Page 1

jaarverslag

2011


Voorwoord Waterwereld in verandering

We bevinden ons in Nederland, in Drenthe, in een bevoorrechte positie. Overal waar je komt, kun je drinkwater tappen dat misschien wel nergens ter wereld zo schoon en betrouwbaar is als hier. Het is bovendien goedkoop en beschikbaar voor iedereen. Daar is wel het ĂŠĂŠn en ander voor nodig. We putten naar het lijkt uit oneindige voorraden. Toch kunnen deze in onze welvarende maatschappij uitgeput of vervuild raken, onder andere door klimaatveranderingen. De drinkwatervoorziening gaat om iets heel primairs, namelijk volksgezondheid. Daarin past geen competitie tussen bedrijven. Het nutskarakter van NV Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD) past ons daarom prima. WMD bevindt zich in een roerige waterwereld die voortdurend aan verandering onderhevig is. Het waarborgen van ons product drinkwater is gebaat bij stabiliteit en voorspelbaarheid. Onze klanten vragen om zekerheid van levering en kwaliteit. Uit ervaring blijkt dat onze organisatie floreert bij vernieuwing, deze dus ook bewust opzoekt en hieraan flexibiliteit ontleent om scherp en betrouwbaar te blijven als het gaat om onze kernactiviteiten. Onze scope is breder dan dat. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is de tweede pijler waarop onze organisatie staat. Zorgvuldig gebruik van grondstoffen, hergebruik van reststoffen, werkgelegenheid bieden aan kansarmen op de arbeidsmarkt en activiteiten ontplooien op het vlak waar de water- en energiekringloop elkaar raken zijn slechts enkele voorbeelden. Meer voorbeelden en wat we in 2011 hebben gedaan, leest u in ons jaarverslag. K.J. Hoogsteen Directeur NV Waterleidingmaatschappij Drenthe


Jaarverslag 2011 NV Waterleidingmaatschappij Drenthe


Waterleidingmaatschappij Drenthe

Postbus 18 | 9400 AA Assen | T (0592) 85 45 00 | info@wmd.nl | wmd.nl


Inhoud Samenstelling 3 Raad van Commissarissen, directie, ondernemingsraad en aandeelhouders

3

Raad van Commissarissen

4

Voorstel aan de aandeelhouders Verslag van de Raad van Commissarissen

4 5

Directieverslag 7 Waterwereld in verandering 7 Watervoorziening 8 Levering eigen voorzieningsgebied 12 Voorzieningsgebied 13 Klantrelatie 14 Mens en organisatie 16 FinanciĂŤn en verantwoording 19 Omgeving en samenwerking 20 Duurzame ontwikkeling 22 Ander water 24 Toekomstige ontwikkelingen 26 Kengetallen 27 Vergelijking resultaat 2011 met Financieel Plan 2011 28

Jaarrekening 30 Enkelvoudige balans per 31 december 2011 Enkelvoudige winst- en verliesrekening over 2011 Toelichting op de enkelvoudige balans en winst- en verliesrekening 2011 Geconsolideerde balans per 31 december 2011 Geconsolideerde winst- en verliesrekening over 2011 Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2011 Toelichting op de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening over 2011

Overige gegevens Statutaire bepaling winst Voorstel winstbestemming Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

31 32 33 47 48 49 50

56 56 56 58

Bijlagen 59 Tabel waterkwaliteit 2011 Overzicht van geconsolideerde werkmaatschappijen

2

59 61


Raad van Commissarissen, directie, ondernemingsraad en aandeelhouders Raad van Commissarissen T. Klip-Martin (afgetreden 24-02-2012) voorzitter T. Eerenstein A. van Hall (afgetreden 24-02-2012) J. Kuper J.H. van der Laan A.B.M. Schrijver secretaris

Directie K.J. Hoogsteen

Ondernemingsraad J. Kikkert G. Blom T. Alkemade R. Heling H. Ramaker H. Kuiper J. de Vries

voorzitter secretaris

Aandeelhouders Aantal aandelen Provincie Drenthe Gemeente Aa en Hunze Gemeente Assen Gemeente Borger-Odoorn Gemeente Coevorden Gemeente Emmen Gemeente Hoogeveen Gemeente Midden-Drenthe Gemeente Noordenveld Gemeente Tynaarlo Gemeente Westerveld Gemeente De Wolden

3

973 64 147 64 80 234 122 73 72 45 21 51


Voorstel aan de aandeelhouders Hierbij bieden wij u het door de directie opgestelde

Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met de directie besproken in een vergadering van de Raad van Commissarissen waarbij ook de accountant aanwezig was.

jaarverslag 2011 van NV Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD) aan met daarin opgenomen de

De winst- en verliesrekening over 2011 sluit met een positief saldo van â‚Ź 260.000,-.

jaarrekening over 2011. De jaarrekening is gecontroleerd door PricewaterhouseCoopers

Voorgesteld wordt het statutair maximaal toegestane dividend ter grootte van 3%, zijnde de wettelijke rente per 1 januari 2011, van het geplaatste aandelenkapitaal aan aandeelhouders uit te keren en het restant aan de statutaire reserve toe te voegen.

Accountants NV en van een goedkeurende verklaring voorzien. De verklaring is in de jaarstukken opgenomen.

Aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt voorgesteld de jaarrekening en de daarin opgenomen winstverdeling vast te stellen. Aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt tevens voorgesteld voor het jaar 2011 decharge te verlenen aan de bestuurder voor het gevoerde bestuur en de leden van de Raad van Commissarissen voor het gevoerde toezicht. Assen, 2 juli 2012 Namens de Raad van Commissarissen, J.H. van der Laan, vicevoorzitter

4


Verslag van de Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen heeft in het verslagjaar zesmaal vergaderd in aanwezigheid van de bestuurder. In de vergadering waarin de jaarresultaten en de controleverklaring inzake de jaarrekening 2010 werden besproken, waren tevens de controller van WMD en de externe accountant aanwezig. In een vergadering waarin alleen de leden van de Raad van Commissarissen aanwezig waren, werd het functioneren van de bestuurder besproken.

In het verslagjaar zijn onder meer de volgende onderwerpen besproken:

Voor de overige commissarissen wordt een voordracht gedaan door de Raad van Commissarissen.

• Verlegging leidingen. • Futuro. • Governance WMD-groep. • Drinkwaterwet. • WACC (Weighted Average Cost of Capital). • Overeenkomst waterlevering Vitens. • Samenwerking Het Drentse Landschap. • Bestuursakkoord Water. • Arbeidsvoorwaarden (autoregeling). • Intentieverklaring alternatieve bluswatervoorziening. • Jaarrekening 2010 en rapportage accountant. • Directieverslag 2010. • Beleidsplan 2011-2015. • Dierenpark Emmen. • Klantenpanel (nieuwe samenstelling). • Functiestapeling. • Grondtransacties. • Samenwerking Waterbedrijf Groningen. • Financieel Plan 2012. • Tarieven 2012. • Afschaffing grondwaterbelasting en Belasting op Leidingwater. • Benchmark 2010. • Benoeming secretaris. • Samenstelling en benoeming nieuwe leden Raad van Commissarissen. • Rooster van aftreden commissarissen.

De ondernemingsraad heeft een recht van aanbeveling aan de rechtspersonen en organen die een voordracht aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders kunnen doen en voor een derde van de leden een zogenaamd versterkt aanbevelingsrecht. De Raad van Commissarissen en de ondernemingsraad zijn een convenant overeengekomen, waarin afspraken zijn gemaakt over de procedure bij aanbevelingsrecht. De leden van de Raad van Commissarissen zijn tevens lid van de Raad van Commissarissen van Noordwater BV, dochtermaatschappij van NV Waterleidingmaatschappij Drenthe, die de aandelen houdt van diverse werkmaatschappijen waarin andere wateractiviteiten zijn ondergebracht. In het verslagjaar is het toezicht op de genoemde BV’s aan de orde geweest. Besloten is om de Raad van Commissarissen van NoordWater BV op te heffen en alle relevante toezichthoudende werkzaamheden te concentreren bij de Raad van Commissarissen van NV Waterleidingmaatschappij Drenthe. De volgende commissarissen zijn in 2011 afgetreden: M.J. Augusteijn-Esser A. Meijer G. Vlieghuis Per 1 november 2011 zijn als commissaris benoemd: T. Eerenstein A. van Hall De procedure voor de opvolging van de heer Vlieghuis loopt.

De leden van de Raad van Commissarissen worden benoemd door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders waarbij voor één commissaris een voordracht wordt gedaan door Gedeputeerde Staten van Drenthe en voor drie commissarissen door clusters van gemeenten. De clusters zijn: • Aa en Hunze, Assen, Noordenveld en Tynaarlo. • Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen. • Hoogeveen, Midden-Drenthe, Westerveld en De Wolden.

Per 31 december 2011 is de samenstelling als volgt: Naam Jaar van aftreden T. Klip-Martin afgetreden 24-02-2012 J. Kuper 2012 J.H. van der Laan 2012 T. Eerenstein 2015 A. van Hall afgetreden 24-02-2012 Vacature 5


Hier treft u een korte beschrijving aan van de leden van de Raad van Commissarissen per 31 december 2011: Mevrouw T. Klip-Martin, geboren op 30 maart 1954, lid van College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, voorzitter van de Raad van Commissarissen. Voordracht Gedeputeerde Staten van Drenthe. Voor de eerste maal benoemd in december 2007. Relevante nevenfuncties: Lid IPO-bestuur (Interprovinciaal Overleg), plaatsvervangend lid dagelijks bestuur Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN). De heer T. Eerenstein, geboren 10 september 1952, wethouder van de gemeente Hoogeveen. Voordracht cluster Hoogeveen, MiddenDrenthe, Westerveld en De Wolden. Relevante nevenfuncties: namens gemeente Hoogeveen AvA Rendo, Stichting VAM (STIVAM). De heer A. van Hall, geboren op 8 juli 1947, dijkgraaf waterschap Hunze en Aa’s. Voordracht Raad van Commissarissen. Dwingend aanbevelingsrecht ondernemingsraad. Relevante nevenfuncties: Commissaris PWN (Waterleidingbedrijf Noord-Holland) te Velserbroek tot 1 juli 2012. De heer J. Kuper, geboren op 22 maart 1954, wethouder van de gemeente Emmen. Voordracht cluster Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen. Voor de eerste maal benoemd in november 2006. Voor één jaar herbenoemd in 2011. Relevante nevenfuncties: Lid van Bestuur Stichting VAM (STIVAM), directeur van Voleinding BV, plaatsvervangend lid bestuurscommissie Stedelijke Ontwikkeling en Mobiliteit (SOM) van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN), vertegenwoordiger van Emmen als vennoot in Vamij CV. De heer J.H. van der Laan, geboren op 1 juli 1950, burgemeester van de gemeente Noordenveld. Vicevoorzitter van de Raad van Commissarissen. Voordracht cluster Aa en Hunze, Assen, Noordenveld en Tynaarlo. Voor de eerste maal benoemd in december 2007. Relevante nevenfuncties: Lid Raad van Commissarissen Sport Drenthe, Bestuurslid Bart Foundation, Voorzitter Raad van Commissarissen Steelande. Alle commissarissen hebben de Nederlandse nationaliteit.

6


Waterwereld in verandering Waterketen Groningen-Drenthe De waterwereld was ook in 2011 aan veranderingen onderhevig. Wijzigingen die op nationaal of gemeentelijk niveau ook veranderingen betekenen voor WMD. In 2011 is daar een start mee gemaakt. Dit wordt in 2012 voortgezet.

De Waterketen Groningen-Drenthe is een samenwerkingsverband voor de waterketen tussen dertig gemeenten, twee waterschappen en twee waterbedrijven. Het doel is kosten besparen door investeringen slimmer op elkaar af te stemmen en taken gezamenlijk uit te voeren. Hiermee wordt de kwetsbaarheid van organisaties verminderd. Door beter gebruik te maken van elkaars kennis en ervaring moet de kwaliteit van producten en diensten voor de burger verbeteren. In 2011 zijn drie projecten gestart: een regionaal feitenonderzoek dat kansrijke besparingen aan het licht moet brengen, een onderzoek naar doelmatig investeren en een project Quick Wins. In maart 2012 moeten de eerste resultaten leiden tot een intensiever vervolgprogramma in deze samenwerking.

Drinkwaterwet In 2011 is de nieuwe Drinkwaterwet van kracht geworden. Een wijziging is onder meer de scheiding tussen drinkwater- en niet-drinkwateractiviteiten* (vanaf nu genoemd ander wateractiviteiten). Er zijn zwaardere eisen gesteld aan de leveringszekerheid van drinkwater en er gelden andere eisen aan de inspectie van binneninstallaties. Daarnaast zijn er gevolgen voor de benchmark en de berekening van de toegestane vermogenskosten. inspectie ILT van het ministerie van I&M (voormalig VROM) houdt toezicht op waterbedrijven. Zij laat zich hierin op financieel gebied bijstaan door de NMa. Dit is in de nieuwe Drinkwaterwet vastgelegd.

Bluswater In 2011 hebben de gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen en Assen aangegeven per 1 januari 2014 voor hun bluswatervoorziening geen gebruik meer te willen maken van de brandkranen in het leidingnet van WMD. Met deze gemeenten is een intentieverklaring getekend om ervoor te zorgen dat in de overgangsperiode van twee jaar op een verstandige manier wordt omgegaan met lopend onderhoud en nieuwe investeringen met betrekking tot brandkranen. De verwachting is dat de andere Drentse gemeenten dit voorbeeld zullen volgen. De gevolgen voor WMD worden onderzocht.

Bestuursakkoord Water Waterbeheer is een samenspel van alle bestuurslagen in Nederland. Er is sprake van een gezamenlijke resultaatverantwoordelijkheid. Dit betekent dat een zo helder mogelijke vastlegging van verantwoordelijkheden van de verschillende bij het waterbeheer betrokken overheden van groot belang is. In 2011 is hiervoor het Bestuursakkoord Water (BAW) gesloten. In het Bestuursakkoord Water zijn rijk, gemeenten, waterschappen en waterbedrijven maatregelen overeengekomen voor een doelmatiger waterbeheer. Het akkoord omvat zowel het watersysteem als de waterketen, waarbij partijen - vanuit de eigen verantwoordelijkheden - deskundigheid met elkaar delen. Het doel is om de kwaliteit van het beheer te vergroten tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten. Groningen en Drenthe zijn hiervoor een samenwerkingsverband aangegaan: Waterketen Groningen-Drenthe.

* Ander wateractiviteiten zijn onder andere NieuWater BV, Gietwater en Bottelarij Het Hunzedal. Zie ook hoofdstuk Ander Water op pagina 24.

7


Watervoorziening

WMD wil een betrouwbare leverancier zijn van drinkwater voor al onze gebonden en niet-gebonden klanten. Bij het winnen, zuiveren en distribueren van drinkwater voldoen we ruimschoots aan de door de wet gestelde eisen voor kwaliteit en leveringszekerheid. WMD wil voorop lopen als het gaat om kennis en kunde op het gebied van drinkwater, die we graag met anderen delen. Dit resulteerde in 2011 in samenwerkingen met andere organisaties en in het nemen van stappen om ons drinkwater ook in de toekomst van goede kwaliteit te laten zijn.

Waterkwaliteit

vervolgtraject worden afspraken gemaakt om de risico’s op grondwaterverontreiniging in kwetsbare locaties te verminderen. Het is daarmee een nieuw onderdeel van het provinciale grondwaterkwaliteitsbeheer. WMD neemt actief deel aan het realiseren daarvan.

SAWA Het in 2010 gestarte project SAWA, dat met geavanceerde sensortechnologie verbeteringen probeert te realiseren in het borgen van drinkwaterkwaliteit, heeft in 2011 zijn eerste resultaten laten zien. In het testcentrum Sentec, op het terrein van WLN te Glimmen, hebben vele sensorbedrijven hun sensoren opgesteld om deze te testen op verschillende waterkwaliteiten. Door de combinatie van data uit deze testopstellingen wordt verwacht dat de gevoeligheid en specificiteit van de kwaliteitsmetingen kan worden verhoogd. Het einddoel is het mogelijk vervangen van de huidige manier van kwaliteitsmetingen en -analyses en het online kunnen volgen van belangrijke kwaliteitsparameters.

Monitoring waterkwaliteit Ons productiestation in Beilen is voorzien van een grondwaterkwaliteitsbewakingssysteem. Met behulp van dit systeem worden veranderingen die in ons grondwater kunnen gaan optreden vroegtijdig opgespoord. Het waarschuwingssysteem bestaat uit een aantal winputten. Op verschillende diepten zijn waarnemingsfilters geplaatst waar monsters uit worden genomen. Zo kunnen we de wijzigingen waarnemen en stappen ondernemen die nodig zijn om de drinkwaterkwaliteit te waarborgen.

SAWA kent drie deelprojecten: 1. Een bewakingssysteem voor de inname van oppervlaktewater, dat binnen één à twee uur verontreinigingen in humaan toxicologisch relevante concentratie kan signaleren. 2. Snellere detectietechnieken voor de potentiële groei van bacteriën in het geproduceerde drinkwater, om te komen tot een procesvoering waarbij nagroei in het distributienet wordt voorkomen. 3. Een monitoringsysteem om realtime zowel de kwaliteits- als fysische parameters van het drinkwater in het distributienet te meten en in een dynamisch model te verwerken. Het project SAWA beoogt tevens een stevige impuls te geven aan kennisontwikkeling en aan de Noord-Nederlandse economie. De resultaten kunnen hun toepassing vinden in de watersector wereldwijd, ook voor proces- en afvalwater.

Nagroei van micro-organismen WMD en Waterbedrijf Groningen hebben WLN gevraagd om onderzoek te doen naar de biologische stabiliteit van het drinkwater. Aanleiding voor het onderzoek is dat bij lange verblijftijden en relatief hoge temperaturen, nagroei van micro-organismen in het leidingnet op kan treden. Deze micro-organismen zijn niet schadelijk voor de gezondheid, maar nagroei is desondanks ongewenst. Nagroei kan namelijk weer een voedingsbodem zijn voor andere microorganismen die wel schadelijk kunnen zijn. Het onderzoek in 2011 heeft aangetoond dat er een sterke correlatie is met organisch stofgehalte van het grondwater dat wordt gebruikt voor de drinkwaterproductie. Vervolgonderzoek is erop gericht om vast te stellen welke maatregelen getroffen kunnen worden bij de zuivering van het drinkwater en bij de distributie van het water om overmatige nagroei tegen te gaan. Binnen het project SAWA wordt ook volop aandacht geschonken aan nagroei. Het doel is om te komen tot sensoren die op productiestations continu ingezet kunnen worden. Met dergelijke sensoren wordt het mogelijk om de invloed van handelingen in de zuivering op de biologische stabiliteit van het water vast te stellen.

Grondwaterbescherming De provincie Drenthe heeft gebiedsdossiers aangemaakt van alle wingebieden. Deze geven een beeld van alle risico’s die een bedreiging kunnen vormen voor de kwaliteit van het grondwater. De provincie heeft de dossiers uitgereikt aan alle gemeenten in Drenthe en aan de waterbedrijven. In het 8


Controle waterkwaliteit

Leeftijd van hoofdleidingnet

WLN voert bacteriologische- en chemische kwaliteitscontroles uit tijdens het gehele win-, productie- en distributieproces. Het gedistribueerde water voldeed, op enkele uitzonderingen na, aan de normen van het Waterleidingbesluit respectievelijk Drinkwaterbesluit. Overzichten van de kwaliteit van het ruwe grondwater en het reine water van de drinkwaterproductiestations zijn opgenomen in de tabel waterkwaliteit 2011 in de bijlagen.

0% 26%

44%

• 0-25 jaar • 26-50 jaar • 50-75 jaar • ouder dan 75 jaar

Productiestations 30%

Samenvoeging productieregio’s Noord en Zuid-Oost

Materiaalsoorten hoofdleidingnet

In 2011 is de exploitatie van de productie voor drinkwater en ‘ander water’ gesplitst. Er is een regio drinkwater en een regio ‘Ander water’ gevormd. De exploitatie van de ander waterlocaties zijn uitbesteed aan NieuWater BV.

6%

Nieuwbouw productiestation Dalen

• PVC • Asbestcement (AC) • Gietijzer • Overig ST + CU

24%

De vernieuwing van productiestation Dalen loopt volgens plan. De ingebruikname van de zuivering is voorzien in het najaar van 2012. Op 28 april 2011 is het bereiken van het hoogste punt gevierd met een bescheiden receptie voor betrokkenen bij de bouw en enkele stakeholders. De olievervuiling die in 2006 is ontdekt direct naast productiestation Dalen, is nagenoeg gesaneerd. De vervuilde grond is weggegraven. Daarnaast is bodemluchtinjectie toegepast, dit om de afbraak van de vervuiling in gang te zetten.

70%

Diameterverdeling (mm) hoofdleidingnet

Productiestation Ruinerwold blijft leveren aan Vitens Productiestation Ruinerwold levert drinkwater aan het productiestation Havelterberg van Vitens, hoofdzakelijk voor de stad Meppel. Met Vitens zijn gesprekken gevoerd over deze levering in de toekomst. Het bestaande contract loopt eind 2012 af. Vitens en WMD hebben overeenstemming bereikt over het verlengen van het contract met een periode van vijf jaar.

8%

5%

15%

10%

36%

Leidingnet WMD

26%

Samenstelling hoofdleidingnet Het hoofdleidingnet kent een lengte van ruim 4.750 km en bestaat voor een steeds groter deel uit PVC. De meest gehanteerde diameters in het distributienet zijn buizen van 100 tot 150 mm in doorsnede. Ongeveer de helft van het hoofdleidingnet is jonger dan 25 jaar. De onderstaande grafieken tonen de kenmerken. 9

• 50 • 51 t/m 99 • 100 t/m 110 • 111 t/m 199 • 200 t/m 299 • 300 t/m 630


Uitbreiding van het leidingnet

Vervangen AC in meters

Er zijn nieuwe hoofd- en aansluitleidingen gelegd als gevolg van nieuwbouwplannen in verschillende Drentse gemeenten. Onderstaande tabel toont het aantal meters leiding dat in 2011 is aangelegd. De dalende trend sinds 2009 laat zich verklaren door de economische crisissituatie. Het stijgend aantal meters vervanging en reconstructie van leidingen is vooral te verklaren door het extra intensiveren van het asbestcement (AC)-vervangingsprogramma.

60000

50000

40000

Tabel: Mutaties hoofd- en transportleidingen (in meters) 2011

2010

2009

2008

Aanleg

13.426

14.729

38.739*

33.811

Vervanging/ renovatie

64.211

63.362

42.901

40.127

Totaal

77.637

78.091

81.640

73.938

30000

20000 2006

2007

2008

2009

2010

2011

Op basis van nieuwe wet- en regelgeving zijn de voorschriften bij het werken met AC-leidingen aangepast. Deze zijn verwerkt in de Toolbox binnen de afdeling Distributie.

*) inclusief transportleiding Annen -Tynaarlo 13 km

Vervangingsprogramma AC In de jaren ‘60 en ‘70 is bij de opbouw van WMD gebruik gemaakt van kwalitatief minder AC. Door de mindere kwaliteit en doordat de aanleg niet geheel volgens de normen is uitgevoerd, gaat de sterkte van de leidingen snel achteruit. Dit veroorzaakt lekkages. Vanwege dit feit heeft WMD in 2009 besloten om over te gaan tot een versneld vervangingsprogramma. Gedurende tien jaar wordt hier jaarlijks € 3 miljoen extra aan besteed. Waar en wanneer vervanging plaatsvindt, wordt bepaald met het ‘Kennis-systeem restlevensduur leidingen’; een systeem dat op objectieve wijze de prioriteit van vervanging berekent. Een opmerkelijk vervangingsproject in 2011 was het Noorderdiep in Valthermond. De geplande vervanging liep vertraging op door de aanwezigheid van een gasleiding. Helaas sprong de desbetreffende leiding een aantal keer achter elkaar, nog voordat met de vervanging werd gestart. Dit betekende veel overlast voor de bewoners. WMD erkent deze problematiek en heeft die in het klantenpanel besproken. Er is afgesproken dat bewoners eerder door WMD geïnformeerd worden over vervangingsplannen. Een deel van de leidingen wordt vervangen tijdens gemeentelijke projecten, veelal vanwege vervanging van rioleringen. De grafiek vervangen AC in meters toont het verloop van het aantal meters AC-leidingen dat in de jaren 2007 t/m 2011 is vervangen.

Storingen drinkwaterlevering Het gemiddeld aantal minuten dat een klant per jaar geen water heeft, wordt uitgedrukt in ondermaatse leveringsminuten (OLM). Een oorzaak kan een geplande onderbreking zijn, bijvoorbeeld een vervangingsproject van een hoofdleiding, of een ongeplande onderbreking, bijvoorbeeld een spontane hoofdleidingbreuk. In 2011 had een klant gemiddeld ruim 23 minuten geen water, waarvan circa 11 minuten als gevolg van storingen in het hoofd- en aansluitleidingnet. Vergeleken met 2010 is dat een verhoging van OLM met ongeveer drie minuten. De verhoging is een gevolg van meer gepland onderhoud.

10


WMD registreert sinds 2009 samen met andere waterleidingbedrijven op een uniforme wijze alle breuken in hoofdleidingen. Door de gegevens samen te voegen, kunnen we een beter inzicht krijgen in de mechanismen die eventueel breuken vooroorzaken. Die kennis kunnen we weer gebruiken om onze levering van drinkwater beter te kunnen waarborgen. In 2011 is de database met alle storingsgegevens beschikbaar gekomen.

In het voorjaar laat de grafiek een toename van het aantal klachten zien als gevolg van storingen in drinkwaterlevering en een hoger waterverbruik. In maart hebben we meer klachten ontvangen door een ongewoon incident in het leidingnet van Zuidwolde. Veel klanten klaagden toen over de smaak van ons drinkwater. Reden om ons crisisteam bijeen te laten komen. Tijdens en na deze calamiteit stonden wij in verbinding met de VROM-inspecteur. De volksgezondheid is niet in gevaar geweest. In april is de stijging van het aantal klachten te wijten aan het mooie weer. Hierdoor ontstonden in een deel van het voorzieningsgebied hoge verbruiken met enige drukklachten tot gevolg.

Voorbereid op calamiteiten Continue beschikbaarheid van drinkwater is in Drenthe vanzelfsprekend. WMD heeft in het verleden al veel maatregelen genomen om uitval van de drinkwaterlevering te voorkomen. Ook in 2011 zijn weer aanpassingen aan installaties voorbereid om ingeval van storingen toch drinkwater te kunnen leveren. Daarnaast is WMD voorbereid op grootschalige calamiteiten in de drinkwatervoorziening. Voor het toetsen van de calamiteitenprocedures oefenen wij jaarlijks. In 2011 hebben wij geoefend met het C2000systeem. Dit is een communicatiemiddel voor politie, brandweer en hulpdiensten in tijden van nood. WMD mag het C2000-systeem ook bij calamiteiten gebruiken.

Aantal klachten waterkwaliteit in 2011 30,0

22,5

15,0

7,5

Waterverbruik valt tegen 0

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

De jaarafgifte van drinkwater in 2011 is circa 2,5% lager dan in 2010. Naast de dalende trend in het drinkwaterverbruik vindt dit in 2011 vooral zijn oorzaak in het lage waterverbruik in de zomerperiode, die extreem nat was.

dec

• smaak • druk • bruin water Zoals uit onderstaande grafiek blijkt is het voortschrijdend jaargemiddelde van het aantal storingen van hoofdleidingen in 2011 ten opzichte van 2010 licht gestegen tot boven de 400 storingen per jaar. Voortschrijdend gemiddeld aantal storingen op hoofdleidingen 700 525 350

• diversen • Gietijzer • PVC • Asbestcement

175

jan

-0 8 ma ar t me i jul -0 8 se pt no v jan -0 9 ma ar t me i j se ul-0 9 pte mb no ve er mb e jan r -1 0 ma ar t me i se pte juli mb no ve er mb e jan r -1 1 ma ar t me i se pte juli mb no ve er mb er

0

11


Levering eigen voorzieningsgebied (in m3/jr) Productiestations

% t.o.v. 2007

2008

2009

2010

2011

2010

Assen

2.247.302

2.739.645

2.702.846

2.665.383

2.482.691

-6,9

Annen

3.371.477

2.673.707

3.969.506

4.989.736

4.901.567

-1,8

Gasselte

1.900.865

2.298.860

2.246.857

2.081.182

2.109.032

1,3

Beilen

2.794.660

2.903.054

2.841.664

3.003.562

2.962.924

-1,4

Ruinerwold

1.842.447

1.993.684

1.804.805

1.912.516

1.972.119

3,1

Zuidwolde

854.662

877.079

902.907

897.037

894.483

-0,3

Leggeloo

704.040

628.463

651.390

597.806

568.233

-4,9

Hoogeveen

3.859.098

3.675.991

3.804.706

3.767.124

3.817.398

1,3

Valtherbos

4.989.710

4.997.944

5.110.251

5.232.169

5.228.224

-0,1

Noordbargeres

4.051.118

3.844.661

3.939.679

4.022.307

3.847.065

-4,4

Kruidhaars

1.624.937

1.632.184

1.764.021

1.783.540

1.663.643

-6,7

Dalen

1.079.410

1.218.786

1.042.809

1.079.667

1.030.817

-4,5

29.319.726

29.484.058

30.781.441

32.032.029

31.478.196

-1,7

1.418.085

1.389.525

1.321.315

1.227.964

811.078

-1,7

917.990

810.814

350.370 -1.172.702

-875.443

-25,3

Subtotaal Inkoop engros Nietap De Punt Verkoop engros De Punt

-702.937

Vitens

-1.766.043

-1.889.120

-1.748.523

-1.846.421

-1.921.240

4,1

Subtotaal

29.889.758

29.795.277

30.001.666

30.240.870

29.492.591

-2,5

53.440

56.133

69.112

98.789

83.926

5.366

4.484

4.222

1.629

0

-26.920

0

0

0

0

-1.739

-39.910

-54.206

-50.407

-3.073

29.919.905

29.815.984

30.020.794

30.290.881

29.573.444

Inkoop overig WBGr Vitens (Friesland) Verkoop overig WBGr Vitens (Friesland) Totaal levering eigen voorzieningsgebied

12

-2,4


Voorzieningsgebied

● Drinkwaterproductiestation ● Distributiekantoor ● Distributiesteunpunt ● Hoofdkantoor

13


Klantrelatie Aansluitingen

Onze klanten verlangen een betrouwbaar product en een goede service zonder dat ze zich daarover zorgen hoeven te maken. Drinkwater moet er simpelweg zijn: betrouwbaar, veilig en tegen een acceptabele prijs. Klanten willen een heldere en directe communicatie in gevallen dat er toch iets schort aan onze dienstverlening. Niet denken voor de klant, maar denken vanuit de klant is daarbij een belangrijke gedachte.

In 2011 heeft WMD de definitie van het begrip ‘aansluitingen’ in lijn gebracht met de gehanteerde definitie in de benchmark. De volgende definities worden gehanteerd: • Installaties/technische aansluitingen: ieder aansluitpunt waar op enig moment drinkwater kan worden geleverd (bemeterde percelen, onbemeterde percelen, centraal bemeterde percelen, leegstaande percelen). • Administratieve aansluitingen: aantal technische aansluitingen plus het aantal wooneenheden achter een perceel met een centrale watermeter minus de leegstand.

Klantenpanel

Aantal technische aansluitingen op 31-12-2011

Het klantenpanel van WMD is een adviesgroep voor de directie van WMD bestaande uit Drentse consumenten die zich buigen over allerlei aspecten van de dienstverlening. Dit varieert van de website tot de service van monteurs. Het panel volgt sinds 2007 de activiteiten van het waterbedrijf op de voet en heeft de afgelopen jaren een eigen positie verworven als vertegenwoordiger van de klanten. Het panel komt minimaal twee keer per jaar bijeen en praat dan met de directie over actuele onderwerpen. Na vier jaar was de zittingstermijn van een aantal panelleden verstreken. Na een succesvolle wervingscampagne heeft een aantal nieuwe leden het panel versterkt. Dit jaar heeft het panel actief meegedacht over de communicatie bij storingen in de drinkwaterlevering, het afschaffen van brandkranen in een aantal Drentse gemeenten en de plannen om de zichtbaarheid van WMD en het product drinkwater te vergroten.

Gemeente

Nieuw klantensysteem In juni 2011 is het nieuwe facturatiesysteem SAP in gebruik genomen. Daaraan voorafgaand hebben uitgebreide tests plaatsgevonden. Essentieel daarbij was de integratie van de SAP-module met de financiële administratie en met het elektronisch betalingsverkeer. De invoering heeft geleid tot uitbreiding van de formatie. Dit komt mede door de complexiteit van het systeem en de vereiste administratieve controle. De eerste facturatie van de voorschotten begin juli is goed verlopen.

31-12-2011

31-12-2010

Aa en Hunze

11.764

11.849

Assen

30.169

30.066

Borger-Odoorn

11.687

11.632

Coevorden

15.756

16.222

De Wolden

10.418

10.232

Emmen

47.632

47.168

Hoogeveen

24.926

24.851

Midden-Drenthe

15.054

14.957

Noordenveld

14.493

14.337

Tynaarlo

8.910

8.824

Westerveld

4.135

4.127

Overig

208

208

Totaal

195.152

194.473

Het totaal administratieve aansluitingen per 31 december 2011 bedroeg 199.737. Het beleid van WMD is erop gericht iedere klant individueel aan te sluiten en dus de aantallen centraal bemeterde en onbemeterde percelen terug te dringen. Eind 2011 waren er nog 203 centraal bemeterde percelen (flats). Het aantal onbemeterde percelen (zomerhuisjes) eind 2011 bedroeg 1.405.

14


Klantencontact

Inspectie binneninstallatie

Vanaf 1 januari 2011 zijn alle telefonische klantcontacten bijgehouden.

In 2011 zijn ruim 2.100 zogenaamde binneninstallaties van drinkwaterklanten gecontroleerd. Gekeken is of de drinkwaterinstallatie een risico vormt voor verontreiniging van het leidingnet. Een ander onderdeel van de uitvoering van de controletaken zijn de controles in het kader van de ‘Interventiestrategie Legionellapreventie’ van de inspectie ILT. Deze strategie houdt in dat jaarlijks themagewijs een derde van de prioritaire instellingen (zorginstellingen, horeca e.d.) gecontroleerd worden op gevaar voor groei van legionellabacteriĂŤn. De vereiste controles zijn gedaan en gerapporteerd aan ILT.

Klantcontacten 2011 Aantal klantcontacten

Telefonische bereikbaarheid

Administratief

40.474

97,5%

Technisch

12.952

96,6%

Telefonisch

Schriftelijk Brieven

2.710

E-mails

1.272

Het aantal ontvangen schriftelijke reacties van klanten is ten opzichte van 2010 met circa 12% gestegen. In totaal zijn er 378 klachten geregistreerd en beantwoord.

Incasso Het aantal afsluitingen wegens wanbetaling bedroeg in het verslagjaar in totaal 375, dit aantal is vergelijkbaar met 2010. Met 2.592 klanten is een betalingsregeling getroffen. In 2010 waren dit er 2.620.

Meteropname Voor het opmaken van de jaarafrekening per klant worden de meterstanden in december opgevraagd bij de klanten (deels opgenomen door WMD). De klanten kunnen kiezen of ze de meterstand per telefoon, per e-mail of met een antwoordkaartje doorgeven. De verdeling hiervan was als volgt: Middel

2011

2010

2009

2008

Telefoon (voice respons)

17%

21%

20%

25%

Internet

65%

62%

59%

53%

Antwoordkaartjes

17%

17%

21%

22%

Direct klantcontact

1%

-

-

-

Steeds meer klanten geven hun meterstanden via internet door.

15


Mens en Organisatie Werken vanuit één distributieregio

Onze medewerkers zijn ons belangrijkste kapitaal. Daarom wil WMD een aantrekkelijke werkgever zijn. We willen dit waarmaken door een vernieuwende, uitdagende en plezierige werkomgeving te bieden. Verdere flexibilisering van arbeidsvoorwaarden hoort daar bij. Daarnaast willen wij een gezonde organisatie zijn, hier spelen effectiviteit en efficiency een grote rol. Onze corebusiness, het leveren van betrouwbaar drinkwater tegen een acceptabele prijs, is de belangrijkste taak van WMD, van de mens en de organisatie.

In 2011 heeft het samenvoegen van de teams distributie Noordwest en Zuidoost vorm gekregen. Het projectenteam werkt vanuit Assen. De monteurs ontvangen hun werkzaamheden van één centrale planner. De centrale planner is begin 2011 ingevoerd en evaluatie leert dat dit succesvol is. Monteurs werken steeds meer vanaf huis. Bij de uitvoering van grotere werken is dit inmiddels standaard. Alle monteurs, de planner, wachtdienstleiders, werkvoorbereiders en leidinggevenden maken gebruik van Geoviewer. Hiermee kunnen ze overal over actuele leidingnetinformatie beschikken. Monteurs krijgen hierin hun werkopdrachten en WION-meldingen binnen, de planner kan zien waar de monteurs aan het werk zijn en de wachtdienstleiders kunnen snel berekenen hoeveel mensen er bij een hoofdleidingbreuk zonder water zitten. Dit is zeer efficiënt en effectief.

Organisatie Samenvoeging productieregio’s Noord en Zuid-Oost

Het centrale magazijn is begin 2011 gerealiseerd en bevindt zich in Assen. Alle aansluitleidingmaterialen uit de vorige magazijnen Hoogeveen en Emmen zijn naar het vernieuwde magazijn overgebracht. Alleen ten behoeve van reparatie van hoofdleidingen na leidingbreuken is op de uitvalsbases Hoogeveen en Emmen nog groot materiaal aanwezig.

In 2011 heeft WMD de exploitatie van de productie voor drinkwater en ‘ander water’ gesplitst. Er is een regio drinkwater en een regio ‘Ander water’ gevormd. De exploitatie van ander water productiestations is uitbesteed aan NieuWater BV. Dit heeft onder meer te maken met de nieuwe Drinkwaterwet, waarin een strikte scheiding wordt gevraagd in drinkwateractiviteiten en ander wateractiviteiten. Voordeel van de scheiding is dat de processen overzichtelijker zijn en er één aanspreekpunt per proces is in de vorm van een teamleider. Dit komt de kwaliteit van de processen ten goede. De machinisten rouleren over de twee teams. Uit de eerste evaluatie blijkt dat dat deze wijze van organiseren positief werkt. Deze succesvolle opzet wordt voortgezet.

Door interne doorstroming en uitstroom is het aantal inzetbare WMD-monteurs in 2011 met 20% gedaald. Dit is door extra inhuur tijdelijk opgevangen. Het is echter duidelijk dat het voor een optimale bedrijfsvoering van belang is om voldoende eigen monteurs te hebben. Om deze reden - en met het oog op de toekomstige vergrijzing - is besloten aan het eind van 2011 zeven nieuwe monteurs te gaan werven.

Mens

Bij deze organisatiewijziging is de wacht- en storingsdienst opgeschaald naar één dienstdoende machinist voor alle drinkwaterproductiestations binnen het voorzieningsgebied. De NieuWater BV productiestations worden met een eigen wachtdienst bediend. Dit betekent concreet dat één medewerker verantwoordelijk is voor de bedrijfsvoering en het oplossen van storingen. Deze opzet is mogelijk door de grote mate van zelfstandigheid van de medewerkers van de afdeling. Mede om de wacht- en storingsdienst niet te zwaar te belasten, is er een optimalisatietraject ingezet om het aantal storingen in de bedrijfsvoering te verminderen. Dit traject heeft in 2011 al duidelijk effect gehad. Het aantal storingen buiten werktijd is met circa 40% gereduceerd ten opzichte van 2010.

Arbeidsvoorwaarden (WWb-Cao) In de drinkwatersector wordt gericht op marktconforme beloning en op prestatiebeloning. De keuzevrijheid voor medewerkers in besteding van tijd en geld is in 2011 groter geworden. Bestaande rechten en ontziebepalingen verdwijnen geleidelijk. Met de invoering van het Flexibel Arbeidsvoorwaarden Budget (FAB) per 1 januari 2011 is in samenhang met het InzetbaarheidsBudget (IB) een sprong voorwaarts gemaakt in flexibilisering. Beide budgetten bieden de medewerkers nu volop mogelijkheden om een goede balans tussen privé en werk te bewerkstelligen. De inhoud van het FAB (inclusief vakantie-uitkering en eindejaarsuitkering) bedraagt inmiddels ongeveer 18% van het bruto maandsalaris. 16


Arbo

Het tot stand brengen van een nieuwe WWb-Cao was gepland per 1 augustus 2011. Aan het eind van 2011 was met de vakorganisaties nog geen overeenstemming bereikt.

In 2011 heeft er samen met WLN aanbesteding plaatsgevonden van een dienstenpakket Arbodienst. Samen met WLN en de ondernemingsraden van beide bedrijven is hiervoor een werkgroep geformeerd. Met de Bedrijfsartsengroep (BAG) is een nieuw contract aangegaan.

Benefit Planner In nauw overleg met de afdeling financiën (salarisadministratie) is de BenefitPlanner ingevoerd. Dit is specifieke software die ontwikkeld is voor de uitvoering van het Flexibel Arbeidsvoorwaarden Budget (FAB). Medewerkers kunnen hiermee hun keuzes over inzet van het FAB-budget duidelijk maken. De implementatie hiervan is in 2011 moeizaam verlopen.

Bedrijfsongevallen In het verslagjaar zijn drie bedrijfsongevallen gemeld. Opvolging c.q. maatregelen zijn besproken met de desbetreffende medewerker en/of direct leidinggevende.

Gezondheid medewerkers

Overlegvergaderingen

Eind 2011 is er een Periodiek Arbeids Geneeskundig Onderzoek (PAGO) uitgevoerd naar eventueel gezondheidsrisico bij beeldschermwerk. De deelname bedroeg 66,1%. De concrete resultaten zullen begin 2012 beschikbaar komen. Op basis van het preventief medisch onderzoek is een aantal initiatieven genomen gericht op het bevorderen van de gezondheid van medewerkers.

Het overleg met de ondernemingsraad (OR) heeft in 2011 in het teken gestaan van de implementatie en nadere uitwerking van twee organisatorische veranderingen: de centralisatie van de afdelingen Distributie en Productie. Binnen deze reorganisaties waren pilots afgesproken die in overleg met de OR in 2011 zijn geëvalueerd op hun effecten. Bij de sector Distributie betrof de pilot de vraag in hoeverre bij deze centralisatie een uitvalsbasis in Emmen bestaansrecht zou hebben. Dit bleek niet het geval.

Kwaliteitszorg In 2011 zijn er door Lloyds Register twee surveillancebezoeken uitgevoerd. Beide bezoeken lieten een positief resultaat zien. Er zijn geen afwijkingen geconstateerd die voortzetting van de certificering in gevaar brachten. Het handboek kwaliteitszorg is aangepast aan de nieuwe Drinkwaterwet die vanaf 1 juli 2011geldt. Om de klantprocessen (intern en extern) van WMD structureel kritisch te beschouwen en te verbeteren is de functie ‘auditor klantprocessen’ geïntroduceerd en ingevuld.

De pilot bij afdeling Productie betrof het bij de centralisatie invoeren van een andere werkwijze met twee gescheiden werkprocessen, bedrijfsvoering en onderhoud, met afzonderlijke aansturing. Onderdeel was ook een andere opzet van de wacht- en storingsdienst, dat door de machinisten zelf was aangedragen. De pilot is succesvol gebleken. In overleg tussen directie en OR is aandacht besteed aan: • het invoeren van een nieuwe bedrijfsautoregeling • de inzetbaarheid en gezondheid van medewerkers • het beleidsplan 2011-2015 in relatie tot een op te zetten Organisatie en Formatieplan • de voordracht tot benoeming van een nieuwe ‘OR-commissaris’ in de Raad van Commissarissen • de wijziging van enkele bedrijfsregelingen (sancties en ideeënbus) • het onderzoek medewerkerstevredenheid • de aanpassing beleid agressie en geweld en medicijngebruik/alcohol/drugs • het offertetraject voor de keuze van een Arbodienst voor de komende jaren • de nieuwe topstructuur met daaraan gekoppelde organisatorische veranderingen en veranderde overlegstructuur; op dit onderdeel is de OR gevraagd advies uit te brengen

Ziekteverzuim Het ziekteverzuim over 2011, vergeleken met voorgaande jaren, is weergeven in de onderstaande tabellen:

17

%

%

%

%

%

leeftijd

2011

2010

2009

2008

2007

<25

3,84

0,48

3,29

0,00

0,00

25-34

2,38

6,37

8,12

9,66

7,82

35-44

3,91

6,81

6,26

7,72

4,59

45-54

6,20

7,70

7,18

6,22

7,81

>55

7,43

5,30

6,66

5,90

14,03


De leeftijdsopbouw per 31 december 2011 en 2010:

De verdeling op basis van man/vrouw was als volgt: %

%

%

%

%

Geslacht

2011

2010

2009

2008

2007

Vrouw

5,48

6,09

6,95

5,75

6,62

Man

6,13

6,70

6,03

6,77

Totaal

6,00

6,60

6,80

6,60

leeftijd

totaal

vrouw

2011

2010

2011

2010

2011

2010

<25

1

2

0

0

1

2

8,36

25-34

12

10

2

3

10

7

8,10

35-44

27

30

10

8

17

22

45-54

70

75

13

15

57

60

>55

57

53

5

4

52

49

Totaal

167

170

30

30

137

140

Een verdeling naar kort (<42 dagen) en lang (>42 dagen) levert het volgende op: Ziekteverzuim %

2011

2010

Kort verzuim 8 dagen

1,01

1,0

Middellang verzuim 8-42 dagen

1,27

0,9

Lang verzuim >42 dagen

3,76

4,7

Leeftijdsverdeling werknemers 2011 1%

12%

27%

Formatie Per 31 december bedroeg het aantal werknemers: Werknemers

WMD Ad Fontes BV

Totaal

man

57%

31 december 2011

31 december 2010

31 december 2009

aantal

fte

aantal

fte

aantal

fte

167

156

170

160

173

162

50

33

26

19

19

14

217

189

196

179

192

176

70%

De gemiddelde leeftijd aan het eind van 2011 is 49 jaar.

Ad Fontes fungeert ook als pay-roll bedrijf voor Waterlaboratorium Noord BV (WLN). De verhouding fulltime en parttime medewerkers binnen WMD is als volgt: 2011

2010

2009

2008

Fulltime

131

135

140

140

Parttime

36

35

33

33

• < 25 • 25-34 • 35-44 • 45-54 • > 55

18


Financiën en verantwoording Treasury

Transparantie en verantwoording afleggen zijn onlosmakelijk verbonden met WMD. WMD hanteert het principe van Good Governance waarin zoveel mogelijk de Code Tabaksblat wordt gevolgd. Met als principe: “Pas toe of leg uit”.

Evenals in 2010 is ook in 2011 gebruik gemaakt van goedkope kortlopende financieringen. In november is het renterisico verder teruggebracht door het afsluiten van twee middellange leningen.

Fiscaliteit In 2011 is extra aandacht besteed aan de vennootschapsbelasting, het Besluit Uitsluiting Aftrek (omzetbelasting) en de werkkostenregeling (loonbelasting).

Benchmark Sinds 1997 doet WMD mee aan de benchmark, de bedrijfsvergelijking in de drinkwatersector. Eens in de drie jaar is er sprake van een brede benchmark. Over 2010 was er slechts een financiële benchmark, waarover in 2011 is gerapporteerd. De resultaten daarvan geven aan dat WMD haar positie handhaaft in de rangvolgorde van bedrijven voor wat betreft de kosten per aansluiting en blijft behoren tot de top vier van waterbedrijven met de laagste tarieven.

Tarieven De tarieven zijn in 2011 met gemiddeld 5% gedaald ten opzichte van 2010.

19


Omgeving en samenwerking Futuro

Nieuwe ontwikkelingen kunnen kansen en bedreigingen opleveren. Het is belangrijk om vroegtijdig veranderingen te signaleren om ons optimaal te kunnen aanpassen en onze belangen veilig te stellen. We blijven alert en actief met wat we ‘omgevingsbeleid’ noemen. WMD wil graag in de maatschappij een rol van betekenis spelen en meer zijn dan een betrouwbare leverancier van drinkwater. We willen onze organisatie regionaal verankeren. Een partner zijn waar anderen graag mee samenwerken.

Futuro kent vier aandeelhouders: Dunea, PWN, Waterbedrijf Groningen en WMD. Deze waterbedrijven hebben in Futuro hun krachten gebundeld op het gebied van automatisering. In 2011 heeft dit geleid tot de succesvolle introductie van het facturatiepakket SAP. Daarnaast worden nieuwe samenwerkingsthema’s onderzocht.

GiGA De afdeling GiGA voert voor Waterbedrijf Groningen, WLN en WMD, de ICT-taken uit. De afgelopen jaren is er naar gestreefd om zoveel mogelijk te gaan werken met standaard applicaties voor de drie deelnemende bedrijven. Voor de ICT-infrastructuur heeft 2011 in het teken gestaan van een aantal grote projecten, zoals de complete verhuizing van alle ICT-hardware binnen het cybercenter; de overstap naar een nieuw beveiligingspakket en de upgrade van de exchange server 2007 naar 2010 en de mailapplicatie. Het reguliere beheer in ICT heeft ondanks deze projecten zorg gedragen voor een hoge beschikbaarheid en continuïteit voor de gebruikers in combinatie met een adequate beveiliging van de systemen. Binnen ICT heel hard gewerkt aan vermindering van de kwetsbaarheid van de infrastructuur. In 2011 is gebleken dat WMD doelwit is geweest van aanvallen waarbij de aandacht is gericht op innovatieve ontwikkelingen. Het betrof een serie aanvallen van hackers uit Aziatische landen.

Samenwerking WLN WLN heeft op 1 mei 2011 een andere rechtsvorm aangenomen: Van een stichting naar een besloten vennootschap. Door de wijziging in rechtsvorm heeft WLN een betere besluitvorming en scherpere zeggenschapsverhoudingen. WLN wil haar kernactiviteiten beter inzichtelijk en stuurbaar maken. De kernactiviteiten specifiek voor WMD zijn bewaking van drinkwaterkwaliteit (analyses en eerstelijns ondersteuning) en het vormen van de verbindende schakel tussen praktijk en onderzoek op technologisch gebied. De samenwerking tussen WLN en WMD bestond in 2011 naast routinematige analyses uit een reeks aanvullende projecten op het gebied van waterkwaliteit. • Ondersteuning bij de start van de Puurwaterfabriek (NieuWater BV), waaruit een eerste commerciële spin-off zich eind 2011 aandiende vanuit Kazachstan. • Natuurlijk zuiveren in het project Waterakkers bij Griendtsveen; een duurzaam en in de omgeving geïntegreerd concept. • Technologische doorlichting van een aantal productiestations. • De implementatie van kwaliteitsborging online apparatuur. • Conceptueel meedenken over de toekomstige waterhuishouding Dierenpark Emmen. • De oprichting van de Vereniging Wetsusparticipanten Waterketen Noord Nederland, met als doel gezamenlijk te investeren in wetenschappelijke waterkwaliteitskennis in de waterketen. • Introductie van nieuwe meetmethoden, zoals LCMS als screenings- en targettechnieken bij calamiteiten en kwaliteitsbewaking van de drinkwaterwinningen.

Omgeving Natuurontwikkeling Breevenen Jaarlijks wordt de ontwikkeling van de natuurdoelen in wingebied Breevenen gevolgd. Eens per vijf jaar wordt hierover gerapporteerd aan de provincie Drenthe. De ecologische monitoring tussen 2006 en 2011 laat zien dat Breevenen zich gestaag ontwikkeld van een landbouwgebied naar een natuurgebied. De natuurdoelen, die bestaan uit vochtige en natte graslandvegetaties, moeras en weidevogelgebied zijn grotendeels haalbaar. Het tempo waarin de veranderingen plaatsvinden is niet overal gelijk. Het ingezette beheer van maaien en afvoeren van het maaisel zal langzaam zijn vruchten afwerpen. Om het waterbeheer te optimaliseren zijn een aantal stuwen geplaatst in het gebied. In het weidevogelgebied wordt zorgvuldig gemaaid en gebruik gemaakt van wildredders op de machines om jonge vogels te sparen. Het ingezette natuurbeleid wordt voortgezet.

20


Geopark de Hondsrug Meerdere partijen op de Hondsrug hebben de handen ineengeslagen om een Geopark te realiseren, onder toezichthouderschap van Unesco. Dit park is onderdeel van een netwerk van 85 Geoparken in de wereld. WMD is ĂŠĂŠn van de vele partners in dit regionale initiatief. De verhalen van de Hondsrug worden opnieuw onderzocht, vastgelegd en gebruikt voor een toekomstvisie op het gebied waarin bevordering van het toerisme een belangrijk element is.

21


Duurzame ontwikkeling voorkeur verdient ten aanzien van de gewenste waterkwaliteit. De resultaten uit het onderzoek zijn bepalend voor de manier waarop de waterhuishouding in het gebied duurzaam kan worden ingericht. Aan de rand van het toekomstige WildLife Park Europe is voldoende ruimte voor de aanleg van grootschalige Waterakkers. Het systeem zal naast een zuiveringstaak ook een belangrijke waterbergende functie voor het omliggende gebied hebben. Het gebied wordt belangrijk als leefomgeving voor dieren en planten en zal water- en moerasvegetaties gaan bevatten.

WMD wil als maatschappelijke onderneming dicht bij de mens en natuur staan. We stimuleren duurzame initiatieven en ontwikkelingen in de regio. We dragen ons steentje bij aan de millenniumdoelstellingen en milieudoelen van overheden. We werken samen met partners die maatschappelijk verantwoord ondernemen ook hoog op de agenda hebben staan.

Energie en water

Watersense

Nederland staat de komende decennia voor ingrijpende veranderingen in het gebruik van energiebronnen. De beschikbaarheid van fossiele brandstoffen komt onder druk te staan, door de eindigheid van de bronnen en door de uitstoot van CO2 die met gebruik ervan is gemoeid. Benutting van warmte uit de bodem, in de vorm van geothermie of warmte-koudeopslag, kan een bijdrage leveren aan de nieuwe energievoorziening. Provincie en gemeenten zijn actief op zoek naar mogelijkheden om deze energiebron te ontwikkelen. Er is een groot raakvlak met technieken en werkzaamheden die voor WMD tot de corebusiness behoren, zoals beheer van bronnen en waterleidingen in collectieve systemen. Daarnaast is er een kans om warmte te benutten van het grondwater dat WMD oppompt voor de drinkwaterproductie. In 2011 heeft WMD verkenningen uitgevoerd voor verschillende locaties om te zien of dit kan leiden tot concrete projecten. Daarnaast is een samenwerking geïntensiveerd met Rendo Duurzaam BV, om elkaars positie te versterken door benutting van wederzijdse expertise. In Hoogeveen werkt WMD mee aan de realisatie van een duurzaam warmtenet, waarbij warmte wordt opgewekt uit verbranding van snoeihout.

Watersense nadert zijn einde. In dit project staan water en landbouw centraal. Er is een beslissingondersteunend systeem ontwikkeld. Hiermee kunnen landbouwers en waterbeheerders hun bedrijfsvoering verbeteren op basis van gegevens van bodemvochtsensoren. Waterkwantiteit en waterkwaliteit zullen hiermee positief worden beïnvloed. Het laatste jaar wordt veel aandacht gegeven aan communicatie over de resultaten en worden mogelijkheden verkend voor een vervolg. Het ontwikkelen van sensoren die nitraten, fosfaten en gewasbeschermingsmiddelen online in de onverzadigde zone kunnen meten, is daarbij één van de speerpunten voor WMD. Dit om mogelijke uitspoeling van deze stoffen naar het grondwater te minimaliseren.

Wereldwaterdag Op 22 maart is het Wereldwaterdag. Op deze dag schenkt WMD aandacht aan de wereldwijde drinkwaterproblematiek. Bijna een miljard mensen in de wereld hebben geen toegang tot veilig drinkwater en sanitatie. Om iets aan deze situatie te veranderen, zetten mensen over heel de wereld zich in voor de verbetering van drinkwatervoorzieningen, zo ook WMD in Oost-Indonesië. Leerlingen van drie basisscholen hebben meegedaan aan ‘Wandelen voor Water’. Voor een keertje lopen deze kinderen – net als hun leeftijdsgenootjes in ontwikkelingslanden dat dagelijks doen – een aantal kilometer met water op hun rug in de natuur rond de Drentse golfbaan. De leerlingen krijgen vooraf een gastles over water. Ze leren dat schoon water, goede sanitaire voorzieningen en kennis over hygiëne onmisbaar zijn voor een gezonde toekomst. Medewerkers van WMD, provincie Drenthe en gemeente Assen namen ook deel tijdens de lunchpauze aan deze Wereldwaterdag. De wandelaars ontmoetten elkaar bij de watertoren van Assen. Het resultaat was een bedrag van ruim € 6.000,-, dat ten goede komt aan een waterproject van Simavi in Oost-Indonesië.

Waterakkers Griendtsveen ontwikkelt WildlLife Park Europe en Green Meet*s Golf in het Amsterdamsche Veld bij Erica. Water speelt een centrale rol in deze projecten. Griendtsveen streeft naar een verbetering van de waterkwaliteit via natuurlijke zuivering, ondanks de verontreiniging die verblijfsrecreatie en het WildLife Park met zich meebrengt. Samen met WLN en waterschap Velt en Vecht heeft WMD de pilot Waterakkers uitgevoerd. In het onderzoek worden meerdere natuurlijke zuiveringssystemen op pilotschaal getest. Het onderzoek duurt anderhalf jaar. Waterakkers is een systeem van watergangen met verschillende biologische filters. Het onderzoek moet uitwijzen welk systeem de

22


Internationale oriëntatie De watervoorziening in Nederland, dus ook bij WMD, staat op een zeer hoog niveau. We zien het als onze plicht kennis bij te dragen aan de drinkwatervoorzieningen in ontwikkelingslanden. Daarom hebben wij ons gecommitteerd aan één van de millennium development goals: vóór 2015 het aantal mensen dat geen toegang heeft tot drinkwater halveren. Speerpunt voor WMD ligt in Oost-Indonesië. Hier werken we aan realisatie van drinkwater voor drie miljoen mensen. We doen dit door samen te werken met Indonesische waterbedrijven.

WMD Country Office Inmiddels wordt er samengewerkt met vijf waterbedrijven met meer dan 50.000 aansluitingen in totaal. WMD heeft een kantoor (TID genaamd) in Manado van waaruit de assistentie wordt gecoördineerd. Er is een waterlaboratorium (PT WLN) opgericht naast het bestaande ingenieursbureau INOWA. In 2011 is speciale aandacht besteed, naast verbetering van de exploitatie van de waterbedrijven, aan het integreren van deze drie kantoren tot een WMD Country Office. Het doel is om de vijf waterbedrijven zo effectief mogelijk te kunnen ondersteunen op technisch gebied, in de communicatie en professionaliteit en in het verder verbeteren van de waterkwaliteit.

23


Ander Water

Gietwater: Tuinders in zwaar weer

WMD kenmerkt zich al jaren door een geïntegreerde exploitatie van drinkwater en ander waterprojecten. Volgend op de juridische herstructurering/vereenvoudiging van 2010, is in 2011 een start gemaakt om de drinkwateractiviteiten en ander wateractiviteiten naast de procesmatige en organisatorische scheiding ook financieel volledig te scheiden. Hierbij is de Drinkwaterwet leidend.

Voor een groot deel van de glastuinbouw in Erica en Klazienaveen was 2011 een zwaar jaar. Als gevolg van de EHEC-besmetting in Duitsland, stond de groenteteelt het hele jaar onder druk. Het slechte zomerweer in Noordwest–Europa hielp ook niet mee bij de prijsvorming. De gietwaterafzet nam ten opzichte van 2010 met ongeveer 10% af. Deze daling in omzet had deels een incidentele oorzaak door het slechte zomerweer. Sinds 2004 is het gietwaterverbruik ongeveer gehalveerd, vooral door wijziging in teelt. BètaWater BV is erin geslaagd om de gietwatertarieven in 2011 ongewijzigd te laten door een sterke kostenbeheersing in te voeren. BètaWater BV is een dochteronderneming van WMD, de gietwatervoorziening maakt hier deel van uit.

Ander Water installaties Met ingang van 2011 heeft WMD de bediening en het onderhoud van de ander waterinstallaties ondergebracht bij NieuWater BV. NieuWater BV is een gezamenlijke dochter van WMD en waterschap Velt en Vecht. WMD detacheert hiervoor vijf machinisten bij NieuWater. De machinisten die onder de vlag van NieuWater werken, hebben nu het dagelijks beheer over de installaties voor ultrapuur water levering aan de NAM, voor de zuivering van het water in de waterkringloop van Dierenpark Emmen, voor de gietwaterlevering aan de tuinders in Erica en Klazienaveen en voor de proceswaterlevering aan Norit in Klazienaveen. Met deze afsplitsing van de ander wateractiviteiten van het beheer van de installaties voor de drinkwaterproductie zorgt WMD voor de vereiste transparantie ten aanzien van ander wateractiviteiten.

Bottelarij Het Hunzedal De bottelarij beschikt over twee bottellijnen, één voor de grote 18,9-liter flessen en de ander voor kleine flessen tot 5-liter. De omzet in kleine flessen is gestegen tot 1,8 miljoen flessen. Bij de grote 18,9-liter flessen is een kleine teruggang te constateren naar totaal 350.000 flessen. De 5-liter flessen worden onder andere ingezet voor nooddrinkwater. Bij geplande en ongeplande storingen worden de klanten voorzien van enkele flessen drinkwater om de periode dat zij geen water hebben te overbruggen. WMD neemt deze 5-liter flessen van de bottelarij af om een voorraad nooddrinkwater op te bouwen. Deze voorraad moet groeien van 120.000 flessen in 2011 naar 160.000 flessen in 2012. Voor de opslag is een tweede kelder in Emmercompascuum gebouwd. De flessen zijn beschikbaar in geval van calamiteiten bij de WMD en vier andere waterbedrijven in Nederland. WMD heeft met andere waterbedrijven een leveringscontract afgesloten. De deelnemende waterbedrijven kunnen in geval van calamiteiten binnen twee à drie uur een beroep doen op deze voorraden en de WMD verzorgt dan de levering en transport van 5-liter water flessen naar hun klanten.

NieuWater BV: Ultrapuur water (UPW) levering aan de NAM Eind 2010 is gestart met levering van ultrapuur water aan de NAM vanuit de nieuwe fabriek in Nieuw-Amsterdam. Tijdens de opstart kwamen nog enkele technische onvolkomenheden naar voren, vooral in de technische installaties. Deze problemen zijn in het eerste kwartaal verholpen. Het water dat de fabriek levert voldoet ruimschoots aan de overeengekomen specificaties.

Dierenpark Emmen naar de Es De plannen voor verplaatsing van Dierenpark Emmen naar Noordbargeres hebben het gehele jaar sterk in de publieke belangstelling gestaan. Medefinanciering van de plannen met overheidsgelden van de gemeente, provincie en het rijk deed veel stof opwaaien. Technische uitwerking van de watervoorziening voor het nieuwe park heeft in 2011 op een laag pitje gestaan, in afwachting van definitieve bestuurlijke besluitvorming.

24


Proceswaterlevering Norit Door de optimalisaties die de afgelopen jaren zijn doorgevoerd, is de proceswaterlevering aan Norit goed onder controle. De sterk wisselende samenstelling van het voedingswater (kanaalwater) levert minder problemen op in de zuivering dan voorheen. Door de scheiding in wateractiviteiten is er een vestigingsrisico Inventarisatie & Evaluatie op de door NieuWater BV geĂŤxploiteerde installatie bij Norit in Klazienaveen uitgevoerd. Voor de verantwoordelijkheden met betrekking tot de arbeidsomstandigheden zijn er nadere afspraken nodig over de inzet van de gedetacheerde medewerkers van WMD binnen NieuWater BV. Definitieve afspraken hieromtrent zullen begin 2012 worden gemaakt en vastgelegd.

Nieuw pand Greenkeepers Eind mei is het nieuwe onderkomen van de greenkeepers, die het onderhoud van golfbaan van de Drentsche Golf en Countryclub uitvoeren, officieel in gebruik genomen. Naast kantoor- en kantineruimte beschikken de greenkeepers over een machineloods van 400 m2 met een werkplaats voor reparatie en onderhoud. De voorbereidingen om op deze golfbaan een wingebied te realiseren zijn in volle gang. Mede om die reden is certificering voor duurzaam terreinbeheer in gang gezet (niveau brons van de Barometer Duurzaam Terreinbeheer).

25


Toekomstige ontwikkelingen Kennis vermarkten

Een organisatie heeft (blijvend) bestaansrecht door goed om zich heen te kijken. Weten wat er speelt in de waterwereld en daarbuiten. Kansen, bedreigingen, sterkten en zwakten in kaart brengen. Minimaliseren, optimaliseren en flexibel zijn vormen de kernwoorden in onze veranderende (water)wereld. Door ook naar de toekomst te kijken en te plannen op middellange en lange termijn houden we WMD gezond.

WMD heeft frontkennis op het gebied van waterzuivering. Naast expertkennis over drinkwaterzuivering, gaat het vooral over membraantechnieken en over projecten waarbij afvalwater wordt opgewerkt tot hoogwaardige industriële toepassingen. Uniek aan WMD is dat het een combinatie betreft van ontwerp- en exploitatiekennis. Deze kennis blijkt internationaal gewild te zijn. In 2011 heeft WMD een opdracht verworven om een bijdrage te leveren aan het ontwerp van een ultrapuur water installatie in Kazachstan.

Toezichthouder

Duurzame Energie Drenthe

In 2012 zal voor het eerst de inspecteur ILT (met assistentie van de NMa) een controle gaan uitvoeren op de scheiding drinkwater- en ander wateractiviteiten. Tevens zal de opbouw van het tarief tegen het licht worden gehouden. Dit zal voor de interne organisatie extra werk met zich meebrengen.

Dit initiatief waarbij Rendo en WMD samen een nutsbedrijf voor duurzame toepassingen van het benutten van energie uit water willen opzetten, zal in 2012 de eerste tastbare projecten opleveren. De wens is te komen tot het oprichten van een nieuw bedrijf.

Leveringsplan en Watervoorzieningsplan

Het Nieuwe Werken

In 2012 worden het leveringsplan en het watervoorzieningsplan gepresenteerd. De Drinkwaterwet schrijft voor dat per 1 juli een leveringsplan aan de inspectie ILT ter goedkeuring moet worden aangeboden. Het huidige leveringsplan dient op een aantal onderdelen te worden aangescherpt. Zo is een grondige verstoringsrisico-analyse een voorwaarde voor het nemen van passende maatregelen voor het borgen van de continuïteit en kwaliteit van de drinkwatervoorziening. Het watervoorzieningsplan zal vooral veranderingen laten zien op het strategische inzetten van de productiestations Beilen en Ruinerwold. Daarnaast worden alle veronderstellingen in beide plannen nog eens getoetst aan de hand van simulatie met het recent vernieuwde leidingnetmodel.

WMD gaat werk maken van Het Nieuwe Werken in 2012. Introductie van meer flexibiliteit in tijd en plaats van werken is voor een groot deel van de functies mogelijk en biedt kansen op verdere professionalisering van de organisatie. Dit proces zal zorgvuldig met oog voor de aard en waarden van de organisatie worden opgepakt. Het verbeteren van de onderlinge communicatie tussen medewerkers en afdelingen is één van de belangrijkste drijfveren.

Wijziging incassobeleid Gebaseerd op de nieuwe Drinkwaterwet is een Ministeriële Regeling in voorbereiding die het afsluiten van nietbetalende klanten aan banden legt. Hierover vindt overleg plaats door de waterleidingsector met consumenten- en schuldhulporganisaties onder auspiciën van het ministerie. Naar verwachting zal in 2012 de regeling in werking treden. Wetgeving met betrekking tot beperking van de buitengerechtelijke incassokosten die in rekening kunnen worden gebracht en uitbreiding van de schuldhulpverlening zullen eveneens in 2012 worden ingevoerd. Voor WMD aanleiding om te bezien of het huidige incassobeleid niet moet worden gewijzigd. Hierbij rekening houdend dat water een eerste levensbehoefte is. In 2012 zullen voorstellen hierover aan de RvC en het klantenpanel worden voorgelegd.

Samenwerking Waterketen De samenwerking gaat een nieuwe fase is. De druk vanuit de rijksoverheid om hiervan een succes te maken zal toenemen. WMD is bereid om haar bedrijf ondergeschikt te maken aan het oprichten van een nieuwe entiteit in de waterketen, mits daarmee de producten en dienstverlening naar de burgers worden verbeterd en de opgebouwde waarden van de WMD een goede plaats behouden in welke nieuwe organisatievorm dan ook.

26


Kengetallen (enkelvoudig) 2011

2010

2009

2008

2007

32.404

33.359

32.525

31.749

31.715

x 1.000 m3

1.387

1.695

1.635

1.407

1.737

x 1.000 m3

31.017

31.664

30.890

30.342

29.978

x 1.000 m3

2.823

3.069

2.506

1.929

1.795

x 1.000 m3

28.194

28.595

28.384

28.413

28.183

x 1.000 m3

Algemeen Productie en inkoop Niet in rekening gebracht verbruik Verkopen Verkopen engros Verkopen in eigen voorzieningsgebied

4.750

4.743

4.796

4.331

4.298

Aantal technische aansluitingen

Lengte hoofdleidingnet

195.152

194.473

193.977

191.706

188.877

per 31/12

Aantal administratieve aansluitingen

199.737

200.088

199.539

197.597

194.307

per 31/12

171,47

179,09

183,22

182,50

181,59

in €

3,51

3,43

3,96

4,27

4,59

in %

Kosten per administratieve aansluiting (cnf benchmark) Rentepercentage langlopende leningen Gemiddeld aantal werknemers

in km

157

161

161

158

154

69.220

66.547

66.025

62.601

60.532

1.243

1.208

1.198

1.204

1.218

aantal / fte

52,00

41,00

38,00

38,00

38,00

in €

0,75

0,88

0,92

0,92

0,92

in €

Gemiddeld verbruik per aansluiting

122,24

124,54

124,58

127,74

127,34

in m3

Kosten waterverbruik per huishouding exclusief BTW en belasting op leidingwater

143,68

150,60

152,61

155,52

155,15

in €

130.135

123.030

118.798

113.776

112.414

667

633

612

593

595

13.941

11.072

12.628

8.828

6.018

29,4

29,9

29,3

28,5

27,2

35.180

37.154

37.105

36.095

35.535

x € 1.000

2.103

1.379

1.768

1.559

1.691

x € 1.000

Personeelskosten per werknemers Aantal technische aansluitingen per werknemer

fte in € / fte

Huishoudelijk verbruik Vastrecht 3

m prijs inclusief grondwaterbelasting

Balans Boekwaarde materiële vaste activa per 31/12 Boekwaarde per aansluiting per 31/12 Investeringen in het jaar (netto) Solvabiliteit (EV in % van het balanstotaal)

x € 1.000 in € x € 1.000 in %

Winst- en verliesrekening Netto omzet water Geactiveerde bedrijfslasten Overige opbrengsten

5.826

6.444

6.646

6.422

5.684

x € 1.000

Saldo rentelasten en -baten

2.560

2.485

2.344

2.768

4.347

x € 1.000

Personeelskosten inclusief sociale- en pensioenlasten

10.867

10.714

10.630

9.891

9.322

x € 1.000

Overige kosten

15.956

15.587

15.439

14.408

14.212

x € 1.000

6.603

6.707

6.354

5.984

5.863

x € 1.000

Bedrijfsresultaat vóór afschrijvingen

9.683

11.969

13.096

13.793

13.513

x € 1.000

Afschrijvingen

6.812

6.982

7.617

7.442

7.449

x € 1.000

Resultaat exclusief deelnemingen

311

2.502

3.135

3.583

1.717

x € 1.000

Rentedekkingsratio

1,1

2,0

2,3

2,3

1,4

Grondwaterbelasting

27


Vergelijking resultaat 2011 met FP 2011 In het Financieel Plan 2011 is voor het boekjaar 2011 een positief resultaat begroot van € 913.000,-. Het gerealiseerd resultaat van de vennootschap bedraagt € 260.000,-. Onderstaand een toelichting op de afwijkingen:

(x e1.000,-) 1. Netto omzet Lagere verkopen drinkwater als gevolg van slechte zomer

-

568

2. Geactiveerde personeelskosten Lagere opbrengst door niet langer activeren eigen uren aansluitleidingen (systeemwijziging) en minder geactiveerde eigen uren SAP

-

297

3. Overige opbrengsten Minder opbrengsten als gevolg van nieuwe Drinkwaterwet

-

137

4. Kosten energie Lagere kosten als gevolg van nieuw energiecontract alsmede lager verbruik in kWh

+

190

5. Grondwaterbelasting Minder kosten door lager verbruik en iets lager tarief

+

320

6. Uitbesteed werk Meer onderhoudskosten voor aansluitwerken Aan Waterbedrijf Groningen voldaan Toename kosten ingeleend personeel voornamelijk SAP

-

125 450 473

7. Personeelskosten Langer gebruik gemaakt van externe ondersteuning in plaats van zelf personeel aannemen en inlopen verlofsaldi als gevolg van Flexibel Arbeids Belonen (FAB)

+

243

8. Afschrijvingskosten Hogere lasten als gevolg van hogere investeringen in SAP en bedrijfsauto’s

-

221

9. Overige kosten Minder automatiseringskosten als gevolg van uitstellen van activeren SAP en lagere kosten hard- en software

+

333

10. Financiële lasten Minder rentelasten als gevolg van korte termijnfinanciering en slim inkopen

+

282

11. Deelnemingen Verplaatsen exploitatieresultaten van Drinkwater naar Ander Water inzake Dienstverlening, Leveringszekerheid en Noorder Dierenpark

+

137

Meer resultaat dan begroot van niet-geconsolideerde deelnemingen NieuWater, Futuro en Drentsche Golf & Country Club

+

236

Minder resultaat in Indonesische deelnemingen onder meer als gevolg van gewijzigd belastingregime

-

339

Saldo overige afwijkingen

+

216

Totaal afwijkingen

-

653

28


29


Jaarrekening 2011

30


Enkelvoudige balans per 31 december 2011 Voor winstverdeling (bedragen in duizenden euroâ&#x20AC;&#x2122;s) Ref.

31 december 2011

31 december 2010

ACTIVA Vaste activa MateriĂŤle vaste activa

4

130.135

123.030

FinanciĂŤle vaste activa

5

8.599

10.678

Vlottende activa (ten hoogste 1 jaar)

6

138.734 Voorraden Vorderingen Liquide middelen

133.708

663

727

3.805

5.018

587

1.840 5.055

7.585

143.789

141.293

PASSIVA Eigen Vermogen

7

Gestort en opgevraagd kapitaal

97

97

903

903

40.744

38.771

-474

-224

Wettelijke reserve

701

616

Onverdeelde winst

260

2.061

Herwaarderingsreserve Statutaire reserve Reserve omrekeningsverschillen buitenlandse deelnemingen

Voorzieningen

8

Langlopende schulden

9

Leningen Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar)

42.231

42.224

740

1.151

75.747

72.676

10

Schulden aan kredietinstellingen

17.383

12.793

Schulden aan handelscrediteuren

2.802

3.884

Belastingen en premies sociale verzekeringen

1.155

1.248

345

-

3.386

7.317

Schulden aan participanten waarin wordt deelgenomen Overige schulden

31

25.071

25.242

143.789

141.293


Enkelvoudige winst- en verliesrekening over 2011 (Bedragen in duizenden euroâ&#x20AC;&#x2122;s) Ref.

2011

2010

Netto omzet Drinkwaterverkopen

12

35.180

37.154

Geactiveerde salarissen

13

2.103

1.379

Overige bedrijfsopbrengsten

14

5.826

6.444 43.109

44.977

Bedrijfslasten Waterinkopen

15

Elektrische energie ChemicaliĂŤn e.d.

494

811

1.291

1.597

499

533

Kosten uitbesteed werk

16

6.557

5.929

Personeelskosten

17

10.867

10.714

Afschrijvingen

18

6.812

6.982

Grondwaterbelasting

19

6.603

6.707

Overige bedrijfskosten

20

7.115

6.717

Bedrijfsresultaat

40.238

39.990

2.871

4.987

Rentebaten

352

359

Rentelasten

-2.912

-2.844

Financieel resultaat

Resultaat deelnemingen

21

22

Resultaat

32

-2.560

-2.485

311

2.502

-51

-441

260

2.061


Toelichting op de enkelvoudige balans en winst- en verliesrekening 1. Algemeen

Schattingswijziging machines en installaties Bij aanvang van het boekjaar 2011 is de economische levensduur van de installaties bij het Dierenpark Emmen, alsmede de levensduur van de flessenlijn in de bottelarij te Annen verlengd overeenkomstig nieuwe inschattingen van de technische levensduur van deze activa. Beide schattingswijzigingen zijn prospectief verwerkt.

Activiteiten NV Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD) is gevestigd aan de Lauwers 3 te Assen. Dit is tevens de statutaire vestigingsplaats van de vennootschap. De activiteiten van WMD en haar dochtermaatschappijen bestaan voornamelijk uit de zorg voor en instandhouding van de (drink)watervoorziening in haar verzorgingsgebied, benevens het verrichten van alle werkzaamheden, daarmede in verband staande, in de ruimste zin.

Financiële vaste activa Hypothecaire leningen Dit betreffen hypothecaire leningen verstrekt aan (oud)werknemers van WMD.

2. Grondslagen voor waardering van activa en passiva

Deelnemingen Deelnemingen in groepsmaatschappijen en overige deelnemingen waarin invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd volgens de vermogensmutatiemethode. Invloed van betekenis wordt in ieder geval verondersteld aanwezig te zijn bij het kunnen uitbrengen van 20% of meer van de stemrechten.

Algemeen De (geconsolideerde) jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen van Titel 9 Boek 2 BW en de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving, die uitgegeven zijn door de Raad voor de Jaarverslaggeving. Activa en verplichtingen worden in het algemeen gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs of de actuele waarde. Indien geen specifieke waarderingsgrondslag is vermeld, vindt waardering plaats tegen de verkrijgingsprijs.

De nettovermogenswaarde wordt berekend volgens de grondslagen die gelden voor deze jaarrekening; voor deelnemingen waarvan onvoldoende gegevens beschikbaar zijn voor aanpassing aan deze grondslagen, wordt uitgegaan van de waarderingsgrondslagen van de desbetreffende deelneming. Indien de waardering van een deelneming volgens de nettovermogenswaardemethode negatief is, wordt deze op nihil gewaardeerd. Indien en voor zover WMD in deze situatie geheel of gedeeltelijk instaat voor de schulden van de deelneming, dan wel het stellige voornemen heeft de deelneming tot betaling van haar schulden in staat te stellen, wordt een voorziening getroffen.

In de balans, de winst- en verliesrekening en het kasstroomoverzicht zijn referenties opgenomen. Met deze referenties wordt verwezen naar de toelichting. Vaste activa Materiële vaste activa De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de aanschafwaarde of vervaardigingskosten, onder aftrek van de bijdragen van derden verminderd met de daarover berekende afschrijvingen op basis van de geschatte toekomstige gebruiksduur. Op terreinen wordt niet afgeschreven. Er wordt rekening gehouden met de bijzondere waardevermindering die op balansdatum wordt verwacht. Indien voor te vervaardigen materiële vaste activa noodzakelijkerwijs een aanmerkelijke hoeveelheid tijd nodig is om deze gebruiksklaar te maken, worden de rentekosten opgenomen in de vervaardigingsprijs. Voor de toekomstige kosten van groot onderhoud aan de bedrijfsgebouwen is geen voorziening voor groot onderhoud gevormd. De kosten worden rechtstreeks in het resultaat verantwoord. De gronden ten behoeve van het project Waterland zijn gewaardeerd op vervangingswaarde op het moment van ingebruikname. Voor het niet-gerealiseerde gedeelte is een herwaarderingsreserve gevormd.

De eerste waardering van gekochte deelnemingen is gebaseerd op de reële waarde van de identificeerbare activa en passiva op het moment van acquisitie. Voor de vervolgwaardering worden, uitgaande van de waarden bij eerste verandering, de grondslagen toegepast die gelden voor deze jaarrekening. Deelnemingen waarop geen invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. Indien sprake is van een duurzame waardevermindering, vindt waardering plaats tegen deze lagere waarde: afwaardering vindt plaats ten laste van de winst- en verliesrekening. De deelneming van WMD in de Drentsche Golf & Country Club wordt aangehouden vanwege het strategisch belang van haar ligging in een toekomstig waterwingebied. 33


Overige vorderingen Voor zover noodzakelijk wordt een voorziening voor mogelijk oninbare posten getroffen.

Voorziening jubilea De voorziening jubilea wordt opgenomen voor verwachte lasten gedurende het dienstverband.

Vlottende activa Voorraden De voorraden zijn gewaardeerd tegen de laatst betaalde inkoopprijs. Indien noodzakelijk wordt een voorziening voor incourantheid gevormd.

Langlopende schulden Operational leasing Bij de vennootschap bestaan er leasecontracten waarbij een groot deel van de voor- en nadelen die aan de eigendom verbonden zijn, niet bij de vennootschap ligt. Deze leasecontracten worden verantwoord als operationele leasing. Verplichtingen uit hoofde van operationele leasing worden, rekening houdend met ontvangen vergoedingen van de lessor, op lineaire basis verwerkt in de winst- en verliesrekening over de looptijd van het contract.

Vorderingen Voorzieningen wegens oninbaarheid worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering. Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en direct opeisbare deposito’s met een looptijd korter dan twaalf maanden. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

3. Grondslagen voor bepaling van het resultaat Algemeen Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen opbrengstwaarde van de geleverde prestaties en de kosten over het jaar. De opbrengsten op transacties worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd.

Eigen vermogen Reserve omrekeningsverschillen buitenlandse deelnemingen Zie voor een nadere toelichting op de omrekening van vreemde valuta en de post ‘reserve omrekeningsverschillen buitenlandse deelnemingen’ de grondslagen voor de bepaling van het resultaat.

Netto omzet De netto omzet omvat het aan afnemers in rekening gebrachte waterverbruik dat toegerekend is aan het desbetreffende boekjaar. Geactiveerde salarissen Dit betreft toegerekende personeelskosten aan in eigen beheer vervaardigde productie- en distributiemiddelen.

Wettelijke reserve deelnemingen Wijzigingen in de balanswaarde bij deelnemingen in groepsmaatschappijen als gevolg van mutaties in de herwaarderings- of winstdelingsreserve van de deelnemingen worden in de wettelijke reserve deelnemingen verantwoord, welke is begrepen in het eigen vermogen. De wettelijke reserve wordt op individuele basis bepaald.

Bedrijfslasten Onder bedrijfslasten wordt verstaan de aan de omzet toe te rekenen directe en indirecte kosten, waaronder grond- en hulpstoffen, kosten uitbesteed werk en andere externe kosten en overige bedrijfskosten.

Voorzieningen Algemeen Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan, waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen.

Boekresultaten uit de verkoop van immateriële en materiële vaste activa worden verwerkt als onderdeel van de bedrijfslasten.

34


Pensioenen WMD heeft een pensioenregeling voor haar medewerkers afgesloten bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds. Deze pensioenregeling is door WMD verwerkt volgens de verplichtingenbenadering. De over het boekjaar verschuldigde premie wordt als last verantwoord. Behalve de betaling van premies heeft WMD geen verdere verplichtingen uit hoofde van deze pensioenregeling.

De Indonesische groepsmaatschappijen van WMD leggen transacties en balansposten in hun administraties vast in de eigen functionele valuta, te weten de rupiah. WMD neemt commerciële transacties, welke luiden in rupiah, op tegen de wisselkoersen die gelden op de dag van de transacties. WMD rekent monetaire balansposten uitgedrukt in rupiah om tegen de koers per balansdatum. Koersverschillen die voortvloeien uit de afwikkeling van deze transacties en uit de omrekening van monetaire posten worden in het resultaat verwerkt.

Vooruitbetaalde premies worden opgenomen als overlopende activa indien deze tot een terugstorting leiden of een vermindering van toekomstige betalingen. Ultimo 2011 bedraagt de dekkingsgraad van het Algemeen Burgelijk Pensioenfonds 94%. Deze dekkingsgraad heeft mogelijk gevolgen voor de toekomstige premiebetalingen en pensioenfondsuitkeringen.

Bij de consolidatie rekent WMD de balansen van de Indonesische groepsmaatschappijen om in euro’s tegen de koers per balansdatum. De winst- en verliesrekeningen van deze entiteiten worden in euro’s omgerekend tegen de gemiddelde wisselkoersen van de desbetreffende periode. De valatukoersverschillen die voortvloeien uit de omrekening van de netto investering in de Indonesische groepsmaatschappijen, worden verwerkt in het eigen vermogen onder de postreserve omrekeningsverschillen buitenlandse deelnemingen’. Dit geldt ook voor de valutakoersverschillen op leningen en andere financiële instrumenten voor zover deze het valutarisico in verband met de netto investering afdekken. Koersverschillen die zijn verantwoord onder de post ‘reserve omrekeningsverschillen buitenlandse deelnemingen’, zijn niet uitkeerbaar tenzij de desbetreffende deelneming is verkocht of geliquideerd.

Rentebaten en –lasten Rentebaten en rentelasten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de desbetreffende activa en passiva. Vennootschapsbelasting Ingevolge de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969 (artikel 2, leden 3 en 7) is de vennootschap niet onderworpen aan de heffingen van deze wet. Bij de deelnemingen, die belastingplichtig zijn, wordt de belasting over het resultaat berekend door toepassing van het geldende tarief op het resultaat van het boekjaar. Met fiscaal vrijgestelde bedragen, dan wel niet aftrekbare bedragen wordt dienovereenkomstig rekening gehouden. Omrekening vreemde valuta’s De posten in de jaarrekening van de groepsmaatschappijen worden gewaardeerd met inachtneming van de valuta van de economische omgeving waarin de groepsmaatschappij haar bedrijfsactiviteiten voornamelijk uitoefent (de functionele valuta). De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in euro; dit is zowel de functionele als de presentatievaluta van WMD.

35


4. MateriĂŤle vaste activa De samenstelling en het verloop van de boekwaarden is als volgt: TOTAAL

Gebouwen en terreinen

Machines en installaties

Leidingen

Overige

Werken in uitvoering

224.610

71.160

52.605

83.071

11.329

6.445

-101.580

-25.323

-36.898

-31.447

-7.912

-

123.030

45.837

15.707

51.624

3.417

6.445

13.974

716

872

7.042

6.503

-1.159

-6.836

-1.460

-1.977

-1.563

-1.836

-

-33

-5

-

-

-28

-

Boekwaarde per 31 december 2011

130.135

45.088

14.602

57.103

8.056

5.286

Aanschafwaarde

238.319

71.871

53.477

90.113

17.572

5.286

-108.184

-26.783

-38.875

-33.010

-9.516

-

130.135

45.088

14.602

57.103

8.056

5.286

0-2,5

10-20

2

10-25

-

Aanschafwaarde Cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december 2010 Investeringen onder aftrek van bijdragen van derden per saldo Afschrijvingen Desinvesteringen

Cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december 2011 Afschrijvingspercentages

36


5. FinanciĂŤle vaste activa De samenstelling en het verloop van de boekwaarden is als volgt: TOTAAL

Deelneming in groepsmaatschappijen

Vordering op groepsmaatschappijen*

Overige deelnemingen

Overige vorderingen

Boekwaarde per 1 januari 2011

10.678

1.572

5.605

361

3.140

Koersverschillen

-250

-250

-

-

-

-1.778

-

-1.912

149

-15

-51

-647

-

596

-

8.599

675

3.693

1.106

3.125

Investeringen Resultaat deelnemingen Boekwaarde per 31 december 2011

* Over deze vorderingen wordt 4% (2010: 4%) interest berekend. 2011

2010

675

1.572

-

-457

675

1.115

Deelnemingen in groepsmaatschappijen NoordWater BV

99,75%

Aqua Borealis BV

100%

Bij: Naar voorzieningen

-

457

675

1.572

De negatieve deelneming in Aqua Borealis BV is in 2010 overgeboekt naar de voorzieningen, zie hiertoe de toelichting bij 8. Per 1 januari 2011 is deze deelneming geliquideerd. Vorderingen op groepsmaatschappijen NoordWater BV Aqua Borealis BV

3.693

4.530

-

1.075

3.693

5.605

Overige deelnemingen

Vestigingsplaats

Drentsche Golf & Country Club BV

Assen

20,0%

225

20,0%

185

11,1%

136

11,1%

136

2,5%

25

2,5%

25

Water Fund Holland BV

Nieuwegein

KWH Water BV

Rijswijk

NieuWater BV

Assen

50,0%

466

-

-

Waterlaboratorium Noord BV

Glimmen

50,0%

132

-

-

Reststoffenunie Waterleidingbedrijven BV

Nieuwegein

2,9%

10

2,9%

10

Futuro BV

Voorburg

20,0%

112

20,0%

5

1.106

37

361


2011

2010

Hypothecaire leningen

685

758

VOF Anloo

245

195

VOF Hondsrug

125

125

Overige vorderingen

Dierenpark Emmen

151

162

1.450

1.450

360

360

9

9

100

81

3.125

3.140

8.599

10.678

2011

2010

663

727

1.818

3.183

-360

-437

Omzetbelasting

421

536

Rekening Courant Stichting Vakantieverblijven

341

344

1.585

1.392

3.805

5.018

5

6

582

1.834

587

1.840

5.055

7.585

Waterlaboratorium Noord BV Drentsche Golf & Country Club BV Personeel Water Fund Holland BV Totaal financiĂŤle vaste activa

6. Vlottende activa De vlottende activa zijn als volgt samengesteld:

Voorraden Distributie- en verpakkingsmateriaal Vorderingen (ten hoogste 1 jaar) Debiteuren en af te rekenen met afnemers Voorziening oninbare vorderingen

Overlopende activa en overige vorderingen

Liquide middelen Kas Kredietinstellingen Totaal vlottende activa De liquide middelen staan ter vrije beschikking van de vennootschap.

38


7. Eigen vermogen Het maatschappelijk kapitaal van de vennootschap bestaat uit 5.000 aandelen elk groot nominaal â&#x201A;Ź 50,-. Hiervan zijn geplaatst en volgestort 1.946 aandelen (in 2010: 1.946 aandelen).

2011

2010

Maatschappelijk kapitaal

250

250

Aandelen in portefeuille

-153

-153

97

97

Gestort en opgevraagd kapitaal

De overige componenten van het eigen vermogen zijn als volgt weergegeven:

Stand per 1 januari 2011 Winstverdeling 2010 Dividend 2010 buitenlandse deelnemingen Mutatie wettelijke reserve deelnemingen Onverdeelde winst 2011 Stand per 31 december 2011

Wettelijke Statutaire Reserve reserve reserve omrekeningsverschillen deelnemingen

Onverdeelde winst

TOTAAL

Herwaarderingsreserve

42.127

903

38.771

-224

616

2.061

-

-

2.061

-

-

-2.061

-3

-

-3

-

-

-

-250

-

-

-250

-

-

-

-

-85

-

85

-

260

-

-

-

-

260

42.134

903

40.744

-474

701

260

39


8. Voorzieningen Deze post bestaat uit: 2011

2010

Voorziening jubilea

617

694

Voorziening deelneming

123

457

Totaal

740

1.151

Voorziening jubilea

2011

2010

Stand per 1 januari

694

1.059

54

-

-131

-365

617

694

De voorzieningen zijn van langlopende aard.

Dotatie boekjaar Onttrekking boekjaar Stand per 31 december

Deze voorziening is gevormd voor de in de toekomst uit te betalen personeelsbeloningen in het kader van 10-, 20-, 30- en 40-jarig dienstjubilea alsmede een ontslaguitkering bij einde dienstverband. Voorziening deelneming Aqua Borealis BV Stand per 1 januari Dotatie boekjaar Onttrekking boekjaar Stand per 31 december

2011

2010

457

1.080

-

-

-457

-623

-

457

Deze voorziening betreft de negatieve waarde van de deelneming in Aqua Borealis BV. Deze deelneming is per 1 januari 2011 geliquideerd. Voorziening deelneming Waterlaboratorium Noord BV Stand per 1 januari

2011

2010

-

-

Dotatie boekjaar

200

-

Onttrekking boekjaar

-77

-

Stand per 31 december

123

-

In 2011 is de Stichting Waterlaboratorium Noord omgezet in een besloten vennootschap. Als gevolg hiervan zijn de bestemmingsreserves van de stichting omgezet in statutaire reserves bij de vennootschap. Deze voorziening houdt verband met de statutaire reserve bij deze deelneming, waarop een bestedingsverplichting rust.

40


9. Langlopende schulden De langlopende schulden betreffen onderhandse leningen van kredietinstellingen, pensioenfondsen en dergelijke. Leningen Stand per 1 januari Afgelost Nieuwe leningen

2011

2010

80.712

67.088

7.036

6.376

12.000

20.000

85.676

80.712

Aflossingen komend jaar

-9.929

-8.036

Stand per 31 december

75.747

72.676

De in 2011 verkregen leningen betreffen twee leningen van respectievelijk â&#x201A;Ź 8 miljoen en â&#x201A;Ź 4 miljoen elk met een looptijd van vijf jaar. De aflossing is lineair. Jaar van aflossing

TOTAAL

2-4 %

4-6 %

6-8 %

8-10 %

2012

9.929

7.400

2.166

318

45

2013

9.657

7.400

1.939

318

-

2014

9.287

7.400

1.637

250

-

2015

8.363

7.400

713

250

-

2016 e.v.

48.440

31.950

15.992

498

-

85.676

61.550

22.447

1.634

45

Voor de langlopende schulden zijn geen zekerheden gesteld.

41


10. Kortlopende schulden De kortlopende schulden zijn als volgt samengesteld: 2011

2010

Rekening-courant1)

7.454

4.757

Aflossingsverplichting langlopende leningen

9.929

8.036

17.383

12.793

2.802

3.884

438

417

Sociale verzekeringen

84

80

Pensioenpremies

48

131

Kredietinstellingen

Stand per 31 december Handelscrediteuren Belastingen en premies sociale verzekeringen Loonheffing

Waterbelasting en grondwaterheffing Stand per 31 december Schulden aan participanten waarin wordt deelgenomen

585

620

1.155

1.248

345

-

575

1.270

Overige schulden Te betalen vakantierechten Te betalen interest

532

624

-258

3.400

Overige

2.537

2.023

Stand per 31 december

3.386

7.317

25.071

25.242

Tijdelijk krediet NieuWater BV2)

Totaal kortlopende schulden

1) Bij de bankier is een rekening-courant krediet beschikbaar van â&#x201A;Ź 15 miljoen. Er zijn geen zekerheden gesteld of bijzondere voorwaarden aan dit krediet verbonden. 2) WMD heeft tijdelijk gebruik gemaakt van overtollige liquide middelen bij NieuWater BV. In 2011 is dit tijdelijke krediet geheel afgelost.

42


11. Niet uit de balans blijkende verplichtingen WMD is aansprakelijk voor de schulden van VOF Anloo en VOF Hondsrug. WMD staat garant voor een bedrag van € 21,1 miljoen voor de door NieuWater BV aangegane lening bij NV Bank Nederlandse Gemeenten. WMD heeft aan de NV Bank Nederlandse Gemeenten een borgtocht afgegeven van € 10 miljoen als zekerheid voor een rekening-courant faciliteit van NieuWater BV. WMD staat garant voor de betalingsverplichtingen van aflossing en rente zoals die jaarlijks verschuldigd is door Stichting Waterprojecten Oost-Indonesië aan de Rabobank met betrekking tot de verstrekte geldleningen van € 5,5 miljoen. De garantstelling is beperkt tot de aflossing en rente zoals die jaarlijks verschuldigd is en strekt zich niet uit tot toekomstige verplichtingen. WMD is inzake energie-inkoop (vastleggen energieprijs tot 2014) langlopende financiële verplichtingen aangegaan tot een bedrag van € 3.119.734,-. WMD heeft inzake huur, operational lease en dergelijke langlopende financiële verplichtingen aangegaan tot een bedrag van € 322.550,-. Verplichting Kopieermachines / printers Leaseauto’s

=< 1 jaar

1-5 jaar

> 5 jaar

Totaal

19.634

37.632

-

57.266

165.123

100.161

-

265.284

184.757

137.793

-

322.550

43


12. Drinkwaterverkopen

Kleinverbruik

2011

2010

28.142

29.525

Grootverbruik

4.548

4.937

Levering zusterbedrijven

1.450

1.645

Vergoeding brandkranen en sprinklers

1.040

1.047

35.180

37.154

Totaal opbrengsten

13. Geactiveerde salarissen Dit betreft toegerekende personeelskosten aan in eigen beheer vervaardigde productie- en distributiemiddelen.

14. Overige bedrijfsopbrengsten Dit betreft alle opbrengsten die geen verband houden met de verkoop van water, zoals opbrengst werken voor derden, opbrengst huren en pachten en vergoeding incasso- en afsluitkosten.

15. Waterinkopen Dit betreft ingekocht water bij collega waterbedrijven.

16. Kosten uitbesteed werk Tot deze post behoren onder meer de kosten van uitbesteed onderhoud aan terreinen, gebouwen, machines en installaties en leidingwerken, kosten van uitzendkrachten, onderzoek waterkwaliteit en computercentrum.

44


17. Personeelskosten

Salarissen Sociale lasten

2011

2010

8.463

8.278

866

855

1.039

1.050

499

531

10.867

10.714

2011

2010

Bedrijfsgebouwen- en terreinen

1.460

1.560

Machines en installaties

1.977

2.783

Leidingen en watermeters

1.563

1.419

Overige vaste bedrijfsmiddelen

1.836

1.233

6.836

6.995

Resultaat bij verkoop

-24

-13

Totaal afschrijvingen

6.812

6.982

Pensioenlasten Overige personeelskosten Totaal personeelskosten

18. Afschrijvingen

MateriĂŤle vaste activa

45


19. Grondwaterbelasting Dit betreft een grondwaterbelasting en grondwaterheffing van € 0,2070 (2010: € 0,2057) per m3 onttrokken grondwater.

20. Overige bedrijfskosten Tot deze post behoren onder meer de kosten van waterzuivering en waterwinning, huisvestingskosten, kosten technische bedrijfs- en vervoermiddelen, reis- en verblijfkosten, belastingen en verzekeringen, porti- en telefoonkosten, adviezen, algemene bedrijfsbehoeften en vergoeding landbouwschaderegeling.

21. Financieel resultaat De rentelasten hebben betrekking op betaalde rente op leningen. De rentebaten hebben betrekking op ontvangen hypotheekrente leningen personeel evenals de rentevergoeding op overige leningen.

22. Resultaat deelnemingen Het resultaat deelnemingen is als volgt samengesteld:

Noordwater BV Aqua Borealis BV NieuWater BV

1)

1)

Drentsche Golf & Country Club BV

2011

2010

-647

-1.090

-

624

449

-

40

25

Futuro BV

107

-

Totaal

-51

-441

1) NieuWater BV was tot en met het boekjaar 2010 als deelneming van Aqua Borealis BV in de jaarrekening verwerkt. Aqua Borealis BV is per 1 januari 2011 geliquideerd en NieuWater BV is per 1 januari 2011 als een deelneming van WMD in de jaarrekening verantwoord.

23. Overige informatie Gemiddeld aantal werknemers Gedurende het jaar 2011 had de vennootschap, uitsluitend in Nederland, gemiddeld 157 werknemers (fte) in dienst (2010: 159). Beloning bestuurder en commissarissen De commissarissen ontvingen gezamenlijk een beloning van € 21.806,- over 2011 (over 2010: € 27.695,-). De commissarissen in overheidsdienst ontvingen de beloning niet persoonlijk. Het salaris van de bestuurder bedroeg in 2011 € 149.000,- en daarnaast werd € 55.000,- betaald voor vakantielasten, sociale lasten, pensioen enz. (over 2010 was dit respectievelijk € 150.000,- en € 61.000,-).

46


Geconsolideerde balans per 31 december 2011 Voor winstverdeling (bedragen in duizenden euroâ&#x20AC;&#x2122;s) Ref.

31 december 2011

31 december 2010

ACTIVA Vaste activa MateriĂŤle vaste activa

27

151.614

144.941

FinanciĂŤle vaste activa

28

12.254

12.115 163.868

157.056

Vlottende activa (ten hoogste 1 jaar) Voorraden

993

1.119

Vorderingen

6.688

7.569

Liquide middelen

2.289

4.559 9.970

13.247

173.838

170.303

PASSIVA Groepsvermogen*

29

42.231

42.224

Aandeel derden

30

-2.558

-1.777

Voorzieningen

31

1.157

957

Langlopende schulden

32

Leningen kredietinstellingen Overige leningen Achtergestelde lening*

84.987

82.819

371

673

16.106

14.110 101.464

97.602

Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Schulden aan kredietinstellingen

17.863

13.511

Schulden aan handelscrediteuren

3.264

4.694

Belastingen en premies sociale verzekeringen

1.472

1.424

345

3.400

Schulden aan niet-geconsolideerde deelnemingen Overige schulden

8.600

8.268 31.544

31.297

173.838

170.303

* Deze posten vormen gezamenlijk het aansprakelijk vermogen ten bedrage van 58.337 (in 2010: 56.334).

47


Geconsolideerde winst- en verliesrekening over 2011 (Bedragen in duizenden euroâ&#x20AC;&#x2122;s) Ref.

2011

2010

Netto omzet Waterverkopen

35

42.483

43.500

Geactiveerde bedrijfslasten

2.522

1.773

Overige bedrijfsopbrengsten

9.556

9.012 54.561

54.285

Bedrijfslasten Waterinkopen

529

821

Elektrische energie

1.873

2.365

ChemicaliĂŤn e.d.

1.196

980

Kosten uitbesteed werk

10.454

6.542

Personeelskosten

36

14.317

14.465

Afschrijvingen

37

8.681

8.504

6.603

6.707

7.664

9.488

Grondwaterbelasting Overige bedrijfskosten

38

Bedrijfsresultaat

51.317

49.872

3.244

4.413

Rentebaten

366

445

Rentelasten

-4.066

-3.751

Financieel resultaat Resultaat voor belastingen

-3.700

-3.306

-456

1.107

Winstbelastingen

39

-568

-57

Resultaat deelnemingen

40

444

561

-580

1.611

Aandeel derden

840

450

Resultaat

260

2.061

Resultaat na belastingen

48


Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2011 (Bedragen in duizenden euroâ&#x20AC;&#x2122;s) Ref.

2011

2010

Bedrijfsresultaat

3.244

4.413

Afschrijvingen

8.705

8.527

200

-581

Mutatie voorzieningen Verandering in werkkapitaal Vorderingen

881

-1.099

Voorraden

126

-263

Kortlopende schulden

247

-5.295

Kasstroom uit bedrijfsoperaties Ontvangen/betaalde interest Betaald dividend Winstbelasting

Desinvesteringen in financiĂŤle vaste activa per saldo

-6.657

13.403

5.702

-3.700

-3.306

-3

-6

-568

-57

Kasstroom uit operationele activiteiten Investeringen in materiĂŤle vaste activa per saldo

1.254

-4.271

-3.369

9.132

2.333

-15.378

-16.529

895

-317

Kasstroom uit investeringsactiviteiten

-14.483

Mutatie reserve omrekeningsverschillen buitenlandse deelnemingen

-16.846

-250

530

Nieuwe leningen

13.384

23.740

Aflossing langlopende schulden

-9.522

-8.996

-781

-605

Mutatie aandeel derden Kasstroom uit financieringsactiviteiten

2.831

14.669

250

-530

-2.270

-374

Stand per 1 januari

4.559

4.933

Stand per 31 december

2.289

4.559

Koersverschillen Mutatie geldmiddelen

49


Toelichting op de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening 24. Algemeen Nieuwe Drinkwaterwet Binnen WMD vinden naast de reguliere drinkwateractiviteiten ook ander wateractiviteiten plaats. Deze activiteiten betreffen dienstverlening, verhuur vaste activa en financiering aan ander waterentiteiten binnen de WMD-groep. De nieuwe Drinkwaterwet vereist een splitsing van drinkwater- en ander wateractiviteiten op administratief gebied. Deze splitsing moet dusdanig transparant zijn dat er geen sprake is van kruissubsidie aan ander wateractiviteiten door WMD. Als gevolg van deze administratieve splitsing worden met ingang van het boekjaar 2011 de resultaten uit de ander wateractiviteiten in de dochtermaatschappij NoordWater verantwoord. De overdracht van deze activiteiten heeft om niet plaatsgevonden.

25. Grondslagen van de consolidatie In de consolidatie worden de financiële gegevens van WMD opgenomen, samen met die van haar groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen waarop zij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft. Groepsmaatschappijen zijn rechtspersonen waarin WMD direct of indirect overheersende zeggenschap kan uitoefenen. De hiervoor beschreven groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen worden voor 100% in de consolidatie betrokken. Het aandeel van derden in het groepsvermogen en in het groepsresultaat wordt afzonderlijk vermeld. Wanneer er sprake is van een belang in een joint venture, dan wordt het desbetreffende belang proportioneel geconsolideerd. Van een joint venture is sprake indien als gevolg van een overeenkomst tot samenwerking de zeggenschap door de deelnemers gezamenlijk wordt uitgeoefend. Intercompany-transacties, intercompany-winsten en onderlinge vorderingen en schulden tussen groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtspersonen worden geëlimineerd, voor zover de resultaten niet door transacties met derden buiten de groep zijn gerealiseerd. Waarderingsgrondslagen van groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtspersonen zijn waar nodig gewijzigd om aansluiting te krijgen bij geldende waarderingsgrondslagen voor de Groep. In de geconsolideerde jaarrekening is naast de vennootschap WMD de volgende deelneming betrokken: naam NoordWater BV

vestigingsplaats

deelname in %

Assen

99,75

Voor een overzicht van alle deelnemingen die in de consolidatie zijn betrokken, wordt verwezen naar bijlage 2. Verbonden partijen Als verbonden partijen worden aangemerkt alle rechtspersonen waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. WMD is verbonden met een tweetal stichtingen, te weten: • Stichting Aqua et Labor: een stichting die is opgericht met als doel het ondersteunen in financiële en andere zin van (oud)werknemers van WMD, bij problemen in de privésfeer ten gevolge van wijzigingen van regelingen van de overheid of anderszins, één en ander in de meest ruime zin van het woord. • Stichting Vakantieverblijven van WMD: een stichting die vakantieverblijven exploiteert die kunnen worden verhuurd aan (oud)werknemers van WMD. Bovengenoemde verbonden partijen zijn niet in de consolidatie betrokken.

50


26. Toelichting op het kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de liquide middelen. Kasstromen in vreemde valuta zijn omgerekend tegen een geschatte gemiddelde koers. Koersverschillen op geldmiddelen worden afzonderlijk in het kasstroomoverzicht getoond. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest, ontvangen dividenden en winstbelastingen zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. Betaalde dividenden zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten.

27. MateriĂŤle vaste activa De samenstelling en het verloop van de boekwaarden is als volgt:

Boekwaarde per 1 januari 2011

TOTAAL

Gebouwen en terreinen

Machines en installaties

Overige

Werken in uitvoering

144.941

47.637

18.167

71.336

7.801

Investeringen per saldo

15.378

1.398

3.469

11.812

-1.301

Afschrijvingen

-8.705

-1.551

-3.099

-4.055

-

Boekwaarde per 31 december 2011

151.614

47.484

18.537

79.093

6.500

Aanschafwaarde

267.629

74.587

60.665

125.877

6.500

Cumulatieve afschrijvingen

116.015

27.103

42.128

46.784

-

Boekwaarde per 31 december 2011

151.614

47.484

18.537

79.093

6.500

51


28. Financiële vaste activa De samenstelling en het verloop van de boekwaarden is als volgt: TOTAAL

Niet geconsolideerde deelnemingen

Vordering op niet geconsolideerde deelnemingen

Overige vorderingen

Belastingen*

12.115

1.041

1.371

7.699

2.004

139

100

395

212

-568

-

-

1.450

-1.507

57

12.254

1.141

3.216

6.404

1.493

Boekwaarde per 1 januari 2011 (des)investeringen per saldo overboekingen Boekwaarde per 31 december 2011

* Van de verrekenbare verliezen is het (nog) niet waarschijnlijk dat toekomstige fiscale winst binnen één jaar beschikbaar komt ter compensatie of dat verrekeningsmogelijkheden kunnen worden benut. De niet-geconsolideerde deelnemingen zijn als volgt samengesteld: 2011

2010

belang in %

bedrag

belang in %

bedrag

11% -

136

11%

136

-

0,1%

11

KWH Water BV Rijswijk

2,5%

25

2,5%

25

Reststoffenunie Waterleidingbedrijven BV Nieuwegein

2,9%

10

2,9%

10

Gewaardeerd op verkrijgingsprijs: Water Fund Holland BV Nieuwegein SamenWater BV Groningen

171

182

Gewaardeerd tegen vermogensmutatiewaarde*

554

596

725

778

Bij: naar voorzieningen

416

263

1.141

1.041

*De volgende niet-geconsolideerde deelnemingen zijn gewaardeerd tegen de vermogensmutatiemethode: Naam

Vestigingsplaats

Deelname in %

PT Ecosam

Balikpapan

45%

NieuWater BV

Assen

50%

PT WLN

Manado

47,7%

Futuro BV

Voorburg

20%

Waterlaboratorium Noord BV

Glimmen

50%

Drentsche Golf & Country Club BV

Assen

20%

52


29. Groepsvermogen Voor de toelichting op het groepsvermogen en het verloop van het eigen vermogen van de vennootschap wordt verwezen naar de toelichting op de enkelvoudige balans.

30. Aandeel derden Het verloop van het aandeel derden is als volgt: Stand per 1 januari

-1.777

Mutaties boekjaar Stand per 31 december

-781 -2.558

De mutatie in het boekjaar van -781 is niet gelijk aan het aandeel van derden in de geconsolideerde winst- en verliesrekening over 2011. Het verschil betreft een correctie op de stand per 31 december 2010.

31. Voorzieningen Deze zijn als volgt samengesteld: 2011

2010

Jubilea

617

694

Deelnemingen

540

263

1.157

957

Totaal

32. Langlopende schulden De achtergestelde leningen hebben betrekking op de Stichting Waterprojecten Oost-IndonesiĂŤ.

33. Overige activa en passiva Voor de toelichting op overige activa en passiva wordt verwezen naar de toelichting op de enkelvoudige jaarrekening.

34. Niet uit de balans blijkende verplichtingen Ingevolge de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969 (artikel 2, blijkende verplichtingen leden 3 en 7) is de vennootschap niet onderworpen aan de heffingen van deze wet. Enkele deelnemingen van de vennootschap zijn echter wel onderworpen aan de heffing van vennootschapsbelasting voor zover het Nederlandse vennootschappen betreft en winstbelasting voor zover het Indonesische vennootschappen betreft. Op grond van de wet zijn deze vennootschappen en de met haar gevoegde dochterondernemingen ieder hoofdelijk aansprakelijk.

35. Waterverkopen 2011

2010

Waterverkopen binnen Nederland

36.681

38.521

Waterverkopen binnen IndonesiĂŤ

5.802

4.979

42.483

43.500

Totaal

53


36. Personeelskosten Gedurende het jaar 2011 had de onderneming gemiddeld 857 werknemers (fte) in dienst (2010: 853), waarvan 667 in het buitenland (2010: 675).

37. Afschrijvingen In de afschrijvingskosten is een boekwinst van € 24.000,- begrepen voor afgestoten activa (2010: € 23.000,-).

38. Overige bedrijfskosten In de overige bedrijfskosten zijn positieve koersverschillen van € 11.000,- begrepen (2010: negatief € 15.000,-).

39. Winstbelastingen De operationele bedrijfsactiviteiten van WMD zijn onderworpen aan verschillende winstbelastingregimes met wettelijke belastingtarieven die variëren van 0% tot 25% (2010: 0 tot 25%). Deze verschillende tarieven, tezamen met fiscale faciliteiten in diverse landen en de behandeling van fiscale verliezen, resultaten vrij van belastingheffing alsmede niet aftrekbare kosten, leidden in het verslagjaar tot een gemiddelde effectieve belastingdruk van 124,6% (2010: - 5,1%). Deze afwijking heeft voornamelijk betrekking op een correctie inzake verrekenbare verliezen en een lager voor vennootschapsbelasting vrijgesteld resultaat. De effectieve belastingdruk is de winstbelasting gedeeld door de winst vóór belastingen volgens de geconsolideerde winst- en verliesrekening.

40. Resultaat deelnemingen Niet geconsolideerde deelnemingen NieuWater BV Intaquin BV PT WLN Manado Futuro BV Drentsche Golf & Country Club BV SamenWater BV Totaal

54

2011

2010

449

733

-

-52

-153

-146

107

-

41

25

-

1

444

561


41. Overige informatie Accountantshonoraria Door PricewaterhouseCoopers Accountants NV zijn de volgende bedragen in het boekjaar in rekening gebracht: 2011

2010

Controle jaarrekening

79

80

Andere controlewerkzaamheden

11

5

Andere niet-controlediensten en fiscale advisering

43

42

133

127

Totaal

De overige posten in de winst- en verliesrekening zijn toegelicht in de enkelvoudige jaarrekening. Assen, 2 juli 2012 De directeur K.J. Hoogsteen De commissarissen J.H. van der Laan T. Eerenstein J. Kuper

55


Overige gegevens Statutaire bepaling winst Statutaire bepalingen De statutaire bepalingen ten aanzien van de winstbestemming luiden als volgt: Artikel 26 1. Van de vennootschappelijke winst kan jaarlijks door de directie met goedkeuring van de Raad van Commissarissen een te bepalen percentage worden gereserveerd, terwijl daarop voorts in aftrek worden gebracht de niet gedelgde verliessaldi van de voorgaande jaren, alsmede de belastingen die ten laste van de winst geheven zijn of geheven zullen worden, zo nodig door schatting vast te stellen. 2. De aldus resterende winst staat ter beschikking van de algemene vergadering. Van deze winst mag slechts een dividend worden uitgekeerd tot een percentage van maximaal de wettelijke rente. Van het vorenstaande kan slechts worden afgeweken door de algemene vergadering op basis van een besluit genomen met drie vierde van de uitgebrachte stemmen, tenminste vertegenwoordigende meer dan eenenvijftig procent (51%) van het geplaatste aandelenkapitaal, in een vergadering waarin tenminste tweederde van het geplaatste aandelenkapitaal vertegenwoordigd is. Dit besluit behoeft de goedkeuring van de Raad van Commissarissen genomen met algemene stemmen in een vergadering waarin alle commissarissen aanwezig dan wel vertegenwoordigd zijn. Voorstel winstbestemming Voorgesteld wordt het maximaal toegestane dividend, ter grootte van 3%, zijnde de wettelijke rente per 1 januari 2011 van het geplaatste aandelenkapitaal, aan aandeelhouders uit te keren en het restant aan de statutaire reserve toe te voegen. Derhalve: a) Dividend (3%) b) Toevoegen aan statutaire reserve

â&#x201A;Ź 3.000,â&#x201A;Ź 257.000,-

De onverdeelde winst is als afzonderlijke post onder het Eigen Vermogen opgenomen.

56


57


Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van N.V. Waterleidingmaatschappij Drenthe

Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit verslag op pagina 30 tot en met 55 opgenomen jaarrekening 2011 van N.V. Waterleidingmaatschappij Drenthe te Assen gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december 2011 en de geconsolideerde en enkelvoudige winst-en-verliesrekening over 2011 en de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiĂŤle verslaggeving en andere toelichtingen. Verantwoordelijkheid van de directie De directie van de vennootschap is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven, alsmede voor het opstellen van het directieverslag, beide in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW). De directie is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als de directie noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risicoâ&#x20AC;&#x2122;s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de vennootschap. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiĂŤle verslaggeving en van de redelijkheid van de door de directie van de vennootschap gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden. Oordeel Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van N.V. Waterleidingmaatschappij Drenthe per 31 december 2011 en van het resultaat over 2011 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW).

verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen Ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e en f BW vermelden wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aanleiding van het onderzoek of het directieverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig Titel 9 Boek 2 BW is opgesteld, en of de in artikel 2:392 lid 1 onder b tot en met h BW vereiste gegevens zijn toegevoegd. Tevens vermelden wij dat het directieverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 2:391 lid 4 BW. Groningen, 2 juli 2012 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. A.L. Koops-Aukes RA 58


Bijlage 1: Tabel Waterkwaliteit 2011

Annen

Assen

Beilen

Dalen

Gasselte

Hoogeveen

Parameter

Eenheid

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Temperatuur

graden C

10,6

10,8

11,3

11,5

10,6

10,8

10,4

10,4

9,9

10

11,5

11,4

Zuurstof

mg/l

<0,5

11,2

<0,5

9,3

<0,5

9,9

<0,5

10,8

<0,5

11,5

<0,5

10,9

Troebelheid

FTU

Zuurgraad

pH

7,3

7,5

7,2

7,9

7,1

7,4

6,5

7,6

7,0

7,8

6,9

8,1

Elektrisch geleidend vermogen 20 C

mS/m

31,5

28,1

48,2

33,4

42,5

40,4

40,7

49

26,3

31

51,6

33,5

Waterstof carbonaat

mg/l

190

170

280

180

235

220

70

140

98

130

325

180

Chloride

mg/l

13

12

33

27

23

23

50

55

25

24

25

26

Sulfaat

mg/l

4,5

4,2

0,8

1,1

20

19

78

68

26

25

<0,5

<0,5

Ammonium

mg/l

0,06

<0,05

0,57

<0,05

35

<0,05

0,15

<0,05

<0,05

<0,05

0,05

<0,05

Nitriet

mg/l <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016

Nitraat

mg/l

<0,5

<0,5

<0,5

1,7

<0,5

1

0,8

0,9

<0,5

<0,5

<0,5

1,6

Ortho fosfaat

mg/l

0,59

<0,06

0,76

<0,06

0,23

<0,06

0,67

<0,02

0,42

<0,06

0,69

<0,06

Silicium

mg/l

11

11

12

8,8

8,4

13

ug/l

<5

<5

<5

<5

<5

7

Aluminium

0,16

<0,1

0,26

0,35

0,11

<0,1

0,019 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016

Calcium

mg/l

51,5

48,6

75,9

46,7

71,1

71,3

35,7

65,8

31,4

48,3

87,7

48,3

Kalium

mg/l

1,2

1,3

1,9

1,8

1,8

1,8

4,7

3,5

1,5

1,5

1,6

1,6

Magnesium

mg/l

4,2

4,0

6,4

6,1

6,1

6,1

8,0

7,4

4,6

5,1

7,8

7,7

Mangaan

mg/l

0,23 <0,005

0,11 <0,005

0,18

0,037

Natrium

mg/l

10,0

8,8

24,0

19,5

13,2

13

25,4

IJzer

mg/l

4,9

<0,02

4,1

<0,02

7,1

0,05

mmol/l

1,46

1,38

2,16

1,42

2,03

mg/l

1,7

1,3

2,4

1,9

3,7

Totale hardheid D.O.C. Kleur bij 455 nm

mg PtCo/l

<5

5

59

0,4 <0,005

0,31 <0,005

0,23 <0,005

27,8

12,8

11,9

15,9

16,1

11,7

<0,04

7,5

<0,02

8

<0,02

2,03

1,22

1,95

0,97

1,42

2,51

1,52

3

2,3

1,9

0,9

1

5,5

4,5

<5

<5

<5

9


Kruidhaars

Leggeloo

Ruinerwold

Valtherbos

Zuidwolde

Parameter

Eenheid

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Ruw

Rein

Temperatuur

graden C

10,3

10,6

10,3

10,8

10,4

10,6

10,5

10,7

10

10,1

10,8

11,2

Zuurstof

mg/l

<0,5

11

<0,5

10,9

<0,5

11,3

<0,5

11

<0,5

10,3

<0,5

8,6

Troebelheid

FTU

Zuurgraad

pH

6,7

7,6

7,1

7,8

6,9

8,0

6,8

7,7

6,6

7,6

6,7

7,4

Elektrisch geleidend vermogen 20 C

mS/m

27,9

34,5

35,5

32,8

43,1

38,9

34

31,4

21

28,7

46,6

31,8

Waterstof carbonaat

mg/l

120

160

175

160

135

100

200

180

60

110

285

180

Chloride

mg/l

21

23

23

23

38

37

15

18

23

23

24

19

Sulfaat

mg/l

26

28

15

14

68

65

4,3

5,5

24

26

<0.5

<0.5

Ammonium

mg/l

0,09

<0,04

0,11

<0,05

0,22

<0,05

0,41

<0,05

0,08

<0,05

1,1

<0,05

Nitriet

mg/l <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016 <0,016

Nitraat

mg/l

<0,5

<0,5

4,7

4,1

0,5

1,2

<0,5

1,5

0,5

0,5

0,5

3,1

Ortho fosfaat

mg/l

0,79

<0,06

1,3

<0,06

0,6

<0,06

0,65

<0,06

0,67

<0,06

0,95

<0,06

Silicium

mg/l

10

9,9

7

12

8,4

12

ug/l

<5

<5

<5

<5

<5

<5

Aluminium

0,29

Noordbargeres

<0,1

0,27

<0,1

<0,1

0,18

Calcium

mg/l

37,1

59,4

54,2

52,9

52,1

Kalium

mg/l

1,8

1,9

1,8

1,8

Magnesium

mg/l

3,8

3,8

4,0

4,0

Mangaan

mg/l

0,35 <0,005

0,25 <0,005

0,51 <0,005

Natrium

mg/l

11,0

12,1

13,3

12,5

20,1

20,2

9,7

9,8

12,5

13,0

16,9

14,8

IJzer

mg/l

10,6

<0,02

8,6

<0,02

14,4

<0,02

6,7

<0,02

14,9

<0,02

10,5

0,05

mmol/l

1,08

1,64

1,51

1,49

1,58

1,52

1,66

1,57

0,51

1,24

2,12

1,44

mg/l

2,2

1,4

2,8

2,1

2,6

1,9

6,4

5,1

1,5

1

7,6

3,9

<5

<5

<5

10

Totale hardheid D.O.C. Kleur bij 455 nm

mg PtCo/l

50

57,8

54,4

15,6

44,8

72,8

49,5

3,9

4

1,1

1,1

1,3

1,3

1,7

1,4

6,9

6,7

5,3

5,2

2,9

3,1

7,3

5,0

<5

60

0,21 <0,005

12

0,58 <0,005

0,3 <0,005


Bijlage 2: Overzicht van geconsolideerde werkmaatschappijen Naam

Vestigingsplaats

Deelname in %

Bètawater BV

Assen

100

VOF Anloo

Annen

37

VOF Hondsrug

Annen

50

IndoWater BV

Assen

100

Tirta Drenthe BV

Assen

100

Tirta Sulawesi BV

Assen

100

Tirta Maluka BV

Assen

100

Tirta Papua BV

Assen

100

PT Tirta Inti Drenthe

Manado

97,5

Ad Fontes BV

Assen

100

PT Ake Maluku Utara

Bandung

95

PT Inowa Prima Consult

Bandung

70

PT Dream Sukses Airindo

Ambon

58

PT War Besrendi

Biak

51

PT Tirta Remu

Sorong

51

PT Air Manado

Manado

51

PT Air Tomohon

Tomohon

51

PT Wedu Merauke

Merauke

51

PT Air Minum Baliem

Wamena

51

PT Tirta Numbay

Jayapura

51

PT Air Minahasa Selatan

Minahasa

51

61

Jaarverslag WMD 2011  

Dit is het jaarverslag van Waterleidingmaatschappij Drenthe N.V. over het jaar 2011

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you