Page 1

HET AFSCHEID VORM GEVEN

” ”

NA AFLOOP EEN NETWERK BORREL - ROB BAAN

IN LIEFDE AAN MART - THEA VAN MARREWIJK

E XTRA UITGAVE BIJ HET HELE WESTL AND


BIJ LEVEN

2

‘Een Herinnering in Liefde’ Ruim 13 jaar geleden is Marja van Rijn als uitvaartbegeleidster gaan werken en nu alweer 10 jaar eigenaar van Uitvaartbegeleiding Samen. Het bedrijf is gegroeid en bekend geworden in Westland, Maassluis, Midden Delfland en omgeving. Marja: “In deze 10 jaar hebben veel families mij gevraagd te helpen bij de uitvaart van hun dierbare. Ik ben erg dankbaar dat ik deze families mocht bijstaan in de moeilijkste tijd van hun leven. Voor het voorbereiden van een uitvaart neem ik ruim de tijd. Ik probeer goed aan te sluiten bij wat de wensen zijn. Er een mooie herinnering aan het leven van te maken.” Doordat Uitvaartbegeleiding Samen groeit, is Marja uit gaan kijken naar een collega en al snel kwam Jacqueline van der Salm op haar pad. Jacqueline is geboren, getogen en woonachtig in Westland. Zij past goed bij de visie en uitstraling van het bedrijf.

‘Samen’ begeleiden en adviseren zij tot ver na de uitvaart, want:

‘Een Herinnering in Liefde is een Herinnering voor Altijd’

Uitvaartbegeleiding Samen Kasteelweg 11, De Lier Tel. 0174-613365 Mobiel: 06 13550369

SPECIALE UITGAVE BIJ HET HELE WESTLAND

Natuurgraven

Eeuwige grafrust zonder bijkomende kosten en onderhoud De liefde voor de natuur en de troostende werking hiervan heeft een groep ondernemers er in 2013 toegezet om de organisatie Natuurbegraven Nederland op te richten. Natuurbegraafplaatsen zijn bedoeld voor mensen die zich sterk betrokken voelen bij de natuur en dan ook in een natuurlijk omgeving begraven willen worden. Een natuurbegraafplaats gaat op in een natuurgebied. Er zijn geen grafzerken of -stenen te zien, de graven kunnen worden gemarkeerd met houten gedenktekens met inscripties. Kaarsjes en beeldjes ontbreken ook; essentie is dat al het gebruikte materiaal vergankelijk is. Natuurgraven worden door de organisatie omschreven als volledig onderhoudsvrij. Zij beheren het natuurgebied en de natuur zorgt voor het graf. Op deze manier garanderen zij eeuwige grafrust zonder bijkomende kosten voor grafverlenging of onderhoud. Mensen kunnen zelf een plek uitkiezen die dan vervolgens voor altijd van hen blijft. Natuurbegraven Nederland werkt samen met Natuurmonumenten. Een natuurbegraafplaats

blijft namelijk een natuurgebied, maar dan met een extra functie.

Bonnenpolder Er wordt op dit moment hard gewerkt aan de plannen voor een natuurbegraafplaats in de Bonnenpolder in Hoek van Holland, op de grens met ‘s-Gravenzande. Natuurmonumenten, het Zuid-Hollands Landschap en Natuurbegraven Nederland werken samen aan het plan om deze polder te transformeren van agrarisch land naar een natuur-recreatiegebied met plaats voor natuurbegraven. Natuurbegraven Nederland heeft de 128 hectare grote polder aangekocht, op voorwaarde dat 30 hectare wordt ingericht als natuurbegraafplaats. Allerlei betrokkkenen uit de omgeving van de Bonnenpolder mogen meedenken over de ontwikkeling van dit gebied. Een landschapsarchitect verwerkt deze ideeën in een voorkeursontwerp, welke op dinsdag 7 november is gepresenteerd tijdens een inloopavond in De Hoekstee in Hoek van Holland.

Foto: Anne van Lenteren

www.uitvaartbegeleidingsamen.nl

Onderhoud aan gedenkstenen

WIM HEUS

UITVAARTSPREKER

Op zoek naar verbinding tussen leven en sterven

- voor het organiseren en leiden van de uitvaartplechtigheid - voor pastorale nazorg Tel: 0174-421507 – 06-53129739 Vestdijklaan 97| 2692 CT | `s-Gravenzande | info@heusuitvaartspreker.nl

www.heusuitvaartspreker.nl

Draagt zorg voor begrafenis of crematie, dag en nacht. Al meer dan 25 jaar! Fresiastraat 12 | 2671 KS Naaldwijk | M 06 54277626 T 0174 629946 | www.eijk-uitvaartverzorging.nl

Natuurlijk wilt u het graf van uw dierbare zo mooi mogelijk houden. Het kan een troostende werking geven om bij een bezoekje het gedenkteken schoon te maken, de plantjes te onderhouden en de laatste rustplaats netjes te maken. Hoe doet u dat op een verantwoorde manier? Een grafsteen van natuursteen maakt u schoon door los vuil op te vegen met een zachte bezem. Hechtend vuil haalt u weg door water met een mild reinigingsmiddel kort in te laten werken. Daarna even licht schrobben indien nodig en met schoon water afnemen. Voor marmer en kalksteen kunt u het beste speciaal ontwikkelde middelen gebruiken. Let er op dat bloempotten, vazen, lantaarns of andere voorwerpen die lang

blijven staan, een verkleuring of waas kunnen achterlaten op het natuursteen. Vlekken van vet, zwarte aarde of lampenolie kunt het beste zo snel mogelijk verwijderen met een doek met schoonmaakmiddel. In sommige gedenktekens wordt RVS verwerkt, dat zich makkelijk laat reinigen door de regen. Moeilijk bereikbare hoekjes en kiertjes moeten wel even met de hand worden schoongemaakt. Vingerafdrukken haalt u weg met wat water met zeep en spiegelend RVS reinigt u met glasreinigingsproducten. Gebruik geen schuurmiddelen, want dat kan krassen veroorzaken. Na een aantal jaren kan het nodig zijn om de belettering op de gedenktekens bij te werken.


8 NOVEMBER 2017

BIJ LEVEN

3 Politici debatteren al jaren over ‘voltooid leven’ De discussie rondom het ‘voltooid leven’ wordt al jarenlang gevoerd in de Nederlandse politiek. Het is een gevoelig onderwerp en de meningen op het Binnenhof lopen dan ook sterk uiteen.

Bij leven het afscheid vorm geven

Door bij leven uw wensen vast te leggen, maakt u uw afscheid gemakkelijker voor nabestaanden. Het wordt steeds gewoner om tijdens het leven al na te denken over uw eigen uitvaart. De mogelijkheden om een afscheid vorm te geven zijn bijna eindeloos en het kan fijn zijn voor uzelf en uw nabestaanden om uw wensen vooraf, bij leven, al vast te laten leggen. In deze krant informeren we u over de mogelijkheden om afscheid te nemen. Een uitvaart kan en mag tegenwoordig steeds persoonlijker. Steeds meer mensen kiezen voor een echt persoonlijk afscheid van een dierbare. De mogelijkheden daarbij worden steeds uitgebreider. Uitvaartondernemers helpen u graag bij alle keuzes. Het beste is om tijdens het leven wensen vast te laten leggen, maar de drempel om over al lang voor het einde daarover te spreken is vaak nog hoog. Mensen hebben het niet graag over de dood. Daarom bieden we u in deze uitgave alvast wat ideeën en leggen we de mogelijkheden uit. Wilt u er verder over spreken? Neem dan contact op met een uitvaartondernemer, notaris of vertrouwenspersoon om uw wensen door te nemen en vast te laten leggen.

Akte Om het afscheid van een dierbare voor nabestaanden beter te kunnen verwerken, is het prettig als bepaalde zaken al tijdens het leven zijn vastgelegd en besproken. De meest bekende manier om uw wensen vast te leggen is het testament. Dit is een notariële akte waarin is aangegeven wie de zaken omtrent het overlijden afwikkelt, de zogeheten executeur. Dit kan een naast familielid zijn, maar ook een notaris of bank. De executeur zorgt ervoor dat alles naar de laatste wil van de overledene wordt geregeld. Het gaat dan om de verdeling van de nalatenschap, maar ook wie de voogdij krijgt over eventuele minderjarige kinderen. Keuzes Wie ook wensen omtrent de uitvaart wil vastleggen, kan daarvoor een codicil opstellen. Dat is een persoonlijke aanvulling op het testament waarvoor u niet naar een notaris hoeft. Een handgeschreven, gedateerde en ondertekende tekst is voldoende. U kunt hierin beschrijven of u kiest voor een begrafenis of crematie, maar ook een voorkeur geven voor

De betekenis van bloemen Op vrijwel iedere uitvaart spelen bloemen een belangrijke rol. Ze liggen als rouwkrans op de kist tijdens een herinneringsdienst, nabestaanden krijgen boeketjes bij wijze van troost en soms wordt er door aanwezigen een bloem op de kist gelegd. Bloemen kunnen momenten van rouw iets extra’s geven. Ze hebben, vanwege hun schoonheid en hun kwetsbaarhied, een symbolische waarde. Hoewel de symboliek van bloemen afhankelijk is van de cultuur of de periode, zijn er wel een aantal kleuren en soorten die een ‘vaste’ betekenis hebben. Witte bloemstukken staan voor stilte, ongereptheid, puurheid en eenvoud, terwijl blauwe bloemen een spirituele of religieuze ondertoon kunnen aangeven. Paarse bloemen kunnen juist waardigheid, rust

en rouw uitstralen. Ook de soort bloem kan een betekenis hebben. Zo staan witte en rode rozen vaak symbool voor ‘altijd samen zijn’, betekenen tulpen dat iemand voor de overledene bidt en zeggen roze anjers zoveel als ‘ik zal je nooit vergeten’. Zo kunnen bloemen uitdrukken wat soms moeilijk in woorden te vatten is. Natuurlijk is het ook mogelijk om geen bloemen te gebruiken bij de uitvaart. Deze keuze wordt meestal vermeld in de rouwadvertentie of op de rouwkaart.

Bloemen kunenn uitdrukken wat moeilijk is om in woorden te vatten. Foto: PR

De initiatiefgroep Uit Vrije Wil presenteert begin 2010 het burgerinitiatief Voltooid Leven; in dit initiatief pleit men voor de legalisatie van stervenshulp aan ouderen die hun leven voltooid achten. Dit moet vanzelfsprekend op hun eigen verzoek zijn en onder voorwaarden van zorgvuldigheid en toetsbaarheid. Binnen tien dagen hadden zij de benodigde 40.000 steunbetuigingen al binnen. Op 18 mei 2010 werden deze steunbetuigingen bij de Tweede Kamer ingediend. In maart 2012 werd het initiatief in Tweede Kamer behandeld. Hierna heeft Pia Dijkstra, Kamerlid voor D66, een concept wetsvoorstel gemaakt.

Foto: PR muziek of bloemen die u bij de uitvaart wilt. Het helpt nabestaanden bij het maken van keuzes. Met het codicil kunt u ook een beperkt aantal goederen verdelen, zoals meubels, sieraden en kleding. Andere wereldlijke bezittingen, zoals geld, het huis, de auto en waardevolle (kunst)objecten, worden via het testament verdeeld. Ook praktische informatie die handig is voor na het overlijden kan worden opgenomen in een codicil. Denk aan gegevens over de hypotheek, het bestaan van een levensverzekering, het opgebouwd pensioen, maar ook inlogcodes voor de computer en van sociale netwerken.

Handreiking Voor de nabestaanden helpt een lijst met laatste wensen om het afscheid, de begrafenis, crematie en de uitvaart naar wens van de overledene te regelen. In deze krant geven we u een handreiking van de mogelijkheden. Natuurlijk is het overzicht verre van uitputtend, maar het kan een startpunt zijn. We hopen dat u dit met interesse zult lezen en later nog eens door zal nemen.

Euthenasiewet In de initiatiefwet van D66 gaat het om mensen van 75 jaar en ouder. “Uiteraard is iedere leeftijdsgrens willekeurig, maar we gaan er vanuit dat ouderen door de ervaring van het lange leven dat achter hen ligt, in staat zijn om te bepalen of het leven voor hen nog levenswaardig is”, zo is te lezen op de website van D66. Er is in Nederland al wel een euthanasiewet, maar die gaat uit van een strikt medisch perspectief. In de nieuwe wet moet zelfbeschikking leidend worden. Ook ouderen die geen medische klachten hebben, moeten over hun eigen sterven kunnen gaan is de mening van D66. Rutte III Het nieuwe kabinet is onlangs tot stand gekomen. Tijdens de langdurige formatieperiode was ook het ‘voltooid leven’ weer onderwerp van gesprek. GertJan Segers sprak namens de Christen-Unie van een ‘onbegaanbare weg’. Toch zijn er wel zaken in het nieuwe regeerakkoord van Rutte III opgenomen omtrent dit thema. Zo wil het nieuwe kabinet onder meer de huidige euthenasiewet onder de loep nemen; aangezien de Commissie-Schnabel in 2016 concludeerde dat deze huidige wetgeving meer ruimte biedt dan artsen op dit moment voor ogen hebben. Ook zal er een onderzoek gestart worden naar de omvang en omstandigheden van de groep mensen voor wie de huidige wetgeving onvoldoende hulp biedt. Wel laten de vier regeerpartijen het in het midden welke stappen zij na zo’n onderzoek zullen nemen.


4

BIJ LEVEN

SPECIALE UITGAVE BIJ HET HELE WESTLAND

Stil zijn Je denkt misschien dat je wat moet zeggen je denkt misschien dat je me moet opvrolijken je wilt me misschien weer zien lachen en genieten je denkt misschien dat je me moet troosten en adviseren wat ik vraag wil je eens en nog eens luisteren naar mijn verhaal naar wat ik voel en denk je hoeft alleen maar stil te zijn me aan te kijken me tijd te geven

de bloemist voor een

je hoeft mijn verdriet zelf niet te begrijpen maar, als het kan, slechts te aanvaarden zoals het voor mij voelt je luisterend aanwezig zijn maakt mijn dag anders

waardig afscheid

Marinus van den Berg

Je hoeft alleen maar stil te zijn… Senz Uitvaartbegeleiding organiseert op 1 december a.s. een Herinneringsavond in Trefpunt, Kerkplein 11 in Maasland. U bent welkom vanaf 19.15 uur. De herdenking begint om 20.00 uur. U kunt zich vóór 27 november aanmelden via info@senz.nu of per post aan Senz Uitvaartbegeleiding, Kerkplein 6, 3155 AM Maasland.

De dames van Senz staan naast u… Senz Uitvaartbegeleiding: Kerkplein 6, 3155 AM Maasland • Tel. 06 - 5105 2564 (dag en nacht bereikbaar) info@senz.nu • www.senz.nu

Madeweg 1a2 • 2681 PJ Monster t. 0174 24 77 13 • www.lower-art.nl Bloemist duurzaam ondernemen

Geef de mensen die je lief hebt het afscheid van hun leven Het overlijden van iemand die je lief hebt; wat kàn het je leven op zijn kop zetten en hoe belangrijk is het dan om goed afscheid te nemen. Samen met de nabestaanden probeer ik altijd een waardig, liefdevol en betrokken afscheid te regelen. Een afscheid dat recht doet aan de persoon die overleden is en past bij het leven dat de overledene heeft gehad. Omdat iedereen anders is zal het afscheid van je dierbare nooit volgens een standaard draaiboek verlopen. Natuurlijk wil ik graag dat het afscheid goed verloopt en dat aan alle wensen wordt voldaan. Daar doe ik, vaak sàmen met de familie, hard mijn best voor. Maar de weg naar het afscheid toe, de begeleiding, is bijna even belangrijk als de dag zelf. Hoe kunnen we samen, mèt familie, vrienden of andere naasten het afscheid vorm geven dat uniek en eigen is. In mijn opleiding heb ik geleerd om goed te luisteren, mee te denken en te handelen om samen zò’n afscheid te organiseren dat helpt om een nieuw begin te maken. Uit ervaring weet ik dat goed afscheid nemen van een dierbare enorm troostend kan zijn. Steun die je nodig hebt om het land van rouw in te trekken. Samen zo’n afscheid vorm geven, daar help ik graag bij. Want iedereen verdient het afscheid van zijn leven!

Digitale zorg na een overlijden

Laat het verhaal verteld worden, voordat de stoel leeg is ... Levensverhaal in boekvorm of op film Meer informatie: Bel 06 172 284 37 of kijk op www.retrovision.nl

Ruim zeven jaar geleden, vlak nadat ik begonnen ben met Limoer Uitvaartbegeleiding, ben ik lid geworden van het Netwerk Uitvaartvernieuwers. Een netwerk van kleine, vernieuwende ondernemers in de uitvaartbranche. Wij stimuleren elkaar en wisselen belangrijke zaken uit. Zo wordt er regelmatig een lezing gegeven. Onlangs werd er een lezing gegeven over een actueel onderwerp: digitale nazorg. De spreker vertelde over het overlijden van een jong meisje. Haar ouders wilden bij de uitvaart graag haar eigen geschreven gedichtjes gebruiken. Ze hadden door een inlogcode geen toegang tot haar telefoon of laptop. De uitvaartondernemer kende het bestaan van een organisatie die binnen korte tijd haar telefoon kon kraken. Een probleem van deze tijd. Heeft u geregeld dat uw passwords bij uw naasten bekend zijn? U kunt bij mij een boekje krijgen waarin u uw persoonlijke wensen kenbaar maakt en waarin u belangrijke gegevens kwijt kunt. Laat de mensen die u achterlaat niet voor verrassingen staan! Dukky Schreiber, Limoer Uitvaartbegeleiding. 06-12 47 74 96 info@limoer.nl


8 NOVEMBER 2017

BIJ LEVEN

5

Begraven, cremeren of doneren...

Drie mogelijkheden voor lijkbezorging in Nederland In Nederland kun je je na je dood laten begraven of cremeren. Bij hoge uitzondering doneert iemand zijn of haar lichaam aan de wetenschap. Andere opties zijn er in ons land niet, maar in andere landen wordt wel gekeken naar bijzondere of milieuvriendelijke alternatieven. Het overgrote deel van de mensen kiest voor een uitvaart met een begrafenis of een crematie. Als de overledene zelf geen voorkeur heeft uitgesproken, moeten nabestaanden de keuze maken. Er zijn verschillende factoren die daarbij een rol spelen, zoals de geloofsovertuiging. Ook de gevoelens van nabestaanden spelen een rol: willen zij een plek om te bezoeken, dan kiest men vaak voor een begrafenis. Willen zij liever een geliefd persoon zo dichtbij mogelijk houden, dan kunnen zij de urn met de as een mooie plek thuis geven. Ook is het mogelijk om de as te verwerken in sieraden.

Begraven Tot slot vormen de kosten voor het begraven ten opzichte van cremeren ook een factor. Of begraven of cremeren goedkoper of duurder uitvalt, hangt af van de keuzes die u maakt voor een uitgebreide of een eenvoudige uitvaart en bijvoorbeeld voor goedkope of dure materialen. U heeft bijvoorbeeld de keuze voor een eenvoudig kist of voor een hele luxe. Bijkomende kosten zoals overlijdensberichten, een condoleancebijeenkomst of bloemen zijn hier niet bij inbegrepen. De grafrechten kunnen per gemeente verschillen. Een particulier graf is duurder dan een algemeen graf. Begraven gebeurt op een begraafplaats, maar kan bij uitzondering ook in eigen grond. Dat terrein moet dan echter wel door de gemeenteraad als begraafplaats worden aangewezen. In veel gevallen zal ook het bestemmingsplan moeten worden aangepast.

Soms kan dat pas op termijn.

Crematiekist Bij zowel begraven als cremeren staat het afscheid centraal. De voorbereiding van de uitvaart en de plechtigheden zijn niet anders wanneer er voor een crematie wordt gekozen. In plaats van begraven wordt het lichaam verbrandt en wat rest is as. De overledene wordt ook opgebaard in een kist. In plaats van een gewone kist kan ook een speciale crematiekist worden gebruikt of een ligplank met het lichaam in een lijkwade. Een crematiekist is speciaal ontworpen voor de crematie. De binnenkist is geschikt voor zo volledig mogelijke verbranding, bijvoorbeeld door het verlijmen en met nietjes verstevigen van de delen, in plaats van het gebruik van schroeven. De as is dan zo zuiver mogelijk. De as van de overledene weegt gemiddeld zo’n 3 kilogram. De invoer van een overledene in de verbrandingsoven kan, net als het laten zakken van een kist in een graf, deel uitmaken van de afscheidsceremonie. In veel gevallen kunnen nabestaanden tegenwoordig hierbij aanwezig zijn. Wetenschap Naast begraven en cremeren zijn er nog alternatieve manieren van afscheid. Zo kan iemand er voor kiezen zijn of haar lichaam ter beschikking te stellen van de wetenschap. Het stoffelijk overschot wordt dan gebruikt voor medisch-wetenschappelijk onderwijs en onderzoek. De keuze om het lichaam af te staan kan voor nabestaanden een grote impact hebben; naast dat er geen begrafenis of crematie zal plaatsvinden, moet er ook binnen 24 uur afscheid worden genomen. Wie na zijn dood de wetenschap wil dienen zal bij leven contact moeten opnemen met een universiteit of met een aan een universiteit verbonden ziekenhuis. De voorwaarden verschillen per

Invriezen ‘Cryonics’, het na de dood invriezen van het lichaam, werd in 1964 voor het eerst besproken door Robert Ettinger in zijn boek ‘De Diepvriesmens’. Hij beschrijft aan de hand van verschillende experimenten en insecten die na een winterslaap weer tot even komen dat ‘cryonics’ kan werken. In 1966 kringen Japanse onderzoekers het voor elkaar om de hersens van katten die een enkele maanden ingevroren zijjn na het ontdooien weer activiteiten te laten vertonen. H. Bedford, een gepensioneerde hoogleraar psychologie werd in 1967 de eerste mens die zich na zijn overlijden liet invriezen. Zijn lichaam, en dat van vele anderen, verging uiteindelijk toen het bedrijf dat de lichamen beheerde wegens geldtekort de voorraad stikstof niet kon bijvullen. Pas in 1986 werd het invriezen echt serieus genomen, nadat Eric Drexler aantoont dat het theoretisch mogelijk is om met nano-robots de schade die aan het lichaam ontstaat door het invriezen te repareren. Tegenwoordig zou dit herstel niet meer nodig zijn, omdat de lichamen niet zozeer worden ingevroren, als wel ‘gevitrificeerd’. Bij deze procedure ontstaat minder schade aan de cellen. Het onderzoek gaat nog steeds door. Invriezen kan alleen in Amerika. Foto: PR

Een zeemansgraf is voor Nederlanders geen optie. universiteit en een handgeschreven codicil is een vereiste. Overigens zal geen enkele universiteit de garantie geven dat uw lichaam daadwerkelijk gebruikt zal worden. Soms is er een overschot aan lichamen en soms kan op basis van de doodsoorzaak geen gebruik worden gemaakt van het aanbod. Wanneer het lichaam wel wordt gebruikt voor onderwijs en onderzoek zullen de resten die overblijven gecremeerd of anoniem begraven worden. Soms is dat pas jaren na het overlijden.

Alternatieven In Nederland zijn er naast begraven,

Foto: PR cremeren en doneren geen andere, wettelijke mogelijkheden. In het buitenland zijn die er soms wel of wordt er gewerkt aan alternatieven. Bijvoorbeeld een zeemansgraf, waarbij het lichaam in de zee wordt ‘begraven’. Dit is in Nederland alleen bij hoge uitzondering mogelijk. De persoon moet overleden zijn op een Nederlands schip en zelfs dan kan het alleen als noodmaateregel. Wie toch in de zee zijn of haar eeuwige rust wil vinden moet uitwijken naar het buitenland. In het Verenigd Koninkrijk zijn vier locaties waar een zeemansgraf mogelijk is. Een alternatief voor cremeren is cryomeren. Het lichaam wordt daarbij bevroren waarna het door kleine trillingen uiteenvalt. Lichaamsvreemde stoffen worden vervolgens verwijderd en het ‘overschot’ wordt begraven of gecremeerd. De techniek wordt momenteel onderzocht in Zweden, maar wordt nog nergens toegepast. Een andere manier om een lichaam te verwerken is resomeren. Hierbij worden onder invloed van alkali en water de chemische verbindingen verbroken, waardoor een stoffelijk overschot tot 3% van het lichaamsgewicht overblijft. Het proces zou goedkoper en beter voor het milieu zijn dan begraven of cremeren. In Amerika kan men zich laten ‘invriezen’ in de hoop dat er in de toekomst technologie ontwikkeld wordt waarmee de overledene weer tot leven kan worden gewekt. Ook in Amerika wordt gewerkt aan een ecologisch alternatief waarbij het lichaam vergaat tot compost. Al deze alternatieven zijn in Nederland niet toegestaan door de Wet op de lijkbezorging.


6

BIJ LEVEN Een nieuw gezicht bij Silene Uitvaart…

SPECIALE UITGAVE BIJ HET HELE WESTLAND

afscheid met bloemen

Katja de Kok-van der Knaap en Martien van Dijk van Silene Uitvaart zijn al vele jaren vertrouwde gezichten in het Westland. Dit najaar zijn Silene Uitvaart en Martine van Geest een samenwerking aangegaan. Martine van Geest-van den Akker is een echte Westlandse. Met haar man en hun vier kinderen woont zij aan de Havenstraat in Monster en zal zij, o.a. vanuit haar woonhuis, als uitvaartbegeleider werkzaam zijn. De afgelopen 15 jaar heeft zij met veel plezier gewerkt in een huisartsenpraktijk in ’s-Gravenzande. Martine: “De laatste jaren werd ik echter steeds enthousiaster voor het werk van uitvaartbegeleider. In Silene Uitvaart vond ik een mooi en degelijk bedrijf met zeer ervaren en betrokken collega’s.” Op de vraag waarom zij heeft gekozen voor het werk als uitvaartbegeleider antwoordt zij: “Bij een overlijden ontmoet je mensen die op een splitsing van hun levensweg staan, een ingrijpende periode. Iedere keer weer vind ik het bijzonder om in zo’n cruciale periode met een familie op te mogen trekken. Om te luisteren, te adviseren, te organiseren: samen met de nabestaanden naar een uitvaart toe te werken, waarvan men achteraf kan zeggen dat het goed was!”

0174 - 29 29 26 | www.silene-uitvaart.nl | contact@silene-uitvaart.nl Kantoor: Herenstraat 68 te Wateringen | Vestiging: Havenstraat 27 te Monster

www.nederwerk.nl

Foto: Daniella van Bergen


8 NOVEMBER 2017

BIJ LEVEN

7

Rob Baan:

‘Na afloop een gezellige netwerkborrel’ Speciaal voor dit gesprek over de dood en zijn uitvaart, heeft Rob Baan een overhemd met veel spinnenwebben, insecten en een enkele dierenschedel uitgekozen. “Ik kijk elke morgen in mijn agenda wat mij die dag allemaal te wachten staat en daar kies ik een passend overhemd bij uit. Ik heb er 165.” Rob Baan is de stuwende kracht achter Koppert Cress, dat hij in 2002 overnam. We zijn op bezoek bij het bedrijf in Monster. Via de indrukwekkende keuken komen we in een grote spreekruimte. De schuifdeuren staan open en de regen komt buiten met bakken naar beneden.

Eetbaar Rob is de oudste uit een gezin met 4 kinderen. Hij vertelt met warmte over zijn vader die politieagent was. “Hij kon prachtige verhalen vertellen. Tijdens onze kampeerreizen in de natuur leerde mijn vader ons over alles wat eetbaar is.” Op zijn eigen verre reizen bleef Rob die interesse houden. “In eerste instantie wilde ik biologie studeren, maar het werd de hogere landbouwschool. Dat paste beter, want tuinbouw = voeding.”

Zelf heeft Rob ook vier kinderen en inmiddels is hij opa. Een week nadat zijn kleindochter werd geboren, overleed zijn vader. “Een zeer heftige week”, zegt Rob. Het overlijden en de begrafenis van zijn vader bleek een periode waarin het gezin verbroederde. In goed overleg met de begrafenisondernemer heeft Rob destijds de dienst zelf geleid. “Wie mij een beetje kent weet dat ik niet zo goed ben in het uit handen geven van de regie.”

Gezonde voeding De eerste keer dat Rob kennismaakte met de dood was op zijn 5e, toen zijn opa overleed. “Het is de eerste die in mijn geheugen is blijven zitten.” Binnen zijn familie zegt Rob redelijk gezegend te zijn. Zijn ooms en tantes overlijden allemaal op oudere leeftijd. Wel zijn ze allemaal ziek. Daarom knokt Rob zo voor gezonde voeding. “Ik praat niet veel over kanker in mijn familie, maar het is best heftig. Die slopende ziekte is echt mensonwaardig en daar is met voeding heel veel aan te doen. Dat beseffen we te weinig. We zitten meer aan de reparatiekant dan aan de preventiekant. De dood is voor mij heel vaak gekoppeld aan onvoldoende preventie.”

Het gesprek keert daarmee terug op ‘tuinbouw = voeding’. “Het motiveert me om bezig te zijn met gezonde voeding. Je gaat toch dood, dan kun je beter gezond doodgaan. Voeding gaat niet alleen maar om tomaten of komkommers voor weinig. Wij zijn de fabrikanten van gezondheid en geluk en dat moeten we meer beseffen.”

Rouwdienst Als werkgever maakte Rob de dood ook mee. Hij regelde het afscheid van een plotseling overleden jonge medewerker die geen familie had. Hij heeft in het bedrijf opgebaard gestaan. “Het was zo’n jongen waar mensen eten voor meenamen. Hij moest dan wel het bakje weer terug inleveren anders kreeg hij de volgende keer niets mee”, vertelt Rob lachend bij de herinnering. “Samen met de Reddingsbrigade, waar deze jongen lid van was, hebben we hem een waardig afscheid kunnen geven. “Ook voor mijn medewerkers was dat goed. Het moest hier echt even landen.” Ook voor zijn overleden zwager organiseerde Rob een rouwdienst in het bedrijf. “Hij overleed aan kanker en heeft zijn lichaam ter beschikking gesteld aan de wetenschap.

Dan wordt je opgehaald en is er verder niets. Dat is heftig. Iedereen had er last van dat we het geen plek konden geven. Na vier weken heb ik hier een ceremonie georganiseerd. We hebben lekker gejankt met z’n allen. Toen was het goed. Ik heb me nooit beseft dat het zo belangrijk is dit met elkaar te delen.”

Netwerkborrel Eind april werd Rob geridderd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau. Omdat hij zelf graag de regie heeft viel het hem in eerste instantie niet mee dat zoveel mensen dit wisten en hij niet. “Dat ik daar zoveel mensen bij elkaar zag die ik niet had verwacht, maakte me emotioneel. Het schoot door mijn hoofd: zó is het dus als je dood bent! Dat kwam wel even binnen. En dat mijn vader er niet bij was! Dat was heel dubbel.” Hij gaat verder: “Omdat ik in veel verschillende besturen zit komt er in mijn hoofd van alles bij elkaar, maar die mensen kennen elkaar niet. Na afloop van de uitreiking werd het dus een enorm gezellige netwerkborrel. Wat betreft mijn uitvaart vind ik dat eigenlijk het belangrijkste: het feestje na afloop. Dat alle mensen vanuit voeding en gezondheid, koken, tuinbouw, politiek, gezondheidszorg, tv en duurzaamheid met elkaar gaan praten en meemaken wat ik in mijn hoofd meegemaakt heb. Hoe leuk zou dat zijn!” Metafoor En hoe wil Rob Baan herinnerd worden? “Ik heb mijn best gedaan denk ik. Mijn gedrevenheid, dat ik met humor dingen aan elkaar plak, dat ik hier een leuk bedrijf neergezet heb, ik hoop dat ze zich dat zullen herinneren. Ik ben dankbaar voor mijn medewerkers en hoop dat het bedrijf via mijn kinderen kan worden doorgezet. Continuïteit van arbeid en dat andere families hier lekker in kunnen groeien”, vertelt Rob. “Mijn gezin heeft de afgelopen 15 jaar meegemaakt wat ik hier aan het doen ben en het heeft ons verenigd. Het bedrijf leeft door, zo moet je het maar zien. Dat het een metafoor is.” Wijnvoorraad Als laatste wil Rob toch ook nog wel kwijt dat koffie met cake niet aan de orde kan zijn bij zijn uitvaart. “Als je dat presteert krijg je vanuit de kist alsnog een schop!” Rob wil zijn wijnvoorraad wel ter beschikking stellen en hoopt op wat hoogstandjes uit eigen keuken. “En na afloop die gezellige netwerkborrel.”

Uitvaartonderneemster Kitty Dekkers van Jade Uitvaart en fotografe Marieke Boon gaan met verschillende Westlanders in gesprek over ‘het afscheid’. Rob Baan is één van de personen waarmee zij hierover spraken. Rob Baan: “Je gaat toch dood, dan kun je beter gezond doodgaan.”

Foto: Marieke Boon


8

BIJ LEVEN

SPECIALE UITGAVE BIJ HET HELE WESTLAND

0174 25 74 74 Geschiedenis Sjef Noordermeer is al ruim 30 jaar werkzaam in de uitvaartbranche. Hij kwam hier voor het eerst mee in aanraking toen hij in de verpleging werkte. Eenmaal werkzaam in de uitvaartwereld deed hij de eerste vijf jaar ervaring op in dienst van een uitvaartbedrijf en ging daarna verder als zelfstandige. Inmiddels is Sjef Noordermeer als uitvaartverzorger een vertrouwde naam in het Westland. Vele honderden families heeft hij al terzijde gestaan. Omdat Sjef Noordermeer een geboren en getogen Westlander is, weet hij als geen ander wat het betekent als u aan hem vraagt “Van wie ben jij er een?” Zijn vader Servaas Noordermeer was namens PN commissionair aan de vele veilingen die het Westland rijk was en een bekend gezicht bij vele druiventuinders. Een oom, Kees Thoen, was koster in een kerk en daarmee, zoals vroeger gewoon was, ook begrafenisondernemer. Een andere oom was naast zijn vak als grondvrezer/loonwerker ook grafdelver. Dat vertrouwde is een belangrijk aspect van zijn werk, juist vanwege de private sfeer van een laatste afscheid. Wie is Noordermeer Uitvaartverzorging Noordermeer Uitvaartverzorging is een bedrijf dat actief is in het hele Westland maar ook daarbuiten indien de afstand acceptabel is. Met zijn team worden er niet alleen uitvaarten verzorgd, maar is hij ook de beheerder van de aula van Monster. Noordermeer Uitvaartverzorging kan daarnaast beschikken over alle faciliteiten die in Westland beschikbaar zijn zoals familiekamers, aula’s, maar ook een groot scala aan auto’s, audio en beeld apparatuur. Op ieder moment van de dag (zelfs in het weekend) kunnen rouwkaarten in diversen formaten en papiersoorten vervaardigd worden. Het ontwerpen van een persoonlijke kaart en de daarbij behorende advertentie kan als een van de specialiteiten worden gezien.

Ontwikkelingen De ontwikkelingen in de uitvaartbranche hebben de afgelopen jaren een grote vlucht genomen. Ook bij kerken en instellingen is rondom de uitvaart veel veranderd. Sjef Noordermeer heeft dat niet alleen gezien maar soms ook in gang gezet. Daarbij kent hij de kerken in het Westland en weet hij precies hoe aldaar te handelen. Alle ontwikkelingen in het uitvaart vak worden op de voet gevolgd. Ook weet hij zelf nieuwe en persoonlijke elementen in zijn werk in te passen. En daarmee is Noordermeer Uitvaartverzorging naast een lange staat van dienst een modern en innovatief bedrijf dat niet stopt zich te blijven ontwikkelen. Waar staat Noordermeer Uitvaartverzorging voor Noordermeer Uitvaartverzorging staat voor het ondersteunen van nabestaanden in praktische zaken maar ook op emotioneel vlak er te zijn. Tijd nemen voor gevoelens en tijd nemen daar waar het nodig is, zonder op de klok te kijken. Naast aandacht voor het detail is het ook efficiënt werken met alle ter beschikking staande middelen. Hierbij wordt gedacht aan de traditionele uitvaart, welke Sjef Noordermeer voor ieder gezindte tot in detail beheerst. Doordat minder mensen bij een kerk betrokken zijn, en er dan geen kerkelijke dienst is, wordt er in dat geval een beroep op hem gedaan om voor te gaan in de plechtigheid. Daarnaast staat Sjef Noordermeer open voor alle wensen voor de invulling van een uitvaart. Hij denkt graag met de mensen mee en zal zo mogelijk ook zelf met suggesties komen. En natuurlijk zal hij er alles aan doen om ideeën en wensen van de familie te realiseren. Noordermeer Uitvaartverzorging informeert u hierover, draagt ideeën aan en inspireert u, opdat u uiteindelijk komt tot een afscheid zoals u dat wilt. Beleving Daarbij wordt ook buiten de gebaande paden gedacht en geprobeerd, binnen de kaders van wat mogelijk is, alles mogelijk te maken. Het begint al bij de verzorging van de overledene. Wie gaat dat doen en waar wordt hij/zij opgebaard en hoe? Wat dacht u van het familiebericht; de kaart, de advertentie? Deze moeten passen bij degene die is overleden. Een rouwkaart kan met foto’s of persoonlijke elementen uitdrukking geven aan iemand zoals hij of zij was. Kleur en eens een andere lay-out dan gebruikelijk dragen hieraan bij. Vervoer: met zijn kampeerauto? Moet kunnen. Strandtent als afscheidslocatie? Altijd mogelijk. Al dat soort voorstellen en ideeën staan eigenlijk voor het gedachtegoed van Sjef Noordermeer. Zo heeft hij samen met zijn team onlangs op verzoek van de familie een high-tea na de uitvaartdienst georganiseerd. Het gaat hier over beleving van de nabestaanden. Die beleving vindt Sjef Noordermeer zo belangrijk dat hij een geheel nieuw soort uitvaart heeft bedacht en wel DE MODULAIRE UITVAART.

De modulaire uitvaart Uniek voor Nederland, uniek voor het Westland. De uitvaartwereld is heftig in beweging als je kijkt naar het aantal uitvaartondernemers, de soorten uitvaarten en hoe mensen daarmee omgaan. Je ziet pakket- en budgetuitvaarten ontstaan. Om voor nog meer beleving en transparantie te gaan heeft Noordermeer Uitvaartverzorging de zogenoemde modulaire uitvaart ontwikkeld. Hierbij wordt de beleving geüpgraded, de kwaliteit behouden en tegelijkertijd aan budgetbewaking gedaan. Met het zelf regelen van onderdelen van een uitvaart kunnen mensen direct kosten besparen, tot wel € 2500,-.

Hoe gaat dat in zijn werk. Er zijn 4 modules en 1 vrije module. Elke module die men zelf uitvoert bevat elementen die met elkaar te maken hebben. Een enkele of meerdere modules leveren meteen besparing op. Met het zelf uitvoeren van de in de module genoemde werkzaamheden neemt het beleven van het afscheid enorm toe. Doordat een module maar één deel is in de uitvaart waar de familie verantwoordelijk voor is, blijft de controle van het geheel bij de uitvaartondernemer liggen en is daarmee de kwaliteit gewaarborgd. Naast de modulaire uitvaart blijft het natuurlijk mogelijk de uitvaart geheel door de uitvaartondernemer te laten verzorgen.

Module 1 Laatste verzorging - Opbaren Visagie - Haar modeleren Module 2 Rouwkaarten - Advertentie Dankbetuigingen Dankbetuigingsadvertentie Gedachteniskaartjes - Uitnodigingen

Module 3 Muziek downloaden - Powerpointpresentatie Powerpointpresentatie en muziek aanleveren bij crematorium/aula Beamer met scherm - Geluidsversterking Film/foto van uitvaart Foto overledene bij de uitvaart Module 4 Bloemen - Strooibloemen Bloemversiering in de kerk/aula Bloemenauto - Ballonnen/linten Duiven e.d. Vrije module U kunt hier onderdelen uit de eerder genoemde modules voegen om zo tot een eigen keuze en besparing van kosten te komen. Al kiest u maar voor één onderdeel, dan levert u dat al een besparing op. Het verzorgen van de gehele uitvaart door Noordermeer Uitvaartverzorging blijft uiteraard mogelijk.

Uitvaartwensen vastleggen in een persoonlijk gesprek Het kan zijn dat u het prettiger vindt om in een persoonlijk gesprek uw wensen vast te leggen. Noordermeer Uitvaartverzorging biedt u een gratis en vrijblijvend voorgesprek aan. In dit gesprek komt u misschien tot ideeën waar u van tevoren niet over nagedacht had. U maakt de keuzes die bij u passen. Bij leven heeft u de regie nog in handen, dit is ook prettig voor de nabestaanden. Zij weten op deze manier precies hoe de uitvaart eruit moet zien en wat er geregeld moet worden.

Voor meer informatie zie: www.noordermeeruitvaart.nl Telefoonnummer: 0174-257474


8 NOVEMBER 2017

BIJ LEVEN

9

Rouwbericht op de familiepagina Het overlijden van een dierbare is een emotionele en ingrijpende gebeurtenis. Een van de zaken die geregeld moeten worden, is het rouwbericht om kennis te geven van het overlijden. Met een rouwbericht op de familiepagina in de lokale huis-aanhuisbladen worden veel mensen bereikt. Niet alleen om het verlies kenbaar te maken, maar ook om medeleven te betuigen.

Persoonlijk De familieberichten kunnen op een persoonlijke en stijlvolle manier worden samengesteld, geheel naar wens van de nabestaanden. Onder de zogenoemde hoofdberichten van naaste familieleden, kunnen overige familieleden, vrienden, collega’s of verenigingen in dezelfde sfeer een bericht opstellen. Zo ontstaat een mooi eerbetoon aan de overledene. Met een aantal toevoegingen zijn de familieberichten nog persoonlijker te maken. Een persoonlijk gedicht vergroot de emotie van het rouwbericht en met foto’s of afbeeldingen van de overledene of van diens interesses wordt het een sfeervol bericht. Ook is het mogelijk om het logo van de (sport)vereniging of het bedrijf te plaatsen, wanneer u vanuit die organisatie uw medeleven wilt laten blijken. Stijlvol De opmaakmogelijkheden van een familiebericht zijn divers. De berichten varieren in hoogte en breedte, zodat er voldoende witruimte is om uw bericht helder en stijvol vorm te geven. Er is keuze uit de standaardlettertypes van Uitgeverij West Media, of u kiest voor de lettertypes die ook in de rouwbrieven gebruikt worden. U kunt het bericht geheel naar eigen wens opstellen. Dankbetuiging en In memoriam Ook na het afscheid van een overlijdene is een familiebericht soms gewenst. U wilt iedereen bedanken voor het medeleven en

de getoonde belangstelling na het overlijden van een dierbare. Het is vaak niet mogelijk om dat persoonlijk te doen en dan is een dankbetuiging op de familieberichtenpagina een goed alternatief. Een In memoriam-bericht houdt de herinnering aan de overledene levend en gedenkt de sterfdag. Plaatsing van een gedicht of een gedachte over de overledene biedt vaak steun. Ook deze berichten kunnen volledig naar wens worden opgemaakt.

Aanleveren Het aanleveren van familieberichten kunt u doen in overleg met uw uitvaartverzorger. Hij of zij kan u alles vertellen over de mogelijkheden. Uiteraard kunt u ook direct contact opnemen met de adviseurs van Het Hele Westland. Mail de opzet van uw bericht naar advertentie. hhw@uitgeverijwestmedia.nl of bel met 0174624212. Onze medewerkers helpen u graag verder.

Aanleveren: uiterlijk dinsdag 10.00 uur. E-mail advertentie.hhw@uitgeverijwestmedia.nl Telefonische informatie ma-vr 8.30 - 17.00 uur (0174) 62 42 12 Schriftelijk aanleveren Stokdijkkade 10, Naaldwijk, 2670 AA Naaldwijk. Vermeldt u duidelijk de plaatsingsdatum (Het Hele Westland verschijnt eenmaal per week op woensdag), uw naam- en adresgegevens. Familieberichten worden alleen geplaatst als verificatie van de afzender mogelijk is. Geef in uw mail aan onder welk telefoonnummer u overdag telefonisch bereikbaar bent. Het Hele Westland is niet verantwoordelijk voor eventuele zetfouten.

Uitvaartfotografie is nog wennen Het is iets dat nog steeds bij uitzondering gebeurt: foto’s maken tijdens de uitvaart van een geliefde of familielid. Eigenlijk is dat best vreemd. We fotograferen bijna alles: vanaf de geboorte, de kinder- en tienerjaren, vakanties tot aan de bruiloft toe. Alles maar om mooie herinneringen vast te kunnen houden. Bij een uitvaart doen we dat niet zo snel: een fotograaf vragen foto’s te maken. Terwijl hier toch afscheid genomen wordt en ene periode definitief wordt afgesloten. Vlak voor en

tijdens de uitvaart staat u er waarschijnlijk niet bij stil: maar op dat moment leef je in een roes. Heb je geen idee wie er bij de uitvaart allemaal aanwezig zijn, zie je de tranen van de kleinkinderen, die opa voor de laatste maal gedag zeggen niet of de vriend die emotioneel een roos op de kist legt. Uitvaartfotografie vraagt heel wat van een fotograaf. Voor velen blijft het vreemd dat er tijdens de uitvaart gefotografeerd wordt. Het is dan ook belangrijk dat de fotograaf neutraal blijft en zich zo

onopvallend gedraagt en opstelt. Bespreek dit vooraf als u een uitvaartfotograaf bespreek. Of nog beter: laat iemand die alles rond de uitvaart regelt als contactpersoon optreden, bijvoorbeeld de uitvaartondernemer. Dan kunt u tevens aan geven wat voor soort foto’s u wilt. Mocht u bijvoorbeeld geen intens verdrietige gezichten of een close-up van de overledene in de geopende kist willen, Laat uw naasten weten dat er een fotograaf komt zodat zij dit eventueel tijdens de uitvaart aan de aanwezigen uit kunnen leggen. In dankbetuigingen staat vaak woorden als: ‘Uw aanwezigheid, de handdruk, de mooie woorden, de vele kaarten, zij zijn ons tot steun om dit verlies te verwerken’. Een album met foto’s die de sfeer tijdens de uitvaart weergeven kan dat ook. Nog even terugkijken op de uitvaart. Want iedereen zei: “Het was een mooie dienst”, maar als nabestaande heb je er eigenlijk niets van meegekregen. Dan kan een album met foto’s daar ook een steun in zijn. Mocht u uitvaartfotografie overwegen dan kan uw uitvaartverzorger u daar meer informatie over verstrekken.

Een overlijden, en dan? Een overlijden is vaak een trieste en schokkende gebeurtenis. Toch moeten er vrijwel meteen veel zaken worden geregeld. Een begrafenisondernemer of uitvaartverzorger kan u met een aantal zaken helpen. Eerst moet een arts de dood en doodsoorzaak officieel vaststellen. Overlijdt een persoon in een ziekenhuis, dan is een arts snel ter plaatse. In de meeste andere gevallen waarschuwt u de huisarts van de overledene. De Verklaring van Overlijden die hij afgeeft heeft u nodig om aangifte van overlijden te doen bij de burgerlijke stand. De uitvaartondernemer neemt u de hele zorg rond de uitvaart uit handen, maar bespreekt uiteraard wel alle wensen met de nabestaanden. Het is daarom fijn als u het codicil of wilsbeschikking bij de hand heeft, zodat u de wensen van de overledene zoveel mogelijk kunt respecteren.


BIJ LEVEN

10 Zelf vormgeven aan je eigen afscheid of aan de uitvaart van een dierbaar persoon?

06 41 31 68 95 paulinevanderwees.nl

Je kunt keuzes maken die passen bij jezelf of je dierbare. Er kan en er mag veel. Ik loop graag een stukje met je mee.

SPECIALE UITGAVE BIJ HET HELE WESTLAND

Vervoer naar laatste rustplaats Op de dag van de uitvaart moet een overledene vaak nog worden vervoerd naar de kerk, het crematorium of de begraafplaats. Voor dat vervoer zijn verschillende opties. De meest gebruikelijke optie is de rouwauto, gevolgd door de volgwagens met direct nabestaanden. De rouwauto kan een standaard verlengde personenauto zijn met geblindeerde ramen, maar ook zijn er luxere auto’s in verschillende maten en kleuren. De rouwstoet kan ook te voet naar de laatste rustplaats. Dragers kunnen in zo’n geval de kist dragen. Dat kunnen de broers en zussen, kinderen of sterke kleinkinderen van de overledene zijn. Afhankelijk van het gewicht zijn er 4 of 6 dragers. Zij kunnen gebruik maken van een rijdende baar of het ‘schouderen’. Het dragen op de schouder, het ‘schouderen’, wordt ervaren als een hele waardige manier van dragen. Enige oefening en kracht is hier wel voor nodig. Daarom kan het ook verstandig zijn om professionele dragers in te huren. Een andere stijlvolle optie is een koets. Ook die zijn er in verschillende stijlen en kleuren.

De koetsiers gaan gekleed in traditionele rouwkleding en het is mogelijk om de paarden met rouwkleden te bedekken en van pluimen te voorzien. Er zijn ook volgkoetsen voor de nabestaanden en de bloemen.

Verkeersregels De rouwstoet wordt gevormd door de lijkwagen met de volgwagens. Als die wagens voorzien zijn van een officieel herkenningsteken, is het voor het overige verkeer niet toegestaan om de stoet te doorkruisen. Zonder herkenningsteken - officiële rouwstoetvlaggen - moeten de auto’s zich aan de normale verkeersregels houden. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de voetgangerscolonne naar de begraafplaats of een stille tocht. Uit beleefdheid en respect voor de overledene en de nabestaanden doorsnijden de meeste weggebruikers deze stoeten niet mensen lopen bij voorkeur achteraan, bij het hoofdeind.

Dragers kunnen de kist naar de laatste rustplaats vervoeren.

CREMATORIUM

DE DIJK � Tijd en aandacht voor elke uitvaart o Unieke locatie in Maassluis o Gunstige tarieven 0 Eigentijds

Hooge Zeedijk 100 | 3143 LT Maassluis 010 - 30 73 437 info@crematoriumdedijk.nl 06 - 142 75 867 www.crematoriumdedijk.nl

Foto: PR

Actieve donorregistratie dankzij nieuwe wet De nieuwe donorwet is het afgelopen jaar regelmatig in de actualiteit geweest. Op 13 september 2016 werd deze wet door de Tweede Kamer aangenomen. Door onder meer de verkiezingen en de langdurige formatie is het nog steeds wachten op de behandeling van deze wet in de Eerste Kamer. Dit staat nu gepland op 30 januari van volgend jaar. Als de Eerste Kamer ook met het wetsvoorstel instemt krijgt Nederland een zogenoemd actieve donorregistratie.

Geen bezwaar Het initiatief van deze donorwet komt bij D66 vandaan. Het grote verschil tussen de huidige Wet op orgaandonatie en de nieuwe donorwet is het volgende: Tot nu toe is het zo dat als een overledene niet in het donorregister staat, de beslissing over een eventuele transplantatie door de nabestaanden moet worden genomen. In de nieuwe wet staat dat aan alle Nederlanders van 18 jaar en ouder per post gevraagd wordt of zij wel of geen orgaandonor willen zijn. Als je dan na twee brieven niet hebt gereageerd, wordt je automatisch als donor geregistreerd en komt er ‘geen bezwaar’ in het donorregister te staan. Dit is volgens de wet overigens niet precies hetzelfde als een ‘ja’ in het register. Want bij overledenen met de

status ‘geen bezwaar’ kunnen nabestaanden orgaandonatie nog tegenhouden. Zij moeten dan wel aannemelijk kunnen maken dat degene echt geen donor wilde zijn en dat hij of zij bijvoorbeeld niet in de mogelijkheid is geweest om te reageren op de verstuurde brieven.

Vier keuzes Wat D66 in elk geval met deze wet wil bereiken is dat er geen donororganen meer ‘verloren’ gaan omdat iemand zich onbewust niet heeft laten registreren als donor. Zij willen dus dat iedereen actief benaderd wordt om door te geven wat zijn of haar wensen zijn. Bij de registratie kun je dan vervolgens een keuze maken uit vier opties. Zo zijn er natuurlijk de opties ‘ja’ en ‘nee’. Als je wel toestemming geeft stel je organen en weefsel na overlijden beschikbaar voor transplantatie, hierbij kun je wel aangeven bepaalde organen niet te willen doneren. En bij ‘nee’ geef je vanzelfsprekend geen toestemming voor transplantatie. Daarnaast zijn er nog twee opties waarbij je de keuze overlaat aan de nabestaanden. Hierbij kun je zelf iemand kiezen die deze keuze voor jou gaat maken en als je dit niet doet, wordt de keuze aan de naaste familieden overgelaten. Mochten deze het niet eens worden, dan zal er ook geen donatie plaatsvinden.


8 NOVEMBER 2017

BIJ LEVEN

11

hea van Marrewijk:

‘Wat ik ook doe, ik doe het in liefde aan Mart’ Net voor het feest van het 50-jarig huwelijk overleed in oktober 2016 ‘marathonman’ Mart van Marrewijk uit Kwintsheul. Het was niet geheel onverwacht, maar het maakte er het verdriet niet minder om. Echtgenote Thea van Marrewijk kijkt terug op haar leven met en nu een jaar zonder Mart. door Geraldine Hindriksen Thea van Marrewijk-van Paassen (73) leerde op 17-jarige leeftijd Mart kennen tijdens een dansavond in Hofwijck in Honselersdijk. Ze vielen als een blok voor elkaar: “Wij zagen elkaar en het was gelijk: wauw! Het was liefde op het eerste gezicht en die liefde is altijd gebleven.” Vijf jaar later vroeg Mart haar ten huwelijk met een rijm tijdens een Sinterklaasavond. “Mart was een man van verrassingen.” Thea en Mart trouwden in 1966 en gingen wonen aan de Hollewatering in Kwintsheul in een huis dat Mart voor hen had laten bouwen. “Het was de tijd dat alles aan- en afgevoerd werd met de schuit. Mart heeft zelf ook veel

gedaan; zo heeft hij de fundering zelf gegraven. We hebben er met heel veel plezier gewoond en hebben er vier kinderen gekregen.”

Marathon Het beroep van Mart was tuinder, net zoals zijn vader. De eerste jaren werden tomaten en paprika geteeld, later ging Mart over op planten. Thea hielp jaren in de tuin totdat ze last kreeg van een allergie en noodgedwongen moest stoppen. Ze ging aan de studie en opende een praktijk als masseur en pedicure. “Mart was geen echte tuinder, meer een hobbyist. Zijn grootste hobby was sporten en hij deed aan handbal en atletiek. Toen Mart op de tuin een nieuwe schuur wilde bouwen, vroeg hij geld bij de bank. Maar de bank liet weten dat hij dat pas zou krijgen als hij zou stoppen met sporten. Die schuur is er dus niet gekomen. Hij heeft veel marathons gelopen en was een geliefde trainer. Mart had een eigen filosofie waarom hardlopen zo goed was. Mensen zeiden: ‘Sinds ik Mart ken, is mijn leven veranderd.’ Hij kon iedereen heel goed in zijn eigen kunnen trainen en gaf ze voor

Thea van Marrewijk bij de woning aan de Hollewatering.

een marathon altijd een briefje met tips en dergelijke mee. De verhalen hierover hoor ik nu nog steeds. Onze tuin heette De Marathon. Nadat we de helft verkocht hadden, werd het de Halve Marathon.”

Zwaar Mart stond nog volop in het leven, toen hij geheel onverwacht een slechte diagnose kreeg. “De arts zei: ‘U heeft prostaatkanker met uitzaaiingen in al uw botten en u bent niet te genezen.’ Pats. Vanaf dat moment is Mart een heel ander mens geworden. Dat je iemand zó ziet veranderen qua karakter, uitstraling en in het leven staan, is onvoorstelbaar. Het leven was voor hem opgehouden. Hij heeft altijd zó gezond geleefd, veel gesport en gezond gegeten. Hij was nog nooit bij een dokter geweest en had nooit medicijnen geslikt. En dan krijg je opeens zo’n diagnose… Volgens mij was hij veel zieker dan de artsen dachten. Mart zei: ‘Ik ga niet aan de chemo, ik ga léven met jou!’ Toen hij dat in het ziekenhuis vertelde, werd de oncoloog kwaad en vroeg of Mart soms niet meer tien jaar bij zijn vrouw

Foto: gh

wilde blijven. Natuurlijk wilde Mart dat. Zijn grootste angst was om mij te verlaten en hij liet mij elke dag weten hoeveel hij van mij hield. Op advies van die oncoloog is hij toch aan de chemo gegaan. Hij ging voor goede jaren, maar wat is hij ziek geweest. Na twee chemo’s was hij tien centimeter gekrompen en na de zes behandelingen was hij tien kilo kwijt. Het was zo zwaar. Het is een vreselijke weg geweest maar ja, je hebt geen vergelijk hoe het anders gegaan zou zijn. In maart nam hij contact op met de begrafenisonderneemster om alles rondom de crematie te regelen. Dat is goed geweest en we hebben veel steun van haar gehad.”

Delft Thea en Mart besloten het huis op de Hollewatering te verkopen en kochten een huis in Delft. “Ik zag het niet zitten om in dat grote huis in Kwintsheul te blijven en Delft was altijd al onze favoriete stad. In september zijn we verhuisd naar Delft. Helaas had Mart eind augustus door de medicijnen een delirium gekregen waar hij niet van herstelde. Ondanks dat zijn geest weg was, voelde hij dat het goed was in het huis in Delft en daardoor kreeg hij rust.” Op 14 oktober 2016 overleed Mart, op 75-jarige leeftijd. “We zaten met z’n allen heel veel rondom zijn bed. Op het moment dat we even in een andere kamer een hapje zaten te eten, is hij overleden.” Het gebeurde een week voor het feest van het 50-jarig huwelijk. “Met de kinderen heb ik toch nog feest gevierd.” Gelukkig Thea is nu een jaar zonder haar Mart. Ze mist hem maar heeft de draad op kunnen pakken. “Tijdens de ziekte van Mart hadden we veel lieve mensen om ons heen en ook nu krijg ik veel liefde van mensen. Ik voel me thuis in Delft en ik geniet heel erg van het nu. Ik ben gelukkig met een positief karakter geboren. Wat we ook meemaken, het leven houdt niet op. En niets gebeurt voor niets. Ik ben met Mart heel gelukkig geweest en dat gevoel komt nu meer naar voren. Ik moest bijkomen van dat moeilijke jaar en vroeg me af: ‘Mag ik weer gaan leven? Wordt mijn leven nog leuk?’ Toch ervaar je al snel dat je weer kunt lachen en kunt genieten, ook al voel je je daar dan wel schuldig over. Ik ben nu weer een gelukkig mens. Er zijn deuren dichtgegaan, maar ook zo veel opengegaan! Het leven is de moeite waard. Maar wat ik ook doe, ik doe het in liefde aan Mart. Als ik mooie natuur zie, rollen de tranen over m’n wangen omdat Mart altijd zo van de natuur genoot. Elke avond kan ik zeggen: ‘Mart, het was weer een fijne dag.’ Ja, overal zit Mart en ik vraag me af of dat ooit over zal gaan.”

COLOFON BIJ LEVEN is een extra uitgave van de regionale krant Het Hele Westland. Redactie, opmaak, advertentieverkoop, druk en verspreiding geheel verzorgd door Uitgeverij West Media bv

Stokdijkkade 10 2671 GW Naaldwijk T 0174-624212 E advertentie.hhw@uitgeverijwestmedia.nl www.uitgeverijwestmedia.nl

Uitgeverij West Media bv behoudt zich ten aanzien van de inhoud van deze uitgave en/of website zowel het auteursrecht voor conform artikel 15 lid 1 sub 4 van de Auteurswet als het databankrecht.


12

BIJ LEVEN

SPECIALE UITGAVE BIJ HET HELE WESTLAND

Bij leven hhw 2017  
Bij leven hhw 2017