Page 24

Pierwsze kina, a właściwie kinoteatry czy sale widowiskowe zwykle powstawały na parterach kamienic. Wpisywano je w architekturę, tworząc pierzeje, a ich funkcje łączono z innymi np. kawiarnianymi4. Choć w tym okresie wznoszono też budynki wolnostojące (łódzkie Tatry, katowickie Rialto), to złoty czas samodzielnych przybytków X Muzy przyszedł kilka dekad później, kiedy to film stał się „najważniejszą ze sztuk”5. Zmieniała się polityka, zmieniała gospodarka, a kina chcąc za nimi nadążyć modyfikowały swoje bryły i wnętrza. Wraz z Wolną Polską nadeszła fala przemian dla małych kin. Wiele z nich zniknęło z map miast, inne się przeobrażały. Równocześnie rodziły się niecodzienne inicjatywy, dzięki którym kino coraz częściej wychodziło poza dedykowaną mu przestrzeń. Historię tych zmian mogliśmy w ubiegłym roku śledzić na przykładzie kin w małych miastach6, a w tym – przyglądając się z uwagą architekturze dużych miast. Podczas naszych badań natknęliśmy się na budynki dedykowane wyświetlaniu filmów i te adaptowane. Jeśli chodzi o te drugie, to znaleźliśmy je zarówno w przedwojennej hali dworcowej, sali BHP stoczni, zajezdni tramwajowej, siedzibie KCPZPR, jak i łaźni miejskiej czy zamku. Dość szybko doszliśmy do wniosku, że nieważne gdzie i w jakim okresie powstały kina – wszystkie wracają do swoich korzeni, próbując łączyć funkcje kinowe z innymi.

KINA JAKO SAMODZIELNE, POCZĄKOWO JEDNOFUNKCYJNE BUDYNKI Wśród wolnostojących kin, będących punktem odniesienia dla zmian w całym kraju jest warszawski Iluzjon Filmoteki Narodowej – Muzeum Sztuki Filmowej. Od 1997 r. mieści się on w budynku powstałym w połowie lat 50. XX wieku – dawnym kinie Stolica. W latach 2011-2013 zabytkowy obiekt przeszedł gruntowny remont, który udało się jeszcze skonsul4 A. Frydecki, Projektowanie budynków widowiskowych dla teatru, muzyki i filmu, Politechnika Wrocławska, Wrocław 1976. 5 „Kino to najważniejsza ze sztuk” – słowa Włodzimierza Lenina, http://pl.wikiquote.org/ wiki/W%C5%82odzimierz_Lenin 6 W małym kinie, op. cit.

24

W małym kinie. Raport z dużych miast  

Warszawski Muranów, poznańskie Rialto, krakowski Kijów – w Polsce wciąż działa ponad 400 tradycyjnych kin. Jaki mają repertuar, jak budują s...