges lopen op van 9.750 euro tot 18.200 euro.

OP PAD MET EEN KLASSIEKER

UITGESPROKEN LOCO

De Topas van Rimowa is een klassieker. Deze Het Nederlandse designmerk Johnny Loco lanceert de zonnebrillencollectie Jim, verkrijgbaar in twee modellen: Jim Titanium en Jim Monell. Het frame van Jim Titanium is ultralicht, wat zorgt voor extra draagcomfort. De Jim Monell is meer uitgesproken en heeft gekleurde randen om de lenzen.

PRACHTIG KRACHTIG Hout & Nieuw verkoopt sinds een kleine twee jaar vintage meubels. Recent zijn een aantal bijzondere industriële lampen aan de collectie toegevoegd; van een schitterende oude theaterlamp tot diverse soorten originele Bauhaus lampen. De winkel aan de Amsterdamse Marnixstraat 196 is voor liefhebbers van bijzondere en oude lampen op zijn minst een bezoek waard. www.houtennieuw.com

serie koffers is gemaakt van aluminium en wordt sinds de jaren ’50 van de vorige eeuw gemaakt. De nieuwe Topas Titanium-serie rolt in de kleur van het edelmetaal door iedere luchthaven. Twee intelligente details zorgen ervoor dat veel zaken nog eenvoudiger en comfortabeler vervoerd worden: het nieuwe platensysteem is variabel in hoogte verstelbaar. Het maakt niet uit hoe vol de koffer is, de inhoud wordt gewoon vastgezet zodat er niets meer kan verschuiven. Een extra tas gaat ook veilig en makkelijk mee op reis. Deze wordt met de in de kofferschaal geïntegreerde Add a bag Holder bevestigd.

&

GEORGE

HIS FAVOURITES

HAAL HOLLYWOOD IN HUIS Bowers & Wilkins Mini Theatre Serie is een van de grootste successen geweest in de wereld van compacte Home Cinema systemen. Sinds de lancering zes jaar geleden heeft dit systeem veel lovende reviews en awards ontvangen. Met de introductie van de nieuwe MT-60D en de MT-50 tilt Bowers & Wilkins de prestaties van zowel stereo als home cinema naar een nog hoger niveau. De

10

nieuwe M-1 luidspreker vormt de basis van beide speakersystemen. Voor perfecte laagweergave beschikt het MT60D pakket over de nieuwe PV1D subwoofer. Het MT-50 pakket bestaat net als de MT-60D uit vijf M-1 luidsprekers maar dan in combinatie met de ASW608 subwoofer. www.bowers-wilkins.nl


GEORGE | SHOPPING

WATERMAN HÉMISPHÈRE IN EEN NIEUWE LOOK Je laptop of je pc: ze zijn fantastisch en maken je dagelijks werk vaak plezierig. Maar als je eens een echte brief wilt schrijven of even heel gewoon je vingers wilt strekken, dan neem je een ‘ouderwetse’ vulpen ter hand. Maar wel een goede natuurlijk. Mensen die behoefte hebben

aan iets moois tussen wijsvinger en duim en die bovendien hoge eisen stellen aan de kwaliteit van hun ‘pen’, zal de herintroductie van de Waterman Hémesphère aanspreken. Het slanke silhouet, de afgeschuinde dop en de elegant gevormde penpunt maken hem niet alleen onnavolgbaar

maar ook onweerstaanbaar. De Hémisphère is in diverse uitvoeringen en prijscategorieën verkrijgbaar.

www.waterman.com

ZICHTBAAR MOOI GELUID Eenvoudige computerspeakers voldoen over het algemeen niet maar aan de kwalitatieve eisen die ons gehoor stelt. En behalve uitstekend geluid, wil ons oog ook nog eens wat. Het nieuwe Hercules XPS 101-systeem komt niet alleen optimaal aan onze hoogstaande akoestische verlangens tegemoet maar is ook een sierraad voor het oog. Het XPS 101-systeem is bovendien veelzijdig: het kan aangesloten worden op MP3-speler, koptelefoon, gameconsole of headset (kabels bijgeleverd). www.hercules.com

HORLOGE MET HERITAGE Het nieuwe Alpina Heritage Pilot horloge is een ontwerp dat vooral de geschiedenis van de fabrikant als horlogemaker van klokjes voor piloten en militairen wil vertellen. Het huidige horloge is namelijk geïnspireerd op de Pilot modellen uit de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Hoe nostalgisch de Heritage Pilot Watch er misschien ook uitziet, het voldoet uiteraard wèl aan alle technische kwaliteitseisen van 2012. www.houtennieuw.com

HEADPHONES VOOR FANATIEKE SPORTERS Philips & O’Neill voegen deze lente twee nieuwe modellen toe aan hun gezamenlijke collectie headphones. Een daarvan is de robuuste headphone genaamd ‘The Construct’. De nieuwe aanwinst in de collectie van superdurable headphones zijn net als de rest van de collectie speciaal ontworpen om weerstand te bieden tegen de meest actieve en sportieve

gebruikers. De headphones zijn goedgekeurd door de Tested on Animals team riders. Een team van topsporters die de headphones testen in de meest extreme omstandigheden. De koptelefoon is beschikbaar in wit of zwart en biedt zowel comfort als prachtig geluid. De oorkussens die het geluid van buitenaf isoleren zorgen voor een diepe, dynamische bass.

11

CASE LOGIC VOOR STADSMENSEN Het leven in een stad kan intens zijn: met het OV naar het werk, sporten, stappen. Daarom heeft Case Logic een rugzak ontworpen die beantwoordt aan de behoeftes van stedelingen die altijd onderweg zijn. Werkdocumenten, laptop (tot 16”), smartphone, camara, zonnebril: in de DLBP rugzak van Case Logic kun je je gadgets vervoeren en deze tegelijkertijd beschermen tegen schokken en krassen. Het design van de DLBP-114 (en de iets grotere DLBP-116) oogt zowel sober als sportief en is er in grijs, zwart en rood. Met de DLBP ben je altijd met een urban en actieve look op weg.


WINKEL OP DE HOEK Zakenpartners Richard Chamberlain en Peter Teo bezoeken Amsterdam. Ze wandelen langs de grachten, door smalle straatjes en dompelen ze zich onder in architectuur. Deel gaan uitmaken van de levendige Nederlandse detailhandel is wel het laatste wat ze van plan zijn, maar dan zien ze een klein, leeg winkeltje op een hoek. Als je de winkel in de Amsterdamse Herenstraat binnenloopt, waan je je in een klassiek café. Maar dan wel eentje waar je onder het label Property of... een stijlvolle collectie eigentijdse accessoires kunt bekijken en kopen. www.thepropertyof.com

JUNIOR-SENIOR Zelfs niet erg fanate hockyers kennen de naam Indian Maharadja De nieuwste collectie van The Indian Maharadja is er zowel voor junior als senior spelers en is inmiddels verkrijgbaar bij ruim vijftig verkooppunten in Nederland. De collectie wordt ondersteund door een prachtige online campagne, zo laten de makers Jorg en Rein van Lith niet helemaal onterecht weten. wwwindianmaharadja.nl Fotografie Bart Brussee. Productie Valerie van der Werff

GERECYCLED WIJNREK Wijnliefhebbers bewaren hun mooiste flessen wijn goed maar willen ook graag een voorraad in huis hebben. Van Abbevé maakt voor hen verschillende design wijnrekken. Praktisch als opbergruimte, maar tegelijkertijd ook een eyecatcher voor in huis. Handgemaakt uit gerecycled materiaal. Dit ontwerp is geïnspireerd op het Franse pupitre (champagne rek). Het biedt een praktische en decoratieve oplossing voor het bewaren of presenteren van 30 flessen wijn. Het rek is gemaakt van robuust steigerhout

met twee stalen hoekankers waardoor het veilig en eenvoudig te bevestigen is. sales@vanabbeve.nl

TAILOR-MADE FERRARI Wie overweegt een Ferrari te kopen, doet er goed aan eens naar de tailor-made mogelijkheden voor het interieur te kijken. Er zijn drie verschillende ‘werelden’ waaruit gekozen kan worden: Scuderia, Classica en Inedita. Uiteraard staat een personal designer tot je beschikking om een keuze te maken uit de talloze mogelijkheden, zodat de auto onmiskenbaar de persoonlijke smaak en stijl van de koper uitstraalt.

&

GEORGE

HIS FAVOURITES

STREETWISE Het Deense ECCO is één van de grootste leveranciers van golfschoenen ter wereld. Naast een range van klassiek uitziende golfschoenen brengt het merk met groot succes de ’Golf Street’ op de markt. In 2010 werd de schoen een

12

veelbesproken hit doordat Freddie Couples ze voor het eerst op de golfbaan lanceerde tijdens de 2010 Masters. ECCO Golf Street maakt een einde aan de welbekende traditionele look op de golfbaan.



GEORGE | SHOPPING

VERANTWOORDE SCHOONHEID DK Home blijkt een meester in het creëren van decoraties waarin ‘ruw’ en ‘zacht’ samen gaan. Zoals het gebruik van ongepolijst parelmoer waarop de natuurlijke elementen van de zee nog zichtbaar zijn. Hierdoor zijn voorwerpen en objecten ontstaan met een unieke, eerlijke uitstraling die bovendien ecologisch verantwoord zijn omdat de volledige schelp wordt gerecupereerd en er nauwelijks of geen restmateriaal over blijft. Prachtige en eerlijke objecten dus voor thuis of voor op kantoor. www.dkhome.com

METAL RANGE: FUNCTIONEEL DESIGN Onder de naam Metal Range heeft Kenwood

NEDERLANDS KERAMIEK VAN LAMP ATELIER

een compleet nieuwe serie producten voor in de keuken gelanceerd. De vijf machines in de nieuwe Metal Range - de Multipro Compact food processor, de Quad Blade chopper, de Excel sapcentrifuge, een citruspers en een glazen ThermoResist blender – hebben uiterlijk een geborsteld aluminium behuizing gemeen, die garant staat voor duurzaamheid en een stijlvolle, tijdloze uitstraling. De machines uit de Metal Range zijn dankzij hun aluminium behuizing voorbereid op veelvuldig gebruik en doen het visueel tegelijkertijd goed in vrijwel iedere keuken.

Keramieken lampen van Lamp Atelier. In zijn ontwerpen kiest Patrick Tummers voor stijlvolle eenvoud. Lamp Atelier ontwerpt lampen die warmte uitstralen en een zeker volume hebben. Keramiek is daarvoor een uitstekend materiaal. Bovendien vormt het vervaardigen van keramiek een prachtig, oud, Nederlands ambacht dat Lamp Atelier graag in ere wil houden. www.lampatelier.nl

LG ONTWIKKELT NIEUWE MULTIMEDIA SPELER LG komt met een stijlvolle mediaspeler DP1 waarmee (HD-)video’s, foto’s en muziek afgespeeld kan worden op televisie. Een prima mediaspeler voor zowel kantoor als woonkamer.

De DP1 is snel en dankzij de grote iconen en duidelijke menustructuur zeer gebruiksvriendelijk. Handige aanraak gevoelige knoppen aan de boevenkant en een handzame afstandsbediening maken de DP1 compleet.

VIPP BEHANDELING VOOR BADKAMER Sinds Holger Nielsen in 1939 de eerste Vipp pedaalemmer ontwierp, heeft het merk ernaar gestreefd om functionele producten te ontwerpen voor badkamer en keuken. ‘Het was al lang onze droom om ons badkamerconcept uit te breiden met een reeks badkamermodules die qua vorm en functie bij onze accesoires passen’, aldus de huidige CEO en kleinzoon van Holger

13

Nielsen, Kasper Egelund.

De modules zijn ontworpen door hoofddesigner Morten Bo Jensen en vervaardigd van gepoedercoat RVS met details zoals handvaten afgewerkt met rubber en een Corian werkblad met geïntegreerde wasbak en kraan van massief roestvrij staal, ontworpen in dezelfde stijl als de overige Vipp accessoires.


GEORGE | SHOPPING

FRAAI VOETENWERK

LEKKER RUIKEN DOE JE ZÒ

Mannen in Amerika hebben het al begrepen; manicures en pedicures zijn er hot. Voor wie de professionele manicure- of pedicurebehandeling nog niet ziet zitten, pakt de verzorgingsproducten van OPI en gaat zelf aan de slag. OPI Double Coverage bijvoorbeeld is een prima verzorgende voetcrème die de droge huid versoepelt met vochtinbrengers en verzachtende siliconen en legt een beschermend laagje over de voet om voetproblemen zoals blaren te voorkomen. OPI producten zijn verkrijgbaar bij gerenommeerde beautycentra, drogisten en parfumeriezaken.

Acqua di Parma heeft de geur Colonia Intensa geïntroduceerd in een sprayflacon van 180 ml. Een royaal formaat dat tegemoet komt aan wie royaal aan de dag wil beginnen. En voor mannen die het in de vroege ochtend even niet allemaal

NIEUW ROOD VAN LACOSTE

helder weten: er is nog altijd die ene goudgele klassieker Acqua di Parma.

Het is precies een jaar geleden dat LaCoste zijn eerste mannengeurlijn introduceerde: eau de LaCoste L.12.12. Om dit te vieren introduceert LaCoste Fragrances nu de nieuwe eau de LaCoste L.12.12. LaCoste L.12.12 Rouge is een dynamische, mannelijke, frisse en kruidige geur die de huidige eau LaCoste L.12.12 edities: Blanc, Bleu en Vert prima aanvult.

BEAUTY AT HOME NATUURLIJK ZORGEN VOOR JEZELF Het natuurlijke huidverzorgingsmerk Ahava breidt haar lijn op basis van Dode Zee mineralen uit. Vanaf nu kun je je huid verzorgen met een concentraat van Dode Zee mineralen dat op effectieve wijze het vochtpeil aanvult en de huid weer oplaadt. De zeepvrije scheercrème is een goed voorbeeld van de nieuwe lijn. De zijdezachte crème maakt scheren tot een prettiger ervaring en zorgt ervoor dat de huid minder snel geïrriteerd raakt.

RIMPELLOOS IN EEN HANDOMDRAAI Babor introduceert de Babor Men LineReducing Eye Cream en de Babor Men Energizing Anti-Wrinkle Gel-Cream Het innovatieve werkstofcomplex van de producten vitaliseert en regenereert de vermoeide en belaste huid. Effectieve werkstoffen zoals berkenextract, tarweproteïnen en hyaluronzuur bestrijden rimpels en lijnen.

15


kostuum: tweeknoops linnen/katoen vest: linnen sjaal: zijde schoen: kalfsleren ankleboots

16


GEORGE | MODE

KLEURRIJK SOPHISTICATED ITALIANEN HEBBEN EEN GOEDE SMAAK. EN CANALI IN HET BIJZONDER HEEFT ER EEN PATENT OP. EEN ITALIAANS KOSTUUM ONDERSCHEIDT ZICH DOOR SNIT, AFWERKING EN GEVOEL VOOR DETAIL. MAAR ER IS MEER: HET KLEURGEVOEL VAN DE ZUID-EUROPESE MODEMERKEN IS ONTEGENZEGGELIJK AVONTUURLIJKER DAN DAT VAN DE NOORD-EUROPESE CONCURRENTIE. DE PIJPEN ZIJN DIT VOORJAAR IETS LANGER, DE OMSLAGEN BREDER. SCHOUDERS BLIJVEN SMAL. DE KEUZE AAN JASJES (TWEE KNOPEN, DOUBLE BREASTED EN DIVERSE VARIANTEN OP HET MAO-JASJE) IS GROOT. MATERIALEN: ZIJDE, WOL, LINNEN. OOK DE CASUAL KLEDING IS BEHALVE ELEGANT, GEVARIEERD. VOOR MANNEN DIE GRAAG WAT MINDER OPVALLEND OVER STRAAT GAAN, ZIJN DE COLLECTIES VAN CANALI MISSCHIEN NIET METEEN WEG GELEGD. ZIJ KUNNEN ZICH HET ITALIAANSE GEVOEL VOOR FLAIR EN STIJL AANMETEN DOOR TE KIEZEN VOOR DE VERFIJNDE ACCESSOIRES DIE HET MERK OOK VOLOP BIEDT. 17


vest: katoen broek: linnen sjaal: zijde schoenen: kalfsleren ankleboots

18


GEORGE | MODE

jasje: lamsleer broek: linnen wol met opgenaaide zakken en taillekoord shirt: linnen met opstaande koreaanse boord schoenen: kalfsleren sandalen met enkelsluiting tas: suede ‘koerierstas’

19


&

GEORGE

Van boven naar beneden Lamsleren ‘bikers’ jasje Suede riem Zijden searsucker dassen Business tas met dubbel handvaten van geitenleer Mocassins van kangoeroe leer 20


GEORGE | MODE

&

HIS FASHION SECRETS

Van boven naar beneden Parka met capuchon en trekkoorden in taille Geitenleren mocassins Poloshirts van merino wol Linnen shirts met hoornen knopen 21


CALIFORNIA

22


DREAMING

GEORGE | MODE

UGG AUSTRALIA BRENGT IN DE VOORJAARSLIJN VAN 2012 HET OUDE CALIFORNIË OPNIEUW TOT LEVEN. ER IS GOED GEKEKEN NAAR DE MODE UIT CALIFORNIË VAN EIND JAREN VEERTIG EN DIE IS VERVOLGENS IN EEN MODERN JASJE GEGOTEN. DAT HEEFT GERESULTEERD IN EEN SERIE SNEAKERS EN FLIP FLOPS IN PRACHTIGE, NATUURLIJKE TINTEN. GRIJS- EN TINACHTIGE KLEURTONEN, MAAR OOK GLANSLEER IN KASTANJEBRUIN. IN DE BOWERY-COLLECTIE ZIJN HIPPE MANNELIJKE HOGE MODELLEN EN SNEAKERS OPGENOMEN MET EEN APART GEBORSTELD EFFECT WAARDOOR EEN DUBBELE KLEURTOON IS ONTSTAAN. DE COLLECTIE IS VERKRIJGBAAR IN WIT, ZWART KASTANJEBRUIN EN TINKLEUR. EN MOCHT DE ZOMER ONVERHOOPT VROEG DE KOP OPSTEKEN, DAN ZIJN SLIPPERS UIT DE BEACH FLIP FLOP COLLECTIE EEN ECHTE MUST HAVE. IN BRUIN LEER, MAAR OOK VERKRIJGBAAR IN RIJK SUÈDE.

23


BJÖRN BORG SPORT VERNIEUWT VERDER DE TIJD DAT BJÖRN BORG ALLEEN GEASSOCIEERD WERD MET DE TENNIS SPORT LIGT VER ACHTER ONS. HET MERK HEEFT IN DE SPRING/SUMMER COLLECTIE VAN 2012 NAAST DE OBLIGATE TENNISKLEDING OOK VEEL ITEMS VOOR RUNNING, JOGGING, SWIMMING, YOGA EN FITNESS. DE KLEDING IS GOED AFGEWERKT EN BESTAAT UIT KWALITATIEF HOOGSTAANDE MATERIALEN. HET KLEURGEBRUIK IS HIER EN DAAR VERFRISSEND, AL ZAL NIET IEDEREEN VAN DE FEL GEKLEURDE ITEMS GECHARMEERD ZIJN. MAAR ER BLIJFT OOK VOLDOENDE KEUZE VOOR MEER BEDAAGDE TYPES. www.bjornborg.nl

24


GEORGE | MODE

25


KOP B E E L D E N D M A N

M E T

K U N S T E N A A R E E N

P L A N

T E U N

A N D E R S :

Teun Anders was in een vorig leven ontwerper. Samen met drie partners ging hij in 1984 van start met het veelvuldig bekroonde designbureau VBAT. Hij verkocht vijf jaar geleden (‘precies op het juiste moment’) zijn aandelen en kocht daarmee de vrijheid om zich fulltime aan zijn vrije werk te wijden. ‘Ik ben niet het type kunstenaar dat er voor kiest om in armoede te leven. Zeventig procent van de kunstenaars kan zichzelf niet bedruipen. Dat vind ik triest. Creativiteit is niet nutteloos!’ TEKST: NICOLETTE HULSEBOS FOTOGRAFIE: PATRICIA RAMAER 26


GEORGE | CULTUUR

STUKKEN

27


‘ALLEEN BELEEF JE DE DINGEN INTENSER’ 28


GEORGE | CULTUUR

‘ALS JE VRIJ AAN HET WERK BENT, KOM JE IN EEN BEPAALDE SFEER TERECHT WAARIN JE NIET GESTOORD WILT WORDEN DOOR EEN COMMERCIËLE KLUS DIE AF MOET’

‘I see what I get’ - steen met leer uit project Mask

E

‘waterdoeken’ - decor theaterIvoorstelling Watermuseum Lissabon

en groot, stil huis in Bennebroek. De buitenwereld spiegelt zich naar binnen. Overal staat, hangt en ligt werk van de bewoners, de beeldend kunstenaar Teun Anders (56) en zijn vriendin Monique van Laake. Hoewel ik gekomen ben voor een gesprek met de eerste, zijn het de foto’s van Monique die bij binnenkomst mijn aandacht trekken. Ze heeft zojuist een reeks foto’s op de grote ruwhouten eettafel in een viertal thema’s bij elkaar gegroepeerd. Ze vertelt dat ze zich op haar best voelt met conceptueel werk, maar het zijn de portretten die een soort indringende directheid hebben. De portretten doen de ogen als vanzelf afdwalen naar al die andere koppen in het grote huis. In de vijver in de tuin staat bovendien een indrukwekkend groot masker. De stalen glans heeft in het winterse licht iets krijgshaftigs. Teun Anders schildert, tekent, fotografeert, fotoshopt, beeldhouwt, hakt, boetseert en filmt koppen. Soms zijn het gezichten, soms maskers en af en toe is er niet veel meer over dan het kale ‘ei’ dat ons hoofd primair is. Anders: ‘De menselijke kop is onuitputtelijk. Mensen fascineren mij. De minste beweging in een kop leidt tot een emotie. Minimale veranderingen maken grote verschillen.’

leven het vrije werk vorm geven. Dat laat zich niet combineren met het werk dat ik bij VBAT deed. Als je vrij aan het werk bent, kom je in een bepaalde sfeer terecht waarin je niet gestoord wilt worden door een commerciële klus die af moet.’ Dat Anders van origine een ontwerper is, ‘een man met een plan’, zie je in zijn vrije werk terug. Anders: ‘Het gaat mij vooral om het idee, het concept. Dat is voor mij het vertrekpunt. Wat het medium is, interesseert me eigenlijk geen zak. Het is totaal niet relevant hòe je iets maakt. Wat me soms de kritiek oplevert dat ik geen eigen stijl heb.’ Teun Anders zegt het bijna verongelijkt, maar relativeert zijn ergernis dan snel: ‘Ik hoef niet te weten wat mensen van mijn werk vinden omdat ik er niets mee kan. Ik doe het voor mezelf. Als ik me wel druk zou maken over wat mensen van mijn werk vinden, zou ik dat behoorlijk verdrietig vinden.’ Maar aan de andere kant wil Anders wèl een reactie van zijn omgeving, want ‘twijfel heb je altijd’. ‘En hoewel ik een enorme bewaarzucht heb, wil ik mijn werk ook verkopen. Gelukkig gebeurt dat in praktijk ook vaak.’ Enigszins nadenkend zegt Anders: ‘Ik hoop dat je in dit verhaal kunt laten zien hoe creativiteit werkt. Het geluksgevoel dat creëren teweeg brengt, is iets fantastisch.’

GEEN EIGEN STIJL Anders mist de commerciële hectiek van zijn oude ontwerp business geen dag, zegt hij. ‘Ik wilde heel erg graag in het tweede deel van mijn

ZOUT Anders exposeert twee maal per jaar. Dat kan om werk van hem alleen gaan, maar ook om projecten die hij gezamenlijk met schilder 29

Erik van Houten en beeldend kunstenaar Doc Visser binnen het collectief Zout vorm geeft. Anders: ‘Soms komen de ideeën sneller dan de realisatie. Ik heb dus nog een paar dingen die ik wil doen. Eén ervan is het project Gevonden voorwerpen, dat ik samen met Doc en Erik ga doen. Een ander idee is ontstaan toen we in Noorwegen waren. Je wordt daar geconfronteerd met een soort oernatuur. Dat oergevoel wil ik combineren met gasmaskers. En, o ja, met film ben ik ook bezig. Het concept is een close-up van een kop en met die kop gebeurt dan iets. Het worden stilstaande bewegende beelden.’ Vorig jaar heeft Anders samen met vriendin Monique een theaterproject in Lissabon gerealiseerd dat ook op film is vastgelegd (http://vimeo.com/album/235903). Het lijkt er dus op dat Anders zijn statement ‘Alle media moeten uitgeprobeerd worden’ behoorlijk letterlijk opvat. SLECHT GEZELSCHAP Het werk van Anders is primair figuratief, maar waar hij twintig jaar geleden vooral ‘verhaaltjes’ wilde vertellen, gunt hij zichzelf nu meer vrijheid. ‘Dat is de ervaring, denk ik. Je begint met een schilderij en dan ontstaan er mooie plekjes. Daarna ga je steeds langzamer schilderen, je werkt zo’n beetje om die mooie plekjes heen omdat je bang bent het schilderij te verpesten. Totdat je klaar bent met het getreuzel. Dan wordt het pas definitief wat of je verpest het alsnog.’ u


De nieuwe Flying Blue – American Express Gold Card. Meer Miles. Meer mogelijkheden. Meer controle. Met de nieuwe Gold Card kiest u voor zorgeloos reizen dankzij de doorlopende reis- en annuleringsverzekering en spaart u sneller extra Award Miles. Bezoek de website en ontdek wat de nieuwe Flying Blue – American Express Cards voor u kunnen betekenen.

www.americanexpress.nl


GEORGE | CULTUUR

‘MENSEN FASCINEREN MIJ. DE MINSTE BEWEGING IN EEN KOP LEIDT TOT EEN EMOTIE. MINIMALE VERANDERINGEN MAKEN GROTE VERSCHILLEN’

V

erschillende kunstenaars (onder wie Anselm Kiefer en Marlene Dumas) hebben voor Anders als inspiratiebron gefungeerd, maar nu kan het van alles en nog wat zijn, vertelt Anders. ‘De herinnering, dat is mijn archief. Als jongen had ik al de behoefte om iets te doen met wat ik had meegemaakt. Ik wilde me los maken. Daardoor had ik wel heel vaak het gevoel alleen op de wereld te zijn, wat heel prettig was, omdat je de dingen dan intenser beleeft. Ik ben nu ook nog wel eens heel alleen in mijn eigen wereld, maar daar is het nog steeds heel goed toeven. Ik bedoel dus niet eenzaam, maar alleen. Er is een uitspraak van Sartre die precies omschrijft wat ik bedoel: Als je eenzaam bent, ben je in slecht gezelschap.’ EGO Klinkt het voorgaande een beetje weemoedig en zwaar op de hand, meteen ondergraaft Anders een mogelijke gedachte over een eenzame kluizenaar die ergens op een berg aan het creëren is: ‘Kunst is geen serieuze zaak, het is zelfexpressie. Als je wat je doet, niet kunt relativeren, loop je het risico vervelend te worden. Het is dus goed als je om jezelf kunt blijven lachen. Voor mij is dat bijvoorbeeld op het moment dat mijn ego toch weer opspeelt en ik me beledig voel over iets wat mensen over mijn werk zeggen. ‘Kan het niet wat meer zus of zo?’ klinkt het dan. Dan kan ik om mijn geprikkelde reactie tegenwoordig een uur later erg lachen. Dat was vroeger wel eens anders. Nu ben ik veel beter in staat zaken los te laten. In het verleden overviel me vaak een gevoel van plaatsvervangende schaamte. Als mensen ruzie maakten, bijvoorbeeld. Tegenwoordig kijk ik daar op een afstand naar. Ik zie mensen die ruzie maken.’ Los laten en relativeren. Dat doet Anders ook als het gaat om de toetsers en de bellen waaraan hij dankzij zijn werk af en toe is over geleverd,. De galeries, de tentoonstellingen waar hij zijn gezicht moet laten zien of te interviews die hij moet geven. Hij neemt het tegenwoordig allemaal voor lief, zegt hij. Om nog net niet met een glimlach tot de conclusie te komen: ‘Aan de buitenkant is het gedrag van de kunstenaar vaak aangeleerd. Je moet voldoen aan het clichébeeld. Anders ben je niet wie je moet zijn.’

Waar zou een neger uit Afrika zich mee decoreren als hij mocht zoeken

Hongerboom, keramiek uit project India

in onze wereld: Mac Donald uit het project model.

BIO TEUN ANDERS Teun Anders bezocht van 1972 tot 1978 de Willem de Koning Kunstacademie in Rotterdam. In 1984 was hij medeoprichter van het ontwerpbureau VBAT, waaruit hij zich in 2006 terug trok.

De meest alledaagse beelden worden opgeslagen in Anders’ mentale archief om ergens in de toekomst tevoorschijn te komen in zijn werk. Hij is ervan overtuigd dat zijn inspiratiebron, ‘mensenkoppen’, nog lang niet is opgedroogd. ‘Mocht dat ooit wel het geval zijn, dan blijft de behoefte om beeldend bezig te zijn er nog steeds.’ Nuchter sluit Teun Anders ons gesprek af: ‘Dus dan wordt het gewoon wat anders.’ t

Recentelijk werd vrij werk tentoongesteld bij Slow World in Haarlem (www.kunstlijnhaarlem.nl) Afgelopen jaar was Teun Anders als voorzitter van de RvB betrokken bij de organisatie van de internationale ‘tekenshow’ A perfect day die in februari 2012 in de Westergasfabriek in Amsterdam plaats vond.

31


32


GEORGE | CULTUUR

Jasper Krabbé: Closer To You Onlangs heeft WBOOKS het nieuwe boek van kunstenaar Jasper Krabbé gepresenteerd. In dit werk staat de zoektocht naar de identiteit van zijn vrouw die al jaren als zijn muze fungeert, centraal. De ongeveer 230 werken op papier, gecreëerd tussen 2009 en 2011, reflecteren zijn fascinatie als kunstenaar. Krabbé experimenteert in de tekeningen met verschillende technieken. Naast het werk van Krabbé zijn teksten van kunsthistoricus Pietje Tegenbosch en curator Jonathan Turner opgenomen. ISBN 978 90 891 0280 Engelstalig €69,95 ISBN 978 90 400 0718 7 speciale editie €495,320 pagina’s 27x33 cm 150 kleur en zwart-wit gebonden, NUR-code 653

EYE Film Instituut Nederland succesvol van start in nieuw onderkomen

á Celebrity fotograaf Terry O’Neill 50 jaar aan de top Galerie Eduard Planting toonde recent een unieke selectie van het werk van de Britse fotograaf Terry O’Neill. In de afgelopen vijftig jaar fotografeerde hij wereldberoemde iconen als Brigitte Bardot (foto linkerpagina), Audrey Hepburn, Faye Dunaway, Raquel Welch, The Rolling Stones, The Beatles, Frank Sinatra, David Bowie en Amy Winehouse. Terry O’Neill (Londen, 1938) is een celebrity fotograaf bij uitstek. Sinds de jaren ’60 heeft hij op onconventionele wijze talrijke sterren uit de internationale film-, muzieken modewereld gefotografeerd. Zijn foto’s bieden veelal een intiem inzicht in het zakelijk en privéleven van deze sterren. Werk van Terry O’Neill is zien te in galeries en is opgenomen in een groot aantal private collecties wereldwijd. De galerie is geopend van woensdag tot zaterdag van 13.00 tot 18.00 uur en op afspraak. Galerie Eduard Planting Fine Art Photographs Eerste Bloemdwarsstraat 2 in Amsterdam T: 020 320 67 05

EYE Filminstituut Nederland, dat voorheen in het Vondelpark in Amsterdam huisde, opende dit voorjaar de deuren van een nieuw onderkomen in een pand met internationale allure, gevestigd aan de noordoever van het IJ, tegenover station Amsterdam Centraal. EYE organiseert het hele jaar door filmvertoningen, openluchtvoorstellingen, festivals, tentoonstellingen, retrospectieven, lezingen, debatten en educatieve programma’s, waarin film centraal staat. Ook beheert EYE een wereldwijd gerenommeerde collectie en verzorgt het instituut de internationale promotie van de Nederlandse film. Heden, verleden en toekomst van de cinemawillen samenkomen in het nieuwe filmmuseum EYE.

ontwikkelingen en de toekomst van de cinema aan bod komen. De maandprogrammering kent vaste onderdelen zoals de voorstellingen van klassiekers, kinderfilms en nieuwe producties van internationale hedendaagse filmmakers. Belangrijk zijn ook de voorstellingen van de vroege cinema, de cinema van landen en de retrospectieven van belangwekkende regisseurs en acteurs als, Stanley Kubrick, Wong Kar Wai, Johnny Depp en Marilyn Monroe. Bij alle activiteiten vormt de rijke collectie van EYE steeds het uitgangspunt. EYE zoekt dus steeds naar het grensgebied tussen film en kunst, zo zijn er tentoonstellingen te verwachten over games en het gebruik van special effects of filmavonden met de nieuwste experimentele cinema.

PROGRAMMERING

EYE stelt zich tot doel prikkelende programma’s samen te stellen waarin filmgeschiedenis, hedendaagse 33

Kortom: EYE is in zijn nieuwe onderkomen aan de Amsterdamse Noordoever van het IJ het bezoeken de moeite waard.


34


GEORGE | CULTUUR

R O B E R T

V U I J S J E :

H I T C H C O C K

O P

Z I J N

N E D E R L A N D S

Ik ben schrijver, geen ondernemer Een vriendelijke, schijnbaar wat onzekere man komt het Amsterdamse College Hotel binnen lopen. Casual gekleed, opvallend diepzwart haar en een gesloten blik. Hij poseert met een schier eindeloos geduld voor de camera en volgt de aanwijzingen die hij krijgt, gelaten. Het is in eerste instantie moeilijk te geloven dat dit de man is die in 2009 doorbrak met de rauwe roman Alleen maar nette mensen. Op het moment dat we hem spreken, heeft hij zojuist de laatste correcties op zijn tweede roman Beste vriend losgelaten. Terwijl ons gesprek zich ontvouwt, draaien de persen. TE K ST: N ICO LETTE HULSEBO S

FOTOGRAFIE : PATRIC IA RAMAER 35


36


GEORGE | CULTUUR

‘HET DERDE BOEK DAT IK IN GEDACHTEN HEB, HEEFT NIETS TE MAKEN MET MIJN EIGEN LEVEN’

D

e tweede roman van Robert Vuijsje laat zich (240 pagina’s) makkelijk in één ruk uitlezen. Dat heeft ongetwijfeld met het aantal pagina’s te maken, maar meer nog met de messcherpe schrijfstijl van de auteur. Met een grote haal rukt Vuijsje de lezer de roman in en hij houdt die lezer vast tot op de laatste pagina . Het is nog net geen wurggreep, maar Beste vriend is desondanks wel beklemmend. Net als in zijn eerste roman, heeft Vuijsje aan het eind van het verhaal geen pasklare oplossingen voor de moeilijke onderwerpen die hij aansnijdt. In Beste vriend heeft Vuijsje zijn schrijfstijl verder aangescherpt. Niet alleen de stijl is kraakhelder, ook de inhoud is dat. Het verhaal vertelt over wat glamour met je kan doen en over de complexheid van een vader-zoon relatie. Eigenlijk niets nieuws onder zon, zou je zeggen. Tot je gaat lezen. Net als in zijn eerste roman ligt de basis van dit boek in een aantal biografische gegevens van de auteur. Vuijsje werd daarmee de afgelopen jaren ‘beroemd in Nederland’ en hij heeft een zoon van 5 (de zoon in de roman is 6). Vuijsje: Met het eerste boek brak ik door en maakte ik kennis met het begrip roem. Iets wat in onze huidige samenleving op zich al een soort maatschappelijk onderwerp is; het zijn de laatste jaren niet alleen de ‘serieuze mensen’ die op de televisie te zien zijn.’

hoog verwachtingspatroon geschept. Kun je dat waar maken? ‘Beste vriend heeft duidelijker een verhaal en ik denk dat deze roman als ambachtswerk gewoon beter is dan de vorige. De lat ligt zeker hoger, maar ik wil graag schrijven. Dus ik wìlde gewoon dat er een tweede roman zou komen. Als dat iets is wat je wilt, heb je geen keuze.’

GEWOON BETER Wat deed die plotselinge roem van Alleen maar nette mensen met je? ‘Ik hoop dat ik er niet door veranderd ben. Het succes van het eerste boek kwam onverwacht. Het kwam vrijwel van de ene op de andere dag. Het overviel me.’

Even terug naar Beste vriend. Wat heb je in dit boek primair willen vertellen? ‘Het eerste deel gaat over hoe de hoofdpersoon Sam met roem bezig is, in het tweede deel wordt voor de lezer duidelijk waarom Sam op roem reageert zoals hij dat doet. En het derde deel is een reactie op de eerste twee delen. Aan het schrijven van het eerste deel heb ik misschien het meeste plezier beleefd. In het tweede deel komt er een laag bij. Dan wordt het toch wat ingewikkelder allemaal.’

En prompt had je het volgende onderwerp te pakken... ‘Een rode draad in beide boeken is zeker dat ze allebei vooral over mij gaan, over wat ik in de samenleving zie.’ Er zit meer druk op de ketel nu deze tweede roman verschijnt. Alleen maar nette mensen heeft een

En nu? ‘Nu komt er een derde boek...’

Maar ik heb geen moment een ander einde in gedachten gehad dan er nu is.’ HITCHOCK Afgelopen jaar is je eerste roman verfilmd. Dezer dagen gaat Alleen maar nette mensen de bioscoop in, heb ik begrepen. ‘De release van de film stond gepland voor maart, maar die is nu verschoven naar het najaar. Er moest nog wat gesneden worden en daardoor kon maart niet gehaald worden.’

Wanneer? ‘Dat weet ik nog niet precies, maar dit tweede boek is precies in een jaar ontstaan. Ik werk behoorlijk georganiseerd. Doelgericht. Dat werkt voor mij makkelijker. Vroeger op school vond ik Latijn het leukste vak. Een puzzel die je zelf kunt oplossen. Daarbij komt dat ik het fijn vind om alleen aan het werk te zijn. Als ik een geslaagde werkdag heb gehad, dan is er gelukt, wat ik mij voorgenomen had te doen. Dat is voor mij echt een geluksmoment.’

Wat vind je zelf van de verfilming? ‘Ik ben bij de verfilming betrokken geweest.Toen de opnames in september/oktober van 2011 plaats vonden, was ik bezig met het afronden van Beste vriend. Dat voelde wel goed. Maar het zijn ook twee werelden die ik wel gescheiden moet houden.’ ‘Ik heb trouwens een kleine rol in de verfilming gespeeld als edel figurant.’

Je doet nu geen journalistiek werk meer? ‘Daar ben ik mee gestopt. Nadat het eerste boek doorbrak en het duidelijk werd dat ik daar bij wijze van spreken wel een paar jaar mee voort zou kunnen, heb ik ervoor gekozen om fulltime romans te gaan schrijven.

Wanneer is het idee voor de verfilming ontstaan? ‘Een paar jaar geleden al. Het idee kwam van IDTV. Ze zijn vervolgens twee of drie jaar bezig geweest om het financieel allemaal rond te krijgen. Dat de film van het eerste boek en het verschijnen van mijn tweede boek nu min of meer samen vallen, is puur geluk.’

En het einde? ‘Daar wil ik nu natuurlijk niet zoveel over zeggen. Anders hoeft niemand het nog te lezen. 37

Als een Nederlandse Hitchcock? ‘Zoiets, ja.’

Ben je een zondagskind? ‘Dat zou ik niet zo willen zeggen. De eerste jaren nadat ik Alleen maar nette mensen had geschreven, was ik erg ongelukkig. Niemand zag er in eerste instantie wat in. Ik heb er echt mee moeten leuren.’ Waarom heb je niet besloten het dan maar zelf uit te geven? ‘Ik ben daarin ouderwets. Ik wilde een èchte uitgever. Bovendien: ik ben schrijver, geen ondernemer. Al die problemen die er buiten het creatieve stuk bij komen, daar wil ik niets mee te maken hebben.’ u


JAGUAR XF 2.2D LIMITED EDITION VANAF € 49.990 LUXE KRIJGT TIJDELIJK EEN NIEUWE DIMENSIE. De Jaguar XF. Standaard imponerend. Wat dacht u van een nieuwe krachtige 2.2 liter dieselmotor. Goed voor 190 pk (140 kw) en een koppel van 450 Nm. Met 8-traps automaat en intelligent Stop/Start systeem.

HOW ALI V E ARE YOU? Gemiddeld brandstofverbruik varieert van 5,4 l/100 km tot 12,5 l/100 km. Gemiddelde CO2-uitstoot varieert van 149 g/km tot 292 g/km. De Jaguar XF is leverbaar als gelimiteerde XF 2.2D LE vanaf ¤ 49.990,– incl. BTW en BPM. Prijs- en specificatiewijzigingen voorbehouden. 3 jaar fabrieksgarantie zonder kilometerbeperking. Leaseprijs vanaf ¤ 999,– p/m excl. BTW op basis van Operational Lease (Bron: Jaguar Financial Services, 48 maanden, 20.000 km/jaar).

W W W.JAGUAR.NL


Mature Cask Finish; na het blenden wordt de cognac overgebracht naar twintig jaar oude eikenhouten vaten (zogenoemde mature casks) om daar een jaar te rusten. Deze periode noemen we de finish. Door het gebruik van kleine vaten komen de ronde smaak en de geconcentreerde fruittonen van de cognac volledig tot hun recht.

Geniet, maar drink met mate.

www.remymartin.com


GEORGE | CULTUUR

BIO ROBERT VUIJSJE GEBOREN: Amsterdam, 12 oktober 1970 OPLEIDING: Barleaus Gymnasium, Studie Sociologie en Amerikanistiek (UvA, Amsterdam) WERK: journalist Nieuwe Revu (1997-2007), Dagblad de Pers (2007-2009), Debuutroman Alleen maar nette mensen (2008), roman Beste vriend (2012) WETENSWAARDIG: debuutroman Alleen maar nette mensen werd genomineerd voor de Libris Literatuurprijs 2009, bekroond met de Belgische Gouden Uil Literatuurprijs (2009) en winnaar literaire jongerenprijs De Inktaap (2010). In het najaar van 2012 verschijnt Alleen maar nette mensen in de Nederlandse bioscopen met onder anderen Jeroen Krabbé in één van de hoofdrollen. Robert Vuijsje-Beste vriend Uitgever: Nijgh & Van Ditmar

Als ik een beetje hardop reken, dan ga je waarschijnlijk nog een stuk of zes boeken schrijven? ‘Ik hoop uiteindelijk acht of tien boeken te gaan schrijven. Er zat vier jaar tussen het eerste en het tweede boek. Ik ben pas 41, dus ik denk dat dat best kan.’ ‘Eigenlijk heb ik altijd romanschrijver willen worden. Mijn vader en mijn beide ooms zijn alle drie journalist. Ik ben de eerste die een roman is gaan schrijven.’ PIJN Als jij mij was, wat zou je dan aan jezelf vragen? ‘Goeie vraag.’ ....................................................

‘Of Beste vriend meer komisch of meer tragisch bedoeld is. In mijn beleving zitten er ook een hoop grappige dingen in het boek. De combinatie ‘grappig op een tragische manier’ daar heb ik wel wat mee. Ik zoek de combinatie tussen dingen die pijn doen en die tegelijkertijd grappig zijn. Maar ik hoop dat dit boek in de eerste plaats entertaining is. Iets lekkers zeg maar, waaraan je ook nog wat over houdt.’ Wat betekent pijn voor je? ‘Ik ben de afgelopen jaren in situaties terecht gekomen die ik vroeger niet zou hebben meegemaakt.’

41

Paperback €17,50

ISBN 978 90 388 9494 2

E-book €13,95

ISBN 978 90 388 9516 1

En dat zijn dan de bouwstenen voor de verhalen die je wilt construeren? ‘Het derde boek dat ik in gedachten heb, heeft niets te maken met mijn eigen leven. Ik heb nu meer zelfvertrouwen omdat wat ik eerder heb geschreven heel goed is gelukt.’ Heb ik iets vergeten te vragen wat je wel had willen vertellen? ‘...................................’ ‘Ik denk dat ik een betere schrijver dan spreker ben.’ t


42


GEORGE | CULTUUR

VLOEIMANS: MUZIEK ALS CHEMIE HET DRAAIT BIJ TROMPETTIST EN COMPONIST ERIC VLOEIMANS OM HET HART. ZIJN HART, HET HART VAN COLLEGA’S EN VOORAL HET HART VAN HET PUBLIEK. DAT MOET GERAAKT WORDEN. VLOEIMANS OVER HET AVONTUUR, DE ADRENALINE EN DE MAFFE MAATSCHAPPIJ VAN NU. ‘IK GA VOOR HET BESTE. DAAROM LOOP IK DAGELIJKS TE PLOETEREN OP MIJN TOETER.’

Tekst: Bart Remmers 43


‘JE MOET STILTE HEBBEN OM MUZIEK TE KUNNEN LATEN VERSCHIJNEN. VERGELIJK HET MET DE ZON. DIE WORDT PAS ZICHTBAAR ALS DE WOLKEN ERVOOR VERDWIJNEN’

u Eric Vloeimans is musicus. Niet alleen

jazzmusicus. De naam van de trompettist wordt te vaak opgehangen aan het genre maar zijn muziek, zijn samenwerkingen, zijn optredens en zijn manier van spelen, reiken veel verder dan het geijkte jazzadagium. Dat misverstand helpt Vloeimans (1963) graag uit de wereld voordat we verder spreken over zijn metier. ‘Ik word het liefst componist of trompettist genoemd’, verduidelijkt de in Rotterdam woonachtige musicus thuis op zijn bank. ‘Mijn muziek gaat zeer veel verschillende kanten op. Ik wil het niet per se aan jazz ophangen. Dat soort muziek vind ik hartstikke leuk, maar er zijn een hoop mensen die zeggen dat ze aan jazz niets vinden, maar dat ze wat ik doe wel weer leuk vinden. De term ‘jazz’ wordt te pas en te onpas gebruikt. Op het North Sea Jazz Festival staan de laatste jaren vooral veel popacts. Dat is ook goed, maar is dat ineens jazz?’, vraagt Vloeimans zich hardop af. ‘Ik heb recent een project gedaan met Colin Benders alias Kyteman, een voormalig student van mij. Wat hij maakt heeft veel pop- en hiphop invloeden. Tijdens ‘Kytecrash’ heeft dat zich vermengt met mijn muziek. Maar dat maakt het niet ineens jazz. Het is een mengvorm van verschillende stijlen, het ligt vele malen genuanceerder. Waarom moet er zo’n stempel op van ‘dit is jazz’ of ‘dit is hiphop’? Dat is zo plat’, legt de trompettist uit. ‘Mijn handelsmerk is een brede aanpak. Vorige week heb ik nog met een dj op het podium gestaan. Ik speel ook met het Concertgebouworkest, met een stringorkest en met pop- en rockmusici. Dat is het nu juist. Ik wil van alles uitproberen omdat ik vooraf niet precies weet hoe het gaat klinken.’ De beste omschrijving van wat Eric Vloeimans doet, benadrukt de musicus graag met de woorden van zijn in 2010 overleden collega Willem Breuker. “Ik ben een maker van mensenmuziek”. Weet je, ik zeg altijd dat je heel goed moet zijn voor jezelf, dan ben je ook heel goed voor anderen. Als ik goed ben voor mijzelf, speel ik met mijn hart voor de harten van het publiek. Want in hun hart wil ik ze bereiken. Louis van Dijk zei het eens: ‘Eigenlijk wil ik dat ze allemaal een beetje van mij houden’. Dat probeer ik te bereiken door het beste van mezelf te geven. Daarom speel ik de beste stukken en dat heeft zijn weerslag op de musici met wie ik speel. En dat heeft weer zijn weerslag op het

publiek. Een win-winsituatie noem ik het. Een uitvergrote win-winsituatie. Ik ga niet voor minder. Ik ga voor het beste. Daarom loop ik dagelijks te ploeteren op mijn toeter.’ MAGIE Als artiest moet je risico’s durven te nemen, meent Vloeimans. Ga het avontuur aan met collega musici. ‘Het kan betekenen dat je dan eens uit de bocht vliegt, dat je wat noten vals speelt. Maar daar kies ik voor. Liever dat dan alles perfect spelen zonder die spanning, het avontuur.’ De trompettist noemt het magie en maakt graag de vergelijking met voetbal, iets waar hij zelf niets om geeft. ‘Waarom gaan mensen naar het voetbal? Ze vinden het spelletje leuk. Dan staan ze daar met hun 40, 50, 60 of 70.000 in een stadion. De adrenaline van het publiek hangt letterlijk in de lucht. Het voetbal verbindt de mensen. Het is niet anders dan met muziek. Het geluk, de vibe, de adrenaline hangt ook in de lucht bij een goed optreden’, vertelt Vloeimans. ‘Een hoop mensen geloven er misschien niet in. Ik wel. Het is de kosmos, een universeel veld of hoe je het ook noemt… Het is door de wetenschap bewezen: er hangen deeltjes in de lucht en daarom hoort alles op deze wereld bij elkaar. Alles is met elkaar verbonden. Dat vergeten we weleens. Het is spiritueel en het is quantumwetenschap.’

H

et summum wordt volgens Vloeimans bereikt wanneer hij staat te spelen en hij vergeet de tijd helemaal. ‘Dat je echt nergens aan denkt. Je bent helemaal weg. Misschien mag je het de zevende hemel noemen. Mensen vragen me wel eens waar ik aan denk wanneer ik een optreden geef. Als het goed is nergens aan, want dan gaat het fout. Je bent in een soort trance en die is afgelopen op het moment dat je klaar bent met het musiceren.’ Vooral na het spelen moet Eric Vloeimans opletten. ‘Als er iemand vlak na zo’n fantastisch optreden zeer dicht in mijn buurt komt en een indringende vraag stelt, kan ik enorm geïrriteerd reageren. Dat is best lastig. Ik moet eerst even naar de kleedkamer, de deur op slot doen en uit die trance komen. Je ziet het dan aan mijn ogen (Vloeimans kijkt even opzettelijk verdwaasd), ik 44

ben helemaal van de wereld. Of ik ’s nachts wel kan slapen na zo’n optreden? Ja, het is net zoals na goede seks. Ik slaap heerlijk. Ik hoef voordat ik naar bed ga geen appelgebak meer te eten of zeven rondjes rond het huis te rennen.’ INTIMITEIT Weer even uit dat bed en het podium op. Om zich senang te voelen heeft de trompettist de muzikanten altijd om zich heen nodig. Op het podium, in de schijnwerpers. Toen de dj met wie Vloeimans recentelijk speelde uit het zicht van het publiek en de musicus zelf stond, voelde dat niet goed. Verder is het gebabbel en geklets dat zo nu en dan uit het publiek opstijgt behoorlijk vervelend. ‘Dan kan ik beter even wat anders gaan doen. Ik heb wel mijn opperste concentratie nodig. Wanneer het publiek voor mij de behoefte heeft om te praten, wordt het erg moeilijk’, aldus Vloeimans. Of dat gebabbel tijdens concerten nu zo typisch Nederlands is? De trompettist weet het niet. Het is internationaler dan dat. ‘In sommige tenten is het erger. Wij Nederlanders kunnen boers zijn, maar niet altijd. Ik kan je een mooi voorbeeld geven. Vorig jaar speelden we in een klein zaaltje op Texel en het publiek bestond uit zo’n 150 man. Het was behoorlijk vol’, memoreert Vloeimans. ‘Gedurende het optreden leek er een constant geouwehoer aanwezig te zijn. Ik kreeg het niet stil, terwijl ik wel een paar trucjes ken om het rustig te krijgen voor het podium. Ontzettend lastig. Je moet stilte hebben om muziek te kunnen laten verschijnen. Vergelijk het met de zon. Die wordt pas zichtbaar als de wolken ervoor verdwijnen.’ Een dag na het rumoerige optreden op Texel stond Vloeimans met Kytecrash in een gigantisch Ahoy tijdens het North Sea Jazz Festival en bleek het tegenovergestelde ook te kunnen. ‘Er stonden 9.000 man en die waren stiller dan die 150 mensen in dat kleine Texelse zaaltje. In Ahoy hadden we veel meer intimiteit! Het kan dus schelen. Hetzelfde heb je ook wanneer je in het buitenland speelt. In China zitten mensen gewoon te sms’en tijdens het optreden. Of te praten. Fransen, Duitsers en Amerikanen zijn juist beleefd terwijl Finnen er weer een klerezootje van kunnen maken… Ach, belangrijk is dat je de klik hebt met wie je op het podium staat. Vroeger gebeurde het af en toe dat ik samenwerkte u


GEORGE | CULTUUR

45


Some coffeeS are ordered for breakfaSt. otherS for fatherSday. beStel voor vaderdag de y1 IpereSpreSSo, bekroond met de reddot deSIgn award 2011. verkrIjgbaar vIa Shop.Illy.com en geautorISeerde Illy verkooppunten. het leven IS mooI. lIve happilly. ontdek meer op shop.illy.com


GEORGE | CULTUUR

‘IK GA VOOR HET BESTE. DAAROM LOOP IK DAGELIJKS TE PLOETEREN OP MIJN TOETER’

u met personen met wie de klik er niet was. Dat

is niet goed. Dat gebeurt me tegenwoordig nog zelden.’ Dat is volgens Vloeimans te danken aan zijn intuïtie. ‘Vroeger liet ik me meer leiden door mijn verstand, nu vooral vanuit mijn gevoel. Ik voel het beter. Het verstand zit je alleen maar in de weg wat dat betreft.’

SCHERPER Maakt dat alles dat de muziek die Vloeimans tien, twintig jaar geleden maakte, anders klinkt dat wat hij nu speelt? Was het vroeger meer ‘verstandsmuziek’ en is het nu vooral ‘gevoelsmuziek’? ‘Nee dat niet. Ik heb altijd wel met het gevoel gespeeld, maar de intuïtie is met de jaren wel scherper geworden’, vertelt de musicus annex componist. ‘Overigens luister ik weinig naar mijn eigen muziek. Toevallig moest ik laatst een box in opdracht van De Volkskrant samenstellen met daarin vijf cd’s met mijn muziek op onderwerp. Toen ben ik wat uitgebreider naar het oudere werk gaan luisteren. Maar op het moment dat ik iets opgenomen heb, is het resultaat voor de rest van de wereld. Dan is het niet meer van mij en niet meer voor mij. Het ei is gelegd en klaar.’ Het muzikale nest wordt dit jaar verder gevuld met Vloeimans’ creatieve eieren. Dat blijkt wanneer hij een lijstje pakt met daarop de bevestigde plannen voor de komende maanden. ‘Ik ben bezig met de Belgische accordeonist Tuur Florizoone. Met hem wil ik ontzettend graag een cd maken en optreden. Daarmee gaan we deze lente starten’, legt Vloeimans uit, ‘Ik speel nu veel met Florian Weber met wie ik het Concertgebouwconcert heb gedaan. Verder ga ik aan de slag met het voormalige Orkest van het Oosten, klassieke muziek. Net als op het

album die ik met Martin Fondse en het Matanqi Strijkkwartet heb gemaakt. Daarnaast komt er een cd uit met daarop een flamenco-opera van Eric Vaarzon Morel waaraan ik heb meegewerkt. Ik doe een project met de Holland Baroque Society en – heel leuk – er is een documentaire over mij die te zien was in de bioscoop en in ‘Het Uur van de Wolf ’ op televisie. Ik ga wat doen met Fay Lovsky en Jeroen van Vliet, ga met Gatecrash naar India, Canada en Kuala Lumpur. Er staan wat dingen met het Rietkwintet Calefax op het programma…’ En Vloeimans kan nog wel even doorgaan. Iedere dag komt er iets bij in de behoorlijk volle agenda van de trompettist. ‘Ik heb het vrij druk. Ik mag me zeker gelukkig prijzen met de belangstelling die ik krijg. Persoonlijk heb ik weinig te klagen. Maar 47

weet je, de maatschappij zelf vind ik momenteel vrij maf. Dan doel ik vooral op die bezuinigingen in de gezondheidszorg, onderwijs, kunst- en cultuurwereld. Dat kan je breder trekken. Hoe gaan we met elkaar om in de samenleving? Daar maak ik me zorgen over. We zijn van alles aan het uithollen. Dat moet stoppen. Wat ik je al vertelde: muziek en kunst, maar bijvoorbeeld ook samen naar een voetbalwedstrijd gaan, maken gelukkig. Laten we dat koesteren.’ t Het album ‘Live at the Concertgebouw’ van Eric Vloeimans met pianist Florian Weber ligt nu in de winkels. www.ericvloeimans.nl


We make High-End Affordable

Het is zover, GoldenEar Technology komt eindelijk naar Europa! Oprichter Sandy Gross en zijn ontwerpers waren de afgelopen decennia (mede) verantwoordelijk voor een aantal van ‘s werelds best klinkende en best verkochte luidsprekerontwerpen. De inspirerende samenwerking bij GoldenEar heeft geleid tot hun beste ontwerpen tot nu toe.

We Make High-End Affordable Ongelofelijk veel muziek uit een verbazend compact luidsprekersysteem. Met de introductie van GoldenEar Technology zijn er nu ook eindelijk goedklinkende luidsprekers in diverse formaten beschikbaar voor toepassing voor de platte TV. Het entertainment hart van het merendeel van de huishoudens verdient veel meer aandacht qua geluid...

Prijzen vanaf â‚Ź 1.794 voor een compleet surroundsysteem.

IMPORT MUZIKALE HIFI PRODUKTEN

info@moremusic.nl T 0346 -21 19 19

www.moremusic.nl


GEORGE | MUZIEK KORT

LANA DEL REY – BORN TO DIE (POLYDOR/INTERSCOPE)

LAURA GIBSON – LA GRANDE (CITY SLANG)

SERGE GAINSBOURG - HISTOIRE DE MELODY NELSON (MERCURY)

ART OF NOISE – WHO’S AFRAID OF THE ART OF NOISE? (ZTT/SALVO)

Altijd fijn wanneer je als Amerikaans meisje – echte naam ‘Lizzy Grant’ en dochter van steenrijke ouders uit New York – een debuutalbum uit te brengen hebt: mysterie en ophef. Lana del Rey had het allebei in de weken voordat haar debuut ‘Born to Die’ verscheen. In de maanden vooraf was de single ‘Video Games’ een wereldhit en vroeg iedereen zich af wie dat mooie, jonge roodharige meisje met de enorme lippen was. Een enigma was geboren. Want waren die lippen wel echt en hoe echt was haar muziek? Een getalenteerde singer-songwriter of een gemankeerd poppetje van gewiekste producenten? Toen haar live optreden in Saturday Night Live, een instituut in de VS, uitliep op een deceptie (het meiske zong vals, was zichtbaar bloednerveus en stond als een wassen beeld op het podium) waren de rapen gaar: inderdaad een marketingding van de platenmaatschappij dat door het ijs zakte. Of niet? Het album bevat drie geniale liedjes – haar eerste hit, het titelnummer en ‘Blue Jeans’ – en de rest is triphop 2.0 aangelengd met Timbaland-beats, Twin Peaks-achtige orkesten en Del Rey’s broeierige stem. In zijn totaliteit is ‘Born to Die’ verre van een meesterlijk debuut, maar mocht de roodharige doorzetten, dan is de belofte groots. Intussen is haar debuut een uurtje lekker melancholische popmuziek.

Waar Lana del Rey de zweem van ‘echt’ of ‘nep’ constant bij zich moet dragen, daar is er weinig twijfel bij de eveneens Amerikaanse Laura Gibson uit Portland. ‘La Grande’ is haar derde album en de hoesafbeelding geeft de sfeer van de plaat prima weer. We zien een eenzame jonge vrouw, gewikkeld in een deken bij een kampvuurtje staan. Het is aardedonker en waarschijnlijk zijn we ergens op het Amerikaanse platteland. Het ultieme decor voor een soundtrack bestaande uit rustieke folk en roestige Americana aangevuld met hints van jazz en blues a la Billie Holiday en de originele country uit de Appalachen. Gibson neemt je mee op een nachtelijke reis door stoffige stadjes, donkere wouden, uitgestorven vlaktes en smerige wegrestaurantjes waar de sigaretten kauwende bardame zonder liefde of passie iedere dag liters koffie inschenkt voor mottige, dikbuikige vrachtwagenchauffeurs die hun lading honderden kilometers verderop moeten afleveren. ‘La Grande’ start met het uptempo, swingende titelnummer en remt in de resterende negen liedjes snel af richting sfeervolle miniatuurtjes. En altijd is er weer die prachtige, krakende stem van de jonge zangeres die nummers als ‘Lion/ Lamb’ en ‘Red Moon’ tot pareltjes van het Wilde Westen maakt. Heerlijk album!

In vooral de Angelsaksische landen is Serge Gainsbourg (1928-1991) helaas altijd die morsige archetypische Fransman gebleven met dat ene beruchte duet (‘Je t’aime... moi non plus’, samen met zijn toenmalige muze Jane Birkin) en het infame tvfragment uit de jaren tachtig waarin de zanger met rokerige stem en in gebroken Engels de dan nog jonge en van drugs gevrijwaarde Whitney Houston vertelt dat hij haar graag wil… (vult u maar in, het ging niet om een potje Scrabble). En dat is jammer. Nee een schande. Gainsbourg is met gemak de belangrijkste, meest veelzijdige en interessantste tekstschrijver en zanger uit het Frankrijk van de twintigste eeuw. En nu is er de jubileumuitgave van misschien zijn beste en in ieder geval bekendste plaat: ‘Histoire de Melody Nelson’ uit 1971. Beck, Jarvis Cocker en DJ Shadow zijn niet voor niets fan van dit schijfje. Omdat de LP precies veertig jaar oud is trakteert Mercury ons op een extra cd met daarop embryonale versies van de verschillende liedjes en instrumentale studies van later beroemd geworden tracks. Tel daarbij op een mooie dvd en je hebt een kunstwerk in handen dat weergeeft waarom deze man een artistieke legende is.

In eerste instantie zou je het Engelse Art of Noise af kunnen doen als een voetnoot van wat de jaren tachtig op muzikaal vlak te bieden hadden. Een handvol maffe hitjes als ‘Beat Box’, ‘Close (to the Edit)’, Princecover ‘Kiss’ (met hulp van Tom Jones) en de voorloper van wat je later ambient of lounge zou kunnen noemen: ‘Moments in Love’. En daar heb je het al, dat ‘Moment in Love’ uit 1984 klinkt in 2012 nog net zo kristalhelder, tijdloos en spannend als in de hoogtijdagen van Thatcher en Reagan. Met andere woorden: ‘Who’s Afraid of the Art of Noise’ is een belangrijk album en dit vijftal bestaande uit ZTT-baas en producer Trevor Horn en muziekjournalist Paul Morley in samenwerking met sessieen studiomusici Anne Dudley, J.J. Jeczalik en Gary Langan, is er voor verantwoordelijk. Fijn dat het sublabel Salvo in zijn serie van re-releases uit de ZTTcatalogus alles opgepoetst heeft en het album samen met een bonus-cd heruitgebracht heeft. Dan kan ook de huidige generatie kennis maken met de inventiviteit en de vooruitziende blik van de Britten die een kwarteeuw geleden volgens velen toch vooral een groepje van cynische artistiekelingen waren die popmuziek niet serieus namen. Art of Noise deed juist het tegenovergestelde en dat valt in retrospectief te beluisteren.

49


Het groene de politiek DUURZ A A M H E I D:

A LLE S

GROE N ,

AL L E S

BE T E R

Duurzaamheid. Een van de favoriete

termen van politieke partijen om mee te schermen tijdens verkiezingscampagnes. Met de verkiezingen van dit najaar zullen de woorden ‘groen’ en ‘duurzaam’ naast ‘bezuinigen’ een nieuwe politieke dimensie krijgen. Modewoord of fundering van het beleid? Met welke ontwikkelingen moeten we nu werkelijk rekening houden?

TEKST: DENNIS MENSINK 50

50-53 Groen_V6.indd 50

15-05-12 16:06


GEORGE | POLITIEK

degen van T

raditiegetrouw zijn het de linkse partijen in Nederland die duurzaamheid het hoogst op de agenda hebben staan. Dat zal ook met de verkiezingen van dit najaar weer blijken. Een verschil met eerder is wel dat duurzaamheid steeds meer richting economie kruipt. Vaker dan eens grijpen partijen de financiële crisis aan om het belang van duurzaam investeren in de toekomst duidelijk te maken. ‘Een land bestuur je niet op één principe, het gaat om een breed positief levensbeeld’, stelt Liesbeth van Tongeren namens GroenLinks. ‘Duurzaamheid is een belangrijk element, anders lukt het met de economie niet. Dat gaat verder dan het repareren van de bankencrisis die we hebben gehad.’ Bij voorkeur nemen we daarbij onze leefgewoontes eens goed onder de loep. De Partij voor de Dieren voegt er haar kenmerkende element aan toe. Marianne Thieme: ‘Om de huidige crises op te lossen, is het noodzakelijk de samenhang te onderkennen tussen het klimaatprobleem, de economische crisis, de voedselcrisis en het verlies aan biodiversiteit. De Partij voor de Dieren wil dat het volledige overheidsbeleid langs de duurzaamheidsmeetlat wordt gelegd. Natuur en milieu mogen geen sluitpost zijn, maar moeten een essentieel en zwaarwegend belang hebben in alle afwegingen.’

Voor de VVD, allesbehalve een linkse partij uiteraard, maar wel de partij die in het verleden bij monde van Mark Rutte ‘groenrechts’ wilde aanzwengelen, is het een vereiste om duurzaamheid economisch aan te wenden. Helma Neppérus: ‘Minder energie en minder grondstoffen gebruiken, levert direct op. Als vliegtuigen met minder of lichtere materialen gebouwd worden, hoeft er minder de lucht in, wat in de energiekosten scheelt.’ DUURZAME ENERGIE De meeste aandacht bij duurzaamheid wordt opgeëist door ons energieverbruik. Dat moet minder en groener, zover is iedereen het met elkaar eens. Maar wat nu precies groen is, daar valt over te twisten. Zo stelt de Partij voor de Dieren dat energie die is opgewekt uit landbouwafval, mest of dierlijke resten geen groene energie is. Dus mogen we deze niet subsidiëren en niet onder de noemer groene energie verkopen. Gaan we af op de VVD dan moeten we kernenergie ook zien als ‘veilige en schone technologie om energie op te wekken’. Vandaar dat de partij wil dat deze vorm van energie ook in ons land wordt opgewekt, terwijl de SP juist liever alle kolen-, olie- en kerncentrales vervangt door zonne-, winden andere duurzame energie. Onder andere door ruimere subsidie voor zonnepanelen.

Bij voorkeur geregeld in een klimaatwet. Een van de concrete plannen van GroenLinks is het voorkomen van de bouw van vier extra kolencentrales. ‘Die gaan zo’n veertig jaar mee en investeerders steken er veel geld in, dus daar kom je niet gauw vanaf ’, legt Van Tongeren uit. De SP ziet het als een grote fout dat de grote energiebedrijven zijn verkocht aan buitenlandse ondernemingen. Het maakt het voeren van een duurzaam energiebeleid onnodig moeilijk. Als het aan de SP ligt, neemt de overheid de komende jaren haar verantwoordelijkheid voor energiezuinig produceren en meer duurzame stroom- en gasproductie. GroenLinks ziet heil in een herziening van energiebelastingen. ‘Over kolen wordt geen btw of accijns geheven. Over vormen van schone energie, zoals windenergie, wel. Dat geeft oneerlijke concurrentie. We hebben het altijd over ‘de vervuiler betaalt’, maar dat gebeurt dus lang niet altijd’, aldus Van Tongeren. ‘Terwijl wij als individuen worden aangespoord om spaarlampen te gebruiken, de kachel laag te zetten en een extra trui aan te trekken, betaalt de zware industrie vrijwel niets voor energie. Dat moet anders.’ AFHANKELIJKHEIDSPOSITIE Een ander punt dat op het vlak van energie speelt, is de afhankelijkheidspositie ten opzichte van ‘onbetrouwbare’ buitenlanden, die de u

51

50-53 Groen_V6.indd 51

15-05-12 16:06


fossiele brandstoffen ons geven. Zo wil de VVD duurzame energie inzetten als middel tot onafhankelijkheid. Neppérus: ‘Door andere vormen van energie aan te spreken, zorgen we ervoor dat we minder afhankelijk zijn van partijen uit gebieden waarvan de constante stroom niet zeker is.’ Het is een punt dat ook de meeste linkse partijen onderschrijven. Volgens de SP is het ‘reden genoeg om een stevig klimaatbeleid te voeren’. Zo ook voor de Partij voor de Dieren, hoewel die zich meer richt op duurzame, ecologische landbouw, die onafhankelijk van de input van fossiele brandstoffen dient te bestaan. Maar ook individueel kan onze onafhankelijkheid groeien. Zo is één van de concrete punten van GroenLinks het ‘eenvoudiger maken dat mensen zelf stroom opwekken’. Van Tongeren: ‘Wat je over hebt, kun je dan terugleveren aan het stroomnet, voor een vergoeding met een vast tarief. In Duitsland is dit al gebruikelijk.’ Economische aspecten

p Liesbeth van Tongeren 

q Marianne Tieme

Bij de vraag hoe de economie baat heeft bij duurzame ontwikkelingen spelen veel verschillende aspecten. Denk aan industrie, voedselproductie, afvalverwerking en zelfs immigratie. Volgens GroenLinks kunnen we simpelweg niet anders. Van Tongeren: ‘Als je een bloeiende carrière wilt, dan kun je niet om duurzaamheid heen, want groen wordt de nieuwe motor van de economie.’ Ook spreken verschillende partijen van het vergroenen van het belastingstelsel. Zo wil de SP milieuvriendelijk produceren bevorderen en vervuilende productie zwaarder belasten. De Partij voor de Dieren benadrukt de overproductie in ons land en hoe dat het milieu én de economie beïnvloedt. Overgeproduceerd voedsel dumpen we op buitenlandse markten in bijvoorbeeld Afrika, waardoor lokale boeren hun goederen niet aan de man kunnen brengen. En die trekken naar Westerse economieën op zoek naar werk en welvaart. Door onze voedselproductie drastisch te wijzigen, lossen we problemen in de kern op. In het kort het punt dat Marianne Thieme destijds in een een-op-een debat met Rita Verdonk aandroeg een dag voor de verkiezingen destijds. Thieme: ‘Verder wordt duurzaam bankieren en groen beleggen en investeren

52

50-53 Groen_V6.indd 52

15-05-12 16:06


george | politiek

Helaas blijkt het duurzame imago maar al te vaak een dun groen laagje fineer te zijn. na de verkiezingen neemt de aandacht voor dergelijke thema’s in rap tempo af’

gestimuleerd en verder uitgebreid. Ook willen wij een vleestaks invoeren en een hoog btw-tarief op dierlijke eiwitten om de maatschappelijke kosten van de productie in rekening te brengen bij de eindgebruiker. Productie en consumptie van biologische producten moet gestimuleerd worden, onder andere door het verlagen van het btw-tarief, en het belastingstelsel moet vergaand worden vergroend.’ Ook de SP wil de benarde situatie van boeren aanpakken. ‘Landschap en natuur worden te gemakkelijk opgeofferd aan commerciële kortetermijnbelangen’, zo leest het verkiezingsprogramma van de partij. ‘Willen we een gezonde boerenstand zijn werk naar behoren laten doen, het dierenwelzijn bewaken, het landschap behouden, de natuur onderhouden en het milieu beschermen, dan dient de komende regering op dit gebied andere keuzes te maken.’ Prikkelen

Zoals gezegd stelt de VVD het belang van duurzaamheid gelijk aan dat van de economie. Maar hoe overtuig je mensen duurzamer om te gaan met onze economie? Neppérus: ‘Je moet mensen prikkelen, in plaats van straffen. De sloopregeling is daarvan een positief voorbeeld. Mensen die al met een oude auto zitten, worden niet extra benadeeld, maar krijgen een positieve stimulans. Zo moet dat ook bij de industrie.’ De richtlijnen die hier voor nodig zijn, moeten volgens de VVD helder en actueel zijn. ‘Als er eenmaal aan een norm voldaan wordt, kan het scherper. Dat is in Brussel af te spreken.’ Overheidsregulering dus. Iets waar de SP ook sterk voor pleit. Volgens de partij van Emile Roemer moeten wij, de mensen, weer meer zeggenschap krijgen over dat wat van ons allemaal is. ‘We stoppen met de uitverkoop van publieke diensten. De overheid wordt weer hoofdverantwoordelijke voor de organisatie

van goede zorg en goed onderwijs, voldoende openbaar vervoer en duurzame energie.’ Wonen met voldoende groen

Welke invloed hebben beoogde duurzame doelstellingen op onze (leef )omgeving? En op ons woonbeleid? Enerzijds hebben ze in ieder geval invloed op de indeling van ons land en anderzijds stellen ze eisen aan hoe we onze woningen en andere panden bouwen en financieren. De SP pleit voor duurzame ruimtelijke inrichting gestuurd vanuit de rijksoverheid. ‘Alleen zo krijgen we een goede spreiding van wonen en natuur, economie en recreatie.’ Extra aandacht dient daarbij uit te gaan naar krimpregio’s en kleine kernen. Ook in delen van Nederland waar de bevolking krimpt, moet de leefbaarheid worden gegarandeerd. Het moet volgens de partij mogelijk blijven om woningen te bouwen in de kleinere kernen. Maar dan wel rond stedelijke kernen, waartussen voldoende groene, open ruimte blijft. Als het aan de Partij voor de Dieren ligt, schakelen we daar Europa bij in. Zij wil graag vaart maken met een groot, Europees natuurnetwerk. Volgens GroenLinks heeft met name ons woningsysteem een rare ontwikkeling doorgemaakt, aangespoord door financiële regelingen zoals de hypotheekrenteaftrek en de huursubsidie. Wat er moet veranderen? De hypotheekrenteaftrek moet helemaal verdwijnen en de huursubsidie moet sterker inkomensafhankelijk zijn. ‘Waar je woont, blijft natuurlijk een eigen keuze, daar zit geen dwang bij’, zegt Van Tongeren. ‘Maar als je voor een sociale huurwoning meer kunt betalen, dan moet je het ook gewoon betalen, zonder kortingen. De besparing die dit oplevert, kan bijvoorbeeld ingezet worden om huizen in de sociale woningbouw, die beneden standaard zijn, dubbelglas te geven of te isoleren.’ De SP ziet wat

betreft nieuwbouw en onderhoud van bestaande panden op haar beurt voor de overheid de rol van stimulator. Bouwvergunningen voor bestaande gebouwen worden alleen afgegeven als het gebouw daarna minimaal voldoet aan energielabel D. Woningcorporaties gaan verplicht meer werk maken van de warmteisolatie van bestaande woningen. Imagoprobleem

Inmiddels is het al enige tijd afwachten of de duurzaamheidpunten de door de partijen gestelde aandacht ook werkelijk krijgen. ‘Zachte’ punten verdwijnen al gauw naar de achtergrond in de waan van de dag. Een stukje image building richting de kiezer? ‘Het gaat ons niet om het imago’, zegt Neppérus. ‘Vandaar dat we het ook bewust in ons partijprogramma hebben opgenomen. Duurzaamheid wordt af en toe teveel als modewoord gebruikt.’ Thieme: ‘Helaas blijkt het duurzame imago maar al te vaak een dun groen laagje fineer te zijn. Na de verkiezingen neemt de aandacht voor dergelijke thema’s in rap tempo af en nemen lang niet alle fracties deel aan de debatten over duurzaamheid of dierenwelzijn. Het blijft een beetje rommelen in de marge: als het erbij past is het leuk, maar de meeste partijen zijn niet bereid concessies te doen en radicale keuzes te maken als het om natuur en milieu gaat. Bij de Partij voor de Dieren is het duidelijk: dierenwelzijn, natuur en milieu staan centraal, om het menscentrale denken van de andere partijen te compenseren en bij te buigen.’ Dezelfde stelligheid mogen we volgens Van Tongeren van GroenLinks verwachten. Zij ziet echter meer een imagoprobleem voor de term duurzaamheid zelf. ‘Als je tegen vrienden zegt dat je een duurzame relatie hebt, dan wekt dat nou niet echt enthousiasme op. Daarom heb ik het liever over groen en schoon.’ t

53

50-53 Groen_V6.indd 53

15-05-12 16:06


54


GEORGE | FINANCIEEL

ROBERT RUBINSTEIN: ‘BANKIERS SNAPPEN NOG STEEDS HUN REPUTATIONAL MELTDOWN NIET’

Boer in Disneyland ‘IK VERBAAS ME

De ‘jagersmentaliteit’ van financiële professionals heeft de wereld in de crisis gestort,

E R O V E R DAT E R

dus is het nu tijd voor de ‘boerenmentaliteit’. Eerst zaaien, dan oogsten. Dat zegt Robert

NIET MEER BOOSHEID

Rubinstein, de Amerikaanse oprichter en directeur van kenniscentrum TBLI Group. ‘Het is

IS’

niet zo moeilijk. De financiële wereld is een kudde die elkaar voortdurend volgt.’

D

e in Brooklyn, New York, geboren Robert Rubinstein woont al jaren in Nederland. In de jaren zeventig bleef hij hangen in Amsterdam, de stad waar hij zich het prettigst voelt (‘als de zon hier schijnt is het echt Disneyland’). In helder, met Engelse zinsneden doorspekt Nederland vertelt hij zijn verhaal. In de financiële sector kapitaal mobiliseren voor duurzaam investeren. Of beter gezegd: impact investing, zoals het laatste buzzword luidt bij immer in jargon sprekende doelgroep. In 1999 richtte de Amerikaan zijn bedrijf Brooklyn Bridge op, waarin hij het concept van Triple Bottom Line Investing (TBLI) introduceerde. Het doel was – en is – ambitieus:

het herscholen van de financiële wereld. TBLI leert dat een investering pas een echt gezonde investering is als het niet alleen tot financiële maar ook maatschappelijke en ecologische opbrengsten heeft. Het concept is inmiddels een household name en de kleine onderneming evolueerde in een holding, TBLI Group, dat als wereldwijd kenniscentrum fungeert in duurzaam investeren. KUDDE Elk jaar organiseert TBLI twee conferenties, één in Azië en één in Europa. Op het moment van spreken verkeerd Rubinstein vol in de voorbereiding van een conferentie in Tokyo, Japan. Een grote financiële markt en een land dat de tijd neemt om duurzaam investeren te 55

begrijpen. ‘Maar dat geldt eigenlijk voor de financiële sector overal. Nieuwe ideeën in hun hoofd krijgen is moeilijk.’ Laat dat nou precies de core business van Rubinstein en zijn collega’s zijn. ‘Wij willen laten zien aan de financiële sector hoe zij hun vermogen kunnen gebruiken met duurzaamheid als filter, als een lens in de keuzes die zij maken. Het is niet onze bedoeling een congres te organiseren, onze rol is kapitaal mobiliseren. De financiële sector is een kudde, die elkaar voortdurend volgt. Niemand wil te ver vooraan lopen, of achterlopen. Ze blijven altijd bij elkaar. Het voordeel daarvan is dat als het goed gaat, dan gaat het ook echt heel goed. Maar het omgekeerde kan ook het geval zijn. Ze rennen achter elkaar aan.’ u


‘DE JAGERSMENTALITEIT RESULTEERT IN EEN BOS ZONDER PROOI, OMDAT DIE PROOI ER NIET MEER IS’

M

et die kudde in zijn achterhoofd spreekt hij financiële professionals aan. ‘Het congres is een manier om te laten zien dat hun collega’s hier ook mee bezig zijn, wat de laatste ontwikkelingen zijn en hoe ze dit in hun asset management kunnen integreren.’ De manier waarop hij dat doet, is in de ruim tien jaar wel veranderd. Niet langer stuurt hij vuistdikke onderzoeksrapporten rond om mensen te overtuigen. ‘Ze vroegen me om bewijs, om te laten zien dat er in het beste geval een outperformance, maar in het slechtste geval in elk geval geen onderperformance was bij het toepassen van duurzaamheid. Daarmee ben ik gestopt, want ik zag: het gaat niet over bewijs. Het gaat over geloof.’ De financiële crisis heeft hem wat dat betreft de ogen geopend. ‘Dat subprime collateralized debt obligations (riskante bundelingen van grote aantallen hypotheken, zoals veel financiële instellingen deden, red.) een risico waren, dat was bewezen. Maar als er research bestaat, hoeveel mensen hebben dat dan gelezen? Want was de werkelijkheid? Iedereen zat massaal in de collateralized debt obligations. Mensen geloofden daarin.’ Rubinstein haalt de bonussencultuur aan om zijn betoog te onderstrepen. ‘Duizenden miljarden gingen naar CEO’s en er was ook geen bewijs dat dit verantwoord was.’ GHETTO De financiële sector manier moet een andere manier van opereren aannemen. Die misschien niet past in hun ‘ghetto van informatie en vriendjes’, zoals Rubinstein het verwoordt. ‘Je moet hun bewustzijn verhogen. Vijf tot zeven jaar geleden was CO2 geen factor, er was geen CO2 European Trading Scheme. Nu is er, in Europa althans, de laatste jaren duidelijk geworden: CO2 is een kostenpost waarvan de kosten alleen nog maar gaan toenemen. Als je in een business zit die veel koolstofdioxide produceert, zoals beton of transport, dan gaat dat jouw balans beïnvloeden. Vroeger was het een externality, geen onderdeel van je balans. Dat zag je ook bij beursgenoteerde nucleare energiebedrijven. Zij hadden op hun balans nooit de decommisioning costs staan, de kosten voor de ontmanteling van de kerncentrale.

Want het is niet zoals een naaimachinefabriek, die je zomaar kunt sluiten en dat je dan weggaat. Je moet er veel geld tegenaan gooien om het veilig te doen. Er is nu het besef van ‘hé, dat moet je op de balans zetten’. En… zip! (maakt een gebaar met zijn vingers) No profit! En een verlies op je aandeel van tachtig, negentig procent. Al die dingen, waar nooit iemand naar heeft gekeken, beginnen nu wél belangrijk te worden. Daarvóór maakten wij ons er gewoon niet druk om, nobody was thinking about it.’

Milieu- en sociale factoren zijn een risicofactor, waar je gewoon rekening mee moet houden. ‘Maar ook een opportunity factor, zegt Rubinstein. ‘Dat is een bewustwording. De media krijgt het door. Eén vulkaan in IJsland kan onze hele economie al ontregelen. Er is geen zekerheid en door dat collectieve bewustzijn ziet men in: dit gaat ons aan. Met groei van China en India en hun vraag naar grondstoffen, plus andere opkomende markten, hoef je geen genie te zijn om te zien: dit gaat niet. Dus dit gaat instorten. Dat kan op twee manieren. Eén: een conflict om grondstoffen. De financiële sector houdt niet van oorlog, althans van lange oorlogen tenminste. Of twee: je kijkt naar de opportunity. En dat is de grote macro driver, dat gaat veel bedrijven duwen in die richting. Dat 56

veranderingsproces, dat is waar wij nu twaalf, veertien jaar over gedaan hebben. Om die zaadjes te planten en steeds water te geven. En nu, op dit moment, gaat de moneyflow dit volgen.’ Dit proces van zaadjes planten, water geven, verzorgen, wachten, nog een klein beetje pushen, dat is de ‘boerenmentaliteit’, die Rubinstein zegt te hanteren. ‘Het probleem is, de economie leent zich er tot nu toe niet voor om boeren te steunen. Die steunt alleen jagers. De financiële crisis is volledig gebaseerd op de jagersmentaliteit; snel scoren. Collateralized obligations, package mortgages, flip it, verkoop het en haal je vijf miljoen commissie. Wat krijg je van een jagersmentaliteit? Een bos zonder prooi, omdat alles snel weg is. En wat doe je volgend jaar? Niks, want er is niks. ’ GOLDMAN SACHS ‘Al die grote investment banks: Goldman Sachs, Merrill Lynch, het Nederlandse NIBC... al die mensen hebben gegokt dat het systeem ging crashen en hebben hier verzekeringen op genomen. Met een credit to vault swap, een gecompliceerd verhaal, maar het komt er eigenlijk op neer dat je meer geld kon verdienen door te erop te gokken dat alles in zou storten, dus eigenlijk een belegging tégen de economie, dan door normaal te beleggen. De jagersmentaliteit voegt helemaal niks toe aan de economie, zegt Rubinstein. ‘Zero. Het heeft er alleen voor gezorgd dat mensen die eigenlijk geen hypotheek moesten krijgen, er toch een kregen. Want je hoefde immers niet te bewijzen dat je een baan had, je kon liegen over je inkomsten en hup, je kreeg een hypotheek van vijf ton. De bankiers dachten: de prijs van een huis gaat altijd omhoog, dus wij zitten veilig. Daar gaat het om. Ze hebben producten verkocht die toxic zijn voor de klanten en zichzelf verzekerd voor als het misging. Iedereen deed er aan mee bij een bedrijf als Goldman Sachs, want iedereen kon er mee verdienen. En ze begrijpen nog steeds niet dat de reputatieschade die ze oplopen, mega is. Ik heb het over een reputational meltdown. Ze hebben geen idee what’s coming at them. Dat is nou de jager.’ NEDERLAND De Amerikaanse Amsterdammer verwijst naar


GEORGE | FINANCIEEL

‘WE WILDEN EEN PLAATS IN DE TOP VIJF VAN INNOVATIELANDEN, MAAR WE DURVEN GEEN KEUZES TE MAKEN’

de situatie in Nederland. ‘Het is pervers. Als je ziet dat ING zoveel geld heeft verloren dat die bank ook werkelijk bijna failliet ging. De staat moet nu de komende twintig jaar geld lenen en ik moet meer belasting betalen om ING te redden. En niet alleen ING, maar ook ABN moet ik redden. En Fortis. En waarom? Hoe is dit gebeurd? Dan zie je dat hier ook parlementair onderzoek is gedaan met een aantal mensen, maar de mensen in die commissie (de Commissie-De Wit, red.) waren niet kundig. Ze lieten Rijkman Groenink (voormalig voorzitter van de Raad van Bestuur van ABN-AMRO, red.) en herinner je je nog wat hij zei? ‘Die bonus die ik heb gekregen, heeft de aandeelhouders niks gekost. Omdat het de koper is, in dit geval Fortis, Royal Bank of Scotland en Banco Santander, die heeft betaald. Maar als je iets koopt, je stopt het in een pot en jij neemt er wat geld uit, dan heb je het natuurlijk wel van de aandeelhouders gepakt! Het is een absurde redenering en dan zie je, those idiots van de politiek hebben hem daar niet eens mee geconfronteerd. Zoveel onwetendheid… ik verbaas me erover dat er niet meer boosheid is onder het volk. Want om dit zootje op te ruimen, dat gaat hen nog lang heel veel geld kosten. En bij de mensen in de financiële sector, daarbij is nog steeds weinig verandering te bespeuren.’ Is de crisis een zegen geweest voor de duurzaamheidsbeweging? Waardegedreven banken als ASN en Triodos zien nu niet voor niets een enorme instroom van klanten. Het antwoord is tweeledig. ‘Het is een zegen geweest in de zin dat het mensen een reflectie gaat tonen over wat voor een soort economie ze willen hebben. Is dat een economie die dit soort gokgedrag beloont? Gaan we mensen belonen die absurde systemen creëren die weinig te maken hebben met de reële economie?’ Er is naast die reflectie ook een negatieve impact geweest op het duurzaam investeren. ‘Alle projecten kwamen stil te liggen, ook die voor duurzame energie. Ook de fabrieken van solarpanelen kregen geen orders. Maar de belangstelling voor waardegedreven bankieren, die is blijvend. Omdat het bewustzijn over onze economie nu niet meer los staat van de

nonsens zoals we die voorgeschoteld krijgen. In het algemeen wil men gewoon meer evenwicht in het leven. Ik snap het wel. Je hebt geen goed gevoel bij ING, ABN en misschien Rabo, maar wel bij een bank als ASN. Dat snap ik wel, want zij doen niks met die complicated stories. Het is een heel saaie, ouderwetse spaar- en beleggingsbank in duurzaamheid.’ MOEITE MET DUURZAAMHEID De traditionele financiële sector heeft nog altijd grote moeite met het begrip duurzaamheid. Het begint al met de communicatie ervan - zowel om het eigen personeel aan boord te krijgen als om de klanten voor te lichten - maar weten banken nauwelijks duurzame producten en diensten te ontwikkelen. Toch is er wel sprake van een bewustwordingsproces. ‘Dat is ook te verklaren. Als je kijkt naar de geldstromen, dan gaan deze steeds naar een vorm van social en environmental added value. En dat gaat heel veel invloed hebben op de reële economie. Het is een proces en hoe meer financiële mensen dat begrijpen in de taal waarin zij communiceren, hoe beter.’ ‘Het is niet zo moeilijk’, legt Rubinstein de ontwikkeling van duurzaamheid in de financiële sector uit. ‘Ik heb altijd gezegd, dat er ten eerste het eigen belang is van de financiële professional, ten tweede de opportunity en ten derde waar de geldstromen naartoe gaan. Als je die drie dingen laat zien, dan is het vrij makkelijk de financiële sector in een andere richting te sturen. En zolang je dat steeds maar herhaalt in hun taal… ze spreken immers een bepaald jargon, dat willen ze om andere mensen klein te maken en omdat “we’re so special”, maar als je dat spelletje weet en je speelt het terug, dan is het niet zo moeilijk. Het is niet dat de financiële sector per definitie tégen sociale en milieubewuste beleggingen is. Ze weten alleen onvoldoende dat ze het allebei kunnen doen.’ Rubinstein legt het verschil uit tussen het traditionele bankieren en het bankieren zoals hij het beoogt. ‘Tot nu toe dachten ze “ik beleg, verdien geld op welke manier het ook mogelijk is. Toxic waste, moneylaundering… it doesn’t matter. En vervolgens geef ik nog wat geld aan goede doelen.” Dat is het traditionele model. Maar wij zeggen: neem die honderd procent van 57

je geld en creëer een portfolio met duurzame investeringen.’ GEMISTE KANSEN Wie trouwens denkt dat Nederland een lichtend voorbeeld is op het gebied van duurzaamheid, komt bedrogen uit. Op de Environmental Performance Index (EPI), een jaarlijks onderzoek van de Amerikaanse universiteiten van Yale en Columbia naar de ecologische balans van 163 landen, moet Nederland het doen met een 47e plaats. Nog achter landen als Suriname (37), Algerije (42) en Roemenië (45). Rubinstein: ‘We doen het terrible. Je hoeft maar te kijken naar de productie van duurzame energie. Nederland ontwikkelt windmolens, maar is absoluut geen windmolenland. Niet in de productie en niet in het opwekken van energie uit windmolens. Nederland heeft evenveel zon als Duitsland, maar Duitsland heeft een mega industrie in zonne-energie, waarin 300.000 mensen werken. Nederland had dat veel beter kunnen doen, want we hadden de benodigdheden. Eén van de grootste pensioensystemen van Europa, één van de grootste elektronicafirma’s van Europa (Philips, red.) en kennis in technische universiteiten. Maar Duitsland is de grootste en dat heeft met politieke redenen te maken. We luisteren hier veel meer naar de gas- en olielobby. We wilden een plaats in de top vijf van innovatielanden, maar we’re nowhere. We durven geen keuzes te maken en er is hier echt de mentaliteit van ‘voor een dubbeltje op de eerste rij’. Dat gaat niet.’ Aan innovatieve mensen die out of the box kunnen denken geen gebrek in Nederland, ziet Rubinstein. ‘Alleen, er is geen industriële politiek om echt werk te maken van duurzaamheid, zoals Duitsland dat bijvoorbeeld wel doet. Er is geen durfkapitaal, nauwelijks financiering voor goede ideeën en talent en nog steeds een mentaliteit van you failed, you screwed up, jij bent failliet gegaan dus we moeten niet met jou werken.’ Het kost heel veel tijd om over je daar overheen te komen. Er is dus geen gebrek aan geld, maar wel aan beschikbaar geld.’ Een ontnuchterend beeld, kunnen we vaststellen. Toch is Rubinstein is ondanks zijn harde constateringen opvallend mild gestemd. ‘In spite of everything, things still happen.’ t


Een nieuw leven voor historische J-jachten 58


Zeilevenement de America’s Cup

J-klasse jachten lieten bouwen. En nu

groeide begin vorige eeuw uit tot een

de eerste races met oude en nieuwe

adembenemend schouwspel. Esthetiek

J’s dit jaar zullen plaats vinden tijdens

en snelheid voerden de boventoon. Het

de Olympische Spelen is de J-klasse

werd helemaal een feest toen Engelse

opnieuw uiterst actueel. u

en Amerikaanse rivalen nieuwe TEKST: GUIDO VAN DEN HEUVEL BEELD: ROYAL HUISMAN SHIPYARD FOTOGRAFIE: CORY SILKEN VIA ROYALHUISMAN.COM 59


NEDERLANDSE ONTWERPEN VORMEN DE BASIS VOOR N I E U W E G E N E R AT I E ‘ J - C L A S S ’ J A C H T E N

D

e America’s Cup was een prestigieus mondain zeilevenement, een beetje de Formule 1 van nu, maar dan met veel meer klasse, passie, allure. Het oogstrelende ontwerp van de J’s zette de race- en de zeilwereld pas echt op zijn kop. Er zeilen nu nog steeds enkele gerestaureerde J’s uit die tijd rond zoals de Velsheda, Endeavour en Shamrock V. De oude J’s leken een halve eeuw geleden uit het zicht te raken, maar gelukkig gloort er weer hoop voor echte klasse. Thijs Nikkels van ontwerpbureau Dykstra Naval Architects praat ons bij. Zijn idee? Over enkele jaren kunnen we weer volop genieten van spannende races met imposante nieuwe J-jachten. Wellicht op de buis, maar liever nog aan boord. SPARTAANS ZEILEN? Het ruime flushdek van een oorspronkelijke J is vlak, ontdaan van alle obstakels. Het gaf sportieve crewleden de ruimte om tijdens een race stevig aan de bak te gaan, flink te performen. Comfort ontbrak volledig in de oer-J. Het was buffelen om enkele honderden meters zeil (nat, zwaar) bij een overstagje in enkele minuten naar binnen te halen. De J’s ogen fraai, maar zijn puur getekend op functionaliteit. De grote overhangen waren er om zo bepalende waterlijnlengte onder helling of bij een golf tijdelijk flink te verlengen. Dat gaf

dan weer een extra zetje. De onwaarschijnlijke lange waterlijn en een voetbalveld aan zeil leidde tot voor die tijd ongekend hoge snelheden. Al lag de rest van het veld stil, dan schoof de J met haar 50 meter lange mast nog steeds stevig door en statig voorbij. Hoge bomen vangen nu eenmaal veel wind. Boven- of benedendeks meezeilen stond voor hard werken aan de lieren (bijnaam; de koffiemolen). En als de zeilers na een lange dienst even bij moesten komen, zat er niet meer in dan een tukkie in een harde brits benedendeks. Ach, comfort of voorzieningen waren destijds ook niet nodig op een dagzeilboot. Wel bouwden de Engelse teams een dekhuisje (doghouse) om toch nog enigszins beschut te staan tijdens de dagenlange transatlantische oversteek. Nu is dat allemaal anders. Kosten noch moeite worden gespaard om van elke J een comfortabel droomjacht te maken Thijs Nikkels: ‘Dat Spartaanse is helemaal verdwenen. Een eigenaar heeft tegenwoordig een luxe cabine, er zijn gastverblijven, een salon, een galley, er is veel crewruimte en er is veel ruimte voor zeilberging. De nieuwe J-eigenaren hebben onlangs ook nog eens gekozen voor nieuwe wedstrijdregels. Daardoor verschijnen er nu ineens weer nieuwe J-jachten vol moderne technieken en lichte materialen.’ Daar blijft het overigens niet bij. Waren bij de eerste generatie J’s alleen Engelse en Amerikaanse ontwerpers betrokken, tegenwoordig zijn het 60

vooral Nederlandse ‘Naval Architects’ die over de J-expertise beschikken en lucratieve opdrachten voor nieuwe J’s binnentakelen. Vooral de Nederlandse bureaus Hoek Design en Dykstra Naval Architects bepalen de techniek, de wedstrijdregels en het aanzien van de J’s. MODERNE J; DE ‘HANUMAN’ OK, wat voor schip krijg je als je anno 2010 een J bestelt? Daarvoor stappen we even aan boord van de Hanuman, een door Dykstra gemaakte reconstructie, die voortborduurt op het ontwerp van het Super-J Endeavour II uit 1937. Het enorme flushdek heeft een teakclad dekhuis met bij de stuurstand fraai maar sobere instrumenten. Stap je via het ruime trappenhuis de Hanuman binnen, dan stap je binnen in wereld van moderne zeilhistorie; het oogt geweldig, maar het hoort er eigenlijk niet. Het klassieke interieur met veel Frans en Amerikaans notenhout komt van Nederlands topontwerper Pieter Beeldsnijder. Alles hier ademt harmonie. Materiaal en afwerking zijn van hoog niveau. Het interieur mag klassiek zijn, de techniek, de rompvorm en de tuigage is overduidelijk van de 21e eeuw. Al op de tekentafel is de performance afgestemd op de nieuwe wedstrijdregels van de J-klassenorganisatie. De zeilvoering is lichtgewicht, er zijn moderne materialen gebruikt. Voor een optimale performance kreeg


GEORGE | SPORT

de Hanuman een romp van aluminium en een dekhuis van koolstof. De lieren werken niet langer op spierkracht. De zeillijnen worden hydraulisch met een snelheid van 156 meter per minuut binnengehaald. Geavanceerde software biedt de schipper meerdere zeil- en ballastconfiguraties aan. De Hanuman is niet de enige nieuwe J. De bouw van een nieuwe versie van de Rainbow (ook van Dykstra) is inmiddels gestart. Ook de kinnesinne tijdens de races is weer helemaal op het niveau van 1935. Zo haakte de gloednieuwe Hanuman afgelopen voorjaar af in de Antigua race omdat de andere J’s volgens schipper J. Clark met een te professionele bemanning voeren. TOEKOMST VOOR J-KLASSERS Thijs Nikkels, naval architect en eigenaar van bureau Dykstra Naval Architects: ‘We zijn bij de restauratie van alle drie de oudjes betrokken geweest. Nou ja, origineel, van de Endeavour was nog maar 500 kilo origineel materiaal aan boord. Toen Elizabeth Meyer haar J ‘Endeavour’ opknapte, wilde ze er niet mee racen maar; toeren. Er waren immers geen J-rivalen meer. Meyer wilde een modern interieur met moderne motoren en comfortabele apparaten. Een lichtgewicht casco compenseert het gewicht van al die techniek aan boord. Omdat het jacht door het gewicht dieper kwam te liggen liep het jacht ineens veel sneller. De snelheid van een jacht wordt immers deels bepaald door de lengte waterlijn. Omdat ook Velsheda en Shamrock de oorspronkelijk J-formule loslieten, ontstond een nieuwe generatie luxe J’s om mee te toeren. Regels voor een lekkere race ontbraken. Om toch te kunnen racen richtten de nieuwe u

HET BERMUDA-DESIGN VAN DE J’S VERANDERDE HET AAN ZIEN VAN D E RACE- EN DE ZEI LW ERELD

61


LOVE IT...

PIET BOON ® BLINDS BY DTCH RAAMDECORATIE ®

Fight for it! Bied vanaf 1 euro op de online veiling van:

OP FIGHTCANCER.NL VIND JE ALLE ‘LOVE ITS’ VAN VANDAAG

Love life. Fight cancer.


GEORGE | SPORT

SPECIFICATIES Constructie: Charles Nicholson Werf: Camper and Nicholson Lengte: 39,62 meter, 26,51 op de waterlijn. Breedte: 6,70 meter Diepgang: 4,57 meter Zeiloppervlak: 550 m2 Hoogst geklokte snelheid: 17 knopen (31,5 km/u) zie www.jclassyachts.com/history.html

REVIVAL De J-revival van na 2002 had niet veel later moeten komen. Toen rond 1980 de eerste J’s langzaam in de modder weg begonnen te rotten, staken enkele bemiddelde J-fliefhebbers geld in restauratie van de oudjes. Daardoor hebben de J’s nu weer wind in de zeilen. Sinds 2008 vaart de nieuwe Hanuman (JK6) rond, een replica van de Endeavour ll. In 2002 gleed de J-5 het water in, een replica van de Ranger 77-C20. Er is nu een replica in aanbouw van Rainbow, een ander Ranger model (Lionheart) en een Frank Paine ontwerp (Atlantis). Er komen dus weer J-jachten bij! The rest is history.

HANUMAN ROYAL HUISMAN Royal Huisman in Vollenhoven leverde in 2009 Hanuman (JK6) af. Het J-Jacht is een nieuwe versie van het jacht “Super-J” class yacht Endeavour II. Het jacht nam na aflevering direct deel aan een race in Newport Bucket. Na wat crewtrainingen zeilde het door naar Florida en St Maarten.

eigenaren in 2002 de J Class Association op. Ze vroegen aan ons om nieuwe wedstrijdregels op te stellen met die van 1935 in gedachten. Met die regels en een handicapsysteem kunnen oude en nieuwe J’s nu weer een eerlijke race zeilen.’ HISTORIE J CLASS De J staat voor de ontwerpformule (met als parameters zeiloppervlak, waterverplaatsing, lengte etcetera). De J ontstond in 1930 door de nieuwe ‘Universal Rule’ voor de America’s Cup. In 1930 verschenen de eerste J-klassers aan de startlijn met een waterlijn van circa 80 voet, snel, scherp, slank, stijlvol. In totaal tien nieuwe J-klassers gleden tussen 1930 and 1937 het water in, vier in Engeland en zes in de USA. Shamrock V, Endeavour, Ranger en Velsheda kwamen tussen 1930 en 1937 in meerdere races tegen elkaar uit. Bekende J-ontwerpers zijn Starling Burgess, Herreshof, Charles Nicholsons, Olin Stephens en William Five. De oorspronkelijke eigenaren? Shamrock V was van de fanatieke schipper en theeproducent Sir Thomas Lipton. Sir Sopwith liet in 1935 de Endeavour bouwen in staal met innovatieve tuigage en nieuwe elektrische snufjes. De meeste houten J-klassers, hoewel dure snelle speeltjes voor gentlemen, belandden na de Tweede Wereldoorlog op de sloop. Bemiddelde liefhebbers trokken rond 1980 de Velsheda (de oudste J) en de Endeavour net op tijd uit de modder. De Amerikaanse Elisabeth Meijer ging met de roestige Endeavour aan de slag. Het stalen casco werd in Engeland aangepakt, de overige restauratie vond onder leiding van ontwerper Gerard Dijkstra plaats bij de Royal Huisman-werf in Vollenhove. OLYMPISCHE SPELEN 2012 De J-wereld trekt eigen kopers en volgelingen 63

aan. De America’s Cup van 1935 was vooral het feestje van de welgestelde milieus van Amerika en Engeland die uit waren op een verzetje in open air. Bekende schippers van toen zijn Vanderbilt en Sir Thomas Lipton. De aanschafprijzen van eerste J’s waren astonishing, skyrocketing. Ermee zeilen vroeg ook nog eens om een behoorlijk team. En als je er dan ook nog de hele zomer mee gaat oefenen. Tja, het bezit van de zaak, is vaak het einde van het vermaak…. Toen de crew van de Endeavour ll staakte omdat ze vonden dat ze te weinig verdienden, is het hele team zonder pardon van boord gezet. Ook nieuwe techniek aan boord werd een groeiende kostenpost rond 1935. Thijs Nikkels: ‘Vakmanschap in de jachtbouw maakte voorzichtig plaats voor technologie. Er werd geëxperimenteerd met geklonken masten, Park Avenue gieken met rails voor het zeil en buigbare gieken. Voor het eerst gingen ontwerpen de sleeptank in. Nu is er opnieuw sprake van technische vernieuwing. De J’s hebben hydraulische powerpacks, koolstof masten en een koolstof verstaging. Dat scheelt toch weer 30 man aan dek. Wat je nu nog nodig hebt is een team van 20 man om het spinaker snel naar binnen te halen. Een nieuwe oplossing die ook op een andere J zit, leidt tot rivaliteit en kinnensinne. De eigenaren verwachten van ons een bepaalde exclusiviteit. Daarom hebben we binnen ons kantoor een paar experteilandjes om de eigenaren voldoende exclusiviteit te bieden.’ De eerste races met oude en nieuwe J’s zullen dit jaar plaats vinden bij de Olympische Spelen in Engeland. Net als in 1935 wordt het weer ongetwijfeld smullen van veel zeilspektakel. t


‘MIJN RACEPROJECT KAN ELEKTRISCH RIJDEN EEN POSITIE EN SPORTIEF IMAGO GEVEN’

JAN LAMMERS WEET VAN GEEN STOPPEN Ineens dook zijn naam op in combinatie met elektrisch autoracen. Voor Jan Lammers, veteraan in de (traditionele) racerij en lange tijd Nederlands bekendste Formule 1-coureur, is het een logische stap in zijn carrière: ‘Ik wil mijn kennis en ervaring

TEKST: KOOS PLEGT

gebruiken om de racesport wat terug te geven.’

H

oewel er maar vier deelnemers waren, won Jan Lammers (1956) zijn eerste elektrische autorace met overtuiging. Op het circuit van Zandvoort, waar het innovatieplatform Green Mobility samen met het blad Autoweek en de studenten van IVA Driebergen deze race organiseerden, bracht Lammers zijn Tesla Roadster destijds als eerste over de finish. Op gepaste afstand eindigde een Autoweek-testcoureur in een Lotus. Hoewel het vooral om een promotionele actie ging, bevestigde Lammers hiermee zijn betrokkenheid bij het 64

elektrisch autoracen. Het verhaal ging, zo tekende het Algemeen Dagblad enige tijd later uit zijn mond op, dat hij bezig was met het ontwikkelen van een eigen elektrische racewagen. En dat hij daarmee in 2011 al een raceklasse op wilde zetten. Het eerste klopt, maar het tweede is schromelijk overdreven. ‘Dat hebben ze verkeerd begrepen’, zo zegt Lammers. ‘Als we een goed prototype hebben, ben ik voorlopig al heel erg blij.’ COMEBACK Het ontwikkelen van een ’e-racer’ is een slechts één van de avonturen, waarmee hij werkt aan een


GEORGE | SPORT

‘IK WIL EEN MOOIE ELEKTRISCHE RACEAUTO NEERZETTEN. RANGE EN VERMOGEN ZIJN BELANGRIJKE FACTOREN. IK WIL VOL KUNNEN RIJDEN’

comeback na het voor Lammers zeer moeilijke jaar 2009. Eerst viel het doek voor zijn Team The Netherlands in de Formule-klasse A1GP en vervolgens kwam de fiscus een schuld innen bij zijn team Racing for Holland (waarmee hij onder meer jaarlijks de 24-uurs race van Le Mans rijdt). ‘Het is niet leuk, maar ik zie het als een noodzakelijk kwaad’, toont Lammers zich van zijn relativerende kant. ‘Voordat je op het asfalt kunt racen, heb je al een eerste race gehad achter je bureau. Eervorig jaar kwam ik ermee in aanraking met de A1GP. Dat team heeft het niet gered, Racing for Holland wel. Het is de business waar je in zit. Het kan goed gaan, en dan gaat het ook erg snel goed, of het is andersom. Dat laatste was wat vorig jaar gebeurde. Maar goed, met Racing for Holland maak ik nu een comeback en dat geeft me veel voldoening.’ Onderdeel van die comeback is een avontuur in de Superleague Formula, een internationale klasse waarin coureurs racen met auto’s die sterke gelijkenissen hebben met Formule 1-wagens, waarbij teams zijn gelieerd aan bekende voetbalclubs. Lammers is teamleider van het PSV-raceteam, met als coureur de voormalige Indiase Formule 1- coureur Narain Karthikeyan. Lammers: ‘Voetballen is de populairste sport ter wereld, maar uit marktonderzoek bleek dat de meeste voetbalsupporters als tweede sport het autoracen volgen. De Superleague is daarom een mooie tweekoppige eenheid. Ik werd er al eerder voor benaderd, maar toen zat ik nog in de A1GP. Dit soort klassen zijn in de huidige economie lastige klussen. Maar we hebben een mooi team en we verwachten goed mee te kunnen rijden. Narain is een coureur van internationaal aanzien en een grote bekendheid in India. Dat is toch het nieuwe China. Voor PSV is het bovendien een mooie gelegenheid om over de grens naamsbekendheid op te bouwen, een ambitie die veel voetbalclubs hebben.’ HET BESTE UIT JEZELF ‘Lammers duikt enkele weken onder het radar’, kopten landelijke dagbladen, toen de coureur deelnam aan de beroemde Dakar-rally. In een GINAF-vrachtwagen crashte vervolgens halverwege de race in de Chileense woestijn (net als het jaar ervoor vond de rally toen plaats in Zuid-Amerika), waarna hij de stijd moest staken. ‘Dat ‘onder het radar’ vindt hij echt zo’n tweedehands interpretatie van zo’n journalist, maar goed, zo gaat dat nou eenmaal altijd. Dakar

was overigens fantastisch. Het is heel puur als belevenis. Het is net een soort voetbalkamp, maar dan met auto’s. Aan het eind van elke dag zit je met z’n allen aan picknicktafels te genieten. Er zijn heel veel mensen bij elkaar, allemaal met passie voor hun sport. Heel anders dan een circuitrace, wanneer je gewoon met je huurauto van het hotel naar het circuit gaat, van circuit naar het hotel, van het hotel naar het vliegveld en je bent weer thuis.’ Racen is voor Jan Lammers, het beste uit jezelf halen. Ook als dat betekent dat je achterin het deelnemersveld in de Formule 1 in een inferieure auto je rondes moet rijden, een lot dat Lammers overkwam in deze klasse, maar voor hem ook Gijs van Lennep, Carel Godin en de laatste jaren ook Jos Verstappen, Christijan Albers en Robert Doornbos. ‘Je moet je daar echt bewijzen. Jos Verstappen bijvoorbeeld kon snel indruk maken op mensen. Als je dat kunt, geven ze je een ‘stoeltje’. Je wilt op het hoogste niveau actief zijn, je wilt zien of het kan. Daar gaat iedereen anders mee om. De één heeft een grote mond en misschien weinig competenties, de ander doet het weer heel anders. Er zijn veel verschillende mensen in deze sport. Dan is een goed product hebben één ding, maar de marketing van je eigen talent is het belangrijkst. Dat wat jij moet doen om een omgeving, potgrond te vinden waar jij tot bloei komt. Daar ben je voortdurend mee bezig. Niet alleen als coureur, maar ook als mens. Als boekhouder zit je ook niet je hele leven op dezelfde plek. Als mens groei je mentaal en fysiek, waar kun je dan je talent onderbrengen? In andere sporten gaat het precies zo.’ ECHT SNEL De juiste potgrond vinden voor je eigen talent. De zoektocht leidt Lammers nu naar het elektrisch autoracen. Samen met constructeurs werkt hij druk aan een elelektrische racewagen, die hij vanaf de grond op wil bouwen. Het ontwerp staat inmiddels, evenals de wielophanging en de besturing. Nu buigt zijn team zich over de volgende kwestie: de aandrijving. ‘Ik wil een mooie elektrische raceauto neerzetten. Range en vermogen zijn belangrijke factoren. Ik wil vol kunnen rijden over een bepaalde periode. De vergelijking met Formule 1 is nog niet te maken, dat is nog niet aan de orde, maar het moet ook niet iets zijn dat niet harder dan 180 gaat. Het moet wel serieus zijn en écht snel gaan.’ t 65

BIO JAN LAMMERS De op 2 juni 1956 in Zandvoort geboren Jan Lammers werkt als kind op de anti-slipschool van de tijdens zijn leven al legendarische autocoureur Rob Slotemaker. Hoewel hij amper boven het stuur uitkomt, is hij op 16-jarige leeftijd al klaar voor een debuut in de autosport. In 1972 wint hij vier races in de Groep 1 toerwagens. Zijn bijnaam luidt dan ‘Jantje’ en hij is de jongste autosportkampioen van Nederland. Via de Formule Ford en de Formule 3 breekt Lammers internationaal door en maakt hij in 1979 zijn debuut in de Formule 1. Hij maakt indruk als coureur, maar moet het voortdurend doen met verouderde wagens die beduidend minder zijn dan die van de concurrentie. Ondertussen onderstreept hij zijn veelzijdigheid door rally’s te rijden en in toerwagenklassen aan de startstreep te verschijnen. In 1983 is Lammers het inferieure materiaal, waarmee hij in de Formule 1 moet strijden, beu en richt hij zich op de Sportcars. In 1988 schrijft hij geschiedenis door voor de eerste keer in ruim dertig jaar het Jaguar-team aan een overwinning in de 24-uursrace van Le Mans te helpen. In 1999 richt hij een eigen raceteam op, Racing for Holland. Hij blijft zich richten op Sportcars, maar leidt ook vanaf 2005 drie seizoenen lang het Nederlandse A1GP team, waarvoor eerst Jos Verstappen en daarna Jeroen Bleekemolen eerste coureur zijn. Na het opdoeken van de A1GP-klasse blijft Lammers teamleider, nu in de Superleague Formula. Daarnaast houdt hij zich bezig met de ontwikkeling van een elektrische racewagen en is hij ook actief als coureur. In 2010 maakt hij zijn debuut in de Dakar-rally, als bestuurder van een GINAF-vrachtwagen.


DERDE GENERATIE PORSCHE BOXSTER

Langer, breder, sneller! 66


Dit voorjaar staat de derde generatie

van zowel Boxter als Boxster S niet

zegetocht van de Boxster ongetwijfeld

Boxster bij de dealer. Met een nieuw

alleen sneller maar ook zuiniger dan

weer met een flink aantal jaren

chassis, een langere wielbasis en een

voorheen. Sportwagenfabrikant Porsche

verlengen.

grotere spoorbreedte is de 2012-editie

zal met deze derde generatie de

TEKST: NICOLETTE HULSEBOS

67


D

e Porsche Boxster was bij zijn introductie gebaseerd op de Porsche 550 uit 1956. Met dit model wilde Porsche terugkeren naar succesvolle Porsche 911-traditie. De verkoopcijfers van de Boxster overtroffen alle verwachtingen; de fabrikant had een nieuwe ‘hit’ te pakken na een periode waarin grote kritiek te horen was geweest op modellen (onder meer de 928, de 924 en 944) waarin de motor niet achterin, maar voorin werd geplaatst. In 1999 kreeg de eerste Boxster-generatie een facelift en in 2004 lanceerde de autofabrikant het tweede nieuwe model. ANDERS Inmiddels zijn we acht jaar verder en was de tijd rijp voor de derde generatie Boxsters. De nieuwe Porsche Boxster oogt in tal van opzichten anders

dan zijn voorgangers. De auto kreeg kortere overhangen, een meer naar voren geplaatste voorruit en een platter silhouet, terwijl ook het interieur volledig werd vernieuwd (meer ruimte!) en met hier en daar (middenconsole) een knipoog naar de Carrera GT. Ook het dak is onder handen genomen. Doordat het voorste deel van het elektromechanische cabriodak fungeert als afdekkap vergt het minder tijd om het dak te openen of te sluiten. Bovendien rijdt de neuwe generatie Boxters een stuk zuiniger. SNELHEID Maar hoe aantrekkelijk een aantal verbeteringen ook zijn, wie een Porsche koopt, van wat voor soort dan ook, kiest primair voor snelheid. En juist dàt heeft deze nieuwe Porsche Boxster, die tegelijk met zijn nog snellere broer de Boxster S wordt geïntroduceerd, volop in huis. Een 68

volledig nieuw chassis, langere wielbasis, een lager gewicht, grotere wielen en een nieuw ontwikkelde stuurbekrachtiging maken dat de Porsche Boxster tot grote prestaties kan komen. Zo sprint de Boxter van 0 tot 100 km in niet meer dan 5,7 seconden en doet de robuustere Boxster S het zelfs in 5,0 seconden. De derde generatie Boxster moet in Nederland in de loop van dit voorjaar bij de dealers staan. En dat is bedoeld of niet, goed getimed want onlangs nog werd Porsche in de Verenigde Staten uitgeroepen tot ‘The best European car brand’. Met name de Porsche 911 wordt in het onderzoek van het prestigieuze J.D. Power and Associates geroemd als beste auto in zijn segment. En dat is nou precies de historie waarop de nieuwe generatie Boxsters nog steeds voortborduurt. t


GEORGE | AUTO’S

COOL FACTS PORSCHE BOXTER EN BOXTERS Lengte: 4,374 m Breedte: 1.801 m Motor basis model: 195 kW (265 pk) 2,7 liter Boxster S: 232 kW (315 pk) 3,4 liter Aandrijving: achterwielaandrijving Transmissie: 6 versnellingen beide versies optioneel zeventraps PDK

Accelleratie 0-100km basismodel: 5,7 sec Boxster S: 5,0 sec Verbruik basis model: 7,7 l/100 km Boxster S: 8,0 l/100m km Prijzen basismodel handgeschakeld: 63.900 Boxster PDK: 63.700 Boxster S handgeschakeld: 79.400 Boxster S PDK: 77.500 69


Ultimate High Performance

advertentie

Ultrac Vorti. De nieuwste Ultra High Performance-zomerband. Strak design en asymmetrisch profiel. Ontworpen door Giugiaro. Snelheidscodering (Y) boven 300 km/u. Ervaar de sublieme handling, het comfort en remgedrag op zowel droog als nat wegdek.

w w w.v r e d e s t e i n . n l


GEORGE | MENSEN

BURBERRYFEESTJE In de hoofdstedelijke PC Hooftstraat is het een komen en gaan. Dat geldt voor de clientèle en datzelfde geldt voor het winkelaanbod. Eén van de wat meer sophisticated ketens die er dit voorjaar de deuren opende, was Burberry: ‘founded in 1856, headquartered in London and a member of the FTSE 100.’ Met de historie van het merk zit het dus nog steeds wel goed. Los daarvan heeft Burberry de afgelopen vijf jaar een serieuze comeback gemaakt bij een jonger publiek dat zich graag in Burberry Prorsum laat zien.

Boven: Carice van Houten en Halina Reijn in, u raadt het al: Burberry. Midden: Hoe Burberry kan een man zijn?

De nieuwe winkel in ‘de PC’ strekt zich uit over drie verdiepingen waar het aanbod van Burberry Prorsum, Burberry London, Burberry Brit, en Burberry Accessoiries zowel fysiek als virtueel te vinden is. En toegegeven: was de opening een feestje, de winkel ìs een feestje.

Onder: In de PC kun je sinds dit voorjaar letterlijk niet meer om Burberry heen.

www.burberry.com

Boven: Varerio Zeno in Burberry. ‘What else to wear at a moment like this?’ Onder: Bracha Doesburg heeft tegenwoordig haar eigen label, maar was niet te beroerd om haar gezicht te laten zien bij de ‘grand opening’ van Burberry in de Amsterdamse PC. 71


Elk jaar sterven er onnodig veel baby’s duizenden pasgeborenen raken geïnfecteerd met hiv u kunt dit voorkomen niets doen kan niet het is een verloren strijd zonder uw hulp het gaat om leven en dood in dit verhaal voor deze baby’s bent u beslissend de uitkomst staat vast als u Orange Babies steunt.

ING 1105

orangebabies.com


GEORGE | MENSEN

NIEUWE JAEGER-LECOULTRE WINKEL IN MILAAN Met een herinterpretatie van de rode wijzerplaat uit de jaren dertig van de vorige eeuw, introduceerde Jaeger-LeCoultre de Grande Reverso 1931.

De Grande Reverso 1931 was het piece de resistence bij de opening van de winkel in Milaan. Het horloge is een eerbetoon aan de intellectuelen en kunstenaars die dit model ooit droegen.

Liefhebbers van het huis Jaeger-LeCoultre stroomden letterlijk toe bij de opening van de nieuwe winkel op de Montenapoleone in Milaan.

Het horloge is een eerbetoon aan de vele kunstenaars en intellectuelen die dit model met rood uitgevoerde wijzerplaat droegen en hiermee hun dandyisme en onbegrensde vrijheid van stijl benadrukten. Gepositioneerd aan het einde van het kleurenspectrum, staat de kleur rood voor een krachtig symbolisme. Zo belichaamt rood het leven, bloed, verlangen, macht, gevaar, liefde en vuur. Na een preview van de Grande Reverso 1931 Rouge in de nieuwe Jaeger-LeCoultre boutique op de Montenapoleone 1 in Milaan, vond het model hier de juiste setting om haar Italiaanse elegantie tot uitdrukking te brengen. www.jaeger-lecoultre.com

SPECTACULAIRE LANCERING FERRARI 458 SPIDER Crisis of niet de inytroductie van de nieuwe Ferrari 458 Spider verliep het toeziend oog van zo’n 400 genodigden tadeloos. De 458 Spider daalde letterlijk uit de lucht in Hengelo neer, gehuld in een gordijn van rook en vuur. Waarna voormalig Formule 1-coureur Christijan Albers de Italiaanse bolide de showroom van Ferrari Munsterhuis binnenreed. De Ferrari 458 Spider is bij Ferrari Munsterhuis leverbaar vanaf € 280.949,-. Gezien de grote belang­ stelling voor het nieuwe model van het merk met het Steigerende Paard uit Maranello is de levertijd van de 458 Spider inmiddels opgelopen tot medio 2013. www.munsterhuissportscars.nl

Christijan Albersen mocht de show stelen

Hapje, drankje, auto’tje? 73


COLOFON | GEORGE DOE UZELF EEN STIJLVOLLE WATERMAN CADEAU, KIES OF GEEF NU EEN JAARABONNEMENT GEORGE EN PROFITEER

ABONNEREN

JA, ik neem nu een jaarabonnement op George. Na betaling van het abonnementsgeld € 25,75 (4 nummers) ontvang ik mijn welkomstcadeau. Voorletters:

Naam:

m/v

Adres: Postcode:

Woonplaats:

Telefoonnummer:

Geboortedatum:

E-mail: Ik machtig George het abonnementsgeld van mijn rekening af te schrijven. Rekeningnummer: (handtekening voor machtiging) Ik betaal per acceptgiro

Stuur deze kaart in een voldoende gefrankeerde envelop naar: George Abonnementen Services Postbus 40 1398 ZG Muiden

GEORGE IS EEN UITGAVE VAN JA, ik geef een jaarabonnement op George.

Paint it Blue Magazines BV Postadres Postbus 40

Na betaling van het abonnementsgeld € 25,75 (4 nummers) ontvang ik mijn welkomstcadeau.

Voorletters:

Naam:

m/v

CADEAU GEVEN

Adres: Postcode:

Woonplaats:

Telefoonnummer:

Geboortedatum:

1398 ZG Muiden Telefoon: 0294 262360 e-mail: redactie@paintitblue.nl

E-mail:

AAN DIT NUMMER WERD GEWERKT DOOR Nicolette Hulsebos (hoofdredacteur/uitgever)

Het George-abonnement is voor: Voorletters:

Naam:

m/v

Redactie: Tine Havelaar,Guido van den Heuvel, Dennis Mensink, Koos Plegt, Bart Remmers, Robert-Jan Zegelaar

Adres: Postcode:

Woonplaats:

Telefoonnummer:

Geboortedatum:

E-mail:

Fotografie: Patracia Ramaer, Cory Silken

Ik machtig George het abonnementsgeld van mijn rekening af te schrijven. Rekeningnummer:

Advertentieverkoop: Peter Kroes (PAR Media)

(handtekening voor machtiging) Ik betaal per acceptgiro

Productie: Marijke Zwart Stuur deze kaart in een voldoende gefrankeerde envelop naar: George Abonnementen Services Postbus 40 1398 ZG Muiden

Cover fotografie: Monique van Laake Cover beeldontwerp: Teun Anders Vormgeving: vrouw in vorm Druk: Veldhuis Media BV

ADVERTEREN

Ja, ik wil meer weten over adverteren in George.

Stuur mij meer informatie: Bedrijf:

INFORMATIE OVER ABONNEMENTEN

Contactpersoon:

info@paintitblue.nl of 0294-262360

Adres/Postbus: Postcode:

Woonplaats:

Telefoonnummer: E-mail: Bel met Peter Kroes: +31 (0)70 514 30 17 of +31 (0)6 12 18 48 93 CULTURELE KAMPIOENEN

Mailen kan ook: info@parmedia.nl

Abonnementsvoorwaarden: de abonnementsprijs bedraagt 25,75 euro (inclusief BTW) per jaar (4 edities). Opzegging van het abonnement dient minimaal 4 weken voor afloop van het abonnement in kwestie te geschieden naar ons postadres of via info@paintitblue.nl

ROBERT VUIJSTJE OP WEG NAAR DERDE LITERAIR SUCCES

ERIC VLOEIMANS

‘EEN OPTREDEN IS ALS GOEDE SEKS. IK SLAAP HEERLIJK’

TEUN ANDERS

‘IK WIL MIJN DAGEN NIET IN ARMOEDE SLIJTEN’

Stuur deze kaart in een voldoende gefrankeerde envelop naar: PAR media t.a.v. Peter Kroes, Anthonie Duyckplein 10, 2242 TT Wassenaar

MODE: CANALI, UGG AUSTRALIA, BJÖRN BORG POLITIEK: DUURZAAM PLOETEREN FINANCE: ROBERT RUBINSTEIN BOERT GOED SPORT: J-JACHTEN WINNEN OPNIEUW TERREIN, JAN LAMMERS KAN NIET STOPPEN AUTO’S: PORSCHE BOXSTER ZET EEN NIEUWE STANDAARD EN VERDER: SHOPPING, CULTUREEL NIEUWS, MUZIEK EN MENSEN

01-2012 | 6 e jaargang | € 6,95

74

COPYRIGHT Het overnemen van artikelen als bedoeld in artikel 15 van de auteurswet is niet toegestaan.


Ik ben inmiddels overleden Ik ben Joep Cobben uit Roermond. Op 1 september 2009 hoorde ik dat ik de zenuwziekte ALS heb. Dat is een doodvonnis. Al je spieren vallen één voor één uit. Er is nog veel wetenschappelijk onderzoek nodig, want ze weten nauwelijks waar het vandaan komt. Maak daarom een bijdrage over en vecht mee tegen deze genadeloze ziekte. Dat vraag ik niet voor mezelf, maar voor alle andere mensen met ALS.

Giro 100.000


ADRIEN BRODY

LACOSTE.COM


george1_2012lr