Issuu on Google+

‫ﭘێﺸﺒﯿﻨﯿﯽ ﻻﯾەﻧەﻛﺎن ﻟە ژﻣﺎرەی ﻛﻮرﺳﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎن زﯾﺎﺗﺮە‬

‫ﺳەرﭼﻨﺎر ﻟە رۆژدا‬ ‫ﻧﺎوﭼەی ﮔەﺷﺘﯿﺎری و‬ ‫ﻟە ﺷەودا ﺷﻮێﻨﯽ ﺷەڕ‬

‫ﺗﺎ ﺋ‪‬ﺴﺘﺎ ‪ ٣٩‬ﻗ‪‬وارەی ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻟ‪ ‬ﻛﯚﻣﺴﯿﯚﻧﯽ ھ‪‬ﺒﮋاردﻧ‪‬ﻛﺎن ﺑﯚ ﺑ‪‬ﺷﺪارﯾﻜﺮدن ﻟ‪ ‬ھ‪‬ﺒﮋاردﻧ‪‬ﻛﺎﻧﯽ‬ ‫‪٢١‬ی ﺋ‪‬ﯾﻠﻮول ﺗﯚﻣﺎر ﻛﺮاون‪ .‬ﺋ‪‬و ھ‪‬ﺒﮋاردﻧ‪ ‬دەﻛﺮێ ﻧﺎوی "ھ‪‬ﻮەرﯾﻨﯽ ھﺎوﭘ‪‬ﯾﻤﺎﻧﯿ‪‬ﺗﯿﯿ‪‬ﻛﺎن"ی‬ ‫ﻟ‪ ‬ﺑﻨﺮ‪‬ﺖ‪ .‬ﺋ‪‬وە ﻟ‪ ‬ﻛﺎﺗ‪‬ﻜﺪاﯾ‪ ‬ﻛ‪ ‬ھ‪‬ﻣﻮو ﻻﯾ‪‬ﻧ‪ ‬ﺳﯿﺎﺳـــﯿﯿ‪‬ﻛﺎﻧﯽ ھ‪‬ر‪‬ﻢ ﺟ‪‬ﺧﺖ ﻟ‪‬ﺳـــ‪‬ر‬ ‫ﺑ‪‬ھ‪‬ﺰﺑﻮوﻧﯽ ﭘ‪‬ﮕ‪‬ی ﺟ‪‬ﻣﺎوەرﯾﯿﺎن و زﯾﺎدﺑﻮوﻧﯽ ر‪‬ﮋەی دەﻧﮕ‪‬ﻛﺎﻧﯿﺎن دەﻛ‪‬ن‪.‬‬

‫‪7‬‬

‫‪3‬‬

‫ﺋەﻣﯿﺮ ﺣەﺳەﻧﭙﻮور‪:‬‬ ‫ﺗێڕواﻧﯿﻨێﮏ ﻟﻪ راﺑﺮدوو و‬ ‫داﻫـــﺎﺗﻮوی ژێﻨﯚﺳﺎﯾﺪی‬ ‫ﮔﻪﻟﯽ ﮐﻮرد‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ‬ ‫ﮔﺸﺘﯿﯿە‬ ‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫‪14‬‬

‫ﻧﺮخ‪ ٥٠٠ :‬دﯾﻨﺎر‬

‫ﺳﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜﯚ ﺑە ﺋﺎﮔﺮی ﻧەوﺗﯽ ﻛﻮردان دەﺳﻮوﺗێ‬ ‫ﺳــﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜــﯚ ﺋــەو رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣەﯾــەی‬ ‫ﺳــەدەﯾەك ﻟەﻣەوﺑــەر ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ‬ ‫داﺑــەش ﻛــﺮد‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑــە ﺋﺎﮔــﺮی ﻧەوﺗــﯽ‬ ‫ﻛــﻮردان دەﺳــﻮوﺗێﺖ‪ .‬ﺷــﺎرەزاﯾﺎن ﻟــەو‬ ‫ﺑــﺎوەڕەدان ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻧﺎوﭼەﻛــە‬ ‫ﻟــە ﺑەرژەوەﻧﺪﯾــﯽ ﻛــﻮرددا دەﺷــﻜێﺘەوە‪.‬‬ ‫رۆژﻫەاڵﺗــﯽ ﻧﺎوەڕاﺳــﺖ ﺑەرەو ﻛێﺸــﺎﻧەوەی‬ ‫ﻧەﺧﺸــەﯾەﻛﯽ ﺗــﺮ دەﭼێــﺖ ﻛــە دەوڵەﺗــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﯾﯽ ﻟەﺳەر دەﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺴــﭙﯚڕێﻜﯽ ﭘەﯾامﻧــﮕﺎی رۆژﻫەاڵﺗﻨﺎﺳــﯽ‬ ‫ﻟــە ﺋەﻛﺎدﯾﻤﯿــﺎی ﺳــﯚﭬﯿەﺗﯽ ﻣﯚﺳــﻜﯚ ﺑــﯚ‬ ‫"وﺷــە" دەڵــێ‪ :‬ﺳــﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜــﯚ ﺗەﻧﯿــﺎ وەﻛﻮ‬ ‫ﺋەﻧﺠــﺎم ﻣﺎوەﺗــەوە و ﭘێﺸــﺒﯿﻨﯽ داﻣەزراﻧﺪﻧﯽ‬ ‫دەوڵەﺗﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﺶ دەﻛﺎت‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﭘێﺸــﻨﯿﺎزێﻜﯽ ﻧﻮێﯽ ﺑــﯚ ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻫەﯾــە و دەڵــێ‪،‬‬ ‫"ﺋەﮔــەر ﻛــﻮرد ﻟەﮔــەڵ ﺗﻮرﻛﯿــﺎ رێﻜﻜەوﺗــﻦ‬ ‫ﺑــﻜﺎت ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﻫەرﺳــێ ﺑەﺷــﯽ ﺑﺎﻛﻮر‬ ‫و ﺑﺎﺷــﻮور و رۆژﺋــﺎوای ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻛــە‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿــﺎن ﺑــە ﺳــﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜــﯚوە ﻫەﯾــە‪،‬‬ ‫ﺑﺒﻨــە ﻧﺎوﭼەﯾەﻛــﯽ ﻓﯿﺪراڵﯽ ﯾــﺎن ﻛﯚﻧﻔﯿﺪراڵﯽ‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﺗﻮرﻛﯿــﺎ‪ ،‬ﺋەوا ﺑــﯚ ﻛﻮرد ﺑــﺎش دەﺑێﺖ‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە رزﮔﺎرﻣــﺎن دەﺑێــﺖ ﻟــە ﻋــەرەب و‬ ‫دەﺑﯿﻨە ﺑەﺷێﻚ ﻟە ﺋەوروﭘﺎ"‪.‬‬

‫ھ‪‬ر‪‬ﻢ دەﺗﻮاﻧ‪‬‬ ‫رﻛﺎﺑ‪‬راﯾ‪‬ﺗﯿﯽ‬ ‫رووﺳﯿﺎ ﺑﻜﺎت‬

‫‪6‬‬

‫ﻛﯚﻣ‪‬ﯽ ﺋﯿﺴﻼﻣﯽ ﻟ‪ ‬ﻧﻮوﺳﺮاو‪‬ﻜﺪا ﯾ‪‬ﻛﮕﺮﺗﻮو ﺑ‪ ‬ﻧ‪‬ﯾﺎر ﻧﺎو دەﺑﺎت‬ ‫"‪ ١٠٠‬ﻣﻮوﭼەﺧﯚری ﭼەﻗﯚﻛێﺸﯽ ﯾەﻛێﺘﯽ ﻫەزاران دەﻧﮕﯿﺎن ﺳﺎﺧﺘە ﻛﺮد"‬ ‫ﻛﯚﻣەڵــﯽ ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ﻟــە راﭘﯚرﺗێﻜــﺪا دەزﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ ﺧﯚی ﺋﺎﮔــەدار دەﻛﺎﺗــەوە ﻛــە ﯾەﻛێﺘﯽ ﻟە رێﮕــەی ﺳــەت ﮔەﻧﺠﯽ ﻣﻮوﭼەﺧــﯚری ﭼەﻗﯚﻛێﺸــەوە ﻟە‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﭘﺎرێــﺰﮔﺎی ﺳــەاڵﺣەدﯾﻦ ﺑــە ﺗﺎﯾﺒــەت ﻟــە ﺷــﺎرۆﭼﻜەی دووزﺧﻮرﻣﺎﺗﻮو ﻫــەزاران دەﻧﮕﯿﺎن ﺳــﺎﺧﺘە ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﻫــﺎوﻛﺎت ﻟە‬ ‫راﭘﯚرﺗەﻛــەدا ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوی ﺋﯿﺴــﻼﻣﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن وەك ﻧەﯾــﺎر ﻧﺎﺳــێرناوە ﺑــەوەی ﺳــﻮودﯾﺎن ﻟــە ﻛێﺸــەی ﻛﺎﻧﺪﯾﺪەﻛــەی ﻛﯚﻣــەڵ )ﺋەﺑــﻮ ﺳــەﻫﯿﺐ(‬ ‫وەرﮔﺮﺗﻮوە ﯾﯚ ﺑﺎﻧﮕەﺷەی ﻫەڵﺒﮋاردن‪.‬‬ ‫‪2‬‬

‫‪10‬‬

‫ﻣﯿﺴﺮ‬

‫ﺋﯿﺨﻮانﻣﻮﺳﻠﻤﯿﻦﺑەﻫﺎریﻧەﻫێﻨﺎ‬ ‫‪8‬‬

‫ﺷ‪‬رﻗﻮﻟﺌ‪‬وﺳ‪‬ت‪:‬‬

‫ﻋ‪‬ﻟﯽ ﻧﯿﻌﻤ‪‬‬

‫‪ ٢٤‬ﻣﻠﯿﺎر دۆﻻری ﻋێﺮاق دﯾﺎر ﻧﯿﯿە‬

‫ﻣﻮوﭼ‪‬ی ﻛﺎرﻣ‪‬ﻧﺪاﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن دەﮔﯚڕێ‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ وەزﯾﺮاﻧــﯽ ﻋێــﺮاق ﻟﯿﮋﻧەﯾەﻛــﯽ ﺑــﯚ دووﺑــﺎرە داڕﺷــﺘﻨەوەی‬ ‫ﻣﻮوﭼــەی ﻫەﻣــﻮو ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧــﯽ ﻋێــﺮاق داﻧــﺎوە و ﭘێﺸــﺒﯿﻨﯽ دەﻛﺮێــﺖ‬ ‫ﻣﻮوﭼــە ﻛەﻣــەﻛﺎن زﯾــﺎد ﺑﻜﺮێــﺖ و ﻣﻮوﭼــە زۆرەﻛﺎﻧﯿــﺶ ﺗﯚزێــﻚ ﻛــەم‬ ‫ﺑﻜﺮێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﻟﯿﮋﻧــەی داراﯾﯿــﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻋێــﺮاق ﻧەﺟﯿﺒــە ﻧەﺟﯿــﺐ ﻛــە‬ ‫ﭼﺎودێﺮﯾــﯽ ﻟﯿﮋﻧەﻛــەی ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ وەزﯾــﺮان دەﻛﺎت‪ ،‬ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە‬ ‫"وﺷــە" ﺋﺎﺷــﻜﺮای دەﻛﺎت ﻛــە ﺋــەو ﻟﯿﮋﻧەﯾــە ﺧﺸــﺘەﯾەﻛﯽ ﻧﻮێ ﺑــﯚ ﻣﻮوﭼە‬ ‫و دەرﻣﺎڵــەی ﻫەﻣــﻮو ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧــﯽ داﻣﻮدەزﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ دەوڵەﺗــﯽ ﻋێــﺮاق‬ ‫ﺋــەو ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﺘﺎرە وێــڕای ﺋﺎﻣﺎژەدان ﺑــەوەی ﻛە ﻫەﻧﺪێ‬ ‫ﻟــە ﻛﺎرﻣەﻧــﺪان ﻣﻮوﭼەﯾەﻛﯽ ﻛــەم وەردەﮔــﺮن‪ ،‬دەڵێ‪،‬‬

‫ﻧ‪‬وەی ﻧﻮ‪‬ﯽ‬ ‫ﻧ‪‬‬ ‫رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮی ﺋ‪‬ﺮاﻧﯽ‬

‫"ﻟﯿﮋﻧەﻛــە ﻫەوڵــﯽ ﻫێﻨﺎﻧەدﯾــﯽ دادﭘــەروەری ﻟەﻧــﺎو ﻣﻮوﭼــەی ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧﯽ‬ ‫دەوڵەﺗــﺪا دەدات و ﺋەواﻧــەی ﻛــە ﻣﻮوﭼەﯾــﺎن ﻛەﻣــە ﺑــەرز دەﻛﺎﺗــەوە و‬ ‫ﺋەواﻧەﯾﺸﯽ ﻛە ﻣﻮوﭼەﯾﺎن زۆرە‪ ،‬ﻟەواﻧەﯾە ﻛەم ﺑﻜﺮێﻨەوە"‪.‬‬ ‫ﺑــە ﮔﻮﺗــەی ﻧەﺟﯿــﺐ ﺋــەم ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿــە ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧــﯽ ﻫەرێﻤﯿــﺶ‬ ‫دەﮔﺮێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﻟــە ﻻﯾەﻛــﯽ ﺗــﺮەوە ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﻟﯿﮋﻧــەی داراﯾﯿــﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯽ ﻋێــﺮاق دﻛﺘﯚر‬ ‫ﺋەﺣﻤــەد ﭼﺎوﺷــﯿﻦ ﺋﺎﺷــﻜﺮای دەﻛﺎت ﻛــە ﺋــەم ﻛﺎرە ﻫێﺸــﺘﺎ زۆری ﻣــﺎوە‬ ‫ﭘڕۆژەﯾﺎﺳــﺎﯾەﻛﯽ ﺑــﯚ ﺋﺎﻣﺎدە ﺑﻜﺮێﺖ‬ ‫ﭘڕ‬ ‫ﯾەﻛەﻣﺠــﺎر‬ ‫ر‬ ‫و ﭘێﻮﯾﺴــﺘە‬ ‫و ﻟەوێــﺶ ﮔﻔﺘﻮﮔﯚی ﻟەﺳــەر‬ ‫و ﭘﺎﺷــﺎن ﺑێﺘــە ﭘەرﻟەﻣــﺎن‬ ‫ﺟێﺒەﺟێ ﺑﻜﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﻜﺮێــﺖ‪ ،‬ﺋەوﺟــﺎ ﺋەﮔــەر‬

‫رێﺒــﺎز ﻓەﺗــﺎح ﺟێﮕــﺮی ﺳــەرۆﻛﯽ ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧﯽ ﮔــﯚڕان ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن رای دەﮔەﯾەﻧێ‬ ‫ﭘــڕۆژەی دەﺳــﺘﻮور ﻟەﻧــﺎو ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــەوە ﮔﻔﺘﻮﮔــﯚی ﻟەﺳــەر ﺑﻜــﺮێ ﻟــە ﻧێــﻮان ﻻﯾەﻧــەﻛﺎن ﺋەﻣــە‬ ‫ﺑــە ﻫەﻧﮕﺎوێﻜــﯽ ﺑــﺎش دەﺑﯿﻨﯿــﻦ ﺑــەو ﺋﺎراﺳــﺘەﯾەی ﻫەﻣــﻮو ﻻﯾەﻧێــﻚ و ﺗﺎﻛەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﺑــﺎوەڕی ﺧــﯚی ﺗﺎ ﺋــەو رادەﯾــەی ﻣﻮﻣﻜﯿﻨــە ﻟەﻧــﺎو دەﺳــﺘﻮوردا ﺑﺒﯿﻨێﺘەوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋێﻤــە ﮔﻮﻣﺎمنﺎن‬ ‫ﻫەﯾــە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﻧﺎﻛــﺮێ ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﻛﯚﻣەڵێــﻚ ﻻﯾەﻧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﻛــە‬ ‫ﻧەﯾﺘﻮاﻧﯿﺒــێ ﯾــەك ﻛﻮرﺳــﯿﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑەدەﺳــﺖ ﺑﻬێﻨــێ ﺑەراﻣﺒــەر‬ ‫ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﻻﯾەﻧێﻜﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﺗــﺮ ﻫەژﻣﺎر ﺑﻜﺮێ ﻛــە ﺗﻮاﻧــﺎ و دەﻧﮕﺪەر‬ ‫و ﺟەﻣﺎوەرێﻜــﯽ زﯾﺎﺗــﺮی ﻟەﺳــەر ﮔﯚڕەﭘﺎﻧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﻫەﺑــێ‪ ،‬ﻧــەك‬ ‫ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﻛﯚﻣەڵێــﻚ ﻻﯾەﻧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﺗــﺮ ﻛــە ﻟەﻻﯾــەن ﺣﺰﺑــە‬ ‫دەﺳــەاڵﺗﺪارەﻛﺎﻧەوە ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯿــﺎن ﻟەﺳــەر دروﺳــﺖ ﺑﻜــﺮێ و‬ ‫ﮔﻮﺷــﺎر ﻟەﺳــەر ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن دروﺳــﺖ ﺑﻜــەن ﺑــﯚ‬ ‫ﻗﺒﻮوڵﻧەﻛﺮدﻧﯽﺑﯚﭼﻮوﻧەﻛﺎﻧﯿﺎن‪.‬‬

‫وﺗﺎرەﻛ‪‬ی ر‪‬ﻜﺨ‪‬ری‬ ‫ﮔﺸﺘﯿﯽ ﮔﯚڕان ﺑﯚ‬ ‫ﻛ‪ ‬ﺑﻮو؟‬

‫ﻻﯾ‪‬ﻧ‪‬ﻛﺎن‪ ..‬ﺋﯚﭘﯚزﺳﯿﯚن ﺧ‪‬رﯾﻜﯽ‬ ‫ﻗﯚرﺧﻜﺎری ﺳﯿﺎﺳﯿﯿﻦ‬

‫ﻫەﻓﺘــەی راﺑــﺮدوو ﻧەوﺷــﯿﺮوان‬ ‫ﻣﺴــﺘەﻓﺎ رێﻜﺨــەری ﮔﺸــﺘﯿﯽ‬ ‫ﺑﺰووﺗﻨــەوەی ﮔــﯚڕان ﻟــە وﺗﺎرێﻜــﺪا‬ ‫ﺑــﯚ ﺋەﻧﺪاﻣﺎﻧــﯽ ﺑﺰووﺗﻨەوەﻛــەی ﻟــە‬ ‫ﻛەرﻛــﻮوك زۆر ﺗﻮﻧــﺪ دوا و زۆرﺑــەی‬ ‫ﭼﺎودێــﺮان ﻛﯚﻛــﻦ ﻟەﺳــەر ﺋــەوەی‬ ‫وﺗﺎرەﻛــە ﺋــەو ﻛەﺷــە ﻫێــﻮرەی‬ ‫ﺑــەرەو ﺋﺎڵــﯚزﻛﺎن ﺑــﺮدەوە ﻛــە ﺑەﻫﯚی‬ ‫ﻛﯚﺑﻮوﻧەوەﻛﺎﻧــﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن و ﻻﯾەﻧــە‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎن ﻟەﺳــەر دەﺳــﺘﻮوری‬ ‫ﻫەرێﻢ ﺑﯚ ﭼەﻧﺪ رۆژێﻚ ﭘەﯾﺪا ﺑﻮو‪.‬‬

‫ﻫەرﺳــێ ﻻﯾەﻧــﯽ ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن ﭘێﺪاﮔــﺮن ﻟەﺳــەر ﺑەﺷــﺪاری ﭘــێ ﻧەﻛﺮدﻧــﯽ ﻫەﻣــﻮو‬ ‫ﺋــەو ﺣــﺰب و ﻻﯾەﻧﺎﻧــەی ﻧﻮێﻨەرﯾــﺎن ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﺪا ﻧﯿﯿــە ﻟــەو ﻟێﮋﻧەﯾــەی ﻛــە ﺑڕﯾﺎرە‬ ‫ﺑــﯚ ﭘێﺪاﭼﻮوﻧــەوەی رەﺷﻨﻮوﺳــﯽ دەﺳــﺘﻮور ﭘێــﻚ ﺑێــﺖ‪ .‬ﺣﺰﺑــە ﺑﭽﻮوﻛــەﻛﺎن و ﺋێﺰﯾﺪی‬ ‫و ﺗﻮرﻛامﻧەﻛﺎﻧﯿــﺶ ﭘێﯿــﺎن واﯾــە ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن ﺧەرﯾﻜــﯽ ﺑەﺣﺰﺑﯿﻜﺮدﻧــﯽ ﺳــﺎزاﻧﯽ‬ ‫ﻧﯿﺸﺘامﻧﯽ و ﻗﯚرﺧﻜﺎرﯾﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯿە‪.‬‬ ‫ﺳــﻜﺮﺗێﺮی ﺣﺰﺑــﯽ ﻛﯚﻣﯚﻧﯿﺴــﺘﯽ ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن دووﭘﺎﺗــﯽ دەﻛﺎﺗــەوە‬ ‫ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن ﺧەرﯾﻜــﯽ ﻗﯚرﺧــﻜﺎری ﻟــە ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﺪان و ﺋــەوەش‬ ‫ﺑە واﺗﺎی ﺑەﺣﺰﺑﯿﻜﺮدﻧﯽ ﻫەﻣﻮو ﻛﺎﯾەﻛﺎﻧﯽ ژﯾﺎﻧﯽ رۆژاﻧەی ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧە‪.‬‬ ‫ﻋﻮﺳــامن ﺣﺎﺟــﯽ ﻣــﺎرف ﮔﻮﺗــﯽ ﮔﻔﺘﻮﮔﯚﻛﺎﻧــﯽ دەﺳــﺘﻮور ﺑەﺳﯿﺎﺳــﯽ ﻛــﺮاون و ﺑەدﮔﻤەن‬ ‫ﺑــﺎس ﻟــە رووە ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿﯿەﻛــەی ﮔﺮێﺒەﺳــﺘێﻜﯽ وەﻫــﺎ ﮔﺮﻧــﮓ ﻛــﺮاوە‪ .‬ﺋەو دەڵــێ‪" ،‬ﻟە‬ ‫ﻧﻮوﺳــﯿﻨەوەی دەﺳــﺘﻮوردا ﺑەﺷــﺪار ﻧەﺑﻮوﯾﻨــە‪ ،‬ﺑــەاڵم وەﻛــﻮو ﻫﺎوواڵﺗﯿــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﺑــە ﻣﺎﻓــﯽ ﺧﯚﻣــﯽ دەزاﻧــﻢ ﻛە ﻟــە ﺋﺎﺳــﺘﯿﺪا ﺑێﺪەﻧﮓ ﻧەﺑــﻢ و ﺗێﺒﯿﻨــﯽ و ﭘێﺸــﻨﯿﺎزەﻛﺎمنﺎن‬ ‫ﺑەﻻﯾەﻧﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾﺪار ﺑﮕەﯾەﻧﻢ"‪.‬‬

‫‪16‬‬

‫‪15‬‬

‫ﮔﯚڕان‪ ..‬ﻧﺎﺑ‪ ‬ﻻﯾ‪‬ﻧ‪ ‬ﺑﭽﻮوﻛ‪‬ﻛﺎن‬ ‫ﺑ‪‬ﺷﺪارﯾﯽ ﮔﻔﺘﻮﮔﯚی دەﺳﺘﻮور ﺑﻜ‪‬ن‬

‫‪4‬‬

‫‪5‬‬

‫ﺳەراﻧﯽ ﯾەﻛێﺘﯽ ﺣﯿﺴﺎب ﺑﯚ ﯾەﻛﱰ ﻧﺎﻛەن‬ ‫‪8‬‬

‫رووﺳــﯿﺎ دەزاﻧــێ ﻟــە داﻫﺎﺗــﻮودا ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن دەﺑێﺘــە رﻛﺎﺑــەری ﻟــە‬ ‫داﺑﯿﻨﻜﺮدﻧــﯽ ﮔﺎزی ﴎوﺷــﺘﯽ ﺑــﯚ ﺋەوروﭘــﺎ‪،‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﻣﯚﺳــﻜﯚ ﻫﺎوڕێﯿەﺗﯿﯽ ﻟەﮔــەڵ ﻫەرێﻤﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻫەڵﺒــﮋاردووە‪ ،‬ﺋەﻣــە ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﺑەﻛــﺮ ﺷــﺎﻣﺤەﻣەد ﺟێﮕــﺮی ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﺋەﻧﯿﺴﺘﯿﻮﺗﯽ ﻛﻮردە ﻟە رووﺳﯿﺎ‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﻟــە دﯾامﻧەﯾەﻛــﯽ رۆژﻧﺎﻣــەی "وﺷــە"دا‬ ‫ﺑــﺎس ﻟــە ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و ﺗﻮرﻛﯿــﺎ دەﻛﺎت و ﭘێــﯽ واﯾــە‬ ‫ﻛﻮﻧﺴــﻮڵﯽ رووﺳــﯿﺎ ﻟە ﻫەوﻟێــﺮ ﻟەو ﺑــﻮارەدا‬ ‫رۆڵﯽ "ﺑﺎش" ﻧﺎﮔێڕێﺖ‪.‬‬ ‫زﯾﺎﺗــﺮ ﮔﻮﺗــﯽ‪ ،‬ﺋەﻣــڕۆ رۆژێﻜــﯽ ﺗــﺮە و‬ ‫ﺳــەردەﻣﯽ ﻛﯚﻣــﺎری ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻧﯿﯿــە‪.‬‬ ���ﻣــﻦ دڵﻨﯿــﺎم ﻟــەوەی ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــە ﺗﺎﯾﺒــەت‬ ‫ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێــﻢ و ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣــەت ﺋەوەﻧــﺪە ﺗﻮاﻧﺎﯾــﺎن ﻫەﯾــە‬ ‫ﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯿﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿــەﻛﺎن ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎ و رووﺳﯿﺎدا راﺑﮕﺮن‪.‬‬

‫ﺑﺑﻜﻮژەﻛﺎن ﺋﺎﺷﻜﺮا ﻧ‪‬ﻛﺮ‪‬ﻦ ﻛ‪‬ﺸ‪‬ﻛ‪‬‬ ‫ددەﺑ‪‬ﯾﻨ‪ ‬ﻻھﺎی‬

‫‪3‬‬

‫‪5‬‬

‫‪2‬‬

‫ﻛﺎرﻣ‪‬ﻧﺪاﻧﯽ ﮔﺮ‪‬ﺒ‪‬ﺳﺘﯽ ﺣﻜﻮوﻣ‪‬ت‬ ‫ﻟ‪ ‬ھ‪‬ردوو دﯾﻦ ﺑﻮون‬

‫‪16‬‬


‫‪2‬‬

‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫ﺳﻴﺎﺳەت‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﻛﯚﻣەڵﯽ ﺋﯿﺴﻼﻣﯽ ﻟە ﻧﻮوﴎاوێﻜﺪا ﯾەﻛﮕﺮﺗﻮو ﺑە ﻧەﯾﺎر ﻧﺎو دەﺑﺎت‬

‫‪ ١٠٠‬ﻣﻮوﭼەﺧﯚری ﭼەﻗﯚﻛێﺸﯽ ﯾەﻛێﺘﯽ‬ ‫""‪١٠٠‬‬ ‫ﻫەزاران دەﻧﮕﯿﺎن ﺳﺎﺧﺘە ﻛﺮد"‬ ‫ﻛ‪‬رﻛﻮوك‪ /‬وﺷ‪‬‬ ‫ﻛﯚﻣەڵﯽ ﺋﯿﺴﻼﻣﯽ ﻟە راﭘﯚرﺗێﻜﺪا دەزﮔﺎﻛﺎﻧﯽ ﺧﯚی ﺋﺎﮔەدار دەﻛﺎﺗەوە‬ ‫ﻛە ﯾەﻛێﺘﯽ ﻟە رێﮕەی ﺳەت ﮔەﻧﺠﯽ ﻣﻮوﭼەﺧﯚری ﭼەﻗﯚﻛێﺸەوە‬ ‫ﻟە ﻫەڵﺒﮋاردﻧﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧﯽ ﭘﺎرێﺰﮔﺎی ﺳەاڵﺣەدﯾﻦ ﺑە ﺗﺎﯾﺒەت ﻟە‬ ‫ﺷﺎرۆﭼﻜەی دووزﺧﻮرﻣﺎﺗﻮو ﻫەزاران دەﻧﮕﯿﺎن ﺳﺎﺧﺘە ﻛﺮدووە‪ ،‬ﻫﺎوﻛﺎت‬ ‫ﻟە راﭘﯚرﺗەﻛەدا ﯾەﻛﮕﺮﺗﻮوی ﺋﯿﺴﻼﻣﯿﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن وەك ﻧەﯾﺎر ﻧﺎﺳێرناوە‬ ‫ﺑەوەی ﺳﻮودﯾﺎن ﻟە ﻛێﺸەی ﻛﺎﻧﺪﯾﺪەﻛەی ﻛﯚﻣەڵ )ﺋەﺑﻮ ﺳەﻫﯿﺐ(‬ ‫وەرﮔﺮﺗﻮوە ﯾﯚ ﺑﺎﻧﮕەﺷەی ﻫەڵﺒﮋاردن‪.‬‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ‬ ‫‪٢١‬ی ﻧﯿﺴــﺎن‪/‬‬ ‫ﭘﺎرێﺰﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ ﻋێــﺮاق ﻟە ‪٢١‬ی‬ ‫ﺋەﭘﺮﯾﻠﯽ راﺑــﺮدوو ﺑەڕێﻮە ﭼــﻮو‪ ،‬ﺗﯿﺎﯾﺪا‬ ‫ﻛــﻮرد ﻟــە ﭘﺎرێﺰﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ ﺳــەاڵﺣەدﯾﻦ‬ ‫و دﯾﺎﻟــە و ﺑەﻏﺪا ﻛﻮرﺳــﯿﯽ ﺑەدەﺳــﺖ‬ ‫ﻫێﻨﺎ‪.‬‬

‫ﺑــە ﻧــﻮوﴎاوی داﻣــەزراوەی‬ ‫ﻣەﻛﺘــەب و دەزﮔﺎﻛﺎن‪ /‬ﻧﺎوەﻧــﺪی‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﻛﯚﻣەڵــﯽ ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ‬ ‫‪٢‬ی ﺋﺎﯾــﺎر‪/‬‬ ‫‪ (٠٢١‬ﻟــە ی‬ ‫)ا‪(٠٢١/‬‬ ‫ﺑــە ژﻣــﺎرە )ا‪/‬‬ ‫ﻣﺎﯾــﯚی راﺑــﺮدوو‪ ،‬ﺑــە ﺋﯿﻤــﺰای ﺑﯿــﻼل‬ ‫ﺳــﻠێامن ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻧﺎوەﻧــﺪی‬

‫ﻫەڵﺒــﮋاردن راﭘﯚرﺗێــﻚ ﺋﺎراﺳــﺘەی‬ ‫ﺑەﺷــﯽ ﻫەڵﺒــﮋاردن و راﮔەﯾﺎﻧﺪﻧــﯽ‬ ‫ﮔﺸــﺖ ﻣەڵﺒەﻧــﺪ و ﺳــﻜﺮﺗﺎرﯾەﺗەﻛﺎن‬ ‫ﻛــﺮاوە و ﺗﯿﺎﯾــﺪا ﺑــە وردی ﻫــﯚی‬ ‫دەرﻧەﭼﻮوﻧــﯽ ﻛﺎﻧﺪﯾﺪەﻛەﯾــﺎن ﻟــە‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﭘﺎرێﺰﮔﺎی‬ ‫ﺳەاڵﺣەدﯾﻦ دەﺧﺎﺗە ڕوو‪.‬‬ ‫ﻟــە راﭘﯚرﺗەﻛــەدا ﻫﺎﺗــﻮوە‪ ،‬ﭘێﻨــﺞ‬ ‫ﻛەﺳــامن ﺑــﯚ ﻛﺎﻧﺪﯾــﺪی ﻛﯚﻣــەڵ ﻟــە‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﭘﺎرێﺰﮔﺎی‬ ‫ﺳــەاڵﺣەدﯾﻦ دەﺳﺘﻨﯿﺸــﺎن ﻛــﺮد‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم دوای ﺳــەرداﻧﻜﺮدﻧﯿﺎن‪،‬‬ ‫ﻫﯿﭽﯿــﺎن رازی ﻧەﺑــﻮون ﺧﯚﯾــﺎن‬ ‫ﻛﺎﻧﺪﯾــﺪ ﺑﻜــەن ﺑەﻫــﯚی ﺋــەوەی‬ ‫ﻟــەو ﭘﺎرێﺰﮔﺎﯾــە دوو ﻛﻮرﺳــﯽ ﺑــﯚ‬

‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗﯽ ﺳﻮورﯾﺎ ﮔﯿﺮاواﻧﯽ‬ ‫ﭘەﯾەدەی ﺋﺎزاد ﻛﺮد‬ ‫دﻛﺘﯚر ﺟەﻋﻔەر ﺣەﻣﺎم ﻧﻮێﻨەری ﭘﺎرﺗﯽ ﯾەﻛێﺘﯿﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮات ‪/‬ﺑﺎڵﯽ‬ ‫ﺳﻮورﯾﺎی ﭘەﻛەﻛە‪" /‬ﭘەﯾەدە" ﻟە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن رای دەﮔەﯾەﻧێ‬ ‫دۆﺧﯽ ﻛﻮرد ﻟە ﺳﻮورﯾﺎ ﺧﺮاﭘە‪ ،‬ﺋەو رەﺧﻨﺎﻧەش رەت دەﻛﺎﺗەوە ﻛە‬ ‫ﺑﺎس ﻟەوە دەﻛەن ﺣﺰﺑەﻛەی ﺑە ﺗەﻧﯿﺎ دەﯾەوێ ﺋﯿﺪارەی ﻫەرێﻤﯽ‬ ‫ﻛﻮردی ﻟە رۆژﺋﺎوای ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﺑﻜﺎت‪ ،‬ﺑەاڵم ﺋﺎﺷﻜﺮاﯾﺸﯽ دەﻛﺎت‬ ‫ﻛە ﻟە ﺳەرەﺗﺎی ﺷﯚرﺷﯽ ﺳﻮورﯾﺎوە ﺣﻜﻮوﻣەت ﮔﯿﺮاواﻧﯽ ﭘەﯾەدەی‬ ‫ﺋﺎزاد ﻛﺮدووە‪ .‬ﺣەﻣﺎم ﻟەو دﯾامﻧە ﺗﺎﯾﺒەﺗەی ﻟەﮔەڵ "وﺷە" ﺋەوەش‬ ‫دەﺧﺎﺗە ڕوو ﻛە ﺗﺎ ﺋێﺴﺘە ﻫﯿﭻ ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯽ و ﭼەك و ﺗەﻗەﻣەﻧﯿﯿﺎن ﻟە‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎ و ﻧەﯾﺎراﻧﯽ رژێﻤەﻛەی ﺋەﺳەد وەرﻧەﮔﺮﺗﻮوە و ﺧەڵﻜﯽ ﻫەر‬ ‫ﻧﺎوﭼەﯾەﻛﯿﺶ ﻟە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردی ﺋﯿﺪارەی ﻧﺎوﭼەﻛەی ﺧﯚی دەﻛﺎت‪.‬‬

‫ﺋێﺴــﺘە ﻛــﻮرد ﻟــە رۆژﺋــﺎوای‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻟە چ دۆﺧێﻜﺪاﯾە؟‬ ‫ﻛــﻮرد ﻟــە دۆﺧێﻜــﯽ زۆر ﺧﺮاﭘﺪاﯾــە و‬ ‫ﻫێــﺰە ﭼەﻛﺪارەﻛﺎﻧــﯽ ﻛــﻮرد ﻫــەوڵ ﺑﯚ‬ ‫ﭘﺎراﺳــنت و ﺑﺎﺷــﱰﻛﺮدﻧﯽ دۆﺧەﻛــە‬ ‫دەدەن‪.‬‬ ‫ﺋێﺴــﺘە چ ﻻﯾەﻧێــﻚ ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردی ﺑەڕێﻮە دەﺑﺎ؟‬ ‫ﺋﯿــﺪارەی ﻫەرێﻤــﯽ ﻛــﻮردی ﻟەﻻﯾــەن‬ ‫ﯾەﻛﯿﻨــەی ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ ﮔــەل دەﻛــﺮێ‪،‬‬ ‫ﻟــە ﺑــﻮاری ﺗەﻧﺎﻫﯿﯿــﺶ ﻫﯿﺰێــﻚ ﻛــە‬ ‫ﺳــەر ﺑــە دەﺳــﺘەی ﺑــﺎاڵی ﻛﻮرداﻧــﯽ‬ ‫رۆژﺋﺎواﯾــە ﺋــەو ﻧﺎوﭼﺎﻧــە دەﭘﺎرێــﺰێ‪،‬‬ ‫ﻟــە ﺑــﻮاری رێﻜﺨﺴــﺘﻨﯽ ﻣەدەﻧﯿﯿــﺶ‬ ‫ﺳــەرﺟەم ﻻﯾەﻧــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﯿەﻛﺎن‬ ‫ﺑەﺷــﺪارن ﻧﺎوﭼەﻛــە ﺑــەو ﺷــێﻮەﯾە‬ ‫ﺑەڕێﻮە دەﺑﺮێ‪.‬‬ ‫ﭘەﯾەدە ﭘﺸــﺘﯿﻮاﻧﯽ ﻟــە چ ﻻﯾەﻧێﻚ‬ ‫وەردەﮔــﺮێ ﺗــﺎ ﭘﺸــﺘﯿﻮاﻧﯽ ﻟــە ﺋﯿــﺪارە‬ ‫ﻧﺎوﺧﯚﯾﯿﯿەﻛﺎنﺑﻜەن؟‬ ‫ﺋێﻤە ﭘﺸــﺘﯿﻮاﻧﯽ ﻟــە ﻣﯿﻠﻠەﺗــﯽ ﺧﯚﻣﺎن‬ ‫دەﻛەﯾــﻦ و ﻫێــﺰی ﮔەﻟــﯽ ﻛــﻮرد‬ ‫ﺋﯿــﺪارەی ﺋــەو ﻧﺎوﭼەﯾــە دەﻛــەن و‬ ‫ﻫێﺮﺷــﯽ ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮ ﺑــﯚ ﺳــەر‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛــﻮردی روو دەدات و‬ ‫ﺋێﻤــە ﺑــە ﭘﺸــﺘﯿﻮاﻧﯿﯽ ﮔەﻟــﯽ ﺧﯚﻣــﺎن‬ ‫رووﺑــەڕووی ﻫــەر ﺑﺎرێﻜﯽ ﻧەﺧــﻮازراو‬ ‫دەﺑﯿﻨەوە ﻛە دژی ﻛﻮرد ﺑﻜﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﻫێــﺰ و ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﻧــﺎو‬

‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ ﻛــﻮردی‬ ‫ﺳــﻮورﯾﺎ ﻧﯿﮕەراﻧﯿﯿــﺎن ﺑەراﻣﺒــەر ﭘەﯾەدە‬ ‫ﻫەﯾــە ﺑــەوەی ﺗﺎﻛﻼﯾەﻧــە ﻫــەوڵ ﺑــﯚ‬ ‫ﻛﯚﻧﱰۆڵﻜﺮدﻧــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛــﻮردی‬ ‫دەدات؟‬ ‫ﺑەﭘێﭽەواﻧــەوە زۆرﺑــەی ﭘﺎرﺗە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿە‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﯿەﻛﺎن ﺑەﺷــﺪارﯾﯿﺎن ﻫەﯾــە‬ ‫ﻟــە ﺋﯿﺪارەﻛﺮدﻧــﯽ ﻧﺎوﭼەﻛــە‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﺑەﺷــێﻚ ﻟــەو ﻻﯾەﻧﺎﻧــە ﭘێﯿــﺎن ﺧــﯚش‬ ‫ﻧﯿﯿــە ﺋﯿﺪارەﯾەﻛــﯽ ﺳــەرﺑەﺧﯚی ﻛــﻮردی‬ ‫ﻟــەو ﻧﺎوﭼەﯾــە ﻫەﺑــێ‪ ،‬ﺑەﭘێﭽەواﻧــەوە‬ ‫ﻫﺎوﺋﺎﻫەﻧﮕﯿﯿەﻛــﯽ ﺑﺎﺷــامن ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﻻﯾەﻧــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﯿەﻛﺎن ﻫەﯾــە و‬ ‫ﻣﺎﻓــﯽ ﻫــەر ﺣﺰﺑێﻜــە ﺑەﺷــﺪارﯾﯽ ﻟــەو‬ ‫ﭘﺮۆﺳــەﯾەدا ﺑــﻜﺎت ﻛــە ﺋەﻣــڕۆ ﻟــە‬ ‫رۆژﺋــﺎوای ﻛﻮردﺳــﺘﺎن دروﺳــﺖ ﺑــﻮوە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺋێﻤــە ﭘﺸــﺘﯿﻮاﻧﯿﯽ ﺋــەو ﺣﺰﺑــە‬ ‫ﻛﻮردﯾﯿﺎﻧــە ﻧﺎﻛەﯾــﻦ ﻛــە ﻣەﺗﺮﺳــﯽ‬ ‫ﻟەﺳــەر دەﺳــﻜەوﺗەﻛﺎﻧﯽ ﻛﻮرد دروﺳــﺖ‬ ‫ﺑﻜــەن‪ ،‬ﺋــەم ﺟــﯚرە ﻟێﺪواﻧﺎﻧــە ﻟێﺪواﻧــﯽ‬ ‫دروﺳــﺖ ﻧﯿﯿــە و ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﯽ ﺋێﻤــە ﺋەوەﯾە‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯿﯿەﻛــﯽ ﻧەﺗەوەﯾﯿــﯽ ﻛــﻮرد ﻟــەو‬ ‫ﻧﺎوﭼەﯾــە ﺑێﺘــە دروﺳــﺘﻜﺮدن‪ ،‬ﺑــە‬

‫رێﮕەﭘێﺪاﻧﯿــﺎن ﺑــﯚ ﻫەر ﻛﺎرێــﻚ‪ ،‬ﺋەوە‬ ‫ﺑــﻮو ﻟــە دوای ﺳــەﻋﺎت دووی ﭘــﺎش‬ ‫ﻧﯿــﻮەڕۆوە ﺑــە ﻫــەزاران دەﻧﮕﯿــﺎن‬

‫ﺳﺎﺧﺘە ﻛﺮد‪.‬‬ ‫ﻫﯚﯾەﻛــﯽ ﺗــﺮی دەرﻧەﭼﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﻛﺎﻧﺪﯾﺪەﻛــەی ﻛﯚﻣــەڵ وەك ﻟــە‬

‫ﺑﻨەﻣﺎڵەیﻗﻮرﺑﺎﻧﯿﺎﻧﯽرۆﺑﯚﺳﻜﯽ‪:‬‬

‫ﻧﻮێﻨەری ﭘەﯾەدە ﻟە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن‪:‬‬

‫ﺳﺎزداﻧﯽ ‪ -‬وﺷ‪‬‬

‫ﻛــﻮرد دەﺑــێ ﺋەوﯾــﺶ ﺑــﯚ ﯾەﻛێﺘــﯽ‬ ‫و ﭘﺎرﺗــﯽ دەﺑــێ‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﺑــەزۆر و‬ ‫ﺗــﻜﺎی ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯽ و ﻧﺎوﭼــە‬ ‫)ﺋەﺑــﻮ ﺳــەﻫﯿﺐ( رازی ﺑــﻮو ﺑــە‬ ‫ﻛﺎﻧﺪﯾﺪﻛﺮدﻧﯽ‪.‬‬ ‫ﻧﻮوﴎاوەﻛــە ﺋــەوەی ﺧﺴــﺘﻮوەﺗە‬ ‫ڕوو ﻛــە ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە رێﮕــەی ‪١٠٠‬‬ ‫ﮔەﻧﺠــﯽ ﻣﻮوﭼەﺧــﯚری ﺧــﯚی‬ ‫و ﭼەﻗﯚﻛێﺸــەوە ﻛــە ﺑەﭘێــﯽ‬ ‫رێﻜﻜەوﺗﻨــﯽ ﻣەڵﺒەﻧــﺪ و ﺑەڕێﻮەﺑەری‬ ‫‪ ٨‬ﺑﻨﻜــەی دەﻧﮕــﺪان ﻛــە ﯾەﻛێﺘــﯽ‬ ‫ﺑــﻮون‪ ،‬ﻛﺎرﺗێﻜﯿــﺎن ﺑــﯚ دروﺳــﺖ‬ ‫ﻛــﺮا ﻛــە ﭘﯿﺘــﯽ "م"ی ﭘێــﻮە ﺑــﻮو‬ ‫وەك ﻫێامﯾــەك ﺑــﯚ ﻧﺎﺳــﯿﻨەوەﯾﺎن و‬

‫راﭘﯚرﺗەﻛــەدا ﺋﺎﺷــﻜﺮا ﻛــﺮاوە "ﺋەﺑــﻮ‬ ‫ﺳــەﻫﯿﺐ ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ ﺑﺎﻧﮕەﺷــەی‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﺪا ﻛێﺸــەﯾەﻛﯽ ﺑــﯚ‬ ‫دروﺳــﺖ ﺑــﻮوە و ﻻﯾەﻧــە ﻧەﯾــﺎرەﻛﺎن‬ ‫ﺑــە ﺗﺎﯾﺒــەت ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوی ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ‬ ‫ﺳــﻮودﯾﺎن ﻟــێ وەرﮔــﺮت و ﺑەﻛﺎرﯾــﺎن‬ ‫ﻫێﻨــﺎ ﺑــﯚ ﺑﺎﻧﮕەﺷــەی ﻫەڵﺒــﮋاردن‪،‬‬ ‫ﻫەروەﻫــﺎ داراﯾــﯽ ﭘــﺎرەی ﭘێﻮﯾﺴــﺘﯽ‬ ‫ﺑــﯚ داﺑﯿــﻦ ﻧەﻛﺮدﯾــﻦ و ﻟــە ﻛــﯚی ‪٩٧‬‬ ‫ﭼﺎودێــﺮ ﻛــە ﺑﺎﺟــﯽ ﻛﯚﻣﺴــﯿﯚمنﺎن‬ ‫‪٦٢‬ﯾــﺎن ﺋﺎﻣﺎدەﺑــﻮون‬ ‫ﺑــﯚ ﻛﺮدﺑــﻮون‪٦٢ ،‬ﯾــﺎن‬ ‫ﻟەﺳەر ﺳﻨﺪووق‪.‬‬ ‫راﭘﯚرﺗەﻛــە ﺑــﺎس رۆڵــﯽ ﭘﺎرﺗﯿــﺶ‬ ‫دەﻛﺎت و دەڵــێ‪ ،‬ﺳــەرﺟەم ﺑﻨﻜــەﻛﺎن‬ ‫ﻛﯚﻧــﱰۆڵ ﻛﺮاﺑــﻮون ﻟەﻻﯾــەن ﯾەﻛێﺘﯽ‬ ‫ﺑە ﭘﻠەی دووەﻣﯿﺶ ﭘﺎرﺗﯿﯿەوە‪.‬‬ ‫"ﺟﯿــﺎواز ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫راﺑــﺮدوو ﺑﻨﻜەﯾەﻛــﯽ دەﻧﮕــﺪان ﻟەﻧﺎو‬ ‫ﻧەﺧﯚﺷــﺨﺎﻧەی دووز ﻛﺮاﺑــﻮوەوە و‬ ‫ﺋەﻧــﺪام ﻛﯚﻣﯿﺘەﯾەﻛــﯽ ﯾەﻛێﺘــﯽ ﺑــە‬ ‫ﻧــﺎوی )ﻛﺎﻣﯿــﻞ( ﺑەڕێﻮەﺑــەری ﺑــﻮو‬ ‫ﺑەﺑێ ﺋــەوەی ﭼﺎودێﺮﯾــﯽ ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑەﺳــەرەوە ﺑــێ و ﺑەﻫﯚﯾــەوە ﯾەﻛێﺘﯽ‬ ‫‪ ٥٠٠‬دەﻧﮕــﯽ ﻣﺴــﯚﮔەر ﻛــﺮد" ﻟــە‬ ‫راﭘﯚرﺗەﻛەداﻫﺎﺗﻮوە‪.‬‬

‫ﻣﺎﻓــﯽ ﺧﯚﻣﺎﻧﯿﺸــﯽ ﻧﺎزاﻧﯿــﻦ رێﮕــە ﻟە‬ ‫ﺑەﺷــﺪارﯾﯽ ﻻﯾەﻧﯽ ﺗﺮ ﺑﮕﺮﯾــﻦ و ﺋەواﻧە‬ ‫ﻫێﺮﺷﯽﻣﯿﺪﯾﺎﯾﯿﻦ‪.‬‬ ‫ﺑــەاڵم رەﺧﻨــەی ﺋەوەش ﻟــە ﺋێﻮە‬ ‫دەﮔﯿــﺮێ ﻛــە ﭘﺎﺑەﻧــﺪی رێﻜﻜەوﺗﻨــﯽ‬ ‫ﻫەوﻟێــﺮ ﻧﺎﺑــﻦ ﻛــە ﻟــە ﻧێــﻮان ﻻﯾەﻧە‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ رۆژﺋــﺎوا ﺋﯿﻤــﺰا‬ ‫ﻛﺮاوە‪.‬‬ ‫ﻧەﺧێــﺮ ﺋەﻣــەش وا ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺋێﻤــە‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﺟێﺒەﺟێﻜﺮدﻧــﯽ رێﻜﻜەوﺗﻨــﯽ‬ ‫ﻫەوﻟێﺮﯾــﻦ و رێــﺰی ﺋــەو رێﻜﻜەوﺗﻨــە‬ ‫دەﮔﺮﯾــﻦ و ﺟێﺒەﺟێﺸــﯽ دەﻛەﯾــﻦ‪،‬‬ ‫ﻫــەر ﻟــەو ﭼﻮارﭼێﻮەﯾــەدا دەﺳــﺘەی‬ ‫ﺑﺎاڵی ﻛﻮرداﻧﯽ رۆژﺋﺎوا ﭘێﻚ ﻫێرنا‪.‬‬ ‫ﻫﯿــﭻ ﺋﺎﻣﺎرێــﻚ ﻫەﯾــە ﺑــەوەی ﻟە‬ ‫ﺳــەرەﺗﺎی ﺷﯚڕﺷــﯽ ﺳــﻮورﯾﺎ ﭼەﻧــﺪ‬ ‫ﻛــﻮرد ﻛــﻮژراون و ﭼەﻧﺪﯾــﺶ ﺑﺮﯾﻨــﺪار‬ ‫ﺑﻮوﻧە؟‬ ‫ﺋﺎﻣﺎرێﻜﯽ دروﺳــﺖ ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑە ﺑــەراورد‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﻧﺎوﭼەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮی ﺳــﻮورﯾﺎ‬ ‫ژﻣﺎرەﻛــە ﻛەﻣــﱰە ﺑــەو ﭘێﯿــەی‬ ‫ﻫەوڵــامن دا ﺋــەو ﺷــەڕەی ﻟــە‬ ‫دﯾﻤەﺷــﻖ و ﻧﺎوﭼەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮ ﻫەﯾــە‬ ‫ﻧەﮔﻮازرێﺘــەوە ﺑــﯚ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛــﻮردی‪،‬‬ ‫ﻟە ﺳــەرەﺗﺎی ﻫەڵﮕﯿﺮﺳــﺎﻧﯽ ﺷﯚڕﺷەوە‬ ‫ﺑــە ﺳــەﺗﺎن زﯾﻨﺪاﻧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﻛــﻮرد‬ ‫ﺑــە ﺗﺎﯾﺒــەت ﺳــەر ﺑــە ﭘەﯾــەدە ﻟــە‬ ‫زﯾﻨﺪاﻧﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺳــﻮورﯾﺎ ﺋــﺎزاد ﻛــﺮان‪،‬‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﻫەوڵێﻜﯿــﺶ ﺑــەو ﺋﺎراﺳــﺘەﯾە‬ ‫ﺑﺘﻮاﻧﯿــﻦ رێﮕــە ﻟــە ﺷــەﻫﯿﺪﺑﻮوﻧﯽ‬ ‫ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿﺎﻧﯽ ﻛﻮرد ﺑﮕﺮﯾﻦ‪.‬‬ ‫ﻗﺴــەی ﺋەوەﺗــﺎن ﻟەﺳــەرە ﻛــە‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾﺘــﺎن ﻟەﮔــەڵ ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚﻧﯽ‬ ‫ﺳــﻮورﯾﺎ ﺑﺎﺷــﱰە ﻧــەك ﻫێــﺰە‬ ‫ﻛﻮردﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺳــەر ﺑــە ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧﯽ‬ ‫ﻧﯿﺸﺘامﻧﯿﯽ ﻛﻮردی ﺳﻮورﯾﺎ؟‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ ﻛــﻮردی‬ ‫ﺳــﻮورﯾﺎ ﺗﺎ ﺋێﺴــﺘە ﯾەك ﺧﺎڵــﯽ رووﻧﯿﺎن‬ ‫ﻧەﺧﺴــﺘﻮوەﺗە روو ﺑــەوەی ﺑﺘﻮاﻧﯿــﻦ ﺑە‬ ‫ﺑﺎﺷــﯽ ﺋﯿــﺪارەی ﻫەرێﻤــﯽ ﻛــﻮردی‬ ‫ﺑﻜەﯾــﻦ‪ ،‬ﺟﮕــە ﻟەوەﯾــﺶ ﺑەﺷــێﻚ ﻟە‬ ‫ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﻧــﺎو ﺋــەو ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــە‬ ‫داوا دەﻛــەن ﭘەﯾــەدە ﺑەﺷــﺪاری ﻟــە‬ ‫ﺋﯿﺪارەﻛﺮدﻧــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛــﻮردی ﺑﻜەن‬ ‫و ﺑەﺷــێﻜﯿﺎن دەڵێــﻦ ﺑﺎ ﺑەﺷــﺪار ﻧەﺑﻦ‪،‬‬ ‫ﯾﺎﺧــﯚ ﺗﯚﻣەﺗــﯽ ﺋەوەﻣــﺎن دەﺧەﻧە ﭘﺎڵ‬ ‫ﮔﻮاﯾــە ﭘەﯾــەدە رێﮕــەی ﺑەﺷــﺪارﯾﯿﺎن‬ ‫ﻟــێ دەﮔــﺮن‪ ،‬ﺋێﻤــە رێﮕــە ﻟــە ﻫﯿــﭻ‬ ‫ﻫێﺰێﻜــﯽ ﻛــﻮردی ﻧﺎﮔﺮﯾــﻦ ﺑەﺷــﺪاری‬ ‫ﻟــە ﭘﺎراﺳــنت و ﺑەرەوﭘێﺸــﱪدﻧﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردی ﺑﻜﺎت‪.‬‬

‫ﺑﻜﻮژەﻛﺎن ﺋﺎﺷﻜﺮا ﻧ‪‬ﻛﺮ‪‬ﻦ ﻛ‪‬ﺸ‪‬ﻛ‪ ‬دەﺑ‪‬ﯾﻨ‪ ‬ﻻھﺎی‬ ‫وﺷ‪ /‬رۆﺑﯚﺳﻜﯽ ‪ .‬ﻣ‪‬ﺳﻌﻮود ﻣ‪‬ﻧﺎف‬ ‫ﻫەﻓﺘەی راﺑﺮدوو‪ ٥٠٠ ،‬رۆژ ﺑەﺳەر ﺋەﻧﺠﺎﻣﯽ ﻗەﺗﻠﻮﻋﺎﻣەﻛە ﺗێﭙەڕ ﺑﻮو‪.‬‬ ‫ﺑﻨەﻣﺎڵەی ﻗﻮرﺑﺎﻧﯿﺎن ﭼﻮوﻧە ﺷﻮێﻨﯽ رووداوەﻛە و وﯾﺴﺘﺒﻮوﯾﺎن ﮔﻮڵﯽ‬ ‫ﺳﻮور ﻟە ﺷﻮێﻨﯽ ﭘﺎرﭼە ﭘﺎرﭼەﺑﻮوﻧﯽ رۆڵەﻛﺎﻧﯿﺎن داﺑﻨێﻦ‪ ،‬ﺑەاڵم دادﮔەی‬ ‫ﺳەرﺑﺎزﯾﯽ ﺷڕﻧﺎخ ﺑە ﺑﯿﺎﻧﻮوی ﺑەزاﻧﺪﻧﯽ ﺳﻨﻮور و ﭼﻮوﻧە ﻧﺎو ﻫەرێﻤﯽ‬ ‫ﻗەدەﺧەﻛﺮاوی ﺳەرﺑﺎزی‪ ٢٥ ،‬ﺑﻨەﻣﺎڵەﯾﺎﻧﯽ ﺑە ﭘێﺒﮋاردﻧﯽ ‪ ٣‬ﻫەزار ﻟﯿﺮەی‬ ‫ﺗﻮرﻛﯽ ﺳﺰا دا‪.‬‬ ‫ﺑڕﯾﺎرەﻛــە ﻫــەرای ﻧﺎﯾــەوە‪،‬‬ ‫ﺳــەاڵﺣەدﯾﻦ دەﻣﯿﺮﺗــﺎش ﻟــە‬ ‫ﻛﯚﺑﻮوﻧــەوەی ﻫەﻓﺘــەی راﺑــﺮدووی‬ ‫ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧﯽ ﺑەدەﭘــە ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺗﻮرﻛﯿــﺎ ﺑــە ﺗﻮوڕەﯾﯿﯿــەوە ﮔﻮﺗــﯽ‪،‬‬ ‫"ﻛﺎم ﺳــﻨﻮور؟ ﺋەﻣــﻼ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧە و‬ ‫ﺋــەوﻻش ﻫــەر ﻛﻮردﺳــﺘﺎن! دە ﺳــﺰا‬ ‫ﺑﺒڕﻧەوە ﺑﺰاﻧﻢ ﭼﯿﺘﺎن ﭘێ دەﻛﺮێ؟"‪.‬‬ ‫"وﺷــە" ﺑــﯚ وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ زاﻧﯿــﺎری‬ ‫ﻟەﺳــەر ﻓﺎﯾﻠــﯽ رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ و‬ ‫ﺑﻨەﻣﺎڵــەی ﻗﻮرﺑﺎﻧﯿــﺎن‪ ،‬ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺑە‬ ‫ﻓەرﻫــﺎد ﺋەﻧﺠــﻮو ﻛــﺮد ﻛــە ‪ ١٢‬ﻛەس‬ ‫ﻟــە ﺋەﻧﺪاﻣﺎﻧــﯽ ﺑﻨەﻣﺎڵەﻛــەی ﻟــەو‬ ‫ﻫێﺮﺷــەدا ﻟەدەﺳــﺖ داوە و ﻫــﺎوﻛﺎت‬ ‫ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧﯽ ﭘﺎرﺗﯽ ﺋﺎﺷــﺘﯽ‬ ‫ودﯾﻤﻮﻛﺮاﺳﯿﯿە‪.‬‬ ‫ﻓەرﻫــﺎد ﺋەﻧﺠــﻮو ﻟەﺑــﺎرەی ﻓﺎﯾﻠــﯽ‬ ‫رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ دەڵــێ‪" ،‬ﻧﺰﯾــﻚ ﺑــە دوو‬ ‫ﻫەﻓﺘــە ﻟەﻣەوﺑــەر‪ ،‬دادﮔــەی ﺗﺎﯾﺒەﺗﯽ‬ ‫ﺳــﭭﯿﻠﯽ‪ ،‬ﻓﺎﯾﻠەﻛــەی رەواﻧــەی‬ ‫دادﮔــەی ﺳــەرﺑﺎزی ﻛــﺮد‪ .‬وادﯾــﺎرە‬ ‫‪ ١٨‬ﻣﺎﻧﮕــە ﻟــەو ﺑﯿﺎﻧــﻮوە دەﮔــەڕان‪.‬‬ ‫دادﮔــەی ﺳــەرﺑﺎزی ﺑەﺷــێﻚ ﻟــە‬ ‫ﺳﯿﺴــﺘﻤﯽ ﺳــەرﺑﺎزﯾﯽ ﺗﻮرﻛﯿﺎﯾــە و‬ ‫ﻧﺎﺗﻮاﻧــێ ﻛەﺳــﯽ ﻓەرﻣﺎﻧــﺪە ﺑــە ﭘﻠەی‬ ‫ﺳــەرﺗﺮ ﻟــە ﺧــﯚی دادﮔەﯾــﯽ ﺑــﻜﺎ‪.‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻫﯿــﭻ دادﮔەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺳــەرﺑﺎزی ﺳــﺰای ﻛەﺳــێﻜﯽ ﺧﯚﯾﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻧــەداوە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﭘﺎرێﺰەراﻧــﯽ ﺋێﻤــە‬ ‫ﺗﺎﻧەﯾﺎن ﻟەو ﺑڕﯾﺎرە داوە"‪.‬‬ ‫ﺑﻨەﻣﺎڵــەی ﻗﻮرﺑﺎﻧﯿﺎﻧــﯽ رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ‬ ‫دەڵێــﻦ‪" ،‬ﺑڕﯾــﺎری دادﮔــەی‬ ‫ﺋﺎﻣــەد‪ ،‬ﻫەوڵێﻜــﯽ ﺋﺎﺷــﻜﺮاﯾە ﺑــﯚ‬ ‫ﭘەردەﭘﯚﺷــﻜﺮدﻧﯽ ﻗەﺗﻠﻮﻋﺎﻣەﻛــە و‬ ‫دواﺧﺴﺘﻨﯽﻓﺎﯾﻠەﻛە"‪.‬‬ ‫ﺋەﻧﺠــﻮو ﺑــﺎس ﻟــە داﺧﺮاﻧــﯽ زۆر‬ ‫دۆزی ﻫﺎوﺷــێﻮە ﺑــە ﺑﯿﺎﻧــﻮوی‬ ‫ﺗێﭙەڕﺑﻮوﻧــﯽ ﻛﺎت دەﻛﺎت و دەڵــێ‪،‬‬ ‫"ﻣێــﮋووی ﺗﻮرﻛﯿــﺎ ﭘــڕە ﻟــە دۆزی‬ ‫ﻟــەو ﭼەﺷــﻨە‪ ،‬ﺑــﯚ وێﻨــە ﻗەﺗﻠﻮﻋﺎﻣﯽ‬ ‫ﺳــﯿﻮاس‪ .‬ﺗﺎواﻧــﯽ دژی ﻣﺮۆﭬﺎﯾەﺗــﯽ‬ ‫ﻧﺎﺑــێ واﺑەﺳــﺘەی ﻛﺎت ﺑــێ‪ ،‬ﺗﻮرﻛﯿــﺎ‬ ‫ﻓﺎﯾﻠەﻛــە وەك ﻛﺎرﺗــﯽ ﭘﺎڵەﭘەﺳــﺘﯚ‬

‫ﺑــەﻛﺎر دێﻨــێ و ﻫــەوڵ دەدات‬ ‫ﻗەﺗﻠﻮﻋﺎﻣەﻛــە ﻟەﺑﯿــﺮ ﺧەڵــﻚ ﺑﺒﺎﺗەوە‪،‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﺋەﮔــەر ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﭘﺎرﺗــﯽ‬ ‫داد و ﮔەﺷــەﭘێﺪان ﻟــە دەﺳــەاڵت‬ ‫مبێﻨێﺘــەوە ﺋەﮔــەری ﻟەﺑﯿﺮﺑﺮدﻧــەوەی‬ ‫ﻓﺎﯾﻠﯽ رۆﺑﯚﺳﻜﯽ ﻫەﯾە"‪.‬‬ ‫‪٢٨‬ی ﻛﺎﻧﻮوﻧــﯽ ﯾەﻛــەم‪/‬‬ ‫ﺷــەوی ‪٢٨‬ی‬ ‫‪ ،٢٠١١‬ﭘﯚﻟێــﻚ ﻟــە‬ ‫دﯾﺴــێﻤﺒەری ‪،٢٠١١‬‬ ‫ﻛﺎﺳــﺒﻜﺎراﻧﯽ ﻛــﻮرد ﻟەوﻛﺎﺗــەی‬ ‫ﻟــە ﺑﺎﺷــﻮوری ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧەوە‬ ‫ﺑــەرەو ﮔﻮﻧــﺪی رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ ﺷــڕﻧﺎخ‬ ‫دەﮔەڕاﻧــەوە‪ ،‬ﻟەﻻﯾــەن ﻓڕۆﻛــە‬ ‫ﺟەﻧﮕﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺗﻮرﻛﯿــﺎوە ﺑﯚﻣﺒــﺎران‬ ‫ﻛــﺮان‪ .‬ﭼەﻧــﺪ ﺧﻮﻟەﻛێــﻚ دواﺗــﺮ‪،‬‬ ‫ﺑﻨەﻣﺎڵــەی ﻗﻮرﺑﺎﻧﯿــﺎن ﺗەرﻣــﯽ‬ ‫ﭘﺎرﭼــە ﭘﺎرﭼەﻛــﺮاوی ‪ ٣٤‬ﮔەﻧــﺞ‬ ‫و ﻣێﺮدﻣﻨﺪاڵــﯽ ﻛﻮردﯾــﺎن ﻟەﺳــەر‬ ‫زەوی ﻛــﯚ ﻛــﺮدەوە‪ .‬ﻣﯿﺪﯾــﺎ ﺧــﯚی‬ ‫ﻟــە ﻛﺎرەﺳــﺎﺗەﻛە ﮔێــﻞ ﻛــﺮد و‬ ‫ﻣێﱰۆﭘﯚﻟەﻛﺎﻧــﯽ رۆژﺋــﺎوای ﺗﻮرﻛﯿــﺎ‬ ‫ﺗەﻧﺎﻧــەت ﺑــﯚ ﭼﺮﻛەﺳــﺎﺗێﻜﯿﺶ وازﯾﺎن‬ ‫ﻟــە ﺟــەژن و ﻫەڵﭙەڕﻛێــﯽ ﺳــەری‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ﻧﻮێــﯽ زاﯾﯿﻨــﯽ ﻧەﻫێﻨــﺎ و ﺑــەم‬

‫ﺷــێﻮە‪ ،‬رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ‪ ،‬ﻗەڵﺸــﺘﯽ ﺑــێ‬ ‫ﻣﺘامﻧەﯾــﯽ و داﺑڕاﻧــﯽ دوو ﻛﯚﻣەڵﮕەی‬ ‫ﻛﻮرد و ﺗﻮرﻛﯽ ﺑەرﯾﻨﱰ ﻛﺮد‪.‬‬ ‫"ﺋەﮔــەر ﻟــە دادﮔەﻛﺎﻧــﯽ ﻧﺎوﺧــﯚی‬ ‫ﺗﻮرﻛﯿــﺎ ﺋەﻧﺠﺎﻣﺪەراﻧــﯽ ﺋــەو‬ ‫ﻛﯚﻣەڵﻜﻮژﯾﯿــە ﺋﺎﺷــﻜﺮا ﻧەﻛــەن‪،‬‬ ‫رێﮕــەی دادﮔــەی ﻣﺎﻓــﯽ ﻣﺮۆﭬــﯽ‬ ‫ﺋەوروﭘــﺎ و دادﮔــەی ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿــﯽ‬ ‫ﺗــﺎوان ﻟــە ﻻﻫــﺎی دەﮔﺮﯾﻨــە ﺑــەر‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺳــەرەﺗﺎ دەﺑــێ دادﮔــەی‬ ‫ﺗﻮرﻛﯿــﺎ ﺑڕﯾــﺎری ﻛﯚﺗﺎﯾــﯽ ﺑــﺪات ﺋﯿﻨﺠﺎ‬ ‫دەﺗﻮاﻧﯿــﻦ ﻟــە دەرەوە دۆزی ﺑــﯚ‬ ‫ﺑﻜەﯾﻨەوە" ﺋەﻧﺠﻮو وای ﮔﻮت‪.‬‬ ‫ﺑــە وﺗەی ﺋــەو ﭼﻮار ﭘﺎرێﺰەری ﭘﺴــﭙﯚڕ‬ ‫ﻛە ﻟــە ﻧﺎوﯾﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻛﺎروﺑﺎری‬ ‫ﯾﺎﺳــﺎﯾﯿﯽ ﺑەدەﭘــە‪ ،‬ﻫﺎوﺳــەری‬ ‫ﺷــﺎرەداری ﺋﺎﻣــەد‪ ،‬ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﺑﯿﺮۆی‬ ‫ﭘﺎرێﺰەراﻧــﯽ ﺋﺎﻣــەد و ﭘﺎرێﺰەرێﻜــﯽ ﺗﺮ‪،‬‬ ‫ﺑەدواداﭼــﻮون ﺑــﯚ ﻓﺎﯾﻠــﯽ رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ‬ ‫دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﺋەﻧﺠــﻮو ﻛە ﺧﯚی ﺑە ﻗﺴــەی دادوەری‬ ‫ﺗــﻮرك "ﺳــﻨﻮور"ی ﺑەزاﻧــﺪووە‪ ،‬ﻟــەم‬ ‫ﺑــﺎرەوە ﮔﻮﺗــﯽ‪" ،‬ﺋێﻤە ﺋەو ﺳــﻨﻮورە ﺑە‬ ‫ﻓەرﻣﯽ ﻧﺎﻧﺎﺳــﯿﻦ‪ ،‬ﺋەوﺑــەر و ﺋەﻣﺒەری‬ ‫ﺳــﻨﻮور ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧە‪ ،‬ﺳــﻨﻮوری ﻧێﻮان‬ ‫دوو ﺑﻨەﻣﺎڵــە و ﯾــەك ﻣﯿﻠﻠــەت ﻗﺒﻮوڵ‬ ‫ﻧﺎﻛەﯾﻦ"‪.‬‬ ‫ﺋەﻧﺠــﻮو و ‪ ٤٨‬ﻛەﺳــﯽ ﺳــﺰادراو‬ ‫ﭼﻮوﻧەﺗــە دادﮔــەی ﺷــڕﻧﺎخ و ﺑــە‬ ‫ﻛــﻮردی ﺑــە دادوەرﯾــﺎن وﺗــﻮوە‬ ‫وەاڵﻣــﯽ ﭘﺮﺳــﯿﺎرەﻛﺎن ﻧﺎدەﯾﻨــەوە‬ ‫و ﺳــﺰاﻛە ﺑــە ﻓەرﻣــﯽ ﻧﺎﻧﺎﺳــﯿﻦ "ﺗــﺎ‬ ‫ﺑﻜــﻮژی رۆڵەﻛﺎمنــﺎن ﺋﺎﺷــﻜﺮا ﻧەﻛەن"‪.‬‬ ‫ﺳــﺰاﯾەك ﻛە ﺑــە ﮔﻮﺗەی ﺋــەو‪ ،‬داﻫﺎﺗﯽ‬ ‫ﯾەك ﺳﺎڵﯽ زۆرێﻚ ﻟەو ﻛەﺳﺎﻧەﯾە‪.‬‬ ‫ﺋەﻧﺠــﻮو دەڵــێ‪" ،‬داوای ﺳــەرەﻛﯿﯽ‬ ‫ﺑﻨەﻣﺎڵــەی ﻗﻮرﺑﺎﻧﯿﺎﻧــﯽ رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ‬ ‫ﺋەوەﯾــە ﻛە "ﺑﻜــﻮژی ﺋــەو ‪ ٣٤‬ﻣﺮۆﭬە‬ ‫ﻟە ﻫــەر ﭘﻠــە و ﭘﺎﯾەﯾــەك ﺑــﻦ‪ ،‬دەﺑێ‬ ‫ﺋﺎﺷــﻜﺮا و دادﮔەﯾــﯽ ﺑﻜﺮێــﻦ‪ .‬داواﻣﺎن‬ ‫ﻟــە ﻧﻮوﺳــەر و رۆژﻧﺎﻣەﻧﻮوﺳــﺎﻧﯽ‬

‫ﺑەوﯾــﮋدان ﺋەوەﯾە ﺑە ﻫەﺳــﺘﯿﺎرﯾﯿەﻛﯽ‬ ‫زﯾﺎﺗــﺮەوە ﻟــە ﻓﺎﯾﻠەﻛــە ﺑڕواﻧــﻦ و‬ ‫ﭘﺎڵەﭘەﺳــﺘﯚ ﺑﺨەﻧــە ﺳــەر ﺣﻜﻮوﻣەت‬ ‫و ﺑﻨەﻣﺎڵــەی ﻗﻮرﺑﺎﻧﯿــﺎن ﻟەﺑﯿــﺮ‬ ‫ﻧەﻛەن"‪.‬‬ ‫زﯾﺎﺗﺮ ﮔﻮﺗــﯽ‪" ،‬ﻗەﺗﻠﻮﻋﺎﻣﯽ رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ‬ ‫ﻟە ﺧﺎﻛــﯽ ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن رووی‬ ‫داوە و ﻣەﺳــﻌﻮود ﺑﺎرزاﻧــﯽ ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻛەﺳــێﻜﯽ‬ ‫ﻣﺎﯾــەی ﮔﺮﻧﮕــە ﺑــﯚ ﺋێﻤــە ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﻣــﺎم ﺟــەﻻل‪ ،‬ﻛﺎرﯾﮕەرﯾــﯽ زۆرﯾــﺎن‬ ‫ﻟەﺳــەر ﺷﻮﻧﺎﺳــﯽ ﻧەﺗــەوەی ﻛــﻮرد‬ ‫ﻫەﺑــﻮوە و ﻟە زۆر ﻛﺎرەﺳــﺎﺗﺪا‪ ،‬ﻫەر ﻟە‬ ‫ﺳــەردەﻣﯽ ﻣەﻻ ﻣﺴــﺘەﻓﺎ ﺑﺎرزاﻧﯿﯿەوە‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﺑﯚﺗــﺎن ﭘﺸــﺘﯿﻮاﻧﯿﯽ‬ ‫ﻫەﻣﯿﺸــەﯾﯿﯽ ﻛﻮرداﻧــﯽ ﺑﺎﺷــﻮور ﺑﻮوە‬ ‫ﻟــە ﻧەﻫﺎﻣەﺗﯿﯿەﻛﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﺑﯚﯾــە داواﻣــﺎن‬ ‫ﻟــە ﺑﺎرزاﻧــﯽ و ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ‬ ‫ﺋەوەﯾە ﺑــە ﻫەﺳــﺘﯿﺎرﯾﯿەﻛﯽ زﯾﺎﺗﺮەوە‬ ‫ﻧﺰﯾﻜــﯽ ﻓﺎﯾﻠﯽ رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ ﺑﺒﻨــەوە ﺑﯚ‬ ‫وێﻨــە‪ :‬ﺑە ﭘﺎڵەﭘەﺳــﺘﯚ ﺧﺴــﺘﻨە ﺳــەر‬ ‫ﺗﻮرﻛﯿــﺎ ﺑــﯚ ﺋﺎﺷــﻜﺮاﻛﺮدﻧﯽ ﺑﻜــﻮژان‬ ‫و ﻓەرﻣﺎﻧﺪەراﻧــﯽ ﻗەﺗﻠﻮﻋﺎﻣەﻛــە‪،‬‬ ‫ﯾــﺎ ﻫــەر رێﮕەﯾەﻛــﯽ ﮔﻮﻧﺠــﺎوی ﺗــﺮ‬ ‫ﯾﺎرﻣەﺗﯿامنﺑﺪەن‪.‬‬ ‫ﭘﺎرﺗــﯽ ﺋﺎﺷــﺘﯽ و دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ‪،‬‬ ‫ﺋــەردۆﮔﺎن ﺑــە ﻓەرﻣﺎﻧــﺪەری ﺋــەو‬ ‫ﻛﯚﻛﻮژﯾﯿــە دەزاﻧــﻦ‪ ،‬ﺋەوﯾﺶ ﺗﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫رەﺗــﯽ ﻧەﻛﺮدووەﺗــەوە ﻛــە ﺋﺎﮔــەداری‬ ‫ﺋــەو ﻫێﺮﺷــە ﻧەﺑﻮوﺑــێ ﯾــﺎ ﻓەرﻣﺎﻧﯽ‬ ‫ﻧەداﺑــێ ﺗــﺎ ﺳــﺎڵ و ﻧﯿﻮێــﻚ ﭘــﺎش‬ ‫رووداوەﻛــە‪ ،‬دادﮔــەی ﺋﺎﻣــەد ﺑڕﯾﺎری‬ ‫دا ﻓﺎﯾﻠــﯽ ﻛﯚﻣەڵﻜﻮژﯾﯽ رۆﺑﯚﺳــﻜﯽ ﺑﯚ‬ ‫ﻟێﻜﯚڵﯿﻨــەوە و ﺑەدواداﭼﻮوﻧﯽ ﯾﺎﺳــﺎﯾﯽ‬ ‫ﺑﺪرێﺘــە دادﮔەﯾەﻛــﯽ ﺳــەرﺑﺎزی‪،‬‬ ‫ﻟــە ﺑەراﻣﺒــەردا ﭘﺎڵەﭘەﺳــﺘﯚ ﺑﯚ ﺳــەر‬ ‫ﺑﻨەﻣﺎڵــەی ﻗﻮرﺑﺎﻧﯿــﺎن ﺑەردەواﻣــە و‬ ‫ﻛەﺳــﻮﻛﺎری ‪ ٣٤‬ﮔەﻧــﺞ‪ ،‬ﺑــە ﺗﺎواﻧــﯽ‬ ‫داﻧﺎﻧﯽ ﮔﻮڵﯽ ﺳــﻮور ﻟەﺳــەر ﺷــﻮێﻨﯽ‬ ‫ﻛﻮژراﻧــﯽ رۆڵەﻛﺎﻧﯿــﺎن‪ ،‬ﺑــە ﭘــﺎرە ﺳــﺰا‬ ‫دراون‪.‬‬


‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫ﺳﻴﺎﺳەت‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫‪3‬‬

‫ﺣﺰب و ﭘﭘێﻜﻬﺎﺗەی دەرەوەی ﭘﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن‪:‬‬

‫ﺋﯚﭘﯚزﺳﯿﯚن ﺧەرﯾﻜﯽ ﺑەﺣﺰﺑﯿﻜﺮدﻧﯽ ﺳﺎزاﻧﯽ ﻧﯿﺸﺘامﻧﯿﯿە‬ ‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪-‬وﺷ‪‬‬ ‫ﻫەرﺳێ ﻻﯾەﻧﯽ ﺋﯚﭘﯚزﺳﯿﯚن ﭘێﺪاﮔﺮن ﻟەﺳەر ﺑەﺷﺪاری ﭘێ ﻧەﻛﺮدﻧﯽ‬ ‫ﻫەﻣﻮو ﺋەو ﺣﺰب و ﻻﯾەﻧﺎﻧەی ﻧﻮێﻨەرﯾﺎن ﻟە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﺪا ﻧﯿﯿە ﻟەو‬ ‫ﻟێﮋﻧەﯾەی ﻛە ﺑڕﯾﺎرە ﺑﯚ ﭘێﺪاﭼﻮوﻧەوەی رەﺷﻨﻮوﺳﯽ دەﺳﺘﻮور ﭘێﻚ ﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﺰﺑە ﺑﭽﻮوﻛەﻛﺎن و ﺋێﺰﯾﺪی و ﺗﻮرﻛامﻧەﻛﺎﻧﯿﺶ ﭘێﯿﺎن واﯾە ﺋﯚﭘﯚزﺳﯿﯚن‬ ‫ﺧەرﯾﻜﯽ ﺑەﺣﺰﺑﯿﻜﺮدﻧﯽ ﺳﺎزاﻧﯽ ﻧﯿﺸﺘامﻧﯽ و ﻗﯚرﺧﻜﺎرﯾﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯿە‪.‬‬ ‫ﮔﻔﺘﻮﮔــﯚی ﻧێــﻮان ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن و ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧەﻛﺎﻧﯽ ﻧــﺎو‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن دوو رای ﺟﯿــﺎوازی‬ ‫ﻟــێ ﻛەوﺗﻮوەﺗــەوە و ﻫــەر ﺋەوەش‬ ‫واﯾﻜــﺮدووە ﻛــە ﺑﻨﺒەﺳــﺘێﻜﯽ ﺗــﺮ‬ ‫ﻟەﺳــەر ﭘﺮﺳــﯽ دەﺳــﺘﻮور دروﺳﺖ‬ ‫ﺑێــﺖ‪ .‬ﻻﯾەﻧــﯽ دەﺳــەاڵت داوا‬ ‫دەﻛﺎت ﻟێﮋﻧەﯾــەك ﺑــە ﺑەﺷــﺪارﯾﯽ‬ ‫ﺳــەرﺟەم ﻫێــﺰە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــﯚ ﺗﺎوﺗﻮێﻜﺮدﻧــﯽ‬ ‫رەﺷﻨﻮوﺳــﯽ دەﺳــﺘﻮور ﭘێــﻚ ﺑێﺖ‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن رەﺗــﯽ دەﻛﺎﺗەوە‬ ‫و دەڵــێ‪" ،‬ﺗەﻧﯿــﺎ دەﺑــێ ﺋــەو‬ ‫ﻫێﺰاﻧــەی ﻧﻮێﻨەرﯾــﺎن ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﺪا‬ ‫ﻫەﯾە‪ ،‬ﺑەﺷﺪارﯾﯽ ﻟێﮋﻧەﻛە ﺑﻦ"‪.‬‬ ‫ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ ﻫەرﺳــێ ﻻﯾەﻧــﯽ‬ ‫ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن ﮔەﯾﺸــﺘە ﺋــەو‬ ‫رادەﯾــەی ﻛــە دواﯾــﻦ ﻛﯚﺑﻮوﻧەوەی‬

‫ﻻﯾەﻧــە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯿﺎن ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑﺎﯾﻜــﯚت‬ ‫ﻛــﺮد و ﺟەﺧﺘﯿــﺎن ﻟەﺳــەر‬ ‫ﺑەﺷــﺪاری ﭘــێ ﻧەﻛﺮدﻧﯽ ﺳــەرﺟەم‬ ‫ﻻﯾەﻧــە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻟــە ﻟێﮋﻧــە ﭼﺎوەڕواﻧﻜﺮاوەﻛــەدا‬ ‫ﻛﺮدەوە‪.‬‬ ‫داواﻛ‪‬ی ﺋﯚﭘﯚزﺳﯿﯚن ھﯿﭻ‬ ‫ﺑﻨ‪‬ﻣﺎﯾ‪‬ﻛﯽ ﺳﺎزاﻧﯽ ﻧﯿﺸﺘﻤﺎﻧﯿﯽ‬ ‫ﺗ‪‬ﺪا ﻧﯿﯿ‪‬‬ ‫ﺋــەو ﻫەڵﻮێﺴــﺘەی ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن دژ‬ ‫ﻛــﺮدەوەی ﺣــﺰب و ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫دەرەوەی ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻟــێ‬ ‫ﻛەوﺗــەوە‪ .‬ﺳــﻜﺮﺗێﺮی ﺣﺰﺑــﯽ‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﻧەﺗەوەﯾﯿــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻏەﻓــﻮر ﻣەﺧﻤــﻮوری‬ ‫ﭘێــﯽ واﯾــە ﺑەﺷــﺪاری ﭘــێ ﻧەﻛﺮدﻧﯽ‬

‫ﻫەﻣــﻮو ﻻﯾەﻧــەﻛﺎن‪ ،‬ﻫﯿــﭻ‬ ‫ﻫەﻣ ﻮو‬ ‫ﺑﻨەﻣﺎﯾەﻛــﯽ ﺳــﺎزاﻧﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ‬ ‫ﺑﻨە‬ ‫ﺗێــﺪا ﻧﯿﯿــە و ﺑەﺣﺰﺑﯿﻜﺮدﻧﯽ ﺳــﺎزاﻧە‬ ‫ﮔﺸــﺘﯿﯿەﻛﺎﻧە‪ .‬ﻣەﺧﻤــﻮوری ﺑــە‬ ‫رۆژﻧﺎﻣــەی "وﺷــە" دەڵــێ‪" ،‬ﺋــەو‬ ‫ﺣﺰﺑﺎﻧــەی ﺋێﺴــﺘﺎ ﻟــە دەرەوەی‬ ‫ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﻦ‪ ،‬ﻣێــﮋوو و ﻗﻮرﺑﺎﻧﯿــﯽ‬ ‫ﺧﯚﯾــﺎن ﻫەﯾــە و ﻫەﺑــﻮوە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە‬ ‫ﻧﺎﻛــﺮێ ﭘێــﻮەری ﻧﻮێﻨــەری‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑﻜﺮێﺘــە ﭘﺎﺳــﺎوی‬ ‫ﺑەﺷــﺪاری ﭘــێ ﻧەﻛﺮدﻧــﯽ ﺣﺰﺑەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺗــﺮ ﻟــە ﭘﺮﺳــێﻜﯽ ﭼﺎرەﻧﻮوﺳﺴــﺎزی‬ ‫وەﻛــﻮ دەﺳــﺘﻮوری ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻛــە ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯽ ﺑــە ﻫەﻣــﻮو ﺗﺎﻛێﻜﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧەوە ﻫەﯾە"‪.‬‬ ‫ﻏەﻓــﻮور ﻣەﺧﻤــﻮوری ﭘێــﯽ واﯾــە‬ ‫ﺣﺰﺑــﯽ ﺑﭽــﻮوك‪ ،‬ﻫەوێﻨــﯽ ﺣﺰﺑــﯽ‬ ‫ﮔــەورەن‪ .‬ﺋــەو دەڵــێ‪" ،‬ﺣﺰﺑــﯽ‬ ‫ﮔــەورەش ﻫەﺑــﻮوە ﻛــە ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﺑەڕادەﯾــەك ﺑﭽــﻮوك ﺑﻮوﻧەﺗــەوە ﻛە‬ ‫ﻧﻮێﻨەری ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯿﺸﯿﺎن ﻧﯿﯿە"‪.‬‬ ‫دەﺳﺘﻮور ﺑ‪ ‬ﺗ‪‬ﻧﯿﺎ ھﯽ‬ ‫ﺋﯚﭘﯚزﺳﯿﯚن ﻧﯿﯿ‪‬‬ ‫ﺳــەرۆﻛﯽ ﺑﺰووﺗﻨــەوەی دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗﯽ‬ ‫ﺗﻮرﻛــامن ﻛەرﺧــﯽ ﻧەﺟﻤەدﯾــﻦ‬

‫ﺋﺎڵﺘــﯽ ﺑەرﻣــﺎخ ﻫﯚﺷــﺪاری دەدات‬ ‫ﻛــە ﺋەﮔــەر ﻟــە ﻟێﮋﻧەﻛــەدا ﻫەﻣﻮو‬ ‫ﻫێــﺰ و ﻻﯾەﻧــە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎن‬ ‫ﺑەﺷــﺪار ﻧەﺑــﻦ‪ ،‬ﻫەرﮔﯿــﺰ ﺳــﺎزاﻧﯽ‬ ‫ﮔﺸــﺘﯽ ﻟەﺳــەر دەﺳــﺘﻮور دروﺳﺖ‬ ‫ﻧﺎﺑێــﺖ‪ .‬ﺑەرﻣــﺎخ ﺑــە "وﺷــە" دەڵێ‪،‬‬ ‫"دەﺳــﺘﻮور ﺑــﯚ ﻫەﻣــﻮو ﺧەڵﻜــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧە‪ ،‬ﺗەﻧﯿــﺎ ﻫﯽ دەﺳــەاڵت‬ ‫و ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن ﻧﯿﯿــە‪ ،‬دەﺳــﺘﻮور ﺑﯚ‬ ‫ﺋەواﻧەﯾﺸــە ﻛە ﻟە داﻫﺎﺗــﻮودا رەﻧﮕە‬ ‫ﻧﻮێﻨەرﯾﺎن ﻟە ﭘەرﻟەﻣﺎن ﻫەﺑێﺖ"‪.‬‬ ‫"ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن ﺑــە‬ ‫ﺑەﺷــﺪاری ﭘــێ ﻧەﻛﺮدﻧــﯽ ﻻﯾەﻧــە‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺗــﺮی ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬

‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎن دەﺗﻮاﻧــﻦ ﻗﺴــە‬ ‫ﻟەﺳەر ﭘﺮﺳــە ﭼﺎرەﻧﻮوﺳﺴــﺎزەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫وەﻛــﻮ دەﺳــﺘﻮور ﺑﻜەن‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﻧﺎﺑێ‬ ‫ﻫﯿــﭻ ﻻﯾەﻧێــﻚ ﻟــە ﮔﯚﺷــەﻧﯿﮕﺎی‬ ‫ﺑەرﺗەﺳــﻜﯽ ﺣﺰﺑﯿﯿــەوە ﺳــەﯾﺮی‬ ‫دەﺳــﺘﻮور ﺑــﻜﺎت"‪ .‬ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﺑﺰووﺗﻨــەوەی دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗــﯽ ﺗﻮرﻛــامن‬ ‫وای ﮔﻮت‪.‬‬ ‫دەﺑ‪ ‬ھ‪‬ﻣﻮو ﭘ‪‬ﻜﮫﺎﺗ‪ ‬و‬ ‫ﺋﺎﯾﻨ‪‬ﻛﺎن ﻗﺴ‪ ‬ﻟ‪‬ﺳ‪‬ر دەﺳﺘﻮور‬ ‫ﺑﻜ‪‬ن‬ ‫ﻫەﻧﺪێــﻚ ﻟــە ﭘێﻜﻬﺎﺗــە ﺋﺎﯾﻨــﯽ و‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻧەﺗەوەﯾﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬

‫دەﺳﺘﻮور ﺧﺎڵێﻜە ﻛە ﻫەﻣﻮو‬ ‫ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿەك دەﺗﻮاﻧێ ﺑﯿﻜﺎﺗە ﺑﻨەﻣﺎ‬ ‫ﺑﯚ ﺋەوەی ﻣﺎﻓﯽ ﭘﺎرێﺰراو ﺑێﺖ‬ ‫ﻟــە ﺗﺎوﺗﻮێﻜﺮدﻧــﯽ دەﺳــﺘﻮور‪ ،‬ﺑــێ‬ ‫ﺑەﻫﺎﻛﺮدﻧــﯽ ﻧﺮﺧــﯽ ﺗﺎﻛەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺑــەڕای‬ ‫ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن ﺗەﻧﯿــﺎ دەﻧﮕــە‬

‫ﺋەﮔەرﭼــﯽ ﻧﻮێﻨەرﯾــﺎن ﻟــە‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻫﺎوواڵﺗﯿﯽ‬ ‫رەﺳــەﻧﯽ ﺧﺎﻛــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﻦ‪.‬‬ ‫ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﺟﭭﺎﺗــﯽ رۆﺣﺎﻧــﯽ‬

‫ﺋێﺰﯾﺪﯾﯿــەﻛﺎن ﻛەرﯾــﻢ ﺳــﻠێامن‬ ‫ﺑەﭘێﻮﯾﺴــﺘﯽ دەزاﻧــێ ﻫەﻣــﻮو دﯾﻦ‬ ‫و ﻧەﺗەوەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻗﺴــەی‬ ‫ﺧﯚﯾــﺎن ﻟەﺳــەر دەﺳــﺘﻮور ﻫەﺑێﺖ‬ ‫و ﺑﯚﭼﻮوﻧەﻛﺎﻧﯿﺸــﯿﺎن ﺑەﻫەﻧــﺪ‬ ‫وەرﺑﮕﯿﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﻛەرﯾــﻢ ﺳــﻠێامن ﺑــە رۆژﻧﺎﻣــەی‬ ‫"وﺷــە" دەڵــێ‪" ،‬دەﺳــﺘﻮور ﺧﺎڵێﻜە‬ ‫ﻛــە ﻫەﻣــﻮو ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــەك دەﺗﻮاﻧێ‬ ‫ﺑﯿﻜﺎﺗــە ﺑﻨەﻣــﺎ ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﻣﺎﻓــﯽ‬ ‫ﭘﺎرێــﺰراو ﺑێــﺖ‪ .‬دەﺳــەاڵت و‬ ‫ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚﻧﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﺑﯚﯾﺎن ﻧﯿﯿــە ﻟە دەرەوەی وﯾﺴــﺖ و‬ ‫ﺋﯿــﺮادەی ﻫەﻣــﻮو ﭘێﻜﻬﺎﺗــە ﺋﺎﯾﻨﯽ و‬ ‫ﻧەﺗەوەﯾــﯽ و ﺳــەرﺟەم ﺣﺰﺑەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑڕﯾــﺎر ﻟەﺳــەر‬ ‫رەﺷﻨﻮوﺳﯽ دەﺳﺘﻮور ﺑﺪەن"‪.‬‬ ‫ﺋﯚﭘﯚزﺳﯿﯚن ﺧ‪‬رﯾﻜﯽ‬ ‫ﻗﯚرﺧﻜﺎری ﺳﯿﺎﺳﯿﯿ‪‬‬ ‫ﺳــﻮورﺑﻮوﻧﯽ ﺑﺰووﺗﻨــەوەی ﮔــﯚڕان‪،‬‬ ‫ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوی ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ و ﻛﯚﻣەڵــﯽ‬ ‫ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ﻟەﺳــەر ﺑەﺷــﺪاری‬ ‫ﭘــێ ﻧەﻛﺮدﻧــﯽ ﺳــەرﺟەم ﺣﺰﺑــە‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﯿەﻛﺎن ﻟــە ﻟێﮋﻧــەی‬

‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﺪار ﺑــە رەﺷﻨﻮوﺳــﯽ‬ ‫دەﺳــﺘﻮوردا‪ ،‬واﯾﻜــﺮدووە ﻛــە‬ ‫ﻛﯚﻣﯚﻧﯿﺴــﺘﯽ‬ ‫ﺳــﻜﺮﺗێﺮی‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻋﻮﺳــامن‬ ‫ﺣﺎﺟــﯽ ﻣــﺎرف ﺑڵــێ‪" ،‬ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن‬ ‫ﺧەرﯾﻜﯽ ﻗﯚرﺧﻜﺎرﯾﯿە"‪.‬‬ ‫ﻋﻮﺳــامن ﺣﺎﺟــﯽ ﻣــﺎرف ﭘێــﯽ واﯾە‬ ‫ﮔﻔﺘﻮﮔﯚﻛﺎﻧــﯽ دەﺳــﺘﻮور ﺑەﺳﯿﺎﺳــﯽ‬ ‫ﻛــﺮاون و ﺑەدﮔﻤــەن ﺑﺎس ﻟــە رووە‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘێﻜﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿــﯽ‬ ‫وەﻫــﺎ ﮔﺮﻧــﮓ ﻛــﺮاوە‪ .‬ﺋــەو دەڵــێ‪،‬‬ ‫"ﻟــە ﻧﻮوﺳــﯿﻨەوەی دەﺳــﺘﻮوردا‬ ‫ﺑەﺷــﺪار ﻧەﺑﻮوﯾﻨــە‪ ،‬ﺑــەاڵم وەﻛــﻮو‬ ‫ﻫﺎوواڵﺗﯿــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــە ﻣﺎﻓــﯽ‬ ‫ﺧﯚﻣــﯽ دەزاﻧــﻢ ﻛــە ﻟــە ﺋﺎﺳــﺘﯿﺪا‬ ‫ﺑێﺪەﻧــﮓ ﻧەﺑــﻢ و ﺗێﺒﯿﻨــﯽ و‬ ‫ﺑەﻻﯾەﻧــﯽ‬ ‫ﭘێﺸــﻨﯿﺎزەﻛﺎمنﺎن‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾﺪار ﺑﮕەﯾەﻧﻢ"‪.‬‬ ‫ﺳــﻜﺮﺗێﺮی ﺣﺰﺑــﯽ ﻛﯚﻣﯚﻧﯿﺴــﺘﯽ‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﭘێــﯽ واﯾــە‬ ‫ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن ﺧەرﯾﻜــﯽ‬ ‫ﻗﯚرﺧــﻜﺎری ﻟــە ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﺪان و ﺋــەوەش ﺑــە واﺗــﺎی‬ ‫ﺑەﺣﺰﺑﯿﻜﺮدﻧــﯽ ﻫەﻣــﻮو ﻛﺎﯾەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ژﯾﺎﻧﯽ رۆژاﻧەی ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧە‪.‬‬

‫ﭘێﺸﺒﯿﻨﯿﯽ ﻻﯾەﻧەﻛﺎن ﻟە ژﻣﺎرەی‬ ‫ﻛﻮرﺳﯿﯿەﻛﺎﻧﯽﭘەرﻟەﻣﺎنزﯾﺎﺗﺮە‬ ‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪ /‬وﺷ‪ .‬ھ‪‬ﻤﻦ ﺑﺎﺑﺎن رەﺣﯿﻢ‬ ‫ﺗﺎ ﺋێﺴﺘﺎ ‪ ٣٩‬ﻗەوارەی ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻟە ﻛﯚﻣﺴﯿﯚﻧﯽ ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎن ﺑﯚ‬ ‫‪٢١‬ی ﺋەﯾﻠﻮول ﺗﯚﻣﺎر ﻛﺮاون‪ .‬ﺋەو‬ ‫ﺑەﺷﺪارﯾﻜﺮدن ﻟە ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧﯽ ‪٢١‬ی‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧەی دەﻛﺮێ ﻧﺎوی "ﻫەڵﻮەرﯾﻨﯽ ﻫﺎوﭘەﯾامﻧﯿەﺗﯿﯿەﻛﺎن"ی ﻟێ‬ ‫ﺑرنێﺖ‪ .‬ﺋەوە ﻟە ﻛﺎﺗێﻜﺪاﯾە ﻛە ﻫەﻣﻮو ﻻﯾەﻧە ﺳﯿﺎﺳﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﻫەرێﻢ‬ ‫ﺟەﺧﺖ ﻟەﺳەر ﺑەﻫێﺰﺑﻮوﻧﯽ ﭘێﮕەی ﺟەﻣﺎوەرﯾﯿﺎن و زﯾﺎدﺑﻮوﻧﯽ رێﮋەی‬ ‫دەﻧﮕەﻛﺎﻧﯿﺎندەﻛەن‪.‬‬ ‫ﭘﺎرﺗﯽ‪ ٥٠ :‬ﻛﻮرﺳﯽ دەھ‪‬ﻨﯿﻦ‬ ‫ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﭘﺎرﺗــﯽ‬ ‫دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺋەﺣﻤــەد ﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛــە ﺣﺰﺑەﻛــەی ﺋێﺴــﺘﺎ ﺧﺎوەﻧــﯽ ‪٣٠‬‬ ‫ﻛﻮرﺳــﯿﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺋەو ﻗﺴــﺎﻧە رەت‬ ‫دەﻛﺎﺗــەوە ﻛــە ﭘﺎرﺗﯽ ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫داﻫﺎﺗــﻮوی ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا‬ ‫ﻛﻮرﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﻛــەم دەﻛﺎﺗــەوە و دەڵێ‪،‬‬ ‫"ﺋێﻤــە ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋەﻣﺠــﺎرەدا‬ ‫ﻛﻮرﺳﯿﯽ زﯾﺎﺗﺮ دەﺑەﯾﻦ"‪.‬‬ ‫ﭘﺎرﺗــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋــەو دواﯾﯿﯿــەی ﭘﺎرێــﺰﮔﺎی‬ ‫ﻣﻮوﺳــڵﺪا ﺗﻮاﻧــﯽ زﯾﺎﺗﺮﯾــﻦ دەﻧــﮓ‬ ‫ﺑەدەﺳــﺖ ﺑێﻨــێ‪ .‬ﺋەﺣﻤــەد ﻛﺎﻧــﯽ ﺋــەو‬ ‫ﺳــەرﻛەوﺗﻨەی ﺣﺰﺑەﻛــەی وەﻛــﻮ‬ ‫ﺑەڵﮕــە ﺑــﯚ ﻗﺴــەﻛﺎﻧﯽ دێﻨێﺘــەوە و‬ ‫ﻫﯚﻛﺎرەﻛەﺷــﯽ دەﮔەڕێﻨێﺘــەوە ﺑــﯚ‬ ‫"ﻣﯿﺎﻧڕەوﯾﯿــﯽ ﭘﺎرﺗــﯽ و راﺳــﺘﮕﯚﯾﯽ‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﺋــەو ﺑەرﻧﺎﻣەﯾــەی داﯾڕﺷــﺘﻮوە‬ ‫و ﺟێﺒەﺟێﻜﺮدﻧــﯽ ﺋــەو ﺑەڵێﻨﺎﻧــەی ﻛــە‬ ‫ﺑــە ﺧەڵﻜــﯽ داوە‪ ،‬ﻫەروەﻫــﺎ ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ‬ ‫ﭼﻮارﭼێــﻮەی ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻛــە‬ ‫ﭘﺎرﺗــﯽ ﻫەﻣﯿﺸــە ﺧــﯚی ﻟــە ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ‬ ‫ﺑــە ﺑەرﭘــﺮس زاﻧﯿــﻮە‪ ،‬ﻫەڵﻮێﺴــﺘەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﭘﺎرﺗــﯽ و ﺳــەرۆك ﺑﺎرزاﻧــﯽ ﻛــە وەﻛــﻮ‬ ‫ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێــﻢ و وەﻛــﻮ ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﭘﺎرﺗــﯽ ﻫــﯚﻛﺎرن ﻟــەوەی ﺑەﭼــﺎوی‬ ‫رێــﺰەوە ﻟەﻻﯾــەن ﮔەﻟــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧەوە‬ ‫ﺗەﻣﺎﺷــﺎ ﺑﻜﺮێﺖ"‪ .‬ﻛﺎﻧــﯽ ﺑەدڵﻨﯿﺎﺑﻮوﻧێﻜﯽ‬ ‫زۆرەوە دەﺷــڵێ‪" ،‬ﭘﺎرﺗــﯽ ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧﯽ‬ ‫ﺋەﻣﺠﺎرەدا ﺋەﮔــەر ﻧﯿﻮەی ﻛﻮرﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن واﺗــە ‪ ٥٠‬ﻛﻮرﺳــﯽ ﻧەﺑــﺎت‪،‬‬ ‫ﻧﺰﯾﻜﯽ ﺋەو ژﻣﺎرەﯾە دەﺑﺎﺗەوە"‪.‬‬ ‫ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ ﺳــێ ﺟــﺎر ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ‬

‫ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻟە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑەڕێــﻮە ﭼﻮوە‬ ‫ﻛــە ﺑەﭘێــﯽ ﺳﯿﺴــﺘەﻣﯽ واڵت دەﺑــﻮو‬ ‫ﺷــەش ﺟــﺎر ﺋەﻧﺠــﺎم دراﺑــﺎ‪ .‬ﯾەﻛەﻣﯿــﻦ‬ ‫‪ ١٩٩٢‬ﺑەڕێــﻮە‬ ‫‪١٩٩٢/٥/١٩‬‬ ‫ﻫەڵﺒــﮋاردن ﻟــە ‪١٩‬‬ ‫ﭼــﻮو‪ ،‬ﺣــەوت ﻟﯿﺴــﺖ ﺑەﺷــﺪارﯾﯿﺎن‬ ‫ﻛــﺮد‪ ،‬ﭘﺎرﺗــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫و ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫‪٪‬ی دەﻧﮕەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﻫێﻨــﺎ‪،‬‬ ‫‪٪٨٩‬ی‬ ‫زﯾﺎﺗــﺮ ﻟــە ‪٨٩‬‬ ‫‪٪٤٣٫٦‬ی‬ ‫‪ ٪٤٥٫٥‬و ﯾەﻛێﺘــﯽ ‪٪٤٣٫٦‬ی‬ ‫ﭘﺎرﺗــﯽ ‪٪٤٥٫٥‬‬ ‫دەﻧﮕەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﺑــﺮدەوە‪ ،‬ﻫەرﭼﯽ ﻟﯿﺴــﺘﯽ‬ ‫ﯾەﻛﮕﺮﺗﻨــە "ﺳﯚﺳﯿﺎﻟﯿﺴــﺖ و ﭘﺎرﺗــﯽ‬ ‫ﺳــەرﺑەﺧﯚﯾﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن" رێــﮋەی‬ ‫‪ ٪٥٫٥‬و‬ ‫‪ ٪٪٢٫٥٦‬و ﺋﯿﺴــﻼﻣﯿﯿەﻛﺎن ‪٪٥٫٥‬‬ ‫‪٢٫٥٦‬‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و‬ ‫‪٪٢٫١٧‬‬ ‫ﺣﺰﺑــﯽ ﺷــﯿﻮﻋﯽ و ﺑێﻼﯾەﻧــەﻛﺎن ‪٪٢٫١٧‬‬ ‫‪ ٪١٫٠٢‬و ﻟﯿﺴــﺘﯽ‬ ‫و ﭘﺎرﺗــﯽ ﮔــەل ‪٪١٫٠٢‬‬ ‫‪٪٠٫٠٥‬ﯾــﺎن‬ ‫ﺳــەرﺑەﺧﯚ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗــەﻛﺎن ‪٪٠٫٠٥‬ﯾــﺎن‬ ‫ﻫێﻨﺎ‪.‬‬ ‫ﯾ‪‬ﻛ‪‬ﺘﯽ‪ :‬دەﻧﮕﯽ زﯾﺎﺗﺮ ﻟ‪‬‬ ‫ھ‪‬ﺒﮋاردﻧﯽ ﭘ‪‬ﺸﻮو دەھ‪‬ﻨﯿﻦ‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﻫەوﻟێــﺮی‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﺣەﻣﯿــﺪ ﻋەﺑــﺪواڵ ﻟــە ﻟێﺪواﻧێﻜــﺪا‬ ‫ﺑــە رۆژﻧﺎﻣــەی "وﺷــە" دەڵــێ‪" ،‬ﻟــە‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋەﻣﺠــﺎرەدا ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾــﯽ‬ ‫ﺟﯿــﺪی و ﻣﻮﻓﺎﺟەﺋــە روو دەدات"‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﭘێﺸــﯽ واﯾــە دەﻧﮕەﻛﺎﻧــﯽ ﯾەﻛێﺘﯿﯽ‬ ‫ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــە ﺋﺎﺳــﺘێﻜﯽ‬ ‫"ﺑــﺎش" ﺑــەرز دەﺑێﺘــەوە و ﻫﯚﻛﺎرێﻜــﯽ‬ ‫ﺋەﻣەش ﺑــﯚ "ﺑەﺟﯿــﺎ داﺑەزﯾﻨــﯽ ﯾەﻛێﺘﯽ"‬ ‫دەﮔەڕێﻨێﺘــەوە و ﺟەﺧــﺖ دەﻛﺎﺗــەوە ﻛە‬ ‫ﯾەﻛێﺘــﯽ ﺑــﯚ داﻧﺎﻧــﯽ ﺑەرﻧﺎﻣەی ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ‬ ‫ﺧﯚی ﺑــﯚ ﻻی دەﻧﮕﺪەراﻧــﯽ دەﮔەڕێﺘەوە‪.‬‬

‫ﻟەﺑــﺎرەی ژﻣــﺎرەی ﻛﻮرﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯿــﺶ ﺑەدڵﻨﯿﺎﺑﻮوﻧــەوە دەڵــێ‪،‬‬ ‫ﻛ‬ ‫"دەﻧــﮓ و رێــﮋەی ﯾەﻛێﺘــﯽ ﻟــە‬ ‫ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ داﻫﺎﺗــﻮو ﺟﯿــﺎواز دەﺑــێ و‬ ‫دەﻧﮕــﯽ زﯾﺎﺗــﺮ ﺑەدەﺳــﺖ دەﻫێﻨﯿــﻦ‪،‬‬ ‫ﺑەﮔﺸــﺘﯽ ﻟــە ﻫەﻣــﻮو ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و‬ ‫ﺑەﺗﺎﯾﺒەت ﻟە ﻫەوﻟێﺮ"‪.‬‬ ‫ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ دووەﻣــﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن‬ ‫‪٢٠٠٥‬دا‪،‬‬ ‫‪٣٠‬ی ﻛﺎﻧﻮوﻧــﯽ دووەﻣــﯽ ‪٢٠٠٥‬دا‪،‬‬ ‫ﻟــە ‪٣٠‬ی‬ ‫ﺳــێﺰدە ﻟﯿﺴــﺖ ﺑەﺷــﺪارﯾﯿﺎن ﻛﺮد و ﺗەﻧﯿﺎ‬ ‫ﺳــێﯿﺎن ﮔەﯾﺸــﺘﻨە ﭘەرﻟەﻣــﺎن‪ ،‬ﻟﯿﺴــﺘﯽ‬ ‫ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗــﯽ ﻛــە ﯾەﻛێﺘــﯽ‬ ‫و ﭘﺎرﺗــﯽ دﯾﺎرﺗﺮﯾــﻦ ﭘێﻜﻬﺎﺗەﻛــەی‬ ‫ﺑــﻮون و ‪ ١٠٤‬ﻛﻮرﺳــﯿﯿﺎن ﺑەدەﺳــﺖ‬ ‫‪٪٨٩٫٥٥‬ی دەﻧﮕــەﻛﺎن‪،‬‬ ‫ﻫێﻨــﺎ واﺗــە ‪٪٨٩٫٥٥‬ی‬ ‫ﻟﯿﺴــﺘﯽ ﻛﯚﻣەڵــﯽ ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ‪ ٦‬ﻛﻮرﺳــﯽ‬ ‫‪٪٤٫٨٦‬ی دەﻧﮕــەﻛﺎن‪ ،‬ﻟﯿﺴــﺘﯽ‬ ‫ﺑەڕێــﮋەی ‪٪٤٫٨٦‬ی‬ ‫زەﺣﻤەﺗﻜێﺸــﺎن و ﺳــەرﺑەﺧﯚﻛﺎن ‪١‬‬ ‫‪٪‬ی دەﻧﮕەﻛﺎن‪.‬‬ ‫‪٪١٫١٧‬ی‬ ‫ﻛﻮرﺳﯽ ﺑەڕێﮋەی ‪١٫١٧‬‬ ‫ﻛﯚﻣ‪‬ﯽ ﺋﯿﺴﻼﻣﯽ‪ ٨ :‬ﺗﺎ ‪١٢‬‬ ‫ﻛﻮرﺳﯽ دەھ‪‬ﻨﯿﻦ‬ ‫ﻛﯚﻣەڵــﯽ ﺋﯿﺴــﻼﻣﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﺧﺎوەﻧــﯽ ﭼــﻮار ﻛﻮرﺳــﯿﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯿﯿــە‬ ‫و ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯿﯿەﻛــەی‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠٠٩‬ﻫﺎوﺷــﺎﻧﯽ ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮو‪،‬‬ ‫زەﺣﻤەﺗﻜێﺸــﺎن و ﺳﯚﺳﯿﺎﻟﯿﺴــﺖ ﻟــە‬ ‫ﭼﻮارﭼێــﻮەی ﻟﯿﺴــﺘﯽ ﺧﺰﻣەﺗﮕــﻮزاری و‬ ‫ﭼﺎﻛﺴــﺎزﯾﺪا ﺑــﻮو‪ .‬ﺋەو ﻟﯿﺴــﺘە ﺑــە ﻫﯚی‬ ‫ﻧﺎﻛﯚﻛﯿﯿەﻛﺎﻧــەوە ﺗەﻣەﻧــﯽ درێــﮋ ﻧەﺑــﻮو‬ ‫و ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋەﻣﺴــﺎڵﺪا ﻫەرﭼــﻮار‬ ‫ﻻﯾــەن ﺑــە ﻟﯿﺴــﺘێﻜﯽ ﺳــەرﺑەﺧﯚ‬ ‫ﺑەﺷــﺪارﯾﯽ ﻫەڵﺒﮋاردﻧــەﻛﺎن دەﻛــەن‪.‬‬ ‫ﺟﯿــﺎ ﻟەﻣــەش ﻫەوڵــەﻛﺎن ﺑــﯚ ﭘێﻜﻬێﻨﺎﻧﯽ‬ ‫ﻟﯿﺴــﺘﯽ ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ﻟــە ﻫەرﺳــێ ﻻﯾەﻧﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣــەڵ‪ ،‬ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮو و ﺑﺰووﺗﻨــەوەی‬ ‫ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ﺑــە ﺗــەواوی ﺳــەرﻛەوﺗﻮو‬ ‫ﻧەﺑﻮو‪.‬‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ دەزﮔﺎی ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣەڵﯽ ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ﺑﯿــﻼل ﺳــﻠێامن‪ ،‬ﭘێﯽ‬ ‫واﯾــە ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋەﻣﺠــﺎرەدا ﺳــێ‬ ‫ﻻﯾەﻧەﻛــەی ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن دەﺑﻨــە زۆرﯾﻨە‬ ‫و ﯾەﻛێﺘــﯽ و ﭘﺎرﺗــﯽ ﻛﻮرﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯿﺎن‬

‫ﻛــەم دەﺑێﺘــەوە و ﺑــەو ﭘێﯿــە ﮔﯚڕاﻧﻜﺎری‬ ‫ﻟــە ﺳﯿﺴــﺘەﻣﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا‬ ‫روو دەدات‪ .‬ﻟەﺑــﺎرەی دەﻧﮕەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣەڵــﯽ ﺋﯿﺴﻼﻣﯿﯿﺸــەوە دەڵــێ‪" ،‬ﺑەﭘێﯽ‬ ‫راﭘﺮﺳــﯽ و ﺗﻮێﮋﯾﻨــەوەﻛﺎن‪ ،‬ﺑﺎاڵﻧﺴــﯽ‬ ‫دەﻧﮕەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﯚﻣەڵــﯽ ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ﺑــەرز‬ ‫ﺑﻮوەﺗەوە"‪.‬‬ ‫ﺑﯿــﻼل ﺳــﻠێامن ﺑــە زﻣﺎﻧــﯽ ژﻣــﺎرە و‬ ‫رووﻧــﱰ ﻟەﺑــﺎرەی ﭘێﺸــﺒﯿﻨﯿﯿەﻛﺎﻧﯿﺎﻧەوە‬ ‫دەڵــێ‪" ،‬ﻟــە ﻧێــﻮان ﻫەﺷــﺖ ﻛﻮرﺳــﯽ‬ ‫وەﻛــﻮ ﻛەﻣﱰﯾــﻦ رێــﮋە و ‪ ١٢‬ﻛﻮرﺳــﯽ‬ ‫وەﻛــﻮ ﺑەرزﺗﺮﯾــﻦ ﺋﺎﺳــﺖ دەﻫێﻨﯿــﻦ‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە ﺋێﻤــە ﺑــە ﺑــەراورد ﻟەﮔــەڵ‬ ‫‪٢٠٠٩‬دادا دەﻧﮕەﻛﺎمنــﺎن‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ ‪٢٠٠٩‬‬ ‫دوو ﺑەراﻣﺒــەر ﺑــەرز ﺑﻮوەﺗــەوە‪ ،‬ﻟــە‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﻧﻮێﻨەراﻧــﯽ‬ ‫ﻋێــﺮاق ﻧﺰﯾﻜــەی ‪ ١٤٨‬ﻫــەزار دەﻧﮕــامن‬ ‫ﻫێﻨــﺎ‪ ،‬ﺋەﮔــەر ﺋــەوە ﺑــﯚ ﻛﻮرﺳــﯿﯽ‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺣﯿﺴــﺎب ﺑﻜەﯾﻦ ﺋەوا ﻫەﺷــﺖ‬ ‫ﻛﻮرﺳﯽدەﻫێﻨﯿﻦ"‪.‬‬ ‫ﮔﯚڕان‪ :‬ﻟ‪ ‬ﻛﻮرﺳﯿﯿ‪‬ﻛﺎﻧﯽ ﺋ‪‬ﺴﺘﺎ‬ ‫زﯾﺎﺗﺮ دەھ‪‬ﻨﯿﻦ‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ دەزﮔﺎی ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺑﺰووﺗﻨــەوەی ﮔــﯚڕان ﺋــﺎرام ﺷــێﺦ‬ ‫ﻣﺤەﻣــەد دەڵــێ‪" ،‬ﺑەﭘێﯽ راﭘﺮﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺧــﻮدی ﮔــﯚڕان و دەرەوەﺷــﯽ‪ ،‬ﻟــە‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺋەﻣﺠــﺎرەدا زﯾﺎﺗــﺮ‬ ‫ﻟــەو ﻛﻮرﺳــﯿﯿﺎﻧەی ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑەدەﺳــﺖ‬ ‫دەﻫێﻨﯿــﻦ"‪ .‬ﺋــەو ﺋﺎﻣــﺎدە ﻧەﺑــﻮو ﻫﯿــﭻ‬ ‫ژﻣﺎرەﯾــەك ﺑڵــێ ﺑــەو ﺑﯿﺎﻧﻮوﯾــەی "ﻧەﺑﺎدا‬ ‫ﺑــە ﻗﺎزاﻧﺠﯽ ﺋەم ﻻﯾــەن و ﺋــەو ﻻﯾەن ﺑﯚ‬ ‫ﺑﺎﻧﮕەﺷەی ﻫەڵﺒﮋاردن ﻟێﻚ ﺑﺪرێﺘەوە"‪.‬‬ ‫ﻫــﺎوﻛﺎت ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻣەﻛــﯚی ﮔــﯚڕان ﻟە‬ ‫ﻫەوﻟێــﺮ ﺑــﺮزۆ ﻣەﺟﯿــﺪ دەڵــێ‪" ،‬ﻟەﮔەڵ‬ ‫ﺋــەوەی ﻫﯿﭻ ﺷــﺎرێﻚ ﺑــﯚ ﺑﺰووﺗﻨــەوەی‬ ‫ﮔــﯚڕان ﻟەﮔــەڵ ﺋــەوەی ﺗــﺮدا ﺟﯿــﺎواز‬ ‫ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺑﺎﯾەﺧێﻜــﯽ ﮔەورەﻣــﺎن ﺑــﯚ‬ ‫ﻫەوﻟێــﺮ دەﺑێــﺖ‪ ،‬ﺋەﻣەﯾــﺶ ﺑــﯚ ﺑﺎﯾەﺧﯽ‬ ‫ﭘﺎﯾﺘەﺧﺘﺒﻮوﻧــﯽ ﻟــە رووی ﺳﯿﺎﺳــﯽ‬ ‫و ﻣێــﮋووی و ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿﯿــەوە‬ ‫دەﮔەڕێﺘــەوە"‪ .‬ﺋــەو ﭘێــﯽ واﯾــە ﻫەوﻟێﺮ‪،‬‬ ‫ﺷﺎریﯾەﻛﻼﻛەرەوەیﻣﻠﻤﻼﻧێﯿەﻛﺎﻧە‪.‬‬

‫ﺋ‪‬ﺣﻤ‪‬د ﻛﺎﻧﯽ‪" :‬ﺋ‪‬ﻤ‪ ‬ﻟ‪ ‬ھ‪‬ﺒﮋاردﻧﯽ ﺋ‪‬ﻣﺠﺎرەدا ﻛﻮرﺳﯿﯽ زﯾﺎﺗﺮ دەﺑ‪‬ﯾﻦ"‬

‫ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺳێﯿەﻣﯿﺸــﺪا ﻛــە‬ ‫‪٢٠٠٩‬دا‬ ‫‪٢٥‬ی ﺗەﻣــﻮوزی ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠٠٩‬دا‬ ‫ﻟــە ‪٢٥‬ی‬ ‫ﺑەڕێــﻮە ﭼــﻮو‪ ،‬دەرﻛەوﺗﻨــﯽ ﺑــە ﻫێــﺰی‬ ‫ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن دﯾﺎرﺗﺮﯾــﻦ ﺳــﯿامﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑــﻮو‪ .‬ﻟــەو ﻫەڵﺒﮋاردﻧﺎﻧــەدا ‪ ٢٤‬ﻟﯿﺴــﺖ‬ ‫ﺑەﺷــﺪارﯾﯿﺎن ﻛــﺮد‪ ،‬ﻟﯿﺴــﺘﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛــە ﯾەﻛێﺘــﯽ و ﭘﺎرﺗــﯽ دﯾﺎﺗﺮﯾــﻦ‬ ‫‪٪٥٧٫٣٧‬ی‬ ‫ﭘێﻜﻬﺎﺗەﻛــەی ﺑــﻮون ‪٪٥٧٫٣٧‬ی‬ ‫دەﻧﮕەﻛﺎﻧــﯽ ﺑەدەﺳــﺖ ﻫێﻨــﺎ‪،‬‬ ‫‪ ٪٢٣٫٧٢‬و ﻟﯿﺴــﺘﯽ‬ ‫ﻟﯿﺴــﺘﯽ ﮔــﯚڕان ‪٪٢٣٫٧٢‬‬ ‫‪٪١٢٫٨٤‬‬ ‫ﺧﺰﻣەﺗﮕــﻮزاری و ﭼﺎﻛﺴــﺎزی ‪٪١٢٫٨٤‬‬ ‫‪ ٪١٫٤٥‬و‬ ‫و ﺑﺰووﺗﻨــەوەی ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ‪٪١٫٤٥‬‬ ‫ﺋــﺎزادی و ﻋەداﻟەﺗــﯽ ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ‬ ‫‪٪٠٫٨٠‬ی دەﻧﮕەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﺑەدەﺳــﺖ‬ ‫‪٪٠٫٨٠‬ی‬ ‫ﻫێﻨــﺎ‪ .‬واﺗــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ ‪ ٥٩‬ﻛﻮرﺳــﯽ‬ ‫‪ ٣٠‬ﺑــﯚ ﭘﺎرﺗــﯽ و ‪ ٢٩‬ﯾەﻛێﺘــﯽ‪ ،‬ﮔــﯚڕان‬ ‫‪ ٢٥‬ﻛﻮرﺳــﯽ‪ ،‬ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮو ‪ ٦‬ﻛﻮرﺳــﯽ‪،‬‬ ‫ﻛﯚﻣــەڵ ‪ ٤‬و ﺑﺰووﺗﻨــەوە ‪ ٢‬ﻛﻮرﺳــﯽ‪،‬‬ ‫ﺷﯿﻮﻋﯽﻛﻮرﺳﯿﯿەك‪.‬‬ ‫ﯾ‪‬ﻛﮕﺮﺗﻮو‪ :‬ﻛﻮرﺳﯿﯿ‪‬ﻛﺎﻧﻤﺎن‬ ‫زﯾﺎد دەﻛﺎت‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻣەﻛﺘەﺑــﯽ ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ‬ ‫ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوی ﺋﯿﺴــﻼﻣﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﺑەﯾــﺎن ﻧــﻮوری ﭼــﺎوەڕوان دەﻛﺎت‬ ‫ﺑەﻫــﯚی ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــەوە‪ ،‬ﺣﺰﺑەﻛــەی‬ ‫ﺋەﻣﺠــﺎرە ﻛﻮرﺳــﯿﯽ زﯾﺎﺗــﺮ ﺑەدەﺳــﺖ‬ ‫ﺑێﻨــێ‪ .‬ﺋــەو دەڵــێ‪" ،‬ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮو ﻟــە‬ ‫ﺑەرەوﭘێﺸــﭽﻮوﻧﺪاﯾە"‪ ،‬ﻧﻮوری ﻛــە ﺋﺎﻣﺎدە‬ ‫ﻧەﺑــﻮو ﭘێﺸــﺒﯿﻨﯿﯿەﻛﺎﻧﯿﺎن ﺑﯚ ژﻣــﺎرەی ﺋەو‬ ‫ﻛﻮرﺳــﯿﯿﺎﻧەی ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ داﻫﺎﺗــﻮودا‬ ‫ﺑەدەﺳــﺘﯽ دەﻫێﻨــﻦ‪ ،‬ﺋﺎﺷــﻜﺮا ﺑــﻜﺎت‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻣﻜــﻮڕە ﻟەﺳــەر ﺋــەوەی "ﺑــەرەو‬

‫زﯾﺎدﻛﺮدﻧێﻜــﯽ ﺑﺎﺷــﯽ ﻛﻮرﺳــﯿﯿەﻛﺎمنﺎن‬ ‫ﻟە ﭘەرﻟەﻣﺎن دەڕۆﯾﻦ"‪.‬‬ ‫ﺑەﯾــﺎن ﻧــﻮوری ﭼﺎوەڕواﻧــﯽ ﺋــەوەش‬ ‫دەﻛﺎت ﻛــە ﺋەﻣﺠــﺎرە ژﻣــﺎرەی‬ ‫ﻛﻮرﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ دەﺳــەاڵت ﻛــەم ﺑﻜﺎت و‬ ‫ﻫﯽ ﺋﯚﭘﯚزﺳﯿﯚﻧﯿﺶ زﯾﺎد ﺑﻜﺎت‪.‬‬ ‫‪ ٢٠١٣‬ﻟــە ﭼەﻧــﺪ‬ ‫‪٢٠١٣/٩/٢١‬‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ ‪٢١‬‬ ‫ﺧەﺳــڵەﺗێﻜﺪا ﺟﯿﺎوازﯾــﯽ ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺋەواﻧــەی ﭘێــﺶ ﺧﯚﯾــﺪا ﻫەﯾــە‪ .‬ﺋــەم‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــە‪ ،‬ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﻫەڵﻮەرﯾﻨــﯽ‬ ‫ﻫﺎوﭘەﯾامﻧﯿەﺗﯿﯿەﻛﺎﻧــە ﻛــە ﻫەﻣــﻮو‬ ‫ﺣﺰﺑــەﻛﺎن ﺑەﺟﯿــﺎ ﺑەﺷــﺪارﯾﯽ دەﻛــەن‪.‬‬ ‫ﺑــﯚ دووەم ﺟــﺎرە ﯾەﻛێﺘــﯽ و ﭘﺎرﺗــﯽ ﻛــە‬ ‫دوو ﺣﺰﺑــﯽ دەﺳــەاڵﺗﺪارن‪ ،‬ﻟــە ﭘــﺎش‬ ‫‪١٩٩٢‬ەوە ﻟــە ﯾەﻛــﱰ‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ ‪١٩٩٢‬ەوە‬ ‫ﺟﯿــﺎ دەﺑﻨــەوە و ﺋﯿﺴــﻼﻣﯿﯿەﻛﺎﻧﯿﺶ‬ ‫ﻧەﯾﺎﻧﺘﻮاﻧــﯽ ﻟەﺳــەر ﭘێﻜﻬێﻨﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺑەرەﯾەﻛﯽ ﺋﯿﺴﻼﻣﯽ رێﻚ ﺑﻜەون‪.‬‬ ‫ﺷﯿﻮﻋﯽ‪ :‬روو ﻟ‪ ‬ﮔ‪‬ﺷ‪‬ﯾﻦ‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺣﺰﺑــﯽ‬ ‫ﺷــﯿﻮﻋﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺳــﻮﺑﺤﯽ‬ ‫ﻣەﻫــﺪی ﻛــە ﺋێﺴــﺘﺎ ﺣﺰﺑەﻛــەی‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﭼەﻧــﺪ ﺣﺰﺑێﻜــﯽ ﭼەﭘــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﺪا ﻛﻮرﺳــﯿﯿەﻛﯿﺎن ﻟــە‬ ‫ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا ﻫەﯾــە‪ ،‬ﭘێــﯽ‬ ‫واﯾــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺋەﻣﺠــﺎرە ﻗﻮرﺳــﺎﯾﯿﯽ‬ ‫راﺳــﺘەﻗﯿﻨەی ﺣﺰﺑــە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎن‬ ‫دەردەﺧــﺎت‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜە "ﻫــەر ﺣﺰﺑە و ﺑەﺟﯿﺎ‬ ‫ﺑەﺷــﺪاری ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﺪا دەﻛﺎت"‪.‬‬ ‫ﺋــەو دەڵــێ‪" ،‬ﺋەﮔــەر ﻫەڵﺒــﮋاردن دوور‬ ‫ﺑێــﺖ ﻟــە دەﺳــﺘﻮەردان و ﺳــﺎﺧﺘەﻛﺎری‪،‬‬ ‫ﺋــەوا ���ﯚڕاﻧﻜﺎرﯾــﯽ ﮔــەورە روو دەدات‪،‬‬

‫ﻫەروەﻫــﺎ ﻟﯿﺴــﺘﯽ ﻧﯿﻤﭽــە ﻛــﺮاوەش‬ ‫ﯾﺎرﯾــﺪەدەری ﻗــەوارە ﺑﭽﻮوﻛەﻛﺎﻧــە‬ ‫و دەﻧﮕــە ﭘەرﺗﻮﺑاڵوەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﻛــﯚ‬ ‫دەﻛﺎﺗــەوە"‪ .‬ﻟەﺑــﺎرەی ﭘێﺸﺒﯿﻨﯿﺸــﯿﺎﻧەوە‬ ‫ﺑــﯚ دەﻧﮕەﻛﺎﻧــﯽ ﺣﺰﺑــﯽ ﺷــﯿﻮﻋﯽ دەڵێ‪،‬‬ ‫"ﺣﺰﺑــﯽ ﺷــﯿﻮﻋﯽ روو ﻟە ﮔەﺷــە دەﺑﯿﻦ‪،‬‬ ‫ﺑەڕێﮋەﯾەﻛﯽدﯾﺎرﯾﻜﺮاو"‪.‬‬ ‫ﺳــﻮﺑﺤﯽ ﻣەﻫــﺪی ﻟەﺑــﺎرەی ﺣﺰﺑەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫دەﺳەاڵﺗﯿﺸــەوە دەڵــێ‪" ،‬ژﻣــﺎرەی‬ ‫ﺑەڕێﮋەﯾەﻛــﯽ‬ ‫ﻛﻮرﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯿﺎن‬ ‫دﯾﺎرﯾﻜــﺮاو ﻛــەم دەﺑێﺘــەوە‪ ،‬دەﻧﮕــە‬ ‫ﻧەﯾﺎرەﻛﺎﻧــﯽ ﯾەﻛێﺘــﯽ ﻛــە رۆﯾﺸــﺘﺒﻮو ﺑﯚ‬ ‫ﮔــﯚڕان ﻟــە ﺋەﻧﺠﺎﻣــﯽ ﻧﺎڕەزاﯾﯿــﯽ ﺋەﻧﺪام‬ ‫و ﻛﺎدﯾﺮاﻧــﯽ ﻟــە ﻫﺎوﭘەﯾامﻧێﺘــﯽ ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﭘﺎرﺗــﯽ ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ راﺑــﺮدوو‬ ‫ﺑــﯚی دەﮔەڕێﻨــەوە و دەﻧﮕەﻛﺎﻧــﯽ ﮔﯚڕان‬ ‫ﻛــەم دەﻛﺎت و ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿﺶ‬ ‫ﺑەﮔﺸــﺘﯽ رێﮋەﯾەﻛــﯽ دﯾﺎرﯾﻜــﺮاوی‬ ‫ﻫەﯾە"‪.‬‬ ‫ﺳــﻮﺑﺤﯽ ﻣەﻫــﺪی ﺋــەوەش ﺑــەدوور‬ ‫ﻧﺎزاﻧــێ‪ ،‬ﺣﺰﺑەﻛــەی ﭘــﺎش ﻫەڵﺒــﮋاردن‬ ‫ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﺪا ﻫﺎوﭘەﯾامﻧێﺘــﯽ ﻟەﮔــەڵ‬ ‫زەﺣﻤەﺗﻜێﺸــﺎن و ﺳﯚﺳﯿﺎﻟﺴــﺘﺪا‬ ‫ﺑﺒەﺳﺘێ‪.‬‬ ‫‪٢٠٠٩‬دا ﻟﯿﺴــﺘﯽ‬ ‫ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ ‪٢٠٠٩‬دا‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ ﻣﻠﯿﯚﻧێــﻚ و ‪ ٧٦‬ﻫــەزار و‬ ‫‪ ٣٧٠‬دەﻧﮕــﯽ ﺑەدەﺳــﺖ ﻫێﻨــﺎ‪ .‬ﻟﯿﺴــﺘﯽ‬ ‫ﮔــﯚڕان ‪ ٤٤٥‬ﻫــەزار و ‪ ٢٤‬دەﻧــﮓ‪،‬‬ ‫ﻫەرﭼــﯽ ﻟﯿﺴــﺘﯽ ﺧﺰﻣەﺗﮕــﻮزاری و‬ ‫ﭼﺎﻛﺴــﺎزﯾﯽ ﭼــﻮار ﺣﺰﺑەﻛەﯾــە ‪٢٤٠‬‬ ‫ﻫــەزار و ‪ ٨٤٢‬دەﻧــﮓ‪ ،‬ﻟﯿﺴــﺘﯽ ﺋــﺎزادی‬ ‫و ﻋەداﻟەﺗــﯽ ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ ‪ ١٥‬ﻫــەزار و‬ ‫‪ ٢٨‬دەﻧﮓ‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬ ‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫‪6‬‬

‫ﺟێﮕﺮی ﺳەرۆﻛﯽ ﻓﺮاﻛﺴﯿﯚﻧﯽ ﮔﯚڕان ﻟە ﭘەرﻟەﻣﺎن‪:‬‬

‫وﺷ‪-‬ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‬

‫رێﺒﺎز ﻓەﺗﺎح ﺟێﮕﺮی ﺳەرۆﻛﯽ ﻓﺮاﻛﺴﯿﯚﻧﯽ ﮔﯚڕان ﻟە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن رای دەﮔەﯾەﻧێ ﮔەڕاﻧﺪﻧەوەی‬ ‫ﭘڕۆژەی دەﺳﺘﻮوری ﻫەرێﻢ ﺑﯚ ﭘەرﻟەﻣﺎن ﻫەﻧﮕﺎوێﻜﯽ ﺑﺎﺷە ﺑﯚ ﺋەوەی ﺳﺎزاﻧﯽ ﻟەﺳەر ﺑﻜﺮێ‪.‬‬ ‫ﻓەﺗﺎح‪ ،‬ﻛە ﻫﺎوﻛﺎت ﺳەرۆﻛﯽ ﻟﯿﮋﻧەی ﺗەﻧﺪروﺳﺘﯿﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧە‪ ،‬ﺋەوەش دەﺧﺎﺗە ڕوو ﻛە ﺋەو‬ ‫ﻫەﻧﮕﺎواﻧەی ﻟە ﻛەرﺗﯽ ﺗەﻧﺪروﺳﺘﯿﺪا دەﻧﺮێ ﺑﯚ ﭼﺎرەﺳەرﻛﺮدﻧﯽ ﻛێﺸەﻛﺎن ﻫەﻧﮕﺎوی زاﻧﺴﺘﯽ ﻧﯿﻦ‪ .‬رەﺷﺒﯿﻨﯿﯽ‬ ‫ﺧﯚﯾﺸﯽ ﺑەراﻣﺒەر ﺋەو ﺑﯚردە ﺧﺴﺘە روو ﻛە ﺑﯚ ﯾەﻛەﻣﺠﺎرە ﻟە ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﺑﯚ ﭼﺎرەﺳەرﻛﺮدن و ﺑەرەوﭘێﺸﱪدﻧﯽ‬ ‫ﻛەرﺗﯽﺗەﻧﺪروﺳﺘﯽﻫﺎﺗﻮوەﺗەﭘێﻜﻬێﻨﺎن‪.‬‬

‫ﻟەﺳــەر ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن‬ ‫دروﺳــﺖ ﺑﻜــەن ﺑــﯚ ﻗﺒــﻮوڵ ﻧەﻛﺮدﻧﯽ‬ ‫ﺑﯚﭼﻮوﻧەﻛﺎﻧﯿﺎن‪.‬‬ ‫ﺑﯚﭼــﯽ ﮔﻮﻣــﺎن ﻟــە ﻫەﻣــﻮو‬ ‫ﺷــﺘێﻚ دەﻛــەن ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜــﺪا ﻫێﺸــﺘﺎ‬ ‫ﺋــەو ﭘﺮﺳــەی ﻛﺎری ﻟەﺳــەر دەﻛــەن‬ ‫ﮔﻔﺘﻮﮔﯚﻛﺎﻧﯽ ﺗەواو ﻧەﺑﻮوە؟‬ ‫دروﺳــﺘﺒﻮوﻧﯽ ﺋــەو ﮔﻮﻣﺎﻧﺎﻧــە‬ ‫ﻟەﺑەرﺋەوەﯾە ﻟەﺳــەر ﻫەﻣــﺎن رێﭽﻜە ﻟە‬ ‫راﺑــﺮدوودا داﻧﯿﺸــﺘﻨﯽ ﺗﺮﻣــﺎن ﻫەﺑــﻮوە‬ ‫ﺑــﯚ ﻗﺴــەﻛﺮدن ﻟەﺳــەر ﯾﺎﺳــﺎﻛﺎن ﻟەﻧﺎو‬ ‫ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﻫەﻣﯿﺸــە ﺋەو‬ ‫ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧﺎﻧەی ﻛــە ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫دەﺳــەاڵت دەﺗﻮاﻧــﻦ ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯿــﺎن‬ ‫ﺑەﺳــەرﯾﺎﻧەوە ﻫەﺑــێ و ﺧﺎوەﻧــﯽ‬ ‫رێﮋەﯾەﻛــﯽ زۆر ﻛەﻣــﯽ دەﻧﮕﺪاﻧــﻦ‪،‬‬ ‫ﻟەﻻﯾــەن دەﺳــەاڵﺗەوە ﺑــەﻛﺎر ﻫێرناون‬ ‫ﺑــﯚ ﺳــەﭘﺎﻧﺪﻧﯽ ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﺧﯚﯾــﺎن‪،‬‬ ‫ﺋێﻤــە ﺗێﺒﯿﻨﯿــامن ﻛــﺮدووە ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ‬ ‫دەﺳــەاڵت ﻟــە رێﮕــەی ﺋــەو ﺣﺰﺑــە‬ ‫ﺑﭽﻮوﻛﺎﻧەوەدەﮔەﯾەﻧﺮێ‪.‬‬ ‫ﺑــە رەوای دەزاﻧــﻦ رێﮕــە ﻟــە‬ ‫ﺑەﺷــﺪارﯾﯽ ﻛﯚﻣەڵێــﻚ ﻻﯾــەن ﺑﮕﯿــﺮێ‬ ‫ﻛــە ﺧەﺑﺎﺗێﻜــﯽ دوورودرێﮋﯾــﺎن‬ ‫ﻟەﻧــﺎو ﺑﺰاﻓــﯽ رزﮔﺎرﯾﺨــﻮازی ﻛــﻮرددا‬ ‫ﻫەﺑــﻮوە ﻟــە ﮔﻔﺘﻮﮔــﯚی ﭘﺮﺳــێﻜﯽ وەك‬

‫دەﺳــﺘﻮور‪ ،‬ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜــﺪا ﺗــﯚ دەڵێــﯽ ﺑﺎ‬ ‫ﺗﺎﻛەﻛﺎﻧﯿﺶ ﺑﯚﭼﻮوﻧﯽ ﺧﯚﯾﺎن ﺑڵێﻦ؟‬ ‫ﺑەڵــێ‪ ،‬ﻟەﺑەرﺋــەوەی ﺑەرﻧﺎﻣــەی ﻛﺎر و‬ ‫ﻛــﺮداری ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﺋــەو ﻻﯾەﻧــە وای‬ ‫ﻛــﺮدووە ﺟەﻣــﺎوەر ﻣﺘامﻧەﯾــﺎن ﻟــێ‬ ‫وەرﺑﮕﺮێﺘــەوە‪ ،‬ﺋــەوە ﺋێﻤە ﻧﯿــﻦ ﺑە زۆر‬ ‫ﻣﺘامﻧەﯾــﺎن ﻟــێ وەرﺑﮕﺮﯾﻨەوە‪ ،‬ﺷــەﻗﺎم‬ ‫و ﻛﯚﻣەڵﮕــەی ﻛــﻮردی ﺧــﯚی ﺗێﺒﯿﻨﯿــﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــەﺗﯽ ﻫەڵــەی ﺋەواﻧــﯽ ﻛــﺮدووە‬ ‫ﻛــە ﭘﺎﺷــﻜﯚی دەﺳــەاڵﺗﻦ‪ ،‬ﻧﺎﺗﻮاﻧﻢ ﺑڵێﻢ‬ ‫ﺗــەواوی ﺋــەو ﻻﯾەﻧﺎﻧە‪ ،‬ﺑەاڵم ﺑەﺷــێﻜﯽ‬ ‫زۆرﯾــﺎن‪ ،‬ﺋــەوەش وای ﻛــﺮدووە ﻟەﻧــﺎو‬ ‫ﻛﯚﻣەڵﮕەﻣﺘامﻧەﯾﺎنﻧەﻣێﻨێ‪.‬‬ ‫دروﺳــﺘﺒﻮوﻧﯽ ﺋــەو ﺳــﺎزاﻧەی‬ ‫ﺋێــﻮە داواﺗــﺎن دەﻛــﺮد ﭼﺎوەڕواﻧــﯽ چ‬ ‫ﺋەﻧﺠﺎﻣێﻜﯽ ﻟێ دەﻛﺮێ؟‬ ‫ﺑەﻫﯿﻮاﯾــﻦ ﺋــەو داﻧﯿﺸــﺘﺎﻧە ﺋەﻧﺠﺎﻣــﯽ‬ ‫ﻟــێ ﺑﻜەوێﺘــەوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋــەوەی ﺑــەم‬ ‫ﺷــێﻮەﯾەی ﺋێﺴــﺘﺎ دەﺑﯿــرنێ ﻫەوڵــﯽ‬ ‫ﺟﯿــﺪی ﻧﯿﯿــە ﺑــەوەی ﻟــە ﻧﺰﯾﻜﱰﯾــﻦ‬ ‫ﻣــﺎوە ﺋــەو ﻛﯚﺑﻮوﻧەواﻧــە ﺋەﻧﺠﺎﻣــﯽ‬ ‫ﻫەﺑــێ‪ ،‬ﺗێﺒﯿﻨﯿــﯽ ﺋــەوە دەﻛەﯾــﻦ ﻛــە‬ ‫دەوﯾﺴــﱰێ ﻛﺎﺗێﻜــﯽ زۆرﺗــﺮ ﺑــەو‬ ‫ﺑﺎﺑەﺗــەوە ﺑﱪێﺘــە ﺳــەر‪ ،‬ﭘــێ دەﭼــێ‬ ‫ﺋــەو ﮔﻔﺘﻮﮔﯚﯾﺎﻧــە ﻣﺎوەﯾەﻛــﯽ درێــﮋی‬ ‫ﭘێﻮﯾﺴــﺖ ﺑــێ ﺋەﮔــەر ﺋەﻧﺠﺎﻣێﻜــﯽ ﻟێ‬

‫ﺑﻜەوێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﭼەﻧــﺪ ﭘﺮﺳــﯿﺎرێﻚ دەﻛــەم ﻛــە‬ ‫ﺗﺎﯾﺒەﺗــە ﺑەﻛﺎرەﻛﺎﻧــﯽ ﺟەﻧﺎﺑﺘــەوە ﻟــە‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن‪ ،‬ﺋێﺴــﺘە ﻛﯚﻣەڵێــﻚ ﻫــەوڵ‬ ‫ﻫەﯾــە ﺑــﯚ ﺑەرەوﭘێﺸــﱪدﻧﯽ ﻛەرﺗــﯽ‬ ‫ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯽ ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﺋــەو‬ ‫ﻫەواڵﻧــە ﭼــﯚن دەﺑﯿﻨــﯽ و ﻛەرﺗــﯽ‬ ‫ﺗەﻧﺪروﺳﺘﯽ ﻟە چ دۆﺧێﻜﺪاﯾە؟‬ ‫ﺋــەو ﻫەﻧﮕﺎواﻧــەی ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻢ‬ ‫دەﯾﻬــﺎوێ ﻟــە ﻛەرﺗــﯽ ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯿﺪا‬ ‫ﻫەﻧــﮕﺎوی زاﻧﺴــﺘﯽ ﻧﯿــﻦ‪ ،‬ﺑەڵﻜــﻮ‬ ‫ﭼﺎرەﺳــەرﻛﺮدﻧﯽ ﻛێﺸــەی رۆژاﻧــەن‬ ‫ﻛــە ﻧﺎﺗﻮاﻧــﺮێ ﻟــە داﻫﺎﺗــﻮودا ﺋەوەﻣﺎن‬ ‫ﭘــێ ﺑڵێ ﻟــە ﭘﻼﻧــﯽ ﭼﺎرەﺳــەری ﻛەرﺗﯽ‬ ‫ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯿﺪا ﮔەﯾﺸــﺘﻮوﻧەﺗە ﻛــﻮێ‪،‬‬ ‫وەك ﺋەوەﯾــە ﻛەﺳــێﻚ دووﭼــﺎری‬ ‫ﻧەﺧﯚﺷــﯿﯿەك ﺑﻮوﺑــێ و ﭘﺰﯾﺸــﻚ‬ ‫ﭼﺎرەﺳــەری ﺑﻨەڕەﺗﯿــﯽ ﻧەﺧﯚﺷــەﻛە‬ ‫ﻧەﻛﺎت‪ ،‬ﺑڵﻜﻮ ﺋﺎزاری ﻛەم ﺑﻜﺎﺗەوە‪.‬‬ ‫ﻛەرﺗــﯽ ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯽ ﺑــەم ﺷــێﻮەﯾە‬ ‫ﭼﺎرەﺳــەر دەﻛــﺮێ ﻛــە ﻟﯿﮋﻧەﯾــەك‬ ‫ﭘێــﻚ ﺑﻬێــرنێ ﻟــە ﻛەﺳــﺎﻧێﻚ ﺑڕواﻧﺎﻣەی‬ ‫ﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧــﯽ ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯿﯿﺎن ﻫەﺑــێ‬ ‫ﻟەﺳــەر ﺑﻨەﻣــﺎی داﺗــﺎ و زاﻧﯿــﺎری‬ ‫ﺑەﭘﺎڵﭙﺸــﺘﯿﯽ ﻟﯿﮋﻧەﯾەﻛــﯽ ﭘێﻮﯾﺴــﺖ‬ ‫ﭘﺸــﺘﻮاﻧﯽ ﺑﻜﺮێﻦ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋەوەی ﺑﺎﺳــﻢ‬ ‫ﻛــﺮد ﻫﯿﭻ ﻛﺎﻣێــﻚ ﻟەو ﻣەرﺟﺎﻧــە ﺑﻮوﻧﯽ‬ ‫ﻧﯿﯿــە و ﭘڕﻛﺮدﻧــەوەی ﺑﯚﺷــﺎﯾﯿﯿە‪،‬‬ ‫ﺋەﻣــەش ﻧﺎﺗﻮاﻧێ ﭼﺎرەﺳــەری ﻛێﺸــەی‬ ‫ﺑﻨەڕەﺗﯽﺑﻜﺎت‪.‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﭘێﻜﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﺑﯚردێﻜــﯽ‬ ‫زاﻧﺴــﺘﯽ ﺑﯚ ﯾەﻛەﻣﺠــﺎر ﻟە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪،‬‬

‫ﺑەﻧﺪی ‪٧‬‬ ‫ژێﺮدەﺳﺘەﯾﯽ‬ ‫ﺋــەو ﻛێﺸــﺎﻧە ﺑــﻜﺎت ﻛــە ﺳﯿﺎﺳــەت‬ ‫ﻟــە ﺑــﻮاری دەرﻣﺎﻧــﺪا ﺑــﯚی دروﺳــﺖ‬ ‫ﻛــﺮدووە و دەﺷــﺘﻮاﻧێ ﭘێــﺖ ﺑڵــێ ﻛێ‬ ‫رێﮕــﺮە ﻟــەوەی ﺋــەو دەرﻣﺎﻧﺨﺎﻧﺎﻧــەی‬ ‫ﻫﯿــﭻ ﻣەرﺟێﻜــﯽ ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯿﯿﺎن ﺗﯿﺎدا‬ ‫ﻧﯿﯿــە و داﻧﺎﺧﺮێــﻦ‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﮔەﺷــﺒﻨﯿﺶ‬ ‫ﻧﯿــﻢ ﺋــەو ﺑــﯚردە ﺑﺘﻮاﻧــێ ﭼﺎرەﺳــەری‬ ‫ﺋەو ﻛێﺸﺎﻧە ﺑﻜﺎت‪.‬‬ ‫ﺋێــﻮە وەك ﭘەرﻟەﻣــﺎن دەزاﻧــﻦ‬ ‫ﻛێﺸەﻛەﭼﯿﯿە؟‬ ‫ﺷــﺘێﻚ ﺑﻮوﻧﯽ ﻧﯿﯿــە ﺑە ﻧــﺎوی ﭘەرﻟەﻣﺎن‪،‬‬ ‫ﺋــەوەی ﺑﻮوﻧــﯽ ﻫەﯾە ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻧــﺎو ﭘەرﻟەﻣﺎﻧە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎرن ﻫــەم ﻟــە‬ ‫ﭼﺎودێﺮﯾــﯽ ﺣﻜﻮوﻣــەت و ﻫــەم‬ ‫ﻟــە ﺟێﺒەﺟێﻜﺮدﻧــﯽ ﺑەرﻧﺎﻣەﻛﺎﻧﯿــﺎن‬ ‫ﻛــە ﻟەﻛﺎﺗــﯽ ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﺪا راﯾــﺎن‬ ‫ﮔەﯾﺎﻧــﺪووە‪ ،‬دەﺑــێ ﭼﺎرەﺳــەری‬ ‫ﻛێﺸــە ﺑﻨەڕەﺗﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺋــەو ﻛەرﺗــە‬ ‫ﺑﻜــەن و ﺋێﻤــەش وەك ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن‬ ‫ﻛﺎرﻣــﺎن ﺑﺮﯾﺘﯿﯿــە ﻟــەوەی رەﺧﻨــە ﻟــەو‬ ‫ﻛێﺸــە و ﻛەﻣﻮﻛﻮڕﯾﯿﺎﻧــە ﺑﮕﺮﯾــﻦ و‬ ‫ﻛــەی ﮔەﯾﺸــﺘﻤە دەﺳــەاڵت ﺋــەوﻛﺎت‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎر دەﺑــﻢ ﻟــە ﺑەراﻣﺒــەر‬ ‫ﭼﺎرەﺳــەرﻛﺮدﻧﯽ‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ ﻛێﺸــەی‬ ‫ﯾﺎﺳــﺎﯾﯽ ﺑﻮوﻧــﯽ ﻧﯿﯿــە ﺋــەوەی ﻫەﯾــە‬ ‫ﻛێﺸەیوردەﻛﺎرﯾﯽﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧﯿەﺗﯽ‪.‬‬ ‫ﮔﻮﺗــﺖ ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑﻮوﻧــﯽ ﻧﯿﯿــە‪،‬‬ ‫واﺗە ﻟﯿﮋﻧەﻛەی ﺋێﻮەش ﺑﻮوﻧﯽ ﻧﯿﯿە؟‬ ‫دەﺗﻮاﻧــﯽ ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ ﺗــﺮ ﭘﺮﺳــﯿﺎر‬ ‫ﺑﻜــەی ﻛــە ﺋﺎﺧــﯚ ﭘەرﻟەﻣــﺎن دەﺗﻮاﻧــێ‬ ‫ﭼــﯽ ﺑــﻜﺎت‪ ،‬ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ‬

‫ﮔەﺷﺒﯿﻦ ﻧﯿﻢ ﺑە‬ ‫ﺑﯚردی ﺗەﻧﺪروﺳﺘﯽ‬ ‫ﺋەﻣــە ﻫەﻧــﮕﺎوی ﻛﺮدەﻧــﯽ و زاﻧﺴــﺘﯽ‬ ‫ﻧﯿﯿــە ﺑــﯚ ﺑەرەوﭘێﺸــﱪدﻧﯽ ﻛەرﺗــﯽ‬ ‫ﺗەﻧﺪروﺳﺘﯽ؟‬ ‫ﺑەﻧــﺪە ﻫﯿــﭻ ﮔەﺷــﺒﯿﻦ ﻧﯿــﻢ ﺑــەوە‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە ﻛەﺳــێﻚ دەﺗﻮاﻧــێ ﺑڕﯾــﺎر ﻟــە‬ ‫ﭼﺎرەﺳــەرﻛﺮدﻧﯽ ﻛەرﺗــﯽ ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯽ‬ ‫ﺑﺪات ﻛە ﺧﺎوەﻧــﯽ ﺑڕواﻧﺎﻣە و ﺋەزﻣﻮوﻧﯽ‬ ‫ﺑــﻮاری ﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧــﯽ ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯽ ﺑێ‪،‬‬ ‫ﺋەﻣــەش ﭘﺎڵﭙﺸــﺘﯿﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ دەوێ‪،‬‬ ‫ﺋﯿــﺮادەی ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﺗەﻧﯿﺎ ﺑە ﻗﺴــە ﺑﻮوﻧﯽ‬ ‫ﻫەﯾــە‪ ،‬وەزﯾــﺮی ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯽ ﺋەﮔــەر‬ ‫راﺳــﺘﮕﯚﯾﺎﻧە ﻗﺴــە ﺑﻜﺎت دەﺗﻮاﻧێ ﺑﺎﺳﯽ‬ ‫ﺋەو ﻛێﺸــﺎﻧە ﺑــﻜﺎت ﻛە ﺳﯿﺎﺳــەت ﺑﯚی‬ ‫دروﺳــﺖ ﻛــﺮدووە‪ ،‬دەﺷــﺘﻮاﻧێ ﺑﺎﺳــﯽ‬

‫ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧﯽ ﺟﯿــﺎوازە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﻫــەر‬ ‫ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧێﻚ ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﺟﯿــﺎوازی‬ ‫ﻫەﯾــە‪ ،‬ﻛﺎﺗێــﻚ ﺋــەو ﻻﯾەﻧﺎﻧەی ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫دەﺳــەاڵﺗﯽ ﺑــە دەﺳــﺘەوەﯾە ﺑەڵێﻨﯽ ﺑە‬ ‫ﺧەڵــﻚ داوە ﺑــەم ﺷــێﻮەﯾە ﺳﯿﺴــﺘﻤﯽ‬ ‫ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯽ ﺑــﯚ ﺑەڕێــﻮە ﺑﺒﺎت‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﺋەوە ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــە دەﺗﻮاﻧێ ﺑڕﯾــﺎر ﺑﺪات‬ ‫ﺑــەوەی ﺋﺎﯾﺎ ���ﺎﺷــﯽ ﺑــﯚ ﺑەڕێــﻮە دەﺑﺎت‬ ‫و ﻣﻨﯿــﺶ ﻛﺎﺗێــﻚ ﭼﻮوﻣــە ﭘەرﻟەﻣــﺎن‬ ‫ﺑەڵێﻨــﯽ دﯾﻜــەم داوە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﺋــەوەی‬ ‫ﻟــە ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑﻮوﻧــﯽ ﻫەﯾــە ﺑﯚﭼﻮوﻧﯽ‬ ‫ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧﯽ ﺟﯿــﺎوازە ﻧــەك ﺋــەوەی‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎر ﺑێ ﻟەو‬ ‫ﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧە‪.‬‬

‫ﻛﯚﻣﺴﯿﯚن ﺑەدوای ﻣﯿﻜﺎﻧﯿﺰﻣێﻜﯽ ﮔﻮﻧﺠﺎوە ﺑﯚ دەﻧﮕﺪاﻧﯽ ﺣﺎﺟﯿﯿﺎن‬ ‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪ .‬وﺷ‪ /‬ﭘ‪‬ﺸ‪‬ەو‬ ‫ﻫﺎوﻛﺎﺗﯿــﯽ‬ ‫ﺋەﮔــەری‬ ‫ﻟــە‬ ‫ﺑەڕێﻮەﭼﻮوﻧــﯽ ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و ﻣەراﺳــﯿﻤﯽ‬ ‫ﺣەﺟــﯽ ﺋەﻣﺴــﺎڵ‪ ،‬ﺣﺎﺟﯿﯿﺎﻧــﯽ ﻛﻮرد‬ ‫ﻟــە ﺑێﺒەﺷــﺒﻮوﻧﯿﺎن ﻟــەو ﻫەڵﺒﮋاردﻧە‬ ‫ﻧﯿﮕەراﻧــﻦ‪ ،‬ﻟــەو ﻛﺎﺗــەی وەزﯾــﺮی‬ ‫ﺋەوﻗﺎﻓــﯽ ﻫەرێــﻢ دەڵــێ ﻗﺒــﻮوڵ‬ ‫ﻧﺎﻛــەن دەﻧﮕــﯽ ﯾــەك ﺣﺎﺟــﯽ‬ ‫ﺑﻔەوﺗــێ‪ ،‬رێﻜﺨــەری ﮔﺸــﺘﯿﯽ‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣﺴــﯿﯚﻧﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤﯿــﺶ ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑــەوە دەﻛﺎ ﻛــە‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑﯿﺮ ﻟە ﻣﯿﻜﺎﻧﯿﺰﻣێﻜــﯽ ﮔﻮﻧﺠﺎو‬ ‫دەﻛەﻧەوە ﺑﯚ ﺋەم ﺑﺎﺑەﺗە‪.‬‬ ‫ﺋەﮔــەر ﻫەﯾە ﻟە ﻛﺎﺗــﯽ ﺑەڕێﻮەﭼﻮوﻧﯽ‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن و‬ ‫ﺷــﺎرەواﻧﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ‬ ‫ﻫەرێــﻢ ﻟــە وادەی دﯾﺎرﯾﻜــﺮاوی‬

‫‪ ٢٠١٣‬ﻫــﺎوﻛﺎت ﺑــێ‬ ‫‪٢٠١٣/٩/٢١‬‬ ‫ﺧــﯚی ﻟــە ‪٢١‬‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﺑەڕێﻮەﭼﻮوﻧــﯽ ﻓەرﯾــﺰەی‬ ‫ﺣــەج ﻟەﻻﯾــەن ﻣﻮﺳــڵامﻧﺎﻧﯽ ﻛــﻮرد و‬ ‫ﺋــەوەش وا دەﻛﺎ ﺣﺎﺟﯿﯿﺎﻧــﯽ ﻛــﻮرد ﻟــە‬ ‫ﺑەﺷــﺪارﯾﻜﺮدن ﻟــە دەﻧﮕــﺪان ﺑێﺒــەش‬ ‫ﺑــﻦ ﺑەﻫــﯚی ﺑﻮوﻧﯿــﺎن ﻟــە ﺧﺎﻛــﯽ‬ ‫ﺳﻌﻮودﯾە‪.‬‬ ‫ﻛﺎﻣﯿــﻞ ﺣﺎﺟــﯽ ﻋەﻟــﯽ وەزﯾــﺮی‬ ‫ﺋەوﻗﺎﻓﯽ ﻫەرێــﻢ ﻟەو ﺑﺎرەﯾــەوە ﮔﻮﺗﯽ‪،‬‬ ‫ﺑەﻧــﻮوﴎاوی ﻓەرﻣــﯽ داواﻣــﺎن ﻟــە‬ ‫ﻛﯚﻣﺴــﯿﯚن و ﺣﻜﻮوﻣــەت ﻛــﺮدووە‬ ‫ﻛــە ﺑەﺷــێﻮەی ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت‬ ‫دەﻧﮕــﺪان ﺑــﯚ ﺣﺎﺟﯿﯿــﺎن ﺑﻜــەن‪ ،‬وەك‬ ‫ﭼــﯚن ﺑــﯚ ﭘﯚﻟﯿــﺲ و دەزﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺗەﻧﺎﻫــﯽ دەﻛﺮێــﺖ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫وەاڵﻣﯿﺎنﻧەداوﯾﻨەﺗەوە‪.‬‬ ‫ﻟــە ﺋەﮔــەری دەﻧﮕﻨەداﻧــﯽ ﺣﺎﺟﯿﯿــﺎن‪،‬‬

‫داواﻛﺮاوە ﺑ‪‬ﺷ‪‬ﻮەی ھ‪‬ﺒﮋاردﻧﯽ ﺗﺎﯾﺒ‪‬ت دەﻧﮕﺪان ﺑﯚ ﺣﺎﺟﯿﺎن ﺑﻜﺮێ‬

‫ﻋەﻟﯽ ﮔﻮﺗــﯽ‪ ،‬ﻗﺒــﻮوڵ ﻧﺎﻛەﯾــﻦ دەﻧﮕﯽ‬ ‫ﯾــەك ﺣﺎﺟــﯽ ﺑﻔەوﺗــێ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺋەﻣە‬ ‫ﻣﺎﻓــﯽ ﺧﯚﯾﺎﻧــە و ﺷــﺘێﻜﯽ ﻫێﻨــﺪە‬ ‫ﻗــﻮرس ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ژﻣــﺎرەی ﺣﺎﺟﯿﯿﺎﻧﯿــﺶ‬ ‫ﺋەوەﻧــﺪە زۆر ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺗەﻧﯿﺎ ﭼــﻮار ﻫەزار‬ ‫و ﭘێﻨــﺞ ﺳــەد ﺣﺎﺟﯿــﻦ و ﻛﯚﻣﺴــﯿﯚن‬ ‫زۆر ﺑەﺋﺎﺳــﺎﻧﯽ دەﺗﻮاﻧــێ ﺋەﻣــە ﺑﻜﺎت‪،‬‬ ‫ﺋﺎﻣــﺎژەی ﻛــﺮد‪" ،‬ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ ﭼﺎوەڕێــﯽ‬

‫ﺳﻤﻜﯚ ﻣﺤەﻣەد‬

‫رەﻫەﻧﺪەﻛﺎن‬

‫ﻧﺎﺑێ ﻻﯾەﻧە ﺑﭽﻮوﻛەﻛﺎن ﺑەﺷﺪارﯾﯽ‬ ‫ﮔﻔﺘﻮﮔﯚی دەﺳﺘﻮور ﺑﻜەن‬

‫ﭘــﺎش ﮔەﯾﺸــﺘﻨﯽ ﺗێﺒﯿﻨﯿــﯽ‬ ‫ﻻﯾەﻧــە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎن ﺑــە ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﺑﺎرزاﻧــﯽ ﭘڕۆژەی‬ ‫دەﺳــﺘﻮوری ﻫەرێﻤــﯽ ﮔەڕاﻧــﺪەوە‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑــﯚ ﺋەوەی ﺳــﺎزاﻧﯽ ﻟەﺳــەر‬ ‫ﺑﻜــﺮێ‪ ،‬ﺑەڕێﻮەﭼﻮوﻧــﯽ ﺋــەو ﺳــﺎزاﻧە‬ ‫ﭼﯚن دەﺑﯿﻨﻦ؟‬ ‫ﺋەوەی ﻛــە ﭘڕۆژەﻛە ﻟەﻧــﺎو ﭘەرﻟەﻣﺎﻧەوە‬ ‫ﮔﻔﺘﻮﮔــﯚی ﻟەﺳــەر ﺑﻜــﺮێ ﻟــە ﻧێــﻮان‬ ‫ﻻﯾەﻧــەﻛﺎن ﺋەﻣــە ﺑــە ﻫەﻧﮕﺎوێﻜﯽ ﺑﺎش‬ ‫دەﺑﯿﻨﯿــﻦ ﺑــەو ﺋﺎراﺳــﺘەﯾەی ﻫەﻣــﻮو‬ ‫ﻻﯾەﻧێــﻚ و ﺗﺎﻛەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﺑــﺎوەڕی ﺧــﯚی ﺗــﺎ ﺋــەو رادەﯾــەی‬ ‫ﻣﻮﻣﻜﯿﻨە ﻟەﻧــﺎو دەﺳــﺘﻮوردا ﺑﺒﯿﻨێﺘەوە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺋێﻤــە ﮔﻮﻣﺎمنــﺎن ﻫەﯾــە‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە ﻧﺎﻛــﺮێ ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﻛﯚﻣەڵێــﻚ‬ ‫ﻻﯾەﻧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﻛــە ﻧەﯾﺘﻮاﻧﯿﺒــێ‬ ‫ﯾــەك ﻛﻮرﺳــﯿﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑەدەﺳــﺖ‬ ‫ﺑﻬێﻨــێ ﺑەراﻣﺒــەر ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﻻﯾەﻧێﻜﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﺗــﺮ ﻫەژﻣــﺎر ﺑﻜــﺮێ ﻛــە ﺗﻮاﻧﺎ‬ ‫و دەﻧﮕــﺪەر و ﺟەﻣﺎوەرێﻜــﯽ زﯾﺎﺗــﺮی‬ ‫ﻟەﺳــەر ﮔﯚڕەﭘﺎﻧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﻫەﺑــێ‪،‬‬ ‫ﻧــەك ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﻛﯚﻣەڵێــﻚ ﻻﯾەﻧــﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﺗــﺮ ﻛــە ﻟەﻻﯾــەن ﺣﺰﺑــە‬ ‫دەﺳــەاڵﺗﺪارەﻛﺎﻧەوە ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯿــﺎن‬ ‫ﻟەﺳــەر دروﺳــﺖ ﺑﻜــﺮێ و ﮔﻮﺷــﺎر‬

‫ﺳﻴﺎﺳەت‬ ‫ت‬ ‫ﺳە‬

‫وەاڵﻣــﯽ ﻛﯚﻣﺴــﯿﯚﻧﯿﻦ ﺗــﺎ ﺑﺰاﻧﯿــﻦ چ‬ ‫وەاڵﻣێﻜﯿﺎن ﺑﯚ ﺋێﻤە دەﺑێ"‪.‬‬ ‫ﻋەﻟــﯽ ﻗــﺎدر رێﻜﺨــەری ﮔﺸــﺘﯿﯽ‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣﺴــﯿﯚﻧﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﮔﻮﺗــﯽ‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﺑﯿــﺮ ﻟــە ﻣﯿﻜﺎﻧﯿﺰﻣێﻜــﯽ ﮔﻮﻧﺠــﺎو‬ ‫دەﻛەﯾﻨــەوە ﺑــﯚ ﺋــەم ﺣﺎﺟﯿﯿﺎﻧــە و ﺗــﺎ‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﻧەﮔەﯾﺸــﺘﻮوﯾﻨەﺗە دوا ﺑڕﯾــﺎر‬

‫ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﺑﺰاﻧﯿــﻦ ﺑە چ ﺷــێﻮەﯾەك‬ ‫دەﻧﮕﺪاﻧﯿــﺎن ﺑــﯚ ﺑﻜەﯾــﻦ‪ ،‬ﺋﺎﺧــﯚ ﻟێﺮە‬ ‫ﯾﺎن ﺳﻨﺪووﻗﯿﺎن ﺑﯚ ﺑەرﯾﻨە ﻣەﻛﻜە‪.‬‬ ‫ﯾەﻛێــﻚ ﻟــە ﺣﺎﺟﯿﯿــەﻛﺎن ﺑــە‬ ‫)وﺷــەی( ﮔــﻮت‪ ،‬ﭘێﻮﺳــﺘە دەﻧــﮓ‬ ‫ﺑﺪەﯾــﻦ و ﻧﺎﺑــێ ﭼﻮومنــﺎن ﺑــﯚ ﻣﺎڵﯽ‬ ‫ﺧــﻮدا ﺑﺒێﺘــە ﻫــﯚی ﺑێﺒەﺷــﺒﻮومنﺎن‬ ‫ﻟەو ﻣﺎﻓە‪.‬‬

‫ﻫەﻓﺘــەی راﺑــﺮدوو ﻣﯿﺪﯾــﺎﻛﺎن ﺑاڵوﯾــﺎن ﻛــﺮدەوە ﻛــە‬ ‫ﻋێــﺮاق ﻟــە رێﮕــەی وەزﯾــﺮی دەرەوەﯾــەوە داواﻛﺎرﯾﯿەﻛﯽ‬ ‫ﺋﺎراﺳــﺘەی ﻧەﺗــەوە ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوەﻛﺎن ﻛــﺮدووە ﺑــﯚ‬ ‫ﺋــەوەی ﻟەژێــﺮ ﺑەﻧــﺪی ‪ ٧‬دەرﺑﭽــﻦ ﻛــە ﭘێﻨﺎﺳــەﻛەی‬ ‫ﭘﺎﺑەﻧﺪﺑﻮوﻧــﯽ ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿﯿــە ﻟەﺑــﺎرەی داﮔﯿﺮﻛﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﻛﻮێــﺖ ﻟەﻻﯾــەن ﻋێﺮاﻗــەوە و ﻫەروەﻫــﺎ دەرﭼﻮوﻧﯿەﺗــﯽ‬ ‫ﻟــەو داﮔﯿﺮﻛﺎرﯾﯿــەی ﻛــە ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﺧــﯚی ﺑەﭘێــﯽ ﯾﺎﺳــﺎ‬ ‫رای ﮔەﯾﺎﻧــﺪ‪ ،‬داواﻛﺎرﯾﯿەﻛــە رەﻫەﻧــﺪی ﺟﯿــﺎوازی ﻫەﯾــە‪،‬‬ ‫رەﻧﮕــە ﻟەﻻﯾــەك ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺑەﻫــەردوو واڵﺗــﯽ ﺋێــﺮان و‬ ‫ﺗﻮرﻛﯿــﺎوە ﻫەﺑێــﺖ ﻛــە ﯾەﻛێﻜﯿــﺎن ﺑــە ﻫەڵﺒــﮋاردن دۆﺧﯽ‬ ‫ﻧﺎوﺧــﯚی دەﮔــﯚڕێ و ﺋــەوی ﺗﺮﯾــﺎن ﻟەژێــﺮ ﭘﺎڵەﭘەﺳــﺘﯚی‬ ‫ﺧەڵــﻚ و ﺑﺰووﺗﻨــەوە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﺪا ﺧەرﯾﻜــﯽ ﮔﯚڕﯾﻨــﯽ‬ ‫ﻫەڵﺴــﻮﻛەوﺗەﻛﺎﻧﯿەﺗﯽ ﺑەراﻣﺒــەر ﺑــە ﻧەﺗــەوە و ﭘێﻜﻬﺎﺗــە‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺗــﺮ‪ ،‬ﻟــە رووﯾەﻛــﯽ ﺗﺮﯾﺸــەوە دوور ﻧﯿﯿــە‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺑــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧﯽ ﺋــەم دواﯾﯿﯿــەوە ﻫەﺑێ ﻛە‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗﯽ ﺧﯚﺟێﯿﯽ ﻟێ ﺑەرﻫەم ﻫﺎت‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳــﯽ داﮔﯿﺮﻛﺮدﻧــﯽ ﻛﻮێــﺖ ﻛــە ﻟــە ﺳــەروەﺧﺘﯽ ﺧﯚﯾــﺪا‬ ‫ﻟــە ‪ ١٩٩٠‬ﻟەﻻﯾــەن ﺑەﻋﺴــەوە ﺑﻮو ﻛــە دواﺟﺎر ﻫــەم وەﻛﻮ‬ ‫دەوڵــەت و ﻫــەم ﺧەڵﻜﯿــﺶ ﺑﺎﺟەﻛەﯾــﺎن داﯾــەوە ﻟــە‬ ‫ﺋﺎﺳــﺘﯽ ﻧێﻮدەوڵەﺗــﯽ‪ ،‬ﺋەﻣە ﻓﺎﯾﻠێﻜــﯽ ﻛﯚﻧە ﺋێﺴــﺘﺎ ﻟەﻻﯾەن‬ ‫وەزارەﺗــﯽ دەرەوەی ﻋێﺮاﻗــەوە ﻫەڵﺪەدرێﺘــەوە و داوا‬ ‫دەﻛﺮێــﺖ ﺋــەو ﺑەﻧــﺪە ﻟەﺳــەر ﺷــﺎﻧﯽ ﻋێــﺮاق ﺑﺴــڕێﺘەوە‬ ‫و ﭼﯿــﱰ ﻛﺎری ﭘــێ ﻧەﻛﺮێــﺖ‪ ،‬ﻟــە ﺑەراﻣﺒــەردا ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ‬ ‫ﻫــەردوو واڵت ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ ﺑﺒێﺘــەوە‪ ،‬ﺋــەم ﻓﺎﯾﻠــە ﺋەﮔەرﭼــﯽ‬ ‫ﺑەﺋﺎﺷــﻜﺮا ﻗﺴــەی ﻟەﺳــەر ﻧەﻛﺮاوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻫەﻣﯿﺸــە ﻛﺮاوە‬ ‫ﺑــﻮوە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﭘﺮﺳــێﻜﯽ ﻗﻮوڵــە ﻫەم ﻟــە رووی ﺳﯿﺎﺳــﯽ‬ ‫و ﻫــەم ﻟــە رووی ﺋﺎﺑﻮورﯾﯿەوە ﺑــﯚ داﻫﺎﺗــﻮوی رۆژﻫەاڵﺗﯽ‬ ‫ﻧﺎوەڕاﺳــﺖ ﻛە ﺑەﺷــێﻜﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺑەو ﻗەرزاﻧــەوە ﻫەﯾە‬ ‫ﻋێــﺮاق ﺑــە ﻛﻮێــﺖ ﻗــەرزارە‪ ،‬رەﻫەﻧﺪێﻜــﯽ ﺗــﺮی ﺋەوەﯾــە‬ ‫ﺋــەم ﺑﺎﺑەﺗــە ﺑەﺷــێﻮەﯾەك ﻟــە ﺷــێﻮەﻛﺎن ﮔەڕاﻧەوەﯾــە ﺑــﯚ‬ ‫ﺳــەدەﯾەك ﺑــەر ﻟــە ﺋێﺴــﺘﺎ ﻛــە ﭼــﯚن ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿﺎﯾﯿﯿــەﻛﺎن‬ ‫ﻫﺎﺗــﻦ ﺑــﯚ ﻋێــﺮاق و ﻛﻮێﺖ ﻛــە ﺋــەوﻛﺎت ﻟەژێــﺮ ﻛﯚﻧﱰۆڵﯽ‬ ‫ﺋﯿﻤﭙﺮاﺗﯚرﯾەﺗــﯽ ﻋﻮﺳــامﻧﯿﺪا ﺑــﻮون و ﻛــﺮان ﺑــە دەوڵەﺗــﯽ‬ ‫ﺳــەرﺑەﺧﯚ‪ ،‬ﺑﯚﯾــە دوور ﻧﯿﯿــە ﺋێﺴــﺘﺎش ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﻋێﺮاق‬ ‫ﺳــەرﺑەﺧﯚ ﺑێــﺖ و ﭼﯿــﱰ ﻫێــﺰی ﻧﺎدﯾــﺎر ﻧــە ﻛﺎرﯾﮕەرﯾــﯽ‬ ‫ﻧەرێﻨــﯽ ﺑەﺳــەرەوە ﻫەﺑــێ‪ ،‬ﻧــە دەﺳــﺖ وەردەﻧــە‬ ‫ﻛﺎروﺑــﺎری ﻧﺎوﺧﯚﯾﯿﯿــەوە ﻛــە ﺑەﻫﯚﯾــەوە ﺑەﺷــێﻚ ﻟــە‬ ‫ﻫەﯾﺒەﺗــﯽ دەوڵەﺗــﯽ ﻟەدەﺳــﺖ داوە‪ ،‬وا ﭘــێ دەﭼێﺖ ﺋەو‬ ‫داواﻛﺎرﯾﯿــە ﻟــە ﻧەﺗــەوە ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوەﻛﺎن ﻟەﻻﯾــەن ﻋێــﺮاق‬ ‫ﺧﯚﯾــەوە‪ ،‬ﺳــەرەﺗﺎی رزﮔﺎرﺑــﻮون ﺑێــﺖ ﻟــە ژێﺮدەﺳــﺘەﯾﯿﯽ‬ ‫دەوڵەﺗﺎن و ﺧﯚی ﺑڕﯾﺎر ﻟە ﭼﺎرەﻧﻮوﺳﯽ ﺧﯚی ﺑﺪات‪.‬‬ ‫ﺋەﮔەرﭼــﯽ ‪ ١٠‬ﺳــﺎڵ ﺑەﺳــەر داﮔﯿﺮﻛﺎرﯾــﯽ ﻋێﺮاﻗــﺪا‬ ‫ﺗێﭙــەڕ دەﺑێــﺖ ﻛــە ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﺑەﻧــﺎوی رزﮔﺎرﻛــﺮدن و‬ ‫ﺋﺎزادﻛﺮدﻧــﯽ ﺧەڵﻜــﯽ ﻋێــﺮاق ﻟەژێــﺮ ﺳــﺘەﻣﯽ ﺑەﻋــﺲ‪،‬‬ ‫ﻛﯚﺗﺎﯾــﯽ ﺑــەو رژێﻤــە ﻫێﻨــﺎ و ﻓەزاﯾەﻛــﯽ ﻫەﻣەﺟــﯚری‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯽ و ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ و ﺋﺎﺑﻮورﯾــﯽ ﺑەرﻫــەم ﻫێﻨــﺎ‪،‬‬ ‫ﻫەروەﻫــﺎ دەرﮔﺎﯾەﻛــﯽ ﻓﺮاواﻧــﯽ ﺑەﺳــەر ﺧەڵﻜــﯽ ﻋێــﺮاق‬ ‫و ﺣﻜﻮوﻣەﺗەﻛەﯾــﺪا ﻛــﺮدەوە‪ ،‬ﺑــەاڵم دۆﺧێﻜــﯽ ﺗــﺮی‬ ‫ﻧﺎﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ دروﺳــﺖ ﻛــﺮد ﻛــە ﯾــﺎن ﺋەوەﺗــﺎ ﻧەﯾﺘﻮاﻧــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻧﱰۆڵــﯽ ﭘێﻜﻬﺎﺗــەﻛﺎن ﺑــﻜﺎت ﺑــﯚ ﭘێﻜەوەژﯾــﺎن و‬ ‫ﻗﺒﻮوڵﻜﺮدﻧــﯽ ﺳﯿﺴــﺘﻤﯽ ﻓﯿﺪراڵــﯽ‪ ،‬ﮔﻮاﯾــە ﻟــە رووی‬ ‫ﻓەرﻫەﻧﮕــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەوە ﻣﺎوﯾەﺗــﯽ ﺧەڵﻜــﯽ ﻋێــﺮاق ﺑﮕەﻧە‬ ‫دوا وێﺴــﺘﮕەی ژﯾﺎﻧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ و ﻛﯚﺗﺎﯾــﯽ ﻫﺎﺗــﻦ ﺑــەو‬ ‫دۆﺧــە ﻧﺎﺟێﮕﯿــﺮە‪ ،‬ﯾــﺎن ﺋەوەﺗــﺎ ﻫێــﺰە ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿﯿــەﻛﺎن‬ ‫ﺋەوەﯾــﺎن ﮔــەرەك ﺑﻮو‪ ،‬ﺑــەاڵم دﯾﺴــﺎن ﭘﺮﺳــﯿﺎرەﻛە ﺋەوەﯾە‬ ‫ﺑﯚﭼــﯽ دوای ‪ ١٠‬ﺳــﺎڵ ﻋێــﺮاق داوا دەﻛﺎت ﻟەژێــﺮ ﺋــەو‬ ‫ﺑەﻧــﺪە ﯾﺎﺳــﺎﯾﯿﯿە دەرﺑﭽێــﺖ ﻛــە ﻧەﺗــەوە ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوەﻛﺎن‬ ‫ﺷــەرﻋﯿەﺗﯽ ﭘــێ داوە ﺗﺎﻛــﻮ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻻی ﺑﺒــﺎت‪ ،‬ﺋﺎﯾــﺎ‬ ‫وەﻫــﺎ داواﻛﺎرﯾﯿــەك ﻟــە ﺋێﺴــﺘﺎدا ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺑــەو دۆﺧــە‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەوە ﻧﯿﯿــە ﻛــە ﻋێﺮاق ﻟــە ﮔــﺮەوی ﺋەوەداﯾــە ﭼﯚن‬ ‫ﺑﺘﻮاﻧــێ ﺋﺎڵﻮﮔــﯚڕ ﺑەﺳــەر ﺋــەو ﭼەﻗﺒەﺳــﺘﻨە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەدا‬ ‫ﺑێﻨــێ و ﺑﯿــﻜﺎت ﺑــە ﻣﯚدێﻠێــﻚ ﺑــﯚ ﻫەﻣــﻮو ﻋێــﺮاق‪،‬‬ ‫ﻣەﺑەﺳــﺘﻢ ﻟــە ﮔﯚڕﯾﻨــﯽ ﺳﯿﺴــﺘﻤﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﻋێﺮاﻗــە ﻛــە‬ ‫ﺳــەرەﺗﺎﻛەی ﻟــە ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﺧﯚﺟێﯿﯿﯿــەوە دەﺳــﺘﯽ ﭘــێ‬ ‫ﻛــﺮدووە و رەﻧﮕــە ﺑﮕﺎﺗــە ﭘەرﻟەﻣــﺎن‪ ،‬ﻫەڵﺒەت ﻣەﺑەﺳــﺘﻢ‬ ‫ﻟــە ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺋەوەﯾە ﻟــە رێﮕــەی دەﻧﮕﺪاﻧەوە ﺳﯿﺴــﺘﻤﯽ‬ ‫ﻓﯿﺪراڵﯿــﯽ ﻣﯚدێــﻞ ﻧــﻮێ دﯾــﺎری ﺑﻜــەن و ﺑڕﯾــﺎر ﻟەﺳــەر‬ ‫ﭼﺎرەﻧﻮوﺳــﯽ ﻫەﻣــﻮو ﭘێﻜﻬﺎﺗــە ﺟﯿــﺎوازە ﻧەﺗەوەﯾــﯽ و‬ ‫ﻣەزەﺑﯿﯿــەﻛﺎن ﺑﺪرێــﺖ و ﻟــەو ژێﺮدەﺳــﺘەﯾﯿﯿە رزﮔﺎری‬ ‫ﺑێ‪.‬‬


‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫ﺳﻴﺎﺳەت‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫‪5‬‬

‫وﺗﺎرەﻛەی رێﻜﺨەری ﮔﺸﺘﯿﯽ ﮔﯚڕان ﺑﯚ ﻛێ ﺑﻮو؟‬ ‫ﻛ‪‬رﻛﻮوك‪-‬وﺷ‪‬‬ ‫ﻫەﻓﺘەی راﺑﺮدوو ﻧەوﺷﯿﺮوان ﻣﺴﺘەﻓﺎ رێﻜﺨەری ﮔﺸﺘﯿﯽ‬ ‫ﺑﺰووﺗﻨەوەی ﮔﯚڕان ﻟە وﺗﺎرێﻜﺪا ﺑﯚ ﺋەﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ ﺑﺰووﺗﻨەوەﻛەی ﻟە‬ ‫ﻛەرﻛﻮوك زۆر ﺗﻮﻧﺪ دوا و زۆرﺑەی ﭼﺎودێﺮان ﻛﯚﻛﻦ ﻟەﺳەر ﺋەوەی‬ ‫وﺗﺎرەﻛە ﺋەو ﻛەﺷە ﻫێﻮرەی ﺑەرەو ﺋﺎڵﯚزﻛﺎن ﺑﺮدەوە ﻛە ﺑەﻫﯚی‬ ‫ﻛﯚﺑﻮوﻧەوەﻛﺎﻧﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎن و ﻻﯾەﻧە ﺳﯿﺎﺳﯿﯿەﻛﺎن ﻟەﺳەر دەﺳﺘﻮوری‬ ‫ﻫەرێﻢ ﺑﯚ ﭼەﻧﺪ رۆژێﻚ ﭘەﯾﺪا ﺑﻮو‪.‬‬ ‫وﺗﺎرەﻛــە زۆر ﻻﯾەﻧــﯽ ﻫەﺑــﻮو‪،‬‬ ‫ﻫەروەﻫــﺎ ﺋﺎراﺳــﺘەی ﺟﯿــﺎوازی ﮔﺮﺗە‬ ‫ﺧــﯚی ﻛە ﻟــەم راﭘﯚرﺗــە ﺷــﯿﻜﺎرﯾﯿەدا‬ ‫ﺑەﺷێﻜﯽ ﺷﯽ دەﻛەﯾﻨەوە‪.‬‬ ‫وﯾﺴﺘﯽ ﺟ‪‬ﻣﺎوەری ﮔﯚڕان و‬ ‫ﯾ‪‬ﻛ‪‬ﺘﯽ ﻟ‪ ‬ﯾ‪‬ك دوور ﺑﺨﺎﺗ‪‬وە‬ ‫ﻣﺎوەﯾــەك ﺑــﻮو ﺟەﻣــﺎوەری‬

‫ﺑﺰووﺗﻨــەوەی ﮔــﯚڕان ﻛــە ﺑەﺷــێﻜﯽ‬ ‫زۆری ﻟــە ﺑﻨەڕەﺗــﺪا ﻟــە ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ‬ ‫ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺟﯿــﺎ‬ ‫ﺑﻮوﻧەﺗــەوە‪ ،‬ﺋــﺎرەزووی ﺑﻮوﻧــەوە ﺑــە‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯿﯿــﺎن دەﻛــﺮد‪ ،‬ﺑــە ﺗﺎﯾﺒــەت ﻛــە‬ ‫ﻟــەم ﻣﺎوەﯾــەدا ﯾەﻛێﺘــﯽ ﺗــﺎ رادەﯾــەك‬ ‫ﺑــە دڵــﯽ ﺋــەو ﺟەﻣــﺎوەرە ﺳﯿﺎﺳــەت‬ ‫دەﻛﺎت‪ ،‬ﺋــەم ﻧﺰﯾﻜﺒﻮوﻧەوەﯾــە ﺗﺮﺳــﯽ‬

‫ﺟﺪﯾــﯽ ﻻی ﮔــﯚڕان دروﺳــﺖ ﻛــﺮدووە‬ ‫و ﭘێﯿــﺎن واﯾــە ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫داﻫﺎﺗــﻮو ﻛــە ﯾەﻛێﺘــﯽ ﺳــەرﺑەﺧﯚ‬ ‫ﺑەﺷــﺪاری دەﻛﺎت‪ ،‬زﯾــﺎن ﺑــە ﮔــﯚڕان‬ ‫دەﮔﺎت‪.‬‬ ‫رێﻜﺨــەری ﮔــﯚڕان ﻛــە زۆرﺟــﺎر‬ ‫ﺑﯚﯾــە ێﻜﺨ ە‬ ‫ﯚ ە‬ ‫دەوﺗــﺮێ ﻟــە ﻧﺎﻛﯚﻛﯿــﺪا ﮔەﺷــە‬ ‫دەﻛﺎت‪ ،‬راﺳــﺘەوﺧﯚ ﻗﺴــەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫روو ﻛــﺮدە ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ و ﺧﺴــﺘﯿﯿە ﺑــەر‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎرێﺘﯿﯿەﻛﯽ ﻣێﮋووﯾــﯽ‪ ،‬ﻟــە‬ ‫ﻛﺎﺗێﻜــﺪا ﭼــﺎوەڕوان ﻧەدەﻛــﺮا ﺋــەو ﺑــە‬ ‫ﻫﺎوڕێــﯽ ‪ ٥٠‬ﺳــﺎڵﯽ ﺳﯿﺎﺳــەﺗﻜﺮدﻧﯽ‬ ‫ﺑڵێ "ﺑەﻫــﯚی ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ ﻛﯚﻣﺎرەوە‬ ‫ﻛەرﻛﻮوﻛﺘــﺎن ﺧﺴــﺘە ﻗﻮڕﮔــﯽ ﻧەﻫەﻧﮓ‬ ‫‪١٤٠‬ـــەوە"‪ ،‬ﺋەﻣــە ﺟﮕــە‬ ‫و ﻣــﺎدەی ‪١٤٠‬ـــەوە"‪،‬‬ ‫ﻟــەوەی ﻟە ﻋﻮرﻓــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﺪا ﻛﺎﺗﯽ ﺋەو‬ ‫ﻗﺴــﺎﻧە ﻧەﺑﻮو‪ ،‬ﺑــە ﺗﺎﯾﺒەت ﻛــە ﺗﺎڵەﺑﺎﻧﯽ‬ ‫ﻟەژێﺮ ﭼﺎودێﺮﯾﯽ ﭼڕی ﭘﺰﯾﺸﻜﯿﺪاﯾە‪.‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻧەوﺷــﯿﺮوان ﻣﺴــﺘەﻓﺎ‬ ‫ﺋﺎﻣﺎﻧﺠێﻜــﯽ ﺗــﺮی ﭘێــﻜﺎ و ﺑــەو ﻗﺴــە‬ ‫ﺗﻮﻧﺪاﻧــە ﺑــە ﺟەﻣــﺎوەری ﮔﯚڕاﻧــﯽ وت‪،‬‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﯾەﻛێﺘــﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾــامن زۆر‬

‫ﺧﺮاﭘــە و ﺑــﯚ ﺋــەوە ﻧﺎﺑێ ﻟە ﯾــەك ﻧﺰﯾﻚ‬ ‫ﺑﺒﻨــەوە‪ ،‬ﺋەﻣەﯾــﺶ ﺑــﯚ ﺋەوەی ﺋﺎﺳــﺘﯽ‬ ‫دەﻧﮕەﻛﺎﻧــﯽ ﮔــﯚڕان ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ‬ ‫داﻫﺎﺗــﻮو داﻧەﺑــەزێ و ﺑــە ﺳــﻮودی‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯽﻧەﺷﻜێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﺗﻮﻧﺪﯾﯽ وﺗﺎرەﻛ‪ ‬ﺑﯚ‬ ‫ورووژاﻧﺪﻧﯽ ھ‪‬ﺳﺘﯽ ﻧ‪‬ﺗ‪‬وەﯾﯽ ﺑﻮو‬ ‫ﺑﺰووﺗﻨــەوەی ﮔــﯚڕان ﻟەوەﺗــەی‬ ‫‪،٢٠٠٩‬‬ ‫راﮔەﯾﺎﻧﺪﻧﯿــەوە ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪،٢٠٠٩‬‬ ‫رەﺧﻨــەی ﺋــەوەی ﺋﺎراﺳــﺘە دەﻛــﺮێ‬ ‫ﻛــە ﮔﻮﺗﺎرەﻛﺎﻧــﯽ ﺳــﻨﻮوری ﺳــﻠێامﻧﯽ‬ ‫ﻧەﺑەزاﻧــﺪووە و زۆر ﻧﺎوﺧﯚﯾﯿﯿــە و ﻛﺎر‬ ‫ﻟەﺳــەر ﺷــﺎرﭼێﺘﯽ دەﻛﺎت‪ ،‬ﻧەوﺷﯿﺮوان‬ ‫ﻣﺴــﺘەﻓﺎ ﻟە رێﮕەی ﻛەﻧﺎڵــە ﺗﺎﯾﺒەﺗەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺧــﯚی و ﻧﺎڕاﺳــﺘەوﺧﯚﯾﺶ ﻟــەوە دڵﻨﯿــﺎ‬ ‫ﺑــﻮوە ﻛــە ﻛــﻮردی ﭘﺎرﭼەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮی‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و ﻧﺎوﭼــە ﺟــێ ﻧﺎﻛﯚﻛــەﻛﺎن‬ ‫ﺋﯿﻨﺘامﯾــﺎن ﺑــﯚ ﮔــﯚڕان ﻧﯿﯿــە ﯾﺎﺧــﯚ زۆر‬ ‫ﻻوازە و ﻫەڵﺴﻮﻛەوﺗەﻛﺎﻧﯿﺸــﯿﺎن ﻟــە‬ ‫ﺑەرژەوەﻧﺪﯾــﯽ ﻛــﻮرد ﻧﺎﺑﯿﻨــﻦ‪ ،‬ﺑﯚﯾــە‬ ‫ﻟــە وﺗﺎرەﻛەﯾــﺪا وﯾﺴــﺘﯽ ﻫەﺳــﺘﯽ‬

‫ﻧەﺗەوەﯾﯿــﯽ ﻛــﻮرد ﺑــە ﻻی ﺧﯚﯾــﺪا‬ ‫راﺑﻜێﺸــێ‪ ،‬ﺑــﯚ ﺋەﻣەﯾــﺶ ﺑﺎرزاﻧــﯽ‬ ‫ﻛــﺮدە ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﺑەﺷــێﻚ ﻟــە ﻧﺎدﯾﺎرﯾﯽ‬ ‫ﭼﺎرەﻧﻮوﺳــﯽ ﻛەرﻛــﻮوك‪ ،‬ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜــﺪا‬ ‫ﺧــﯚی ﯾەﻛێﻜــە ﻟــە داڕێﮋەراﻧــﯽ‬ ‫دەﺳﺘﻮوری ﻧﻮێﯽ ﻋێﺮاق‪.‬‬ ‫ﺟﮕــە ﻟــەوەی ﺗﯚﻣەﺗﺒﺎرﻛﺮدﻧــﯽ ﺑﺎرزاﻧﯽ‬ ‫و ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ ﻟەﺑــﺎرەی ﭘﺮﺳــێﻜﯽ وەك‬ ‫ﻛەرﻛــﻮوك‪ ،‬ﭘﺮﺳــﯿﺎر ﻻی ﻫﺎوواڵﺗــﯽ‬ ‫دروﺳــﺖ ﻧــﺎﻛﺎت‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺑﺎرزاﻧــﯽ‬ ‫و ﺣﺰﺑەﻛــەی ﺷﯚڕﺷــێﻜﯿﺎن ﻛــﺮدە‬ ‫ﻗﻮرﺑﺎﻧــﯽ ﺑــﯚ ﻛەرﻛــﻮوك ﻛــە ﺋﻮﻣێــﺪی‬ ‫ﻧەﺗەوەﯾــەك ﺑــﻮو‪ ،‬ﺋەوەﯾﺸــﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗــە‬ ‫ﺑــە ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ دﯾﺴــﺎن ﺧەﺑﺎﺗــﻜﺎر و‬ ‫ﺗێﻜﯚﺷــەرێﻜﯽ ﻣێﮋووﯾﯿــﯽ ﻛــﻮردە‬ ‫ﻟــە ﭘێﻨــﺎو ﻛەرﻛــﻮوك و دەﯾــﺎن ﺟــﺎر‬ ‫دووﭘﺎﺗــﯽ ﻛﺮدووەﺗــەوە ﻛــە "ﻛەرﻛﻮوك‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﯿە"‪.‬‬

‫دڵﺨﯚﺷــﺒﻮون ﺑــە وﺗﺎرەﻛــەی‬ ‫ﻧەوﺷــﯿﺮوان ﻣﺴــﺘەﻓﺎ ﻟــە ﻛەرﻛــﻮوك‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜــﺪا ﻛەﺷــﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﺑــەرەو ﺋﺎڵــﯚزﻛﺎن ﺑــﺮد ﻛــە‬ ‫ﭘﺎرﺗــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗﯿــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫و ﻣەﺳــﻌﻮود ﺑﺎرزاﻧــﯽ ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن رازﯾﺒــﻮون‬ ‫ﺑــەوەی ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻛﯚدەﻧﮕــﯽ ﻟەﺳــەر ﺋــەو دەﺳــﺘﻮورە‬ ‫دروﺳــﺖ ﺑﻜــﺮێ ﻛــە ﻣــﺎوەی ﭼــﻮار‬ ‫ﺳــﺎڵە ﮔــﯚڕان و رێﻜﺨەرەﻛــەی داوای‬ ‫ﻫەﻣﻮارﻛﺮدﻧەوەیدەﻛەن‪.‬‬ ‫رەزاﻣەﻧﺪﯾﯿەﻛــەی ﺑﺎرزاﻧــﯽ ﺑﯚ ﮔﻔﺘﻮﮔﯚ‬ ‫ﻟەﺳــەر دەﺳــﺘﻮور ﭼەﻧــﺪ رۆژێــﻚ‬ ‫ﺑــﻮو ﻫێــﻮری ﺑەﺧﺸــﯿﺒﻮوە دۆﺧــﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــﺎن‬ ‫دڵﺨﯚﺷــﺒﻮون ﺑەوەی ﻻﯾەﻧــەﻛﺎن رێﻚ‬ ‫دەﻛــەون‪ ،‬ﺑــەاڵم رێﻜﺨــەری ﮔــﯚڕان‬ ‫دۆﺧەﻛــەی ﺷــڵەﻗﺎﻧﺪەوە و ﺑــە‬

‫ﺣﺰﺑــە ﻧەﯾﺎرەﻛﺎﻧــﯽ ﮔــﯚڕان زۆر‬

‫ﺣەﻣﺎﺳــێﻜﯽ دوور ﻟــە ﻟﯚﺟﯿﻜــﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﮔﻮﺗــﯽ‪) ،‬ﭘﺎرﺗــﯽ‬ ‫ﻧەﯾﻬێﺸــﺘﻮوە ﻫەرێــﻢ دەﺳــﺘﻮوری‬ ‫ﻫەﺑــێ( و رۆژێــﻚ دواﺗﺮﯾــﺶ‬ ‫ﻧەﭼﻮوﻧــە‬ ‫ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧەﻛەی‬ ‫ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﻛﯚﺑﻮوﻧــەوەی‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑــﯚ ﻗﺴــەﻛﺮدن ﻟەﺳــەر‬ ‫دەﺳــﺘﻮوری ﻫەرێــﻢ‪ ،‬ﺑەﻣەﯾــﺶ‬ ‫ﻛﯚﺗﺎﯾــﯽ ﺑــەو ﭼﺎوەڕواﻧﯿﯿــە ﻫێﻨــﺎ‬ ‫ﻛــە داﻧﯿﺸــﺘﻮاﻧﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و‬ ‫ﻛــﻮردی دﻧﯿﺎ ﭘێﯿــﺎن واﺑــﻮو زەﻣەﻧﯽ‬ ‫"ﺳــﺎزان"ە‪ ،‬ﺑﯚﯾە ﭘﺎرﺗﯿﯿــەﻛﺎن دەڵێﻦ‬ ‫ﮔــﯚڕان ﻫەرﮔﯿــﺰ ﻟەﮔــەڵ ﺗەﺑﺎﯾــﯽ و‬ ‫ﺋﺎﺷﺘﯿﯽﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿﺪاﻧﯿﯿە‪.‬‬ ‫ﻫەروەﻫــﺎ ﺋەوەﯾﺶ دەڵێــﻦ‪ ،‬ﺋەﮔەر‬ ‫ﻟــەو دۆﺧــەدا ﻛــە ﭼﺎرەﻧﻮوﺳــﯽ‬ ‫ﻫەرێــﻢ دﯾــﺎر ﻧەﺑــﻮو‪ ،‬ﭘﺎرﺗــﯽ رێﮕﺮ‬ ‫ﺑﻮوﺑێ ﻟــە ﺑﻮوﻧــﯽ دەﺳــﺘﻮور‪ ،‬ﺋەی‬ ‫ﺋﺋێﺴــﺘﺎ ﮔــﯚڕان ﺋــەو ﺷــﯿﻨە ﺑــﯚ ﻛێ‬ ‫ددەﻛﺎت و ﺑﯚﭼــﯽ رێﮕــە ﻧــﺎدات‬ ‫ﻫﻫەرێﻢ دەﺳﺘﻮوری ﻫەﺑێ‪.‬‬

‫ﺑەﻛﺮ ﺷﺎﻣﺤەﻣەد ﺟێﮕﺮی ﺳەرۆﻛﯽ ﺋەﻧﯿﺴﺘﯿﻮﺗﯽ ﻛﻮرد ﻟە رووﺳﯿﺎ‬

‫ﺣﻜﻮوﻣ‪‬ﺗﯽ ھ‪‬ر‪‬ﻢ دەﺗﻮاﻧ‪‬‬ ‫رﻛﺎﺑ‪‬راﯾ‪‬ﺗﯿﯽ رووﺳﯿﺎ ﺑﻜﺎت ﻟ‪‬‬ ‫داﺑﯿﻨﻜﺮدﻧﯽ ﮔﺎز ﺑﯚ ﺋ‪‬وروﭘﺎ‬

‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪ /‬وﺷ‪ .‬ھ‪‬وراﻣﺎن ﺳ‪‬ﻋﺪ‬ ‫رووﺳﯿﺎ دەزاﻧێ ﻟە داﻫﺎﺗﻮودا ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن دەﺑێﺘە رﻛﺎﺑەری ﻟە داﺑﯿﻨﻜﺮدﻧﯽ ﮔﺎزی ﴎوﺷﺘﯽ‬ ‫ﺑﯚ ﺋەوروﭘﺎ‪ ،‬ﺑﯚﯾە ﻣﯚﺳﻜﯚ ﻫﺎوڕێﯿەﺗﯿﯽ ﻟەﮔەڵ ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻫەڵﺒﮋاردووە‪ ،‬ﺋەﻣە ﺑﯚﭼﻮوﻧﯽ ﺑەﻛﺮ‬ ‫ﺷﺎﻣﺤەﻣەد ﺟێﮕﺮی ﺳەرۆﻛﯽ ﺋەﻧﯿﺴﺘﯿﻮﺗﯽ ﻛﻮردە ﻟە رووﺳﯿﺎ‪ .‬ﺋەو ﻟە دﯾامﻧەﯾەﻛﯽ رۆژﻧﺎﻣەی "وﺷە"دا‬ ‫ﺑﺎس ﻟە ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن و ﺗﻮرﻛﯿﺎ دەﻛﺎت و ﭘێﯽ واﯾە ﻛﻮﻧﺴﻮڵﯽ رووﺳﯿﺎ ﻟە ﻫەوﻟێﺮ‬ ‫ﻟەو ﺑﻮارەدا رۆڵﯽ "ﺑﺎش" ﻧﺎﮔێڕێﺖ‪.‬‬ ‫وەزﯾــﺮی دەرەوەی رووﺳــﯿﺎ ﻟــە ﻛﯚﺑﻮوﻧەوەﯾــﺪا‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﺋﺎﻣــﺎژەی‬ ‫ﺑــەوە دا ﻛــە ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿــە ﻛﻮﻟﺘﻮورﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻧێــﻮان‬ ‫ﻫەرێــﻢ و واڵﺗەﻛــەی‪ ،‬ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿەﻛــﯽ زۆر ﭘﺘــەون‪،‬‬ ‫ﭘێﺖ واﯾە ﺋەو ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿﺎﻧە ﺋەوەﻧﺪە ﺑەﻫێﺰﺑﻦ؟‬ ‫ﻣــﻦ رێــﺰم ﻫەﯾــە ﺑــﯚ وەزﯾــﺮی دەرەوەی رووﺳــﯿﺎ‪،‬‬ ‫ﺑەاڵم ﺗﺎﻛــﻮ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻧەﻣﺒﯿﻨﯿــﻮە ﺷــﺎﻧﺪێﻜﯽ ﻛﻮﻟﺘﻮورﯾﯽ‬ ‫رووﺳــﯿﺎ ﺳــەرداﻧﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــﻜﺎت‪.‬‬ ‫ﺋەوەﻧﺪەی ﻣــﻦ ﺋﺎﮔەدارﺑــﻢ ﻫﯿﭻ ﺷــﺎﻧﺪێﻚ ﻧەﻫﺎﺗﻮوە‪.‬‬ ‫ﺗەﻧﯿــﺎ ﺋــەوە ﻧەﺑێﺖ ﻛــە ﺋێﻤە ﻟــە رێﮕــەی وەزارەﺗﯽ‬ ‫رۆﺷــﻨﺒﯿﺮی و ﻻواﻧــەوە دوو ﺷــﺎﻧﺪﻣﺎن ﻧــﺎردووە ﺑــﯚ‬ ‫رووﺳــﯿﺎ‪ ،‬ﺋەوﯾــﺶ ﻟەﺳــەر ﺣﯿﺴــﺎﺑﯽ ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻧــەك ﻟەﺳــەر ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫رووﺳــﯿﺎ‪ .‬ﻟــە ﻫەﻣــﺎن ﻛﺎﺗﯿﺸــﺪا دوو ﺳــﺎڵ ﭘێــﺶ‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﺳــەرۆﻛﯽ زاﻧﻜــﯚی ﺳــەاڵﺣەدﯾﻦ ﻫﺎﺗــە‬ ‫رووﺳــﯿﺎ و ﻛﻮﻧﺴــﻮڵﯽ رووﺳــﯿﺎﯾﺶ ﻟێــﺮە ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮﯾﯽ‬ ‫ﻛﺮدﺑــﻮو ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﭘێﺪاوﯾﺴــﺘﯿﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗﯿــﺎن ﺑﺪەﻧێ‬ ‫ﺑــﯚ ﻛﺮدﻧــەوەی ﺳــەﻧﺘەرێﻜﯽ زﻣﺎﻧــﯽ رووﺳــﯿﺎﯾﯽ ﻟــە‬ ‫ﻫەوﻟێــﺮ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻛﺎﺗێــﻚ ﻫﺎﺗﻨە ﺋــەوێ‪ ،‬وەﻛــﻮ ﺋەوەی‬ ‫ﺧێﺮﯾﺎن ﭘێ ﺑﻜەن ﺳەﯾﺮﯾﺎن دەﻛﺮدن‪.‬‬ ‫وەك ﺧــﯚت دەڵێــﯽ ﭘێﺸــﱰ ﻫﺎوﺋﺎﻫەﻧﮕــﯽ ﻛﺮاوە‪،‬‬ ‫ﺋەدی ﻫﯚﻛﺎر ﭼﯽ ﺑﻮو؟‬ ‫ﻣﺎوەﯾەﻛــﯽ زۆرە ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە ﻻﯾــەن‬ ‫رووﺳــﯿﺎوە ﭘﺸــﺘﮕﻮێ ﺧــﺮاوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋــەوەش‬ ‫ﻣﺎﻧــﺎی ﺋــەوە ﻧﯿﯿــە ﻛە ﻧﺎﺑێــﺖ ﺋێﻤــە ﻟەﮔــەڵ ﺋەواﻧﺪا‬ ‫ﻛﺎر ﺑﻜەﯾــﻦ‪ .‬دەﺑێــﺖ ﻫەوڵــﯽ دروﺳــﺘﻜﺮدن و‬ ‫ﭘﺘەوﻛﺮدﻧــﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿــە ﻛﻮﻟﺘــﻮوری و زاﻧﺴــﺘﯽ و‬ ‫ﺋﺎﺑﻮورﯾﯿەﻛﺎمنــﺎن ﻟەﮔــەڵ واڵﺗــﯽ رووﺳــﯿﺎ ﺑﺪەﯾــﻦ‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە رووﺳــﯿﺎ ﺑــﯚ ﺋێﻤــە زۆر ﮔﺮﻧﮕــە‪ .‬ﯾەﻛــەم‬ ‫ﻧﺰﯾﻜــەی ﻣﻠﯿﯚﻧێــﻚ ﻛــﻮرد ﻟــە رووﺳــﯿﺎﯾە و دووﻣﯿﺶ‬ ‫ﺳــﺎاڵﻧە ﭼــﻞ زەﻣﺎﻟــەی ﺧﻮێﻨــﺪن دەدەﻧــە ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻛــە ﺑەداﺧــەوە ﺗﺎﻛــﻮ ﺋﯿﺴــﺘﺎ ﺳــﻮود ﻟەو‬ ‫زەﻣﺎﻻﻧــە وەرﻧەﮔﯿــﺮاوە و ژﻣﺎرﯾەﯾەﻛﯿــﺎن ﻓــﺮۆﴍاوە‪.‬‬ ‫ﺑﯚﯾە ﻣــﻦ ﻫﯿــﻮادارم ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻢ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬

‫زﯾﺎﺗــﺮ ﮔﺮﻧﮕــﯽ ﺑــﺪات ﺑــە رووﺳــﯿﺎ ‪ .‬ﺋێﻤە ﺧﯚﻣــﺎن ﻟە‬ ‫رووﺳــﯿﺎ ﺳــەﻧﺘەرێﻜﯽ دراﺳــﺎﺗﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿامن ﺑــە‬ ‫ﺋﯿﻤﻜﺎﻧﯿﺎﺗــﯽ ﺧﯚﻣــﺎن داﻧﺎوە‪ ،‬ﻣﺎڵــﯽ ﺋﺎواﺑێــﺖ وەزﯾﺮی‬ ‫رۆﺷــﻨﺒﯿﺮی و ﻻوان دﻛﺘــﯚر ﻛﺎوە ﯾﺎرﻣەﺗﯿــﯽ داﯾــﻦ‬ ‫ﺑێﯿﻨــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و ﻟێــﺮە ﻟﻘــﯽ ﺧﯚﻣــﺎن ﺑﻜەﯾﻨــەوە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺗﺎﻛــﻮ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻛــەس ﻧەﻫﺎﺗــﻮوە ﯾﺎرﻣەﺗﯿﯿەﻛامن‬ ‫ﺑﺪات‪.‬‬ ‫رۆڵــﯽ ﻛﻮﻧﺴــﻮڵﺨﺎﻧەی رووﺳــﯿﺎ ﻟــەو ﺑــﻮارەدا‬ ‫ﭼﯚن ﺑﻮوە؟‬ ‫ﻛﻮﻧﺴــﻮڵﯽ رووﺳــﯿﺎ ﻟــە ﻫﺎﺗﻨــﯽ ﺧەڵﻜــﯽ واڵﺗەﻛــەی‬ ‫ﺑــﯚ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن دەﺗﺮﺳــێ‪ ،‬ﺑــەو ﺑﯿﺎﻧﻮوﯾەی‬ ‫ﺗﻮوﺷــﯽ ﻛێﺸــە دەﺑــﻦ‪ .‬ﺗەﻧﯿــﺎ ﺋــەو ﻧﯿﯿــە‪ ،‬دﯾــﺎرە‬ ‫وەزارەﺗــﯽ دەرەوەی رووﺳــﯿﺎﯾﺶ ﺋــەو ﺗﺮﺳــەی‬ ‫ﻫەﯾــە‪ .‬ﻣــﻦ ﻧﺎڵێــﻢ رێﮕــﺮە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﭘﺎڵﻨــەر ﻧﯿــﻦ ﺑــﯚ‬ ‫ﺋــەوەی ﺧەڵﻜــﯽ واڵﺗەﻛەﯾــﺎن ﺑێﺘــە ﻫەرێﻤــﯽ‬

‫ﺧﯚ ﺋێﺮە ﺋﺎراﻣە‪.‬‬ ‫ﻟــەوە دەﺗﺮﺳــﻦ ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﺗﻮوﺷــﯽ ﻛێﺸــە‬ ‫ﺑــﻦ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﭼەﻧــﺪ ﺳــﺎڵێﻚ ﻟەﻣەوﺑــەر ﭼەﻧــﺪ‬ ‫ﻛەﺳــێﻜﯽ رووﺳــﯿﺎﯾﯽ ﻟــە ﺑەﻏــﺪا رﻓێــرنان و ﺗﺮﺳــﯽ‬ ‫ﺋەوەﯾــﺎن ﻫەﯾــە ﺋەو ﺷــﺘە دووﺑــﺎرە ﺑێﺘــەوە و دەڵێﻦ‬ ‫ﺑــﺎ ﺗﻮوﺷــﯽ ﻛێﺸــە ﻧەﺑﯿــﻦ‪ ،‬ﺋەﮔــەر ﻧەﯾەن ﻛێﺸــەﯾﺎن‬ ‫ﺑﯚ دروﺳﺖ ﻧﺎﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻧەﯾﺘﻮاﻧﯿــﻮە‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﺎﻧﯽ رووﺳــﯿﺎ ﻟــەوە دڵﻨﯿﺎ ﺑﻜﺎﺗەوە ﻛــە ﻫەرێﻢ‬ ‫ﭼەﻧﺪە ﺋەﻣﻦ و ﺋﺎﺳﺎﯾﺸﯽ ﺗێﺪاﯾە؟‬ ‫ﻛﻮﻧﺴــﻮڵﯽ رووﺳــﯿﺎ ﺧــﯚی ﻟێﺮەﯾــە و ﻫەﻣــﻮو ﺷــﺖ‬ ‫دەﺑﯿﻨێــﺖ‪ ،‬ﻣەﻋﻘــﻮل ﻧﯿﯿــە ﺋــەو ﺷــﺘە ﻧەزاﻧێــﺖ‪ ،‬ﺋﺎﯾﺎ‬ ‫ﺑــﯚ واﯾــە؟ ﻣــﻦ ﻧﺎزاﻧــﻢ‪ .‬ﺋــەو ﻛێﺸــەﯾەﻣﺎن ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﻛﻮﻧﺴــﻮڵەﻛەی ﭘێﺸــﱰدا ﻧەﺑــﻮو‪ .‬ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫رووﺳــﯿﺎ ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮی ﻟــە ﻫەﻧﺪێــﻚ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ دەﻛﺎت و‬ ‫ﭘﯿﺸــﺘﮕﯿﺮﯾﯽ ﻫەﻧﺪێﻜــﯽ ﺗــﺮ ﻧــﺎﻛﺎت‪ ،‬ﯾﺎﻧﯽ ﺟﯿــﺎوازی‬ ‫دەﻛﺎت ﻟــە ﻧێــﻮان ﺋــەو ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﯾﺎﻧــەی ﻫــﯽ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗﻦ و ﺋەواﻧەی ﺳەر ﺑە ﻛەرﺗﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗﻦ‪.‬‬ ‫ﺗــﯚ دەڵێــﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﻧێــﻮان ﻣﯚﺳــﻜﯚ و ﻫەوﻟێﺮ‬ ‫ﻻوازن‪ ،‬ﺳــەرداﻧﯽ ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﺑﯚ رووﺳﯿﺎ دەﺗﻮاﻧێ ﺋەو ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿﺎﻧە ﺑەﻫێﺰ ﺑﻜﺎت؟‬ ‫ﺋەو ﺳــەرداﻧە ﻟە ﺑــﻮاری ﺋﺎﺑﻮورﯾﺪا ﺋەﻧﺠﺎﻣێﻜﯽ ﺑﺎﺷــﯽ‬

‫ﺑەرﻧﺎﻣەﯾەك ﻫەﯾە ﺑﯚ ﺋەوەی ﮔﺎزی ﻗەﺗەر‬ ‫ﻟە رێﮕەی ﺳﻮورﯾﺎوە ﺑﯚ ﺋەوروﭘﺎ ﺑﻨێﺮدرێﺖ و‬ ‫ﺋەﻣەش ﺑە واﺗﺎی زﯾﺎﻧﮕەﯾﺎﻧﺪﻧە ﺑە ﺑەرژەوەﻧﺪی‬ ‫و ﭘێﮕەی رووﺳﯿﺎ‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎن و ﻛﺎری وەﺑەرﻫێﻨﺎن ﺋەﻧﺠﺎم ﺑﺪەن‪.‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺋێﺴــﺘﺎ ﻫەﻧــﺪێ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی رووﺳــﯿﺎﯾﯽ‬ ‫ﻟــە ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا ﻛﺎر دەﻛــەن‪ ،‬ﺑــﯚ ﺋەﻣــە‬ ‫ﭼﯽ دەڵێﯽ؟‬ ‫ﺑەڵــێ‪ ،‬ﺑــﯚ منﻮوﻧــە ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﮔﺎز ﭘــﺮۆم ﻫــﯽ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ رووﺳــﯿﺎﯾە و ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی‬ ‫ﺗﺮﯾــﺶ ﻫــەن ﻛــە ﻛﺎرﺋﺎﺳــﺎﻧﯿﺎن ﺑــﯚ دەﻛــەن‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﺑﯚ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛﺎﻧﯽ ﻛەرﺗﯽ ﺗﺎﯾﺒەت ﺋەو ﻛﺎرە ﻧﺎﻛەن‪.‬‬ ‫* ﻛﻮﻧﺴــﻮڵﺨﺎﻧەی رووﺳــﯿﺎ و وەزارەﺗــﯽ دەرەوەی‬ ‫ﻣﯚﺳــﻜﯚ ﻟــە ﭼﯿــﯽ ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن دەﺗﺮﺳــێﺖ؟‬

‫دەﺑێــﺖ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر ﻟــە ﺑﺎزرﮔﺎﻧــﺎن و‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿە ﮔــەورەﻛﺎن دێﻨــە ﺋــەوێ‪ ،‬ﻟەوێﺸــﺪا‬ ‫دەﺗﻮاﻧﻦ ﺑﯿﺮوﺑﯚﭼﻮوﻧەﻛﺎﻧﯿﺎن ﺋﺎڵﻮﮔﯚڕ ﺑﻜەن‪.‬‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ ﻧﻮێﻨەراﯾەﺗﯿــﯽ ﻟە رووﺳــﯿﺎ‬ ‫ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺋەواﻧﯿــﺶ ﻧەﯾﺎﻧﺘﻮاﻧﯿــﻮە رووی ﻫەرێــﻢ ﺑــە‬ ‫رووﺳــﯿﺎ ﻧﯿﺸــﺎن ﺑــﺪەن و ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯿــﺎن ﻟەﺳــەر‬ ‫ﭘﺘەوﺑﻮوﻧﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿەﻛﺎن ﻫەﺑێﺖ؟‬ ‫ﻧﺰﯾﻜــەی ﺷــەش ﻣﺎﻧﮕــە رێﮕــە دراوە ﺑە ﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﻓەرﻣــﯽ ﻧﻮێﻨەراﯾەﺗﯿــﯽ ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــەو واڵﺗــەدا ﺑﻜﺮێﺘــەوە‪ .‬ﺋەوەﻧــﺪەی ﻣﻦ‬

‫ﺑﺰاﻧــﻢ ﺗﺎﻛــﻮ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻧەﯾﺘﻮاﻧﯿــﻮە ﻛﺎرێﻜــﯽ ﺋەوﺗــﯚ ﻟەو‬ ‫واڵﺗــەدا ﺑــﻜﺎت‪ ،‬ﺑەﺗﺎﯾﺒەت ﻟــە ﺑــﻮاری ﻛﻮﻟﺘﻮورﯾﯿەوە‪.‬‬ ‫ﺧەڵﻜێﻜــﯽ زۆر ﻟــەو واڵﺗــەدا ﻫەﯾــە ﻛــە ﭼەﻧﺪﯾــﻦ‬ ‫ﺳــﺎڵ ﻟەﺳــەر ﻛﻮﻟﺘــﻮوری ﻛــﻮرد ﻛﺎرﯾــﺎن ﻛــﺮدووە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻛــەس ﻟێﯿﺎﻧــﯽ ﻧەﭘﺮﺳــﯿﻮە‪.‬‬ ‫ﻛەﺳــﯽ وا ﻫەﯾــە ﻛــە ‪ ٥٠‬ﺳــﺎڵە ﻟەﺳــەر ﻣﯿﺮﻧﺸــﯿﻨە‬ ‫ﻛﻮردﯾﯿــەﻛﺎن ﻛﺎری ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻛەﺳــﯽ ﺋــﺎوڕی‬ ‫ﻟێ ﻧەداوەﺗەوە و ﺋەرﺷﯿﻔەﻛەی ﻟەوێ ﻛەوﺗﻮوە‪.‬‬ ‫ﺋەرﺷﯿﻔﯽ ﻛﻮرد ﻟەوێ زۆرە؟‬ ‫ﺋەرﺷــﯿﻔێﻜﯽ زۆر ﻟــەو واڵﺗــەدا ﻫەﯾــە‪ .‬ژﻧێﻜــﯽ ﻟێﯿە‬ ‫ﭘەﻧﺠــﺎ ﺳــﺎڵ ﻛﺎری ﻟەﺳــەر ﻛﻮردەﻛﺎﻧــﯽ ﻋێــﺮاق و‬ ‫ﻗەﻓﻘــﺎز ﻛــﺮدووە و ﺋەﻣــەی ﭘێﺸﻜێﺸــﯽ ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫ﻫەرێــﻢ ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺗەﻧﺎﻧــەت ﻛەس ﻧﺎﯾــەت ﺋەو‬ ‫ﺋەرﺷــﯿﻔە ﺑــﯚ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑﺒﺎﺗــەوە‪ .‬ﻣﻦ ﺑﯚ ﺋــەو ﻛﺎرە‬ ‫زۆرم ﻫــەوڵ دا‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺳــەرﻛەوﺗﻮو ﻧەﺑــﻮوم‪ .‬دﯾــﺎرە‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ ﻧﺎﯾــەوێ ﭘــﺎرە ﺧەرج ﺑــﻜﺎت و‬ ‫ﺋەو ﺋەرﺷﯿﻔە ﺑﮕەڕێﻨێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ دەﯾــەوێ ﻟە رووﺳــﯿﺎ ﻧﺰﯾﻚ‬ ‫ﺑێﺘــەوە‪ ،‬ﺋــەوە ﺑــەو ﻣﺎﻧﺎﯾەﯾە ﻛە ﻛــﻮرد ﻟــە ﺋەﻣەرﯾﻜﺎ‬ ‫ﻧﺎﺋﻮﻣێﺪ ﺑﻮوە؟‬ ‫رووﺳــﯿﺎ واڵﺗێﻜــﯽ زۆر ﮔەورەﯾــە و دووەم واڵﺗــە ﻟــە‬ ‫ﺋﺎﺑﻮورﯾــﺪا و زۆر ﻛﺎرﯾﺸــﯽ ﺑــﯚ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻛــﺮدووە‪ .‬ﺑﺎرزاﻧﯿــﯽ ﻧەﻣــﺮ و ﻫﺎوڕێﻜﺎﻧــﯽ ﺑــﯚ ﻣــﺎوەی‬ ‫ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﺳــﺎڵ ﻟــەوێ ﺑــﻮون و ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر‬ ‫ﻛــﻮردی ﻟێﯿــە‪ .‬ﺋێﻤــە ﻗــەرزداری ﺋەواﻧﯿــﻦ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫ژﯾﺎﻧــﯽ ﺳــەرﻛﺮدەﯾەﻛﯽ ﮔــەورەی وەﻛــﻮ ﺑﺎرزاﻧﯿــﯽ‬ ‫ﻧەﻣــﺮ ﻟەوێــﺪا ﭘﺎرێﺰرا‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﻣﻦ ﭘێﻢ واﻧﯿﯿە ﺳــەرداﻧﯽ‬ ‫ﺷــﺎﻧﺪی ﻛــﻮردی و ﺑەﻫێﺰﺑﻮوﻧــﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿەﻛﺎﻧﯿــﺎن‬ ‫ﻟەﮔــەڵ رووﺳــﯿﺎ‪ ،‬وەﻛــﻮ ﻛﺎرﺗێﻜــﯽ ﺑەدﯾــﻞ ﺑێــﺖ ﻟــە‬ ‫ﺑەراﻧﺒەر ﺋەﻣەرﯾﻜﺎدا‪.‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻫەر رووﺳــﯿﺎ ﺑﻮو ﻛــە ﯾﺎرﻣەﺗﯿــﺪەر ﺑﻮو ﻟە‬ ‫رووﺧﺎﻧﺪﻧﯽ ﻛﯚﻣﺎری ﻛﻮردﺳﺘﺎن‪.‬‬ ‫ﺑﺒــﻮورە ﻫﯿــﭻ ﺳﯿﺴــﺘەﻣێﻚ ﮔﻮزارﺷــﺖ ﻟــە ﺧەڵﻜــﯽ‬ ‫ﺋــەو واڵﺗــە ﻧــﺎﻛﺎت‪ .‬ﻋــەرەب ﮔﻮﻧﺎﺣــﯽ ﻧﯿﯿــە ﻟەوەی‬ ‫ﺳــەدام ﺑەﺳــەر ﻛــﻮردی ﻫێﻨــﺎ‪ ،‬ﻗەوﻣﯿﯿــەت ﺑەرﭘﺮس‬ ‫ﻧﯿﯿــە ﻟــە ﻛﺎری ﺣﻜﻮوﻣەﺗــەﻛﺎن‪ .‬ﻣــﻦ ﺋــەوەم ﻟەﺑﯿــﺮ‬ ‫ﻧﺎﭼێﺘــەوە ﻛــە وەزﯾــﺮی درەوەی ﺋێﺴــﺘﺎی رووﺳــﯿﺎ‬ ‫ﺳــێﺮﮔﯽ ﻻﭬــﺮۆڤ‪ ،‬ﻛﺎﺗێــﻚ ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻋێــﺮاق‬ ‫‪٪١٧‬ی ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫دەﯾﻮﯾﺴــﺖ ﭘﺸــﻜﯽ ‪٪١٧‬ی‬ ‫ﻟــە ﺑﻮدﺟــە ﺑﺒڕێــﺖ‪ ،‬ﻻﭬــﺮۆڤ ﻟەﻧــﺎو ﻧەﺗــەوە‬ ‫ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوەﻛﺎن دەﯾﮕــﻮت ﻛــە ﺋێﻤــە ﺟﮕــە ﻟــە‬

‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻋێــﺮاق ﻛەﺳــﯽ ﺗــﺮ ﻧﺎﻧﺎﺳــﯿﻦ‪ ،‬ﺗەﻧﺎﻧەت‬ ‫ﻛﻮردﯾﺶ‪.‬‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن دەﺗﻮاﻧــێ‬ ‫ﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯿﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻟەﮔــەڵ ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ و‬ ‫رووﺳﯿﺎدا راﺑﮕﺮێﺖ؟‬ ‫ﻣﻦ ﻧﺎزاﻧــﻢ‪ ،‬ﺑەاڵم دەﺑــێ ﺋەو ﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯿﯿە راﺑﮕﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﭘێــﻢ واﯾــە دەﺗﻮاﻧێــﺖ و ﺗﺎﻛــﻮ ﺋێﺴــﺘﺎﯾﺶ ﺗﻮاﻧﯿﻮﯾەﺗﯽ‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە ﺗﺎﻛــﻮ ﺋﯿﺴــﺘﺎ ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﺑــە ﻫﯿﭻ ﺷــێﻮەﯾەك‬ ‫ﻧﯿﮕەراﻧﯿــﯽ ﻟــەو ﻛﺎرە دەرﻧەﺑڕﯾــﻮە‪ .‬ﺗەﻧﯿــﺎ ﻟەﺳــەر‬ ‫ﭘﺮﺳــﯽ رۆﯾﺸــﺘﻨﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــﯚ ﺗﻮرﻛﯿــﺎ‬ ‫ﻛــە ﺋەوﯾــﺶ ﺗﻮرﻛﯿــﺎ ﺗﻮاﻧــﯽ ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ رازی ﺑــﻜﺎت‪.‬‬ ‫ﺋەﻣە ﺳــەرەﺗﺎﯾەﻛە ﺑــﯚ ﻧﺰﯾﻜﺒﻮوﻧەوە ﻟە ﺳــەرﺑەﺧﯚﯾﯽ‬ ‫و ﺋﺎزادﯾــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯽ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺋەﮔــەر ﺋــەو ﺑﯚرﯾﯿــە‬ ‫ﻧەوﺗــە ﺑــڕوات‪ ،‬ﻛــەس ﻧﺎﺗﻮاﻧێــﺖ ﻫەڕەﺷــەی ﻟــێ‬ ‫ﺑﻜﺎت‪.‬‬ ‫ﺋەﮔــەر ﭘێــﯽ ﻧەﻛــﺮا ﭼــﯽ؟ ﺋﺎﯾــﺎ ﺋەﮔــەری‬ ‫ﻛﯚﻣــﺎری‬ ‫ﭼﺎرەﻧﻮوﺳــﯽ‬ ‫دووﺑﺎرەﺑﻮوﻧــەوەی‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻫەﯾە؟‬ ‫ﺋەﻣــڕۆ رۆژێﻜــﯽ ﺗــﺮە و ﺳــەردەﻣﯽ ﻛﯚﻣــﺎری‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻧﯿﯿە‪ .‬ﻣــﻦ دڵﻨﯿﺎم ﻟــەوەی ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــە ﺗﺎﯾﺒــەت ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێﻢ‬ ‫و ﺳــەرۆﻛﯽ ﺣﻜﻮوﻣــەت ﺋەوەﻧــﺪە ﺗﻮاﻧﺎﯾــﺎن ﻫەﯾە ﻛە‬ ‫ﺑﺘﻮاﻧﻦ ﺋەو ﻫﺎوﺳەﻧﮕﯿﯿە راﺑﮕﺮن‪.‬‬ ‫ﻫەرێــﻢ ﺧەرﯾﻜــە دەﭼێﺘە ﻧــﺎو ﻫێڵــﯽ ﻧﺎﺑﯚﻛﯚوە‪،‬‬ ‫ﭘێــﺖ واﯾــە رووﺳــﯿﺎ ﻟــەوەدا ﻫﺎوﻛﺎرﯾﯽ ﻛــﻮرد ﺑﻜﺎت؟‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە رەﻧﮕــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑﺒێﺘــە رﻛﺎﺑــەری رووﺳــﯿﺎ‬ ‫ﻟە داﺑﯿﻨﻜﺮدﻧﯽ ﮔﺎزی ﴎوﺷﺘﯽ ﺑﯚ ﺋەوروﭘﺎ‪.‬‬ ‫ﯾــەك ﻟــە ﻫﯚﻛﺎرەﻛﺎﻧــﯽ ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮﯾﯽ رووﺳــﯿﺎ ﻟــە‬ ‫ﻣﺎﻧــەوەی ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﺳــﻮورﯾﺎ ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ‪ ،‬ﺋەﻣەﯾە‪.‬‬ ‫ﺑەرﻧﺎﻣەﯾــەك ﻫەﯾــە ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﮔﺎزی ﻗەﺗــەر ﻟــە‬ ‫رێﮕــەی ﺳــﻮورﯾﺎوە ﺑــﯚ ﺋەوروﭘــﺎ ﺑﻨێﺮدرێــﺖ و‬ ‫ﺋەﻣەش ﺑــە واﺗــﺎی زﯾﺎﻧﮕەﯾﺎﻧﺪﻧــە ﺑــە ﺑەرژەوەﻧﺪی و‬ ‫ﭘێﮕــەی رووﺳــﯿﺎ‪ .‬ﺑــەو ﻛﺎرە ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﺶ دەﺑێﺘــە رﻛﺎﺑەرێﻜــﯽ رووﺳــﯿﺎ‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫رووﺳــەﻛﺎن ﻋﺎﻗڵــﻦ و دەﯾﺎﻧــەوێ ﺋێﻤــە ﻫﺎوڕێﯿــﺎن‬ ‫ﺑﯿﻦ ﻧەك رﻛﺎﺑەر‪.‬‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ ﻟــەو ﺑــﻮارەدا رﻛﺎﺑەرﯾــﯽ‬ ‫رووﺳﯿﺎی ﭘێ دەﻛﺮێﺖ؟��� ‫ﺑﯚﭼــﯽ ﻧــﺎ‪ ،‬ﺧــﯚ رووﺳــﯿﺎ ﻓڕۆﻛەﻛﺎﻧــﯽ ﻧﺎﻧێﺮێــﺖ‬ ‫ﺑﯚردوﻣﺎمنﺎن ﺑﻜﺎت‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫ﺳﻴﺎﺳەت‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫‪6‬‬

‫ﺳﺎﯾﻜﺲﺑﯿﻜﯚ‬ ‫ﺑە ﺋﺎﮔﺮی ﻧەوﺗﯽ ﻛﻮردان دەﺳﻮوﺗێﺖ‬

‫ﺳەﻧﮓ‬ ‫ﺷەڕە دەﻧﻮوك ﯾﺎن‬ ‫ﺷەڕەﻗﻮڵﯿﻨﮓ؟‬

‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪ /‬وﺷ‪ .‬ھ‪‬ﻤﻦ ﺑﺎﺑﺎن رەﺣﯿﻢ‬ ‫ﺳﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜﯚ ﺋەو رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣەﯾەی ﺳەدەﯾەك ﻟەﻣەوﺑەر ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ‬ ‫داﺑەش ﻛﺮد‪ ،‬ﺋێﺴﺘﺎ ﺑە ﺋﺎﮔﺮی ﻧەوﺗﯽ ﻛﻮردان دەﺳﻮوﺗێﺖ‪ .‬ﺷﺎرەزاﯾﺎن‬ ‫ﻟەو ﺑﺎوەڕەدان ﻛە ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ ﻧﺎوﭼەﻛەش ﻟە ﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯽ ﻛﻮرددا‬ ‫دەﺷﻜێﺘەوە‪ .‬رۆژﻫەاڵﺗﯽ ﻧﺎوەڕاﺳﺖ ﺑەرەو ﻛێﺸﺎﻧەوەی ﻧەﺧﺸەﯾەﻛﯽ ﺗﺮ‬ ‫دەﭼێﺖ ﻛە دەوڵەﺗﯽ ﻛﻮردﯾﯽ ﻟەﺳەر دەﺑێﺖ‪.‬‬

‫"ﺳﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜﯚ ﺑەرەو ﻧەﻣﺎن دەﭼێﺖ‬ ‫ﺑﯿﺮ ﻣە ﻧــﺪ ی‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾــﯽ ﻧــﻮام ﭼﯚﻣﺴــﻜﯽ ﻟــە‬ ‫دوا ﭼﺎوﭘێﻜەوﺗﻨــﯽ ﺧﯚﯾــﺪا ﻛــە‬ ‫ﻧﺎوەڕاﺳــﺘﯽ ﺋــەم ﻣﺎﻧﮕە ﺑاڵو ﺑــﻮوەوە‪،‬‬ ‫ﺟەﺧــﺖ ﻟــە "ﻧﺎﺷــەرﻋﯿﺒﻮون" و‬ ‫"ﺗێﻜﺸــﻜﺎن"ی رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣــەی‬ ‫ﺳــﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜﯚ دەﻛﺎﺗەوە‪ .‬ﭼﯚﻣﺴــﻜﯽ‬ ‫دەڵــێ‪" ،‬ﺳــﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜــﯚ ﺑــەرەو‬ ‫ﻧەﻣــﺎن دەﭼێــﺖ و ﺳــﻮورﯾﺎ داﺑــەش‬ ‫دەﺑێــﺖ‪ ،‬ﻧﺎوﭼــە ﻛﻮردﯾﯿــەﻛﺎن‬ ‫ﺣﻮﻛﻤــﯽ زاﺗﯿــﺎن دەﺑــێ و ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ‬ ‫ﺑــە ﻛﻮرداﻧــﯽ ﺑﺎﺷــﻮوری ﻋێﺮاﻗــەوە‬ ‫دەﻛــەن ﻛــە ﺣﻮﻛﻤــﯽ زاﺗﯿﯿــﺎن ﻫەﯾە‪،‬‬ ‫ﺑــەو ﻫﯚﯾەﺷــەوە رۆژﻫەاڵﺗــﯽ ﺗﻮرﻛﯿﺎ‬ ‫ﺑەرﻓﺮاواندەﺑێﺘەوە"‪.‬‬ ‫ﮔﯚﭬــﺎری ﻓﯚرﯾﻦ ﭘﯚﻟﯿﺴــﯽ ﻟــە ﯾﯚﻟﯿﯚی‬ ‫‪٢٠٠٦‬دا راﭘﯚرﺗێﻜــﯽ ﺑــاڵو ﻛــﺮدەوە‬ ‫‪٢٠٠٦‬دا‬ ‫ﻛــە ﺗێﯿــﺪا ﺑﺎﺳــﯽ ﻟــە ﻧەﺧﺸــەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﻧﻮێــﯽ رۆژﻫەاڵﺗﯽ ﻧﺎوەڕاﺳــﺖ ﺑەﻧﺎوی‬ ‫"ﺳــﻨﻮوری ﺧﻮێــﻦ" ﻛﺮدﺑــﻮو‪ .‬ﺑەﭘێــﯽ‬ ‫راﭘﯚرﺗەﻛــە واڵﺗﺎﻧــﯽ ﺋێــﺮان‪ ،‬ﺗﻮرﻛﯿــﺎ‪،‬‬ ‫ﻋێــﺮاق‪ ،‬ﭘﺎﻛﺴــﺘﺎن و ﺳــﻮورﯾﺎ‬ ‫ﺳــﻨﻮورەﻛﺎﻧﯿﺎن دەﮔﯚڕدرێــﺖ و‬ ‫ﺋەﮔــەری داﺑەﺷــﺒﻮوﻧﯿﺎن ﻫەﯾــە‪،‬‬ ‫ﻫەرﯾــەك ﻟــە واڵﺗﺎﻧــﯽ ﻟﺒﻨــﺎن‪ ،‬ﺋﻮردن‬ ‫و ﺋەﻓﻐﺎﻧﺴــﺘﺎﻧﯿﺶ ﺳــﻨﻮورەﻛﺎﻧﯿﺎن ﺑــە‬ ‫ﻫــﯚﻛﺎری ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﺑەرﻓــﺮاوان دەﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ﻟــە راﭘﯚرﺗەﻛــەدا ﭘێﺸــﺒﯿﻨﯽ ﻛــﺮاوە‬ ‫ﻛــە ﻟــە دەرەﻧﺠﺎﻣــﯽ ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿــە‬ ‫ﻧﺎوﭼەﯾﯿﯿــەﻛﺎن ﭼەﻧــﺪ واڵﺗێﻜــﯽ‬ ‫ﻧــﻮێ دروﺳــﺖ دەﺑــﻦ و دەوڵەﺗــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﺶ ﺑــە ﻛەرﻛــﻮوك و‬ ‫ﺑەﺷــێﻚ ﻟــە ﻣﻮﺳــڵ و ﺧﺎﻧەﻗﯿــﻦ و‬ ‫ﻣەﻧﺪەﻟــﯽ و ﺑەﺷــێﻚ ﻟــە واڵﺗﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺗﻮرﻛﯿــﺎ و ﺋێــﺮان و ﺳــﻮورﯾﺎ و‬ ‫ﺋەرﻣﯿﻨﯿــﺎ و ﺋﺎزەرﺑﺎﯾﺠــﺎن‪ ،‬ﯾەﻛێــﻚ ﻟەو‬ ‫واڵﺗﺎﻧــە دەﺑێﺖ‪ .‬ﻫــﺎوﻛﺎت دەوڵەﺗێﻜﯽ‬ ‫ﺷــﯿﻌﯿﯽ ﻋەرەﺑــﯽ و دەوڵەﺗێﻜــﯽ‬ ‫ﺳﻮﻧﻨﯿﯽ ﻋەرەﺑﯿﺶ دروﺳﺖ دەﺑﻦ‪.‬‬ ‫دوو ر‪‬ﻜﻜ‪‬وﺗﻨﻨﺎﻣ‪‬‬ ‫ﺑﯚ داﺑ‪‬ﺷﻜﺮدﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪ ١٩١٦‬ﻟێــﻚ ﺗێﮕەﯾﺸــﺘﻨێﻜﯽ‬ ‫ﻧﻬێﻨــﯽ ﻟــە ﻧێــﻮان ﻓڕەﻧﺴــﺎ و‬ ‫ﺷﺎﻧﺸــﯿﻨﯽ ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮو )ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿــﺎ(‬ ‫ﺑــە رەزاﻣەﻧﺪﯾــﯽ ﺋﯿﻤﭙﺮاﺗﯚرﯾەﺗــﯽ‬ ‫رووﺳــﯿﺎ ﺋﯿﻤــﺰا ﻛــﺮا‪ .‬ﺋــەو رێﻜﻜەوﺗﻨە‬

‫ﺳــﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜــﯚ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ‬ ‫داﺑــەش ﻛــﺮد‪ .‬ﻣﻮوﺳــڵ و ﺑﺎﺷــﻮوری‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و رۆژﻫــەاڵت و‬ ‫رۆژﺋــﺎوای ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑە ﻓڕەﻧﺴــﺎ درا‬ ‫و زۆرﺑــەی ﺑﺎﻛــﻮری ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﺶ ﺑە‬ ‫رووﺳــﯿﺎ درا و ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿﺎش ﺑەﺷــێﻚ ﻟە‬ ‫وﯾﻼﯾەﺗــﯽ ﻣﻮﺳــڵﯽ وەرﮔــﺮت‪ .‬دوای‬ ‫ﺋــەوەش‪ ،‬رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣــەی ﻟــﯚزان ﻟە‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪ ١٩٢٣‬ﺋﯿﻤــﺰا ﻛﺮا و ﺑــە ﻫﯚﯾەوە‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑەﺳــەر ﺗﻮرﻛﯿــﺎ‪ ،‬ﺋێــﺮان‪،‬‬ ‫ﻋێــﺮاق‪ ،‬ﺳــﻮورﯾﺎ و رووﺳــﯿﺎ داﺑــەش‬ ‫ﻛــﺮا‪ .‬ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑەﻫــﺎری ﻋەرەﺑــﯽ‪،‬‬ ‫رووداوەﻛﺎﻧــﯽ ﺳــﻮورﯾﺎ‪ ،‬ﻧﺎﻛﯚﻛﯿــﯽ‬ ‫ﭘێﻜﻬﺎﺗەﻛﺎﻧــﯽ ﻋێــﺮاق‪ ،‬ﺟﯿﺎﺑﻮوﻧــەوەی‬ ‫ﺑﺎﺷــﻮوری ﺳــﻮودان و ﭼەﻧﺪﯾــﻦ‬ ‫ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾــﯽ ﺗﺮ ﺋﺎﻣﺎژە ﺑەﻛێﺸــﺎﻧەوەی‬ ‫ﺟﺎرێﻜــﯽ ﺗــﺮی ﻧەﺧﺸــەی ﻧﺎوﭼەﻛــە‬ ‫دەﻛــەن ﻛــە ﺋەﻣﺠﺎرەﯾﺎن ﭼــﺎوەڕوان‬ ‫دەﻛــﺮێ ﻟــە ﺑەرژەوەﻧﺪﯾــﯽ ﻛــﻮرد‬ ‫ﺑێــﺖ‪ ،‬ﻟــە ﺑەرژەوەﻧﺪﯾــﯽ ﮔەﻟێــﻚ ﻛە‬ ‫ﮔەورەﺗﺮﯾــﻦ ﮔەﻟــﯽ ﺑــێ دەوڵەﺗــﯽ‬ ‫دﻧﯿﺎﯾە‪.‬‬ ‫دﻛﺘــﯚر ﺋﯿﺴــامﻋﯿﻞ ﻣﺤەﻣــەد‬ ‫ﺣەﺳــﺎف دەرﭼﻮوی ﺑەﺷــﯽ ﻛــﻮردی‬ ‫ﻟــە ﭘەﯾامﻧﮕــەی رۆژﻫەاڵﺗﻨﺎﺳــﯽ‬ ‫ﻟــە ﺋەﻛﺎدﯾﻤﯿــﺎی ﺳــﯚﭬﯿەﺗﯿﯽ‬ ‫ﻣﯚﺳــﻜﯚ‪ ،‬رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣــەی ﺳــﺎﯾﻜﺲ‬ ‫ﺑﯿﻜــﯚ ﺑــە رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣەﯾەﻛــﯽ‬ ‫"ﻛﯚﻟﯿﻨﯿﺎﻟﯿﺰﻣــﯽ" دەزاﻧــێ ﻛە ﺑەﺳــەر‬ ‫ﻛــﻮرددا ﺳــەﭘێرناوە و ﺟەﺧــﺖ ﻟــە‬ ‫"ﻧﺎﺷــەرﻋﯿﺒﻮون"ی دەﻛﺎﺗــەوە‪ .‬ﺋــەو‬ ‫ﺑــە رۆژﻧﺎﻣەی "وﺷــە" دەڵــێ‪" ،‬ﻛﻮرد‬ ‫و ﻋــەرەب ﻟــەو رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣەﯾــە‬ ‫زەرەرﻣەﻧﺪﺑــﻮون‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻛــﻮرد‬ ‫دووﺟــﺎر زەرەرﻣەﻧــﺪ ﺑــﻮو‪ .‬دوای‬ ‫رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣەﻛــە ﻋــەرەب ﺑــﻮون‬ ‫ﺑــە ﺧﺎوەﻧــﯽ دەوڵەﺗــﯽ ﻧەﺗەوەﯾﯿــﯽ‬ ‫ﺧﯚﯾــﺎن‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻛــﻮرد ﺧﺎﻛــﯽ داﺑەش‬ ‫ﻛــﺮا و ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎش دەوڵەﺗــﯽ ﺧــﯚی‬ ‫ﻧﯿﯿە"‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﭘﺴــﭙﯚڕە ﭘێــﯽ واﯾــە ﺳــﺎﯾﻜﺲ‬ ‫ﺑﯿﻜــﯚ ﺗەﻧﯿﺎ وەﻛــﻮ ﺋەﻧﺠــﺎم ﻣﺎوەﺗەوە‬ ‫داﻣەزراﻧﺪﻧــﯽ‬ ‫ﭘێﺸــﺒﯿﻨﯽ‬ ‫و‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﺶ‬ ‫دەوڵەﺗــﯽ‬ ‫دەﻛﺎت‪ .‬ﺋــەو ﭘێﺸــﻨﯿﺎزێﻜﯽ ﻧﻮێــﯽ‬ ‫ﺑــﯚ ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻫەﯾــە و دەڵــێ‪" ،‬ﺋەﮔــەر‬ ‫ﻛــﻮرد ﻟەﮔــەڵ ﺗﻮرﻛﯿــﺎ رێﻜﻜەوﺗــﻦ‬

‫ﻟە ﻫەﻟﻮﻣەرﺟﯽ ﺋێﺴﺘﺎی‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﺪا‪ ،‬ﺑﺎرودۆﺧﯽ‬ ‫ﺑﺎﺷﻮوری ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻟەﺑﺎرە ﺑﯚ‬ ‫ﻟەﺋەﺳﺘﯚﮔﺮﺗﻨﯽ ﺋەو ﺑەرﭘﺮﺳﯿﺎرەﺗﯿﯿە‬ ‫ﺑــﯚ داﺑەﺷــﻜﺮدﻧﯽ ﻣﯿﺮاﺗــﯽ دەوڵەﺗــﯽ‬ ‫رووﺧــﺎوی ﻋﻮﺳــامﻧﯽ ﺑەﺳــەر‬ ‫ﻓڕەﻧﺴــﺎ و ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿــﺎدا ﺑــﻮو‪.‬‬ ‫رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣەﻛــە ﻧﯚﭬەﻣﺒــەری ‪١٩١٥‬‬ ‫ﻟــە ﺋەﻧﺠﺎﻣــﯽ وﺗﻮوێــﮋی ﻧﻬێﻨﯿــﯽ‬ ‫دوو دﯾﭙﻠﯚﻣﺎﺗــﻜﺎری ﻓڕەﻧﺴــﺎﯾﯽ و‬ ‫ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿﺎﯾــﯽ ﺑــە ﻧﺎوەﻛﺎﻧــﯽ ﻓﺮاﻧﺴــﻮا‬ ‫ﺟــﯚرج ﺑﯿﻜــﯚ و ﻣﺎرك ﺳﺎﯾﻜﺴــﺪا ﻫﺎﺗە‬ ‫ﺋــﺎراوە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە دواﺗــﺮ ﻧــﺎوی ﺳــﺎﯾﻜﺲ‬ ‫ﺑﯿﻜﯚی ﻟێ ﻧﺮا‪.‬‬

‫ﺑــﻜﺎت ﺑﯚ ﺋــەوەی ﻫەرﺳــێ ﺑەﺷــﯽ‬ ‫ﺑﺎﻛــﻮر و ﺑﺎﺷــﻮور و رۆژﺋــﺎوای‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻛــە ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿــﺎن‬ ‫ﺑــە ﺳــﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜــﯚوە ﻫەﯾــە‪،‬‬ ‫ﺑﺒﻨــە ﻧﺎوﭼەﯾەﻛــﯽ ﻓﯿﺪراڵــﯽ ﯾــﺎن‬ ‫ﻛﯚﻧﻔﯿﺪراڵــﯽ ﻟەﮔــەڵ ﺗﻮرﻛﯿــﺎ‪ ،‬ﺋــەوا‬ ‫ﺑــﯚ ﻛــﻮرد ﺑــﺎش دەﺑێــﺖ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫رزﮔﺎرﻣــﺎن دەﺑێــﺖ ﻟــە ﻋــەرەب و‬ ‫دەﺑﯿﻨە ﺑەﺷێﻚ ﻟە ﺋەوروﭘﺎ"‪.‬‬

‫دوای ﺳﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜﯚ ﻋ‪‬رەب ﺑﻮو ﺑ‪ ‬ﺧﺎوەﻧﯽ دەو‪‬ت‪ ،‬ﺑ‪‬م ﻛﻮرد ﺗﺎ ﺋ‪‬ﺴﺘﺎ دەو‪‬ﺗﯽ ﻧﯿﯿ‪‬‬

‫"ﺳﻨﻮوری ﺧﻮ‪‬ﻦ" ﺑ‪ ‬ﺧﻮ‪‬ﻦ‬ ‫دەﻧﻮوﺳﺮ‪‬ﺘ‪‬وە؟‬ ‫ﺋﺎﻟﻮف ﺑــﻦ ﺳەرﻧﻮوﺳــەری رۆژﻧﺎﻣەی‬ ‫ﻫﺎﺋﺎرێﺘﺴــﯽ ﺋﯿﴪاﺋﯿﻠﯽ ﻗﺴــە ﻟەﺳــەر‬ ‫دروﺳــﺘﺒﻮوﻧﯽ ﭼەﻧــﺪ دەوڵەﺗێــﻚ ﻟــە‬ ‫داﻫﺎﺗــﻮودا دەﻛﺎت‪ .‬ﺋەو ﺑﯚ ﭘﺎڵﭙﺸــﺘﯿﯽ‬ ‫ﻗﺴــەﻛﺎﻧﯽ ﺋﺎﻣﺎژە ﺑە ﻟێﻜﯚڵﯿﻨەوەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺳــەﻧﺘەری زەﯾﺘﻮﻧــە ﺑــە ﻧﺎوﻧﯿﺸــﺎﻧﯽ‬ ‫"رۆژﻫەاڵﺗــﯽ ﻧﺎوەڕاﺳــﺖ‪ ،‬ﻧەﺧﺸــەی‬ ‫ﻧــﻮێ دەﻛێﴩێــﺖ" دەﻛﺎت‪ .‬ﺋﺎﻟــﻮف‬ ‫ﺑــﻦ دەڵــێ‪" ،‬راﭘەڕﯾﻨــە ﻣﯿﻠﻠﯿﯿــەﻛﺎن‬ ‫و ﻧﺎﻛﯚﻛﯿﯿــە ﻧﺎوﺧﯚﯾﯿﯿــەﻛﺎن دەﺑێﺘــە‬ ‫ﻫــﯚی ﻛێﺸــﺎﻧەوەی ﻧەﺧﺸــە‬ ‫ﻫەرێﻤﯿﯿــەﻛﺎن ﺑەﺷــێﻮەﯾەك ﻛــە‬ ‫ﻟــە ﻧﺎوەڕۆﻛــﺪا زۆر ﺟﯿــﺎوازە ﻟــە‬ ‫رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣــەی ﺳــﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜــﯚ‪،‬‬ ‫ﺋــەم ﻧەﺧﺸــەﯾە ﻟــە ﭼەﻧــﺪ ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫داﻫﺎﺗــﻮو دەﻛێﴩێــﺖ و ﭘــەردە‬ ‫ﻟەﺳــەر ﭼەﻧﺪﯾــﻦ واڵﺗﯽ ﺳــەرﺑەﺧﯚی‬ ‫ﻧــﻮێ وەﻛــﻮ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﻓەﻟەﺳــﺘﯿﻦ‪،‬‬ ‫ﺑﻮرﻗــە ﻟــە رۆژﻫەاڵﺗــﯽ ﻟﯿﺒﯿــﺎ و‬ ‫ﺑﺎﺷﻮوری ﯾەﻣەن ﻻدەدات"‪.‬‬ ‫ﺋەﮔەرﭼــﯽ ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑﺎﺳــﻜﺮدن‬ ‫ﻟــە ﺟﯿﺎﺑﻮوﻧــەوەی ﮔەﻻﻧــﯽ‬ ‫ﺑــەزۆر ﻟﻜێــرناو ﺑــە ﻋەرەﺑەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫رۆژﻫەاڵﺗﯽ ﻧﺎوەڕاﺳــﺖ‪ ،‬ﺑــە ﺗﻮاﻧەوە و‬ ‫ﺑﭽﻮوﻛﻜﺮدﻧــەوەی ﺋﻮﻣەﺗــﯽ ﺋﯿﺴــﻼم‬ ‫و ﭘﺎڵﺪاﻧــە ﺑــە ﺋﯿﴪاﺋﯿــﻞ ﻟەﻻﯾــەن‬ ‫ﻫەﻧــﺪێ ﻟــە ﻋەرەﺑەﻛﺎﻧــەوە ﻟێــﻚ‬ ‫دەدرێﺘــەوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﭘــێ دەﭼێﺖ ﺋەو‬ ‫ﺳــﺘەﻣە دەﯾــﺎن ﺳــﺎڵەﯾە واﯾﻜــﺮدووە‬ ‫ﺧــﻮدی ﻋەرەﺑەﻛﺎﻧﯿــﺶ ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﯾەﻛــﱰ ﻫەڵﻨەﻛــەن‪ .‬ﺷــﯿﻌەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻋێــﺮاق‪ ،‬ﺳــﻌﻮودﯾە‪ ،‬ﺑەﺣﺮێــﻦ‪ ،‬ﻗەﺗەر‬ ‫و ﺳــﻮﻧﻨەﻛﺎﻧﯽ ﻟﺒﻨــﺎن و ﺋێﺮاﻧﯿــﺶ‬ ‫ﺑﺎﺷــﱰﯾﻦ منﻮوﻧــەی ﻧﺎوﭼەﻛــەن‪.‬‬ ‫ﺟﯿﺎﺑﻮوﻧــەوەی ﺑﺎﺷــﻮوری ﺳــﻮودان‬ ‫و داﺑەﺷــﺒﻮوﻧﯽ ﻋێﺮاق ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺗﯿــﯚری ﻟــە ﺋێﺴــﺘﺎدا ﺑــﯚ ﺳــەر ﺳــێ‬ ‫ﻧﺎوﭼــە‪ ،‬ﺑﺎﺳــێﻜﯽ ﮔەرﻣﻦ‪ ،‬ﻫــەر ﺑﯚﯾە‬

‫ﭼﺎودێﺮاﻧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﭘێﯿــﺎن واﯾــە‬ ‫داﻣەزراﻧﺪﻧــﯽ دەوڵەﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﺑــێ ﺋــﺎزار ﺗــێ ﻧەﭘەرێــﺖ‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﻧەوﺗﯿــﺶ ﺑــە ﻫﯚﻛﺎرێــﻚ دەزاﻧــﻦ ﺑﯚ‬ ‫ﻧﺰﯾﻜﺒﻮوﻧــەوەی ﻛــﻮرد ﻟــە ﺧەوﻧــە‬ ‫ﻟەﻣێﮋﯾﻨەﻛەی‪.‬‬ ‫دۆری ﮔﯚڵــﺪ ﺑﺎڵﯿــﯚزی ﭘێﺸــﱰی‬ ‫ﺋﯿﴪاﺋﯿــﻞ ﻟە ﻧەﺗــەوە ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوەﻛﺎن‬ ‫ﻛــە ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑەڕێﻮەﺑــەری ﺳــەﻧﺘەری‬ ‫ﻗﻮدﺳــە‪ ،‬ﭘێــﯽ واﯾــە راﻛێﺸــﺎﻧﯽ ﺑﯚری‬ ‫ﻧەوت ﻟــە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧەوە ﺑﯚ‬ ‫ﺗﻮرﻛﯿــﺎ‪ ،‬ﺋﺎﻣﺎژەﯾەﻛە ﺑﯚ ﺳــەرﺑەﺧﯚﯾﯿﯽ‬ ‫ﺋــەو‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪.‬‬

‫رۆﺷــﻨﺒﯿﺮﯾﯽ ﻣێﮋووﯾﯿــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪،‬‬ ‫ﭘێﯽ واﯾــە ﺋێﺴــﺘﺎ دۆﺧێــﻚ ﻫﺎﺗﻮوەﺗە‬ ‫ﺋــﺎراوە ﻛــە رۆژﻫەاڵﺗــﯽ ﻧﺎوەڕاﺳــﺖ‬ ‫ژاﻧــﯽ ﻟەداﯾﻜﺒﻮوﻧــﯽ ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾــﯽ‬ ‫ﻧــﻮێ ﮔﺮﺗﻮوﯾەﺗــﯽ و ﺳــەرﺗﯚﭘﯽ ﺋــەو‬ ‫ﭼﺎوەڕواﻧﻜــﺮاوەش‬ ‫ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿــە‬ ‫داﻣەزراﻧﺪﻧــﯽ دەوڵەﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧە‪.‬‬ ‫ﺋەو ﺑــە رۆژﻧﺎﻣە�� "وﺷــە" دەڵێ‪" ،‬ﻟە‬ ‫ﻫەﻟﻮﻣەرﺟــﯽ ﺋێﺴــﺘﺎی ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا‪،‬‬ ‫ﺑﺎرودۆﺧــﯽ ﺑﺎﺷــﻮوری ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻟەﺑــﺎرە ﺑــﯚ ﻟەﺋەﺳــﺘﯚﮔﺮﺗﻨﯽ ﺋــەو‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎرەﺗﯿﯿە ﻣێﮋووﯾﯿﯿــە و‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﺋــەو ﺑﻨەﻣﺎﯾﺎﻧــەی ﺗێﺪاﯾە ﻛە‬

‫ﻛﻮرد ﻟە ﺳﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜﯚ دووﺟﺎر‬ ‫زەرەرﻣەﻧﺪ ﺑﻮون‪ ،‬ﺧﺎﻛﯽ داﺑەش‬ ‫ﻛﺮا و دەوڵەﺗﯿﺸﯽ ﻧﯿﯿە‬ ‫ﭘێــﯽ واﯾــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺋﺎﻣﺎدەﯾــە ﺑــﯚ‬ ‫ﺳــەرﺑەﺧﯚﺑﻮون ﻟــە ﭼﻮارﭼێــﻮەی‬ ‫داﺑەﺷــﺒﻮوﻧﯽ ﻋێــﺮاق ﺑــﯚ ﺳــێ‬ ‫دەوڵــەت ﺷــﯿﻌﯽ‪ ،‬ﺳــﻮﻧﻨﯽ‪ ،‬ﻛــﻮردی‪،‬‬ ‫ﺋــەوە ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜﺪاﯾــە ﻛــە ﺳــﻮﻧﻨە و‬ ‫ﺷــﯿﻌە ﺋﺎﻣﺎدەﯾﯿــﯽ ﺋەو ﻛﺎرەﯾــﺎن ﻧﯿﯿە‪.‬‬ ‫ﺋــەو دەڵــێ‪" ،‬ﺑــە ﻟەﺑەرﭼﺎوﮔﺮﺗﻨــﯽ‬ ‫ﺋــەو ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨەی ﻟــە ﺋﺎﯾﻨــﺪەی‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺳﯿﺴــﺘەﻣە‬ ‫ﺳــﻮورﯾﺎ و ﻋێــﺮاق روو دەدەن و‬ ‫ﻫەرﭼﯿﯿەﻛﯿــﺶ ﺑــﻦ‪ ،‬ﭘێﺸــﺒﯿﻨﯽ‬ ‫دەﻛﺮێــﺖ ﻧەﺧﺸــەی رۆژﻫەاڵﺗــﯽ‬ ‫ﻧﺎوەڕاﺳــﺖ زۆر ﺟﯿــﺎواز ﺑێــﺖ ﻟەوەی‬ ‫ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿــﺎ و ﻓڕەﻧﺴــﺎ ﭘێــﺶ ‪ ٩٧‬ﺳــﺎڵ‬ ‫ﻛێﺸﺎوﯾﺎﻧە"‪.‬‬ ‫ﺑ‪‬رﭘﺮﺳﯿﺎرەﺗﯿﯽ ﻣ‪‬ﮋوﯾﯿﯽ‬ ‫ھ‪‬ر‪‬ﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن‬ ‫دﻛﺘــﯚر ﻗــﺎدر ﻣﺤەﻣــەد ﺣەﺳــەن‬ ‫ﭘﺮۆﻓﯿﺴــﯚری ﻫﺎرﯾــﻜﺎر ﻟــە زاﻧﻜــﯚی‬ ‫ﺳــەاڵﺣەدﯾﻦ و ﺳــەرۆﻛﯽ ﻛﯚﻣەڵــەی‬

‫ﻋﻮﻣەر ﻋەﻟﯽ ﻏەﻓﻮر‬

‫دەﺷێ دەوڵەﺗێﻚ ﻫەﯾﺒێ"‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﭘﺮۆﻓﯿﺴــﯚرە ﻫﺎرﯾــﻜﺎرە ﭘێــﯽ‬ ‫واﯾــە ﺋێﺴــﺘﺎ ﻫــەم ﺑێﺪەﻧﮕــﯽ‬ ‫ﺑەﺳــەرﻛﺮدﻧﯽ‬ ‫ﭘــﻮوش‬ ‫و‬ ‫ﻧێﻮدەوڵەﺗــﯽ ﺳــەﺑﺎرەت ﺑــەدۆزی‬ ‫ﻛــﻮرد ﭘﻮوﻛﺎوەﺗــەوە و ﻫەﻣﯿــﺶ‬ ‫ﺋﺎﮔﺎﯾﯿــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ و ﻓﯚرﻣﯚﻟەﺑﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﻧﺎﺳــﯿﯚﻧﺎﻟﯿﺰﻣﯽ ﻛﻮردﯾــﺶ ﻟەﺟــﺎران‬ ‫زﯾﺎﺗﺮە‪ .‬ﺋەو ﺑﯚ ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮﯾﯽ ﻗﺴــەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑــﺎس ﻟــە ﺑﺰاوﺗــە ﺟەﻣﺎوەرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﭼەﻧــﺪ واڵﺗێﻜــﯽ ﻧﺎوﭼەﯾــﯽ دەﻛﺎت‬ ‫ﻛــە ﻛــﻮرد ﺗێﯿــﺪا ﺑەﺷــﺪارە و ﺟێﮕەی‬ ‫ﺑﺎﯾەﺧــە و ﻟــە ﻛێﺸــﺎﻧﯽ ﻧەﺧﺸــەی‬ ‫داﻫﺎﺗــﻮوی ﺋــەو واڵﺗﺎﻧەﺷــﺪا رۆڵــﯽ‬ ‫ﻛﺎرای دەﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ﻫەرﭼﯚﻧێــﻚ ﺑێــﺖ ﭘــێ دەﭼێــﺖ‬ ‫ﺳــەردەﻣﯽ ﺳــﺎﯾﻜﺲ ﺑﯿﻜــﯚ ﻛﯚﺗﺎﯾــﯽ‬ ‫ﭘــێ ﻫﺎﺗﺒێــﺖ و ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻧﺰﯾﻜﯿــﺶ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــەرەو‬ ‫دەوڵەﺗﺒــﻮون ﺑﺒــەن‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﻧــەوت‬ ‫ﻫﺎوﻛێﺸەﻛﺎﻧﯽﮔﯚڕﯾﻮە‪.‬‬

‫ﻗــەدەری ﻣﺮۆﭬــە ﻫەﻣــﻮو ﺷــﺘەﻛﺎن ﺑــە ﻧﺎﻛﺎﻣڵــﯽ و ﻛەﻣﻮﻛﻮرﺗــﯽ ﺑەﻛﺎر‬ ‫دێﻨــێ‪ ،‬ﺑــﯚ ﺗێﭙەڕاﻧﺪﻧﯽ ﺋــەو ﻧﺎﻛﺎﻣڵﯿﯿــەش دەﺑێ ﺗــﺎ ﺋەﺑەد ﻟەﻧێــﻮ ﺑﺎزﻧەی‬ ‫"ﻫەوڵــﺪان و ﻫەڵــە"دا وەك دەﺳــﺘﻬﺎڕ ﺑﺴــﻮوڕێﺘەوە‪ ،‬ﺋەوﯾــﺶ ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫ﺷــﺘەﻛﺎن زادەی ﺑﯿــﺮ و ﺋەزﻣﻮوﻧــﯽ ﻣﺮۆﭬــﻦ ﻛــە ﺧــﯚی ﻛﺎﺋﯿﻨێﻜــﯽ‬ ‫"ﺗەواوﻧەﻛــﺮاو"ە و ﻟــە ﺳــەﯾﺮورەی ژﯾــﺎن و ﻟەڕێــﯽ ﺋەزﻣﻮوﻧــە رۆﺣﯽ و‬ ‫زاﻧﺴــﺘﯽ و ﺗەﻛﻨﯿﻜﯿﯿەﻛﺎﻧﯿــەوە ﻫەوڵــﯽ ﺧﯚﺗەواوﻛــﺮدن دەدا‪ .‬ﺗەﻧﺎﻧــەت‬ ‫ﺋﺎﯾﻨــە ﺋﺎﺳــامﻧﯿﯿەﻛﺎﻧﯿﺶ ﻟــەم رێﺴــﺎﯾە ﺑەدەر ﻧﯿــﻦ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜە ﻣــﺮۆڤ ﻫەر‬ ‫زوو ﻣــﯚرك و ﺟێﭙەﻧﺠــە و زاﺗﯿەﺗــﯽ ﺧــﯚی ﺑەﺳــەر وێﻨــە و ﺋەزﻣﻮوﻧــە‬ ‫ﺋﺎﯾﻨﯿﯿەﻛەﯾﺸەوە ﺑەﺟێﺪێڵێ و دەﯾﮕﯚڕێ ﺑﯚ ﺋەزﻣﻮوﻧێﻜﯽ ﻣﺮۆﯾﯽ‪.‬‬ ‫ﭼەﻣــﻚ و ﺋەزﻣﻮوﻧــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯿﺶ )زﯾﺎﺗــﺮ منﻮوﻧــە ﻟﯿﱪاﻟﯿﯿەﻛــە‬ ‫ﻣەﺑەﺳــﺘە‪ ،‬ﻛــە ﺑﻮوەﺗــە منﻮوﻧــەی زاڵ و رۆﺣــﯽ ﺳــەردەﻣﯽ دوای‬ ‫ﻗﯚﻧﺎﻏــﯽ ﺟەﻧﮕــﯽ ﺳــﺎرد(‪ ،‬ﻛــە ﺑەﻫــەق ﺑــێ ﯾــﺎن ﺑــە ﻧﺎﻫــەق‪ ،‬ﺑــە‬ ‫ﺗێﮕەﯾﺸــﺘﻨەوە ﺑــێ ﯾــﺎن ﺑــە ﭼﺎوﻟێﻜــەری‪ ،‬ﺑﻮوەﺗە دروﺷــﻢ و ﺧﻮاﺳــﺖ‬ ‫و ﺧەوﻧــﯽ ﮔــەﻻن و ﻫێــﺰە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎن ﺑەﮔﺸــﺘﯽ و ﺳــەرﭼﺎوەی‬ ‫ﺷــەرﻋﯿەﺗﯽ دەﺳــەاڵﺗەﻛﺎﻧﯽ دﻧﯿــﺎ‪ ،‬ﻟــە ﻫەڵــە و ﭘەڵــە ﺑــەری ﻧﯿﯿــە‪،‬‬ ‫ﺑەﺗﺎﯾﺒــەت ﻟــە ﻛﯚﻣەڵﮕەﯾەﻛــﺪا ﻛــە ﻫێﺸــﺘﺎ ﺋەزﻣﻮوﻧەﻛــەی زﯾﺎﺗــﺮ‬ ‫رووﻛــەش و دروﺷــﻢ و ﭼﺎوﻟێﻜــەری و دەﻣﺎﻣــﻚ ﺑــێ و رﯾﺸــەی ﻟەﻧێــﻮ‬ ‫ﻫﺰر و ﻫﯚش و ﻫەﺳﺖ و ﻛﻮﻟﺘﻮوری ﻛﯚﻣەڵﮕەدا داﻧەﻛﻮﺗﺎﺑێ‪.‬‬ ‫راﺳــﺘە وﺗــﺮاوە "ﻣێــﮋووی دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ ﻣێــﮋووی ﻫەڵەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯿﯿە"‪ ،‬واﺗــە دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯿﺶ ﺑــەردەوام ﻟــە ﻫەڵەداﯾــە‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﺑــە ﻣﯿﻜﺎﻧﯿﺰﻣەﻛﺎﻧــﯽ ﺧــﯚی ﺳــەرﻗﺎڵﯽ ﭼﺎرەﺳــەرﻛﺮدن و ﺗێﭙەڕاﻧﺪﻧــﯽ‬ ‫ﻫەڵەﻛﺎﻧﯿەﺗــﯽ‪ ،‬ﺑەﺑــێ ﺋەوەی ﺑﺘﻮاﻧــێ ﻟە ﺑﺎزﻧــەی ﻫەڵە ﺑﭽێﺘــە دەرەوە‪.‬‬ ‫ﻫەڵــە و ﻛەﻟەﺑــەرەﻛﺎن ﺑەﺷــێﻮەﯾەك رووﻧــﻦ ﺗەﻧﺎﻧــەت دﯾﻜﺘﺎﺗﯚرێﻜــﯽ‬ ‫وەك ﻗەزاﻓﯿــﺶ ﻟــە "ﻛﺘێﺒــﯽ ﺳــەوز"ەﻛەﯾﺪا ﻛــە ﺑــە ﺋﯿﻨﺠﯿﻠــﯽ‬ ‫ﺷﯚڕﺷــەﻛەی دادەﻧــﺎ‪ ،‬دەﯾﺘﻮاﻧــﯽ ﻛﯚﻣەڵــێ رەﺧﻨــەی ﺟﯿــﺪی ﻟــە‬ ‫دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ ﺑﮕــﺮێ‪ .‬ﻧــەك ﻫەر ﻗەزاﻓــﯽ‪ ،‬دەﯾﺎﻧــﯽ ﺗﺮﯾﺶ ﻟــە ﺑﯿﺮﻣەﻧﺪان‬ ‫و ﻧﻮوﺳــەران‪ ،‬ﻟــە ﺑــەرەی ﯾــﺎر و ﻧەﯾــﺎری دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯿﯽ ﻟﯿﱪاﻟــﯽ‪،‬‬ ‫رەﺧﻨــە ﻟــەو ﻛەﻟەﺑەراﻧــەی دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ دەﮔــﺮن‪ ،‬ﻛــە ﻧﺎدادﭘــەروەری‬ ‫و زﯾﺎﻧﯿﺎن ﻟێ دەﻛەوێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﺑــﯚ منﻮوﻧــە ﻟــە واڵﺗێﻜــﯽ وەك ﻣﯿــﴪ دەﯾــﺎن ﻣﻠﯿــﯚن ﺧێﺰاﻧﯽ ﻫــەژاری‬ ‫ﺗێﺪاﯾــە ﻛــە ﺋﺎﺗﺎﺟﯽ دۆﻻرێﻜــﻦ‪ ،‬ﺳــەدان ﻣﻠﯿــﯚن دۆﻻر ﺑــﯚ ﺋەﻧﺠﺎﻣﺪاﻧﯽ‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن و رەﻧﮕــە ﺳــەداﻧﯽ ﺗﺮﯾــﺶ ﺑــﯚ ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ‬ ‫ﭼﯿــﻦ و ﺗﻮێــﮋە ﭘﯿﺸــەﯾﯽ و ﺟەﻣﺎوەرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮ ﺧــەرج دەﻛــﺮێ‪،‬‬ ‫دەﯾــﺎن ﻣﻠﯿــﯚن ﺧەڵــﻚ –ﻛــە زۆرﯾــﺎن رەﻧﮕــە ﻫــەر ﻧەزاﻧﻦ ﺳﯿﺎﺳــەت‬ ‫و ﻫەڵﺒــﮋاردن ﭼﯿــﻦ‪ -‬ﺑــەو ﭘﺮۆﺳــﺎﻧەوە ﺳــەرﻗﺎڵ دەﺑــﻦ‪ ،‬ﻛەﭼــﯽ ﻟەﭘــڕ‬ ‫دادﮔــەی دەﺳــﺘﻮوری ﺗﺎﻧــە ﻟــە ﺷــەرﻋﯿەﺗﯽ ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛــە دەدات و‬ ‫دەﺑــێ ﺟﺎرێﻜــﯽ ﺗــﺮ ﻫەﻣــﺎن ﺧــەرج و ﺳــەرﻗﺎڵﯽ دووﺑــﺎرە ﺑﻜﺮێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﯾــﺎن ﺑەﻫــﯚی ﻗەﯾﺮاﻧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ واڵﺗــەوە ﻛﺎﺑﯿﻨــەی ﺣﻜﻮوﻣــەت ﻟــە‬ ‫ﻣﺎوەﯾەﻛــﯽ ﻛەﻣــﺪا ﭼەﻧــﺪ ﺟﺎرێــﻚ دەﮔــﯚڕێ و ﺑﻮدﺟەﯾەﻛــﯽ زۆر‬ ‫ﻟــەو ﭘﺮۆﺳــەﯾەدا ﺑەﻓﯿــڕۆ دەﭼــێ‪) .‬دەڵێــﻦ ﻟــە ﭼەﻧــﺪ ﺳــﺎڵﯽ ﻛﯚﺗﺎﯾﯽ‬ ‫ﺣﻮﻛﻤــﯽ ﭘﺎﺷــﺎﯾەﺗﯽ ﻟە ﻋێــﺮاق ‪ ١٠‬ﺟــﺎر ﻛﺎﺑﯿﻨــەی ﺣﻜﻮوﻣەت ﮔــﯚڕاوە(‪.‬‬ ‫ﻓﺮاﻛﺴــﯿﯚﻧەﻛﺎﻧﯽ ﻧێــﻮ ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﻟەﺳــەر وﺷــەﯾەك‪ ،‬ﯾــﺎن رﺳــﺘەﯾەك‪،‬‬ ‫ﻛــە رەﻧﮕــە زۆر ﭼﺎرەﻧﻮوﺳﺴــﺎزﯾﺶ ﻧەﺑــێ و زﯾﺎﺗــﺮ ﺑﺎﺑەﺗــﯽ ﻣﻠﻤﻼﻧێــﯽ‬ ‫ﺣﺰﺑــﯽ ﺑــێ‪ ،‬ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﻫەﻓﺘــە و رەﻧﮕــە ﻣﺎﻧﮓ ﻣﺸــﺘﻮﻣڕ دەﻛــەن و رێ‬ ‫ﻟــە دەرﭼﻮوﻧــﯽ ﯾﺎﺳــﺎ ﯾــﺎن ﭘڕۆژەﯾــەك دەﮔــﺮن و ﭘﺮۆﺳــەی ﺳﯿﺎﺳــﯽ و‬ ‫ﺟﻤﻮﺟﻮڵــﯽ ﺋﺎﺑــﻮوری و رۆﺷــﻨﺒﯿﺮی و زاﻧﺴــﺘﯿﯽ واڵت ﺳﺴــﺖ دەﻛــەن‪.‬‬ ‫ﺳــﺎاڵﻧە ﺑﻮدﺟەﯾەﻛــﯽ زۆر ﺑــﯚ دەﯾــﺎن ﺣﺰﺑــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ و رێﻜﺨــﺮاوی‬ ‫ﻣﯚڵەﺗﭙێــﺪراو ﻟــە ﮔەﻧﺠﯿﻨــەی ﺣﻜﻮوﻣــەت ﺧــەرج دەﻛﺮێ ﺑەﺷــێﻮەﯾەك‬ ‫ﻫەﻧــﺪێ ﺟــﺎر دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﺣــﺰب و رێﻜﺨــﺮاو دەﺑێﺘــە ﺟــﯚرێ ﻟــە‬ ‫ﻛەﺳــﺎﺑەت و ﺧﯚژﯾﺎﻧــﺪن‪ .‬ﺳــەدان رۆژﻧﺎﻣــە و ﮔﯚﭬــﺎر دەردەﭼــﻦ و‬ ‫ﻫــەر ﻫەﻣﻮوﯾﺸــﯿﺎن ﻟــە ﻗﻮوﺗــﯽ واڵت دەﺧــﯚن و ﻛەﻣﯿــﺎن ﻫەﯾــە‬ ‫ﺑﯚﺷــﺎﯾﯿەﻛﯽ ﺟﯿــﺪی ﭘــڕ ﺑﻜەﻧــەوە‪ .‬ﻫەﻧــﺪێ ﺟــﺎر ﻣﻠﻤﻼﻧێــﯽ ﻧێــﻮان‬ ‫ﺣﺰﺑــەﻛﺎن و ﻣﺸــﺘﻮﻣڕە ﻣﯿﺪﯾﺎﯾﯿەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﺳــﻨﻮوری زەوق و رەوﺷــﺖ‬ ‫ﺗێﺪەﭘەڕێﻨێ و رۆح و ﻣێﺸﻜﯽ ﺧەڵﻚ ﺷەﻛەت دەﻛﺎ‪.‬‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﺋەﻣﺎﻧــە و دەﯾﺎﻧــﯽ ﺗﺮﯾــﺶ ﻟــە دەرﻫﺎوﯾﺸــﺘە ﺳــەﻟﺒﯽ و ﻧﯿﻤﭽە‬ ‫ﺳــەﻟﺒﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﭘﺮۆﺳــەی دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯿﻦ‪ ،‬ﻛــە ﺋــەو ﺣﺎڵەﺗﺎﻧــە ﻟە ﺳــﺎﯾەی‬ ‫ﺳﯿﺴﺘﻤە ﻧﺎدﯾﻤﻮﻛﺮاﺳﯿﯿەﻛﺎﻧﺪا ﺳﻨﻮوردارﺗﺮە‪.‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻟــە ﻫەﻣــﻮو ﺑﺎرەﻛﺎﻧــﺪا منﻮوﻧــە دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯿﯿەﻛە ﻣﺮۆﭬﺎﻧەﺗــﺮ و‬ ‫ﺑﺎﺟەﻛﺎﻧــﯽ ﺳــﻮوﻛﱰن ﺗــﺎ ﺋەزﻣﻮوﻧــە دﯾﻜﺘﺎﺗﯚرﯾﯿەﻛــە‪ ،‬ﻛــە ﺋﺎﺷــﻜﺮاﯾە‬ ‫رێﮕەﻛﺎﻧــﯽ ﺑــﯚ ﭼەوﺳــﺎﻧﺪﻧەوەی ﻣــﺮۆڤ ﻓﺮەﺗــﺮ و ﻛەﻧﺪڕەﻛﺎﻧــﯽ ﺑــﯚ‬ ‫ﻟﻮوﺷــﺪاﻧﯽ ﺳــﺎﻣﺎﻧﯽ ﮔﺸــﺘﯽ ﮔەورەﺗــﺮن و ﻛەﺳــﯿﺶ ﻧﺎﺗﻮاﻧــێ ﭘێﺸــﯽ‬ ‫ﭘێﺒﮕﺮێ‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﻣﺸــﺘﻮﻣڕەی ﺣﺎڵــﯽ ﺣــﺎزر ﻟــە ﻧێــﻮان ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن و دەﺳــەاڵﺗﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن )ﯾــﺎن وردﺗــﺮ ﻟە ﻧێــﻮان ﻫەردوو ﻫێــﺰی ﯾەﻛەﻣﯽ دەﺳــەاڵت‬ ‫و ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن‪ :‬ﭘﺎرﺗــﯽ و ﮔــﯚڕان( ﻟەﺳــەر ﻣەﺳــەﻟەی دەﺳــﺘﻮور و‬ ‫ﺑﺎﺑەﺗــە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺗــﺮ ﻟەﺋﺎراداﯾــە‪ ،‬ﺋەﮔەرﭼــﯽ ﻫەﻧــﺪێ ﺟــﺎر زﻣﺎﻧﯽ‬ ‫زﺑــﺮ و ﺗﯚﻣەﺗﺒەﺧﺸﯿﻨەوەﯾﺸــﯽ ﺗێﺪەﻛــەوێ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺳــﯿامﯾەﻛە ﻟــە‬ ‫ﺳــﯿامﻛﺎﻧﯽ ژﯾﺎﻧــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ و دەﺑــێ ‪-‬دوور ﻟــە دەﻣﺎرﮔــﺮژی و‬ ‫ﺑەﺷــەﯾﺘﺎﻧﻜﺮدﻧﯽ ﺋــەوی ﺗــﺮ‪ -‬ﺑە "رۆﺣــﯽ رﯾــﺎزی" وەرﺑﮕﯿــﺮێ‪ ،‬ﻫﺎوﻛﺎت‬ ‫ﻫــەوڵ ﺑــﺪرێ ﻣﻠﻤﻼﻧێﻜــە ﻟــە ﺳــﻨﻮوری "ﺷــەڕە دەﻧــﻮوك"دا مبێﻨێﺘەوە‬ ‫و ﻧەﺑێﺘە "ﺷەڕە ﻗﻮڵﯿﻨﮓ" و ﺋێﺴﻜامن ﺑﺸﻜێﻨێ‪.‬‬


‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫ﺳﻴﺎﺳەت‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫‪7‬‬

‫ﻛﯚﴎەت ﻋەﺑﺪوﻟڕەﺣامن‬

‫واﻟﯿﯽ ﻛەرﻛﻮوك ﻓێڵﯽ‬ ‫ﻟێ ﻛﺮدﯾﻦ‬

‫ﺗﺎ ﺋ‪‬ﺴﺘﺎ وادەی راﮔ‪‬ﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﺧﻮﻟﯽ ﻧﻮ‪‬ﯽ ﺑ‪‬رﻧﺎﻣ‪‬ی ﺗﻮاﻧﺎﺳﺎزی دﯾﺎر ﻧ‪‬ﻛﺮاوە‬

‫ﮔەﻧﺠﺎن روو ﻟە ﺧﻮێﻨﺪﻧﯽ ﺑﺎاڵ دەﻛەن‬ ‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪ /‬وﺷ‪ .‬ﻋ‪‬ﻟﯽ ﺳﺪﯾﻖ‬ ‫ﻟەﮔەڵ زۆرﺑﻮوﻧﯽ رێﮋەی ﻗﻮﺗﺎﺑﯿﺎن ﻟە زاﻧﻜﯚﻛﺎن و زۆرﺑﻮوﻧﯽ زاﻧﻜﯚ ﺋەﻫﻠﯽ و ﺣﻜﻮوﻣﯿﯿەﻛﺎن‪،‬‬ ‫داواﻛﺎرﯾﯿەﻛﺎن ﺑﯚ ﺧﻮێﻨﺪﻧﯽ ﻣﺎﺳﺘەر و دﻛﺘﯚراش زﯾﺎد دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﻫــﺎوڕێ ﻓﺎﺧﯿــﺮ ﺧﺎوەﻧــﯽ ﺑڕواﻧﺎﻣــەی ﺑەﻛﺎﻟﯚرﯾــﯚس‬ ‫ﻟــە زاﻧﻜــﯚی ﺳــەاڵﺣەدﯾﻦ‪ ،‬ﺑــەاڵم وەك ﺧــﯚی دەڵــێ‬ ‫ﺋەﮔــەر ﺑڕواﻧﺎﻣــەی ﻣﺎﺳــﺘەر ﻧەﻫێﻨێــﺖ‪ ،‬ﺋــەوا ﺑــە‬ ‫ﺑەﻛﺎﻟﯚرﯾﯚﺳــەﻛەش دڵﺨــﯚش ﻧﯿﯿــە‪ .‬ﺋــەو دەڵێ‪" ،‬ﭘێﺸــﱰ‬ ‫ﺋەﮔــەر ﻛەﺳــێﻚ ﺑڕواﻧﺎﻣــەی ﺑەﻛﺎﻟﯚرﯾﯚﺳــﯽ ﻫەﺑﻮاﯾــە‪،‬‬ ‫زۆر ﺑــە ﮔﺮﯾﻨــﮓ ﺗەﻣﺎﺷــﺎ دەﻛــﺮا‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑەﻫــﯚی‬ ‫ﻛﺮاﻧــەوەی دەرﻓەﺗــﯽ ﺧﻮێﻨــﺪن ﺑــە رووی ﮔەﻧﺠــﺎن و‬ ‫زۆرﺑﻮوﻧــﯽ زاﻧﻜــﯚی ﺋەﻫﻠــﯽ‪ ،‬وا ﻧﯿﯿــە‪ .‬ﺑەﻫﯚی ﺑﺎﺷــﺒﻮوﻧﯽ‬ ‫ﺑﺎرودۆﺧــﯽ ﺧەڵﻜﯿــﺶ‪ ،‬رێﮋەﯾەﻛــﯽ ﯾەﻛﺠــﺎر زۆر ﮔەﻧــﺞ‬ ‫ﺑﻮوەﺗە ﺧﺎوەن ﺑڕواﻧﺎﻣە‪ ،‬ﺋەﻣەش ﺟێﮕەی دڵﺨﯚﺷﯿﯿە"‪.‬‬ ‫ﺑــﮋار رەﺷــﯿﺪﯾﺶ وەﻛــﻮ ﻫــﺎوڕێ ﻓﺎﺧﯿــﺮ ﺑڕواﻧﺎﻣــەی‬ ‫ﺑەﻛﺎﻟﯚرﯾﯚﺳــﯽ ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋەوﯾﺶ دوو ﺳــﺎڵە ﭼﺎوەڕێﯽ‬ ‫دەرﻓەﺗێــﻚ دەﻛﺎت ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﺑڕواﻧﺎﻣــەی ﻣﺎﺳــﺘەر‬ ‫وەرﺑﮕﺮێــﺖ‪ .‬ﺋەو ﭘێﯽ واﯾــە ﻫەڵﮕﺮاﻧﯽ ﺑڕواﻧﺎﻣەی ﻣﺎﺳــﺘەر‬ ‫دەﺗﻮاﻧــﻦ ژﯾﺎﻧــﯽ ﺑﺎﺷــﱰﯾﺎن ﻫەﺑێــﺖ و ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺑﺎﺷــﱰﯾﺶ ﺧﺰﻣەﺗــﯽ ﻛﯚﻣەڵﮕــە و ﺧــﺰم و ﻛەﺳــﯽ ﺧﯚﯾﺎن‬ ‫ﺑﻜەن‪.‬‬ ‫ﺑــﮋار رەﺷــﯿﺪ دەڵــێ‪" ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ ﺧەڵــﻚ ﮔەﯾﺸــﺘﻮوەﺗە‬ ‫ﻗەﻧﺎﻋەﺗــﯽ ﺗــەواو ﻛە ﺗەﻧﯿﺎ ﺧﻮێﻨــﺪن دەﺗﻮاﻧێــﺖ ﻛﯚﻣەڵﮕە‬ ‫ﺑــەرەو ﭘێــﺶ ﺑەرێﺖ‪ .‬راﺳــﺘﯿﯿەﻛﯿﺶ ﻫەﯾە ﻛە ﺋێﺴــﺘﺎ ﻫەر‬ ‫ﮔەﻧﺠێﻚ ﭘﺮﺳــﯿﺎری ﻟــێ ﺑﻜــەی‪ ،‬ﺑڕواﻧﺎﻣەی ﺑەﻛﺎﻟﯚرﯾﯚﺳــﯽ‬ ‫ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە وا ﻫەﺳــﺖ دەﻛــەم ﻣﺎﺳــﺘەری ﺋێﺴــﺘﺎ وەك‬ ‫ﺑەﻛﺎﻟﯚرﯾﯚﺳــﯽ ﺟﺎراﻧــە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﮔەﻧﺠێﻚ وﯾﺴــﺘﯽ ﺧﻮێﻨﺪﻧﯽ‬ ‫ﻫەﺑێــﺖ‪ ،‬ﺑەﻛﺎﻟﯚرﯾــﯚس ﺑەﻛــەم دەزاﻧێــﺖ‪ ،‬ﻟەﻻﯾەﻛــﯽ‬

‫ﺗــﺮەوە ﺑــڕوام واﯾە ﺑەﻫــﯚی ﺑﺎﺷــﺒﻮوﻧﯽ ﻣﻮوﭼــەی ﺧﺎوەن‬ ‫ﺑڕواﻧﺎﻣەﻛﺎن ﺋەو وﯾﺴﺘە ﻻی ﮔەﻧﺠﺎن زۆرﺗﺮ ﺑﻮوە"‪.‬‬ ‫ﺋ‪‬ﻣﺴﺎڵ ﻧﺰﯾﻜ‪‬ی ‪ ٣٨‬ھ‪‬زار ﻗﻮﺗﺎﺑﯽ دەﭼﻨ‪‬‬ ‫زاﻧﻜﯚﻛﺎن‬ ‫‪٢٠١٣‬دا زۆرﺗﺮﯾــﻦ ژﻣــﺎرەی‬ ‫‪٢٠١٣-٢٠١٢‬دا‬ ‫ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ﺧﻮێﻨﺪﻧــﯽ ‪٢٠١٢‬‬ ‫ﻗﻮﺗﺎﺑﯿــﺎن ﺑــە ﺑــەراورد ﻟەﮔــەڵ ﺳــﺎڵەﻛﺎﻧﯽ ﭘێﺸــﻮو ﻟــە‬ ‫زاﻧﻜﯚﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێــﻢ وەرﮔﯿــﺮاون‪ .‬ﻟــەو ﭼﻮارﭼێﻮەﯾەﺷــﺪا‬ ‫ﺳــﯽ ﻫــەزار و ‪ ٦٠٠‬ﻗﻮﺗﺎﺑــﯽ ﻟــە ‪ ١٠‬زاﻧﻜــﯚی ﺣﻜﻮوﻣــﯽ‬ ‫و دوو دەﺳــﺘەی ﺧﻮێﻨﺪﻧــﯽ ﺗەﻛﻨﯿﻜــﯽ ﻟــە ﻫەوﻟێــﺮ‬ ‫و ﺳــﻠێامﻧﯽ و ﭘێﻨــﺞ ﺑــﯚ ﺣــەوت ﻫــەزار ﻗﻮﺗﺎﺑﯿــﺶ ﻟــە‬ ‫زاﻧﻜــﯚ ﺋەﻫﻠﯿﯿــەﻛﺎن وەرﮔﯿــﺮاون ﻛــە ژﻣﺎرەﯾــﺎن ﻧــﯚ زاﻧﻜﯚ‬ ‫و دوو ﻟﻘــﯽ زاﻧﻜــﯚی ﺋەﻫﻠﯿــﻦ ﻟــە ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪.‬‬ ‫ﺑــەو ﭘێﯿــەش ﻧﺰﯾﻜــەی ‪ ٣٨‬ﻫــەزار ﻗﻮﺗﺎﺑــﯽ ﻟــە زاﻧﻜــﯚ و‬ ‫ﭘەﯾامﻧﮕە ﺣﻜﻮﻣﯽ و ﺋەﻫﻠﯿﯿەﻛﺎن وەرﮔﯿﺮاون‪.‬‬ ‫ﺑــە ﺑەرزﺑﻮوﻧــەوەی رێــﮋەی وەرﮔﺮﺗــﻦ ﻟــە زاﻧﻜــﯚﻛﺎن‪،‬‬ ‫داواﻛﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧﯿــﺶ ﺑــﯚ ﺧﻮێﻨﺪﻧﯽ ﺑــﺎاڵ رووی ﻟــە زﯾﺎدﺑﻮون‬ ‫ﻛﺮدووە‪.‬‬ ‫وادەی ﺧﻮﻟﯽ ﻧﻮ‪‬ﯽ ﺗﻮاﻧﺎﺳﺎزی دﯾﺎری ﻧ‪‬ﻛﺮاوە‬ ‫ﻟــە ﺳــەرەﺗﺎی داﻣەزراﻧﺪﻧــﯽ ﻛﺎﺑﯿﻨــەی ﺷەﺷــەﻣﯽ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﺳــﺎاڵﻧە ﺑــڕی ‪١٠٠‬‬ ‫ﻣﻠﯿــﯚن دۆﻻر ﺑــﯚ ﭘەرەﭘێﺪاﻧــﯽ ﺗﻮاﻧﺎﻛﺎﻧــﯽ ﻻوان ﻟــە‬ ‫ﻧﺎﻣــەی ﺗﻮاﻧﺎﺳــﺎزﯾﺪا داﺑﯿــﻦ دەﻛﺮێــﺖ و‬ ‫ﺑەرﻧﺎﻣــەی‬ ‫ﭼﻮارﭼێــﻮەی ﺑەر‬

‫ﻧﺎﻣەﯾە ﺑﯚ‬ ‫ﺑەرﻧﺎﻣەﯾە‬ ‫ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ دوو ﻫــەزار و ‪ ٢٥٠‬ﻛﺎﻧﺪﯾــﺪی ﺋــەو ﺑەر‬ ‫ﺧﻮێﻨــﺪن ﻟــە ﻗﯚﻧﺎﻏەﻛﺎﻧــﯽ ﻣﺎﺳــﺘەر و دﻛﺘــﯚرا‪ ،‬رەواﻧــەی‬ ‫زاﻧﻜﯚﺟﯿﻬﺎﻧﯿﯿەﻛﺎنﻛﺮاون‪.‬‬ ‫ﻧﺎﻣــەی ﺗﻮاﻧﺎﺳــﺎزﯾﺪا‪ ،‬ﭼﻮار‬ ‫ﺑەرﻧﺎﻣــەی‬ ‫ﻟــە ﺳــەرﺟەم ﻗﯚﻧﺎﻏەﻛﺎﻧــﯽ ﺑەر‬ ‫ﻫــەزار و ‪ ٣٩٠‬ﻛــەس ﺑــﯚ ﺋــەو ﻛﺎرە ﻛﺎﻧﺪﯾــﺪ ﻛــﺮاون‪.‬‬ ‫ﻟــەو ژﻣﺎرەﯾــە دوو ﻫــەزار و ‪ ٢٥٠‬ﻛەﺳــﯿﺎن ﺳــەﻓەرﯾﺎن‬ ‫ﻛﺮدووە و ﻫەﻧﺪێﻜﯿﺎن ﺳەرﻗﺎڵﯽ ﺧﻮێﻨﺪﻧﻦ‪.‬‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ وەزارەﺗــﯽ ﺧﻮێﻨﺪﻧﯽ ﺑــﺎاڵ و ﺗﻮێﮋﯾﻨەوەی زاﻧﺴــﺘﯿﯽ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ‪ ،‬ﻣﺎﻣەڵــەی ﻧﺰﯾﻜــەی دوو ﻫــەزار‬ ‫‪٦٠٠‬ﯾــﺎن ﺳــەرﻗﺎڵﯽ ﻛﯚرﺳــﯽ‬ ‫ﻛﺎﻧﺪﯾــﺪ راﯾــﯽ دەﻛﺎت ﻛــە ‪٦٠٠‬ﯾــﺎن‬ ‫زﻣﺎﻧــﻦ ﻟــە ﻧــﺎوەوە و دەرەوەی ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪،‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ وادەی راﮔەﯾﺎﻧﺪﻧــﯽ ﺧﻮﻟــﯽ ﻧﻮێــﯽ‬ ‫ﻧﺎﻣەی ﺗﻮاﻧﺎﺳﺎزی دﯾﺎر ﻧەﻛﺮاوە‪.‬‬ ‫ﺑەرﻧﺎﻣەی‬ ‫ﺑەر‬ ‫ھ‪‬و‪‬ﯽ ﺟﯿﺎواز ﺑﯚ ﺧﻮ‪‬ﻨﺪن ﻟ‪ ‬دەرەوەی‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎن‬ ‫ﻫەوڵــەﻛﺎن ﺑــﯚ ﺧﻮێﻨــﺪن ﻟــە دەرەوەی ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە ﭼەﻧــﺪ رێﮕەﯾەﻛــﯽ ﺟﯿﺎوازەوەﯾە‪ .‬ﺑەﺷــێﻚ‬ ‫ﻧﺎﻣەی ﺗﻮاﻧﺎﺳــﺎزی‬ ‫ﺑەرﻧﺎﻣەی‬ ‫ﻟە ﮔەﻧﺠــەﻛﺎن ﺗﻮاﻧﯿﻮﯾﺎﻧە ﺳــﻮود ﻟــە ﺑەر‬ ‫وەرﮔــﺮن و ﺑەﺷــێﻜﯽ دﯾﻜەﺷــﯿﺎن ﻟــە رێﮕــەی وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ‬ ‫ﻣﯚڵەﺗــﯽ ﺧﻮێﻨﺪﻧــەوە ﻟــە وەزارەﺗــﯽ ﭘــەروەردە‪ ،‬رێﮕــەی‬ ‫درێﮋەدان ﺑە ﺧﻮێﻨﺪﻧﯽ ﺑﺎاڵﯾﺎن ﭘێ دراوە‪.‬‬ ‫ﻫەردی ﻋەﺑﺪوڵاڵ ﺑﯚ ﺧﻮێﻨﺪﻧﯽ ﻣﺎﺳــﺘەر ﻟەﺳــەر ﺣﯿﺴــﺎﺑﯽ‬ ‫ﺧــﯚی ﭼﻮوەﺗــە ﺋﯚﻛﺮاﻧﯿــﺎ‪ ،‬ﺑــەاڵم دواﺗــﺮ ﮔەڕاوەﺗــەوە‪.‬‬ ‫منﺮەﻛــەی ﻫــەردی ﺑە ﺷــێﻮەﯾەك ﺑــﻮوە ﻛە ﻟــە زاﻧﻜﯚﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن دەرﻓەﺗــﯽ ﺧﻮێﻨﺪﻧــﯽ ﻣﺎﺳــﺘەری ﭘێ ﻧــەدراوە‪،‬‬ ‫ﻫــەر ﺑﯚﯾــە ﻛﺎری ﻛــﺮدووە و ﭘــﺎرەی ﻛــﯚ ﻛﺮدووەﺗــەوە ﺑﯚ‬ ‫ﺋــەوەی ﻟــە دەرەوەی ﻛﻮردﺳــﺘﺎن درێــﮋە ﺑــە ﺧﻮێﻨﺪﻧــﯽ‬ ‫ﺑــﺪات‪ .‬ﺋﯚﻛﺮاﻧﯿــﺎ‪ ،‬ﻣﺎﻟﯿﺰﯾﺎ و ﻫﯿﻨﺪﺳــﺘﺎن ﺋەو واڵﺗﺎﻧــە ﺑﻮوﻧە‬

‫ﻛــە ﻫــەردی وﯾﺴــﺘﻮوﯾەﺗﯽ ﻟــەوێ ﺑﺨﻮێﻨــێ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫وەك ﺧــﯚی دەڵــێ ژﯾــﺎن ﺗێﯿﺎﻧــﺪا ﮔﻮﻧﺠﺎوﺗــﺮە و زاﻧﻜــﯚی‬ ‫ﺑﺎﺷﯿﺸﯿﺎنﻫەﯾە‪.‬‬ ‫ﺋــەو دەڵــێ‪" ،‬دوای ﮔەڕاﻧــەوەم ﻟــە ﺋﯚﻛﺮاﻧﯿﺎ‪ ،‬ﺑڕﯾــﺎرە ﺑڕۆم‬ ‫ﺑــﯚ ﻣﺎﻟﯿﺰﯾــﺎ و ﺋێﺴــﺘﺎ ﺳــەرﻗﺎڵﯽ ﺧﯚڕێﻜﺨﺴــﺘﻨەوەم ﻟــە‬ ‫رووی ﻣﺎدﯾﯿــەوە‪ .‬ﭘێــﻢ واﯾــە ﮔەﻧﺠﺎﻧێﻜــﯽ زۆر ﺧەوﻧــﯽ‬ ‫ﺧﻮێﻨﺪﻧــﯽ ﺑﺎاڵﯾــﺎن ﻫەﯾــەن ﺑــەاڵم ﺑەﻫــﯚی ﺋــەوەی ﻟــە‬ ‫زاﻧﻜﯚﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێــﻢ ﺗەﻧﯿــﺎ ﯾەﻛــەم و دووەم و ﺳــێﯿەﻣﯽ‬ ‫ﺳــەر ﺋﺎﺳــﺘﯽ ﺑەﺷــەﻛﺎن وەردەﮔﯿﺮێــﻦ‪ ،‬ﺑﻮار ﺑــﯚ زۆرﯾﻨەی‬ ‫ﮔەﻧﺠــﺎن ﻛەﻣــە‪ .‬ﺧﯚﻧﺎﻛﺮێــﺖ ﻫەﻣــﻮو ﻗﻮﺗﺎﺑﯿــﺎن ﯾەﻛــەم‬ ‫ﺑﻦ‪ ،‬ﺑﯚﯾــە زۆرێﻚ ﻟــەو ﮔەﻧﺠﺎﻧــەی ﺑەﻛﺎﻟﯚرﯾﯚﺳــﯿﺎن ﺗەواو‬ ‫ﻛــﺮدووە و منﺮەﻛەﯾــﺎن ﺑــﯚ زاﻧﻜﯚﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﮔﻮﻧﺠﺎو‬ ‫ﻧﯿﯿە‪ ،‬ﻫەوڵﯽ ﭼﻮوﻧە دەرەوە دەدەن"‪.‬‬ ‫ﺳــەرﻛەوت ﺷــێﺨە ﻗﻮﺗﺎﺑﯿﯿەﻛــﯽ ﺗــﺮە ﻛــە ﺑڕﯾــﺎرە‬ ‫ﻟــە داﻫﺎﺗﻮوﯾەﻛــﯽ ﻧﺰﯾﻜــﺪا ﺑﭽێــﺖ ﺑــﯚ ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ‪.‬‬ ‫ﺳــەرﻛەوت ﺑــﺎس ﻟــە ﺧﻮﻟﯿــﺎی ﮔەﻧﺠــﺎن ﺑــﯚ ﺧﻮێﻨــﺪن ﻟە‬ ‫زاﻧﻜﯚﻛﺎﻧــﯽ دەرەوە دەﻛﺎت و ﺋەﻣــەش ﺑــە ﮔﺮﯾﻨــﮓ و‬ ‫ﻧﺠڕاﻛێﺶ دەزاﻧــﯽ‪ .‬ﺋــەو ﻛــە ﻣــﺎوەی ‪ ٥‬ﺳــﺎڵ ﻟەﮔەڵ‬ ‫ﺳــەرﻧﺠ‬ ‫ﺳــەر‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾﯿﯿــەﻛﺎن ﻛﺎری وەرﮔێڕاﻧــﯽ ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﻟــە رێﮕــەی ﺧﺰﻣەﺗــﯽ ﻛﺎرﻛﺮدﻧــەوە ﺳــەرﻗﺎڵﯽ رۆﯾﺸــﺘﻨە‬ ‫ﺑــﯚ ﺋەﻣەرﯾﻜﺎ ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﺑﺨﻮێﻨێــﺖ‪ .‬ﺳــەرﻛەوت دەڵێ‪،‬‬ ‫"ﭼﻮوﻧــە دەرەوە ﺧەوﻧــﯽ ﻫەﻣــﻮو ﮔەﻧﺠﺎﻧــە‪ ،‬ﺟــﺎران‬ ‫ﺧەوﻧێــﻚ ﺑــﻮو وەك ﭼﺎوﻟێﻜــەری‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋێﺴــﺘﺎ ﮔەﻧﺠــﺎن‬ ‫ﺑﯚ ﺧﯚﺷــﯽ و ﺳــەﯾﺮان و ﭘﺎرە ﻛﯚﻛﺮدﻧــەوە ﻧﺎﭼﻨــە دەرەوە‪.‬‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﮔەﻧﺠــﺎن ﺑــﯚ ﺧﻮێﻨــﺪن روو ﻟــە دەرەوە دەﻛــەن‬ ‫و ﺋەﻣــەش دﯾﺎردەﯾەﻛــە ﺟێﮕــەی دڵﺨﯚﺷــﯿﯿە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫ﻫــەر ﻛﯚﻣەڵﮕەﯾــەك وﯾﺴــﺘﯽ ﺧﻮێﻨﺪﻧــﯽ ﺑــﺎاڵی زۆرﺑێﺖ‪،‬‬ ‫ﺑﯿﺮﻣەﻧﺪ و ﭘﺴﭙﯚڕی زۆر دەﺑێﺖ"‪.‬‬

‫ﺳەرﭼﻨﺎر ﻟە رۆژدا ﻧﺎوﭼەی ﮔەﺷﺘﯿﺎری و‬ ‫ﻟە ﺷەودا ﺷﻮێﻨﯽ ﺷەڕ‬ ‫ﺳﻠ‪‬ﻤﺎﻧﯽ‪ /‬وﺷ‪‬‬ ‫ﺳەرﭼﻨﺎر ﺑەﻧﺎوﺑﺎﻧﮕﱰﯾﻦ ﻧﺎوﭼەی ﮔەﺷﺘﯿﺎرﯾﯿە ﻟە ﺷﺎری ﺳﻠێامﻧﯽ و ﻫﯿﭻ ﻛەﺳێﻜﯽ ﺋەو ﺷﺎرە ﻧﯿﯿە‬ ‫ﺳەرداﻧﯽ ﻧەﻛﺮدﺑێﺖ‪ ،‬ﺑەاڵم ﻣﺎوەﯾەﻛە ﺧەڵﻚ ﻛەﻣﱰ ﺳەرداﻧﯽ دەﻛەن و وەك ﺟﺎران ﻛەﺳﺎﻧﯽ ﺑەﺗەﻣەن‬ ‫ﺧﯚﯾﺎن ﻟە ﭘﯿﺎﺳەی ﺷەواﻧﯽ ﺳەرﭼﻨﺎر دەﭘﺎرێﺰن‪ ،‬ﺋەوەش ﺑەو ﻫﯚﯾەی ﻟە ﺷەواﻧﺪا ﺑﻮوەﺗە ﺷﻮێﻨێﻚ ﺑﯚ‬ ‫ﺗﯚڵەﺳەﻧﺪﻧەوە و ﺷەڕەﺗەﻗە‪ ،‬ﻫەر ﺋەﻣەش وای ﻛﺮدووە ﭘﯚﻟﯿﺲ و ﻫێﺰەﻛﺎﻧﯽ ﺗەﻧﺎﻫﯽ ﻟە ﺋﯿﺸﻜﮕﺮﺗﻦ ﻟەم‬ ‫ﻧﺎوﭼەﯾە ﺑێﺰار ﺑﻦ‪.‬‬ ‫درەﻧﮕﺎﻧێﻜــﯽ رۆژی ﻫەﯾﻨــﯽ ﺑەدواداﭼﻮوﻧێﻜــﯽ‬ ‫رۆژﻧﺎﻣەواﻧﯿــامن ﻛــﺮد و دوای دﯾــﺪار ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﮔەﺷــﺘﯿﺎر و دووﻛﺎﻧــﺪار و ﺧــﺎوەن ﻓﺮۆﺷــﮕەﻛﺎن‪،‬‬ ‫ﺑﯚﻣــﺎن دەرﻛــەوت ﻛــە راﺳــﺘە ﺳــەرﭼﻨﺎر دﯾﻤەﻧﯽ ﻟە‬ ‫ﺟــﺎران ﺟﻮاﻧــﱰ و ﺳەرﻧﺠڕاﻛێﺸــﱰ ﺑــﻮوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋــەو‬ ‫ﺧﯚﺷــﯿﯿەی ﺟﺎراﻧــﯽ ﻧەﻣــﺎوە‪ ،‬ﺋــەوەش ﺑە ﻫــﯚی ﺋەو‬ ‫ﺷــەڕ و ﺗەﻗــە و ﭘﺸــێﻮﯾﯿﺎﻧەی ﻟــە ﻧﺎوﭼەﻛــەدا روو‬ ‫دەدەن‪ ،‬ﺑەﺗﺎﯾﺒەت ﻟە ﺷەواﻧﺪا‪.‬‬ ‫‪ ٣٠‬ﺳــﺎڵ‪ /‬ﻛــە ﻓەرﻣﺎﻧﺒەرێﻜــﯽ‬ ‫ﺋــﺎراس رەﺋــﻮوف ‪٣٠//‬‬ ‫ﺧەڵﻜــﯽ ﺳــﻠێامﻧﯿﯿە و ﻟەﮔــەڵ ﻫﺎوﺳــەرەﻛەی ﺑــﯚ‬ ‫ﻛﺎت ﺑەﺳــەرﺑﺮدن ﻫﺎﺗﺒﻮوﻧــە ﺳــەﯾﺮاﻧﮕەی ﻧــەورۆز‪،‬‬ ‫ﺋــەوەی ﻧەﺷــﺎردەوە ﻛــە ﻧﺎﺗﻮاﻧێــﺖ ﺗــﺎ درەﻧﮕﺎﻧێﻜــﯽ‬ ‫ﺷــەو ﻟــەم ﺳــەﯾﺮاﻧﮕەﯾە و ﻟــە ﺳــەرﭼﻨﺎر مبێﻨێﺘــەوە‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە ﺑــە وﺗــەی ﺧــﯚی ﻟــە ﺷــەودا ﺳــەرﭼﻨﺎر ﺑــﯚ‬ ‫ﺧێــﺰان ﺑەﻛەڵﻜــﯽ ﭘﯿﺎﺳــە ﻧﺎﯾێــﺖ‪ ،‬رەﺋــﻮوف ﺋﺎﻣﺎژەی‬ ‫ﺑــﯚ ﯾەﻛێــﻚ ﻟــە ﺷــەﻗﺎﻣە ﻻوەﻛﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺋــەو ﻧﺎوﭼەﯾە‬ ‫ﻛــﺮد و ﮔﻮﺗــﯽ‪ ،‬ﻫەﻣــﻮوی ﻣﺎﻧﮕێــﻚ ﻧﺎﺑێــﺖ ﻟەو ﺳــەر‬ ‫ﺟﺎدەﯾــە ﻛەﺳــێﻜﯿﺎن داﯾــە ﺑــەر دەﺳــﺘڕێﮋی ﮔﻮﻟﻠە و‬ ‫ﻛﻮﺷﺘﯿﺎن‪.‬‬ ‫‪ ٣٥‬ﺳــﺎڵ‪ /‬ﻛــە ﻟەﮔــەڵ ﻛﭽــە ﺗەﻣەن‬ ‫ﺧﺎﺗــﻮو ﻛﺎﺷــام ‪٣٥//‬‬ ‫‪ ٦‬ﺳــﺎڵەﻛەﯾﺪا ﻟەﺳــەر ﻣێﺰێــﻚ داﻧﯿﺸــﺘﺒﻮون ﮔﻮﺗــﯽ‪،‬‬ ‫راﺳــﺘﯿﯿەﻛەی ﺳــەرﭼﻨﺎر ﻟــە ﺷــەودا ﺑــﯚ ﺋێﻤــە ﻧﺎﺑێﺖ‬

‫و ﺗەﻧﯿــﺎ ﺑــﯚ ﮔەﻧﺠەﻛﺎﻧــە و ﺋﺎﻣــﺎژەی ﻛــﺮد ﻛــە ﻟــە‬ ‫راﮔەﯾﺎﻧﺪﻧــەﻛﺎن زۆر ﺟــﺎر ﺋەوەﯾــﺎن ﺑﯿﺴــﺘﻮوە‪ ،‬ﻛــە‬ ‫ﺳــەرﭼﻨﺎر ﺑﻮوەﺗــە ﻣﯚڵﮕەی ﺷــەڕ و ﺗﯚڵەﺳــەﻧﺪﻧەوەی‬ ‫ﺋــەو ﻛەﺳــﺎﻧەی ﭘێﺸــﱰ ﻛێﺸــەﯾﺎن ﻫەﺑــﻮوە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە‬

‫ﻣــﺎوەی ﭼەﻧــﺪ ﺳــﺎڵێﻚ دەﺑێــﺖ ﺋــەوان ﺑــە ﺷــەو‬ ‫ﻧەﻫﺎﺗﻮوﻧەﺗە ﺋێﺮە ﺑﯚ ﻛﺎت ﺑەﺳەرﺑﺮدن‪.‬‬ ‫ﻟــەم ﻛﺎﺗــەی ﻛــە ﺳــەرﻗﺎڵﯽ ﻗﺴــەﻛﺮدن ﺑﻮوﯾــﻦ‪،‬‬ ‫ﺋﯚﺗﯚﻣﺒێﻠێﻜــﯽ ﭘﯚﻟﯿــﺲ ﺑەﻟێﺪاﻧــﯽ ﻫــﯚڕن ﺑەﻻﻣﺎﻧــﺪا‬ ‫ﺗێﭙــەڕی و ﻫێﻨــﺪەی ﭘــێ ﻧەﭼــﻮو ﺑﯿﻨﯿــامن ﻫەﻣــﺎن‬ ‫ﺋﯚﺗﯚﻣﺒێــﻞ ﮔەڕاﯾــەوە و ﭼەﻧــﺪ ﮔەﻧﺠێﻜــﯽ ﺗێﺪاﯾــە‪،‬‬ ‫ﻛــە دﯾــﺎر ﺑــﻮو ﻟەﻻﯾــەن ﭘﯚﻟﯿﺴــەﻛﺎﻧەوە دەﺳــﺘﮕﯿﺮ‬ ‫ﻛﺮاﺑﻮون‪.‬‬ ‫ﻟــە ﻧﺎوﭼــە ﮔەﺷــﺘﯿﺎرﯾﯿەﻛە ﻫﺎﺗﯿﻨــە دەرەوە و‬ ‫‪ ٦٠‬ﺳــﺎڵ‪/‬ﻣﺎن دواﻧــﺪ‬ ‫ﻋەﺑﺪوڕەﺣــامن ﭼﻨﺎرەﯾــﯽ ‪٦٠//‬‬ ‫و ﺑﺎرودۆﺧــﯽ ﺳــەرﭼﻨﺎرﻣﺎن ﻟــێ ﭘﺮﺳــﯽ و ﮔﻮﺗــﯽ‪،‬‬

‫"ﻟ‪ ‬ﺷ‪‬ودا ﺳ‪‬رﭼﻨﺎر ﺑﯚ ﺧ‪‬ﺰان ﺑ‪‬ﻛ‪‬ﻜﯽ ﭘﯿﺎﺳ‪ ‬ﻧﺎﯾ‪‬ﺖ"‬

‫زﯾﺎﺗــﺮ ﻟــە ‪ ٣٠‬ﺳــﺎڵە ﻣﺎڵــامن ﻟــەم ﮔەڕەﻛەﯾــە‪ ،‬ﺟﺎران‬ ‫ﺋێــﺮە ﺧﯚﺷــﱰﯾﻦ ﮔەڕەﻛــﯽ ﺷــﺎری ﺳــﻠێامﻧﯽ ﺑــﻮو‪،‬‬ ‫ﺗەﻧﺎﻧــەت ﻧﺮﺧــﯽ ﺧﺎﻧــﻮوی ﺋــەم ﻧﺰﯾﻜﺎﻧــە زۆر زﯾﺎﺗــﺮ‬ ‫ﺑــﻮو ﻟــە ﺷــﻮێﻨەﻛﺎﻧﯽ ﺗــﺮی ﺷــﺎری ﺳــﻠێامﻧﯽ‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﻫەﺳــﺖ دەﻛەﯾــﻦ ﺋەﮔــەر ﻧﺮﺧەﻛــەی ﻛەﻣــﱰ‬ ‫ﻧەﺑێــﺖ ﺋــەوا ﻫﯿــﭻ ﺟﯿﺎوازﯾﯿەﻛــﯽ ﺋەوﺗــﯚی ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﮔەڕەﻛەﻛﺎﻧﯽ ﺗﺮی ﺷﺎری ﺳﻠێامﻧﯽ ﻧﯿﯿە‪.‬‬ ‫زﯾﺎﺗــﺮ ﮔﻮﺗــﯽ‪ ،‬ﻣــﺎوەی ﭼەﻧــﺪ ﺳــﺎڵێﻜە ﻧﺎوێﺮﯾــﻦ‬ ‫ﺑــە ﺷــەوان ﻣــﺎڵ ﭼــﯚڵ ﺑﻜەﯾــﻦ و ﻫەﻣــﻮو ﺷــەوێﻚ‬ ‫ﮔﻮێامن ﻟە دەﻧﮕﯽ ﺗەﻗە دەﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ﭼەﻧــﺪ ﺟﺎرێــﻚ ﭼﻮوﯾﻨــە ﻻی ﺋــەو ﻣەﻓﺮەزاﻧــەی‬ ‫ﭘﯚﻟﯿــﺲ ﻛــە ﻟــە ﻧﺎوﭼــە ﮔەﺷــﺘﯿﺎرﯾﯿەﻛەی ﺳــەرﭼﻨﺎر‬ ‫ﯾــﺎن ﻟەﺳــەر ﺷــەﻗﺎﻣە ﺳــەرەﻛﯿﯿەﻛە ﺋێﺸــﻜﯿﺎن‬ ‫دەﮔــﺮت‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺑەﺑﯿﺎﻧــﻮوی ﻧەﺑﻮﻧﯽ ﻣﯚڵەت ﻛەﺳــﯿﺎن‬ ‫ﻗﺴــەﯾﺎن ﻧەدەﻛــﺮد‪ ،‬ﺗەﻧﯿــﺎ ﺋەﻓﺴــەرێﻚ ﺋﺎﻣــﺎژەی ﻛﺮد‬ ‫ﻛــە ﺋەواﻧﯿــﺶ ﻟــە ﭘﺸــێﻮی و ﺷــەڕ و ﺋﺎڵﯚزﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺋــەم ﺷــﻮێﻨە ﺑﺒێﺰار ﺑــﻮون و ﭘێﯿﺎن ﺧﯚﺷــە ﭼەﻧــﺪ رۆژ‬ ‫زﯾﺎﺗــﺮ ﻟــە ﺋێﺸــﻜﺪا ﺑﻦ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﯾــەك ﺷــەو ﻧەﻫێرنێﻦ‬ ‫ﺑﯚ ﺳەرﭼﻨﺎر‪.‬‬ ‫ﻧەﻗﯿﺐ ﺳــەرﻛەوت ﺋەﺣﻤــەد وﺗەﺑێﮋ ﺑەﻧﺎوی ﭘﯚﻟﯿﺴــﯽ‬ ‫ﭘﺎرێــﺰﮔﺎی ﺳــﻠێامﻧﯽ ﺋﺎﻣــﺎژەی ﺑــەوە دا ﻛــە ﺋﺎﻣﺎرێﻜﯽ‬ ‫ﺋەوﺗــﯚ ﻟەﺑــەر دەﺳــﺘﺪا ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺑەﮔﺸــﺘﯽ ﻫەر‬ ‫ﻛێﺸــە و ﺷــەڕێﻚ ﻟــە ﺳــەرﭼﻨﺎر روو ﺑــﺪات ﻟەﻻﯾەن‬ ‫ﻣەﻓﺮەزەﻛﺎمنﺎﻧەوە ﻛﯚﻧﱰۆڵ دەﻛﺮێﺖ‪.‬‬ ‫زﯾﺎﺗــﺮ ﮔﻮﺗــﯽ‪ ،‬ﺋــەو ﮔەﻧﺠەی ﻣﺎوەﯾــەك ﺑەر ﻟە ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﻟــە ﺳــەرﭼﻨﺎر ﻛــﻮژرا‪ ،‬ﻟێﻜﯚڵﯿﻨــەوە ﻟــە رووداوەﻛــەی‬ ‫دەﺳــﺘﯽ ﭘــێ ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﻟە ﻫەﻣــﺎن ﻛﺎﺗﺪا ﭼەﻧــﺪ ﭘﺎرﭼە‬ ‫ﭼەﻛێﻜﯿــﺶ ﻟــەو رووداوەدا دەﺳــﺘﯽ ﺑەﺳــەردا ﮔﯿﺮاوە‬ ‫و ﺟەﺧﺘــﯽ ﻛــﺮدەوە ﺋــەوە راﺳــﺖ ﻧﯿﯿە ﺳــەرﭼﻨﺎر ﻟە‬ ‫ﺷەودا ﻟە ﻛﯚﻧﱰۆڵ دەرﭼﻮوﺑێﺖ‪.‬‬

‫ﻟــە ﻧێــﻮان ﻋﺎﺗﯿﻔــە و ﻋەﻗڵــﺪا ﻣــﺮۆڤ ﻧەزاﻧــێ‬ ‫ﻛﺎﻣﯿــﺎن ﺑــەﻛﺎر ﺑﻬێﻨــێ ﺋــەوە واﻟﯿﯿەﻛــەت‬ ‫ﻓێڵــﺖ ﻟــێ دەﻛﺎت‪ ،‬ﻻی زۆرێــﻚ ﻟــە ﺑﯿﺮﻣەﻧــﺪ‬ ‫و ﻓەﯾﻠەﺳــﻮﻓەﻛﺎﻧﯽ دﻧﯿــﺎ دووﭘــﺎت ﻛﺮاوەﺗــەوە‬ ‫ﺋەﮔــەر ﻣــﺮۆڤ ﺑــە ﻋەﻗــڵ ﺑﯿــﺮی ﻛــﺮدەوە‬ ‫ﻫەڵــە ﻧــﺎﻛﺎت ﯾــﺎن ﻛــەم دەﯾــﻜﺎت‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﻛــە ﺑــە ﻋﺎﺗﯿﻔــە ﺑﯿــﺮ ﺑﻜﺎﺗــەوە وەﻛﻮ ﺋێﺴــﺘﺎی‬ ‫ﻛەرﻛﻮوﻛﯿﯿــەﻛﺎن ﺗﻮوﺷــﯽ ﺷــﯚك دەﺑــێ‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە ﻛەرﻛﻮوﻛﯿﯿــەﻛﺎن ﺗێﻜــڕا واﻟﯿــﯽ ﻧﻮێامن‬ ‫ﻗﺒــﻮوڵ ﻛــﺮد ﺑــﯚ ﺋــەوەی وەك ﺟﯿﺎوازﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺷــﺎرەﻛە و ﺟــﯚری ﭘێﻜﻬﺎﺗــەﻛﺎن ﻛﺎر ﺑــﻜﺎت و‬ ‫ﻛﺎر ﺑﯚ ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﺒﻮوﻧﯽ ﻛەرﻛﻮوك ﺑﻜﺎت‪.‬‬ ‫ﻛەﭼــﯽ واﻟــﯽ ﻓێڵــﯽ ﻟــێ ﻛﺮدﯾــﻦ ﻛــە ﺑــﻮو‬ ‫ﺑــە ﭘﺎرێــﺰﮔﺎر‪ ،‬ﻫەﻣــﻮو ﺷــﺘێﻚ ﮔــﯚڕا و‬ ‫ﻫەڵﺴــﻮﻛەوﺗەﻛﺎﻧﯽ ﺳــەﯾﺮ دەردەﻛــەون و ﭘــێ‬ ‫ﻧﺎﭼــێ ﺋــﺎﮔﺎی ﻟەوەﺑــێ ﻛــە ﻛەرﻛﻮوك ﻛێﺸــەی‬ ‫ﻟەﺳــەرە و ﻛــﻮرد ﻟــە ﻣێــﮋوودا ﺑﺴــﺘێﻚ ﺧﺎﻛﯽ‬ ‫ﻧەﺑەﺧﺸــﯿﻮە و ﺳﺎزﺷﯿﺸــﯽ ﻟەﺳــەر ﻧەﻛﺮدووە‪،‬‬ ‫ﺑەڵﻜــﻮ ﯾەﻛــەم و دوا ﻗﺴــەی ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﻛﻮرد ﺋەﻣەﯾە "ﻛەرﻛﻮوك ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﯿە"‪.‬‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ واﻟﯿــﯽ ﻛەرﻛــﻮوك ژێﺮاوژێــﺮ ﻛﺎر ﺑــﯚ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﺳــەرﺑەﺧﯚی ﻛەرﻛــﻮوك دەﻛﺎت‪،‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﭘێــامن واﯾــە واﻟــﯽ ﻟــە ﺧەﯾﺎڵﺪاﯾــە‪،‬‬ ‫ﭼــﯚن ﭼﯚﻧــﯽ؟ واﻟــﯽ ﺑﯿــﺮی ﭼــﻮوە ﻛــﻮرد‬ ‫ﻣێﮋووﯾەﻛــﯽ ﺧﻮێﻨﺎوﯾــﯽ ﻟــە ﭘێﻨــﺎو ﻛەرﻛــﻮوك‬ ‫ﻫەﯾــە و ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﻗﻮرﺑﺎﻧﯿــﯽ ﺑــﯚ داوە‪،‬‬ ‫ﺗەﻧﯿــﺎ ﺋــەوەی ﺑــەﻻوە ﮔﺮﻧﮕــە ﻛــە ﻫەﻧﺪێــﻚ‬ ‫ﻛەﺳــﺎﯾەﺗﯿﯽ دﯾﭙﻠﯚﻣﺎﺳــﯽ دەﺳــﺘﯿﺎن ﺑەﺳــەردا‬ ‫ﻫێﻨــﺎوە ﭘێﯿــﺎن وﺗــﻮوە ﺗــﯚ ﺑــﯚ ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﺳــەرﺑەﺧﯚی ﻛەرﻛــﻮوك ﮔﻮﻧﺠــﺎوی‪،‬‬ ‫ﺋــەوە وای ﻛــﺮدووە واﻟــﯽ ﺧــەو ﺑە ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛەرﻛﻮوﻛــەوە دەﺑﯿﻨــێ و دەﯾــەوێ‬ ‫ﺋەﮔــەر ﺳــەرداﻧﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ ﻛــﺮد‬ ‫ﻟــە رۆژﻧﺎﻣەﻛﺎﻧــﺪا ﺑڵێــﻦ‪ :‬ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﭘێﺸــﯚازی ﻟــە ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێﻤﯽ‬ ‫ﻛەرﻛﻮوك ﻛﺮد‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﻫەﻗــﯽ ﺑــەوەوە ﻧﯿﯿــە ﻛەرﻛــﻮوك ﭼــﯽ‬ ‫ﺑەﺳــەر دێــﺖ و ﺑــەرەو ﻛــﻮێ دەﭼێــﺖ‪،‬‬ ‫ﻛەرﻛــﻮوك ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﯿە ﯾــﺎن ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ‬ ‫ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑــڕوای ﺑــە ﺑﺮاﯾەﺗــﯽ و ﺗەﺑﺎﯾــﯽ و‬ ‫ﭘێﻜەوەژﯾــﺎن ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑەڵﻜــﻮ ﺋــەو ﺣــەزی‬ ‫ﭼﻮوەﺗــە ﺳــەر ﭘﯚﺳــﺘێﻚ ﻫــەر ﭼﯚﻧێــﻚ ﺑێﺖ‬ ‫دەﺑــێ ﺑﯿــﻜﺎت و ﺑﺒێــﺖ ﺑە ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێﻤﯽ‬ ‫ﻛەرﻛﻮوك‪.‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە وەك ﻛەرﻛﻮوﻛﯿﯿــەك ﻣﺎﻓــﯽ ﺧﯚﻣــە‬ ‫ﺑڵێــﻢ واﻟﯿــﯽ ﻛەرﻛــﻮوك ﻓێڵــﯽ ﻛــﺮد‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫ﻛﺎﺗێــﻚ ﺋﺎوڕﻣــﺎن داﯾــەوە واﻟــﯽ ﻓڕۆﻛەﺧﺎﻧــەی‬ ‫‪١٢‬ی ﺳــﻮﭘﺎی ﻋێــﺮاق‬ ‫ﭘێﺸﻜێﺸــﯽ ﻓﯿﺮﻗــەی ‪١٢‬ی‬ ‫ﻛــﺮد‪ ،‬ومتــﺎن ﻫەڵــەی ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﺑــﻮو‪ ،‬ﺋــەو‬ ‫ﭘﯿﺎوێﻜــﯽ ﭘــەروەردە ﺋەوروﭘﺎﯾﯿﯿــە و رەﻧﮕــە‬ ‫ﻫێﻨــﺪە ﺋــەم ﻛﺎراﻧــەی ﻻ ﮔﺮﻧﮓ ﻧەﺑێــﺖ‪ ،‬ﺑەاڵم‬ ‫دواﺗــﺮ ﺑﯚﻣــﺎن دەرﻛــەوت واﻟــﯽ ﺧەرﯾﻜــﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــەﺗﻜﺮدﻧە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺑــﯚ ﺑەرژەوەﻧﺪﯾــﯽ‬ ‫ﻛەرﻛﻮوﻛﯿﯿــەﻛﺎن ﻧــﺎ‪ ،‬ﺑﮕــﺮە ﻫــەوڵ دەدات‬ ‫ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﻛەرﻛــﻮوك ﺑــﻜﺎت ﺑــە ﻫەرێﻤێﻜﯽ‬ ‫ﺳــەرﺑەﺧﯚ ﺗــﺎ ﺧــﯚی ﺑﺒێــﺖ ﺑــە ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤەﻛە‪.‬‬ ‫واﻟﯿــﯽ ﻛەرﻛــﻮوك ﻛــە ﭼﺎوەڕواﻧــﯽ ﮔەورەﻣــﺎن‬ ‫ﻟێــﯽ ﻫەﺑــﻮو‪ ،‬ﻫەﻣــﻮو ﻫەوڵێﻜﯽ ﺑــﯚ رەﻧﮕێﻜﯽ‬ ‫ﺷــﺎرەﻛە و رازﯾﻜﺮدﻧــﯽ دڵــﯽ ﺣﺰﺑەﻛــەی‬ ‫)ﯾەﻛێﺘﯿﯽ ﻧﯿﺸﺘامﻧﯿﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن( ﺑﻮو‪.‬‬ ‫واﻟــﯽ ﺑەوەﯾﺸــەوە ﻧەوەﺳــﺘﺎ‪ ،‬ﺑــە ﻓەرﻣــﯽ‬ ‫ﻧــﻮوری ﻣﺎﻟﯿﻜﯿــﯽ ﺳــەرۆك وەزﯾﺮاﻧــﯽ ﻋێﺮاﻗﯽ‬ ‫ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿــە ﺧﺮاﭘەﻛﺎﻧــﯽ ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﻫەرێــﻢ‪ ،‬ﺑﺎﻧﮕﻬێﺸــﺘﯽ ﻛەرﻛــﻮوك ﻛــﺮد ﺑــﯚ‬ ‫ﻧﯿﺸــﺎﻧﺪاﻧﯽ ﭘڕۆژەﻛﺎﻧــﯽ ﺧــﯚی ﻟــە ﺷــﺎرەﻛە‪،‬‬ ‫ﻛەﭼــﯽ ﻧــﻮوری ﻣﺎﻟﯿﻜــﯽ ﺑــەوەی ﻧەزاﻧــﯽ و‬ ‫ﭘﺎﺳــەواﻧەﻛﺎﻧﯽ ﻣﺎﻟﯿﻜــﯽ ﭘﺎﺳــەواﻧﯽ واﻟﯿﯿــﺎن‬ ‫ﻟەﻧﺎو ﻣﺎڵﯽ ﺧﯚﯾﺪا ﭘﺸﻜﻨﯽ‪.‬‬ ‫ﻫەروەﻫــﺎ زاﻧﯿﻮﻣﺎﻧــە واﻟــﯽ ﻟەﮔــەڵ ﭼەﻧــﺪ‬ ‫ﻻﯾەﻧێﻜــﯽ ﻋەرەﺑــﯽ ﻟــە ﻛەرﻛﻮوﻛــﺪا ﮔﻔﺘﻮﮔﯚی‬ ‫ﻟەﺳــەر دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﺳــەرﺑەﺧﯚی‬ ‫ﻛەرﻛــﻮوك ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﭘێﻮﯾﺴــﺘە ﺑــﺎش‬ ‫ﺑﺰاﻧــێ ﻛەرﻛﻮوﻛﯿﯿــەﻛﺎن ﺋەﻣــە ﻗﺒــﻮوڵ ﻧﺎﻛــەن‬ ‫و ﻟەﻛﺎﺗﯽ ﺧﯚﯾﺪا ﻟێﯽ ﺑەدەﻧﮓ دێﻦ‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫ﻛﻮردﻟەﻣﯿﺪﯾﺎی‬ ‫ﻋەرەﺑﯽ‬

‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬ ‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﺋﺎﻣﺎدەﻛﺎر‪ :‬ﻣەﺣﻤﻮد ﺋﯿﺴامﻋﯿﻞ‬

‫ﻋێﺮاق‪..‬‬ ‫ﺳەرۆك ﻛﯚﻣﺎر ﻟە ﻛﻮێﯿە؟‬ ‫زﯾﺎﺗــﺮ ﻟــە ﻧﯿــﻮ ﺳــﺎڵ ﺑەﺳــەر‬ ‫ﻧەﺧﯚﺷــﯿﯿەﻛەی ﺟــەﻻل ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری ﻋێــﺮاق ﺗێﭙەڕﯾــﻮە‬ ‫و ﺋــەو واڵﺗــە ﻟــە دوای ﻛﺸــﺎﻧەوەی‬ ‫ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﻟــە ‪ ٢٠١١‬ﻟەﻧــﺎو ﺗەﻧﮕــﮋەی‬ ‫دواﻧەﻫﺎﺗــﻮودا دەژی‪ ،‬ﺳــەرۆك ﻟــە‬ ‫ﻫــەر واڵﺗێﻜــﺪا ﻓەرﻣﺎﻧﺒەرێﻜــە و ﻟــە‬ ‫ﺑەراﻣﺒــەر ﺧﺰﻣەﺗﻜﺮدﻧــﯽ ﺧەڵــﻚ ﻣﻮوﭼە‬ ‫وەردەﮔــﺮێ‪ ،‬ﺑــەاڵم زۆرێــﻚ ﻫــەن‬ ‫ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ وەك ﺳــەرﻛﺮدەﯾەك دەﺑﯿﻨــﻦ‬ ‫ﻧەوەك ﺳەرۆك‪.‬‬ ‫ﺣــەوت ﻣﺎﻧــﮓ دەﺑــێ ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎری‬ ‫ﻋێــﺮاق ﻟــە ﭘﯚﺳــﺘەﻛەﯾﺪا ﺋﺎﻣــﺎدە ﻧﯿﯿــە‪،‬‬ ‫ﻫەﻧﺪێــﻚ دەڵێــﻦ ﻛــە ﭘﯚﺳــﺘەﻛەی‬ ‫ﺗەﴍﯾﻔــﯽ و ﭘﺮۆﺗﯚﻛﯚﻟﯿﯿــە و ﻛﺎرﯾﮕەرﯾــﯽ‬ ‫ﺑﯚ ﺳــەر رێــڕەوی ﭘﺮۆﺳــەی ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﻟە‬ ‫واڵﺗــﺪا ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﺋﺎﺳــﺎﯾﯿﯿە ﺋەﮔــەر ﺗﺎ‬

‫ﺑەدرێﮋاﯾﯿــﯽ ﭼــﻮار دەﯾــە ﺳــەرﻛﺮدە‬ ‫ﺑــﻮوە و ﺑەﺷــێﻜﯽ ﻛﺎرﯾﮕەرﯾــﺶ ﺑــﻮوە‬ ‫ﻟــە ﻣێــﮋووی ﻫەرێــﻢ و ﻣێــﮋووی‬ ‫دۆزی ﮔەﻟــﯽ ﻛــﻮرددا‪ ،‬ﻫــەروەك ﭼــﯚن‬ ‫ﺑﺎرزاﻧــﯽ وەك ﺳــەرﻛﺮدەﯾەك رۆڵــﯽ‬ ‫ﻛﺎرﯾﮕــەری ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا ﻫەﯾــە و‬ ‫ﺑەﺷــێﻜﯽ ﮔﺮﻧﮕﯿﺸــە ﻟــە ﻣێﮋووەﻛــەی‪،‬‬ ‫ﺑەو ﺷــێﻮە دەﺑــێ ﺷــێﻮازێﻜﯽ ﺗەواﻓﻮﻗﯽ‬ ‫ﻟەﺑــﺎرەی ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ و رۆڵﯽ ﻟــە ﻫەرێﻤﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە دوای دەرﭼﻮوﻧــﯽ ﻟــە‬ ‫ﭘﯚﺳــﺘﯽ ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری ﻋێــﺮاق ﺑێﺘە‬ ‫ﺋﺎراوە‪.‬‬ ‫ﻟــە ﺑەﻏــﺪا ﺳﯿﺎﺳــەﺗﻮاﻧﺎن ﺳــﻮورن‬ ‫ﻟەﺳــەر ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ ﺗەواﻓــﻮق و‬ ‫ﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯿﯽ ﻟەرزۆﻛــﯽ ﻧێــﻮان ﭘــﺎرت‬ ‫و ﻫێــﺰە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎن و ﺋــەوەش‬ ‫ﻟەﺧﯚﯾــﺪا دەﺑێﺘــە ﻣﺎﯾــەی دواﺧﺴــﺘﻨﯽ‬

‫ﻟە ﭘﺸﺖ ﭘەردەوە ﺑﺎﺳﯽ ﺋەوە دەﻛﺮێ‬ ‫ﻛە ﻫێﺮۆ ﺋﯿﱪاﻫﯿﻢ ﺋەﺣﻤەد ﻫﺎوﺳەری‬ ‫ﺗﺎڵەﺑﺎﻧﯽ رەﻧﮕە ﭘﯚﺳﺘﯽ ﺳەرۆك وەرﺑﮕﺮێ‬ ‫ﻣﺎوەﯾەﻛــﯽ ﺑــێ ﻛﯚﺗﺎﯾــﯽ ﭼــﺎوەڕوان‬ ‫ﺑﻜــﺮێ‪ ،‬ﻟــەو ﻛﺎﺗەی ﻛەﺳــﺎﻧﯽ ﺗــﺮ دەڵێﻦ‬ ‫ﺳــەرۆك ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯽ ﻟەﺳــەر ﻫﺎوﺳەﻧﮕﯽ‬ ‫ﻫێــﺰ ﻟــە ﺑەﻏــﺪا و ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا ﻫەﯾە و‬ ‫ﺋــەوەش ﻟەﮔەڵ ﺋەو ﻗﺴــەﯾەی ﻛــە ﺗەﻧﯿﺎ‬ ‫ﺳەرۆﻛێﻜﯽﭘﺮۆﺗﯚﻛﯚﻟﯿﯿە‪،‬ﭘێﭽەواﻧەﯾە‪.‬‬ ‫ﻫەڵﻮێﺴــﺘەﻛە ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﺶ ﺑــەدەر‬ ‫ﻧﯿﯿــە ﻟــە ﻣﺸــﺘﻮﻣڕ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ‬

‫ﯾەﻛﻼﺑﻮوﻧــەوەی ﭘﺮﺳــﯽ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ ﺑــﯚ‬ ‫ﻛﺎﺗێﻜــﯽ ﻧﺎدﯾــﺎر‪ ،‬ﺋــەو ﭘﺮﺳــﯿﺎرە ﮔﺮﻧﮕەی‬ ‫ﻟێــﺮەدا دەﺑێ ﺑﻜــﺮێ ﺋەوەﯾــە‪ ،‬ﺋﺎﺧﯚ ﭼﯚن‬ ‫دەﺑــێ واڵﺗێﻜﯽ ﻧﻮﻗﻮم ﺑﻮو ﻟەﻧﺎو ﻛێﺸــەدا‬ ‫ﻣﺎوەی ﺣەوت ﻣﺎﻧﮓ ﺑێ ﺳەرۆك ﺑێ؟‬ ‫ﺋــەوە رووﻧــە ﻛە دۆﺧــﯽ ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯿﯽ‬ ‫ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ رێﮕــە ﺑــە ﮔەڕاﻧــەوەی‬ ‫ﺑــﯚ ﭘﯚﺳــﺘەﻛەی ﻧــﺎدا‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋﺎﺧــﯚ‬

‫ﺳﯿﺎﺳــەﺗﻮاﻧﺎﻧﯽ ﻋێــﺮاق ﺑﯚﭼــﯽ‬ ‫دواﻛەوﺗــﻮون ﻟــە ﯾەﻛﻼﻛﺮدﻧــەوەی‬ ‫ﺋــەو ﭘﺮﺳــە ﺋﺎﺳــﺎﯾﯿﯿە‪ ،‬ﺳــەرۆك ﻫــەر‬ ‫ﺳــەرۆﻛێﻚ ﻟــە ﻛﯚﺗﺎﯾﯿــﺪا ﻓەرﻣﺎﻧﺒــەرە و‬ ‫ﺋەرﻛەﻛﺎﻧــﯽ ﻟــە ﺑەراﻣﺒــەر ﻣﻮوﭼەﻛەﯾــﺪا‬ ‫ﺟێﺒەﺟــێ دەﻛﺎت‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋﺎﺧــﯚ دۆﺧەﻛە‬ ‫ﺑﯚﭼــﯽ ﺑــەو ﺷــێﻮە ﺑەﻫەڵﭙەﺳــێﺮدراوی‬ ‫ﺑەردەوام ﺑێ؟‬ ‫ﻟــە وەاڵﻣــﯽ ﺋــەو ﭘﺮﺳــﯿﺎرەدا دﻛﺘــﯚر‬ ‫ﻣﻮﺋەﯾــەد ﻋەﺑﺪوﻟﺴــەﺗﺎر ﻧﻮوﺳــەر و‬ ‫ﴍۆﭬــەﻛﺎری ﺳﯿﺎﺳــﯽ دەڵــێ‪ ،‬ﯾﺎﺳــﺎ‬ ‫ﺑەﺳــەر ﻫــەر ﻓەرﻣﺎﻧﺒەرێــﻚ ﺟێﺒەﺟــێ‬ ‫دەﻛــﺮێ ﺟــﺎ ﺋەﮔــەر ﺳــەرۆك دەوڵــەت‬ ‫ﯾــﺎن ﺳــەرۆﻛﯽ ﺣﻜﻮوﻣــەت ﯾــﺎن وەزﯾﺮ‬ ‫ﯾــﺎن ﻫــەر ﻓەرﻣﺎﻧﺒەرێﻜــﯽ ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ ﺑێ‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم دۆﺧەﻛــە ﻟــە ﻋێﺮاﻗــﺪا ﺟﯿــﺎوازە‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜــە دۆﺧــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ‬ ‫ﻟــە دوای ﺳــﺎاڵﻧێﻜﯽ‬ ‫درێــﮋ ﻟــە ﺑﺎاڵدەﺳــﺘﯿﯽ‬ ‫رژێﻤێﻜــﯽ دﯾﻜﺘﺎﺗــﯚری‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﺷــﺘێﻜﯽ ﻟــە‬ ‫ژێﺮﺧﺎﻧــﯽ دەوڵــەت ﺗێﻜــﺪا‬ ‫ﺑەﺳەﭘﺎﻧﺪﻧﯽ ﺷــﺘﯽ ﺗﺎﯾﺒەت‪،‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﻟــە دوای ﮔﯚڕاﻧــﻜﺎری‬ ‫‪ ،٢٠٠٣‬ﻣﺎﻣەڵەﻛــﺮدن‬ ‫ﻟــە ‪،٢٠٠٣‬‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﭘﺮﺳــەﻛﺎن ﺑەﺗەﻧﯿــﺎ ﺑەﭘێــﯽ‬ ‫ﯾﺎﺳــﺎ ﺋﺎﺳــﺎن ﻧەﺑــﻮو‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ دۆﺧەﻛە ﻟە‬ ‫ﻋێــﺮاق ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ ﻧﯿﯿــە و دۆﺧﯽ ﺳــەرۆك‬ ‫ﻛﯚﻣﺎرﯾــﺶ ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ ﻧﯿﯿە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜە ﭘﯚﺳــﺘە‬ ‫ﺳــەروەرﯾﯿەﻛﺎن ﻛەوﺗﻨــە ژێﺮﺑــﺎری‬ ‫ﭘﺸﻜﭙﺸــﻜﺎﻧێ و ﺗەواﻓﻮﻗﺎﺗــﯽ ﺳــەﺧﺖ و‬ ‫ﻫــەر ﭘﯚﺳــﺘێﻜﯽ ﺳــەروەری ﻟــە ﻋێــﺮاق‬ ‫دووﭼــﺎری ﻫەژان ﺑێﺘــەوە ﺋــەوە دەﺑێﺘە‬

‫ﻫﯚی دروﺳﺘﺒﻮوﻧﯽ ﻛێﺸە ﻟەو واڵﺗەدا‪.‬‬ ‫ﺑەاڵم ﺋەو ﭘﺎﺳــﺎوە ﺑﻮوﻧﯽ ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎرەﺗﯿﯽ‬ ‫ﮔــەورە ﻟــە ﺋەﺳــﺘﯚی ﺋــەو ﻛەﺳــەی‬ ‫ﭘﯚﺳــﺘﯽ ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎر ﺑەڕێــﻮە دەﺑــﺎ‬ ‫رەت ﻧﺎﻛﺎﺗــەوە‪ ،‬ﺋەو ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎرەﺗﯿﯿﺎﻧەی‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﺎن ﺑــە وەرﮔﺮﺗﻨﯽ ﭼەﻧــﺪ ﺑڕﯾﺎرێﻚ‬ ‫و ﺗێﭙەڕاﻧﺪﻧــﯽ ﭼەﻧﺪاﻧــﯽ ﺗــﺮەوە ﻫەﯾــە‪،‬‬ ‫وێــڕای دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﻫﺎوڕێﻜــﯽ ﻟــە‬ ‫ﻧێﻮان ﻫــەردوو دەﺳــەاڵﺗﯽ ﯾﺎﺳــﺎداﻧﺎن و‬ ‫ﺟێﺒەﺟێﻜــﺮدن‪ ،‬ﻟێــﺮە و ﻟەو ﺳــﯚﻧﮕەﯾەوە‬ ‫ﺧەڵــﻚ ﭘﺮﺳــﯿﺎر ﻟە ﺧــﯚی دەﻛﺎ‪ ،‬ﻟــە ﻛﺎﺗﯽ‬ ‫ﺋﺎﻣﺎدەﻧەﺑﻮوﻧێﻜــﯽ درێﮋﺧﺎﯾەﻧــﺪا‪ ،‬ﻛــێ‬ ‫ﺋەرﻛﯽ ﺳەرۆك ﺑەﺟێ دەﮔەﯾەﻧێ؟‬ ‫ﻋەﺑﺪوﻟﺴــەﺗﺎر ﻟــە ﺳــەروﺑەﻧﺪی‬ ‫وەاڵﻣﺪاﻧــەوەی ﺋــەو ﭘﺮﺳــﯿﺎرەدا رووﻧــﯽ‬ ‫ﻛــﺮدەوە ﻛــە ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ ﻛﯚﻣــﺎر‬ ‫دەزﮔﺎﯾەﻛــە ﭼەﻧــﺪ ﺟێﮕﺮێﻜــﯽ ﺳــەرۆك‬ ‫ﻟەﺧــﯚ دەﮔــﺮێ و ﺋێﺴــﺘﺎش ﯾەﻛێــﻚ ﻟەو‬ ‫ﺟێﮕﺮاﻧــە ﻛﺎرەﻛﺎﻧﯽ ﺳــەرۆك ﺑــەڕێ دەﻛﺎ‪،‬‬ ‫ﺋەوەش ﺑەﺷــێﻚ ﻟە ﻛێﺸــەﻛە ﭼﺎرەﺳــەر‬ ‫دەﻛﺎت‪ .‬ﺋﺎﻣــﺎژەی ﻛــﺮد‪ ،‬ﺋﺎﻣﺎدەﻧەﺑﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎر ﻟە ﭘﯚﺳــﺘەﻛەﯾﺪا ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫زۆر ﻛێﺸــە دروﺳــﺖ دەﻛﺎت‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﺑﻮوﻧــﯽ ﺟێﮕﺮاﻧــﯽ ﺳــەرۆك ﻛێﺸــەﻛﺎن‬ ‫ﺳــﻮوك دەﻛــەن و وا دەﻛــەن ﺑﺘﻮاﻧــﺮێ‬ ‫ﺗــﺎ ﻛﺎﺗێﻜــﯽ زﯾﺎﺗــﺮ ﭼــﺎوەڕوان ﺑﻜــﺮێ‪،‬‬ ‫ﺗــﺎ ﻛﺎﺗــﯽ ﭼﺎرەﺳــەرﻛﺮدﻧﯽ ﻛێﺸــەﻛﺎن‬ ‫ﺑەﺷێﻮەﯾەﻛﯽﺑﺎﺷﱰ‪.‬‬ ‫ﭼﺎودێﺮاﻧــﯽ دۆﺧــﯽ ﻋێــﺮاق دەﺗﻮاﻧــﻦ‬ ‫ﺑەﺋﺎﺳــﺎﻧﯽ ﺗێﺒﯿﻨﯿــﯽ ﻧەﺑﻮوﻧــﯽ رۆڵﯽ ﮔەل‬ ‫ﻟــە ﺑڕﯾــﺎردان ﻟــە ﭘﺮﺳــﯽ ﺋﺎﻣﺎدەﻧەﺑﻮوﻧﯽ‬ ‫ﺳــەرۆﻛﺪا ﺑﻜــەن‪ ،‬ﺋــەوەش ﭘﺮﺳــێﻜە‬ ‫ﻛﺎر دەﻛﺎﺗــە ﺳــەر ﻣﺎﻧــﺎی راﺳــﺘەﻗﯿﻨەی‬

‫دەﺳــﺘەواژەی ﮔــەل و ﻣﺎﻧــﺎ ﯾﺎﺳــﺎﯾﯽ‬ ‫و دەﺳــﺘﻮورﯾﯿەﻛەی ﻟــە ﺑﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧێﻜــﯽ ﻧﻮێﻨــەران ﻛــە‬ ‫ﻧﻮێﻨەراﯾەﺗﯿــﯽ ﺋــەو دەﻛــەن‪ ،‬ﻫــەردوو‬ ‫ﻣﺎﻧﺎﻛــەش ﻟــە ﻣــﺎوەی ﺣــەوت ﻣﺎﻧﮕــﯽ‬ ‫راﺑــﺮدوودا ﺑــەدی ﻧەﻛــﺮان‪ ،‬ﺑــە واﺗﺎﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺗــﺮ ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻛــەس ﺑﯿــﺮی ﻟــەوە‬ ‫ﻧەﻛﺮدووەﺗــەوە راوێــﮋ ﺑــە ﮔــەل ﺑﻜــﺮێ‬ ‫ﻟەو ﭘﺮﺳەدا ﺑﯚ زاﻧﯿﻨﯽ ﺧﻮاﺳﺘەﻛﺎﻧﯽ‪.‬‬ ‫ﻟــەو ﺑﺎرەﯾــەوە ﻋەﺑــﺎس ﻧﻮوری ﻧﻮوﺳــەر‬ ‫و راﮔەﯾﺎﻧﺪﻧــﻜﺎر دووﭘﺎﺗــﯽ ﻛــﺮدەوە ﻛــە‬ ‫ﮔــەل ﻟــە ﻫەﻣــﻮو ﭘﺮﺳــەﻛﺎﻧﺪا ﺋﺎﻣــﺎدە‬ ‫ﻧﯿﯿــە و ﯾەﻛــەم ﭘﺮەﻧﺴــﯿﭙﯿﺶ ﻟــە ﻋێﺮاق‬ ‫ﭘﺸﻜﭙﺸــﻜﺎﻧێﯿە و ﻫەﻣــﻮو ﯾﺎﺳــﺎﻛﺎﻧﯿﺶ‬ ‫ﺑــە دەﺳــﺘﻮورەوە ﺑەﻗــەدی دﯾــﻮارەوە‬ ‫ﻛێﴩاون‪.‬‬ ‫ﻧــﻮوری ﺋﺎﻣــﺎژەی ﻛــﺮد‪ ،‬ﻫەﻣــﻮو ﻻﯾــەك‬ ‫ﺑﺎﺳــﯽ ﮔەڕاﻧــەوە ﺑــﯚ دەﺳــﺘﻮور دەﻛەن‬ ‫ﺑــﯚ ﭼﺎرەﺳــەرﻛﺮدﻧﯽ ﻛێﺸــەﻛﺎن‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﺋــەوە ﺗەﻧﯿــﺎ رووﻛەﺷــە و ﻧﺎواﺧﻨەﻛــەی‬ ‫رێﻜﻜەوﺗﻨە ﻟەﺳــەر داﺑەﺷــﻜﺮدﻧﯽ ﻫەﻣﻮو‬ ‫ﺷــﺘێﻚ ﺑەﭘێﯽ ﭘﺮەﻧﺴــﯿﭙﯽ ﭘﺸﻜﭙﺸــﻜﺎﻧێ‬ ‫ﻛــە ﻟــە ﺳــەردەﻣﯽ داﻣەزراﻧﺪﻧــﯽ‬ ‫‪٢٠٠٤‬ەوە‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧﯽ ﻓەرﻣﺎﻧڕەواﯾﯽ ﻟــە ‪٢٠٠٤‬ەوە‬ ‫ﻛﺎری ﭘــێ دەﻛــﺮێ‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣﺎر ﭘﺸــﻜە و ﻫێڵــﯽ ﺳــﻮورە‪ ،‬ﺋەوەش‬ ‫ﺑەﭘێــﯽ ﯾﺎﺳــﺎی ﭘێڕەوﻛــﺮاو ﻟــە ﻧێــﻮان‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــەﺗﻮاﻧﺎﻧﺪا ﻧــەك ﺑەﭘێــﯽ دەﺳــﺘﻮور‪،‬‬ ‫ﺑﯚﯾە ﻧﺎﺗﻮاﻧﺮێ دەﺳﺘﯽ ﻟێ ﺑﺪرێ‪.‬‬ ‫ﻧــﻮوری رەﺧﻨــەی ﻟــەو ﺑﯿﺮۆﻛەﯾــە ﮔــﺮت‬ ‫ﻛــە دەڵــێ ﭘﯚﺳــﺘﯽ ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎر‬ ‫ﺗەﴍﯾﻔﯿﯿــە و ﺋﺎﻣــﺎژەی ﻛــﺮد "دەﺳــﺘﻮور‬ ‫ﺋــەوە دەردەﺧــﺎت ﻛــە ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎر‬

‫دەﻣەواﻧــەی ﺳــەﻻﻣەﺗﯿﯿە ﻟــە ﭘﺮۆﺳــەی‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﺪا و ﻧﺎﺗﻮاﻧــﺮێ ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﺪا‬ ‫ﻫﯿﭻ ﺑێﺘــە ﺗێﭙەڕاﻧــﺪن ﺑەﺑــێ رەزاﻣەﻧﺪی‬ ‫ﺋــەو"‪ .‬زﯾﺎﺗــﺮ ﮔﻮﺗــﯽ‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ ﻧــﻮوری‬ ‫ﻣﺎﻟﯿﻜــﯽ ﺳــەرۆﻛﯽ ﺣﻜﻮوﻣــەت و ﺧﺰەﯾﺮ‬ ‫ﺧﻮزاﻋــﯽ ﺟێﮕــﺮی ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎر ﻛــە‬ ‫ﺋەرﻛــﯽ ﺳــەرۆك ﺑەڕێــﻮە دەﺑــﺎت‪ ،‬ﻟــە‬ ‫ﯾــەك ﭘﺎرﺗــﻦ )ﺣﺰﺑﯽ دەﻋــﻮا(‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﺋەو‬ ‫رەزاﻣەﻧــﺪی ﻟەﺳــەر ﻫــەر ﺑڕﯾﺎرێﻜــﯽ‬ ‫ﻣﺎﻟﯿﻜﯽ دەردەﺑڕێ ﻛە دەری دەﻛﺎت‪.‬‬ ‫ﻟە ﭘﺸــﺖ ﭘــەردەوە ﺑﺎﺳــﯽ ﺋــەوە دەﻛﺮێ‬ ‫ﻛە ﻫێــﺮۆ ﺋﯿﱪاﻫﯿــﻢ ﺋەﺣﻤەد ﻫﺎوﺳــەری‬ ‫ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ رەﻧﮕــە ﭘﯚﺳــﺘﯽ ﺳــەرۆك‬ ‫وەرﺑﮕــﺮێ‪ ،‬ﻛەﺳــﺎﻧێﻜﯿﺶ ﺋــەوە ﺑــاڵو‬ ‫دەﻛەﻧــەوە ﻛــە ﺳــەرداﻧەﻛەی ﺑــﯚ ﺋێﺮان‬ ‫و دﯾــﺪاری ﻟەﮔــەڵ ﺋەﺣﻤــەدی ﻧــەژاد‬ ‫ﺳــەرۆﻛﯽ ﭘێﺸــﻮوی ﺋێــﺮان ﺑــﯚ ﺋــەو‬ ‫ﻣەﺑەﺳــﺘە ﺑﻮوە‪ ،‬ﻣﻮﺋەﯾەد ﻋەﺑﺪوﻟﺴــەﺗﺎر‬

‫ﭘێﺸــﻮازﯾﯽ ﺧــﯚی ﺑــﯚ وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ‬ ‫ﭘﯚﺳــﺘەﻛە ﻟەﻻﯾــەن ﺧﺎﺗــﻮو ﻫێــﺮۆوە‬ ‫ﭘێﺸــﺎن دا و ﺋﺎﻣــﺎژەی ﻛــﺮد‪ ،‬ﺋــەوە‬ ‫دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯿەﻛﯽ ﻋێﺮاﻗــﯽ دەﺑــێ‬ ‫ﻟــە ﻧﺎوﭼەﻛــەدا‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋﺎﻣﺎژەی ﻛــﺮد ﻛە‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ دۆﺧەﻛــە ﻟــەوە ﺋﺎڵﯚزﺗــﺮە ﭘﺎرﺗێﻚ‬ ‫ﯾــﺎن ﻻﯾەﻧێــﻚ ﺑەﺗەﻧﯿــﺎ ﺑڕﯾﺎر ﺑــﺪات ﻛێ‬ ‫ﺳــەرۆﻛﯽ داﻫﺎﺗــﻮوی واڵت دەﺑــێ‪ ،‬ﻟــە‬ ‫راﺳــﺘﯿﺪا دﯾﺎرﯾﻜﺮدﻧــﯽ ﻫــەر ﻛەﺳــێﻚ‬ ‫ﻟــە دەرەوەی ﭼەﺗــﺮی ﺗەواﻓــﻮق و‬ ‫ﭘﺸﻜﭙﺸــﻜﺎﻧێ ﺑــەوە ﻛﯚﺗﺎﯾــﯽ دێ ﺋــەو‬ ‫ﻛەﺳــە ﺑــە دەﺳــﻜەوﺗێﻚ ﺑﯚ ﺋــەو ﻻﯾەﻧە‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﯾــﺎن ﻧەﺗەوەﯾــﯽ ﯾــﺎن ﺗﺎﯾﻔﯿﯿەی‬ ‫ﺑــﯚی دەﮔەڕێﺘــەوە ﺣﺴــێﺐ دەﻛــﺮێ‪،‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﺋێﺴــﺘﺎ ﻧﺎﺗﻮاﻧــﺮێ ﺋەو ﭘﺮەﻧﺴــﯿﭙە ﻟە‬ ‫داﺑەﺷــﻜﺮدﻧﯽ ﭘﯚﺳــﺘە ﺳــەروەرﯾﯿەﻛﺎﻧﺪا‬ ‫ﻓەراﻣﯚش ﺑﻜﺮێ‪.‬‬ ‫‪DW‬ی ﺋەڵامﻧﯽ‬ ‫ﺑەﺷﯽ ﻋەرەﺑﯿﯽ ﻛەﻧﺎڵﯽ ‪DW‬ی‬

‫ﺷەرﻗﻮﻟﺌەوﺳەت‪ :‬ﺑەﻫﯚی ﺋﺎﻣﺎدەﻧەﺑﻮوﻧﯽ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧﯽ ﺳەراﻧﯽ ﯾەﻛێﺘﯽ ﺣﯿﺴﺎب ﺑﯚ ﯾەﻛﱰ ﻧﺎﻛەن‬ ‫ﺳــﻠێامﻧﯽ دووەم ﮔــەورە ﭘﺎرێــﺰﮔﺎی‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و ﭘێﮕــەی‬ ‫ﺟــەﻻل ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری‬ ‫ﻋێــﺮاق و ﺳــﻜﺮﺗێﺮی ﮔﺸــﺘﯿﯽ‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪،‬‬ ‫ﻣﺎوەﯾەﻛــﯽ ﻛــەم ﻧﯿﯿــە ﺑەدەﺳــﺖ‬ ‫ﻛەﻣﯿــﯽ ﭘــﺎرە ﻟــە ﺑﺎﻧﻜەﻛﺎﻧﯿــﺪا‬ ‫دەﻧﺎڵێﻨــێ‪ ،‬وای ﻟــێ ﻫﺎﺗــﻮوە ﻟــە‬ ‫ﺗﻮاﻧﺎﯾــﺪا ﻧەﺑێ ﻣﻮوﭼەی ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﺎن‬ ‫ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ ﺧﯚﯾــﺪا ﺑــﺪات‪ ،‬ﺳــەرﭼﺎوە‬ ‫ﻧﺎوﺧﯚﯾﯿﯿــەﻛﺎن ﻫــﯚی ﺋــەو ﺗەﻧﮕــﮋە‬ ‫داراﯾﯿﯿــە ﺑــﯚ ﻧەﺧﯚﺷــﯿﯿەﻛەی‬ ‫ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ دەﮔەڕێﻨﻨەوە و ﺑﺎﺳــﯽ ﺋەوە‬ ‫دەﻛــەن ﻫــەر ﻟەﮔــەڵ راﮔەﯾﺎﻧﺪﻧــﯽ‬ ‫ﻧەﺧﯚﺷــﻜەوﺗﻨﯽ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ و ﭼﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﺑــﯚ ﻗﯚﻧﺎﻏــﯽ ﺑێﻬﯚﺷــﯽ‪ ،‬زۆرﯾﻨــەی‬ ‫دەوڵەﻣەﻧــﺪ و وەﺑەرﻫێﻨــەران و‬ ‫ﺧــﺎوەن ﺳــەرﻣﺎﯾەﻛﺎن ﭘﺎرەﻛﺎﻧﯿــﺎن‬

‫ﻟــە ﺑﺎﻧﻜــەﻛﺎن ﻛێﺸــﺎﯾەوە‪ ،‬ﺋــەوەش‬ ‫ﺑــﻮوە ﻫــﯚی ﺳــەرﻫەڵﺪاﻧﯽ ﺋــەو‬ ‫ﺗەﻧﮕــﮋە ﻛــە ﻛﺎرﯾﮕەرﯾــﯽ ﮔــەورەی‬ ‫ﻛــﺮدە ﺳــەر ﻣﺎﻣەڵەﻛﺮدﻧــﯽ ﺑــﺎزاڕ ﻟــە‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﺑﻮارەﻛﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﺑﮕــﺮە ﺗﺎ ﺋێﺴــﺘﺎش‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻢ ﻧەﯾﺘﻮاﻧﯿــﻮە ﻛەﻣﯿﯽ‬ ‫ﭘــﺎرە ﭘــڕ ﺑﻜﺎﺗــەوە‪ ،‬ﺗــﺎ رادەﯾەﻛﯿــﺶ‬ ‫ﻛێﺸــەﻛە ﺑــﯚ ﺑﺎﻧﻜەﻛﺎﻧــﯽ ﻫەوﻟێﺮﯾــﺶ‬ ‫ﮔﻮازراوەﺗەوە‪.‬‬ ‫ﺋەﮔــەر ﻧەﺧﯚﺷــﺒﻮوﻧﯽ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ ﻛﺎری‬ ‫ﻛﺮدﺑێﺘــە ﺳــەر ﺑــﺎری ﺋﺎﺑــﻮوری و‬ ‫وەﺳــﺘﺎﻧﯽ ﻣﺎﻣەڵەﻛــﺮدن ﻟــە ﺑﺎزاڕەﻛﺎﻧﺪا‪،‬‬ ‫ﺋــەوە ﻛﺎرﯾﮕەرﯾــﯽ ﺑــﯚ ﺳــەر دۆﺧــﯽ‬ ‫ﻧﺎوﺧــﯚی ﺣﺰﺑەﻛــەی ﮔەورەﺗــﺮ ﺑــﻮو‪،‬‬ ‫ﺑەﺗﺎﯾﺒەﺗــﯽ ﺑــﯚ ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﺑــﺎاڵی‬ ‫ﺋــەو ﺣﺰﺑــە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﻟــەو ﻛﺎﺗــەی دوا‬ ‫ﻗﺴــە و ﺑڕﯾــﺎر ﻟەﺑــﺎرەی ﭘﺮﺳــەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﭘێﻮەﺳــﺖ ﺑــە ﺣــﺰب و ﻫەڵﻮێﺴــﺖ و‬

‫ﺳﯿﺎﺳــەﺗەﻛﺎﻧﯽ راﺳــﺘەوﺧﯚ ﺑــﯚ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑــﻮون‪ ،‬ﺑەو ﭘێﯿــەی داﻣەزرێﻨــەری ﺣﺰب‬ ‫و ﺳــﻜﺮﺗێﺮی ﮔﺸــﺘﯽ و وەك ﻣﺎﻣــﯽ‬ ‫ﻫەﻣﻮواﻧﯿــﺶ ﺑﻮو ﻛــە ﺑە "ﻣــﺎم ﺟەﻻل"‬ ‫ﻧــﺎوزەد دەﻛــﺮا‪ ،‬ﺑــە ﺋﺎﻣﺎدەﻧەﺑﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ ﺋــەو ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯿە‬ ‫ﻛەوﺗــە داﺑەﺷــﺒﻮون و ﻟێﻜــﱰازان‬ ‫و ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ ﺋەﻧﺪاﻣﺎﻧــﯽ ﺣﺰﺑەﻛــە‬ ‫ﻛەوﺗــە ﭘێﻮەﺳــﺘﺒﻮون ﺑــە ﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯽ‬ ‫ﺗﺎﻛەﻛەﺳــﯿﯿەوە‪ ،‬ﺗــﺎ وای ﻟێ ﻫــﺎت رۆڵﯽ‬ ‫ﮔﯚﺗﯿــﺎری رەﺳــﻤﯿﯽ ﺣﺰﺑەﻛــە ﻟەﺑــﺎرەی‬ ‫رووداو و ﭘێﺸــﻬﺎﺗەﻛﺎن ﮔەﯾﺸــﺘە‬ ‫رادەی ﻓەراﻣﯚﺷــﻜﺮدن‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ وای‬ ‫ﻟێ ﻫﺎﺗﻮوە ﻫــەر ﺋەﻧﺪاﻣێﻜــﯽ ﻣەﻛﺘەﺑﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﺑﯚﭼﻮوﻧێﻜــﯽ ﺟﯿــﺎواز ﻟــە‬ ‫ﻫﺎوڕێﻜــەی دەﺧﺎﺗــە ڕوو‪ ،‬ﺑــەم‬ ‫ﺟﯚرەﯾــﺶ ﺗەواﻓــﻮق و ﯾەﻛﻬەڵﻮێﺴــﺘﯽ‬ ‫ﻟــەو ﺣﺰﺑــەدا ﻧەﻣــﺎ‪ ،‬ﺗــﺎ ﺋــەو رادەی‬

‫ﺳــەرﻛﺮدەﯾەﻛﯽ ﭘﺎرﺗــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺗــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻛــە ﻣەﺳــﻌﻮود ﺑﺎرزاﻧــﯽ‬ ‫ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێــﻢ ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ دەﻛﺎ‬ ‫ﺑــە "ﺷەرﻗﻮﻟﺌەوﺳــەت"ی راﮔەﯾﺎﻧــﺪ‪،‬‬ ‫وای ﻟــێ ﻫﺎﺗــﻮوە ﻣﺎﻣەڵەﻛﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﭘﺎرﺗــﯽ ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ ﻫﺎوﭘەﯾامﻧــﯽ ﺳــەﺧﺖ ﺑێ‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜە ﻛــەس ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ راﺳــﺘەﻗﯿﻨە‬ ‫و ﯾەﻛﻼﻛــەرەوەی ﺋــەو ﺣﺰﺑــە ﻟــە‬ ‫ﺑەراﻣﺒــەر ﭘەرەﺳــەﻧﺪﻧەﻛﺎﻧﺪا ﻧﺎزاﻧــێ‪،‬‬ ‫ﻫەرﯾەﻛەﯾــﺎن ﻟێﺪواﻧــﯽ ﭘێﭽەواﻧــەی‬ ‫ﺋــەوەی ﺗﺮﯾــﺎن دەدا‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﻧﺎوەﻧــﺪی‬ ‫ﺑڕﯾــﺎردان و ﻣەرﺟەﻋﯿــەت ﻟــەو ﺣﺰﺑەدا‬ ‫ﻧەﻣﺎوە‪.‬‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــەﻛەی ﭘﺎرﺗــﯽ ﮔﻮﺗــﯽ‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــە دۆﺧێﻜــﯽ زۆر‬ ‫ﻫەﺳــﺘﯿﺎردا ﺗێﭙــەڕ دەﺑــێ و زۆر‬

‫ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﺑ‪ ‬دۆﺧ‪‬ﻜﯽ زۆر ھ‪‬ﺳﺘﯿﺎردا ﺗ‪‬ﭙ‪‬ڕ دەﺑ‪ ‬و زۆر ﭘﺮس ھ‪‬ن ﭘ‪‬ﻮﯾﺴﺘﯿﺎن ﺑ‪ ‬ﺗ‪‬واﻓﻮق و ﯾ‪‬ﻛﮫ‪‬ﻮ‪‬ﺴﺘﯿﯽ ﭘﺎرﺗﯽ و ﯾ‪‬ﻛ‪‬ﺘﯽ ھ‪‬ﯾ‪‬‬

‫ﭘــﺮس ﻫــەن ﭘێﻮﯾﺴــﺘﯿﺎن ﺑــە ﺗەواﻓــﻮق‬ ‫و ﯾەﻛﻬەڵﻮێﺴــﺘﯿﯽ ﺋێﻤــە و ﯾەﻛێﺘــﯽ‬ ‫ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻧﺎزاﻧﯿــﻦ ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ‬ ‫ﺣﺰﺑەﻛــە ﻟــە ﻛــێ وەرﺑﮕﺮﯾﻦ و ﮔــﻮێ ﻟە‬ ‫ﻛــێ ﺑﮕﺮﯾﻦ‪ ،‬ﻟــەو دۆﺧــەی ﻛــە ﺗێﻜەڵ‬ ‫و ﭘێﻜەڵ ﺑﻮوە‪.‬‬

‫رووداوەﻛﺎﻧــﯽ دواﯾﯿــﺪا دەﻧﮕــﯽ‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧﯽ ﻧﺎوەﻧﺪ زﯾﺎﺗﺮ ﺑــەرز ﺑﻮوەوە‬ ‫ﺑەڕەﭼﺎوﻛﺮدﻧــﯽ ﺋــەو ﺑﻨﻜــە ﺣﺰﺑﯿﯿــەی‬ ‫ﻛــە ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧەﻛــە ﻧﻮێﻨەراﯾەﺗﯿــﯽ‬ ‫دەﻛﺎ و زۆرﯾﻨــەی ﺑڕﯾــﺎر و ﻫەڵﻮێﺴــﺘە‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣــەن‬ ‫راﮔەﯾﺎﻧﺮاوەﻛﺎﻧــﯽ‬

‫ﻟە ﺑﻨەڕەﺗﺪا ﺋەو ﭘەرﺗەوازﯾﯿﯿەی‬ ‫ﻟە رﯾﺰەﻛﺎﻧﯽ ﯾەﻛێﺘﯿﺪا ﻫەﯾە‪ ،‬ﺑﯚ‬ ‫ﺋەوﻛﺎﺗە دەﮔەڕێﺘەوە ﻛە ﺳێ ﺑﺎڵﯽ‬ ‫رﻛﺎﺑەر ﻟەﻧﺎو ﯾەﻛێﺘﯿﺪا ﻫەﺑﻮون‬ ‫ﻻی ﺧﯚﯾــەوە ﻓەرﯾــﺪ ﺋەﺳەﺳــەرد‬ ‫ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧﯽ ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﺑــﯚ رۆژﻧﺎﻣــەی "ﺷەرﻗﻮﻟﺌەوﺳــەت"‬ ‫دووﭘﺎﺗــﯽ ﻛــﺮدەوە‪ ،‬ﺑەﭘێــﯽ ﭘێــڕەوی‬ ‫ﻧﺎوﺧــﯚی ﯾەﻛێﺘــﯽ‪ ،‬ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ‬ ‫ﻣەرﺟەﻋــﯽ‬ ‫ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﺑڕﯾﺎرەﻛﺎﻧــﯽ ﻧــﺎو ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﺣﺰﺑە‪ ،‬ﺋــەوەش ﺑــەو ﭘێﯿــەی ﺋەﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ‬ ‫ﻫــەردوو ﻣەﻛﺘەﺑــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ و‬ ‫ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﺣــﺰب ﻟەﺧــﯚ دەﮔــﺮێ‬ ‫و ﻣەﻛﺘەﺑــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﺶ ﺗەﻧﯿــﺎ ﻻﯾەﻧــﯽ‬ ‫ﺟێﺒەﺟێــﻜﺎری ﺳﯿﺎﺳــەﺗەﻛﺎﻧﯽ ﺣﺰﺑــە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺑەﻫــﯚی ﺑﺎاڵدەﺳــﺘﯿﯽ ﺋەﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ‬ ‫ﻣەﻛﺘەﺑــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﺑەﺳــەر رووﻛەﺷــﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯽ و راﮔەﯾﺎﻧﺪﻧــﯽ ﺣــﺰب ﻟــە‬ ‫ﺑەراﻣﺒــەر رووداوە ﻫەﻧﻮوﻛەﯾﯿﯿــەﻛﺎن‪،‬‬ ‫دەﻧﮕــﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯽ‬ ‫ﺗــﺎ رادەﯾــەك ﻛــﭗ ﺑــﻮوە‪ ،‬ﻟــە ﺑەراﻣﺒەر‬ ‫ﺑەرزﺑﻮوﻧــەوەی دەﻧﮕــﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ‬ ‫ﻧﺎوەﻧــﺪی ﺣــﺰب ﻛــە ﻋــﺎدل ﻣــﻮراد‬ ‫ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ دەﻛﺎ و وەك ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺣــﺰب ﺧــﯚی دەﻧﻮێﻨــێ‪ ،‬ﻟــە ﻣــﺎوەی‬

‫ﭘێﭽەواﻧــەی ﻟێﺪواﻧــﯽ ﺋەﻧﺪاﻣﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻣەﻛﺘەﺑــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﺑــﻮون‪ ،‬ﺑەﺗﺎﯾﺒەﺗــﯽ‬ ‫ﻟەﺑــﺎرەی ﻣﺎﻣەڵەﻛــﺮدن ﻟەﮔــەڵ ﭘﺎرﺗﯿــﯽ‬ ‫ﻫﺎوﭘەﯾامﻧﺪا‪.‬‬ ‫ﺳــەرﻛﺮدەﯾەﻛﯽ ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻛــە ﻧەﯾﻮﯾﺴــﺖ ﻧــﺎوی‬ ‫ﺋﺎﺷــﻜﺮا ﺑﻜــﺮێ ﮔﻮﺗﯽ‪ ،‬ﻟــە ﺑﻨەڕەﺗــﺪا ﺋەو‬ ‫ﭘەرﺗەوازﯾﯿﯿــەی ﻟــە رﯾﺰەﻛﺎﻧــﯽ ﯾەﻛێﺘﯿﺪا‬ ‫ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑــﯚ ﺋەوﻛﺎﺗــە دەﮔەڕێﺘــەوە ﻛــە‬ ‫ﺳــێ ﺑﺎڵــﯽ رﻛﺎﺑــەر ﻟەﻧــﺎو ﯾەﻛێﺘﯿــﺪا‬ ‫ﻫەﺑــﻮون‪ ،‬ﺋەواﻧﯿــﺶ ﺑﺎڵــﯽ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ‬ ‫و ﺑﺎڵــﯽ ﻧەوﺷــﯿﺮوان ﻣﺴــﺘەﻓﺎ و ﺑﺎڵــﯽ‬ ‫ﻛــﯚﴎەت رەﺳــﻮوڵ ﻋەﻟــﯽ‪ ،‬ﻟــە دوای‬ ‫ﭼﻮوﻧــە دەرەوەی ﺑﺎڵــﯽ ﻧەوﺷــﯿﺮوان‬ ‫و ﭘێﻜﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﺑﺰووﺗﻨــەوەی ﮔــﯚڕان‪،‬‬ ‫دوو ﺑــﺎڵ ﻣﺎﻧــەوە‪ ،‬ﯾەﻛەﻣﯿــﺎن ﻟەﺳــەر‬ ‫ﻫێڵــﯽ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧﯽ و ﺋــەوی ﺗﺮﯾﺎن ﻟەﺳــەر‬ ‫ﻫێڵــﯽ ﻛــﯚﴎەت رەﺳــﻮوڵﯽ ﺟێﮕــﺮی‬ ‫ﺳــﻜﺮﺗێﺮی ﮔﺸــﺘﯿﯿە ﻛــە زۆرﯾﻨەﯾــﺎن‬ ‫ﺑﺮﯾﺘﯿــﻦ ﻟــە ﺋەﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ رێﻜﺨﺴــﺘﻨەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺋــەو ﺣﺰﺑــە ﻟــە ﻫەوﻟێــﺮ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋەﻣڕۆ‬ ‫ﺗەﻧﺎﻧەت ﺋــەو دوو ﺑﺎڵــەش ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯿﺎن‬ ‫ﺑــﯚ ﺳــەر ﺋــەو ﺣﺰﺑــە ﻧەﻣــﺎوە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜە‬

‫ﺑەﻫــﯚی ﺋﺎﻣﺎدەﻧەﺑﻮوﻧــﯽ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺳــەراﻧﯽ ﺣﺰﺑەﻛــە ﻛەﺳــﯿﺎن ﺣﺴــێﺐ‬ ‫ﺑﯚ ﯾەﻛــﱰ ﻧﺎﻛەن و ﺋــەو دۆﺧەش ﺑﻮوە‬ ‫ﻫــﯚی ﻟێﻜﱰازاﻧــﯽ ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯽ‪ ،‬ﻟــە ﺳــەرەﺗﺎی‬ ‫ﺗﺎڵەﺑﺎﻧﯿــﺪا‬ ‫ﻧەﺧﯚﺷــﯿﯿەﻛەی‬ ‫ﻫەوڵــﯽ ﺋــەو ﺣﺰﺑــە ﺑــﯚ‬ ‫ﭘێﻜﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﻟێﮋﻧەﯾەﻛــﯽ‬ ‫ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﺳــێ‬ ‫ﻛەﺳــﯽ ﻟــە ﻛــﯚﴎەت‬ ‫ﺑەرﻫــەم‬ ‫رەﺳــﻮوڵ‪،‬‬ ‫ﺳــﺎڵﺢ ﻫــەردوو ﺟێﮕــﺮی‬ ‫ﺳــﻜﺮﺗێﺮ و ﻫێــﺮۆ‬ ‫ﺋﯿﱪاﻫﯿــﻢ ﺋەﺣﻤــەدی‬ ‫ﻫﺎوﺳــەری ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ ﺑــﯚ‬ ‫ﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧــﯽ ﺋــەو ﺣﺰﺑــە ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ‬ ‫ﺋﺎﻣﺎدەﻧەﺑﻮوﻧــﯽ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧﯿــﺪا ﻫﯿــﭻ‬ ‫ﺳــﻮودی ﻧەﺑــﻮو‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺋــەو ﻟﯿﮋﻧە‬ ‫ﻫﯿــﭻ ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿەﻛــﯽ دﯾــﺎری ﻟــە‬ ‫ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ ﺳــەراﻧﯽ ﺋــەو ﺣﺰﺑــە‬ ‫ﺑــەدی ﻧەﻫێﻨــﺎ ﻛــە زۆﺑــەی ﺟــﺎر‬ ‫ﭘێﭽەواﻧەی ﯾەﻛﱰ ﺑﻮون‪.‬‬ ‫ﺑــەو ﻫﯚﯾــەی ﻣﻠﻤﻼﻧێﻜﺎﻧــﯽ ﻧــﺎو‬ ‫ﯾەﻛێﺘــﯽ ﮔەﯾﺸــﺘﻮوﻧەﺗە ﻗﯚﻧﺎﻏێــﻚ‬ ‫ﺑەﺑــێ ﺗﺎڵەﺑﺎﻧــﯽ زۆر ﺳــەﺧﺘە‬ ‫ﭼﺎرەﺳــەر ﺑﻜﺮێــﻦ‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ ﻫەﻣــﻮو‬ ‫ﺗێڕواﻧﯿﻨــەﻛﺎن روو ﻟــە ﮔەڕاﻧــەوەی‬ ‫ﺋــەون ﺑــﯚ ﯾەﻛﺨﺴــﺘﻨەوەی ﺣﺰﺑەﻛە‪،‬‬ ‫ﺋەﮔﯿﻨــﺎ دۆﺧەﻛــە ﺑــەو ﺷــێﻮەﯾە‬ ‫ﺑــەردەوام دەﺑــێ ﺗــﺎ ﻛﺎﺗــﯽ ﮔﺮێﺪاﻧﯽ‬ ‫ﭼــﻮارەم ﻛﯚﻧﮕــﺮەی ﺣــﺰب ﻛــە‬ ‫ﭼــﺎوەڕوان دەﻛــﺮێ ﻟــە ﻣﺎﻧﮕــﯽ‬ ‫ﺗﴩﯾﻨــﯽ ﯾەﻛەم‪/‬ﺋﯚﻛﺘﯚﺑــەری داﻫﺎﺗﻮو‬ ‫ﻟــە دوای ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن و‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﭘﺎرێﺰﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێــﻢ‬ ‫ﺑێﺘــە ﺳــﺎزﻛﺮدن‪ ،‬ﺋــەوﻛﺎت ﭘﺮﺳــﯽ‬ ‫ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﺋــەو ﺣﺰﺑــە ﯾــەﻛﻼ‬ ‫دەﻛﺮێﺘەوە‪.‬‬ ‫رۆژﻧﺎﻣەیﺷەرﻗﻮﻟﺌەوﺳەت‬


‫ﻛﻮرد ﻟە ﻣﯿﺪﯾﺎی‬ ‫ﺑﯿﺎﻧﯽ‬

‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬ ‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﺋﺎﻣﺎدەﻛﺎر‪ :‬ﻋەﻟﯽ ﻫەوراﻣﯽ‬

‫‪9‬‬

‫وێڵﺪ ﺗﺮﯾﺒﯿﻮن‪ :‬ﺑەﻏﺪا ﻧﺎﺗﻮاﻧێﺖ ﺷﻜﺴﺖ ﺑە ﺳﯿﺎﺳەﺗﯽ ﻧەوﺗﯽ ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﺑﻬێﻨێﺖ‬ ‫رۆژﻧﺎﻣــەی "وێڵــﺪ ﺗﺮﯾﺒﯿــﻮن" ﻟــە ﺑﺎﺑەﺗێﻜــﺪا دەڵێ‪ ،‬راﺳــﺘە‬ ‫ﻋێــﺮاق ﻟــە ﺑــﻮاری ﻧەوﺗــەوە زۆر دەوڵەﻣەﻧﺪە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﭼﯽ‬ ‫ﺗــﺮ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﮔەورەﻛﺎﻧــﯽ ﺑــﻮاری ﻧــەوت ﻧﺎﯾﺎﻧەوێــﺖ روو‬ ‫ﻟە ﺧﻮارووی ﻋێﺮاق ﺑﻜەن ﺑﯚ ﻣەﺑەﺳﺘﯽ وەﺑەرﻫێﻨﺎن‪.‬‬ ‫ﭼەﻧــﺪ ﺳــەرﭼﺎوەﯾەك ﺑــە رۆژﻧﺎﻣەﻛەﯾــﺎن راﮔەﯾﺎﻧــﺪووە‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ رۆژﺋﺎواﯾﯿﯿــەﻛﺎن ﭼﺎﻻﻛﯿﯿەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﻟــە ﻋێــﺮاق‬ ‫ﻛــەم ﻛﺮدووەﺗــەوە و ﺋێﺴــﺘﺎ زﯾﺎﺗــﺮ ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﯿــﺎن ﺋەوەﯾــە ﻟە‬ ‫ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻛﺎری وەﺑەرﻫێﻨﺎن ﺑﻜەن‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﺳــەرﭼﺎواﻧە ﺋﺎﺷــﻜﺮاﯾﺎن ﻛــﺮدووە ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﻫــﯚﻛﺎر‬ ‫واﯾﺎﻧﻜــﺮدووە ﺋەﻧﺠﺎﻣﺪاﻧــﯽ ﭘــڕۆژەی وەﺑەرﻫێﻨــﺎن ﻟــە‬ ‫ﻋێﺮاﻗــﺪا ﻫﯿــﭻ ﺳــﻮودێﻜﯽ ﻧەﺑێــﺖ‪ ،‬ﻟەواﻧــەش ﻫەﺑﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﮔەﻧﺪەڵﯿﯿەﻛــﯽ زۆر و ﺑەردەواﻣﯿــﯽ ﺗەﻗﯿﻨــەوە و‬ ‫ﺗﻮﻧﺪوﺗﯿــﮋی‪ .‬ﯾەﻛێــﻚ ﻟــە ﺳــەرﭼﺎوەﻛﺎن ﺑــە رۆژﻧﺎﻣەﻛــەی‬ ‫راﮔەﯾﺎﻧــﺪ "ﻫەﻣــﻮو ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ رۆژﺋﺎواﯾﯿﯿــەﻛﺎن ﭘەﺷــﯿامﻧﻦ‬ ‫ﺗﺎﻛــﻮ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻟــە ﻋێــﺮاق ﻛﺎری وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧﯿــﺎن ﻛــﺮدووە‪.‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﻫەﻣﻮوﯾــﺎن دەﯾﺎﻧەوێــﺖ ﺑﻜﺸــێﻨەوە و روو ﻟــە‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎنﺑﻜەن"‪.‬‬ ‫رۆژﻧﺎﻣــە ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾﯿﯿەﻛــە ﻧﻮوﺳــﯿﻮﯾەﺗﯽ‪ ،‬ﺷﻜﺴــﺘﯽ ﭘﻼﻧﯽ‬ ‫وەزارەﺗــﯽ ﻧەوﺗﯽ ﻋێــﺮاق ﺑﯚ راﻛێﺸــﺎﻧﯽ ﺳــەرﻧﺠﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎ‬ ‫‪٢٠١٢‬دادا دەرﻛەوت‪،‬‬ ‫ﺑﯿﺎﻧﯿﯿــەﻛﺎن زۆر ﺑــە رووﻧــﯽ ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠١٢‬‬ ‫ﺋــەوەش ﻛﺎﺗێــﻚ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﮔەورەﻛﺎﻧــﯽ وەﻛــﻮ "ﭘﯿﱰۆڵــﻢ"‬ ‫و "ﺋﯿﻜﺴــﯚن ﻣﯚﺑﯿــﻞ" و "رۆﯾــﺎڵ دەچ" ﺋﺎﻣﺎدەﻧەﺑــﻮون ﻟــە‬ ‫ﺧــﻮارووی ﻋێﺮاﻗــﺪا ﻛﺎری وەﺑەرﻫێﻨــﺎن ﺑﻜــەن‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﭘﺎﺷــﺎن زۆرﺑەﯾــﺎن رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣــەی ﮔەورەﯾــﺎن ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا واژۆ ﻛــﺮد ﺑــﯚ‬ ‫ﻣەﺑەﺳﺘﯽ دەرﻫێﻨﺎﻧﯽ ﻧەوت ﻟەو ﻫەرێﻤەدا‪.‬‬

‫"ﻋ‪‬ﺮاق رووﺑ‪‬ڕووی ﻗ‪‬ﯾﺮاﻧ‪‬ﻜﯽ ﮔ‪‬ورەی ﻧﺎوﺧﯚﯾﯽ ﺑﻮوەﺗ‪‬وە و ﺷ‪‬ڕی ﻧ‪‬ﻮان ﺷﯿﻌ‪ ‬و ﺳﻮﻧﻨ‪‬ش ﻟ‪ ‬ﺑ‪‬رژەوەﻧﺪﯾﯽ ﻛﻮردەﻛﺎﻧﺪاﯾ‪"‬‬

‫ﭘ‪‬ﺸﻜ‪‬وﺗﻨﯽ ﻛ‪‬رﺗﯽ ﻧ‪‬وﺗﯽ ھ‪‬ر���‬ﻢ‬ ‫ﻣﯿﺪﯾــﺎ ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿﯿــەﻛﺎن ﺑــﺎس ﻟــەو راﺳــﺘﯿﯿەش دەﻛــەن‬ ‫ﻛــە ﻣﺎﻧــﮓ ﻟــە دوای ﻣﺎﻧــﮓ ﻛەرﺗــﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ‬ ‫ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨﯽ زﯾﺎﺗــﺮ ﺑەﺧﯚﯾــەوە دەﺑﯿﻨێــﺖ‪ .‬ﺋﺎژاﻧﺴــﯽ‬ ‫ﻫەواڵــﯽ "ﯾﻮﻧﺎﯾﺘــﺪ ﭘﺮێــﺲ ﺋﯿﻨﺘەرﻧﺎﺷــﻨﺎڵ" ﻟــە راﭘﯚرﺗێﻜــﺪا‬ ‫دەڵــێ‪ ،‬ﯾەﻛێــﻚ ﻟــە ﮔەورەﺗﺮﯾﻦ ﭘــڕۆژە ﻧﻮێﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺗﺎﯾﺒەت‬ ‫ﺑــە وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﻧــەوت ﻟــە ﻻﯾــەن ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی "ﮔەڵــﻒ‬ ‫ﻛــﯽ ﺳــﺘەون"ی ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿﺎﯾــﯽ ﻟــە ﻧﺎوﭼــەی "ﺷــێﺨﺎن"ی‬

‫ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﺋەﻧﺠﺎم دەدرێﺖ‪.‬‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛــە )ﺟــﯚن ﻛﺮﯾﺴــﺘﻨﻠﯚر( رای ﮔەﯾﺎﻧــﺪ‪،‬‬ ‫‪ "٧‬ﻣــﺎوەی ‪ ١٠‬ﻣﺎﻧﮕــﯽ ﭘــێ‬ ‫ﻛێڵﮕــەی ﻧەوﺗــﯽ "ﺷــێﺨﺎن "‬ ‫دەﭼێــﺖ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﭘــﺎش ﺗەواوﺑﻮوﻧــﯽ دەﺑێﺘــە ﯾەﻛێــﻚ ﻟــە‬ ‫ﮔەورەﺗﺮﯾﻦ ﺑﯿﺮە ﻧەوﺗەﻛﺎن‪.‬‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﺋــەم ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﯾــە ﺋەوەﺷــﯽ روون ﻛــﺮدەوە ﻛــە‬ ‫ﻧﺰﯾﻜــەی ‪ ١٠‬ﻣﻠﯿــﺎر و ﻧﯿــﻮ ﺑەرﻣﯿــﻞ ﻧەوﺗــﯽ ﯾــەدەك ﻟــەو‬ ‫ﻧﺎوﭼەﯾــەدا ﻫەﯾــە ﻛــە ﺑﯿــﺮە ﻧەوﺗەﻛــەی ﻟــێ دەدرێــﺖ و‬ ‫ﭘێﺸــﺒﯿﻨﯿﯽ ﺋەوەﺷــﯽ ﻛــﺮد ﺗﺎﻛــﻮ ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠١٥‬رۆژاﻧــە‬

‫ﺋﺎﺳــﺘﯽ ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﻧەوﺗﯽ ﺋەم ﺑﯿــﺮە ﻧەوﺗــە ﺑﮕﺎﺗە ‪١٥٠‬‬ ‫ﻫەزار ﺑەرﻣﯿﻞ‪.‬‬

‫ﻋ‪‬ﺮاق و دژاﯾ‪‬ﺗﯿﻜﺮدﻧﯽ ﺳﯿﺎﺳ‪‬ﺗﯽ ھ‪‬ر‪‬ﻢ‬ ‫ﻫــﺎوﻛﺎت ﻣﺎڵﭙــەڕی "ﻛﺮﯾﺴــﺘﯿﺎن ﺳــﺎﯾﻨﺲ ﻣﯚﻧﯿﺘــەر"ی‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾــﯽ راﭘﯚرﺗێﻜــﯽ ﺑــاڵو ﻛﺮدووەﺗــەوە و ﺗﯿﺎﯾــﺪا‬ ‫ﻫﺎﺗــﻮوە‪ ،‬رۆژ ﻟــە دوای رۆژ ﻛەرﺗــﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ زﯾﺎﺗﺮ‬ ‫دەﺑێﺘە ﺟێﯽ ﺑﺎﯾەخ و ﮔﺮﻧﮕﯽ ﭘێﺪاﻧﯽ ﺟﯿﻬﺎن‪.‬‬ ‫ﻣﺎڵﭙەڕەﻛــە دەڵێــﺖ‪ ،‬ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟە ﭼەﻧﺪ ﺳــﺎڵﯽ‬

‫راﺑــﺮدوودا ﻟــە ﺑــﻮاری ﻧەوﺗــەوە ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨﯽ ﮔــەورەی‬ ‫ﺑەدەﺳــﺖ ﻫێﻨــﺎوە و ﺋــەوەی ﺋێﺴــﺘﺎش ﻫەﻣــﻮو ﻻﯾــەك‬ ‫ﭼﺎوەڕواﻧــﯽ دەﻛﺎت ﺗەواوﻛﺮدﻧــﯽ ﺋــەو ﺑﯚرﯾﯿــە ﻧەوﺗەﯾــە‬ ‫ﻛە ﺑڕﯾــﺎرە ﻟــە رێﮕەﯾــەوە ﻧەوﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑﮕەﯾەﻧﺮێﺘە‬ ‫ﺗﻮرﻛﯿﺎ و ﺑﺎزاڕەﻛﺎﻧﯽ دەرەوە‪.‬‬ ‫ﻟــە ﺑەﺷــێﻜﯽ ﺗــﺮی راﭘﯚرﺗــەدا ﻫﺎﺗــﻮوە‪ ،‬ﺳــەرەﺗﺎ ﺑڕێﻜــﯽ‬ ‫دﯾﺎرﯾﻜــﺮاو ﻧــەوت ﻟــەم ﺑﯚرﯾــەوە رەواﻧــەی دەرەوە‬ ‫دەﻛﺮێــﺖ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺗﺎﻛــﻮ ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠١٥‬ﺋــەو ﺑــڕە دەﮔﺎﺗــە ‪١‬‬ ‫ﻣﻠﯿــﯚن ﺑەرﻣﯿــﻞ ﻟــە ﻫــەر رۆژێﻜﺪا‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺗﺎﻛــﻮ ﺋەوﻛﺎﺗە‬ ‫ﺑەرﻫەﻣــﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺋەوەﻧــﺪە زۆر دەﺑێــﺖ‬ ‫ﻛــە ﺑﻜﺮێــﺖ رۆژاﻧــە ﺋــەو ﺑــڕە ﻧەوﺗــە ﺑەﺑــێ ﻫﯿــﭻ ﺟﯚرە‬ ‫ﻛێﺸەﯾەك ﺑﻨێﺮدرێﺘە دەرەوە‪.‬‬ ‫"ﻛﺮﯾﺴــﺘﯿﺎن ﺳــﺎﯾﻨﺲ ﻣﯚﻧﯿﺘــەر" ﻧﻮوﺳــﯿﻮﯾەﺗﯽ‪،‬‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻧﺎوەﻧــﺪی ﻟــە ﺑەﻏــﺪا دژی ﺋەم ﭘﻼﻧەﯾــە‪ ،‬ﺑەاڵم‬ ‫ﺋﺎﯾــﺎ دەﺗﻮاﻧێــﺖ ﻫﯿــﭻ ﻛﺎرێــﻚ ﺑــﻜﺎت؟ وەاڵﻣــﯽ ﻣﺎڵﭙەڕەﻛە‬ ‫ﺑﯚ ﭘﺮﺳــﯿﺎرەﻛەی ﺋەﻣەﯾــە‪ :‬ﻋێــﺮاق رووﺑــەڕووی ﻗەﯾﺮاﻧێﻜﯽ‬ ‫ﮔــەورەی ﻧﺎوﺧﯚﯾــﯽ ﺑﻮوەﺗــەوە و ﺷــەڕی ﻧێــﻮان ﺷــﯿﻌە و‬ ‫ﺳــﻮﻧﻨەش ﻟــە ﺑەرژەوەﻧﺪﯾــﯽ ﻛﻮردەﻛﺎﻧﺪاﯾە‪ .‬ﺳــەرداﻧەﻛەی‬ ‫ﭼەﻧــﺪ رۆژێــﻚ ﭘێــﺶ ﺋێﺴــﺘﺎی ﺳــەرۆك وەزﯾﺮاﻧــﯽ ﻋێﺮاق‬ ‫ﻧــﻮوری ﻣﺎﻟﯿﻜــﯽ ﺑــﯚ ﻫەوﻟێــﺮ و ﻛﯚﺑﻮوﻧــەوەی ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﺎﻧﯽ ﺑــﺎاڵی ﻫەرێﻢ ﺋــەوەی ﭘﯿﺸــﺎن دا ﻛــە ﭘێﮕەی‬ ‫ﻫەرێــﻢ زۆرە ﺑەﻫێــﺰە و ﻟــە ﺑەراﻣﺒەرﯾﺸــﺪا ﭘێﮕــەی ﺑەﻏﺪا‬ ‫ﻻوازە‪ .‬ﺑﯚﯾــە ﺑەﻏــﺪا ﻧﺎﺗﻮاﻧێــﺖ رێﮕﺮ ﺑێﺖ ﻟە ﭘــڕۆژە و ﭘﻼﻧﯽ‬ ‫ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑە ﻧەوﺗــﯽ ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻢ‪ .‬ﻛﺎﺗێﻜﯿﺶ ﺋﯿﺸــﯽ‬ ‫ﺑﯚرﯾﯿــە ﻧەوﺗەﻛە ﺗــەواو ﺑﻮو و ﻧەوﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن رەواﻧەی‬ ‫دەرەوە ﻛــﺮا‪ ،‬ﺋﯿــﺪی "ﯾﺎرﯾﯿەﻛــە ﻛﯚﺗﺎﯾــﯽ دێــﺖ و ﺑەﻏــﺪا‬ ‫ﭼﯽ ﺗﺮ ﻧﺎﺗﻮاﻧێﺖ ﻫﯿﭻ ﻛﺎرێﻚ ﺑﻜﺎت"‪.‬‬

‫ﺋﺎﺳﺎﯾﺶ ﺳەرەﻛﯿﱰﯾﻦ ﺟﯿﺎوازﯾﯽ ﻧێﻮان ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن و ﻋێﺮاﻗە‬ ‫ﺗﻮﻧﺪوﺗﯿﮋی ﻟــە ﻋێﺮاﻗﺪا ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﻣەﺗﺮﺳــﯿﺪار دەﺳــﺘﯽ ﭘێ ﻛﺮدووەﺗەوە‬ ‫و ﺗــەواوی ﻫەوڵەﻛﺎﻧــﯽ ﺑەﻏــﺪاش ﺑــﯚ‬ ‫ﻣەﺑەﺳــﺘﯽ ﻛەﻣــﱰ ﭘﺸﺘﺒەﺳــنت ﺑــە‬ ‫ﻛەرﺗــﯽ ﻧــەوت ﻟــە ﺑﻮوژاﻧﺪﻧــەوەی‬ ‫ﺋﺎﺑﻮورﯾــﯽ واڵﺗــﺪا ﺑــە ﺗــەواوی‬ ‫ﺷﻜﺴﺘﯽﻫێﻨﺎوە‪.‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺋەﮔــەر ﺳــەﯾﺮێﻜﯽ ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑﻜەﯾــﺖ‪ ،‬ﺋەوا ﺑــﯚت روون‬ ‫دەﺑێﺘــەوە ﻟــەوێ ﻫەﻣــﻮو ﺷــﺘێﻚ‬ ‫ﺟﯿــﺎوازە‪ .‬ﻋەﺑــﺪواڵ ﻋەﺑﺪوﻟﻜەرﯾــﻢ ﻟە‬ ‫ﺷــﺎری ﻫەوﻟێﺮ دەﯾەوێــﺖ ﺋﯚﺗﯚﻣﺒێﻠێﻚ‬ ‫ﺑﻜڕێــﺖ و ﺑــە زەردەﺧەﻧــەوە دەڵێ‪،‬‬ ‫"رۆژ ﻟــە دوای رۆژ ﺑــﺎرودۆخ و‬ ‫ژﯾﺎمنﺎن ﺑﺎﺷﱰ دەﺑێﺖ"‪.‬‬ ‫ﺋﺎراﻣﯽ و ﺋﺎﺳﺎﯾﺶ ﻟ‪‬‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﺪا‬ ‫ﻋەﺑــﺪواڵ ﺗەﻧﯿﺎ ﻛــەس ﻧﯿﯿە ﺑــەم ﺟﯚرە‬ ‫ﺑﯿــﺮ دەﻛﺎﺗــەوە‪ .‬ﺋﺎﺑﻮورﯾــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨﯽ‬ ‫ﺑەردەواﻣﺪاﯾــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋــەو ﺟــﯚرە‬ ‫ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨە ﻟــە ﭘﺎرﭼەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮی‬ ‫ﻋێﺮاﻗــﺪا ﻧﺎﺑﯿرنێــﺖ‪ .‬ﻟــەوەش زﯾﺎﺗــﺮ‪،‬‬ ‫ﺋﺎراﻣــﯽ و ﺋﺎﺳــﺎﯾﺶ ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا‬ ‫ﻫەﯾە‪ ،‬ﺑــەاڵم رۆژاﻧــە ﺑەﻫﯚی‬ ‫ﺗەﻗﯿﻨەوە‬

‫و ﺗﻮﻧﺪوﺗﯿﮋﯾﯿــەوە ﻟــە ﻧﺎوﭼەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮی‬ ‫ﻋێﺮاق دەﯾﺎن ﻛەس دەﺑﻨە ﻗﻮرﺑﺎﻧﯽ‪.‬‬ ‫ﭼﺎﺧﺎﻧــە و رﯾﺴــﺘﻮراﻧﺘەﻛﺎﻧﯽ ﺷــﺎری‬ ‫ﻫەوﻟێــﺮ ﭘــڕن ﻟــە ﺧەڵــﻚ و ﺋــەو‬ ‫ﺧەڵﻜــەش ﻫﯿﭻ ﺗﺮﺳــێﻜﯽ ﻟــە ﺗەﻗﯿﻨەوە‬ ‫و ﺗﻮﻧﺪوﺗﯿــﮋی ﻧﯿﯿــە‪ .‬ﻟــەوەش زﯾﺎﺗــﺮ‪،‬‬ ‫ﻣﺎﻧﮕﺎﻧــە ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر وەﺑەرﻫێﻨەری‬ ‫ﺑﯿﺎﻧــﯽ دەﮔەﻧــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑﯚ ﺋــەوەی‬ ‫ﻟــەم ﻫەرێﻤــەدا دەﺳــﺖ ﺑــە ﻛﺎری‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨــﺎن ﺑﻜــەن‪ .‬ﺑێﮕﻮﻣــﺎن ﺋەﻣەش‬ ‫ﺑــﯚ داﻫﺎﺗــﻮوی ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑﺎﯾەﺧــﯽ‬ ‫ﮔەورەی ﻫەﯾە‪.‬‬ ‫ﺟــﯚرج رێﺴــﺘﯿﺮﯾﭙﯚ ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿەﻛــﯽ‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾﯿﯿــە و ﻟــە ﭼەﻧــﺪ‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﯾەﻛــﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە ﻧــەوت‬ ‫ﻟــە ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻛﺎری‬ ‫راوێــﮋﻛﺎری دەﻛﺎت‪ .‬ﺋــەو دەڵــێ‪،‬‬ ‫"دەرﻓەﺗــﯽ ﺋﯿــﺶ و ﻛﺎر ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫زۆر ﮔﻮﻧﺠــﺎوە و ﺋێﺴــﺘﺎ زۆر ﺑــە ﺋﺎﺳــﺎﻧﯽ‬ ‫دەﺗﻮاﻧﯿــﺖ ﻟــە ﻫــەر ﺷــﻮێﻨێﻚ ﺑﺘەوێﺖ‬ ‫دووﻛﺎﻧێــﻚ ﺑﻜەﯾﺘــەوە‪ ..‬ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮی ﻟــە‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨەراﻧﯽ ﺑﯿﺎﻧﯽ دەﻛﺎت"‪.‬‬

‫وەﺑ‪‬رھ‪‬ﻨﺎن ﻟ‪ ‬ھ‪‬ر‪‬ﻤﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﺪا‬ ‫‪ ٢٢‬ﺳــﺎڵ ﭘێــﺶ ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑڕﯾــﺎری ﻧﺎوﭼەی‬ ‫دژەﻓڕﯾــﻦ ﺑەﺳــەر ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا درا ﺑــﯚ‬ ‫ﻣەﺑەﺳــﺘﯽ ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ ﻫەرێﻤەﻛــە ﻟــە‬ ‫ﺳــﻮﭘﺎی رژێﻤــﯽ ﺳــەدام‪ .‬ﻟــەو ﻛﺎﺗــەوە‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــەردەوام ﺧــﯚی ﻟــە‬ ‫ﻧﺎوﭼەﻛﺎﻧﯽ ﺗﺮی ﻋێﺮاق ﭘﺎراﺳﺘﻮوە‪.‬‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺳــەرۆك و‬ ‫ﺳــەرۆك وەزﯾــﺮان و ﺋــﺎاڵی ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑە‬ ‫ﺧــﯚی ﻫەﯾــە‪ .‬ﭘێﺸــﻤەرﮔە و ﺋﺎﺳﺎﯾﺸــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﺶ ﻫێــﺰی ﺋﺎﺳﺎﯾﺸــﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤەﻛــە ﭘێــﻚ دەﻫێﻨــﻦ و ﺋﺎراﻣﯽ ﺑﯚ‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎن داﺑﯿﻦ دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﻟﯿﮋﻧــەی وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﻫەرێــﻢ ﺋﺎﻣــﺎژە‬ ‫ﺑــەوە دەﻛﺎت ﻛــە ﮔەﺷــەی ﺋﺎﺑﻮورﯾــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ ﺋێﺴــﺘﺎدا دەﮔﺎﺗــە‬ ‫‪ .٪١٢‬ﺋەﻣــە ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜﺪاﯾــە‬ ‫ڕێــﮋەی ‪.٪١٢‬‬ ‫ﻛــە ﺳــﻨﺪووﻗﯽ دراوی ﻧێﻮدەوڵەﺗــﯽ‬ ‫ﮔەﺷــەی ﺋﺎﺑﻮورﯾــﯽ ﻋێﺮاﻗﯽ ﺑﯚ ﺋەﻣﺴــﺎڵ‬ ‫ﻟە دەوروﺑەری ‪ ٪٪٩‬ﺧەﻣاڵﻧﺪووە‪.‬‬ ‫ﻟــەوەش زﯾﺎﺗــﺮ‪ ،‬ﺗﺎﻛــﻮ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻧﺰﯾﻜــەی‬ ‫‪ ٨٠٠‬ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﺑﯿﺎﻧــﯽ ﻫﺎﺗﻮوﻧەﺗــە‬ ‫ﻧــﺎو ﺑــﺎزاڕی ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧەوە‪ .‬ﯾﺎﺳــﺎی‬ ‫‪٢٠٠٦‬ی‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠٠٦‬ی‬ ‫ﻫەرێﻤﯿــﺶ ﯾﺎرﻣەﺗﯿﺪەرێﻜــﯽ زۆر‬ ‫ﺑــﺎش ﺑــﻮوە ﺑــﯚ راﻛێﺸــﺎﻧﯽ‬ ‫ﺳــەرﻧﺠﯽ‬

‫ﻟ‪ ‬ﻛﺎﺗﯽ ﺋ‪‬ﺴﺘﺎدا ھﯿﭻ ﺷﺘ‪‬ﻚ ﻟ‪ ‬ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻧﯿﯿ‪ ‬ﺟ‪‬ﯽ ﻧﯿﮕ‪‬راﻧﯿﯽ ھﺎوو‪‬ﺗﯿﯿﺎن ﺑ‪‬ﺖ‬

‫وەﺑەرﻫێﻨــەران ﺑــﯚ ﻧــﺎو ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪.‬‬ ‫ﺑــە ﮔﻮێــﺮەی ﺋــەم ﯾﺎﺳــﺎﯾە‪ ،‬ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ‬ ‫دەرەﻛﯿﯿــەﻛﺎن ﻟــە ‪ ١٠‬ﺳــﺎڵﯽ ﯾەﻛەﻣــﯽ‬ ‫ﺋﯿﺸــﻜﺮدﻧﯿﺎﻧﺪا ﻟــە ﺑــﻮاری ﺑﺎﺟــﺪا‬ ‫ﻛﺎرﺋﺎﺳﺎﻧﯿﯿﺎن ﺑﯚ دەﻛﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻟﯿﮋﻧــەی وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤﯿــﺶ ﻛﺎﻣــەران ﻣﻮﻓﺘــﯽ دەڵــێ‪،‬‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن ﻧﺎﭼــﺎر ﻧﺎﻛﺮێــﻦ ﺑــﯚ ﺋەوەی‬ ‫ﻛﺎرﻣەﻧــﺪی ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــﯚ راﭘەڕاﻧﺪﻧــﯽ‬ ‫ﺋﯿــﺶ و ﻛﺎرەﻛﺎﻧﯿــﺎن وەرﺑﮕــﺮن ﯾــﺎن‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨــەری ﻧﺎوﺧﯚﯾﯽ ﺑﻜەﻧــە ﻫﺎوﻛﺎر‬ ‫و ﺷــەرﯾﻜﯽ ﺧﯚﯾــﺎن‪ .‬ﻛﺎﻣــەران ﻣﻮﻓﺘــﯽ‬ ‫دەڵــێ‪ ،‬وەﺑەرﻫێﻨەراﻧــﯽ دەرەﻛــﯽ‬ ‫دەﺗﻮاﻧــﻦ ﭘــﺎرەی ﺧﯚﯾــﺎن رەواﻧــەی‬ ‫واڵﺗــﯽ ﺧﯚﯾــﺎن ﺑﻜەﻧــەوە‪ .‬ﺋــەم ﯾﺎﺳــﺎﯾە‬ ‫ﻛﺎرﯾﮕەرﯾــﯽ ﮔەورەی ﻟەﺳــەر راﻛێﺸــﺎﻧﯽ‬ ‫ﺳــەرﻧﺠﯽ وەﺑەرﻫێﻨــەران ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑەاڵم‬ ‫ﺋــەو ﺷــﺘەی ﻛــە ﺟﯿﺎوازﯾــﯽ ﺳــەرەﻛﯽ‬ ‫ﻟــە ﻧێــﻮان ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و ﻧﺎوﭼەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺗــﺮی ﻋێــﺮاق دروﺳــﺖ ﻛــﺮدووە ﺑــﻮاری‬ ‫ﺋﺎﺳﺎﯾﺸە‪.‬‬ ‫ﮔ‪‬ﻧﺪە‪‬ﯽ ﻟ‪ ‬ﻋ‪‬ﺮاﻗﺪا‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﻛــﯚڕەك ﻏــﺎدە‬ ‫ﺟﯿﺒــﺎرا دەڵــێ "ﺋﺎﺳــﺎﯾﺶ ﻛﻠﯿﻠــﯽ‬ ‫ﺳەرﻛەوﺗﻨﯽﻛﻮردﺳﺘﺎﻧە"‪.‬‬ ‫ﻧەﺗــەوە‬ ‫رێﻜﺨــﺮاوی‬ ‫ﯾەﻛﮕﺮﺗــﻮوەﻛﺎن دەڵــێ ﻣﺎﻧﮕﯽ‬ ‫ﺋﺎﯾــﺎری راﺑــﺮدوو ﺧﻮێﻨﺎوﯾﱰﯾﻦ‬ ‫ﻣﺎﻧــﮓ ﺑــﻮوە ﺑــﯚ ﻋێﺮاﻗﯿﯿەﻛﺎن‬ ‫ﻟە ﻣــﺎوەی ‪ ٥‬ﺳــﺎڵﯽ راﺑــﺮدوودا‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻛﺎﻣەران ﻣﻮﻓﺘــﯽ دەڵێ ﺑە‬ ‫درێــﮋای ﻣﺎﻧﮕﯽ راﺑــﺮدوو ﺗەﻧﺎﻧەت‬ ‫ﯾــەك رووداوی ﺗﻮﻧﺪوﺗﯿــﮋی و‬

‫ﺗەﻗﯿﻨەوەش ﻟە ﻫەرێﻢ ﺗﯚﻣﺎر ﻧەﻛﺮاوە‪.‬‬ ‫ﺗەﻧﯿــﺎ ﺋﺎﺳــﺎﯾﺶ ﻧﯿﯿــە ﺋــەم ﺟﯿﺎوازﯾﯿەی‬ ‫ﻟــە ﻧێــﻮان ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و ﻧﺎوﭼەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺗــﺮی ﻋێﺮاﻗــﺪا دروﺳــﺖ ﻛــﺮدووە‪.‬‬ ‫ﺟــﯚرج رێﺴــﺘﯿﺮﯾﭙﯚ دەڵــێ‪ ،‬ﻟـ��ە‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺣﻜﻮوﻣــەت‬ ‫دەﺳــەاڵﺗﯽ ﺗــەواوی ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻟــە‬ ‫ﺑەﻏــﺪا ﺑەو ﺟــﯚرە ﻧﯿﯿــە‪ .‬ﺋــەو راوێﮋﻛﺎرە‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾﯿﯿــە ﺑــﺎس ﻟــەوەش دەﻛﺎت‬ ‫ﻛــە ﻫەﺑﻮوﻧــﯽ ﮔەﻧﺪەڵــﯽ و ﺟﯿﺎوازﯾــﯽ‬ ‫ﻧێــﻮان ﺷــﯿﻌە و ﺳــﻮﻧﻨە ﻫەﻧﺪێﻜــﯽ ﺗــﺮ‬ ‫ﻟــەو ﻛێﺸــﺎﻧەن ﻟــە ﻧﺎوﭼەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮی‬ ‫ﻋێــﺮاق ﻫــەن و ﺑﻮوﻧەﺗــە ﻫــﯚی ﺋەوەی‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨــەران روو ﻟــە ﻋێــﺮاق ﻧەﻛــەن‬ ‫و ﺑێﻨــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑــﯚ ﻣەﺑەﺳــﺘﯽ‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨﺎنﺗﯿﺎﯾﺪا‪.‬‬ ‫ﻋێــﺮاق ﯾەﻛێﻜــە ﻟــە ﮔەﻧﺪەڵﱰﯾــﻦ‬ ‫‪١٦٩‬ﯾەﻣﯿــﻦ‬ ‫واڵﺗەﻛﺎﻧــﯽ ﺟﯿﻬــﺎن ))‪١٦٩‬ﯾەﻣﯿــﻦ‬ ‫واڵﺗــە ﻟــە ‪ ١٧٦‬واڵﺗــﯽ ﮔەﻧﺪەڵــﯽ‬ ‫ﺟﯿﻬﺎﻧــﺪا(‪ .‬ﻛﺎﻣــەران ﻣﻮﻓﺘﯿــﺶ دەڵــێ‬ ‫ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫دەﺳــﺘﯽ ﺑــە ﺟێﺒەﺟێﻜﺮدﻧــﯽ ﭘﻼﻧێــﻚ‬ ‫ﻛــﺮدووە ﺑــﯚ ﻣەﺑەﺳــﺘﯽ ﺑﻨﺒڕﻛﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﮔەﻧﺪەڵﯽ‪.‬‬ ‫ﻛﺎرەﺑﺎ و ﻧ‪‬وﺗﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن‬ ‫ﭘێﺸــﻜە و ﺗﻨﯽ‬ ‫ﻫە رێﻤــﯽ‬

‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﺑــﻮارەوە‬ ‫ﺑــە رووﻧــﯽ دەﺑﯿرنێــﺖ‪ .‬ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫ﻫەرێــﻢ ﻟــە ﻣــﺎوەی ﭼەﻧــﺪ ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫راﺑــﺮدوودا ﺗﻮاﻧﯿﻮﯾەﺗــﯽ ﻫەﻧــﮕﺎوی‬ ‫ﮔــەورە ﺑــە ﺋﺎراﺳــﺘەی ﭼﺎرەﺳــەری‬ ‫ﻛێﺸــەی ﻛﺎرەﺑــﺎدا ﻫەڵﮕﺮێــﺖ‪ .‬ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻢ ﺋەوەﻧﺪە ﺑــڕە ﻛﺎرەﺑﺎ‬ ‫ﺑەرﻫــەم دەﻫێﻨێﺖ ﻛە ﺗەﻧﺎﻧەت ﺑەﺷــﯽ‬ ‫ﭘﺎرێﺰﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ ﻛەرﻛــﻮوك و ﻧەﯾﻨــەواش‬ ‫دەدات‪ .‬ﺑــەاڵم دەﺑێــﺖ ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑــەو‬ ‫راﺳــﺘﯿﯿەش ﺑﻜﺮێــﺖ ﻛــە ﺗــەواوی‬ ‫ﺋــەم ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨەی ﺑــﻮاری ﺋﺎﺑــﻮوری‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺑــە وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﺑــﻮاری‬ ‫ﻧەوﺗەوە ﻫەﯾە‪.‬‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﺎﻧﯽ ﻫەرێــﻢ دەڵێــﻦ ﻧەوﺗــﯽ‬ ‫ﯾەدەﻛــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻧﺰﯾﻜــەی ‪٤٥‬‬ ‫ﻣﻠﯿــﺎر ﺑەرﻣﯿــﻞ ﻧــەوت دەﺑێــﺖ ﻛــە‬ ‫دەﻛﺎﺗــە ﯾــەك ﻟەﺳــەر ﺳــێﯽ ﻧەوﺗــﯽ‬ ‫ﯾەدەﻛــﯽ ﻫەﻣــﻮو ﻋێــﺮاق‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﻓﺮۆﺷــﺘﻨﯽ ﺋەم ﻧەوﺗە ﺑﻮوەﺗــە ﺑﺎﺑەﺗێﻜﯽ‬ ‫ﺳــەرەﻛﯿﯽ ﮔﻔﺘﻮﮔــﯚﻛﺎن‪ .‬ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫ﻧﺎوەﻧــﺪی ﺑــە ﺗﻮﻧــﺪی رەﺧﻨــە ﻟــە‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ دەﮔﺮێــﺖ ﻟــە‬ ‫ﺑەراﻣﺒــەر واژۆﻛﺮدﻧــﯽ رێﻜﻜەوﺗﻨﻨﺎﻣــە‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﺟﯿﻬﺎﻧﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺑﻮاری‬ ‫ﻧــەوت و دەڵــێ ﺋــەم ﻛﺎرە ﻧﺎﯾﺎﺳــﺎﯾﯿﯿە‬ ‫و ﻓﺮۆﺷــﺘﻨﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻫەرێﻤﯿــﺶ ﺑــە‬ ‫ﺗﻮرﻛﯿﺎ وەﻛﻮ ﻗﺎﭼﺎخ ﻧﺎو دەﺑﺎت‪.‬‬ ‫ﻛێﺸــەی ﺳــﻨﻮورﯾﺶ ﻟــە ﻧێــﻮان‬ ‫ﺳــە رﻛﺮد ا ﯾە ﺗﯿﯽ‬ ‫ﺳــﯿﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎ‬

‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن و ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻧﺎوەﻧﺪﯾــﺪا‬ ‫ﻫەﯾــە‪ .‬ﺟﯿﺒﺎراﯾــﺶ ﭘێــﯽ واﯾــە‬ ‫ﻫەﺑﻮوﻧــﯽ ﺋــەم ﮔﻔﺘﻮﮔﯚﯾﺎﻧە ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑە‬ ‫ﻫەﺑﻮوﻧــﯽ ﻛەﺷــێﻜﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ‬ ‫ﺗەﻧﺪروﺳــﺖ دەﻛــەن‪ .‬ﻫەرﭼــﯽ‬ ‫ﭘﺴــﭙﯚڕان و ﺑەرﭘﺮﺳﺎﻧﯿﺸــە ﭘێﯿــﺎن‬ ‫واﯾــە ﺋــەم ﺟﯿﺎوازﯾﯿﺎﻧــە دەﻛﺮێﺖ ﺑﺒﻨە‬ ‫ﮔەورەﺗﺮﯾﻦ ﻫەڕەﺷــە ﺑﯚ ﺳــەر ﺋﺎراﻣﯽ‬ ‫و ﺋﺎﺳﺎﯾﺸﯽ ﻋێﺮاق‪.‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ ﺋێﺴــﺘﺎدا ﻫﯿــﭻ‬ ‫ﺷــﺘێﻚ ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻧﯿﯿــە ﺟێــﯽ‬ ‫ﻧﯿﮕەراﻧﯿــﯽ ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿﺎن ﺑێــﺖ‪ .‬ﻫﻮﻧەر‬ ‫ﻣەﺟﯿــﺪ ﺧﺎوەﻧــﯽ ﭘێﺸــﺎﻧﮕەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﻓﺮۆﺷــﺘﻨﯽ ﺋﯚﺗﯚﻣﺒێﻠــە و ﺋﻮﻣێــﺪی‬ ‫ﺋــەوە دەﺧﻮازێﺖ ﺑﺎزاڕی ﺋەﻣﺴــﺎڵﯽ ﻟە‬ ‫ﺑﺎزاڕی ﺳــﺎڵﯽ راﺑــﺮدووی ﺑﺎﺷــﱰ ﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ﻋەﺑﺪواڵﯾــﺶ ﻟە ﺑــەردەم ﭘێﺸــﺎﻧﮕەی‬ ‫ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە ﺋﯚﺗﯚﻣﺒێﻠەﻛــەی ﻫﻮﻧەردا‬ ‫وەﺳــﺘﺎوە و دەﯾەوێــﺖ ﺋﯚﺗﯚﻣﺒێﻠێﻜــﯽ‬ ‫ﺑﺎرﻫەڵﮕــﺮ ﺑﻜڕێــﺖ‪ .‬ﺋــەو دەڵــێ‪،‬‬ ‫"ﭘێﺸــﱰ ژﯾــﺎن زۆر زەﺣﻤــەت ﺑــﻮو و‬ ‫ﻫﯿــﭻ ﻛﺎت ﻧەﻣﺪەﺗﻮاﻧــﯽ ﺋﯚﺗﯚﻣﺒێﻠــﯽ‬ ‫ﺑﺎرﻫەڵﮕــﺮ ﺑﻜــڕم‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﺑﺎرودۆخ زۆر ﺑﺎﺷە"‪.‬‬ ‫ﺳــەرﭼﺎوە‪ :‬ﺋﺎژاﻧﺴــﯽ ﻫەواڵﯽ "ﻓﺮاﻧﺲ‬ ‫ﭘﺮێﺲ"‬ ‫ﺗێﺒﯿﻨــﯽ‪ :‬ﮔﺮﻧﮕﯿﯽ ﺋــەم ﺑﺎﺑەﺗــە واﯾﻜﺮد‬ ‫ﻟــە ﭼەﻧﺪﯾــﻦ رۆژﻧﺎﻣە و ﻣﺎڵﭙــەڕ وەك‬ ‫ﺧــﯚی ﺑــاڵو ﺑﻜﺮێﺘــەوە‪ ،‬ﻟەواﻧــەش‬ ‫رۆژﻧﺎﻣــەی "دەﯾﻠﯽ ﺳــﺘﺎر" و ﻣﺎڵﭙەڕی‬ ‫"ﻣﯿــﺪل ﺋﯿﺴــﺖ ﺋﯚﻧﻼﯾــﻦ" و ﻣﺎڵﭙەڕی‬ ‫ﻛەﻧﺎڵﯽ"ﺋەﻟﻌەرەﺑﯿﯿە"‪.‬‬


‫‪10‬‬

‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬ ‫ﺋﺎﻣﺎدەﻛﺎر‪ :‬ﻋەﻟﯽ ﻫەوراﻣﯽ‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﻧێﻮدەوڵەﺗﯽ‬

‫درەوﺷﺎﻧەوەی ﻧەﯾامر ﮔﯚڕەﭘﺎﻧﯽ ﺑە ﺧﯚﭘﯿﺸﺎﻧﺪەران ﭼﯚڵ ﻧەﻛﺮد‬ ‫وﺷ‪‬‬ ‫ﯾﺎرﯾﺰاﻧﺎﻧﯽ ﺑەرازﯾﻞ ﻫەﺳﺖ ﺑە ﺧﯚﺷﺤﺎڵﯿﯿەﻛﯽ زۆر دەﻛەن ﻛﺎﺗێﻚ دەﺑﯿﻨﻦ رۆژ ﻟە دوای رۆژ ﺋﺎﺳﺘﯽ‬ ‫ﺗﯿﻤەﻛەﯾﺎن ﺑﺎﺷﱰ دەﺑێﺖ‪ .‬ﺑەاڵم ﻟە دەرەوەی ﯾﺎرﯾﮕەﻛﺎن ﺧەڵﻜﯽ ﺑەﺷێﻮەﯾەﻛﯽ ﮔﺸﺘﯽ و ﻻﯾەﻧﮕﺮاﻧﯽ‬ ‫ﺗﯚﭘﯽ ﭘێ ﺑەﺷێﻮەﯾەﻛﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗﯽ ﻟەﺳەر ﺧﯚﭘﯿﺸﺎﻧﺪان ﺑەردەواﻣﻦ‪ .‬ﺗﻮوڕەﯾﯿﯽ ﺧەڵﻜﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯽ ﺑە ﭼەﻧﺪ‬ ‫ﻫﯚﻛﺎرێﻜەوە ﻫەﯾە‪ ،‬ﻟەواﻧەش ﺑەرزﯾﯽ ﻧﺮﺧﯽ ﺑﻠﯿﺘﯽ ﯾﺎرﯾﯿەﻛﺎن‪ ،‬ﮔەﻧﺪەڵﯽ و ﻛێﺸە ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿﯿەﻛﺎن‪.‬‬

‫ﺑ‪‬ردەواﻣﯿﯽ ﺧﯚﭘﯿﺸﺎﻧﺪاﻧ‪‬ﻛﺎن‬ ‫ﺧﯚﭘﯿﺸــﺎﻧﺪەران زۆرﺟــﺎر ﻟــە ﯾﺎرﯾﮕــەﻛﺎن ﻧﺰﯾــﻚ‬ ‫دەﺑﻨــەوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﭘﯚﻟﯿﺲ ﺗﺎﻛﻮ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻧەﯾﻬێﺸــﺘﻮوە ﺋەم‬ ‫ﻧﺎﺋﺎراﻣﯿﯿــە ﺑﮕﺎﺗــە ﻧﺎو ﯾﺎرﯾﮕــەﻛﺎن و ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯽ ﻟەﺳــەر‬ ‫ﯾﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧﯽﭘﺎڵەواﻧێﺘﯿﯽﻛﯿﺸﻮەرەﻛﺎنﻫەﺑێﺖ‪.‬‬ ‫رﯾﺠﯿﺴــﯽ ﺗەﻣــەن ‪ ٢٣‬ﺳــﺎڵ ﯾەﻛێﻜە ﻟە ﺧﯚﭘﯿﺸــﺎﻧﺪەران‬ ‫و دەڵــێ‪" ،‬ﻟەﺳــەر ﻧﺎڕەزاﯾەﺗﯿﯿــەﻛﺎن ﺑــەردەوام دەﺑﯿــﻦ‬ ‫ﺗﺎﻛــﻮ داﻫﺎﺗﻮوﯾەﻛــﯽ ﮔەﺷــﱰ ﺑــﯚ ﺑەرازﯾﻠﯿﯿــەﻛﺎن داﺑﯿﻦ‬ ‫دەﻛەﯾﻦ"‪.‬‬ ‫ﺋەﮔــەر ﺗەﻧﯿــﺎ ‪ ٢‬ﻛﯿﻠﯚﻣەﺗــﺮ ﻟــە ﺷــﻮێﻨﯽ ﮔﺮدﺑﻮوﻧەوەی‬ ‫ﺧﯚﭘﯿﺸــﺎﻧﺪەران دوور ﺑﻜەوﯾﺘــەوە‪ ،‬ﺋــەوا دەﮔەﯾﺘــە‬ ‫ﯾﺎرﯾﮕــەﻛﺎن و ﻟەوێــﺶ ﻫەﻣــﻮو ﻛــەس ﻧــﺎوی‬ ‫ﺋەﺳــﺘێﺮەی ﻧﻮێــﯽ واڵﺗەﻛەﯾــﺎن ﻧەﯾــامر دووﺑــﺎرە‬ ‫دەﻛەﻧــەوە‪ .‬ﺑەرازﯾﻠﯿﯿــەﻛﺎن زۆر ﺣەزﯾــﺎن ﻟــە ﺗﯚﭘــﯽ‬ ‫ﭘێﯿــە‪ ،‬ﺑەاڵم ﺋێﺴــﺘﺎ ﭘﺮﺳــﯽ ﺳــەرەﻛﯽ ﺑەﻫێﺰﯾــﯽ ﺗﯿﻤﯽ‬ ‫ﺗﯚﭘــﯽ ﭘێــﯽ ﻧەﺗەوەﯾﯿــﯽ ﺑەرازﯾــﻞ ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑەڵﻜــﻮ ﺋــەو‬ ‫ﺧﯚﭘﯿﺸﺎﻧﺪان و ﻧﺎڕەزاﯾەﺗﯿﯿﺎﻧەﯾە واڵﺗﯽ ﮔﺮﺗﻮوەﺗەوە‪.‬‬ ‫ﺗﯚﭘﯽ ﭘ‪‬ﯽ و ﺑﻮوژاﻧﺪﻧ‪‬وەی ﺋﺎﺑﻮورﯾﯽ ﺑ‪‬رازﯾﻞ‬ ‫ﺑەرازﯾــﻞ ﯾەﻛێﻜــە ﻟــە واڵﺗــە زۆر ﺳەرﻧﺠڕاﻛێﺸــەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛﯿﺸــﻮەری ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎی ﻻﺗﯿــﻦ‪ .‬ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر‬ ‫ﻛەﻧــﺎراوی دڵﮕﯿــﺮ ﻟــەم واڵﺗــەدا ﻫــەن و ﺑﯚﯾە ﺳــﺎاڵﻧە‬ ‫ﻣﻠﯿﯚﻧــﺎن ﻛــەس ﻟــە ﺳەراﻧﺴــەری ﺟﯿﻬﺎﻧــەوە ڕوو ﻟــە‬ ‫ﺑەرازﯾــﻞ دەﻛــەن ﺑەﻣەﺑەﺳــﺘﯽ ﺑەﺳــەرﺑﺮدﻧﯽ ﻛﺎﺗێﻜــﯽ‬

‫ﺑ‪‬رازﯾﻞ ﺷ‪‬ﺷ‪‬ﻣﯿﻦ و‪‬ﺗﯽ ﭘ‪‬ﺸﻜ‪‬وﺗﻮوی ﺟﯿﮫﺎﻧ‪ ‬ﻟ‪ ‬ﺑﻮاری ﺋﺎﺑﻮورﯾﯿ‪‬وە )ﺗ‪‬ﻧﯿﺎ ﭘﺎش ﺋ‪‬ﻣ‪‬رﯾﻜﺎ‪ ،‬ﭼﯿﻦ‪ ،‬ژاﭘﯚن‪ ،‬ﺋ‪‬ﻤﺎﻧﯿﺎ و ﻓ‪‬ەﻧﺴﺎ( د‪‬ﺖ‬

‫ﺧﯚش‪.‬‬ ‫ﺗﯚﭘــﯽ ﭘــێ ﻛﺎرﯾﮕەرﯾــﯽ ﮔــەورەی ﻟەﺳــەر ﺋﺎﺑﻮورﯾــﯽ‬ ‫ﺑەرازﯾــﻞ ﻫەﯾــە‪ .‬ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر ﯾﺎرﯾﺰاﻧــﯽ‬ ‫دەوڵەﻣەﻧــﺪی ﺟﯿﻬــﺎن ﺧەڵﻜــﯽ ﺑەرازﯾﻠــﻦ و ﺋــەم‬ ‫ﯾﺎرﯾﺰاﻧﺎﻧــەش ﻟــە واڵﺗــﯽ ﺧﯚﯾــﺎن ﭘــڕۆژەی وەﺑەرﻫێﻨﺎن‬ ‫ﺋەﻧﺠﺎم دەدەن‪.‬‬ ‫ﺳــەرەڕای ﺋــەوەش‪ ،‬ﺑەرازﯾــﻞ ﻟــە ﺑــﻮاری ﺳــﺎﻣﺎﻧﯽ‬ ‫ﴎوﺷــﺘﯿﯿەوە دەوڵەﻣەﻧــﺪە‪ .‬ﮔەﺷــﺘﻮﮔﻮزار و ﺗﯚﭘــﯽ‬ ‫ﭘێــﯽ و ﺳــﺎﻣﺎﻧﯽ ﴎوﺷــﺘﯿﺶ واﯾﻜــﺮدووە ﺋﺎﺑﻮورﯾــﯽ‬ ‫ﺑەرازﯾــﻞ ﻟــە ﻣــﺎوەی ﭼەﻧــﺪ ﺳــﺎڵﯽ راﺑــﺮدوودا‬

‫ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨﯽ ﮔــەورە ﺑەدەﺳــﺖ ﺑﻬێﻨێــﺖ‪ .‬ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﺑەرازﯾــﻞ ﺷەﺷــەﻣﯿﻦ واڵﺗــﯽ ﭘێﺸــﻜەوﺗﻮوی ﺟﯿﻬﺎﻧــە‬ ‫ﻟــە ﺑــﻮاری ﺋﺎﺑﻮورﯾﯿــەوە )ﺗەﻧﯿﺎ ﭘــﺎش ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ‪ ،‬ﭼﯿﻦ‪،‬‬ ‫ژاﭘﯚن‪ ،‬ﺋەڵامﻧﯿﺎ و ﻓڕەﻧﺴﺎ( دێﺖ‪.‬‬ ‫ﮔ‪‬ﻧﺪە‪‬ﯽ ﻟ‪ ‬و‪‬ﺗﺪا‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﺋــەم ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨە ﺑەرﭼــﺎوەی ﺑــﻮاری‬ ‫ﺋﺎﺑﻮورﯾﺸــﺪا ﮔەﻧﺪەڵﯿﯿەﻛــﯽ ﮔــەورە ﻟــە داﻣﻮدەزﮔﺎﻛﺎﻧﯽ‬ ‫واڵﺗــﺪا ﺑەرﭼــﺎو دەﻛەوێــﺖ‪ .‬ﺳــﺎاڵﻧە ﺑەﻫــﯚی‬ ‫ﮔەﻧﺪەڵﯿﯿــەوە ‪ ٤١‬ﻣﻠﯿــﺎر دۆﻻری ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾــﯽ‬

‫‪٪٧٠‬ی ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛﺎﻧــﯽ ﺋــەو واڵﺗــەش‬ ‫ﺑەﻓﯿــڕۆ دەڕوات‪٪٧٠ .‬ی‬ ‫ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑــەوە دەﻛــەن ﮔەﻧﺪەڵــﯽ واﯾﻜــﺮدووە ﻧەﺗﻮاﻧــﻦ‬ ‫ﺑﺒﻨــە رﻛﺎﺑــەری ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﮔەورەﻛﺎﻧــﯽ ﺟﯿﻬــﺎن‪ .‬ﺑﯚﯾــە‬ ‫ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــﺎن ﺗــﻮوڕەن و داوای ﺋــەوە دەﻛــەن ﻛﯚﺗﺎﯾــﯽ‬ ‫ﺑــە ﮔەﻧﺪەڵﯽ ﻟــە واڵﺗەﻛەﯾﺎﻧــﺪا ﺑﻬێرنێــﺖ‪ .‬ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿﺎﻧﯽ‬ ‫ﺧﯚﭘﯿﺸــﺎﻧﺪەرﯾﺶ دەڵێﻦ‪ ،‬ﺋــەوان ﺑە ﻫەﻣﻮو ﺷــێﻮەﯾەك‬ ‫ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮی ﻟــە ﺗﯿﻤــﯽ ﻧەﺗەوەﯾﯿــﯽ واڵﺗەﻛەﯾــﺎن‬ ‫دەﻛــەن‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻧﺎﺑێــﺖ وەزارەﺗــﯽ وەرزش ﻟەﮔــەڵ‬ ‫دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﭼەﻧــﺪ ﯾﺎرﯾﮕەﯾــەك و ﺋﺎﻣﺎدەﻛﺎرﯾــﺪا ﺑــﯚ‬ ‫ﭘﺎڵەواﻧێﺘﯿﯿەﻛﺎنﻣﻠﯿﯚﻧﺎندۆﻻرﯾﺶﺑﺪزێﺖ‪.‬‬

‫ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر ﻟــە ﺋەﺳــﺘێﺮەﻛﺎﻧﯽ ﭘێﺸــﻮو و ﺋێﺴــﺘﺎی‬ ‫ﺗﯚﭘــﯽ ﭘێــﯽ ﺑەرازﯾﻠﯿــﺶ ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮی ﻟــە داواﻛﺎری‬ ‫ﺧﯚﭘﯿﺸــﺎﻧﺪەران دەﻛــەن‪ ،‬ﻟەواﻧــەش ﺋەﺳــﺘێﺮەی‬ ‫ﭘێﺸــﻮوی واڵت رۆﻣﺎرﯾــﯚ و ﺋەﺳــﺘێﺮەی ﺋێﺴــﺘﺎی‬ ‫ﺑەرازﯾﻞ ﻧەﯾامر‪.‬‬ ‫ڕاﻫێﻨــەری ﺑەرازﯾﻠﯿــﺶ ﻟﻮﯾــﺰ ﻓﻠﯿــﭗ ﺳــﻜﯚﻻری دەڵێ‪،‬‬ ‫ﯾﺎرﯾﺰاﻧــەﻛﺎن ﺋــﺎزادن چ ﺷــﺘێﻚ دەڵێﻦ‪ ،‬ﺑەاڵم ﭘێﻮﯾﺴــﺘە‬ ‫ﺋﺎﮔﺎﯾــﺎن ﻟــە ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎرﯾەﺗﯿﯽ ﺧﯚﯾــﺎن ﺑێــﺖ‪ -‬ﺋەوﯾﺶ‬ ‫ﻫەوڵﺪاﻧــە ﺑــﯚ ﻣەﺑەﺳــﺘﯽ ﺑەدەﺳــﺘﻬێﻨﺎﻧﯽ ﻧﺎزﻧــﺎوەﻛﺎن‬ ‫ﺑﯚ ﺑەرازﯾﻞ‪.‬‬

‫ﺋﯿﺨﻮان ﻣﻮﺳﻠﻤﯿﻦ ﺑەﻫﺎری ﺑﯚ ﻣﯿﴪﯾﯿەﻛﺎن ﻧەﻫێﻨﺎ‬ ‫وﺷﻪ‬

‫ﭘﺎﺷــەﻛەوﺗﯽ دراو ﻟــە ﻣﯿــﴪدا ﻟــە ﻛەﻣﺒﻮوﻧەوەداﯾــە و‬ ‫ﭘــێ دەﭼێــﺖ ﻟــە ﻣــﺎوەی ﭼەﻧــﺪ ﻣﺎﻧﮕــﯽ داﻫﺎﺗﻮوﯾﺸــﺪا‬ ‫ﺋەوەﻧــﺪە ﭘــﺎرەی ﭘﺎﺷــەﻛەوت ﻧەﻣێﻨێــﺖ ﻛــە ﺣﻜﻮوﻣەت‬ ‫ﻟــە ﺑەراﻣﺒــەر ﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﭘ���ــﱰۆڵ و ﭘێﺪاوﯾﺴــﺘﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫‪٪٢٥‬ی ﺑﻮدﺟــەی‬ ‫ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە ﺧﻮاردﻧــﺪا ﺑﯿــﺪات‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ‪٪٢٥‬ی‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣــەت ﻟــە داﺑﯿﻨﻜﺮدﻧــﯽ ﺧــﯚراك و ﺳــﻮوﺗەﻣەﻧﯿﺪا‬ ‫ﺧەرج دەﻛﺮێﺖ‪.‬‬

‫ﻟ‪ ‬ﺳﺎ‪‬ﯽ ‪٢٠١٠‬دا ‪ ٧٤٤‬ﺣﺎ‪‬ﺗﯽ ﻛﻮﺷﺘﻦ ﻟ‪ ‬ﻣﯿﺴﺮدا ﺗﯚﻣﺎر ﻛﺮاون‬

‫ﻧﻮوﺳــەری ﮔــەورەی ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾــﯽ ﺗﯚﻣــﺎس ﻓﺮﯾﺪﻣــﺎن‬ ‫ﻟــە ﯾەﻛێﻚ ﻟــە ﺑﺎﺑەﺗــە ﻧﻮێﯿەﻛﺎﻧﯿــﺪا دەڵــێ‪ ،‬دەﺑێﺖ ﭼﯽ‬ ‫ﺗــﺮ زاراوەی "ﺑەﻫــﺎری ﻋەرەﺑــﯽ" ﺑــﯚ ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻧﺎوﭼەﻛــە ﺑــەﻛﺎر ﻧەﻫێرنێــﻦ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﻫﯿــﭻ ﺷــﺘێﻚ ﻟە‬ ‫ﺟﯿﻬﺎﻧﯽ ﻋەرەﺑﯿﺪا ڕوو ﻧﺎدات ﺑﯚﻧﯽ ﺑەﻫﺎری ﻟێﻮە ﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ﺳــەﯾﺮێﻜﯽ ﺑﺎرودۆﺧــﯽ ﺋێﺴــﺘﺎی ﻣﯿــﴪ ﺑﻜــەن و‬ ‫ﭘﺎﺷــﺎﻧﯿﺶ ﻫەڵﺴــەﻧﮕﺎﻧﺪﻧێﻚ ﺑﯚ ﺋــەم ﮔﻮﺗەﯾــەی ﺗﯚﻣﺎس‬ ‫ﻓﺮﯾﺪﻣــﺎن ﺑﻜــەن‪ ٢ .‬ﺳــﺎڵ ﭘێــﺶ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻣﯿﴪﯾﯿــەﻛﺎن‬ ‫ﻟەرێــﯽ ﺧﯚﭘﯿﺸــﺎﻧﺪاﻧﯽ ﻣﻠﯿــﯚن ﻛەﺳــﯿﯿەوە ﺗﻮاﻧﯿﯿــﺎن‬ ‫ﻛﯚﺗﺎﯾﯽ ﺑــە دەﺳــەاڵﺗﯽ ﺳــەرۆﻛﯽ ﭘێﺸــﻮوی واڵﺗەﻛەﯾﺎن‬ ‫ﺣﻮﺳــﻨﯽ ﻣﻮﺑــﺎرەك ﺑﻬێﻨــﻦ‪ .‬ﺋﺎﻣﺎﻧﺠــﯽ ﺧﯚﭘﯿﺸــﺎﻧﺪان‬ ‫ﻛﯚﺗﺎﯾﯿﻬێﻨــﺎن ﺑــە دﯾﻜﺘﺎﺗﯚرﯾــەت‪ ،‬ﺳەرﺧﺴــﺘﻨﯽ‬ ‫ﭘﺮۆﺳــەی دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ‪ ،‬دەﺳــﺘەﺑەرﻛﺮدﻧﯽ ﺋــﺎزادی‪،‬‬ ‫ڕێﺰﮔﺮﺗــﻦ ﻟــە ﻣﺎﻓــﯽ ﻣــﺮۆڤ و ﺋــﺎزادی و ﺑﺎﺷــﱰﻛﺮدﻧﯽ‬ ‫ﺑﻮاری ﺑﮋێﻮی ﺑﻮو‪.‬‬ ‫ﯾــەك ﺳــﺎڵ ﭘێــﺶ ﺋێﺴــﺘﺎش ﻛﺎﻧﺪﯾــﺪی ﺋﯿﺨــﻮان‬ ‫ﻣﻮﺳــﻠﻤﯿﻦ ﺑﯚ ﭘﯚﺳــﺘﯽ ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ ﻣﯿــﴪ )ﻣﺤەﻣەد‬ ‫ﻣﻮرﺳــﯽ( ﺑــە ﯾﺎرﻣەﺗــﯽ و ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮﯾﯽ ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر‬ ‫ﻟــە رۆﺷــﻨﺒﯿﺮان و ﻟﯿﱪاﻟــەﻛﺎن ﺑــﻮوە ﺳــەرۆﻛﯽ واڵت‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻧﺎوﺑــﺮاو ﻟە ﻣــﺎوەی ﺋــەم ‪ ١٢‬ﻣﺎﻧﮕــەی راﺑــﺮدوودا‬ ‫ﻫﯿــﭻ ﻛﺎرێﻜــﯽ ﻧەﻛــﺮدووە ﺑــە ﺋﺎراﺳــﺘەی ﮔەﯾﺸــنت ﺑەو‬

‫ﺋﺎﻣﺎﻧﺠــەی دوو ﺳــﺎڵ ﭘێــﺶ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻣﯿﴪﯾﯿــەﻛﺎن رژاﻧــە‬ ‫ﺳەر ﺷەﻗﺎﻣەﻛﺎن ﺑﯚی‪.‬‬ ‫ﻗﻮو‪‬ﺒﻮوﻧ‪‬وەی ﺗ‪‬ﻧﮕﮋەی ﺋﺎﺑﻮورﯾﯽ ﻣﯿﺴﺮ‬ ‫ﻫەﻧﺪێــﻚ ﻟــە ﮔەورەﺗﺮﯾــﻦ ﺗەﻧﮕﮋەﻛﺎﻧــﯽ ﺋێﺴــﺘﺎی ﻣﯿــﴪ‬ ‫ﻧەﺑﻮوﻧــﯽ ﺋﯿﺸــﻮﻛﺎر‪ ،‬ﺑەرزﺑﻮوﻧــەوەی ﻧﺮﺧــﯽ ﺧــﻮاردن‪،‬‬ ‫ﻛەﻣﺒﻮوﻧــەوەی ﺳــﻮوﺗەﻣەﻧﯽ و ﭘێﺪاوﯾﺴــﺘﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺗــﺮە‪.‬‬ ‫ﻣﻮرﺳــﯿﺶ ﻟە ﻣــﺎوەی ‪ ١٢‬ﻣﺎﻧﮕــﯽ ﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧــﯽ ﻛﺎروﺑﺎری‬ ‫واڵﺗــﺪا ﻧەﯾﺘﻮاﻧﯿــﻮە ﻫﯿــﭻ ﻛﺎم ﻟــەم ﻛێﺸــﺎﻧە ﭼﺎرەﺳــەر‬ ‫ﺑﻜﺎت‪.‬‬ ‫ﻛەرﺗــﯽ ﮔەﺷــﺘﯿﺎری ﻟــە ﻣﯿــﴪدا ﺑــەرەو وێﺮاﻧﺒــﻮون‬ ‫دەڕوات و ﻣﺎﻧــﮓ ﻟــە دوای ﻣﺎﻧــﮓ ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ ﻛەﻣــﱰ‬ ‫ﻟــە ﮔەﺷــﺘﯿﺎر روو ﻟــەو واڵﺗە دەﻛــەن‪ .‬ﺋەﻣە ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜﺪاﯾە‬ ‫ﻛەرﺗــﯽ ﮔەﺷــﺘﯿﺎری ﻟــە ﻣــﺎوەی ﭼەﻧﺪﯾــﻦ دەﯾــەی‬ ‫راﺑــﺮدوودا ﯾەﻛێــﻚ ﺑــﻮوە ﻟــە ﮔﺮﻧﮕﱰﯾــﻦ و ﭼﺎﻻﻛﱰﯾــﻦ‬ ‫ﻛەرﺗەﻛﺎﻧــﯽ واڵت و ﻣﻠﯿﯚﻧــﺎن ﻛەﺳــﯿﺶ ﺋﯿﺸــﯿﺎن ﺗێــﺪا‬ ‫ﻛﺮدووە‪.‬‬ ‫ﻟــە ﻫەﻣــﺎن ﻛﺎﺗــﺪا‪ ،‬وەﺑەرﻫێﻨــﺎن ﻟــە ﻣﯿــﴪدا زۆر ﻛــەم‬ ‫ﺑﻮوەﺗــەوە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﻣﺎﻧــﮓ ﻟــە دوای ﻣﺎﻧــﮓ ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ‬ ‫زﯾﺎﺗــﺮ وەﺑەرﻫێﻨــەری دەرەﻛــﯽ و ﻧﺎوﺧﯚﯾــﯽ ﻟــە رەوﺷــﯽ‬ ‫ﺋەو واڵﺗە ﺑێ ﺋﻮﻣێﺪ دەﺑﻦ و ﻣﯿﴪ ﺑەﺟێ دەﻫێڵﻦ‪.‬‬

‫زﯾﺎدﺑﻮوﻧﯽ ر‪‬ﮋەی ﺗﺎواﻧ‪‬ﻛﺎن‬ ‫ﻟــە ﺳــەردەﻣﯽ دەﺳــەاڵﺗﯽ "ﺋﯿﺨــﻮان ﻣﻮﺳــﻠﻤﯿﻦ"دا ﻟــە‬ ‫ﻣﯿــﴪ رێﮋەی ﺗــﺎوان ﺑــەرز ﺑﻮوەﺗــەوە‪ .‬وەزارەﺗــﯽ ﻧﺎوﺧﯚی‬ ‫‪٢٠١٠‬دا ‪ ٧٤٤‬ﺣﺎڵەﺗــﯽ ﻛﻮﺷــنت‬ ‫ﻣﯿــﴪ دەڵێــﺖ ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠١٠‬دا‬ ‫ﻟــە ﻣﯿــﴪدا ﺗﯚﻣــﺎر ﻛــﺮاون‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋــەم ژﻣﺎرەﯾە ﻟە ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫راﺑــﺮدوودا ﺑــﯚ ‪ ٢‬ﻫــەزار و ‪ ١٤٤‬ﺣﺎڵەت ﺑــەرز ﺑﻮوەﺗەوە‪ .‬ﺑە‬ ‫ﮔﻮێــﺮەی ﺋﺎﻣﺎرەﻛﺎﻧــﯽ وەزارەﺗــﯽ ﻧﺎوﺧــﯚی ﻣﯿﴪ ﻟە ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫‪٢٠١٠‬دا ‪ ٧‬ﻫــەزار و ‪ ٣٦٨‬ﺣﺎڵەﺗــﯽ دزﯾﻜــﺮدن ﻟــە ﻣﺎاڵﻧــﺪا‬ ‫‪٢٠١٠‬دا‬ ‫ﺗﯚﻣــﺎر ﻛــﺮاون‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ڕاﺑــﺮدوودا ﺋــەو ژﻣﺎرەﯾە‬ ‫ﮔەﯾﺸــﺘﻮوەﺗە ‪ ١١‬ﻫــەزار و ‪ ٩٦٦‬ﺣﺎڵــەت‪ .‬زاﻧﯿﺎرﯾﯿــە‬ ‫ﻓەرﻣﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ وەزارەﺗــﯽ ﻧﺎوﺧــﯚی ﻣﯿــﴪ ﺋــەوە ﭘﯿﺸــﺎن‬ ‫دەدەن ﻛــە رێــﮋەی ﺗﺎواﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺗﺮﯾــﺶ ﻟــە ﺳــەردەﻣﯽ‬ ‫دەﺳــەاڵﺗﯽ "ﺋﯿﺨــﻮان ﻣﻮﺳــﻠﻤﯿﻦ"دا ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﻣەﺗﺮﺳــﯿﺪار ﺑــەرز ﺑﻮوﻧەﺗــەوە‪ .‬زﯾﺎدﺑﻮوﻧــﯽ ﺗﺎواﻧــەﻛﺎن و‬ ‫ﺧەﻣﺴــﺎردﯾﯽ ﺣﻜﻮوﻣەﺗﯿــﺶ واﯾﻜــﺮدووە ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــﺎن‬ ‫ﭼــەك ﻫەڵﮕــﺮن و ﺧﯚﯾــﺎن ﺑــﺎری ﺋﺎراﻣــﯽ و ﺋﺎﺳــﺎﯾﺶ ﺑــﯚ‬ ‫ﺧﺎﻧەوادەﻛﺎﻧﯿﺎن داﺑﯿﻦ ﺑﻜەن‪.‬‬ ‫ﺋﯿﺨﻮان و ﻛﯚﻧﺘﺮۆ‪‬ﻜﺮدﻧﯽ ھﻮﻧ‪‬ری ﻣﯿﺴﺮ‬ ‫ﻣﯿــﴪ ﻫەﻣﯿﺸــە ﻟــە ﺑــﻮاری ﻫﻮﻧەرﯾﯿــەوە ﭘێﺸــەﻧﮕﯽ‬ ‫واڵﺗﺎﻧــﯽ ﻋەرەﺑﯽ ﺑــﻮوە‪ ،‬ﺑەاڵم ﺋێﺴــﺘﺎ "ﺋﯿﺨﻮان ﻣﻮﺳــﻠﻤﯿﻦ"‬ ‫دەﯾەوێﺖ ﻫﻮﻧەری واڵت ﺑﺨﺎﺗە ژێﺮ ﻛﯚﻧﱰۆڵﯽ ﺧﯚﯾەوە‪.‬‬ ‫‪ ٦‬ﻫەﻓﺘــە ﭘێﺶ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻋــەﻻ ﻋەﺑﺪوﻟﻌەزﯾﺰ ﺑــﻮوە وەزﯾﺮی‬ ‫ﻧﻮێــﯽ رۆﺷــﻨﺒﯿﺮﯾﯽ واڵت‪ .‬ﺋــەو ﻟــە ﻣــﺎوەی ﺋــەم ‪٦‬‬ ‫ﻫەﻓﺘەﯾــەدا ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﺑــﺎاڵی وەزارەﺗەﻛــەی ﻟە‬ ‫ﭘﯚﺳــﺘەﻛﺎﻧﯿﺎن دوور ﺧﺴــﺘﻮوەﺗەوە‪ ،‬ﻟەواﻧــەش ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ‬ ‫ﺧﺎﻧــەی ﺋﯚﭘێﺮای ﻗﺎﻫﯿــﺮە ﺋﯿﻨــﺎس ﻋەﺑﺪوﻟﺪەﯾﺎم‪ ،‬ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ‬ ‫دەﺳــەاڵﺗﯽ ﮔﺸــﺘﯿﯽ ﻛﺘێــﺐ ﺋەﺣﻤــەد ﻣﻮﺟﺎﻫﯿــﺪ و‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳﯽ ﺑەﺷﯽ ﻫﻮﻧەرە ﺟﻮاﻧەﻛﺎن ﺳەاڵح ﺋەﳌەﻟەﻛﯽ‪.‬‬ ‫ﺋــەم ﻫەﻧــﮕﺎوەی وەزﯾــﺮی رۆﺷــﻨﺒﯿﺮﯾﯽ واڵت ﻧﯿﮕەراﻧﯿــﯽ‬ ‫ﻻی ﻫﻮﻧەرﻣەﻧــﺪان و ﻧﻮوﺳــەران دروﺳــﺖ ﻛــﺮدووە‪ .‬ﻟــەو‬ ‫ﭼﻮارﭼێﻮەﯾەﺷــﺪا ‪ ٣‬ﻫەﻓﺘــە ﭘێــﺶ ﺋێﺴــﺘﺎ رۆﻣﺎﻧﻨﻮوﺳــﯽ‬ ‫ﻧــﺎﴎاوی ﻣﯿــﴪ ﺑەﻫــﺎ ﺗﺎﻫﯿــﺮ ﺑڕﯾــﺎری دا واز ﻟــە‬

‫ﭘﯚﺳﺘەﻛەیﺑﻬێﻨێﺖ‪.‬‬ ‫ﺑەﻫــﺎ ﺗﺎﻫﯿــﺮ ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﺑﺎاڵی رۆﺷــﻨﺒﯿﺮﯾﯽ‬ ‫ﻣﯿــﴪە و وەرﮔــﺮی ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﺧەاڵﺗــﯽ ﮔﺮﻧﮕــﯽ ﺑــﻮاری‬ ‫ﻧﻮوﺳــﯿﻨە‪ .‬ﺋــەو ﻫــﯚﻛﺎری دەﺳــﺖ ﻟەﻛﺎرﻛێﺸــﺎﻧەوەی ﺑــﯚ‬ ‫ﺋــەوە ﮔەڕاﻧــﺪەوە ﻛە "ﻟە ﻣــﺎوەی ﭼەﻧــﺪ رۆژی راﺑــﺮدوودا‬ ‫وەزﯾــﺮی رۆﺷــﻨﺒﯿﺮی ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر ﻛەﺳــﯽ زۆر‬ ‫ﺑەﺗﻮاﻧــﺎ و رۆﺷــﻨﺒﯿﺮ و ﻫﻮﻧەرﻣەﻧــﺪ و ﻫﻮﻧەردۆﺳــﺘﯽ‬ ‫ﻟــە ﭘﯚﺳــﺘەﻛﺎﻧﯿﺎن دوور ﺧﺴــﺘﻮوەﺗەوە"‪ .‬ﺑەﻫــﺎ ﺗﺎﻫﯿــﺮ‬ ‫ﮔﻮﺗﯿﺸــﯽ "ﺋەم ﻫەﻧــﮕﺎوەی وەزﯾــﺮ ﺋﺎﻣﺎژەﯾەﻛــﯽ رووﻧە ﺑﯚ‬ ‫ﺳــﱰاﺗﯿﮋﯾەﺗێﻚ ﻛــە ﺋﺎﻣﺎﻧــﺞ ﺗﯿﺎﯾــﺪا ﻟەﻧﺎوﺑﺮدﻧﯽ ﻛﻮﻟﺘــﻮور و‬ ‫ﻫﻮﻧەریﻣﯿﴪﯾﯿە"‪.‬‬ ‫ﻟــەوەش زﯾﺎﺗــﺮ‪ ،‬ﻫﻮﻧەرﻣەﻧــﺪان ﺗﺮﺳــﯽ ﺋەوەﯾــﺎن ﻫەﯾــە‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﺎن ﭘەﻧــﺎ ﺑــﯚ ﻛەﻣﻜﺮدﻧــەوەی ﺑﻮدﺟەی داﻣــەزراوە‬ ‫ﻫﻮﻧەرﯾﯿــەﻛﺎن ﺑﺒــەن‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺋــەو ﻫەﻧــﮕﺎوە ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯽ‬ ‫ﮔەورەی ﻟەﺳەر ﻫﻮﻧەری ﻣﯿﴪ دەﺑێﺖ‪.‬‬ ‫داﻟﯿــﺎ ﻓــﺎزڵ دەرﭼــﻮوی زاﻧﺴــﺘە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎن و‬ ‫ﮔﯚراﻧﯿﺒێﮋێﻜــﯽ ﺋﯚﭘێــﺮای ﻗﺎﻫﯿﺮەﯾــە و دەڵێﺖ ﺑەرﭘﺮﺳــﺎﻧﯽ‬ ‫ﻧﻮێــﯽ ﻣﯿــﴪ ﻟــە ﻻﯾەﻛــەوە دەﯾﺎﻧەوێــﺖ ﺑﻮدﺟــەی‬ ‫داﻣــەزراوە رۆﺷــﻨﺒﯿﺮی و ﻫﻮﻧەرﯾﯿــەﻛﺎن ﻛــەم ﺑﻜەﻧــەوە و‬ ‫ﻟــە ﻻﯾەﻛــﯽ ﺗﺮﯾﺸــەوە ﺑەرﭘﺮﺳــﺎﻧﯽ وەزارەﺗﯽ رۆﺷــﻨﺒﯿﺮی‬ ‫و ﻫﻮﻧەردۆﺳــﺘﺎن ﻟــە ﭘﯚﺳــﺘەﻛﺎﻧﯿﺎن دوور دەﺧەﻧــەوە‪.‬‬ ‫داﻟﯿــﺎ دەڵێ ﺋﯿﺨﻮاﻧــەﻛﺎن و ﺳــەﻟەﻓﯿﯿەﻛﺎن ﻟــەم رێﮕەﯾەوە‬ ‫دەﯾﺎﻧەوێــﺖ داﻣــەزراوە ﻫﻮﻧەرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ واڵﺗﯿــﺶ ﻛﯚﻧﱰۆڵ‬ ‫ﺑﻜەن‪.‬‬ ‫ﺗﺎواﻧﯽ دژ ﺑ‪ ‬ﺋﺎﻓﺮەﺗﺎن‬ ‫ﺋﺎﻓﺮەﺗــﺎن ﻟــە ﺷﯚڕﺷــەﻛەی ‪ ٢‬ﺳــﺎڵ ﭘێــﺶ ﺋێﺴــﺘﺎدا‬ ‫رۆڵێﻜــﯽ ﮔﺮﻧــﮓ و ﻛﺎراﯾــﺎن ﻟــە ﻛﯚﺗﺎﯾﯿﻬێﻨﺎن ﺑە دەﺳــەاڵﺗﯽ‬ ‫ﺣﻮﺳــﻨﯽ ﻣﻮﺑﺎرەﻛــﺪا ﮔێــڕا‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋێﺴــﺘﺎ رووﺑــەڕووی‬ ‫دەﯾﺎن ﻛێﺸە ﺑﻮوﻧەﺗەوە‪.‬‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﻟــە ﻣﯿــﴪدا ﻧــەك ﺗەﻧﯿــﺎ ﻛﺎر ﺑــﯚ ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ ﻣﺎﻓــﯽ‬ ‫ﺋﺎﻓﺮەﺗــﺎن ﻧﺎﻛﺮێــﺖ‪ ،‬ﺑەڵﻜــﻮ ﺋەو ﭼﯿﻨــە ﮔﺮﻧﮕــەی ﻛﯚﻣەڵﮕە‬ ‫ﺑــە ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﺷــێﻮە رووﺑــەڕووی ﻫەڕەﺷــە و ﻫێــﺮش‬ ‫دەﺑﻨــەوە‪ ،‬ﻟەواﻧــەش دەﺳــﺘﺪرێﮋﯾﯽ ﺳێﻜﺴــﯽ ﻛــە ﻟــە‬ ‫ﺑەرزﺑﻮوﻧەوەﯾەﻛــﯽ وەﻫﺎداﯾــە ﺟێﯽ ﻧﯿﮕەراﻧﯿــﯽ رێﻜﺨﺮاوە‬ ‫ﺟﯿﻬﺎﻧﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺗﺎﯾﺒەت ﺑە ﭘﺎراﺳﺘﻨﯽ ﻣﺎﻓﯽ ﺋﺎﻓﺮەﺗﺎﻧە‪.‬‬ ‫منﻮوﻧەﯾەﻛــﯽ دﯾــﺎری ﺋــەم دەﺳــﺘﺪرێﮋﯾﯿە ﻟــە رۆژی‬ ‫‪٢٥‬ی ﻛﺎﻧﻮوﻧــﯽ دووەﻣــﯽ ﺋەﻣﺴــﺎڵﺪا ﺑــﻮو‪ ،‬ﺋــەوەش ﻛﺎﺗێﻚ‬ ‫‪٢٥‬ی‬ ‫ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر ﻛــﻮڕ و ﭘﯿــﺎو ﻫێﺮﺷــﯿﺎن ﻛــﺮدە ﺳــەر‬ ‫ﭼﺎﻻﻛێﻜــﯽ ﺋﺎﻓﺮەﺗــﺎن و ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﻛﺎری ﻧەﺷــﯿﺎوﯾﺎن‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﻛــﺮد و ﺟﻠﻮﺑەرﮔﯿﺸــﯿﺎن ﻻﺑــﺮد‪ .‬ﺋەم دەﺳــﺘﺪرێﮋﯾﯿە‬

‫ﻟــە ﮔﯚڕەﭘﺎﻧێﻜــﯽ ﻛــﺮاوە ﺋەﻧﺠــﺎم درا‪ ،‬ﻧــەوەك ﻟــە‬ ‫ﺧﺎﻧﻮوﯾــەك‪ .‬ﻛێﺸــەﻛە ﺋەوەﯾە ﺋەﻣــە ﺗەﻧﯿﺎ ﺣﺎڵــەت ﻧﯿﯿە‬ ‫ﻛــە ڕووی داﺑێــﺖ‪ ،‬ﺑەڵﻜــﻮ دەﯾــﺎن ﺣﺎڵەﺗﯽ ﺗﺮ ﺑــەردەوام‬ ‫روو دەدەن و ﺣﻜﻮوﻣەﺗﯿــﺶ ﻫﯿــﭻ ﻛﺎرێﻜــﯽ ﺋەوﺗــﯚ ﺑــﯚ‬ ‫ﭘﺎراﺳﺘﻨﯽ ﺋﺎﻓﺮەﺗﺎن ﻧﺎﻛﺎت‪.‬‬ ‫ﺷﻜﺴﺘﯽ ﺋﯿﺨﻮان ﻣﻮﺳﻠﻤﯿﻦ‬ ‫ﻗﻮوڵﺒﻮوﻧــەوەی ﻛێﺸــەﻛﺎن واﯾﻜــﺮدووە داﻧﯿﺸــﺘﻮاﻧﯽ‬ ‫ﻣﯿــﴪ زۆر ﻟــە ﺑڕﯾــﺎر و ﺷــێﻮازی ﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧــﯽ‬ ‫واڵﺗەﻛەﯾــﺎن ﻟــە ﻻﯾــەن "ﺋﯿﺨــﻮان ﻣﻮﺳــﻠﻤﯿﻦ" و‬ ‫ﻣﻮرﺳــﯿﯿەوە ﺗــﻮوڕە و ﻧﯿﮕــەران ﺑــﻦ‪ .‬دەرەﻧﺠﺎﻣــﯽ ﺋــەم‬ ‫ﺗﻮوڕەﯾﯿﯿــەش ﻟــە دواﯾــﻦ ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ واڵﺗــﺪا‬ ‫دەﺑﯿرنێﺖ‪.‬‬ ‫ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﻗﻮﺗﺎﺑﯿــﺎن ﻟــە ﺳەراﻧﺴــەری واڵﺗــﺪا‬ ‫ﺑەڕێــﻮە ﭼــﻮو و ﺗﯿﺎﯾــﺪا زﯾﺎﺗــﺮ ﻛﺎﻧﺪﯾــﺪە ﺳــەرﺑەﺧﯚﻛﺎن‬ ‫ﺳــەرﻛەوﺗﻨﯿﺎن ﺑەدەﺳــﺖ ﻫێﻨــﺎ‪ ،‬ﻧــەوەك ﻛﺎﻧﺪﯾﺪەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫"ﺋﯿﺨــﻮان"‪ .‬ﻟــەوەش زﯾﺎﺗــﺮ‪ ،‬ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺳــەﻧﺪﯾﻜﺎی‬ ‫رۆژﻧﺎﻣەﻧﻮوﺳــﺎن ﺑەڕێــﻮە ﭼــﻮو و ﺗﯿﺎﯾــﺪا ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ‬ ‫ﺳــەﻧﺘەری "ﺋەﻫــﺮام" زﯾــﺎ ڕەﺷــﻮان ﺳــەرﻛەوﺗﻨﯽ‬ ‫ﺑەدەﺳــﺖ ﻫێﻨــﺎ‪ ،‬ﺋــەوە ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜــﺪا ﻛــە ﻧﺎوﺑــﺮاو‬ ‫ﺳــەرەﻛﯿﱰﯾﻦ رﻛﺎﺑــەری ﺋﯿﺨــﻮان ﻣﻮﺳــﻠﻤﯿﻦ ﺑــﻮو‪ .‬ﺑــە‬ ‫واﺗﺎﯾەﻛــﯽ ﺗــﺮ‪ ،‬رۆژ ﻟــە دوای رۆژ "ﺋﯿﺨــﻮان ﻣﻮﺳــﻠﻤﯿﻦ"‬ ‫ﭘﺸﺘﮕﯿﺮﯾﯽ ﺧەڵﻜﯽ زﯾﺎﺗﺮ ﻟەدەﺳﺖ دەدات‪.‬‬ ‫ﻣــﺎرك ﻟﯿﻨــﭻ ﭘﺴــﭙﯚڕێﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە ﻛﺎروﺑــﺎری‬ ‫رۆژﻫەاڵﺗــﯽ ﻧﺎوەڕاﺳــﺘە ﻟە زاﻧﻜــﯚی "ﺟﯚرج واﺷــﻨﺘﯚن"ی‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾــﯽ و ﻧﻮوﺳــەری ﻛﺘێﺒــﯽ "ﺑەﻫــﺎری ﻋەرەﺑــﯽ‪:‬‬ ‫ﺷﯚڕﺷــە ﻧﺎﺗەواوەﻛﺎﻧــﯽ رۆژﻫەاڵﺗﯽ ﻧﺎوەڕاﺳــﺘﯽ ﻧﻮێ"ﯾە‪.‬‬ ‫ﻟﯿﻨــﭻ دەڵــێ "ﺋﯿﺨﻮاﻧــەﻛﺎن ﭘێﮕــە و دەﺳــەاڵﺗﯽ ﺧﯚﯾﺎن‬ ‫ﻟەدەﺳــﺖ داوە‪ ،‬ﻟەﮔــەڵ ﺳــەﻟەﻓﯿﯿەﻛﺎﻧﺪا ﻛێﺸــەﯾﺎن‬ ‫‪٪٢٥‬ی‬ ‫ﻫەﯾــە و ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮﯾﯽ ﺟەﻣﺎوەرﯾــﺎن ﺑــﯚ ﻧﺰﯾﻜــەی ‪٪٢٥‬ی‬ ‫داﺑەزﯾــﻮە‪ .‬ﺋەﮔــەر ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺗــﺮی ﺋــﺎزاد ﻟــەو واڵﺗە‬ ‫ﺑەڕێــﻮە ﺑﭽێــﺖ‪ ،‬ﺋــەوا ﺋﯿﺨﻮاﻧــەﻛﺎن ﺑە ﻫﯿﭻ ﺷــێﻮەﯾەك‬ ‫ﻧﺎﺗﻮاﻧﻦ ﺗﯿﺎﯾﺪا ﺳەرﻛەوﺗﻦ ﺑەدەﺳﺖ ﺑﻬێﻨﻦ"‪.‬‬ ‫‪٣٠‬ی ﺋــەم ﻣﺎﻧﮕــەش ﯾەﻛەﻣﯿــﻦ ﺳــﺎڵﯿﺎدی‬ ‫رۆژی ‪٣٠‬ی‬ ‫دەﺳــﺘﺒەﻛﺎرﺑﻮوﻧﯽ ﻣﻮرﺳــﯿﯿە وەﻛــﻮ ﺳــەرۆﻛﯽ واڵت‪.‬‬ ‫ﺋﯚﭘﯚزﺳــﯿﯚن و ﭼــﺎﻻﻛﺎن و ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــﺎن ﭘﻼﻧــﯽ‬ ‫ﺋەوەﯾــﺎن ﻫەﯾــە ﮔەورەﺗﺮﯾــﻦ ﺧﯚﭘﯿﺸــﺎﻧﺪان ﺑﻜــەن و‬ ‫ﺑــە ﯾەﻛﺪەﻧــﮓ داوا ﻟــە ﻣﻮرﺳــﯽ و ﺋﯿﺨﻮاﻧــەﻛﺎن ﺑﻜــەن‬ ‫واز ﻟــە دەﺳــەاڵﺗﺪاری ﺑﻬێﻨــﻦ ﭘێــﺶ ﺋــەوەی ﻣﯿــﴪ ﺑە‬ ‫ﺗەواوی وێﺮان ﺑێﺖ‪.‬‬


‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫ﺑﯚﭼﻮوﻧﯽﺧەڵﻚ‬ ‫ﺋێﻤــەی ﻛــﻮرد ﺑــەردەوام ﻟەژێــﺮ‬ ‫ﭼەوﺳــﺎﻧﺪﻧەوەدا ﺑﻮوﯾــﻦ و واڵمتــﺎن‬ ‫داﺑــەش ﻛــﺮاوە ﺑﯚ ﭼــﻮار ﭘﺎرﭼــە‪ ،‬ﻫەر‬ ‫ﺋەﻣــەش واﯾﻜــﺮدووە ﺑــﺎب و ﺑﺎﭘﯿﺮامنﺎن‬ ‫ﻧەﺗﻮاﻧــﻦ ﺑﺒﻨــە ﺧﺎوەﻧــﯽ زۆر ﺷــﺖ و‬ ‫ﺑــەردەوام ﺳــەرﻗﺎڵﯽ ﭘەﯾﺪاﻛﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﺑﮋێــﻮی ژﯾــﺎن ﺑــﻮون‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ ﺧەرﯾﻜە‬ ‫ﺧەوﻧــﯽ ﺋــەوان ﺑــەدی دێــﺖ و‬ ‫ﺋێﻤــەی ﻛــﻮرد ڕۆژی ﭘﺮﺷــﻨﮕﺪارﻣﺎن‬ ‫ﻟــێ ﻫەڵﺪێــﺖ‪ ،‬ﻫــەر ﺑﯚﯾــە ﭼﺎوﻣــﺎن‬ ‫ﻟــە ﺳــەرﻛەوﺗﻨﯽ ﯾەﻛﺠﺎرﯾﯿــە و ﺑــەو‬ ‫ﺋﻮﻣێﺪەﯾــﻦ ﺋﯿــﱰ ﻫﯿــﭻ ﺳــﻨﻮورێﻚ ﻟە‬ ‫ﻧێــﻮان ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧەﻛەﻣﺎﻧﺪا ﻧەﻣێﻨێــﺖ‬ ‫و ﺑەﺑــێ ﻫﯿــﭻ ڕێﮕە ﭘێﺪاﻧێــﻚ ﻫﺎﺗﻮﭼﯚ‬ ‫ﺑﻜەﯾــﻦ و ﻫەﺳــﺖ ﺑﻜەﯾــﻦ ﻛــە‬ ‫ﺧﺎوەﻧﯽواڵﺗێﻜﯿﻦ‪.‬‬ ‫ﻋەﻟــﯽ دەڵــێ‪" ،‬ﺧەوﻧــﯽ ﻫــەر ﺗﺎﻛێﻚ‬ ‫و ﺑەﺗﺎﯾﺒــەت ﺋێﻤــەی ﮔەﻧﺠــﺎن‬ ‫ﺳــەرﻛەوﺗﻨﯽ واڵﺗەﻛەﻣﺎﻧــە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە‬ ‫داوا ﻟــە ﺳــەرﺟەم ﺣﺰﺑــەﻛﺎن دەﻛەﯾﻦ‬ ‫ﻟــە ﭘێﻨــﺎو ﺑەرژەوەﻧﺪﯾــﯽ ﺷەﺧﺴــﯽ‬ ‫و ﺣﺰﺑﯿﯿــﺎن ﻣﯿﻠﻠەﺗەﻛەﯾــﺎن ﻟەﺑﯿــﺮ‬ ‫ﻧەﻛــەن و ﺧەوﻧــﯽ ﭼەﻧﺪان ﺳــﺎڵەﻣﺎن‬ ‫ﺑﻬێﻨﻨەدی"‪.‬‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﺋﺎﻣﺎدەﻛﺎر‪ :‬ﻣﺎﻛﻮان ﻋﯿﺰەت‬

‫ﻋ‪‬ﻟﯽ ﯾﻮوﺳﻒ‬

‫‪11‬‬

‫ﭼﺎوﻣﺎن ﻟە ﺳەرﻛەوﺗﻨە‬

‫ﻣﺤ‪‬ﻣ‪‬د ﺳﻮارە‬

‫رەﻣەزان ﺑﯚ ﮔﺮاﻧﯿﯽ‬ ‫ﺑﺎزاڕ ﻫﺎﺗەوە‬

‫ﺋﯿﺴﻤﺎﻋﯿﻞ ﺣ‪‬و‪‬ﺰ‬

‫ﻛﺎرەﺑﺎ ﺑڕان ﺧەرﯾﻜە‬ ‫ﺑێﺰارﻣﺎن دەﻛﺎت‬

‫ﺑەداﺧــەوە ﺳــﺎاڵﻧە ﻟەﺑــﺮی ﺋــەوەی ﻣﺎﻧﮕــﯽ رەﻣــەزان ﺑﻜﺮێﺘــە ﻣﺎﻧﮕﯽ ﺧﯚﺷــﯽ‬ ‫ﻧــەوە و ﺋەو ﻣﺎﻧﮕە‬ ‫دەﻗﯚزﻧــەوە‬ ‫و ﻫەرزاﻧــﯽ‪ ،‬ﻫەﻧﺪێﻚ ﻟــە دووﻛﺎﻧــﺪارەﻛﺎن ﺋەو ﻫەﻟــە دەﻗﯚز‬ ‫دەﻛەﻧــە ﻣﺎﻧﮕــﯽ ﮔﺮاﻧــﯽ‪ ،‬ﺋەﻣــەش دﯾﺎردەﯾەﻛــﯽ ﻧﺎﺷــﯿﺎوە و ﻫﯿﻮاﺧﻮازﯾــﻦ ﻫەر‬ ‫دووﻛﺎﻧﺪارێــﻚ ﻟــە ﺋﺎﺳــﺘﯽ ﺧــﯚی ﻫــەوڵ ﺑﺪات ﺋــەو ﻣﺎﻧﮕەﯾــە ﺑﻜﺎﺗــە ﻣﺎﻧﮕێﻚ‬ ‫ﻛــە ﻫەﻗﺪەﺳــﺖ و ﻧﺮﺧــﯽ ﻛﺎاڵﻛﺎﻧﯽ ﻛــەم ﺑﻜﺎﺗــەوە ﺗﺎﻛــﻮ ﻣﺎﻧﮕەﻛە ﺑەﺧﯚﺷــﯽ‬ ‫ﺑەﺳــەر ﺑﱪێــﺖ و ﻫــەژاران و ﻧەداراﻧﯿــﺶ ﺳــﻮود ﻟــەو ﻣﺎﻧﮕــە وەرﺑﮕــﺮن‪ ،‬ﻧەك‬ ‫ﺑــە ﭘێﭽەواﻧــەوە ﻛــە ﻧەﺗﻮاﻧــﻦ ﻛﺎاڵﻛﺎﻧﯿــﺎن ﺑﻜــڕن و ﭘێﺪاوﯾﺴــﺘﯿﯽ رۆژاﻧەﯾــﺎن‬ ‫داﺑﯿﻦ ﺑﻜەن‪.‬‬ ‫ﻣﺤەﻣــەد ﻫﯿــﻮای ﺧﻮاﺳــﺖ ﻫەرﯾــەك ﻟــە ﻟﯿﮋﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺑــﺎزاڕ و ﺑﺎزرﮔﺎﻧــﯽ ﺑــە‬ ‫ﺟﯿــﺪی رۆڵــﯽ ﺧﯚﯾــﺎن ﺑﺒﯿﻨــﻦ و ﺳەرﭘەرﺷــﺘﯿﻜﺮدﻧﯽ ﺑــﺎزاڕەﻛﺎن ﭼــڕ ﺑﻜەﻧەوە‪،‬‬ ‫ﺑــە ﺗﺎﯾﺒــەت زۆرﯾﻨــەی دووﻛﺎﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﻧﺎو ﻛﯚاڵﻧــەﻛﺎن ﻛە ﺋــەوان ﺑــە ﺑەردەواﻣﯽ‬ ‫ﻛﺎاڵﻛﺎن ﺑەﮔﺮاﻧﯽ دەﻓﺮۆﺷﻦ و ﭼﺎودێﺮﯾﯽ وردﯾﺎن ﺑﺨەﻧە ﺳەر‪.‬‬

‫ﺑەداﺧــەوە ﻣﺎوەﯾەﻛــە ﻛﺎرەﺑــﺎ زۆر دەﭘﭽڕێــﺖ و ﺋــەم دﯾﺎردەﯾە ﺑــە ﺑەردەواﻣﯽ‬ ‫ﻟــە ﻫﺎوﯾﻨــﺎن دەﺳــﺖ ﭘــێ دەﻛﺎت‪ ،‬ﭘﭽڕاﻧــﯽ ﺗــەزووی ﻛﺎرەﺑــﺎ و درەﻧــﮓ ﻛﺎر‬ ‫ﭘێﻜﺮدﻧﯽ ﻣﯚﻟﯿﺪە ﺋەﻫﻠﯿﯿەﻛﺎﻧﯿﺶ ﺧەﻣێﻜﯽ ﮔەورەی ﺋێﻤەﯾە ﻟەم ﻫﺎوﯾﻨەدا‪.‬‬ ‫ﺋﯿﺴــامﻋﯿﻞ ﺣەوێــﺰ دەڵــێ ﭘﭽڕاﻧــﯽ ﺗــەزووی ﻛﺎرەﺑــﺎ ﻟــە وەرزی ﻫﺎوﯾﻨــﺪا‪،‬‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﺳــﺎڵێﻚ وەك دﯾــﺎردەی ﻟــێ ﻫﺎﺗﻮوە و ﺑــەردەوام ﺋــەوە ﻫەﯾــە‪ ،‬ﻧﺎزاﻧﯿﻦ‬ ‫ﺋــەوەش ﺑﯚﭼــﯽ دەﮔەڕێﺘــەوە؟ ﮔﻮﺗﯿﺸــﯽ "ﺋەﮔەرﭼــﯽ ﻟەﻧــﺎﻛﺎو وزەی ﻛﺎرەﺑــﺎ‬ ‫دەﺑڕێــﺖ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻧﺎزاﻧﯿــﻦ ﻫەﻧﺪێﻚ ﻟــە ﺧــﺎوەن ﻣﯚﻟﯿــﺪەﻛﺎن ﺧﯚﯾــﺎن ﻟە ﺧەت‬ ‫دەدەن ﯾﺎﺧــﻮد ﺧﯚﯾــﺎن دەﺧاڵﻓێﻨــﻦ ﺗــﺎوەك درەﻧــﮓ ﻛﺎرەﺑﺎ ﻣﯚﻟﯿﺪەﻣــﺎن ﺑﯚ ﭘێ‬ ‫ﺑﻜــەن‪ ،‬داوا ﻟــە ﺑەرﭘﺮﺳــﺎن دەﻛەﯾــﻦ ﺑــە ﺟﯿــﺪی ﻛﺎر ﺑﻜــەن ﺑــﯚ ﭼﺎرەﺳــەری‬ ‫ﭘﭽڕاﻧــﯽ ﺗــەزووی ﻛﺎرەﺑــﺎ و ﺧﯚﯾﺎن و ﺧــﺎوەن ﻣﯚﻟﯿــﺪەﻛﺎن ڕێﻚ ﺑﻜەون ﻟەﺳــەر‬ ‫ﺋــەوەی ﺧﺸــﺘەﯾەﻛﯽ دروﺳــﺖ داﺑرنێــﺖ ﺑــﯚ ﻛﺎرەﺑــﺎ و ﻫەروەﻫــﺎ ﭘﺎڵەﭘەﺳــﺘﯚ‬ ‫ﺑﺨەﻧە ﺳــەر ﺧــﺎوەن ﻣﯚﻟﯿــﺪەﻛﺎن ﻟە ﻛﺎﺗــﯽ ﭘﭽڕاﻧﯽ ﺗــەزووی ﻛﺎرەﺑﺎ ﺑــﯚ ﺋەوەی‬ ‫زوو ﻣﯚﻟﯿــﺪەﻛﺎن ﭘــێ ﺑﻜــەن‪ ،‬ﺋــەوەش ﻟەﺑەرﺧﺎﺗــﺮی ﻣﻨــﺪااڵن و ﭘەﻛﻜەوﺗــﻮوان‬ ‫و ﺑــە ﺳــﺎاڵﭼﻮوان‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺋــەوان ﺑەڕاﺳــﺘﯽ زوو ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯿﯿﺎن ﺑــە ﮔەرﻣــﺎ‬ ‫ﺗێﻚ دەﭼێﺖ و ﭘێﻮﯾﺴﯿﺘﺎن ﺑە ﻓێﻨﻜﻜەرەوە ﻫەﯾە‪.‬‬

‫ﺧﺰر ﺋﯿﺒﺮاھﯿﻢ‬

‫ﺋﺎرام ﺑ‪‬ھﺮام‬

‫ﻧﺮﺧﯽ داودەرﻣﺎن زۆر ﮔﺮاﻧە‬

‫ﺋــەو ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــە ﻋەرەﺑــەی ﻛە ﻟــە ﻧﺎوەڕاﺳــﺘﯽ ﻋێﺮاﻗــەوە ﺑﯚ ﭼﺎرەﺳــەرﻛﺮدﻧﯽ‬ ‫ﺧێﺰاﻧەﻛــەی رووی ﻟــە ﻫەوﻟێــﺮ ﻛﺮدﺑــﻮو‪ ،‬ﻧﯿﮕەراﻧﯿــﯽ ﺧــﯚی دەرﺑــڕی ﺑــەوەی‬ ‫ﻛە ﻧﺮﺧﯽ داودەرﻣﺎن زۆر ﮔﺮاﻧە‪.‬‬ ‫ﺧــﺰر ﺋﯿﱪاﻫﯿــﻢ ﻛــە ﺑــﯚ ﭘﺸــﻮو وەرﮔﺮﺗــﻦ ﻟــە ﯾەﻛێــﻚ ﻟــە ﺧﻮاردﻧﮕــەﻛﺎن‬ ‫داﻧﯿﺸــﺘﺒﻮو‪ ،‬ڕووﻧــﯽ ﻛــﺮدەوە ﻫەرﭼەﻧــﺪە ﻫەﺳــﺖ ﺑــە ﺋﺎراﻣــﯽ و رێﺰﮔﺮﺗــﻦ‬ ‫دەﻛﺎت ﻟــە ﻫەوﻟێــﺮ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﮔﺮاﻧﯿــﯽ ﻧﺮﺧــﯽ دەرﻣﺎن ﺑێــﺰاری ﻛــﺮدووە و ﺋەوەش‬ ‫ﺑــﯚ ﺋــەوان ﺑﻮوەﺗــە ﻣﺎﯾــەی ﺳەرﺳــﻮڕﻣﺎن ﻛــە ﺑﯚﭼــﯽ ﻧﺮﺧــﯽ دەرﻣــﺎن ﻫێﻨﺪە‬ ‫ﮔﺮاﻧــە‪ .‬ﺧــﺰر ﮔﻮﺗــﯽ‪" ،‬ﻧﺎوﺑﺎﻧﮕــﯽ دﻛﺘﯚرێﻜــﯽ ﺑﺎﺷــامن ﻟــە ﻫەوﻟێــﺮ ﺑﯿﺴــﺘﺒﻮو‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﺑــﯚ ﭼﺎرەﺳــەری ﺧێﺰاﻧەﻛــەم ڕووم ﻛــﺮدە ﺋــەم ﺷــﺎرە‪ ،‬ﺑــەاڵم وێــڕای‬ ‫ﺋــەوەی ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﭘﺸــﻜﻨﯿﻨﻢ ﺑــﯚ ﻧەﺧﯚﺷــەﻛەم ﺋەﻧﺠــﺎم دا‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺑەداﺧــەوە‬ ‫ﺋــەو ﭼﺎرەﺳــەرﯾﯿﺎﻧەی ﻛــە دﻛﺘــﯚر ﺑــﯚی ﻧﻮوﺳــﯿﻢ ﻧﺮﺧەﻛەﯾــﺎن زۆر ﮔــﺮان‬ ‫ﺑــﻮو ﻫەروەﻫــﺎ ﺑەڕووﻧــﯽ ﻫەﺳــﺖ ﺑــە ﺟﯿﺎوازﯾــﯽ ﻧﺮﺧــﯽ دەرﻣﺎن دەﻛــەم ﻟە‬ ‫دەرﻣﺎﻧﺨﺎﻧەﯾــەك ﺑــﯚ دەرﻣﺎﻧﺨﺎﻧەﯾەﻛــﯽ ﺗــﺮ‪ ،‬ﻫﯿﻮاﺧﻮازﯾــﻦ ﻧﺮﺧﯽ دەرﻣــﺎن ﻧﺮﺧە‬ ‫راﺳــﺘەﻗﯿﻨەﻛەی ﺑێــﺖ و ﭼﯿــﺪی ﺑﺎزرﮔﺎﻧــﯽ ﺑــە ﻧﺮﺧــﯽ دەرﻣﺎﻧــەوە ﻧەﻛﺮێــﺖ و‬ ‫ﺗێﯿﺪا ﻓەﻗﯿﺮ و ﻫەژارەﻛﺎن ﺑﻜﺮێﻨە ﻗﻮرﺑﺎﻧﯽ‪.‬‬

‫ﺑەم ﻫﺎوﯾﻨە ﻧەومتﺎن ﺑﯚ دێﺖ‬

‫ﺳــەﯾﺮە ﻟــە ﻫﺎوﯾــﻦ و ﻛﯚﺗﺎی زﺳــﺘﺎﻧﺪا ﻧەومتﺎن ﺑــﯚ دێــﺖ‪ ،‬ﻧﺎزاﻧﻢ ﺋــەو ﻧەوﺗە ﺑﯚ‬ ‫ﭼﯿﯿــە؟! ﺳــﺎاڵﻧە ﺣﻜﻮوﻣــەت ﺳــێ ﺟــﺎر ﻧەومتــﺎن ﺑەﺳــەردا داﺑــەش دەﻛﺎت‬ ‫ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﻟە زﺳــﺘﺎﻧﺪا ﺑﯿﺴــﻮوﺗێﻨﯿﻦ‪ ،‬ﺋەوﯾــﺶ ﻫــەر ﺑەرﻣﯿﻠێﻜە و ﺑەر زﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻧﺎﻛەوێــﺖ و ﻟــە ﻫﺎوﯾﻨــﺪا ﺑەﺷــە ﺳــﻮوﺗەﻣەﻧﯿامن ﭘێ دەدرێــﺖ‪ .‬ﺟﯿﺎ ﻟــەوە ﻟە‬ ‫وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ ﺑەﺷــە ﻧەومتﺎﻧــﺪا زۆر ﺗﻮوﺷــﯽ زەﺣﻤەﺗــﯽ دەﺑﯿــﻦ‪ ،‬دەﺑــێ ﺟﺎرێــﻚ‬ ‫ﺗەﻛﺴــﯽ ﺑﮕﺮﯾــﻦ و ﺑەرﻣﯿــﻞ ﺑــﯚ ﺑﺮﯾﻜﺎر ﺑﺒەﯾــﻦ‪ ،‬ﺟﺎرێﻜــﯽ دﯾﻜە ﭘﯿــﻜﺎب ﺑەﻛﺮێ‬ ‫ﺑﮕﺮﯾﻦ و ﻧەوﺗەﻛە ﺑﻬێﻨﯿﻨەوە‪.‬‬ ‫ﺋــﺎرام ﺑەﭘێﻮﯾﺴــﺘﯽ دەزاﻧــێ ﭼــﺎو ﺑەﺳــەر ﺷــێﻮازی داﺑەﺷــﻜﺮدﻧﯽ ﻧەوﺗــﺪا‬ ‫ﺑەﺧﺸــێﻨﺪرێﺘەوە و رێﮕەﯾەﻛــﯽ ﻧﻮێﯽ ﺑــﯚ ﺑﺪۆزرێﺘــەوە ﺑﯚ ﺋــەوەی ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿﺎن‬ ‫ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ وەرﮔﺮﺗﻨﯽ ﻧەوﺗــﺪا ﺗﻮوﺷــﯽ زەﺣﻤەﺗــﯽ ﻧەﺑﻦ‪ .‬ﺋــەو دەڵــێ‪" ،‬ﺋەﻣە ﺑە‬ ‫ﺗﺎﯾﺒەت ﺑﯚ ﭘﯿﺮ و ﭘەﻛﻜەوﺗﻮوەﻛﺎن زۆر ﺋەﺳﺘەﻣە"‪.‬‬

‫ﻋﺎﺋﯿﺸ‪ ‬ﺟ‪‬ﻣﯿﻞ‬

‫ﻛێﺸەی ﺋﺎو ﺳەری ﻫەڵﺪاﯾەوە‬

‫ﺑەداﺧــەوە ﻫﺎوﯾﻨــﺎن دەﺑێــﺖ ﺑــەردەوام ﺳــەرﻗﺎڵﯽ ﺋﺎوﮔﺮﺗــﻦ و ﭘەﻣــﭗ ﻟێــﺪان‬ ‫ﺑﯿــﻦ‪ ،‬ﻛێﺸــەی ﻛەﻣﯿــﯽ ﺋــﺎو ﺑەردەواﻣــە و ﻫــەر ﺑەڵێــﻦ دەدەن و دەڵێﻦ ﭼﺎﻛﯽ‬ ‫دەﻛەﯾــﻦ‪ ،‬ﻛەﭼــﯽ ﻫــەر وەك ﺧﯚﯾەﺗــﯽ‪ ،‬ﺗــﺎ ﺋــﺎو دێﺘــەوە ﻛﺎرەﺑــﺎ دەﺑــڕێ و ﺗﺎ‬ ‫ﻛﺎرەﺑــﺎ ﻫەﯾــە ﺋــﺎو ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺋەﻣــە ﻛەی ﺣﺎڵــە ﺧــﻮا ﻗﺒﻮوڵﯽ ﻧــﺎﻛﺎت ﺑــەو ﻫﺎوﯾﻨە‬ ‫واﻣﺎن ﻟێ دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﻋﺎﺋﯿﺸــە دەردی دڵــﯽ ﺧــﯚی ﻫەڵڕﺷــﺖ و ﮔﻮﺗــﯽ‪ ،‬ﻟەﮔــەڵ ﺑﺎوﻛــﯽ ﻣﻨﺪااڵﻧــﺪا‬ ‫ﺷــەواﻧە ﺗــﺎ ﺑەﯾﺎﻧــﯽ ﺧەرﯾﻜــﯽ ﺧەﻓەرﯾــﺎت و ﺳــەرەﮔﺮﺗﻨﯿﻦ و ﺑــەردەوام‬ ‫ﭼﺎوﻣــﺎن ﻟــە ﺑەﻟﯚﻋەﻛــەی ﻣﺎڵەوەﯾــە ﺗــﺎ ﺑﺰاﻧﯿــﻦ ﻗﻮﻣە ﺋﺎوێــﻚ ﻧﯿﯿــە ﺑﯿﮕﺮﯾﻦ و‬ ‫ﺑﯿﻜەﯾﻨەﻧﺎوﺗەﻧﻜﯿﯿەوە‪.‬‬ ‫ﻋﺎﺋﯿﺸــە دەڵــێ ﻟەﮔەڵ ﺋەوەﺷــﺪا ﻟــە ﮔەڕەﻛــﯽ ﺋێﻤە ﻛەﻣﯿــﯽ ﺋﺎو ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑەاڵم‬ ‫ﻫەﻧﺪێــﻚ ﻛــﯚاڵن ﺋﺎوﯾــﺎن زۆر ﺑﺎﺷــە‪ ،‬ﺋــەوەش ﻧﺎزاﻧﺮێــﺖ ﻫﯚﻛﺎرەﻛــەی ﺑﯚﭼــﯽ‬ ‫دەﮔەڕێﺘــەوە و رووﻧــﯽ ﻛــﺮدەوە زﯾﺎﺗــﺮ ﻟــە دوو ﻫەﻓﺘەﯾــە ﺑــەردەوام ﺋــﺎو ﻟە‬ ‫دراوﺳــێﻜﺎﻧﯽ ﻗــەرز دەﻛﺎت‪ ،‬ﺋــەوەش ﺑەﻫــﯚی ﺋــەوەی ﺗەﻧﻜەرێــﻚ ﺋــﺎو ﺑە ‪٢٠‬‬ ‫ﻫەزار دﯾﻨﺎرە و ﺗﻮاﻧﺎی داراﯾﯿﯿﺎن ﺑەﺷﯽ ﺋەوە ﻧﺎﻛﺎت ﻛە ﺋﺎو ﺑﻜڕن‪.‬‬

‫ﺋ‪‬ﺣﻤ‪‬د ﺣﻮﺳ‪‬ﻦ‬

‫ﭼﺎوەڕواﻧﯽﺋﺎزادﻛﺮدﻧﯽ‬ ‫رۆژﺋﺎوایﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﻦ‬

‫ﺑەﻫــﯚی ﺋــەو ﺑﺎرودۆﺧــە ﻧەﺧــﻮازراوەی ﺑەﺳــەر ﺳــﻮورﯾﺎدا ﻫﺎﺗــﻮوە‪ ،‬ﺑەﺷــێﻚ‬ ‫ﻟــە ﺋێﻤــەی ﻛــﻮردان ﺟﮕــە ﻟــەوەی ﻣﺎڵەﻛﺎمنــﺎن وێــﺮان ﺑﻮوﻧــە‪ ،‬ﻫﯿــﭻ ﻛﺎر و‬ ‫ﻛﺎﺳــﺒﯿﯿەﻛامن ﻟــە واڵت ﻧەﻣــﺎوە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﺑەﻧﺎﭼــﺎری رووﻣﺎن ﻟــە ﺗﻮرﻛﯿﺎ ﻛــﺮدووە‬ ‫و ﻟێﺮە ﻛﺎر دەﻛەﯾﻦ‪.‬‬ ‫ﺋەﺣﻤــەد دەڵــێ‪" ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ ﭼﺎوﻣــﺎن ﻟــە ﺋﺎزادﻛﺮدﻧــﯽ ﺑەﺷــﯽ داﮔﯿﺮﻛــﺮاوی‬ ‫رۆژﺋــﺎوای ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧە ﺗﺎﻛــﻮ ﺋێﻤــەش ﺑەﺧﯚﺷــﯿﯿەوە ﺑﮕەڕێﯿﻨــەوە ﻧێــﻮ ﻣــﺎڵ و‬ ‫ﻣﻨﺪاڵــامن و ﭘێﯿــﺎن ﺷــﺎد ﺑﺒﯿﻨــەوە‪ ،‬ﻫــﺎوﻛﺎت ﻫﯿﻮاﺧﻮاﯾــﻦ ﺑــەوەی ﻛــە ﺋێﻤەش‬ ‫ﺑﺒﯿﻨــە ﺧــﺎوەن ﻧﯿﺸــﺘامﻧێﻚ و ﺑــە ﺳــەرﺑەرزی ﺑﮋﯾــﻦ و ﻛﺎر و ﻛﺎﺳــﺒﯿامﻧﯽ ﺗێﺪا‬ ‫ﺑــەڕێ ﺑﻜەﯾــﻦ‪ .‬ﻟێﺮەوە ﺳــاڵو ﺑــﯚ ﮔﺸــﺖ ﻛــﻮردان دەﻧێﺮﯾــﻦ و داوای ﺧﯚڕاﮔﺮی‬ ‫ﻟــە ﺑﺮاﻛﺎمنــﺎن دەﻛەﯾــﻦ ﻟــە ﺳــﻮورﯾﺎ‪ ،‬ﺗــﺎ ﺋــەوەی رۆژێــﻚ ﺑــە ﺋﻮﻣێــﺪی ﺧﻮای‬ ‫ﮔەورە ﻟە ﻧﯿﺸﺘامﻧﯽ ﺧﯚﻣﺎن ﺑە ﯾەك ﺷﺎد ﺑﺒﯿﻨەوە"‪.‬‬

‫زەﯾﻨ‪‬ڵ ﯾﺎﺳﯿﻦ‬

‫ﺑە ﻛﺎرەﻛەم‬ ‫دڵﺨﯚﺷﻢ و ﺷﺎﻧﺎزی‬ ‫ﭘێﻮە دەﻛەم‬

‫زەﯾﻨــەڵ ﻫەﻣﻮو رۆژێﻚ ﺷــەﻗﺎﻣێﻜﯽ‬ ‫دوورودرێــﮋ ﻟــە ﺋەﻛﺴــەرای‬ ‫ﺋەﺳــﺘەﻧﺒﻮوڵ ﺧﺎوێــﻦ دەﻛﺎﺗــەوە‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﻛــە ﻛﻮردێﻜــﯽ ﺑﺎﻛــﻮرە و‬ ‫ﻟــە ﺷــﺎری ﺑﺎمتــﺎن رووی ﻟــە‬ ‫ﺋەﺳــﺘەﺑﻮوڵ ﻛــﺮدووە‪ ،‬دڵﺨﯚﺷــە‬ ‫ﺑــە ﻛﺎرەﻛــەی و ﺷــﺎﻧﺎزی دەﻛﺎت‬ ‫ﺑــەوەی ﻛــە دەﺗﻮاﻧێــﺖ ﺑــە ﻫــﯚی‬ ‫ﻛﺎرەﻛەﯾــەوە ﺑﮋێــﻮی ﺧێﺰاﻧەﻛــەی‬ ‫داﺑﯿﻦ ﺑﻜﺎت‪.‬‬ ‫زەﯾﻨــەڵ دەڵــێ‪" ،‬ﺧﺎوەﻧــﯽ دوو‬ ‫ﻣﻨﺪاڵــﻢ و ﺧێﺰاﻧەﻛــەم ﻟــە ﺷــﺎری‬ ‫ﺑﺎمتﺎﻧــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺑەﻫــﯚی ﻛەﻣﯿــﯽ‬ ‫ﻛﺎر ﻟــە ﺷــﺎرەﻛەم ﺑە ﻧﺎﭼــﺎری رووم‬ ‫ﻟــە ﺋەﺳــﺘەﻧﺒﻮوڵ ﻛــﺮدووە و ﻟێــﺮە‬ ‫ﻛﺎر دەﻛــەم‪ ،‬ﺋەﮔەرﭼــﯽ ﻛﺎرەﻛــەم‬ ‫ﺧﺎوێﻨﻜﺮدﻧــەوەی ﺷــەﻗﺎﻣەﻛﺎﻧە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺑــە ﻛﺎرەﻛــەم دڵﺨﯚﺷــﻢ و‬ ‫ﺷــﺎﻧﺎزی ﭘێــﻮە دەﻛــەم‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫ﺑەﻫﯚﯾــەوە دەﺗﻮاﻧﻢ ﺑە ﺳــەرﺑەرزی‬ ‫ﺑﮋێﻮی ﺧێﺰاﻧەﻛەم داﺑﯿﻦ ﺑﻜەم"‪.‬‬ ‫زەﯾﻨــەڵ رووﻧــﯽ ﻛــﺮدەوە ﻛــە‬ ‫داﻧﯿﺸــﺘﻮاﻧﯽ ﺋەﺳــﺘەﻧﺒﻮوڵ و‬ ‫ﮔەﺷــﺘﯿﺎران‪ ،‬رێــﺰ ﻟــە ﻛﺎرەﻛەﯾــﺎن‬ ‫دەﮔــﺮن و ﻫــﺎوﻛﺎت ﻫﺎوﻛﺎرﯾﺎﻧــﻦ‬ ‫ﺑــەوەی ﻛــە ﭘﺎﺷــاموەی‬ ‫ﺧﯚراﻛەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﻓــڕێ ﻧﺎدەﻧــە‬ ‫ﺳــەر زەوی و ﺑەڵﻜــﻮ ﻟەﻧــﺎو‬ ‫ﺳــەﻟەﻛﺎﻧﺪا ﻓڕێــﯽ دەدەن و‬ ‫ﺋﺎﺳــﺎﻧﯿﯿەﻛﯽ ﺗــەواوی‬ ‫ﻛﺎرﺋﺎﺳــﺎﻧﯿﯿەﻛﯽ‬ ‫ﺋەﻣــەش ﻛﺎر‬ ‫ﺑــﯚ ﻛﺎرەﻛەﯾــﺎن ﻛــﺮدووە و‬ ‫ﻫــﺎوﻛﺎت ﺋــەوە ﻧﯿﺸــﺎن دەدات ﻛە‬ ‫رۆﺷــﻨﺒﯿﺮﯾﯽ ﺧەڵــﻚ واﯾﻜــﺮدووە‬ ‫ﺷــﺎرەﻛە ﻫەﻣﯿﺸــە ﺧﺎوێــﻦ‬ ‫دەرﺑﻜەوێﺖ‪.‬‬


‫‪12‬‬

‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬ ‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﻛﻮﻟﺘﻮور‬

‫ﭘﻮوﻟﯽ ﭘﯚﺳﺘە ﻟە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﺪا‬

‫دﯾﺰاﯾﻦ و ﻛﻮاﻟێﺘﯿﯽ ﻧﺰم ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن‬ ‫ﻛەم ﺑﺎﯾەخ دەﻛﺎت‬ ‫ر‪‬ﺒﯿﻦ ﻓ‪‬ﺗﺎح‬ ‫ﭘﻮوﻟ‪‬ﻛﺎﻧﯽ ﺷﯚڕش‬ ‫ﭘــﺎش ﮔەڕاﻧــەوەی ﺷــێﺦ ﻣەﺣﻤــﻮودی ﺣەﻓﯿــﺪ ﻟــە‬ ‫ﻫﯿﻨﺪﺳــﺘﺎن و ﭘێﻜﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﺣﻜﻮوﻣــەت‪ ،‬ﺋەﺣﻤــەد‬ ‫ﺧﻮاﺟــەی ﻛــﻮڕی ﻋەزﯾــﺰ ﻋﻮﺳــامن ﺋﺎﻏــﺎی‬ ‫ﺋەردەاڵﻧــﯽ‪ ،‬ﻟەﻻﯾــەن ﺷــێﺨەوە وەك ﮔەﻧﺠﯿﻨــەوان‬ ‫دﯾﺎری ﻛــﺮا‪ .‬ﺧﻮاﺟــە‪ ،‬ﻛــە ﺳەرﻧﻮوﺳــەری رۆژﻧﺎﻣەی‬ ‫ﺋﻮﻣێــﺪی ﺋﯿﺴــﺘﻘﻼل ﺑــﻮو‪ ،‬ﭘێﺸــﻨﯿﺎزی دەرﻛﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﺑــﯚ ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﺋەوﻛﺎﺗــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻛﺮد‪ .‬ﺷێﺦ ﻣەﺣﻤﻮد‪ ،‬رەزاﻣەﻧﺪ ﺑﻮو‪.‬‬ ‫ﻧەﺧﺸــەی ﭘﻮوﻟەﻛــە‪ ،‬وێﻨــەی دوو ﺧەﻧﺠــەری‬ ‫ﯾەﻛﱰﺑــڕ و دوو ﻛەواﻧــە‪ ،‬ﻛــە ﺷــێﺦ ﻟەﺗﯿﻔــﯽ‬ ‫داﻧﺴــﺎز ﻛێﺸــﺎوﯾەﺗﯽ و ﻟەﺳــەر ﻛﺎﻏــەزی ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ‬ ‫ﺑــە ﻓﯿﺘــﯽ ﻧﯿــﻮ ﺋﺎﻧــە ﺗــﺎ ﭘێﻨــﺞ رووﭘﯿــە دروﺳــﺖ‬ ‫ﻛــﺮاوە‪ .‬ﺋــەوە ﯾەﻛەﻣﯿــﻦ ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘە ﺑــﻮو ﻟــە‬ ‫ﺑﺎﺷــﻮوری ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا‪ ،‬ﺑــە ﭘێﺸــﻨﯿﺎزی ﺧﻮاﺟــە و‬ ‫ﺑە ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯿﯽ ﺷێﺦ ﻣەﺣﻤﻮود ﭘێﻚ ﻫﺎت‪.‬‬ ‫دواﺗــﺮ ﻟــە ﺋەﺷــﻜەوﺗﯽ ﺟﺎﺳــەﻧە‪ ،‬ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﺗــﺮ‬ ‫ﻟــێ درا‪ ،‬ﻛــە وێﻨــەی دەﺳــﺘێﻜە و ﺧەﻧﺠەرێﻜــﯽ‬ ‫ﻫەڵﮕﺮﺗــﻮوە‪ ،‬ﻟەﺳــەر ﭘﻮوﻟەﻛــە ﻧﻮوﴎاوە "دەﺳــﺘﯽ‬ ‫ﺗﻔﺎﻗﯽ ﻛﻮرد‪ ،‬ﺋﺎﻣﺎدەﯾە ﺑﯚ رۆژی ﺧﯚی"‪.‬‬ ‫وێﻨــەی ﭘﻮوﻟەﻛــە‪ ،‬ﯾەﻛەﻣﺠــﺎر ﻟەﻻﯾــەن ﺟــەودەت‬ ‫ﻧەﺟــﺎر ﺑــاڵو ﻛﺮاﯾــەوە‪ ،‬ﺧﺎوەﻧــﯽ ﭘﻮوﻟەﻛــەش‬ ‫ﺑﺎزرﮔﺎﻧێﻜــﯽ ﻋێﺮاﻗــﯽ ﺑــە ﻧەﺗــەوە ﺋەرﻣــەن ﺑــﻮو‪،‬‬ ‫ﺑەﻧــﺎوی )ﯾﯚرﻛــﯽ ﻛﺮﯾﺴــﺘﯚ(‪ ،‬ﺳــﺎڵﯽ ‪١٩٩٦‬‬ ‫ﻛﯚﭼــﯽ دواﯾــﯽ ﻛــﺮد‪ ،‬ﻛﺮﯾﺴــﺘﯚ ﺟﮕــە ﻟــەو ﭘﻮوﻟــە‪،‬‬ ‫ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﺗﺮﯾﺸــﯽ ﭘﺎراﺳــﺘﺒﻮو‪ ،‬ﻛــە زەﺧﺮەﻓەﯾەﻛــﯽ‬ ‫ﻋﻮﺳــامﻧﻠﯽ ﻟەﺳــەرە‪ ،‬ﺑــەاڵم وێﻨەﻛــەی ﺑــە رەش‬ ‫و ﺳــﭙﯽ ﮔﯿــﺮاوە و ﻧەﺗﻮاﻧــﺮاوە ﻧﻮوﺳــﯿﻨەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑﺨﻮێرنێﺘــەوە‪ .‬ﭘﻮوﻟەﻛــەی دواﯾــﯽ‪ ،‬ﻟەﻻﯾــەن‬ ‫ﺳەرﻛﻮﻧﺴــﻮڵﯽ ﭘێﺸــﻮوی ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﻟــە ﻋێــﺮاق‬

‫ﻛــڕدراوە‪ ،‬ﻛــە ﺑەﭘێــﯽ ﺗــﯚڕی )ﺋــﯽ ﺑــﺎی( ﺑــﯚ ﻛڕﯾﻦ‬ ‫و ﻓﺮۆﺷــﺘﻨﯽ ﺋەﻟﯿﻜﱰۆﻧــﯽ‪ ،‬ﭘﻮوﻟەﻛــە ﺑــﯚ ﻓﺮۆﺷــنت‬ ‫منﺎﯾﺶ ﻛﺮاوە‪.‬‬ ‫ﯾﻮوﺳــﻒ ﻛەﻣــﺎل ﻫەوﻟێــﺮی ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﻛﯚﻣەڵــەی‬ ‫ﺋﺎرەزووﻣەﻧﺪاﻧــﯽ ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﻋێــﺮاق و‬ ‫ﺧﺎوەﻧــﯽ ﮔەورەﺗﺮﯾــﻦ ﺋەرﺷــﯿﭭﯽ ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘە‬ ‫ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا‪ ،‬دەڵــێ‪" ،‬ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﺋــەوﻛﺎت‪،‬‬

‫دەﭼﻨــە ﭼﻮارﭼێــﻮەی ﭘﻮوﻟــﯽ ﺷﯚڕﺷــەوە و ﻟــە‬ ‫ﺳــەردەﻣﯽ ﺷﯚڕﺷــﯽ ﭼﯿﻨﯿﺸــﺪا‪ ،‬ﺋــەو ﭘﻮوﻻﻧــە‬ ‫ﻫەﺑﻮون"‪.‬‬ ‫ﭘﻮوﻟﯽ ﭘﯚﺳﺘ‪ ‬ﻟ‪ ‬ﺷﯚڕﺷﯽ ﺋ‪‬ﯾﻠﻮوﻟﺪا‬ ‫ﻟــە ﻛﯚﺗﺎﯾﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺷﯚڕﺷــﯽ ﺋەﯾﻠــﻮول‪ ،‬ﺑــە رێﺒەراﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﻣﺴــﺘەﻓﺎ ﺑﺎرزاﻧــﯽ‪ ،‬ﺑەدﯾﺎرﯾﻜــﺮاوی ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪١٩٧٤‬‬ ‫ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﺗــﺮ ﻟــێ درا‪ ،‬ﻛــە ﻟەﺳــەر ﻛﺎﻏەزی ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ‬ ‫دروﺳــﺖ ﻛــﺮاوە‪ ،‬ﭘﻮوﻟەﻛــە ﺑﺎﻛﮕﺮاوﻧﺪێﻜــﯽ زەرد و‬ ‫زﻧﺠﯿﺮە ﭼﯿﺎﯾەك ﻧﯿﺸﺎن دەدات‪.‬‬ ‫ﻟــە ﭘﯿﺸــﺎﻧﮕەی ﺗﺎﯾﺒەﺗــﯽ ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘە ﻛــە ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫‪ ٢٠٠٨‬ﻟــە ﻫەوﻟێــﺮ ﺳــﺎز ﻛــﺮا‪ ،‬دﻛﺘــﯚر ﻣــەﻻ ﻓﺎﯾــﺰ‪،‬‬ ‫دووﭘﺎﺗــﯽ ﻛــﺮدەوە‪ ،‬ﻛــە ﺧﯚی ﺋــەو ﭘﻮوﻟــەی ﻫەﺑﻮوە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻟەﻛﺎﺗــﯽ ﻧﺴــﻜﯚی ﺋەﯾﻠــﻮول ﻟەﺳــەر ﺳــﻨﻮور‬ ‫ﻓەوﺗﺎﻧﺪووﯾەﺗﯽ‪.‬‬ ‫ﯾﻮوﺳــﻒ ﻛەﻣــﺎل ﻫەوﻟێــﺮی ﺋﺎﺷــﻜﺮای دەﻛﺎت‪،‬‬ ‫ﻛــە "ﺳــﺎڵﯽ راﺑــﺮدوو ﻛﯚﻣەڵــە ﻣﯚرێﻜــﯽ ﻟــە‬ ‫ﭘێﺸــﻤەرﮔەﯾەﻛﯽ ﺋەﯾﻠــﻮول دەﺳــﺖ ﻛەوﺗــﻮوە‪،‬‬ ‫ﻟەﺳــەرﯾﺎن ﻧــﻮوﴎاوە‪ ،‬ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ‬ ‫ﻋێــﺮاق‪ ،‬ﻟەﮔــەڵ وﺷــەی ﭘﯚﺳــﺘە و ﺑــە ﻓﯿﺘﯽ ﻓﻠﺴــە"‪،‬‬ ‫ﻫەوﻟێــﺮی دەڵــێ‪" ،‬ﺋــەو ﭘێﺸــﻤەرﮔەﯾە‪ ،‬ﮔﻮﺗﻮوﯾەﺗــﯽ‬ ‫ﺋــەو ﻣﯚراﻧــەی ﺑــﯚ ﯾــﺎدﮔﺎری ﻫەڵﮕﺮﺗــﻮوە‪ ،‬ﻛــە ﮔﻮاﯾە‬ ‫ﺑــﯚ ﺳــﺎڵﯽ ‪ ١٩٧٤‬دەﮔەڕێﺘــەوە"‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫راﺳــﺘﯿﯽ ﻣێﮋووﯾﯿﻨــەی ﻣــﯚرەﻛﺎن ﺳــﺎخ ﻧەﻛﺮاوﻧەﺗەوە‬ ‫و ﻧﺎوﺑــﺮاو دەڵــێ‪" ،‬ﺑەﻧﯿــﺎزم ﻟــە ﻟێﺰەرﯾــﺎن ﺑــﺪەم و ﺗﺎ‬ ‫ﺋێﺴﺘﺎ ﺑﯚم ﻧەﻛﺮاوە"‪.‬‬ ‫ﻓەﻟەﻛەدﯾــﻦ ﻛﺎﻛەﯾــﯽ ﻟــە وﺗﺎرێﻜــﺪا‪ ،‬ﺑــﺎس ﻟــەو‬ ‫ﭘــﻮول دەﻛﺎت و ﺑــە ﻛﺎرێﻜــﯽ ﮔﺮﻧﮕــﯽ ﺷﯚڕﺷــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻧــﯽ دادەﻧێــﺖ‪ ،‬ﻫــەروەك د‪ .‬ﺋــﺎزا ﻋﻮﺑێــﺪ ﻟــە ﺗێﺰی‬ ‫ﻧﺎﻣــەی ﻣﺎﺳــﺘەرەﻛەی‪ ،‬ﻟەﺑــﺎرەی رۆڵــﯽ راﮔەﯾﺎﻧــﺪن‬ ‫ﻟــە ﺷﯚڕﺷــﯽ ﺋەﯾﻠﻮوﻟــﺪا‪ ،‬ﻫەﻣــﺎن ﻗﺴــەﻛﺎﻧﯽ ﻛﺎﻛەﯾﯽ‬ ‫دووﭘﺎت دەﻛﺎﺗەوە‪.‬‬ ‫ﭘﯚﺳﺘ‪ ‬ﻟ‪ ‬ﺳ‪‬ردەﻣﯽ ﺣﻜﻮوﻣ‪‬ﺗﯽ ھ‪‬ر‪‬ﻤﺪا‬ ‫دوای ﭘێﻜﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن و ﯾەﻛەﻣﯿــﻦ ﻛﺎﺑﯿﻨــەی‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣــەت‪ ،‬ﯾەﻛــەم ﭘــﻮول‪ ،‬ﺑــە وێﻨــەی ﺑﺎڵەﺧﺎﻧــەی‬ ‫ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟەﺳــەر ﻛﺎﻏەزێﻜــﯽ ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ‬ ‫دروﺳــﺖ ﻛــﺮا‪ .‬ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ‪،‬‬ ‫ﻧﺰﯾﻜەی ‪ ٢٨٠‬ﭘﻮوﻟﯽ ﭘﯚﺳﺘەی دەرﻛﺮدووە‪.‬‬ ‫ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘە‪ ،‬ﭘﺮﺳــێﻜﯽ ﻧﺎوەﻧﺪﯾﯿــە و ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ‬ ‫ﺑــە دەوڵەﺗــەوە ﻫەﯾــە‪ .‬ﺑــەاڵم ﻫەرێﻤەﻛﺎﻧﯿــﺶ ﻟــە‬ ‫ﭼەﻧــﺪ واڵﺗێﻜــﯽ ﺟﯿﻬﺎﻧــﺪا ﺧــﺎوەن ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەن‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﭘﻮوﻻﻧــەی ﻫەرێﻤــەﻛﺎن دەرﯾــﺎن دەﻛــەن‪ ،‬ﻟــە‬ ‫ﻧﺎوﺧــﯚی واڵﺗــﺪا ﺑــەﻛﺎر دەﻫێرنێــﻦ‪ .‬ﺑــەو ﺷــێﻮەﯾە‪،‬‬ ‫ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﻋێــﺮاق ﺑــﯚ دەرەوە و ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﯿﺶ ﻟە ﻧﺎوﺧﯚدا ﺑەﻛﺎر دێﺖ‪.‬‬ ‫"ﭘێﮕــەی ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن وەك ﻫەرێﻤێــﻚ‬ ‫ﻟەﻧــﺎو دەوڵەﺗــﯽ ﻋێﺮاﻗــﺪا و رەﭼﺎوﻧەﻛﺮدﻧــﯽ‬ ‫رێﻨامﯾﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﺟﯿﻬﺎﻧــﯽ ﻟــە‬ ‫دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﭘﻮوﻟــﺪا و ﻻوازﯾــﯽ ﺋﺎﺳــﺘﯽ ﻫﻮﻧــەری و‬ ‫ﻧﺎوەڕۆﻛــﯽ ﭘﻮوﻟــەﻛﺎن‪ ،‬ﻫــﯚﻛﺎری ﺳــەرەﻛﯿﯿە ﻟــە ﻛەم‬ ‫ﺑﺎﯾەﺧﻜﺮدﻧــﯽ ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا"‪ .‬ﯾﻮوﺳــﻒ‬ ‫ﻛەﻣﺎل ﻫەوﻟێﺮی وای ﮔﻮت‪.‬‬ ‫ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘە‪ ،‬ﺋەﻣڕۆ ﻟــە ﺟﯿﻬﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﻛەرەﺳــﺘەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﺑﺎزرﮔﺎﻧــﯽ ﮔــەورە ﻟــە ﺋﺎﺳــﺘﯽ‬ ‫واڵﺗﺎﻧــﯽ ﺟﯿﻬﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﺑﺎزرﮔﺎﻧــﯽ ﺑــە ﭘﻮوﻟــەوە دەﻛــەن و‬ ‫ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧﯿــﺶ ﺑەﭘێــﯽ ﻣێــﮋوو و ﻻﯾەﻧــﯽ ﻫﻮﻧــەری و‬

‫ﻧﺎوەڕۆﻛە‪ ،‬ﻧﺮﺧﯽ ﺑەرزﺗﺮ ﯾﺎن ﻛەﻣﱰ دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﯾﻮوﺳــﻒ ﻛەﻣــﺎل ﻫەوﻟێــﺮی‪ ،‬دەڵــێ‪" ،‬ﮔﺮاﻧﱰﯾــﻦ‬ ‫ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﭘﻮوﻟەﻛــەی‬ ���ﺳــەردەﻣﯽ ﺷــێﺦ ﻣەﺣﻤــﻮودە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺑــەو ﺣﺎڵــەوە‪،‬‬ ‫ﻧﺮﺧەﻛــەی ﻟــە ﭼەﻧﺪ ﺳــەد دۆﻻرێــﻚ ﺗــێ ﻧﺎﭘەڕێﺖ"‪.‬‬ ‫ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜــﺪا ﻛﯚﻧﱰﯾــﻦ ﭘﻮوﻟــﯽ ﻋێــﺮاق‪ ،‬ﻛــە ﺑەﻫەﻣﺎن‬ ‫ﺷــێﻮە ﻟــە ﺳــەردەﻣﯽ ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿﺎﯾﯿﯿــەﻛﺎن و ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫‪ ١٩٢٣‬ﻟــێ دراوە‪" ،‬ﻧﺮﺧەﻛــەی ﭘێﻨــﺞ ﻫــەزار دۆﻻری‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾﯽ دەﻛﺎت"‪.‬‬ ‫ﻛ‪‬رەﺳﺘ‪‬ﻛﺎﻧﯽ دروﺳﺘﻜﺮدﻧﯽ ﭘﻮول‬ ‫ﻛــﯚی ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﻟــە ﻛﺎﻏەزی‬

‫ﺋ‪‬ﺣﻤ‪‬د ﺧﻮاﺟ‪‬‬

‫ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ دروﺳــﺖ ﻛــﺮاون‪ ،‬ﺑــە ﭘێﭽەواﻧەوە ﻛــە ﺋەﻣڕۆ‬ ‫ﻟــە واڵﺗﺎﻧــﯽ ﺟﯿﻬﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘە‪ ،‬ﺟﮕــە ﻟــە‬ ‫ﻛﺎﻏــەزی ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ‪ ،‬ﻟــە ﭼەﻧﺪﯾــﻦ ﺗﻮﺧﻢ و ﻛەرەﺳــﺘەی‬ ‫ﺗﺮ دروﺳﺖ دەﻛﺮێﺖ‪ ،‬ﻟەواﻧە ﺋەﻟەﻣﻨﯿﯚم‪.‬‬ ‫ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬زۆر ﺳــﺎدەن‪ ،‬ﻟــە رووی‬ ‫ﻫﻮﻧەرﯾﯿــەوە ﺑﺎﯾەﺧێﻜــﯽ ﻫﻮﻧەرﯾﯿــﺎن ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺟﮕــە‬ ‫ﻟــەوەی ﻟــەو وێﻨــە و ﺗﺎﺑﻠــﯚ ﺷــێﻮەﻛﺎرﯾﯿﺎﻧەی ﻟــە‬ ‫ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﺪا ﺑــەﻛﺎر ﻫێــرناون‪ ،‬ﺑــە ﻛﻮاﻟێﺘﯿﯿەﻛــﯽ زۆر‬ ‫ﻧﺰﻣەوە ﭼﺎپ ﻛﺮاون‪.‬‬ ‫ﯾﻮوﻧــﺲ ﻣﺤەﻣــەد ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓــەر و ﺋﺎرەزووﻣەﻧــﺪی‬ ‫ﭘــﻮول‪ ،‬دەڵــێ‪" ،‬ﻧــەك ﺗەﻧﯿــﺎ ﺑێﺴــەروﺑەری ﻟــە ﺑﻮاری‬ ‫ﭘﻮوﻟــﺪا ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑﮕــﺮە ﺷــﺎرەزاﯾﯽ و ﭘﺴــﭙﯚڕﯾﺶ ﻟــە‬ ‫ﺑﻮارەﻛــەدا ﻧﯿﯿــە و ﮔﺮﻧﮕــﯽ ﭘــێ ﻧﺎدرێــﺖ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫ﺑﺎﯾەﺧــﯽ ﻧﺎزاﻧﺮێــﺖ"‪ ،‬ﻫــەروەك دەڵــێ‪" ،‬ﻻوازﺑﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﭘﻮوﻟەﻛﺎمنــﺎن ﮔﺮﻓﺘێﻜــە‪ ،‬ﻛــە ﺑەداﺧــەوە ﺑــﯚ‬ ‫ﺷــﺎرەزاﻧەﺑﻮوﻧﯽ ﺋــەو ﻛەﺳــﺎﻧە دەﮔەڕێﺘــەوە ﻛــە‬ ‫ﻛﺎرەﻛەﯾــﺎن ﻟــە ﺋەﺳــﺘﯚ ﮔﺮﺗــﻮوە‪ ،‬ﻫەرﭼەﻧــﺪ ﻟــەم‬ ‫ﺳــﺎاڵﻧەی دواﯾﯿــﺪا ﺑــﺎری ﭘﻮوﻟــەﻛﺎن ﺑــەرەو ﺑﺎﺷــﱰ‬ ‫ﭼﻮوە"‪.‬‬ ‫ﺑەﻛﺎرﻫێﻨﺎﻧــﯽ وێﻨــەی ﻛﻮاﻟێﺘﯿــﯽ ﻧــﺰم و دﯾﺰاﯾﻨــﯽ‬ ‫ﻻواز ﻟەﻻﯾــەك و ﻟەﻻﯾەﻛــﯽ ﺗــﺮ‪ ،‬ﭼﺎﭘﻜﺮدﻧــﯽ ﭘــﻮول‬ ‫ﻟــە ﭼﺎﭘﺨﺎﻧــە ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ و ﺧﺮاﭘەﻛﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﺋەوەﻧــﺪەی‬ ‫ﺗــﺮ‪ ،‬زﯾﺎﻧــﯽ ﺑــە ﻛﻮاﻟێﺘﯿــﯽ ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﮔەﯾﺎﻧــﺪووە‪ .‬ﺗەﻫــﺎ زراری ﺑەڕێﻮەﺑــەری ﭘﯚﺳــﺘەی‬ ‫ﭘﺎرێــﺰﮔﺎی ﻫەوﻟێــﺮ‪ ،‬دان ﺑــەوەدا دەﻧێــﺖ‪ ،‬ﻛە ﭘێﺸــﱰ‬ ‫ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە ﭼﺎﭘﺨﺎﻧــە‬ ‫ﺋﺎﺳــﺎﯾﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ وەزارەﺗــﯽ ﭘــەروەردە و رۆﺷــﻨﺒﯿﺮی‬ ‫ﭼــﺎپ ﻛــﺮاون‪ ،‬ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜــﺪا دەﺑێــﺖ ﭘــﻮول ﻟــە‬ ‫ﭼﺎﭘﺨﺎﻧــەی ﺗﺎﯾﺒــەت و ﺑــە ﻛﺎﻏــەزی ﺗﺎﯾﺒــەت ﭼــﺎپ‬ ‫ﺑﻜﺮێــﻦ‪ .‬ﻟە ﺋێﺴــﺘﺎدا‪ ،‬ﭘﯚﺳــﺘەی ﻫەرێــﻢ ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧﯽ ﻟە‬

‫ﭼﺎﭘﺨﺎﻧــەی ﮔﺮﯾــﻦ ﻟــﯚری ﻟــە ﻟﺒﻨــﺎن ﭼــﺎپ دەﻛﺎت‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم زراری ﭘێــﯽ واﯾــە‪ ،‬ﺋــەو ﭼﺎﭘﺨﺎﻧەﯾــەش‬ ‫ﻛﻮاﻟێﺘﯿﯿەﻛــﯽ ﺑــەرزی ﻧﯿﯿــە و ﭘﻮوﻟــەﻛﺎن ﺑــە‬ ‫ﻛﻮاﻟێﺘﯿﯿەﻛﯽ ﻧﺰﻣەوە ﭼﺎپ دەﻛﺎت‪.‬‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺧﺎوەﻧــﯽ ﻫﯿــﭻ ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ‬ ‫ﻧﺎﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆرﯾــﺶ ﻟــە ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻫەرێــﻢ‪ ،‬ﻟــە وێﻨــەی ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓــﯽ ﭘێــﻚ ﻫﺎﺗــﻮون‪،‬‬ ‫ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜــﺪا وێﻨــەی ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓــﯽ ﻟەﮔــەڵ ﺑﻨەﻣــﺎ و‬ ‫رێﻨامﯾﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﺟﯿﻬﺎﻧــﯽ ﯾــەك‬ ‫ﻧﺎﮔﺮێﺘــەوە‪ ،‬ﺑەﺗﺎﯾﺒــەت ﻟــە ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﺑﯿﺮەوەرﯾــﺪا‪،‬‬ ‫وەك ﯾﻮوﺳﻒ ﻛەﻣﺎل ﻫەوﻟێﺮی ﮔﻮﺗﯽ‪.‬‬ ‫ﯾەﻛــەم ﭘﻮوﻟــﯽ ﯾﺎدەوەرﯾﺶ ﻟــە ﻫەرێﻢ‪ ،‬ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠٠٠‬‬ ‫ﺑــە ﺑﯚﻧــەی ﺑەﮔەڕﺧﺴــﺘﻨﯽ ﻫێڵــﯽ ﺋﯿﻨﺘەرﻧێــﺖ ﻟــە‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا و ﺳــﺎزداﻧﯽ ﯾەﻛــەم ﭘﯿﺸــﺎﻧﮕەی ﺗﺎﯾﺒــەت‬ ‫ﺑــە ﺋﺎﯾﺘــﯽ و ﻛﯚﻣﭙﯿﻮﺗــەر ﻟــە وێﻨــەی ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓــﯽ‬ ‫دروﺳــﺖ ﻛــﺮا‪ ،‬ﺋــەوەش ﺑــە ﺗــەواوی ﭘێﭽەواﻧــەی‬ ‫رێﻨامﯾﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﯾەﻛێﺘﯿﯽ ﭘﯚﺳﺘەی ﺟﯿﻬﺎﻧﯿﯿە‪.‬‬ ‫ﯾﻮوﻧــﺲ ﻣﺤەﻣــەد دەڵــێ‪" ،‬ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن زۆر‬ ‫ﺑــە ﺳــﺎدەﯾﯽ ﭘــﻮول دەردەﻛﺮێــﺖ‪ ،‬وەك ﺋــەوەی‬ ‫ﺋﺎﻣﺎﻧــﺞ ﺗەﻧﯿــﺎ دەرﻛﺮدﻧــﯽ ﭘــﻮول ﺑێــﺖ و ﮔﺮﻧــﮓ‬ ‫ﻧەﺑێــﺖ ﭘﻮوﻟــەﻛﺎن ﺑــە چ ﺷــێﻮەﯾەك و ﻫەڵﮕــﺮی چ‬ ‫ﻧﺎوەڕۆﻛێﻜﯽ رۆﺷﻨﺒﯿﺮی و ﻫﻮﻧەری ﺑﻦ"‪.‬‬ ‫ﭘﻮوﻟﯽ ﻧﺎﺋﺎﺳﺎﯾﯽ‬ ‫ھ‪‬ﺑﺠ‪ ‬ﺑ‪ ‬ﺑﯚﻧﯽ ﺳ‪‬ﻮەوە‬ ‫واڵﺗﺎﻧــﯽ ﺟﯿﻬــﺎن‪ ،‬ﺑەﮔﺸــﺘﯽ ﻟــە دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ‬ ‫ﭘﻮوﻟــﺪا‪ ،‬ﻫــەوڵ دەدەن ﭘﻮوﻟــﯽ ﻧﺎﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ دروﺳــﺖ‬ ‫ﺑﻜــەن‪ ،‬ﺋــەوەش ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯽ ﮔــەورە ﻟەﺳــەر ﺑﺎﯾەﺧﯽ‬ ‫ﭘﻮوﻟﯽ واڵﺗەﻛﺎن دادەﻧێﺖ‪.‬‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪ ١٩٦٨‬ﻟــە ﺑﻮﻟﮕﺎرﯾــﺎ ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﭘﯚﺳــﺘە‪ ،‬ﻟــە‬ ‫ﺋەﻟەﻣﻨﯿــﯚم دروﺳــﺖ ﻛــﺮا‪ ،‬ﺋــەو ﺑــە ﯾەﻛــەم ﭘــﻮول‬ ‫دادەﻧﺮێــﺖ‪ ،‬ﻛــە ﺟﮕە ﻟــە ﻛﺎﻏەز ﺑــە ﻛەرەﺳــﺘەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺗــﺮ دروﺳــﺖ ﻛﺮاﺑێــﺖ‪ .‬ﻟــە ﻣەﻏﺮﯾــﺐ‪ ،‬ﻛــە داوای‬ ‫ﮔەڕاﻧــەوەی ﺑﯿﺎﺑﺎﻧــﯽ رۆژﺋــﺎوا دەﻛــﺮا‪ ،‬ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ‬ ‫ﺗﺎﯾﺒــەت دروﺳــﺖ ﻛــﺮا‪ ،‬ﻛــە ﺑﺎﻛﮕﺮاوﻧﺪەﻛــەی ﻟــە‬ ‫ﺑﯿﺎﺑﺎﻧــﯽ رۆژﺋــﺎوا وەرﮔﯿــﺮاوە‪ .‬ﻟــە ﺳــﻮﯾﴪا ﺑــە ﯾــﺎدی‬ ‫ﺳــەد ﺳــﺎڵەی ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﻧەﺳــﺘەﻟە‪ ،‬ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﺑﯚﻧﺪار‬ ‫ﺑــە ﺑﯚﻧﯽ ﻧەﺳــﺘەﻟە دروﺳــﺖ ﻛــﺮا‪ ،‬ﺋەﻣــەش ﯾەﻛەﻣﯿﻦ‬ ‫ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﺑﯚﻧــﺪار ﺑــﻮو ﻟــە ﻣێــﮋووی ﭘﻮوﻟــﯽ‬ ‫ﭘﯚﺳــﺘە ﻟــە ﺟﯿﻬﺎﻧﺪا‪.‬ﭘــﺎش ﺋــەوە ﻟــە ﻫﯿﻨﺪﯾﺴــﺘﺎن‪،‬‬ ‫ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﺗــﺮی ﺑﯚﻧــﺪار دروﺳــﺖ ﻛــﺮا‪ ،‬ﻛــە ﺑﯚﻧــﯽ‬ ‫ﺧەڵــﻮوز دەدات‪ ،‬ﺑەﻛﺎرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﺑﯚﻧــﯽ ﺧەڵــﻮوز‬ ‫ﯾــﺎن داری ﺳــﻮوﺗﺎو‪ ،‬وەك رەﺗﻜﺮدﻧەوەﯾــەك ﺑــﯚ‬ ‫دەﺳــﺘﺪرێﮋﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺳــەر ژﯾﻨﮕــە و دارﺳــﺘﺎن ﺑــەﻛﺎر‬ ‫ﻫــﺎت‪ .‬دواﺗــﺮ ﺑەرازﯾــﻞ ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﺑﯚﻧــﺪار ﺑــە ﺑﯚﻧــﯽ‬ ‫ﻗــﺎوەی دروﺳــﺖ ﻛــﺮد و ﻫەر ﻟــە ﭼﻮارﭼێــﻮەی ﭘﻮوﻟە‬ ‫ﻧﺎﺋﺎﺳﺎﯾﯿﯿەﻛﺎﻧﯿﺸــﺪا‪ ،‬ﻟــە ﭘﯚڵەﻧــﺪا ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت‬ ‫ﻟــە ﻓﻠﯿﻨــە و ﻟــە ﻧەﻣﺴــﺎش ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﭼرناو دروﺳــﺖ‬ ‫ﻛﺮا‪.‬‬ ‫ش‪ ،‬ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿــﺎ ﻛﯚﻣەڵــە ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ‬ ‫‪٢٠١٠‬ش‪،‬‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠١٠‬‬ ‫ﻧﺎﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ ﻟەﺑــﺎرەی ﻣێــﮋووی ﭘﯚﺳــﺘە دروﺳــﺖ ﻛــﺮد‪،‬‬ ‫ﻛــە واڵﺗەﻛــە ﺑــﯚ ﯾەﻛەﻣﺠــﺎر ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﺗێــﺪا‬ ‫ﺑــەﻛﺎر ﻫﺎﺗــﻮوە‪ .‬ﺋــەو ﻛﯚﻣەڵــە ﭘﻮوﻟــەی ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿــﺎ‪،‬‬ ‫ﻛــﯚدی ﺗﺎﯾﺒەﺗﯿــﺎن ﻟەﺳــەر ﺑــﻮو‪ ،‬ﻛــە دوای‬ ‫ﺗﯚﻣﺎرﻛﺮدﻧــﯽ ﻛﯚدەﻛــە ﻟــە ﺋﯿﻨﺘەرﻧێﺘــﺪا‪ ،‬ﻛﻮرﺗــە‬ ‫ﻓﯿﻠــﻢ و ﮔﯚراﻧﯿﯿەﻛــﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە ﭘﻮوﻟــﯽ ﭘﯚﺳــﺘە‬ ‫ﭘێﺸﻜێﺶ دەﻛﺮێﺖ‪.‬‬ ‫‪٢٠١١‬دا ﺑڕﯾــﺎری دا‪،‬‬ ‫ﻛﺎﺗێــﻚ ﭘﯚﺳــﺘەی ﻋێــﺮاق ﻟــە ‪٢٠١١‬دا‬ ‫ﭘﻮوﻟێﻜــﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە ﻛﯿﻤﯿﺎﺑﺎراﻧــﯽ ﻫەڵەﺑﺠــە‬

‫دروﺳــﺖ ﺑــﻜﺎت‪ ،‬ﻟەﻻﯾــەن ﯾﻮوﺳــﻒ ﻛەﻣــﺎل‬ ‫ﻫەوﻟێﺮﯾﯿــەوە ﭘێﺸــﻨﯿﺎزی ﺋــەوە ﻛــﺮا ﭘﻮوﻟەﻛــە ﺑــە‬ ‫ﺑﯚﻧــﯽ ﺳــێﻮ دروﺳــﺖ ﺑﻜﺮێــﺖ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺋــەو ﮔﺎزە‬ ‫ﻛﯿﻤﯿﺎﯾﯿﯿــەی ﺑەﺳــەر ﻫەڵەﺑﺠــەدا رژێــرنا‪ ،‬ﺑــە ﺑﯚﻧــﯽ‬ ‫ﺳــێﻮ ﺑﯚﻧــﺪار ﻛﺮاﺑﻮو‪ ،‬ﺑــەاڵم وەك ﺧﯚی دەڵــێ‪" ،‬ﻛﺎﺗێﻚ‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾــامن ﺑــە ﭘﯚﺳــﺘەی ﻋێﺮاﻗــەوە ﻛــﺮد‪ ،‬ﮔﻮﺗﯿــﺎن‬ ‫ﺗــەواو ﺑــﻮوە و ﻟــە ﭼﺎﭘﺨﺎﻧەداﯾــە‪،‬‬ ‫دﯾﺰاﻧــﯽ ﭘﻮوﻟەﻛــە ﺗــەواو‬ ‫ﻟەﺑەرﺋەوە ﻧﺎﺗﻮاﻧﻦ دەﺳﺘﻜﺎرﯾﯽ ﺑﻜەن"‪.‬‬ ‫ﺋ‪‬رﺷﯿﭭﯽ ﭘﯚﺳﺘ‪‬ی ﻛﻮردﺳﺘﺎن‬ ‫ﯾەﻛێــﻚ ﻟــەو رەﺧﻨﺎﻧــەی ﺋﺎرەزووﻣەﻧﺪاﻧــﯽ ﭘــﻮول‬ ‫ﺋﺎراﺳــﺘەی ﺑەڕێﻮەﺑەراﯾەﺗﯿــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ دەﻛــەن‪ ،‬ﻧەﺑﻮوﻧــﯽ ﺋەرﺷــﯿﭭﯽ ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﭘﯚﺳﺘەی ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧە‪.‬‬ ‫ﯾﻮوﺳــﻒ ﻛەﻣــﺎل ﻫەوﻟێــﺮی‪ ،‬ﻛــە وەك‬ ‫ﺋﺎرەزووﻣەﻧﺪێﻜــﯽ ﭘــﻮول‪ ،‬زۆرﺗﺮﯾــﻦ ژﻣــﺎرەی‬ ‫ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ ﻫەﯾــە‪ ،‬دەڵــێ‪" ،‬ﻧەﺑﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﺋەرﺷــﯿﭫ ﯾەﻛێــﻚ ﻟــە ﺧﺎڵــە ﻫــەرە ﻻوازەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﭘﯚﺳﺘەﯾە و ﻣﺎﻧﺎی ﺑە ﮔﺮﻧﮓ ﻧەزاﻧﯿﻨﯽ ﻛﺎرەﻛەﯾە"‪.‬‬ ‫ﯾﻮوﻧــﺲ ﻣﺤەﻣــەد‪ ،‬ﻛــە ﺑــە ﻫەوڵــﯽ ﺗﺎﻛەﻛەﺳــﯽ‬ ‫ﺧــﯚی‪ ،‬ﺋەرﺷــﯿﭭێﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗــﯽ ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﭘﯚﺳــﺘەی ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ ﭘێﺸــﻜێﺶ ﺑــە‬ ‫ﺑەڕێﻮەﺑەراﯾەﺗﯿــﯽ ﭘﯚﺳــﺘە ﻛــﺮدووە‪ ،‬دەڵــێ‪" ،‬ﺋــەو‬ ‫ﺋەرﺷــﯿﭭەی ﺑــﯚم دروﺳــﺘﻜﺮدن‪ ،‬ﺑەﻣەﺑەﺳــﺘﯽ زۆر‬ ‫ﺳەرەﺗﺎﯾﯽ ﺑەﻛﺎر ﻫێرنا و ﻓەوﺗێرنا"‪.‬‬ ‫ﺋــەو دەڵــێ‪" ،‬ﻧەﺑﻮوﻧﯽ ﺋەرﺷــﯿﭭﯽ ﭘــﻮول راﺳــﺘﯿﯿەﻛە‬ ‫و ﻧﺎزاﻧــﻢ ﭼــﯚن دەﺑێــﺖ ﻻﯾەﻧێﻜــﯽ ﻓەرﻣﯽ ﺋەرﺷــﯿﭭﯽ‬ ‫ﺑەرﻫەﻣەﻛﺎﻧــﯽ ﺧــﯚی ﻧەﺑێــﺖ‪ ،‬ﺑەداﺧــەوە ﭘــﺎش‬ ‫ﻓەوﺗﺎﻧﺪﻧــﯽ ﺋــەو ﺋەرﺷــﯿﭭەی ﺑــﯚ وەزارەﺗﻢ دروﺳــﺖ‬ ‫ﻛﺮدﺑــﻮو‪ ،‬ﻫەﻧﺪێــﻚ ﺑەرﭘــﺮس ﻫەوڵﯿــﺎن دا ﭼــﯽ‬ ‫ﺑەﺳــەر ﺋەرﺷــﯿﭭەﻛە ﻫــﺎت‪ ،‬ﺑەﺳــەر ﺋەرﺷــﯿﭭﯽ‬ ‫ﺗﺎﯾﺒەﺗــﯽ ﻣﻨﯿــﺶ ﺑێﻨــﻦ‪ ،‬ﻛــە ﻣــﻦ ﺋﺎﻣــﺎدە ﻧەﺑــﻮوم‬ ‫ﺑــﯚ ﻣەﺑەﺳــﺘێﻜﯽ زۆر ﺳــﺎدە‪ ،‬ﯾــﺎری ﺑــە ﺋەرﺷــﯿﭭﯽ‬

‫ﻧەﺗەوەﯾەك ﺑﻜەم"‪.‬‬ ‫ﺗەﻫــﺎ زراری ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﭘﯚﺳــﺘەی ﭘﺎرێــﺰﮔﺎی‬ ‫ﻫەوﻟێــﺮ‪ ،‬رەﺗــﯽ دەﻛﺎﺗەوە ﺋەرﺷــﯿﭭﯽ ﭘﯚﺳــﺘە ﻧەﺑێﺖ‪،‬‬ ‫"ﺋەرﺷــﯿﭫ ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺳــﺎاڵﻧە ﭘﻮوﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫دەﻛﺮێــﺖ ﺑــە ﺋەﻟﺒﻮوﻣــﯽ ﭘــﻮول و ﭘێﺸــﻜێﺶ ﺑــە‬ ‫داﻣــەزراوەﻛﺎن و رێﻜﺨــﺮاوەﻛﺎن و ﺳــەرﻛﺮدە‬ ‫ﺳﯿﺎﺳﯿﯿەﻛﺎن دەﻛﺮێﺖ"‪.‬‬


‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫ﻛﻮﻟﺘﻮور‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫‪13‬‬

‫ﺳەاڵح ﺣەﺳەن ﭘﺎڵەوان‬

‫ﭼﯿﺮۆﻛەﻛﺎنﭘﺮﺳﯿﺎر‬ ‫دروﺳﺖ دەﻛەن‬

‫ﺳﺎﺑﯿﺮ ﻫﺎﻛﺎ ﺷﺎﻋﯿﺮی ﻛﺮێﻜﺎران‪:‬‬

‫ﻣﻦ ﻧﺎﺋﻮﻣێﺪی دەﻧﻮوﺳﻤەوە‬ ‫ﺳﺎزداﻧﯽ‪ :‬ﻛ‪‬ﻣ‪‬ﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺎران‬ ‫‪١٩٨٥‬ی ﺷﺎری رەواﻧﺴەری ﺳەر ﺑە ﭘ���رێﺰﮔﺎی‬ ‫ﺳﺎﺑﯿﺮ ﻗﻮﺑﺎدی ﻛە ﺑە ﺳﺎﺑﯿﺮ ﻫﺎﻛﺎ ﻧﺎﴎاوە ﻟە داﯾﻜﺒﻮوی ﻛﯚﺗﺎﯾﯽ ‪١٩٨٥‬ی‬ ‫ﻛﺮﻣﺎﺷﺎﻧە‪ ،‬ﻟە ﻣﺎوەی ﺗەﻧﯿﺎ دوو ﻣﺎﻧﮕﺪا ﻛﺘێﺒە ﺷﯿﻌﺮﯾﯿەﻛەی ﺑە ﻧﺎوی )دەﺗﺮﺳﻢ دوای ﻣﺮدﻧﯿﺶ ﻫەر ﻛﺮێﻜﺎر ﺑﻢ(‬ ‫دووﺟﺎر ﭼﺎپ ﺑﻮوە‪ ،‬ﻟە ﻣﺎوەی ﺣەوت رۆژی ﭘﯿﺸﺎﻧﮕەی ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿﯽ ﻛﺘێﺒﯽ ﺗﺎراﻧﺪا زﯾﺎد ﻟە ‪ ١١٠٠‬ﻧﻮﺳﺨەی‬ ‫ﻟێ ﻓﺮۆﴍاوە‪ ،‬ﻫﺎﻛﺎ ﻛﻮردە و ﺑە ﻓﺎرﺳﯽ دەﻧﻮوﺳێ‪ ،‬دەڵێ "ﭘێﺶ ﺋەوەی دەﺳﺖ ﺑە ﻧﻮوﺳﯿﻦ ﺑﻜەم‪ ،‬ﻛﺎرم ﻟە‬ ‫ﻧﯿﮕﺎرﻛێﺸﺎﻧﺪا دەﻛﺮد‪ ،‬ﻋﺎﺷﻘﯽ ﺳﯿﻨەﻣﺎ ﺑﻮوم‪ ،‬ﺑەاڵم ﺳﯿﻨەﻣﺎ ﺑﯚ ﻣﻦ ﺗەﻧﯿﺎ ﺧەوﻧێﻚ ﺑﻮو‪ ،‬ﻧﯿﮕﺎرﻛێﺸﺎﻧﯿﺶ ﻧەﯾﺘﻮاﻧﯽ‬ ‫ﺋەو دەرد و ژاﻧەم ﺧﺎڵﯽ ﺑﻜﺎﺗەوە ﻛە ﻫەﻣە‪ ،‬ﻟە رەواﻧﺴەر ﻛە ﻣﻨﺪاڵﯿﺶ ﺑﻮوم ﻣﻦ داﻧێﻚ دەﭼﻮوﻣە ﻗﻮﺗﺎﺑﺨﺎﻧە‪،‬‬ ‫داﻧێﻜﯿﺶ ﻛﺎرم دەﻛﺮد"‪.‬‬ ‫ﻫــﺎﻛﺎ ﻛــە ﺑــﺎس ﻟــە دەﺳــﺘﭙێﻜﯽ‬ ‫ﻧﻮوﺳــﯿﻨﯽ دەﻛﺎت‪ ،‬دەڵــێ "ﺑــە‬ ‫دروﺳــﺘﯽ ﻧﺎزاﻧــﻢ ﻛــەی دەﺳــﺘﻢ ﺑــە‬ ‫ﻧﻮوﺳــﯿﻦ ﻛــﺮد‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻛﺎﺗــێ دەﺳــﺘﻢ‬ ‫ﺑــە ﻧﻮوﺳــﯿﻦ ﻛــﺮد‪ ،‬ﺧــﯚم ﻫﯿﭽــﻢ‬ ‫ﻧەﺑــﻮو ﺑــﯚ ﮔﻮﺗــﻦ‪ ،‬زۆرﺑەﯾــﻢ دەدزی‬ ‫و ﺑــﯚ ﻫﺎوڕێﻜﺎﻧــﻢ دەﺧﻮێﻨﺪﻧــەوە‪ ،‬وا‬ ‫ﺑــەردەوام ﺑﻮوم‪ ،‬ﺗــﺎ ﮔەﯾﺸــﺘﻤە ﺋەوەی‬ ‫ﻛــە ﻧﻮوﺳــﯿﻦ ﺷــﺘێﻜە ﻣــﻦ دەﻣــەوێ‪،‬‬ ‫ﻧﻮوﺳــﯿﻦ ﺋﺎراﻣــﯽ دەﻛﺮدﻣــەوە‪ ،‬ﺗــﺎ‬ ‫ﺋــەوەی ﻛــە ﻟــە رەواﻧﺴــەر ﻫﺎﺗﻮﭼﯚی‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﺋەدەﺑﯿــﻢ ﻛــﺮد‪ ،‬ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﭼﯿﺮۆك و ﺷــﯿﻌﺮ ﺋﺎﺷــﻨﺎ ﺑــﻮوم‪ ،‬ﺗەﻣەﻧﻢ‬ ‫‪ ١٦‬ﺳــﺎڵ ﺑــﻮو‪ ،‬زۆری ﭘــێ ﻧەﭼــﻮو ﻛــە‬ ‫ﻧﺎﭼــﺎر ﺑﻮوم ﺑــﯚ ﻛﺎرﻛــﺮدن ﺑێﻤە ﺗــﺎران‪،‬‬ ‫ﺑــەردەوام دەﻣﺨﻮێﻨﺪەوە‪ ،‬ﻧﻮوﺳــﯿﻨﯿﺶ‬ ‫ﺗەﻧﯿــﺎ ﻟەو ﺋﺎﺳــﺘە ﺑــﻮو ﻛــە ﺋﺎزارەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺧﯚﻣــﻢ دەﻧﻮوﺳــﯿﯿەوە‪ ،‬ﺗــﺎ ﺋــەوەی ﻛە‬ ‫ﺷــﯿﻌﺮم ﻟــە ﮔﯚﭬــﺎرەﻛﺎن ﺑــاڵو ﻛــﺮدەوە‬ ‫و ﺧﯚﻣــﻢ ﺑﯿﻨــﯽ‪ ،‬ﻫــەر ﺑــە ڕێﻜــەوت‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﻛﯚﻣەڵــێ ﻟــە ﺷــﺎﻋﯿﺮاﻧﯽ‬ ‫ﺗــﺎران ﺋﺎﺷــﻨﺎ ﺑــﻮوم و ﺗێﻜــەڵ ﺑــە‬ ‫ﻓــەزای ﺋەدەﺑﯿــﯽ ﭘﺎﯾﺘەﺧــﺖ ﺑــﻮوم"‪.‬‬ ‫ﺳــﺎﺑﯿﺮ ﻫــﺎﻛﺎ ﺳــەﺑﺎرەت ﺑــە ﺳــﺘﺎﯾﻠﯽ‬ ‫ﻧﻮوﺳــﯿﻨﯽ ﺋﺎﻣﺎژەی ﺑــەوە دا ﻛە ﻫەﻣﻮو‬ ‫ﻧﻮوﺳــەرێﻚ ﺗﺎ دەﮔﺎﺗە ﺋەو ﺷــﻮێﻨەی ﻛە‬ ‫ﺳــﺘﺎﯾﻠﯽ ﺗﺎﯾﺒەت ﺑــە ﺧــﯚی ﺑﺪۆزێﺘەوە‪،‬‬ ‫ﻛﺎﺗێﻜــﯽ زۆری ﭘێﻮﯾﺴــﺘە و دەڵــێ "ﺑﯚ‬ ‫ﻣﻨﯿﺶ ﻫــەر وا ﺑــﻮو ﻣﺎوەﯾەﻛــﯽ زۆری‬ ‫وﯾﺴــﺖ ﺗــﺎ ﺷــێﻮاز و ﺳــﺘﺎﯾﻠﯽ ﺧــﯚم‬ ‫ﺑﺪۆزﻣــەوە‪ ،‬ﻫــەر ﻟە ﺳــەرەﺗﺎوە ﻫﺎوڕێ‬ ‫ﻛﻮردەﻛﺎﻧــﻢ ﻟــە رەواﻧﺴــەر دژی ﺋــەوە‬ ‫ﺑــﻮون ﻛە ﻣــﻦ ﺑە ﻓﺎرﺳــﯽ دەﻧﻮوﺳــﻢ‪،‬‬ ‫ﭘێﯿــﺎن ﺧــﯚش ﺑــﻮو ﻛە ﻣــﻦ ﺑــە زﻣﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛــﻮردی ﺑﻨﻮوﺳــﻢ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺑــﯚ زۆرﺑــەی‬ ‫ﻛﻮرداﻧــﯽ ﺋێــﺮان‪ ،‬زﻣﺎﻧــﯽ ﻓﺎرﺳــﯽ ﺑــﯚ‬ ‫ﻧﻮوﺳــﯿﻦ ﻧﺰﯾﻜﱰە ﺗــﺎ ﻛــﻮردی"‪ .‬ﻧﺎوﺑﺮاو‬ ‫ﻟــە درێــﮋەی وەاڵﻣەﻛەﯾﺪا ﮔﻮﺗــﯽ "ﻟەو‬ ‫ﻛﺎﺗــەوەی ﺗێﮕەﯾﺸــﺘﻢ ﺷــﯿﻌﺮ ﭼﯿﯿــە‬ ‫و چ ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﯿەﻛــﯽ ﻟەﺳــەر ژﯾﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻣــﻦ ﻫەﯾــە‪ ،‬ﻫەﻣﯿﺸــە ﻫەوڵــﻢ داوە‬

‫ﻛــە ﺗــﺮس و ﻧﯿﮕەراﻧــﯽ و ﺋﺎزارەﻛﺎﻧــﻢ‬ ‫ﺑﻨﻮوﺳــﻤەوە"‪ ،‬ﻫــﺎﻛﺎ ﺑــﺎس ﻟــە ﻛﯚﻣەڵە‬ ‫ﺷــﯿﻌﺮە ﭼﺎﭘﻜﺮاوەﻛــەی ﺧــﯚی دەﻛﺎت‬ ‫و دەڵــێ "دوای ﭼــﻮار ﺳــﺎڵ ﻫەوڵــﻢ دا‬ ‫ﺷــﯿﻌﺮەﻛﺎﻧﻢ ﻛــﯚ ﺑﻜەﻣــەوە و ﭼﺎﭘﯿــﺎن‬ ‫ﺑﻜــەم‪ ،‬ﺑــە ﺑﯿﺎﻧــﻮوی ﺟﯚراوﺟــﯚر و‬ ‫ﺑﺰووﺗﻨــەوەی ﻛﺮێﻜﺎرﯾﯿــەوە ﭼــﻮار ﺟﺎر‬ ‫رەت ﻛﺮاﯾــەوە و ﻣﯚڵەﺗــﯽ ﭼﺎﭘﯿــﺎن‬ ‫ﻧەداﯾــە‪ ،‬ﺗــﺎ دواﺟــﺎر دەزﮔﺎی ﭘەﺧﺸــﯽ‬ ‫)ﻧﯿــامژ( ﻣﯚڵەﺗــﯽ ﭼﺎﭘــﯽ ﺑــﯚ وەرﮔﺮت‬ ‫و دووﺟــﺎر ﭼﺎﭘﯿــﺎن ﻛــﺮد"‪ .‬ﻟەﺑــﺎرەی‬ ‫ﺋــەوەی ﻛــە ﻧﻮوﺳــﯿﻨەوەی دەرد و‬ ‫ﺋــﺎزار ﻛﺎرﯾﮕەرﯾــﯽ ﻫەﺑــﻮوە ﻟەﺳــەر‬ ‫ﺧﻮێﻨەرەﻛﺎﻧــﯽ و ﺋــەو دەرد و ﺋــﺎزارە ﻟە‬ ‫ﻛﻮێــﻮە دێــﺖ‪ ،‬ﺳــﺎﺑﯿﺮ دەڵێ "راﺳــﺘﯿﺖ‬ ‫دەوێ ﻣــﻦ ﺑــەس ﺑﯚ ﺋــەوەی ﻟــە دەرد‬ ‫و ﺋــﺎزار ﺑﻨﻮوﺳــﻢ‪ ،‬دەﻧﻮوﺳــﻢ‪ ،‬ﻣــﻦ‬ ‫دواﯾــﯽ ﺋــەو ﻫەﻣــﻮو ﻣﺎﻧﺪووﯾەﺗﯿﯿــە‪،‬‬ ‫ﭘێــﻢ واﯾــە ﺋــەو ‪ ٩‬ﻣﺎﻧﮕــەش ﻟە ﺳــﻜﯽ‬ ‫داﯾﻜــﻢ ﺑﻮوم ﻫــەر ﻛﺮێﻜﺎرﯾﻢ ﻛــﺮدووە‪،‬‬ ‫ﻣــﻦ ‪ ٢٨‬ﺳــﺎڵە وام‪ ،‬ﻣﺎﻧــﺪووم‪ ،‬ﻛﺎﺗــێ‬ ‫ﻣــﻦ ﻟــە ﺳــﻜﯽ داﯾﻜﻢ‬ ‫ﺑــﻮوم‪ ،‬داﯾﻜــﻢ ﻛﺎری‬ ‫ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﻫــەر ﻟــەو‬ ‫ﻛﺎﺗــەوە ﻣﺎﻧــﺪووم‪ ،‬ﻫەر‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﻧﻮوﺳــﯿﻨﯽ ﻣــﻦ‬ ‫ﯾﺎﻧﯽ ﻧﻮوﺳــﯿﻨەوەی ﺋﺎزار‬ ‫و ﻣﺎﻧﺪووﯾەﺗــﯽ"‪ ،‬ﻫــﺎﻛﺎ‬ ‫ﻟــە درێــﮋەی ﻗﺴــەﻛﺎﻧﯿﺪا‬ ‫ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑــە دﯾــﺪی ﺧــﯚی‬ ‫ﺑــﯚ ﺷــﯿﻌﺮ دەﻛﺎت و دەڵێ‬ ‫"ﻫﯿــﭻ ﻛﺎﺗــێ ﻧەﻣﺘﻮاﻧﯿــﻮە‬ ‫ﭘێﻨﺎﺳــەﯾەﻛﯽ ﺗــەواو و‬ ‫ﭼەﺳﭙﺎوم ﺑﯚ ﺷــﯿﻌﺮ ﻫەﺑێ‪،‬‬ ‫ﻫەڵﺒــەت ﻛــەس ﺋــەوەی‬ ‫ﻧەﻛــﺮدووە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺋەوەﺷــﺪا ﭘێﻨﺎﺳــەﮔەﻟێﻚ‬ ‫ﻫــەن‪ ،‬ﻛــە ﭘەﯾﻮەﺳــنت ﺑــەو‬ ‫ﺳــەردەم و رۆژﮔﺎرەوە‪،‬‬ ‫ﻧﺎﻛــﺮێ ﺋــەو ﭘێﻨﺎﺳــﺎﻧە وەك‬ ‫ﭘێﻨﺎﺳــەﯾەﻛﯽ ﭼەﺳــﭙﺎو و‬

‫ﺳــەرەﻛﯽ وەرﮔــﺮی"‪ ،‬ﻫــﺎﻛﺎ ﭘێــﯽ واﯾە‬ ‫ﻛــە ﺷــﯿﻌﺮ ﻣﺎﻫﯿەﺗێﻜــﯽ ﭼەﺳــﭙﺎوی‬ ‫ﻧﯿﯿــە‪ ،‬دەﮔــﯚڕدرێ‪ ،‬ﻛﯚﻣەڵێ ﭘێﻨﺎﺳــەی‬ ‫ﻧﺎدﯾــﺎر و ﻧەوﺗــﺮاوی ﻫەﯾــە و دەﺷــڵێ‬ ‫"ﻣــﻦ ﺑــڕوام ﺑــە وەﺣــﯽ و ﴎوش‬ ‫ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺷــﯿﻌﺮ ﻫەﻣﯿﺸــە ﻟە ﻧﺎﺷــﻮێﻦ و‬ ‫ﯾﯚﺗﯚﭘﯿﺎوە دێﺖ‪ ،‬ﺷــﯿﻌﺮ وەك ﺷــﺘەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫دﯾﻜــە ﻫەﯾــە‪ ،‬وەك ﻫێــﺰ و وەك وزە‬ ‫ﻫەﯾە‪ ،‬ﺷــﯿﻌﺮ ﻫەﻣﯿﺸــە ژﯾﺎﻧــﯽ ﺧﻮدی‬ ‫ﺷــﺎﻋﯿﺮە ﻟەﮔــەڵ ﺑــﻮون و دۆزﯾﻨــەوەی‬ ‫دﻧﯿﺎﯾەﻛــﯽ دﯾﻜــە‪ ..‬ﺋەﻣە ﻫەﻣﯿﺸــە ﻟە‬ ‫زەﯾﻨــﯽ ﻣﻨﺪاﯾــە و ﻫەوڵﯿﺸــﻢ داوە ﻛــە‬ ‫ﻟــەم ﻓﯚرﻣﻮڵــە ﺳــﻮود وەرﮔــﺮم‪ ،‬ﻣــﻦ‬ ‫ﻫەڵﺒﮋێــﺮدراوی ﺋــەم ﺟﯚرە ﻟە ﺷــﯿﻌﺮم‪،‬‬ ‫ﺷــﯿﻌﺮ ﺧﻮدی ژﯾﺎﻧە‪ ،‬ﺑﯚﯾەﺷــە ﭘێﻢ واﯾە‬ ‫ﻛە ﻫەر ﺳــﺎﺗێﻚ‪ ،‬ﻫــەر رووداوێﻚ‪ ،‬ﻫەر‬ ‫ﺧﻮﻟەﻛێــﻚ دەﻛــﺮێ ﺷــﯿﻌﺮێﻚ ﺑێــﺖ‪،‬‬ ‫ﻛﺎﻓــﻜﺎ دەﻧﻮوﺳــێ‪ :‬ﻧﻮوﺳــﯿﻦ ﺑــﯚ ﻣــﻦ‬ ‫ﭼﻮوﻧەدەرەوەﯾــە ﻟــە رﯾــﺰی ﻣــﺮدوان‪.‬‬ ‫ﺷــﯿﻌﺮﯾﺶ ﺑــﯚ ﻣــﻦ ﻫﯿــﭻ ﻧﯿﯿــە ﺟﮕە‬ ‫ﻟــە ﻣﺎﻧــﺎ‬

‫و وێﻨــە و ﻫﺎودەردﯾﻜــﺮدن ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺧەڵــﻚ"‪ ،‬ﺳــەﺑﺎرەت ﺑــە ﺧﻮێﻨەرەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺳــﺎﺑﯿﺮ ﭘێــﯽ واﯾــە ﻛــە زۆرن ﺋــەو‬ ‫ﻛەﺳــﺎﻧەی ﻛــە ﺷــﯿﻌﺮەﻛﺎﻧﯽ ﺋــەو و‬ ‫ﺋەم ﺟــﯚرە ﻟــە ﺷــﯿﻌﺮﯾﺎن ﻻﭘەﺳــەﻧﺪە‬ ‫ﻧﮕــﯽ ﭘــێ دەدەن‪ ،‬ﺗەﻧﺎﻧــەت‬ ‫ﮔﺮﻧﮕــﯽ‬ ‫و ﮔﺮ‬ ‫ﺷــﺎﻋﯿﺮە ﮔەورەﻛﺎﻧﯿــﺶ‪ .‬ﻟەﺑــﺎرەی‬ ‫ﺋــەوە ﺑﯚﭼﻮوﻧــەی ﻛــە ﭘێــﯽ واﯾــە‬ ‫ﺳــﺎﺑﯿﺮ ﻧﺎﺋﻮﻣێﺪاﻧــە دەﻧﻮوﺳــێ و ﻓەزای‬ ‫ﻧﺎﺋﻮﻣێــﺪی ﺑﺎڵــﯽ ﺑەﺳــەر ﺷــﯿﻌﺮەﻛﺎﻧﺪا‬ ‫ﻛێﺸــﺎوە‪ ،‬دەڵــێ "ﻣــﻦ ﺧــﯚم وەك‬ ‫ﺳــەرەﺗﺎش ﮔﻮﺗــﻢ ﺑــە ﻫﯿﭻ ﺷــێﻮەﯾەك‬ ‫ژﯾﺎﻧێﻜــﯽ ﺑــﺎش ﻧەژﯾــﺎوم و ژﯾﺎﻧــﻢ ﭘــڕ‬ ‫ﺑــﻮوە ﻟــە دەرد و ﻧﺎﺋﻮﻣێــﺪی‪ ،‬ﺑﯚﯾــە‬ ‫راﺳــﺘە ﻣﻦ ﻧﺎﺋﻮﻣێــﺪی دەﻧﻮوﺳــﻤەوە‪،‬‬ ‫ﺑــﺎ ﻛەﺳــێﻚ ﻛــە ژﯾﺎﻧێﻜــﯽ ﺑــﺎش و‬ ‫ﺧﯚﺷــﯽ ﻫەﺑــﻮوەم‪ ،‬ﺧﯚﺷــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ژﯾــﺎن ﺑﻨﻮوﺳــێﺘەوە‪ ،‬ﻣــﻦ ﻫﯿــﭻ‬ ‫ﻟەﺑــﺎرەی ﺧﯚﺷــﯿﯽ ژﯾﺎﻧــەوە ﻧﺎزاﻧــﻢ"‪،‬‬ ‫ﻧﮕﯽ‬ ‫ﮔﺮﻧﮕﯽ‬ ‫ﺳــەﺑﺎرەت ﺑــەوەی ﻛــە ﻛەﻣــﱰ ﮔﺮ‬ ‫ﺑــە زﻣــﺎن دەدات‪ ،‬ﺳــﺎﺑﯿﺮ دەڵــێ "ﻣﻦ‬ ‫دژی ﻓﭙﺮﻣﺎﻟﯿﺴــﺘەﻛﺎن ﻧﯿــﻢ‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﻧﮕــﯽ‬ ‫ﮔﺮﻧﮕــﯽ‬ ‫ﻧﺎﺗﻮاﻧــﻢ ﺷــﯿﻌﺮێﻚ ﻛــە ﺗەﻧﯿــﺎ ﮔﺮ‬ ‫ﺑــە زﻣــﺎن دەدات‪ ،‬ﺧــﯚش ﺑــﻮێ‪،‬‬ ‫راﺳــﺘﯽ ﻣــﻦ ﺑــﯚ ﺑﺎوﻛــﻢ دەﻧﻮوﺳــﻢ‪،‬‬ ‫ﺑــﯚ ﻛﺮێــﻜﺎرەﻛﺎن دەﻧﻮوﺳــﻢ‪ ،‬ﻟــەو ‪٨٠‬‬ ‫ﻣﻠﯿــﯚن ﻛەﺳــەی ﻟــە ﺋێــﺮان دەژﯾــﻦ‪،‬‬ ‫‪ ٦٠‬ﻣﻠﯿﯚﻧــﯽ ﻛﺮێــﻜﺎرن‪ ،‬ﺑــە ﻫــەر ﺣﺎڵ‬ ‫ﻛﺘێﺒەﻛــەی ﻣــﻦ دەﺧﻮێرنێﺘــەوە‪،‬‬ ‫ﺋــەو رۆژەی ﻛﺘێﺒەﻛــەم‬ ‫ﭼــﺎپ ﺑــﻮو‪ ،‬ﻛﺮێﻜﺎرەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛﺎرﮔەﯾــەك ﺋــەو رۆژەﯾﺎن‬ ‫ﻛــﺮدە رۆژی ﭘﺸــﻮو‪،‬‬ ‫ﻟــە ﭘﯿﺸــﺎﻧﮕەی ﻛﺘێﺒــﯽ‬ ‫ﺗــﺎران‪ ،‬ﺳــەرﺑﺎزێﻚ‬ ‫ﺗەﺣﯿەی ﺳــەرﺑﺎزﯾﯽ ﺑﯚ‬ ‫ﻛــﺮدم‪ ،‬ﺋەﻣﺎﻧــە ﺑﯚ ﻣﻦ‬ ‫زۆر دڵﺨﯚﺷــﻜەرن"‪.‬‬ ‫ﻫــﺎﻛﺎ ﺳــەﺑﺎرەت‬ ‫ﺑــەوەی ﻛە ﭼــﯽ وای‬ ‫ﻟێــﯽ ﻛــﺮدووە ﻛــە‬ ‫زۆرﺑــەی ﻛﺎرەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺑــە‬ ‫ﻛﺮێــﻜﺎرەوە ﻫەﯾــە‬ ‫دەڵــێ "ﻟە راﺳــﺘﯿﺪا‬ ‫ﺟﮕــە ﻟــە ﻛﺎری‬ ‫رۆژاﻧەی ﺧــﯚم ﻛە‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎرﯾﯿــە‪ ،‬ﻟــەم‬ ‫واڵﺗــە ﻫەﻣﯿﺸــە‬ ‫دەﻣﺒﯿﻨــﯽ ﻛــە‬

‫ﻣــﺎف و ﻫەﻗﯽ ﻛﺮێﻜﺎر ژێﺮﭘــێ دەﺧﺮێ‪،‬‬ ‫ﭘێــﻢ ﺧﯚش ﺑــﻮو‪ ،‬ﺋــەوەی دەﯾﻨﻮوﺳــﻢ‬ ‫ﺑــﯚم ﭘێﺸــﻬﺎﺗﺒێ‪ ،‬ﻟــە راﺳﺘﯿﺸــﺪا ﻣــﻦ‬ ‫ﺧــﯚم ﺋــەو ﺷــﯿﻌﺮاﻧەی ﺧﯚﻣــﻢ ﺧــﯚش‬ ‫دەوێــﻦ ﻛــە ﺑــﯚ ﺧــﯚم رووﯾــﺎن داوە و‬ ‫ﻟەﻧــﺎو رووداوەﻛــەدا ژﯾــﺎوم‪ ،‬ﻫــەر ﺑﯚ‬ ‫منﻮوﻧــە ﺷــﯿﻌﺮی )ﺷــﺎﺗﻮو( ﻛــە زۆرم‬ ‫ﺧــﯚش دەوێ‪ ،‬ﻫﺎوڕێﯿەﻛــﯽ ﻛﺮێــﻜﺎرم‬ ‫ﻫەﺑــﻮو‪ ،‬ﻛــە ﻟــە ژوورەﻛەی ﺗەﻧﯿﺸــﺘﻢ‬ ‫دەژﯾــﺎ‪ ،‬ﯾــەك ﺳــﺎڵ ﭘێﻜــەوە ﺑەﯾﺎﻧﯿــﺎن‬ ‫دەﭼﻮوﯾﻨــە ﺳــەر ﻛﺎر و ﺋێــﻮاران‬ ‫ﭘێﻜــەوە دەﮔەڕاﯾﻨــەوە‪ ،‬رۆژێــﻚ ﻟــە‬ ‫ﭘێــﺶ ﭼــﺎوی ﺧــﯚم ﻟەﺳــەر ﺗــﺎوەری‬ ‫ﻣﯿــﻼد ﻛەوﺗەﺧــﻮارەوە و ﻣــﺮد‪ ،‬ﺋەﻣــە‬ ‫ﺋەوﭘــەڕی ﺋــﺎزار و ژان ﺑــﻮو ﺑــﯚ ﻣــﻦ‪،‬‬ ‫ﻧەك ﻟــەو ﺗــﺎوەرە ﻟە ﮔەﻟــێ ﺑﺎڵەﺧﺎﻧە و‬ ‫ﺗــﺎوەری دﯾﻜەی دﻧﯿــﺎ ﺋــەم رووی داوە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻛــەس ﺋەﻣﺎﻧــە ﻧﺎﻧﻮوﺳــێﺘەوە"‪.‬‬ ‫ﺳــﺎﺑﯿﺮ ﻫــﺎﻛﺎ ﻟــە درێــﮋەی ﻗﺴــەﻛﺎﻧﯿﺪا‬ ‫ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑــەوە دەدات ﺑﯚ ﺷــﺎﻋﯿﺮی ﺑﺎش‬ ‫ﻛــەم ﺑــﻮون و دەڵــێ "ﭼﻮﻧﻜە ﺋێﺴــﺘە‬ ‫ﺷــﺎﻋﯿﺮان ﺑــە دوای دەرد و ﺋﺎزارێﻜــﺪا‬ ‫دەﮔەڕێــﻦ ﻛــە ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺋــەو ﺋﺎزاراﻧــەی‬ ‫ﻛــە ﻫەﯾــە ﻟە ﺑﯿــﺮ دەﻛــەن و ﺑــﺎس ﻟە‬ ‫ﺋﺎزارێــﻚ دەﻛــەن ﻛە ﻧﯿﯿە"‪ .‬ﻫﺎﻛﺎ ﺑﺎﺳــﯽ‬ ‫ﭘــڕۆژەی داﻫﺎﺗــﻮوی ﺧــﯚی دەﻛﺎت‬ ‫و دەڵــێ "ﻛ���ﻣەڵێــﻚ ﻛﻮرﺗــە ﭼﯿﺮۆﻛــﻢ‬ ‫ﻫەﯾــە‪ ،‬دەﻣــەوێ زﯾﺎﺗﺮ ﻛﺎرﯾﺎن ﻟەﺳــەر‬ ‫ﺑﻜەم و ﺋﯿﻨﺠﺎ ﭼﺎﭘﯿﺎن ﺑﻜەم"‪.‬‬ ‫وەرﮔ‪‬اﻧﯽ ﺷﯿﻌﺮ‪‬ﻜﯽ ﺳﺎﺑﯿﺮ‬ ‫ھﺎﻛﺎ‬ ‫)ژﯾﺎﻧﯽ ﺳﺎﺑﯿﺮ ھﺎﻛﺎ(‬ ‫ﻣﻦ ھ‪‬رﮔﯿﺰ ﻧﺎﺗﻮاﻧﻢ‬ ‫ﺑﺒﻤ‪ ‬ﻛﺎرﻣ‪‬ﻧﺪ‪‬ﻜﯽ ﺳﺎدەی‬ ‫ﺑﺎﻧﻚ‪،‬‬ ‫ﻓﺮۆﺷﯿﺎری ﻣ‪‬وادی ﺧﯚراﻛﯽ‪،‬‬ ‫ﺳ‪‬رۆﻛﯽ ﺣﯿﺰﺑ‪‬ﻚ‬ ‫ﯾﺎن ﺷﯚﻓ‪‬ﺮی ﺗﺎﻛﺴﯽ و‬ ‫ﺑ‪‬وﻛ‪‬رەوەی ر‪‬ﻜﻼﻣﯽ‬ ‫ﺷﺘﻮوﻣ‪‬ك‪.‬‬ ‫ھ‪‬ﻣﯿﺸ‪ ‬ﺣ‪‬زم ﻟ‪ ‬ﺑﻮو‬ ‫زۆر ﻟ‪ ‬ﺳ‪‬رووی ﺷﺎرەوە‬ ‫ﺑﻮەﺳﺘﻢ و‬ ‫ﻟ‪‬ﻧ‪‬ﻮ ﻗ‪‬رەﺑﺎ‪‬ﻐﯽ و ﭼ‪‬ی‬ ‫ﺑﺎ‪‬ﺧﺎﻧ‪‬ﻛﺎن‬ ‫ﺑ‪ ‬دوای ﻣﺎ‪‬ﯽ ﻛ‪‬ﺳ‪‬ﻚ ﺑﮕ‪‬ڕ‪‬ﻢ‬ ‫ﻛ‪ ‬ﺧﯚﺷﻢ دەوێ‪،‬‬ ‫ھ‪‬ر ﺑﯚﯾ‪‬ﺷ‪ ‬ﺑﻮوﻣ‪‬ﺗ‪ ‬ﻛﺮ‪‬ﻜﺎر!‬

‫ﻟــە ﻫەﻣــﻮو ﭼﯿﺮۆﻛێﻜﺪا ﭘﺮﺳــﯿﺎرێ ﻫەﯾــە وەاڵﻣﺪاﻧەوەی ﺋﺎﺳــﺎن ﻧﯿﯿە‪،‬‬ ‫زۆرﺑــەی زۆری ﺋەواﻧــەی ﺳــەرﻗﺎڵﯽ ﭼﯿﺮۆﻛﻨﻮوﺳــﯿﻨﻦ‪ ،‬دەﯾﺎﻧــەوێ‬ ‫ﺷــﺘەﻛﺎن ﺑﮕێڕﻧــەوە‪ ،‬ﺑــەاڵم زۆر ﺑەدەﮔﻤــەن ﭼﯿﺮۆﻛﻨﻮوﺳــﺎﻧێ دەﺑﯿﻨﯽ‬ ‫ﺳــەرﻗﺎڵﯽ دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﭘﺮﺳــﯿﺎر ﺑــﻦ‪ ،‬ﺋەﻣەﯾــە ﮔﺮﻓﺘــە ﮔەورەﻛــەی‬ ‫ﭼﯿــﺮۆك ﻛە واﻣــﺎن ﻟێ ﻧــﺎﻛﺎت ﺑﺒﯿﻨە ﮔﻮێﮕﺮێﻜــﯽ وﺷــﯿﺎری ﺑﺎﺑەﺗەﻛﺎن‪،‬‬ ‫ﻟــە زۆرﺑــەی ﭼﯿﺮۆﻛەﻛﺎمنﺎﻧــﺪا ﺋــەو ﮔﺮێﯿﺎﻧــەی ﻛە ﻫــەن‪ ،‬ﯾــﺎن ﺋەوەﺗﺎ‬ ‫ﭼﺎرەﺳــەرەﻛەﯾﺎن ﻻی ﺧﻮێﻨــەر زاﻧــﺮاوە‪ ،‬ﯾــﺎن ﺳــەرﺗﺎﭘﺎی ﺑﻮﻧﯿــﺎدی‬ ‫ﭼﯿﺮۆﻛەﻛــە ﭘێــﻚ دێﻨــێ و ﺧﻮێﻨــەر ﻟەﻧێــﻮ ﺧﯚﯾــﺪا ﮔﻞ دەداﺗــەوە‬ ‫و ﺗﻮوﺷــﯽ ﺟﯚرێــﻚ ﺳەرﻟێﺸــێﻮاوی ﺗێﮕەﯾﺸــﺘﻨﯽ دەﻛﺎت‪ .‬ﺋــەو‬ ‫ﭼﯿﺮۆﻛﺎﻧــەی ﺑە ﭘﺮﺳــﯿﺎر دەﺳــﺖ ﭘــێ ﻧﺎﻛەن ﻫــەر زوو دەﺗﻮێﻨــەوە و‬ ‫ﺧەﯾــﺎڵ ﺑەﺟــێ دەﻫێڵــﻦ‪ ،‬رەﻧﮕــە ﺧﻮێﻨــەر ﺑﭙﺮﺳــێ داﺧﯚ ﻣەﺑەﺳــﺖ‬ ‫ﻟــە چ ﺷــێﻮە ﭘﺮﺳــﯿﺎرێﻚ ﺑــێ‪ ،‬ﺋﺎﯾــﺎ ﺋەواﻧــەی ﺑــە ﻧﯿﺸــﺎﻧەی ﭘﺮﺳــﯿﺎر‬ ‫ﻛﯚﺗﺎﯾﯿﯿــﺎن دێ؟ ﯾــﺎن ﺋەواﻧــەی زۆر ﺑــە ﻛەﻣــﯽ دووﺑــﺎرە دەﺑﻨــەوە‬ ‫و رۆژﮔﺎر ﻟــە ﭘﺸــﺘێﻨەی ﺧﯚﯾــﺪا ﻛەڵەﻛەﯾﺎﻧــﯽ ﻛــﺮدووە‪ .‬ﭘﺮﺳــﯿﺎری‬ ‫ﻧێــﻮ ﭼﯿــﺮۆك زﯾﺎﺗــﺮ ﻟــەوەی ﺧﯚﺳــەرﻗﺎڵﻜﺮدن ﺑێ ﺑــە ﮔــﺮێ و رووداو‬ ‫و ﻛﺎرەﻛﺘەرەﻛﺎﻧــەوە‪ ،‬دووﺑــﺎرە ﻫەڵﻮەﺷــﺎﻧﺪﻧەوەی رووﻛەﺷــﯿﯿەﻛﺎﻧە‪،‬‬ ‫دەﯾــەوێ ﺋــەو دﯾﻜﯚراﻧــە ﺗێــﻚ ﺑــﺪات ﻛــە ﭼــﺎوی ﺗەﻣﺎﺷــﺎﻛەر رام‬ ‫دەﻛــەن و ﮔﻮێــﯽ ﻫەراﺳــﺎن دەﻛــەن و ﺋــەو رەﻧﮕﺎﻧــەی رەﻧﮕەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺗــﺮ دەﺳــڕﻧەوە‪ .‬ﻟــە ﺑﻮﻧﯿــﺎدی ﭼﯿﺮۆﻛــﯽ ﻛﻮردﯾــﺪا ﺋەﻣــڕۆ ﻫەﻧــﺪێ‬ ‫دﯾــﺎردە ﻫــەن‪ ،‬ﺑەﺗــەواوی ﻟەﺑﯿﺮﭼﻮوﻧەﺗــەوە‪ ،‬ﯾــﺎن ﻫــەر ﭼﯿﺮۆﻛﻨﻮوس‬ ‫ﺑەﻻﯾﺎﻧــﺪا ﻧﺎﭼــێ‪ ،‬ﻟێــﺮەدا دەﺗﻮاﻧﯿــﻦ ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑﻜەﯾــﻦ ﺑــە دﯾﺎردەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫وەك "ﭘێﻜﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﻣــەودا ﺟﯿﺎﺟﯿــﺎﻛﺎن‪ ،‬دەرﭼــﻮون ﻟــە دوو ﻣەوداﯾــﯽ‪،‬‬ ‫دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﺑﺎزﻧــەی ﺑــەردەوام"‪ .‬دﯾــﺎرە ﺋــەم دﯾﺎرداﻧــەش ﻫﯚﻛــەی‬ ‫ﺑــﯚ ﺋــەوە دەﮔەڕێﺘەوە ﻛــە ﭼﯿﺮۆﻛﻨﻮوﺳــەﻛﺎمنﺎن ﺑێﺌــﺎﮔﺎن ﻟــە ﺑﺎزﻧەی‬ ‫ﺑﻮوﻧــﯽ ﺧﯚﯾــﺎن و ﺋــەو ﺟﯿﻬــﺎن و دەوروﺑــەرەی ﻗﺴــەی ﻟەﺳــەر‬ ‫دەﻛــەن‪ .‬ﯾــﺎن ﻧەﺑﻮوﻧــﯽ دەﺳــەاڵت ﻟــە دووﺑــﺎرە ﻫەڵﻮەﺷــﺎﻧﺪﻧەوەی‬ ‫دەﻧﮕــە ﺋﺎﺷــﻜﺮاﻛﺎن و ﺟێﮕﯿﺮﻛﺮدﻧەوەﯾــﺎن ﺑــە دەﻧﮕــە ﺷــﺎراوەﻛﺎن‪.‬‬ ‫ﻟێــﺮەدا ﻣەﺑەﺳــﺘﯽ ﻣﻦ ﺋــەوە ﻧﯿﯿــە ﭼﯿﺮۆﻛﻨﻮوس ﺗــﺎ ﺋەو رادەﯾــە ﺑﺒەم‬ ‫ﺑێﺌــﺎﮔﺎی ﺑﻜــەم ﻟــە ﺳــﻨﻮوری ﺧــﯚی و ﭘﺎﺑەﻧــﺪی ﺑﻜــەم ﺑــە ﻛﯚﻣەڵێ‬ ‫ﯾﺎﺳــﺎی ﭼﯿﺮۆﻛﻨﻮوﺳــﯿﻨەوە‪ ،‬ﮔﺮﻧﮕــﯽ ﻧﻮوﺳــﯿﻨﯽ ﭼﯿــﺮۆك ﻟەوەداﯾــە‬ ‫ﭘﺎﺑەﻧــﺪی ﻫﯿــﭻ ﯾﺎﺳــﺎ و رێﺴــﺎﯾەﻛﯽ ﻧﻮوﺳــﯿﻦ ﻧەﺑــێ و وەك رێﻜﺮدﻧﯽ‬ ‫رووﺑــﺎرێ ﺑــێ ﺑە ﻧێﻮ ﻗــەد و ﻻﭘﺎڵــﯽ ﺷــﺎخ و دۆڵ و ﺑﻦ ﺗﺎوێــﺮ و رەﮔﯽ‬ ‫درەﺧﺘــەﻛﺎن‪ .‬ﻟەﻧێــﻮ منﻮوﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﭼﯿﺮۆﻛــﯽ ﻛــﻮردی‪ ،‬دەﯾــﺎن منﻮوﻧــە‬ ‫ﻫــەن ﻟــە ﺧﯚﻧەﺑەﺳــﺘﻨەوەی ﭼﯿﺮۆﻛﺒێــﮋ ﺑە ﻫﯿــﭻ رێﺴــﺎ و ﺑﻨەﻣﺎﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺗﺎﯾﺒەﺗــەوە‪ ،‬ﺋــەو ﭼﯿﺮۆﻛﻨﻮوﺳــﺎﻧە ﺳــەری ﭘەﺗەﻛەﯾﺎن داوەﺗە دەﺳــﺖ‬ ‫ﺧەﯾــﺎڵ و زﻣــﺎن و ﺑــەرەو ﺧــﻮار ﻛﺸــﺎون ﺗﺎ ﮔەﯾﺸــﺘﻮوﻧەﺗە ﺋــەوێ ﻛە‬ ‫ﻟەﻧێــﻮ دڵــﯽ ﺧﻮێﻨەراﻧﯿــﺎن ﺷــﺘێ دروﺳــﺖ ﺑﻜــەن ﻛــە ﭘێﯽ ﮔﻮﺗــﺮاوە‬ ‫زاﻛﯿــﺮە‪ .‬ﭼﻮوﻧەﺗە ﺧــﻮاری ﺗﺎ ﮔەﯾﺸــﺘﻮوەﺗە ﺋــەو ﺋﺎﺳــﺘەی ﭼﯿﺮۆﻛێﻜﯽ‬ ‫ﻫﻮﻧەرﯾــﯽ ﻛﺎرﯾﮕــەر دروﺳــﺖ ﺑﻜــەن‪ .‬ﻛﺎﺗێ دەڵێﯿــﻦ ﺑﻮوە ﺑــە زاﻛﯿﺮە‬ ‫ﻣەﺑەﺳــﺘامن ﺋەوەﯾە ﻛــە ﻫﯚﺷــﯽ ﺧﻮێﻨەر ﻟــە ﭘﺎﺑەﻧﺪﯾﯿەﻛــﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗﺪا‬ ‫ﻗەﺗﯿــﺲ ﺑــﻮوە‪ ،‬وای ﻟــێ ﻛــﺮدووە ﭘێﺪاﭼﻮوﻧــەوەی ﺑــﯚ ﺧــﯚی ﻫەﺑێ‪،‬‬ ‫ﺑــە ﺑﻮوﻧــﯽ ﺧﯚﯾــﺪا ﭼﻮوەﺗــەوە و ﻟــە ﺧﯚﯾــﺪا ﻫەﻧــﺪێ ﺷــﺘﯽ ﻧﻮێــﯽ‬ ‫ﺋﺎﺷﻜﺮا ﻛﺮدووە‪.‬‬ ‫ﻛﺎﺗــێ ﭼﯿﺮۆﻛﻨــﻮوس دەﮔﺎﺗــە ﺳــﻨﻮوری ﺋــەوەی زاﻛﯿــﺮە ﻻی‬ ‫ﺧﻮێﻨەرەﻛەی دروﺳــﺖ ﺑــﻜﺎت‪ ،‬ﻣﺎﻧﺎی واﯾــە ﻣەوداﯾەﻛــﯽ دۆزﯾﻮەﺗەوە‬ ‫و ﺷــﺘێﻜﯽ ﺋﺎﺷــﻜﺮا ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﺋەوﻛﺎﺗــە ﺧﻮێﻨــەر ﻫەﺳــﺖ دەﻛﺎت‬ ‫ﺑﻮوەﺗــە ﺑەﺷــێﻚ ﻟــە ﭘﺮﺳــﯿﺎرەﻛە‪ ،‬ﻫەروەﻫــﺎ ﺋــەو ﭘﺮﺳــﯿﺎرەش وەك‬ ‫ﯾﺎدﻧﺎﻣەﯾــەك ﺧﻮێﻨــەر زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺧــﯚی ﺗێــﺪا دەﺑﯿﻨــێ‪ .‬ﮔﺮﻧﮕــﯽ‬ ‫ﭼﯿﺮۆﻛﻨــﻮوس ﻟەوێــﺪا ﻧﯿﯿــە ﻛــە ﭼــﯚن ﺑﺎﺑــەت ﻫەڵﺪەﺑﮋێــﺮێ و چ‬ ‫ﮔﯚﺷــەﯾەك دەﻛﺎﺗــە ﮔﯚﺷــەی ﺳــەرەﻛﯽ و ﭼــﯚن ﺑەﻧێــﻮ ﻣەوداﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﮔــﺮێ و ﻫەڵﭽــﻮون و ﻛﯚﺗﺎﯾﯿــﺪا ﺗێﺪەﭘــەڕێ‪ ،‬ﮔﺮﻧﮕــﯽ ﭼﯿﺮۆﻛــﯽ‬ ‫داﻫێــرناو ﺋەوەﯾــە ﺧــﯚی ﭘەﻟــﯽ ﻧﻮوﺳــەرەﻛەی ﮔﺮﺗﺒــێ و رووە و‬ ‫ﺳــەرﭼﺎوە ﻧﻮوﺳــﺘﻮوەﻛﺎن ﺑﺮدﺑێﺘــﯽ و ﻟــە ﺧــەوی رۆژﮔﺎردا ﺑێــﺪاری‬ ‫ﻛﺮدﺑێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﯾەﻛەﻣﯿــﻦ ﻫەﻧﺎﺳــەی ژﯾــﺎن ﻣەزﻧﱰﯾــﻦ ﺑەﺳــەرﻫﺎﺗە‪ ،‬ﯾەﻛەﻣﯿــﻦ‬ ‫ﻫەڵﭽــﻮون‪ ،‬ﺧﻮرﭘــەی دڵ‪ ،‬رووداوە‪ ،‬دەﺑــێ ﺑﮕێڕدرێﺘــەوە‪ ،‬ﺧەﯾﺎڵێــﻚ‬ ‫ﻛــە ﺗﻮاﻧــﺎی داﻫێﻨەراﻧــە و ﻛﺎراﻣەﯾــﯽ ﺗێﺪاﯾــە و ﻧﻬێﻨﯿﯿــەك ﺧﺘﻮوﻛەی‬ ‫دەدا‪ ،‬ﻫــەر زوو ﻫــەوڵ دەدا ﻟــە ﺳــەر ﺑێﺘــە دەرێ و ﮔﯚڕەﭘﺎﻧێﻜــﯽ‬ ‫ﺋﺎﺷــﻜﺮا ﺑﯚ ﺧﯚی ﺑﺪۆزێﺘــەوە‪ ،‬ﭼﯿﺮۆﻛﻨﻮوﺳــﯽ داﻫێﻨــەر ﻧﺎڕواﻧێﺘە ﺧﺎڵە‬ ‫ﻻوازەﻛﺎﻧــﯽ ﺧﻮێﻨــەر و ﻫــەوڵ ﻧــﺎدات ﺧﺘﻮوﻛــەی ﺣەزەﻛﺎﻧــﯽ ﺑــﺪا و‬ ‫ﻟــەو ﺧﺎڵــەوە ﺷــﻮێﻨێﻚ ﻟەﻧێﻮ ﻫەﺳــﺘﯿﺪا دروﺳــﺖ ﺑــﻜﺎت‪ .‬ﻧەﺧێﺮ ﺋەو‬ ‫دەﯾــەوێ ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر ﻟــە ﺳــەرﻧﺠﯽ ﺧﻮێﻨەرەﻛﺎﻧــﯽ ﺑﻨﺎﺳــێﺘەوە و‬ ‫ﺑﯿﺎﻧﮕﻮێﺰێﺘــەوە ﺑــﯚ ﻧێــﻮ رﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻟێﺮەﺷــەوە ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ زۆر ﻟەو‬ ‫ﻫەڵﭽﻮوﻧﺎﻧــەی ﭼﯿﺮۆﻛﻨــﻮوس ﺑــﯚ ﻫەڵﺒﮋاردﻧــﯽ ﺑﺎﺑەﺗەﻛﺎﻧــﯽ ﺑەﻛﺎرﯾﺎن‬ ‫دەﻫێﻨــێ‪ ،‬ﻟــە ﺧﻮێﻨــەرەوە وەری دەﮔــﺮێ و رێﭽﻜەﯾەﻛــﯽ زۆر ﺳــﺎدە‬ ‫و ﺳــﺎﻛﺎر و دڵﻨەرﻣﻜــەر ﻫەڵﺪەﺑﮋێــﺮێ ﺗــﺎ ﻟەوێــﻮە ﺑﮕﺎﺗــە ﺧﻮڵﻘﺎﻧﺪﻧﯽ‬ ‫دﻧﯿﺎﯾەﻛــﯽ ﭘــڕ ﻟە ﻣﺎﻧــﺎ‪ ،‬ﻛە ﺧﻮێﻨــەر ﻟەوێﺪا ﺑەﭘەرۆﺷــەوە ﺑــﯚ وەاڵﻣﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳــﯿﺎرەﻛﺎﻧﯽ ﺑﮕــەڕێ‪ ،‬ﻫەڵــەداوان ﻫەوڵــﯽ ﻛﯚﻛﺮدﻧــەوەی ﺋەو وﺷــە‬ ‫ﭘەرﺗەوازاﻧــە ﺑــﺪات ﻛــە ﻟــە ﺋەﻧﺠﺎﻣــﯽ ﺧﺘﻮوﻛەﻧــەدان و ﮔەﻣەﻧەﻛﺮدن‬ ‫ﺑــە ﻫەﺳــﺘﯽ ﺧﻮێﻨەراﻧﯽ دروﺳــﺖ ﺑﻮون‪ .‬ﻟەوێــﻮە ﻣەوداﯾەﻛــﯽ ﮔەورە‬ ‫دەﻣێﻨێﺘــەوە ﺑــﯚ ﮔەﯾﺸــﺘە ﺧﺎڵــﯽ ﯾەﻛﮕﺮﺗﻨــﯽ ﻧێــﻮان ﺧﻮێﻨــەر و‬ ‫ﮔێڕەوە‪.‬‬


‫‪14‬‬

‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫ﻛﻮﻟﺘﻮور‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﺋﺎﻣﺎدەﻛﺎر‪ :‬ﻫﯿﺪاﯾەت ﺟﺎن‬

‫ﺗێڕواﻧﯿﻨێﮏ ﻟﻪ راﺑﺮدوو و داﻫـــﺎﺗﻮوی ژێﻨﯚﺳ‬ ‫زهﺑﺮوزهﻧــﮓ ﻟــﻪ ﭼﻪﺷــﻨﯽ ﺷــﻪڕ‪ ،‬ﻗــڕان ﺗێﺨﺴــنت‪ ،‬ﻗﻪاڵﭼﯚﮐــﺮدن‪ ،‬ﮐﯚﮐــﻮژی‪ ،‬ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‪ ،‬و ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﯽ ﺷــﻪڕی ﻟــﻪ ﺑﯿــﺮهوهری و ﺑﯿــﺮی زۆرﺑــﻪی ﮔﻪﻟــﯽ ﮐــﻮرددا ﻣﺎڵــﯽ ﮐــﺮدووه‪ .‬ﺧﺎﻧــﯽ‪ ،‬ﻟــﻪ ﻟێﮑﺪاﻧــﻪوهی ﺑــﺎری ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﮐﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــﻪ ﺋﺎﺧــﺮی ﺳــﻪدهی‬ ‫ﺣﻪﭬﺪهدا‪ ،‬راﯾﮕﻪﯾﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪﺷﯽ ﮔﻪﻟﯽ ﮐﻮرد ﻟﻪ ﺷﻪڕی ﺑﻪردهواﻣﯽ ﻧێﻮان ﺋێﺮان و ﻋﻮﺳامﻧﯿﺪا ﻟﻪﺧﻮێﻦ ﮔﻪوزاﻧﻪ ‪:‬‬ ‫ﺑﻔﮑﺮ ژ ﻋﻪرهب ﺣﻪﺗﺘﺎ ﭬﻪ ﮔﻮرﺟﺎن‬ ‫ھﻪر دوو ﮔﻪرهﻓﺎن ﻗﻪﺑﯿﻠ‪ ‬ﮐﻮرﻣﺎﻧﺞ‬ ‫ﮔﯚﯾﺎ ﮐﻮ ل ﺳﻪرﺣﻪدان ﮐﻠﯿﺪن‬ ‫ﺋﻪڤ ﻗﻮﻟﺰوم رۆم و ﺑﻪﺣﺮ ﺗﺎﺟﯿﮏ‬ ‫ﮐﻮرﻣﺎﻧﺞ دﺑﻦ ب ﺧﻮون ﻣﻮﻟﻪﮔﻪخ‬

‫دێﻤﯚﮐﺮاﺳﯽ و زهﺑﺮوزهﻧﮓ دژ ﺑﻪ ﯾﻪک ﻧﯿﻦ و ﺑﮕﺮه ﺑﻪﺑێ ﯾﻪﮐﱰ ﺳﻪرﻧﺎﮐﻪن‪ :‬ﻟﻪ دهوڵﻪﺗﯽ‬ ‫دێﻤﯚﮐﺮاﺗﯿﺪا‪ ،‬زهﺑﺮوزهﻧﮓ ﻟﻪﺑﺎﺗﯽ ﺋﻪوهی ﻗﻪدهﻏﻪ ﺑﮑﺮێ‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮوﻧﯽ و ﺋﯿﻨﺤﯿﺴﺎری دهﮐﺮێ‬ ‫ﺋ‪‬ﻣﯿﺮ ﺣ‪‬ﺳ‪‬ﻧﭙﻮور‬

‫ﭘێﺸــﮑﻪوﺗﻮو ﺑــﻮو‪ .‬دهوڵﻪﺗــﯽ ﻣﯚدێــﺮن‬ ‫ﺳــﻪﳌﺎﻧﺪی ﮐــﻪ ﻟــﻪ دهﮐﺎرﻫێﻨﺎﻧــﯽ‬ ‫زهﺑﺮوزهﻧﮕــﺪا وهک دهوڵﻪﺗــﯽ ﭘێــﺶ‪-‬‬ ‫ﻣﯚدﯾــﺮن واﯾــﻪ و ﺑﮕــﺮه دڕﻧﺪهﺗــﺮه‪ .‬ﺟــﺎ‬ ‫دوای ﺗﻪواوﺑﻮوﻧــﯽ ﺷــﻪڕ‪ ،‬ﺗﺎﻗــﻪ ﮐﻪس و‬ ‫ﮔﺮووﭘــﯽ ﺟﯚراوﺟــﯚر ﺧﻪﺑﺎﺗﯿــﺎن دهﮐﺮد‬ ‫ﺑﯚ ﺑــﻪ ﺟﯿﻨﺎﯾــﻪت داﻧﺎﻧــﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ و‬ ‫ﻗﻪدهﻏﻪﮐﺮدن و ﺳﺰاداﻧﯽ‪.‬‬ ‫ﻟــﻪو ﺑﺎرودۆﺧﻪدا‪" ،‬رێﮑﺨــﺮاوهی ﻧﻪﺗﻪوه‬ ‫ﯾﻪﮐﮕﺮﺗــﻮوهﮐﺎن" ﻟــﻪ ‪ 1945‬ﻫﻪﺗﺎ ‪1948‬‬ ‫ﺧﻪرﯾﮑــﯽ ﮔﻪاڵڵﻪﮐــﺮدن و راوێﮋﮐﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚﻧێﮏ ﺑﻮو ﻟــﻪ دژی ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗﯽ‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‪ .‬دوای ﺳــێ ﺳــﺎڵ ﺧﻪﺑﺎﺗــﯽ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯽ و ﺣﻘﻮوﻗﯽ‪" ،‬ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚﻧﯽ‬

‫ﺋﻪﺳــﮑﻪﻧﺪهر ﺑﻪﮔــﯽ ﺗﻮرﮐــامن‪،‬‬ ‫ﻣێﮋووﻧﻮوﺳــﯽ ﺷــﺎ ﻋﻪﺑﺒﺎﺳــﯽ‬ ‫ﺳــﻪﻓﻪوی‪ ،‬ﮐــﻪ ﻫﺎوﭼﻪرﺧــﯽ ﺧﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺑــﻮو و ﺷــﺎﻫﯿﺪی ﮐﯚﮐﻮژﯾــﯽ ﮐــﻮردی‬ ‫ﻣﻮﮐــﺮی و ﺑﺮادۆﺳــﺖ ﺑــﻮو‪ ،‬ﭘێــﯽ وا ﺑﻮو‬ ‫ﮐــﻪ ﮐﻮﺷــﺘﺎری ﮐــﻮردان ﺑــﻪ ﺋﻪﻣــﺮی‬ ‫ﺷــﺎﻋﻪﺑﺎس ﺑــﻪ ﺣﻮﮐﻤــﯽ ﺗﻪﻗﺪﯾــﺮ‬ ‫ﺟێﺒﻪﺟــێ ﮐــﺮا‪ 2.‬ﺑــﻪاڵم ﺧﺎﻧـ��ﯽ ﻟــﻪ‬ ‫داڕژاﻧــﯽ ﺋــﻪو ﺑﻪﺳــﻪرﻫﺎﺗﻪدا ﻫێــﺰی‬ ‫ﺋﺎﺳــامﻧﯽ ﺑــﻪدی ﻧﻪدهﮐﺮد و ﭘێــﯽ واﺑﻮو‬ ‫ﻫێــﺰی دﻧﯿﺎﯾــﯽ‪ ،‬ﮐــﻪ ﻫێﺰێﮑــﯽ ﺑێﮕﺎﻧﻪ‬ ‫ﯾــﺎن دهرهﮐﯿﯿــﻪ‪ ،‬ﺋــﻪو ﭼﺎرهﻧﻮوﺳــﻪی‬ ‫داﺑﯿــﻦ ﮐــﺮدووه‪ .‬ﺧﺎﻧــﯽ ﭘێﯽ واﺑــﻮو ﮐﻪ‬ ‫دوو زﻟﺪهوڵﻪﺗــﯽ ﻋﻮﺳــامﻧﯽ و ﺋێــﺮان‬ ‫ﮐﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﺎن ﮐﺮدۆﺗــﻪ ﻣﺴــﻠﺦ‪ .‬ﭼﺎرهی‬ ‫ﺋــﻪو ﭼﺎرهﻧﻮوﺳــﻪش ﺋــﻪوه ﺑــﻮو ﮐــﻪ‬ ‫ﺧﺎﻧﻪ ﮐــﻮردهﮐﺎن ﯾــﻪک ﺑﮕــﺮن و ﻟﻪ ژێﺮ‬ ‫ﺋــﺎاڵی ﺷــﺎﯾێﮑﯽ ﮐــﻮرد ﮔﻪﻟــﯽ ﮐــﻮرد و‬ ‫ﮐﻮردﺳــﺘﺎن ﺑﭙﺎرێــﺰن‪ .‬ﻟــﻪو ﻟێﮑﺪاﻧﻪوهی‬ ‫ﺧﺎﻧﯿــﺪا‪ ،‬ﻧﺎﮐﯚﮐﯿــﯽ دهرهﮐــﯽ و ﻧﺎوهﮐــﯽ‬ ‫ﺗێﮑﻬــﺎاڵون‪ :‬دوژﻣــﻦ ﺑﻪ ﺳــﻪر ﮐــﻮرددا‬ ‫زاڵــﻪ ﻟﻪﺑﻪرﺋــﻪوهی ﮐــﻪ ﮐــﻮرد ﺑﯚﺧــﯚی‬ ‫رێﮏ ﻧﺎﮐﻪوێ‪.‬‬ ‫ﺋﻪﻣﺎرهﺗــﻪ ﮐــﻮردهﮐﺎن ﻟــﻪ ﻧێﻮهڕاﺳــﺘﯽ‬ ‫ﺳــﻪدهی ﻧــﯚزدهدا ﺑــﻪ ﻫێﺮﺷــﯽ‬ ‫ﻋﻪﺳــﮑﻪرﯾﯽ ﺋێــﺮان و ﻋﻮﺳــامﻧﯽ‬ ‫ﺳــﻪرﻧﺨﻮون ﺑــﻮون و ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗــﯽ‬ ‫راﺳــﺘﻪوﺧﯚی ﺋﯿﺴــﺘﺎﻣﺒﻮوڵ و ﺗــﺎران‬ ‫ﺑﻪ ﺳــﻪر ﺗﻪواوی ﮐﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا دهﺳــﺘﯽ‬ ‫ﭘێﮑــﺮد‪ .‬ﺋــﻪو ﮔﯚڕاﻧــﻪ‪ ،‬رووﺧﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺋﻪﻣﺎرهﺗــﻪﮐﺎن و "ﻣﯚدێﺮﻧﮑﺮدﻧــﯽ"‬ ‫دهوڵﻪﺗــﯽ ﻓﯿﯚداڵــﯽ ﺋێﺮان و ﻋﻮﺳــامﻧﯽ‬

‫ﮐﯚﺗﺎﯾــﯽ ﺑــﻪ ﮐﯚﮐــﻮژی و ﺋــﻪو ﭼﻪﺷــﻨﻪ‬ ‫ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗﺎﻧــﻪ ﻧﻪﻫێﻨــﺎ‪ .‬ﺑﻪﺷــێﮏ ﻟــﻪ‬ ‫ﮔﯚڕاﻧــﯽ دهزﮔﺎی دهوڵﻪﺗــﯽ ﺋــﻪوه ﺑــﻮو‬ ‫ﮐــﻪ ﮐﯚﮐــﻮژی )ﻗﺘــﻞ ﻋــﺎم( ﻣﯚدﯾــﺮن‬ ‫ﮐــﺮا و ﺑــﻮو ﺑــﻪ دﯾﺎردهﯾێﮑــﯽ ﮐــﻪ ﻟــﻪ‬ ‫ﻧێﻮهڕاﺳــﺘﯽ ﺳــﻪدهی ﺑﯿﺴــﺘﺪا ﻧێــﻮی‬ ‫"ژﯾﻨﯚﺳﺎﯾﺪ"ﯾﺎنﻟێﻨﺎ‪.‬‬ ‫ﮐﯚﮐــﻮژی ﻟﻪ ﮔﺸــﺖ واڵﺗێﮏ و ﻟــﻪ زووه‬ ‫ﻗﻪوﻣــﺎوه‪ .‬ﺋــﻪو ﺑﺎوﺑﻮوﻧــﻪی ﮐﯚﮐــﻮژی‬ ‫ﻟﻪﺑﻪرﺋﻪوهﯾــﻪ ﮐــﻪ ﮐﯚﻣﻪڵــﯽ ﭼﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﯽ‬ ‫ﭘــڕه ﻟــﻪ ﻧﺎﮐﯚﮐﯿــﯽ ﺑﻨﻪڕهﺗــﯽ ﮐــﻪ زۆر‬ ‫ﺟــﺎر ﺑــﻪ دهﮐﺎرﻫێﻨﺎﻧــﯽ زهﺑﺮوزهﻧــﮓ‬ ‫"ﭼﺎرهﺳــﻪر دهﮐــﺮێ"‪ .‬ﺑــﻪاڵم ﮐﯚﮐﻮژﯾﯽ‬ ‫ﻣﯚدێــﺮن ﺑــڕه ﺟﯿﺎوازﯾێﮑــﯽ ﻟﻪﮔــﻪڵ‬ ‫ﮐﯚﮐﻮژﯾــﯽ ﺳــﻮﻧﻪﺗﯽ )ﺗﻪﻗﻠﯿــﺪی( ﻫﻪﯾﻪ‪.‬‬ ‫ﺑــﯚ وێﻨــﻪ‪ ،‬ﺋﻪﮔــﻪر ﮐﯚﮐﻮژﯾــﯽ ﮐــﯚن‬ ‫ﺑــﻪ ﺑﯿﺎﻧــﻮوی ﺗﻪﻗﺪﯾــﺮ و ﭼﺎرهﻧــﻮوس‬ ‫و دﯾــﻦ و ﺧــﻮاڵ و ﺧﻮراﻓــﺎت داﺑﯿــﻦ‬ ‫دهﮐــﺮا‪ ،‬ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ ﺑــﻪ ﻧێــﻮی ﻧﻪﺗــﻪوه‬ ‫و رهﮔــﻪز و زاﻧﺴــﺖ وهڕێ دهﮐــﻪوێ‪.‬‬ ‫ﺟﯿﺎوازﯾــﯽ دﯾﮑﻪ ﻟﻪ ﺷــێﻮهی ﮐﻮﺷــﺘﺎردا‬ ‫دهردهﮐــﻪوێ‪ ،‬ﺑــﯚ وێﻨــﻪ ﻗﻪاڵﭼﯚﮐﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﮔﺮووﭘێــﮏ ﺗﻪﻧﯿﺎ ﺑﻪ ﮐﻮﺷــﺘﺎر ﺑــﻪدی ﻧﺎﯾﺎ‪،‬‬ ‫و واﻫﻪﯾــﻪ ﺑــﻪ ﺟﻮێﮑﺮدﻧــﻪوهی ﻣﻨﺪااڵن‬ ‫ﻟــﻪ داﯾــﮏ و ﺑﺎﺑﯿــﺎن و ﮔﯚڕﯾﻨــﯽ زﻣــﺎن‬ ‫و ژﯾــﺎن و ﮐﻮﻟﺘﻮورﯾــﺎن ﮔﺮووﭘێــﮏ‬ ‫ﯾــﺎن ﮔﻪﻟێــﮏ دهﺗﻮێﻨﻨــﻪوه‪ .‬ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‬ ‫ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗێﮑــﯽ زۆر ﺑــﻪ ﺳــﺎﻣﻪ و وهک‬ ‫دﯾﺎردهﯾێﮑــﯽ ﻧێﻮﻧﻪﺗﻪوهﯾــﯽ دادهﻧــﺪرێ‬ ‫ﻧــﻪک وهﮐــﻮو "ﮐﺎروﺑــﺎری ﻧﺎوﺧﯚﯾــﯽ"‬ ‫ﻧﻪﺗــﻪوه‪ -‬دهوڵــﻪت‪ .‬ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‪ ،‬ﺑــﻪ‬ ‫ﭘێﭽﻪواﻧــﻪی ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﺑــﺎو‪ ،‬ﻟﻪ ﮔﺸــﺖ‬

‫دهوڵﻪﺗێﮑــﯽ ﻣﯚدێﺮﻧــﺪا‪ ،‬دێﻤﯚﮐﺮاﺗــﯽ‬ ‫و ﻧﺎدێﻤﯚﮐﺮاﺗــﯽ‪ ،‬ﺑــﻪدی ﮐــﺮاوه‪ .‬ﺋــﻪو‬ ‫ﺑﯚﭼﻮوﻧــﻪ ﮐــﻪ دهوڵﻪﺗــﯽ دێﻤﯚﮐﺮاﺗــﯽ‬ ‫زهﺑﺮوزهﻧــﮓ دهﮐﺎرﻧﺎﻫێﻨــێ ﯾــﺎن‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ ﻧــﺎﮐﺎ ﻟــﻪ ﺋﻪﻓﺴــﺎﻧﻪ ﻧﺰﯾﮑﱰه‬ ‫ﺗــﺎ ﻟــﻪ راﺳــﺘﯽ‪ 3.‬دێﻤﯚﮐﺮاﺳــﯽ و‬ ‫زهﺑﺮوزهﻧــﮓ دژ ﺑــﻪ ﯾــﻪک ﻧﯿــﻦ و ﺑﮕﺮه‬ ‫ﺑﻪﺑێ ﯾﻪﮐــﱰ ﺳــﻪرﻧﺎﮐﻪن‪ :‬ﻟــﻪ دهوڵﻪﺗﯽ‬ ‫دێﻤﯚﮐﺮاﺗﯿــﺪا‪ ،‬زهﺑﺮوزهﻧــﮓ ﻟﻪﺑﺎﺗــﯽ‬ ‫ﺋــﻪوهی ﻗﻪدهﻏــﻪ ﺑﮑــﺮێ‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮوﻧــﯽ و‬ ‫ﺋﯿﻨﺤﯿﺴــﺎری دهﮐــﺮێ‪ .‬دهوڵــﻪت‪ ،‬ﺑــﻪ‬ ‫"ﻧﻮێﻨــﻪری ﻧﻪﺗــﻪوه"‪ ،‬ﺑــﻪ ﺷــێﻮهﯾێﮑﯽ‬ ‫ﻗﺎﻧﻮوﻧــﯽ زهﺑﺮوزهﻧــﮓ ﻟــﻪ دژی‬ ‫"ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــﺎن" دهﮐﺎر دێﻨــێ‪ .‬ﭘﯚﻟﯿــﺲ‪،‬‬ ‫ﻫێــﺰی ﭼﻪﮐــﺪار‪ ،‬زﯾﻨــﺪان‪ ،‬وهزارهﺗــﯽ‬ ‫ﺷــﻪڕ ﯾــﺎن "ﺑﻪرﮔــﺮی"‪ ،‬دادﮔﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻧــﻮون‪،‬‬ ‫دهم و دهزﮔﺎی ﺋﻪﻣﻨﯿﯿﻪﺗــﯽ‪ ،‬و‬ ‫ﺋﻪﮐﺎدﯾﻤﯿــﯽ ﻋﻪﺳــﮑﻪری ﺑﻪﺷــێﮏ ﻟــﻪ‬ ‫ﻧﯿﺰاﻣﯽزهﺑﺮوزهﻧﮕﻦ‪.‬‬ ‫ﭼﻪﻣﮑــﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‪ ،‬ﮐــﻪ ﻟــﻪ ‪1935‬‬ ‫داﺗﺎﴍاﺑــﻮو‪ ،‬دوای ﺗﻪواوﺑﻮوﻧــﯽ ﺷــﻪڕی‬ ‫ﺟﯿﻬﺎﻧــﯽ دووهم و داﻣﻪزراﻧــﯽ "ﻧﻪﺗﻪوه‬ ‫‪1945‬دا ﺑــﻮو ﺑــﻪ‬ ‫ﯾﻪﮐﮕﺮﺗــﻮوهﮐﺎن" ﻟــﻪ ‪1945‬دا‬ ‫ﭼﻪﻣﮑێﮑــﯽ ﮔﺮﯾﻨــﮓ ﻟــﻪ ﺣﻘﻮوﻗــﯽ‬ ‫ﻧێﻮﻧﻪﺗﻪوهﯾﯿــﺪا‪ .‬ﻟﻪ ﺋﻪو ﺷــﻪڕه ﮔﻪورهدا‪،‬‬ ‫ﺟﻮوﻟﻪﮐــﻪ و رۆﻣــﺎﮐﺎن و ﭼﻪﻧــﺪ‬ ‫ﮔﺮووﭘــﯽ دی ﮐﻪوﺗﻨــﻪ ﺑــﻪر ﮐﻮﺷــﺘﺎری‬ ‫دڕﻧﺪاﻧــﻪی رێﮋﯾﻤــﯽ ﻧــﺎزی ﺋﻪﳌﺎﻧــێ و‬ ‫ﭼﻪﻧــﺪ دهوڵﻪﺗــﯽ دی ﺑﻪﺷــﺪارﯾﯿﺎن‬ ‫ﮐــﺮد‪ .‬ﺋــﻪو ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﻪ ﻟــﻪ واڵﺗێﮑــﺪا‬ ‫ﺑﻪڕێــﻮه ﭼﻮو ﮐــﻪ ﻟﻪ ﺑــﺎری زاﻧﺴــﺖ و‬ ‫ﻫﻮﻧــﻪر و ﮐﻮﻟﺘــﻮوری ﻣﯚدێــﺮن ﻫــﻪره‬

‫ﭘێﺸــﮕﺮﺗﻦ و ﺳــﺰاداﻧﯽ ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﯽ‬ ‫‪1948‬دا‬ ‫‪9‬ی دێﺴــﺎﻣﱪی ‪1948‬دا‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ" ﻟﻪ ی‬ ‫ﭘﻪﺳــﻨﺪ ﮐــﺮا‪ 4.‬داﻧﺎﻧــﯽ ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚﻧﻪﮐﻪ‬ ‫ﻧﺎﮐﯚﮐﯿــﯽ ﻧێــﻮان ﺋــﻪو دهوڵﻪﺗﺎﻧــﻪی ﮐﻪ‬ ‫ﺋﻪﻧﺪاﻣــﯽ رێﮑﺨــﺮاوهی ﺗﺎزه داﻣــﻪزراوی‬ ‫"ﻧﻪﺗــﻪوه ﯾﻪﮐﮕﺮﺗــﻮوهﮐﺎن" ﺑــﻮون‬ ‫وهدهرﺧﺴــﺖ‪ ،‬ﺑــﻪ ﺗﺎﯾﺒــﻪت ﻟﻪ ﺑــﻮاری‬ ‫دﯾﺎرﯾﮑﺮدﻧــﯽ ﺳــﻨﻮوری دهﺳــﻪاڵﺗﯽ‬ ‫دهوڵﻪﺗــﯽ )ﮐێﺸــﻪی ﺣﺎﮐﻤﯿﯿــﻪت ﯾــﺎن‬ ‫دهﺳــﻪاڵت(‪ ،‬ﻧﻪزﻣــﯽ ﻧێﻮﻧﻪﺗﻪوهﯾــﯽ‪،‬‬ ‫و زۆر ﮐێﺸــﻪی دی ﻟــﻪ ﺣﻘﻮوﻗــﯽ‬ ‫ﻧێﻮﻧﻪﺗﻪوهﯾﯿــﺪا‪ 5.‬دهوڵﻪﺗــﻪﮐﺎن ﺑــﻮون‬ ‫ﮐــﻪ ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚﻧﻪﮐﻪﯾﺎن ﮔﻪاڵڵــﻪ‬ ‫دهﮐــﺮد‪ ،‬و ﺋﻪواﻧــﻪش ﺑﻪرژهوهﻧﺪﯾــﯽ‬ ‫ﺧﯚﯾــﺎن ﻟﻪﺑﻪرﭼــﺎو ﺑــﻮو‪ ،‬و‬ ‫ﻧﻪﯾﺎﻧﺪهوﯾﺴــﺖ رێﮕﻪ ﺑــﺪهن ﺧﻪڵﮏ ﺑﻪ‬ ‫ﺳــﻪر دهوڵﻪﺗــﺪا زاڵ ﺑــﻦ‪ .‬زۆرﺑــﻪی ﺋﻪو‬ ‫دهوڵﻪﺗﺎﻧﻪ ﻧﻪﯾﺎﻧﺪهوﯾﺴــﺖ ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚن‬ ‫رێﮕــﻪ ﺑــﺪا ﺑــﻪ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﮐﺮاوان ﮐــﻪ‬

‫"ﻧﻪﺗــﻪوه ﯾﻪﮐﮕﺮﺗــﻮوهﮐﺎن" ﺑﮑــﻪن ﺑــﻪ‬ ‫دادﮔﺎی دژی دهوڵﻪﺗــﺎن‪ .‬دهوڵــﻪت‪،‬‬ ‫وهک ﺑﻨﯿﺎﺗێﮑــﯽ ﻫــﻪره ﮔﺮﯾﻨﮕــﯽ‬ ‫ﮐﯚﻣﻪڵــﯽ ﭼﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﯽ‪ ،‬دهﯾﻪوﯾﺴــﺖ‬ ‫ﺧــﯚی ﺑﭙﺎرێــﺰێ‪ ،‬ﺑــﻪاڵم "ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــﺎن"‬ ‫و ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﮐﺮاوان دهﯾﺎﻧﻪوﯾﺴــﺖ‬ ‫دهوڵــﻪت ﺳــﺰا ﺑــﺪرێ و ﻣﺎﻓــﯽ‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﮐﺮدﻧﯽ ﻟــﻪ ﭼﻨﮓ ﺑێﺘــﻪدهرێ‪.‬‬ ‫ﺑــﻪاڵم دوو ﻻﯾﻪﻧــﯽ ﺋــﻪو ﺧﻪﺑﺎﺗــﻪ‬ ‫ﻧﺎﺑﻪراﺑﻪرﺑــﻮون‪" .‬رێﮑﺨــﺮاوهی ﻧﻪﺗــﻪوه‬ ‫ﯾﻪﮐﮕﺮﺗــﻮوهﮐﺎن" ﺋﯚرﮔﺎﻧــﯽ ﻧﻪﺗــﻪوه‪-‬‬ ‫دهوڵﻪﺗــﺎن ﺑــﻮو ﻧــﻪک ﻧﻪﺗــﻪوهﮐﺎن‪.‬‬ ‫ﮐﻮردﯾــﺶ ﻧﻪﺗﻪوهﯾێﮑــﯽ ﺑێﺪهوڵــﻪت‬

‫ﺑﻮو و دهﺳــﺘﯽ ﺑــﻪ داوێﻨﯽ‬ ‫ﺋــﻪو ڕێﮑﺨﺮاوهﯾــﻪ ﻧﻪدهﮔﻪﯾﺸــﺖ‪ .‬ﻫﯿﭻ‬ ‫دهوڵﻪﺗێﮑﯿــﺶ ﻧﻪﺑــﻮو ﮐــﻪ ﻧﻪﺗــﻪوهی‬ ‫ﺑێﺪهوڵﻪﺗــﯽ وهک ﮐــﻮرد ﻧﻮێﻨــﻪری‬ ‫ﺑــﮑﺎ‪ .‬ﺟﺎ ﺳــﻪﯾﺮ ﻧﯿﯿﻪ ﮐــﻪ ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚن‪،‬‬ ‫ﻟــﻪ ﺳــﻪرهﺗﺎوه ﺗــﺎ ﺋــﻪوڕۆ‪ ،‬ﮔﯚڕهﭘﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺧﻪﺑــﺎت ﻟــﻪ ﻧێــﻮان ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﮐﺮاوان‬ ‫و ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﮐﻪراﻧﻪ‪ .‬ﺋــﻪو ﻧــﻮوﴎاوه‪،‬‬ ‫ﭼﻪﻧــﺪ ﴎﻧﺠێﮑــﯽ ﺑﻪﭘﻪﻟﻪﯾــﻪ ﻟــﻪ‬ ‫ﭘێﻮهﻧﺪﯾﯿﻪﮐﺎﻧــﯽ ﻧێــﻮان ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚن و‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳﺎﯾﺪی ﮔﻪﻟﯽ ﮐﻮرد‪.‬‬

‫ﮐﻮرﻣﺎﻧﺠﯿﯿﻪ ﺑﻮوﯾﻪ ﺷﻮﺑﮫﯽ ﺑﻮرﺟـــﺎن‬ ‫ﺑﯚ ﺗﯿﺮی ﻗﻪزا ﮐﺮﯾﻨﻪ ﺋﺎﻣــــــــــــــــــــــــﺎﻧﺞ‬ ‫ھﻪر ﮔـــــــــﺎﺋﯿﻔﻪ ﺳﻪددهﮐﯽ ﺳﻪدﯾﺪن‬ ‫ھﻨﺪی ﮐﻮ ﺑﮑﻪن ﺧﺮووج و ﺗﻪﺣﺮﯾﮏ‬ ‫‪1‬‬ ‫وان ژ‪‬ﮏ ﭬــــﻪدﮐﻦ ﻣﺴﺎﻟ‪ ‬ﺑﻪرزهخ‬

‫ﺋﻪﻟــﻒ – ﮐﻮردﺳــﺘﺎن وهک "ﻣﻪڵﺒﻪﻧــﺪی‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳﺎﯾﺪ"‬ ‫ﻣێﮋووﻧﻮوﺳــﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‪ ،‬ﻣﺎرک ﻟێﭭﯿﻦ‪،‬‬ ‫دهڵــێ "ﻋﻪﻧﻪدۆڵــﯽ رۆژﻫــﻪاڵت"‪،‬‬ ‫ﮐــﻪ ﻫﻪرﻣﻪﻧﺴــﺘﺎن و ﮐﻮردﺳــﺘﺎن و‬ ‫ﻣێﺰۆﭘﯚﺗﺎﻣــﯽ دهﮔﺮێﺘــﻪوه‪ ،‬ﻟــﻪ ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫‪ 1878‬ﺑــﻪوﻻوه ﺑــﻮو ﺑــﻪ "ﻣﻪڵﺒﻪﻧــﺪی‬ ‫‪.(zone‬‬ ‫‪.(zone of genocide‬‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ" ))‪genocide‬‬ ‫ﻟــﻪ ﺋــﻪو ﺳــﺎڵﻪدا‪ ،‬دهوڵﻪﺗﯽ ﻋﻮﺳــامﻧﯽ‬ ‫دهﺳــﺘﯽ ﮐــﺮد ﺑــﻪ ﻗﻪاڵﭼــﯚی ﮔﻪﻻﻧــﯽ‬ ‫ﻫﻪرﻣﻪﻧــﯽ و ﺋﺎﺷــﯚری و ﻟــﻪ ﺳــﺎاڵﻧﯽ‬ ‫‪ 1915‬ﻫﻪﺗــﺎ ‪ 1923‬ﺋــﻪو دوو ﮔﻪﻟــﻪی‬ ‫ﻗڕان ﮐﺮد‪ .‬دهوڵﻪت ﺑﻪﺷــێﮏ ﻟﻪ ﺳــﻪرۆک‬ ‫ﻋﻪﺷــﯿﺮهت و ﺋﺎﻏﺎوهﺗــﯽ ﻫﺎﻧــﺪا ﮐــﻪ ﻟﻪ‬ ‫ﺋــﻪو ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪهدا ﺑﻪﺷــﺪاری ﺑﮑﻪن‪ .‬ﻟﻪ‬ ‫‪1917‬دا‪ ،‬دهوڵــﻪت ﻟــﻪ ﺟﻪﻧﮕﻪی‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪1917‬دا‪،‬‬ ‫ﺋــﻪو ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﻪدا دهﺳــﺘﯽ ﮐــﺮد ﺑــﻪ‬ ‫راﮔﻮێﺰﺗﻨــﯽ ﮐــﻮردان ﺑــﯚ ﻧﺎوﭼﻪﮐﺎﻧــﯽ‬ ‫دهرهوهی ﮐﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬و ﺋــﻪو ﭘــڕۆژهی‬ ‫ﺗﻮاﻧﺪﻧــﻪوه دوای داﻣﻪزراﻧــﯽ ﮐﯚﻣــﺎری‬ ‫ﺗﻮرﮐﯿﯿــﻪ ﺑــﻪ ﺷــێﻮهی دﯾــﺶ درێــﮋهی‬ ‫ﭘێــﺪرا‪ .‬ﻟــﻪ ﺳــﻪدهی ﺑﯿﺴــﺖ ﻟــﻪ ﺋــﻪو‬ ‫ﻣﻪڵﺒﻪﻧــﺪهدا‪ ،‬ﮔﻪﻟــﯽ ﻫﻪرﻣﻪﻧــﯽ و‬ ‫ﺋﺎﺷــﯚری و ﮐــﻮرد وهﺑــﻪر ﻫێﺮﺷــﯽ‬ ‫ﺋــﻪو ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﻪ ﮐﻪوﺗــﻦ و ﮐــﺮداری‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪاﻧﻪ ﺋێﺴــﺘﻪش درێــﮋهی‬ ‫ﻫﻪﯾﻪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳــﯿﺎرێﮑﯽ ﮔﺮﯾﻨــﮓ ﺋﻪوهﯾــﻪ‪:‬‬ ‫ﭼــﯚن دهﮐــﺮێ "ﻣﻪڵﺒﻪﻧــﺪی‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ" ﺑﮑﺮێ ﺑــﻪ "ﻣﻪڵﺒﻪﻧﺪی‬ ‫رزﮔﺎر ﻟــﻪ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ" ﯾــﺎن دژی‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ؟ ﭼــﯚن دهﮐــﺮێ‬ ‫دهوڵــﻪت ﻟــﻪ ﻣﺎﻓــﯽ ﮐﻮﺷــﺘﻨﯽ‬ ‫ﺗﺎﻗﻪﮐــﻪس )ﺋێﻌــﺪام( و‬ ‫ﮐﯚﮐــﻮژی ) ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ(‬ ‫ﺑێﺒــﻪش ﺑﮑــﺮێ؟ ﺋێﺴــﺘﻪ‪65 ،‬‬ ‫ﺳــﺎڵ دوای ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚﻧﯽ‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‪ ،‬ﮐﺎرﻧﺎﻣــﻪی‬ ‫ﺧﻪﺑﺎﺗــﯽ ﮔﻪﻟــﯽ ﮐــﻮرد‬ ‫ﻟــﻪ دژی ﺋــﻪو ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﻪ‬ ‫ﭼﯚﻧــﻪ؟ وهاڵم داﻧــﻪوهی‬ ‫ﺋﻪو ﭘﺮﺳــﯿﺎراﻧﻪ ﭘێﻮﯾﺴﺘﯽ‬ ‫ﺑــﻪ ﻟێﮑﯚڵﯿﻨــﻪوه و‬ ‫ﻟێﮑﺪاﻧــﻪوهی ﺗێﺮوﺗﻪﺳــﻪل ﻫﻪﯾــﻪ‪ ،‬و‬ ‫ﻟێــﺮهدا ﺗﻪﻧﯿــﺎ ﺋﺎوڕداﻧﻪوهﯾێــﮏ ﻟﻪ ﭼﻪﻧﺪ‬ ‫ﺋﺎﻧێﮑﯽ ﺋﻪو ﻣێﮋووﯾﻪ دهﮐﻪم‪.‬‬ ‫ب – ﺧﻪﺑﺎﺗﯽ ﮔﻪﻟﯽ ﮐﻮرد ﻟﻪ دژی‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳﺎﯾﺪ‬ ‫ﺑﻪرﺑﻪرهﮐﺎﻧﯿﮑﺮدﻧــﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ و‬ ‫"ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﯽ ﺷــﻪڕی" و "ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﯽ‬ ‫دژی ﺑﻪﺷــﻪرﯾﯿﻪت" و ﺗێﮑﯚﺷــﺎن‬ ‫ﺑــﯚ ﺑﻨﻪڕهﺗﮑﺮدﻧــﯽ ﺋــﻪو ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗﺎﻧــﻪ‬ ‫ﺋﻪرﮐێﮑــﯽ ﺗــﻪواو ﺋﺎڵــﯚزه‪ .‬ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‬ ‫ﻻﯾﻪﻧــﯽ ﺟﯚراوﺟــﯚری ﻫﻪﯾــﻪ و‬

‫ﺑﻪرﻧﺎﻣﻪی دهوڵﻪﺗﯽ ﻋﯿﺮاق ﺑﯚ وهدواﺧﺴﺘﻨﯽ‬ ‫ﭼﺎرهﺳﻪرﯾﮑﺮدﻧﯽﮐێﺸﻪیﮐﻪرﮐﻮوکﻧﯿﺸﺎﻧﻪﯾێﮑﯽ‬ ‫ﻧﯿﯿﻪﺗﯽ ”ﭘﺎﮐﺘﺎوﯾﯽ ﺋێﺘﻨﯿﮏ“ و ژﯾﻨﯚﺳﺎﯾﺪه‪ .‬دﯾﺎره ﻟﻪ ﮐێﺸﻪﯾێﮑﯽ‬ ‫وا دا‪ ،‬ﮔﺸﺖ ﻻﯾﻪﻧﯽ ﺑﻪﺷﺪار ﻟﻪ ﻧﺎﮐﯚﮐﯿﺪا دهﺗﻮاﻧﻦ ﻟﻪﺑﺎﺗﯽ‬ ‫ﭼﺎرهﺳﻪرﮐﺮدﻧﯽ دێﻤﯚﮐﺮاﺗﯽ وهدوای زهﺑﺮوزهﻧﮓ ﺑﮑﻪون‬

‫دﯾﺎردهﯾێﮑــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮوﻧــﯽ‪،‬‬ ‫ﺣﻘﻮوﻗــﯽ‪ ،‬ﻋﻪﺳــﮑﻪری‪ ،‬ﻓﮑــﺮی‪ ،‬زﻣﺎﻧﯽ‪،‬‬ ‫ﺋﯿﺪهﺋﯚﻟــﯚژی‪ ،‬ﮐﻮوﻟﺘــﻮوری‪ ،‬ﺋﺎﺑــﻮوری‪ ،‬و‬ ‫ﻧێﻮﻧﻪﺗﻪوهﯾﯿــﻪ‪ .‬ﺑــﯚ ﺑﻪرﺑﻪرهﮐﺎﻧﯿﮑﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﺋــﻪو ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗﻪ ﭘێﻮﯾﺴــﺖ ﺑﻪ زاﻧﺴــﺖ و‬ ‫ﺷــﺎرهزاﯾﯽ ﻫﻪﯾــﻪ ﺑــﻪ ﺗﺎﯾﺒﻪﺗﯽ زاﻧﺴــﺘﯽ‬ ‫ﺣﻘﻮوﻗــﯽ و ﺳﯿﺎﺳــﯽ‪ .‬ﻫﻪروهﻫــﺎ‪،‬‬ ‫ﺋــﻪو ﺧﻪﺑﺎﺗــﻪ ﺑﻪﺑــێ رێﮑﺨــﺮاوه و‬ ‫رێﮑﺨﺴــنت ﻟــﻪ رادهی ﻧﺎوﭼﻪﯾــﯽ‬ ‫و ﻧێﻮﻧﻪﺗﻪوهﯾﯿــﺪا ﺳــﻪرﻧﺎﮐﻪوێ‪.‬‬ ‫دهوڵﻪﺗــﯽ ﻣﯚدێــﺮن ﺑﻨﯿﺎﺗێﮑــﯽ ﻫــﻪره‬ ‫رێﮑﺨﺴــﺘﻮو و ﺑــﻪردهوام و ﺧﯚﭘﺎرێــﺰه‬ ‫و ﺑﻪﺑــێ زهﺑﺮوزهﻧــﮓ ﻧﺎﺗﻮاﻧــێ ﺧــﯚی‬ ‫ﺑﻪرﻫﻪﻣﺒێﻨێﺘــﻪوه‪ .‬ﺟــﺎ دهﮐﺎرﻫێﻨﺎﻧــﯽ‬ ‫زهﺑﺮوزهﻧﮓ ﺑــﻪ زهﺑﺮی ﭘﯚﻟﯿــﺲ و ﻫێﺰی‬ ‫ﭼﻪﮐــﺪار و زﯾﻨــﺪان ودادﮔﺎ و ﻗﺎﻧــﻮون‬ ‫ﺑﻪﺷــێﮏ ﻟــﻪ ﺋﯿﺨﺘﯿﺎراﺗــﯽ دهوڵﻪﺗــﯽ‬ ‫ﻣﯚدێﺮﻧــﻪ و ﺋﺎﻣــﺮازی دهﮐﺎرﻫێﻨﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺣﺎﮐﻤﯿﯿــﻪت ﯾــﺎن دهﺳــﻪاڵﺗﻪ‪ ،‬و‬ ‫دهوڵﻪﺗــﺎن ﻧﺎﯾﺎﻧــﻪوێ ﺳــﻨﻮورێﮏ ﻟــﻪ‬ ‫ﻧێــﻮان ﮐﻮﺷــﺘﺎر و ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ داﺑﻨێــﻦ‪.‬‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗێﮑــﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﻪﺳــﺖ‬ ‫و ﻧﯿﯿــﻪت و ﺑﻪرﻧﺎﻣــﻪ دهﺳــﺖ ﭘێــﺪهﮐﺎ‬ ‫و ﺑﻪڕێﻮهدهﭼــێ و دهوڵــﻪت دهﺑــێ‬ ‫ﺧﻪڵﮑــﯽ وهﺧﯚﺑﺨﺎ ﺑــﯚ ﭘﺸــﺘﯿﻮاﻧﯿﮑﺮدن‪،‬‬ ‫ﺑﻪﺷــﺪارﯾﮑﺮدن‪ ،‬ﯾــﺎن ﻫــﻪر ﻧﻪﺑــێ‬ ‫ﺑێﻼﯾﻪﻧﯿﮑــﺮدن و ﺑێﺪهﻧﮕﯿﮑــﺮدن‪.‬‬ ‫دهوڵــﻪت وای دهﻧﻮێﻨــێ ﮐــﻪ "ﺗﻪواوێﺘﯽ‬ ‫ﺋﻪرزﯾــﯽ" واڵت و "ﯾﻪﮐﮕﺮﺗﻮوﯾــﯽ‬ ‫ﻧﻪﺗــﻪوه" ﻟــﻪ ﻣﻪﺗﺮﺳــﯿﺪاﯾﻪ و ﺑــﯚ‬ ‫ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ ﻧﯿﺸــﺘامن و ﻧﻪﺗــﻪوه دهﺑــێ‬ ‫"ﺟﯿﺎوازﯾﺨــﻮازان" ﻗــڕان ﺑﮑﺮێــﻦ‪ .‬ﮔﻪﻟﯽ‬ ‫ﮐــﻮرد و زۆر ﮔﻪﻟــﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﮐﺮاو‬ ‫ﻟــﻪ ﺑﺎرودۆﺧێﮑــﺪا ﻧﻪﺑــﻮون ﮐــﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻦ‬ ‫ﻟــﻪ ﮔﺸــﺖ ﺋــﻪو ﺑﻮاراﻧــﻪدا ﺑﻪرهﻧــﮕﺎری‬ ‫دهوڵﻪﺗــﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﮐﻪر ﺑــﻦ‪ .‬ﺑــﻪاڵم‬ ‫ﻫﻪڵﮑﻪوﺗﯽ ﻣێﮋووﯾﯽ واﺑﻮو ﮐﻪ ﺑﻪﺷــێﮏ‬ ‫ﻟــﻪ رۆﺷــﻨﺒﯿﺮ و ﺳﯿﺎﺳــﻪت ﺑﻪدهﺳــﺘﯽ‬ ‫ﮐــﻮرد زۆر ﻟــﻪ ﺳــﻪرهﺗﺎوه ﺋﺎﮔﺎﯾــﺎن ﻟــﻪ‬ ‫ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚن ﺑــﻮو‪ ،‬و دهﺳــﺘﯿﺎن ﮐﺮد ﺑﻪ‬ ‫ﺧﻪﺑﺎﺗــﯽ ﻗﺎﻧﻮوﻧــﯽ و ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﻟــﻪ دژی‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﻫێﺸــﺘﺎ ﻣﻪﺗﻨــﯽ ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚﻧﻪﮐﻪ ﺗﻪواو‬ ‫ﭘﻪﺳــﻨﺪ ﻧﻪﮐﺮاﺑــﻮو ﮐــﻪ ﺑﻪدرﺧﺎﻧﯿﯿــﻪﮐﺎن‬ ‫ﺑــﻪ "ﻧﻪﺗــﻪوه ﯾﻪﮐﮕﺮﺗﻮوهﮐﺎن"ﯾــﺎن‬ ‫راﮔﻪﯾﺎﻧــﺪ ﮐــﻪ ﮔﻪﻟــﯽ ﮐــﻮرد ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‬ ‫دهﮐــﺮێ و داواﯾــﺎن ﮐــﺮد ﮐــﻪ وهﻓﺮﯾــﺎی‬ ‫ﺑﮑــﻪون‪ .‬ﺋــﻪو ﺷــﮑﺎﯾﻪﺗﻨﺎﻣﻪ ﻟــﻪ‬ ‫‪1948‬دا وهک ﻧﺎﻣێﻠﮑﻪﯾێــﮏ ﭼﺎﭘﮑــﺮا‬ ‫‪1948‬دا‬ ‫و درا ﺑــﻪ "ﺗﺮﯾﮕﭭــﻪ ﻟــﯽ" ))‪Trygve‬‬ ‫‪Trygve‬‬ ‫‪ (Lie‬ﺳــێﮑﺮێﺘێﺮی ﮔﺸــﺘﯽ "ﻧﻪﺗــﻪوه‬ ‫‪(Lie‬‬ ‫ﯾﻪﮐﮕﺮﺗــﻮوهﮐﺎن"‪ .‬ﻟــﻪو ﺷــﮑﺎﯾﻪﺗﻨﺎﻣﻪدا‪،‬‬ ‫ﺑﺎﺳــﯽ "ﭘــڕۆژهی ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚن ﻟﻪﻣــﻪڕ‬ ‫'ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ'" ﮐﺮاوه و ﺑﻪ دهﺳﺘڕاﮐێﺸــﺎن‬ ‫ﺑــﯚ ﻣــﺎدهی ﻫﻪوهڵــﯽ ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚﻧﻪﮐﻪ‬ ‫دهﯾــﻪوێ ﺑﯿﺴــﻪﳌێﻨﯽ ﮐــﻪ ﮔﻪﻟــێ ﮐﻮرد‬


‫‪٢٢٠١٣/٦/٢٦‬‬ ‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪١٣/٦/٢ ،‬‬

‫ﻛﻮﻟﺘﻮور‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫راﻣﯿﻦ ﺟەﻫﺎﻧﺒەﮔﻠﻮو‬ ‫‪٢-١‬‬

‫ﺳﺎﯾﺪی ﮔﻪﻟﯽ ﮐﻮرد‬ ‫ﻧﻪﺗــﻪوه ﯾﻪﮐﮕﺮﺗــﻮوهﮐﺎن" ﮔﻮێــﯽ ﻟﻪ ﺋﻪو‬ ‫ﺟﯚره ﺷﮑﺎﯾﻪﺗﺎﻧﻪ ﻧﻪدهﮔﺮت‪.‬‬ ‫ﮐــﻪ رێﮋﯾﻤــﯽ ﺑﻪﻋﺴــﯽ دووهم‬ ‫ﺧﻪرﯾﮑﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ ﺑــﻮو )ﺑــﻪ ﺗﺎﯾﺒﻪت‬ ‫دا(‪ ،‬رێﮑﺨــﺮاوه ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿﻪ‬ ‫‪1988‬دا(‪،‬‬ ‫ﻟــﻪ ‪1988‬‬ ‫ﮐــﻮردهﮐﺎن ﺋﺎﻣــﺎدهی وهﮔﻪڕﺧﺴــﺘﻨﯽ‬ ‫ﺗﺎواﻧــﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ ﻧﻪﺑــﻮون‪ .‬ﺋــﻪوه‬ ‫‪ -‬ﻧﺎﺗﻪﺑﺎﯾــﯽ ﻟــﻪ ﻧێــﻮان زۆرﺑﻮوﻧــﯽ‬‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪی ﮐــﻮرد و ﮐﻪﻣﺒﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﺋﺎﮔﺎﯾــﯽ ‪ --‬ﺑﺎﺳــێﮑﯽ ﺑﻪﺟێﯿــﻪ ﺑــﻪاڵم‬ ‫ﻟێــﺮهدا دهرﻓﻪﺗــﯽ ﺗێڕواﻧﯿﻨێﮑــﯽ‬ ‫ﺗێﺮوﺗﻪﺳــﻪل ﻧﯿﯿــﻪ‪ .‬دهﮐــﺮێ ﺋﻪوهﻧــﺪه‬ ‫ﺑڵێــﻢ‪ :‬ﺑﺰووﺗﻨــﻪوهی ﻧﻪﺗﻪوهﯾــﯽ ﻧﺎﮐﯚﮐﯽ‬ ‫ﻧﺎوهﮐﯿــﯽ )ﻧﺎﮐﯚﮐــﯽ ﭼﯿﻨــﻪﮐﺎن‪ ،‬ﻧﺎﮐﯚﮐﯽ‬ ‫ژن و ﭘﯿــﺎو‪ ،‬ﻧﺎﮐﯚﮐــﯽ ﺷــﺎر و دێ‪ ،‬و‬ ‫ﻫﺘــﺪ( وهﻻﻧــﺎوه و ﺗﻪﻧﯿــﺎ دهﭘﻪرژێﺘــﻪ‬ ‫ﻧﺎﮐﯚﮐــﯽ دهرهﮐﯿــﯽ )ﻧێــﻮان ﮔﻪﻟــﯽ‬ ‫ﮐــﻮرد و ﻧﻪﺗﻪوه‪-‬دهوڵﻪﺗــﺎن(؛ ﺑــﻪاڵم‬ ‫ﻟــﻪ ﺧﻪﺑﺎﺗــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ و ﻗﺎﻧﻮوﻧﯿــﯽ‬ ‫و ﺗﯿﯚرﯾــﯽ ﺳــﻪﺑﺎرهت ﺑــﻪو ﻧﺎﮐﯚﮐﯿﯿــﻪ‬ ‫ﭘﺮﯾﻨﮕﺎوهﺗﻪوه‪.‬‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ دهﮐــﺮێ‪ ،‬و دادﺧــﻮازی‬ ‫دهﮐﺎ‪ 6.‬ﺑــﻪاڵم زۆر رووﻧــﻪ ﮐــﻪ ﺋــﻪو‬ ‫ﻣﺎدهﯾــﻪ ﺋــﻪوه ﻧﯿﯿﻪ ﮐــﻪ ﻟــﻪ دواﻫﻪﻣﯿﻦ‬ ‫ﻣﻪﺗﻨــﯽ ﭘێﺸﻨﻮوﺳــﺪا ﻫﺎﺗﻮوه‪ .‬و ﭘﻪﺳــﻨﺪ‬ ‫ﮐــﺮاوه‪ .‬دﯾــﺎره ﺑﻪدرﺧﺎﻧﯿﯿــﻪﮐﺎن ﮐــﻪ ﺋﻪو‬ ‫ﮐﺎت ﻟــﻪ ﭘﺎرﯾــﺲ ﺑــﻮون و ﺋﺎﮔﺎﯾــﺎن ﻟــﻪ‬ ‫ﺑــﺎس و ﻣﻮﻧﺎﻗﺸــﻪی ﭘێﺸﻨﻮوﺳــﻪﮐﺎﻧﯽ‬ ‫ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚن ﺑــﻮو‪ ،‬ﭘێــﺶ ﺋــﻪوهی‬ ‫‪1948‬دا ﭘﻪﺳــﻨﺪ‬ ‫ﻟــﻪ ‪ 9‬دێﺴــﺎﻣﱪی ‪1948‬دا‬ ‫ﺑﮑــﺮێ‪ ،‬ﺋــﻪو ﺷــﮑﺎﯾﻪﺗﻪﯾﺎن ﺋﺎﻣــﺎده‬ ‫‪29‬ی ﻣﺎﻧﮕــﯽ ﻧﻮاﻣــﱪدا‬ ‫ﮐﺮدﺑــﻮو‪ ،‬و ﻟــﻪ ‪29‬ی‬ ‫داﺑﻮوﯾــﺎن ﺑــﻪ "ﺗﺮﯾﮕﭭــﻪ ﻟــﯽ"‪ 7.‬ﺋــﻪو‬ ‫ﻧﺎﻣﻪﯾــﻪی ﮐــﻪ وێــڕای ﺷــﮑﺎﯾﻪﺗﻨﺎﻣﻪﮐﻪ‬ ‫دراوه ﺑــﻪ ﮐﺎرﺑﻪدهﺳــﺘﺎﻧﯽ "ﻧﻪﺗــﻪوه‬ ‫ﯾﻪﮐﮕﺮﺗــﻮوهﮐﺎن" دهﭘﺮﺳــێ‪ :‬ﺋێﺴــﺘﻪ ﮐﻪ‬ ‫ﻗﺎﻧــﻮون ﻟــﻪ دژی ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‬ ‫داﻧــﺪراوه‪ ،‬ﺑــﯚ دهﺑــێ ﮔﻪﻟــﯽ ﮐــﻮرد‬ ‫ﺑﻪ ﻧﻔﻮوﺳــﯽ ﻧــﯚ ﻣﻠﯿﯚﻧــﻪوه ﻟــﻪ "ﻣﺎﻓﯽ‬ ‫‪8‬‬ ‫ﺳﻮروﺷﺘﯽ" ﺧﯚی ﺑێﺒﻪش ﺑﮑﺮێ؟‬ ‫ﺑﻪاڵم ﺳــﻪرهڕای ﺋــﻪوهی ﺋﺎﺷــﻨﺎﺑﻮون ﻟﻪ‬ ‫ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚن زۆر زوو دهﺳــﺘﯽ ﭘێﮑــﺮد‪،‬‬ ‫ﺋــﻪو ﺑﻪﭘﯿﺮهوهﭼﻮوﻧــﻪ ﺳــﻪرﻟێﺨﻮراﻧێﮑﯽ‬ ‫ﻗــﻮوڵ و ﺑﻪرﯾــﻦ ﺑــﻪدوادا ﻧﻪﻫــﺎت‪:‬‬ ‫رۆﺷــﻨﺒﯿﺮان و رێﮑﺨﺮاوهﮐﺎﻧﯿــﺎن‬ ‫ﺷــﺎرهزای ﺋــﻪو ﺑﺎﺑﻪﺗــﻪ و ﺋــﻪو‬ ‫ﭼﻪﺷــﻨﻪ ﺧﻪﺑﺎﺗــﻪ ﻧﻪﺑــﻮون و ﺗﻪﻧﺎﻧــﻪت‬ ‫ﺑﻪﺷــێﻮهﯾێﮑﯽ ﯾﻪﮐﺪهﺳــﺖ ﺋﺎﮔﺎﯾــﺎن‬ ‫ﻟــێ ﻧﻪﺑــﻮو‪ .‬ﺑــﯚ وێﻨــﻪ ﻟــﻪ ﺑﻪڵﮕﻪﮐﺎﻧﯽ‬ ‫ﺣﯿﺰﺑــﯽ دێﻤﯚﮐﺮاﺗــﯽ ﮐﻮردﺳــﺘﺎن‪،‬‬ ‫ﭘﺎرﺗــﯽ دێﻤﯚﮐﺮاﺗــﯽ ﮐﻮردﺳــﺘﺎن‪،‬‬

‫ﯾــﺎن ﻟــﻪ ﭼﺎﭘﻪﻣﻪﻧــﯽ ﮐﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑﺎﺷــﻮوردا‪ ،‬ﺗــﺎ ﺳــﺎڵﯽ ‪ 1963‬ﺋــﻪو‬ ‫ﭼﻪﻣﮑــﻪ ﻟــﻪ ﻟێﮑﺪاﻧــﻪوهی ﺑــﺎری‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯽ و ﻟــﻪ ﺑﻪرﻧﺎﻣــﻪی ﺣﯿﺰﺑﯿــﺪا‬ ‫وهﺑﻪرﭼﺎوﻧﺎﮐــﻪوێ‪ 9.‬ﺗﻪﻧﺎﻧــﻪت دوای‬ ‫‪1963‬ش ﮐــﻪ دهوڵﻪﺗــﯽ ﻣﻪﻏﻮوﻟﺴــﺘﺎن‬ ‫‪1963‬ش‬ ‫و ﯾﻪﮐێﺘﯿــﯽ ﺳــﯚﭬێﺖ ﻟــﻪ "ﻧﻪﺗــﻪوه‬ ‫ﯾﻪﮐﮕﺮﺗﻮوه"ﮐﺎﻧــﺪا دهوڵﻪﺗــﯽ ﻋﯿﺮاﻗﯿــﺎن‬ ‫ﺗﺎواﻧﺒــﺎر ﺑــﻪ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪی ﮔﻪﻟــﯽ‬ ‫ﮐــﻮرد ﮐــﺮد‪ ،‬ﺣﯿﺰﺑــﻪ ﮐﻮردﯾﯿــﻪﮐﺎن ﺑــﯚ‬ ‫ﻣﺎوهﯾێــﮏ ﺑﺎﺳــﯽ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪی ﮐﻮردﯾﺎن‬ ‫ﮐــﺮد‪ 10،‬و دواﯾــﻪ ﻟﻪﺑﯿﺮﯾــﺎن ﭼــﯚوه‪ .‬ﺑﯚ‬ ‫وێﻨــﻪ‪ ،‬ﺋﻪوهﻧــﺪهی ﻣــﻦ ﺋــﻪو ﻣێﮋووﯾﻪم‬ ‫ﭘــێ ﺳــﺎﻏﮑﺮاوهﺗﻪوه‪ ،‬وێﺪهﭼــێ ﮐــﻪ‬ ‫ﺗﻪﻧﯿــﺎ ﺑﻪدرﺧﺎﻧﯿﯿــﻪﮐﺎن ﺳــﻮورﺑﻮون‬ ‫ﻟــﻪ دهﮐﺎرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﺋــﻪو ﭼﻪﻣﮑــﻪ و‬ ‫ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚﻧﻪﮐﻪ‪ .‬ﻧﺎﻣێﻠﮑﻪﯾێﮑــﯽ ﮐــﻪ‬ ‫ﺗــﺎزه وهدهﺳــﺖ ﮐﻪوﺗــﻮوه‪ ،‬ﻟــﻪ ژێــﺮ‬ ‫ﺳــﻪردێڕی ‪ JENOSIT‬دا‪ ،‬ﺷــﮑﺎﯾﻪﺗێﮑﻪ‬ ‫)ﺑــﻪ ﺗﻮرﮐــﯽ و ﺑــﻪ ﻓﻪراﻧﺴــﻪﯾﯽ‬ ‫ﻧــﻮوﴎاوه( ﺑﻪدرﺧﺎﻧﯿﯿــﻪﮐﺎن )"وهﻓــﺪی‬ ‫ﮐــﻮرد"( ﻟــﻪ ﺳــێﮑﺮێﺘێﺮی ﮔﺸــﺘﯽ‬ ‫"ﻧﻪﺗــﻪوه ﯾﻪﮐﮕﺮﺗﻮوهﮐﺎن"ﯾــﺎن ﮐــﺮدووه‬ ‫ﺳــﻪﺑﺎرهت ﺑــﻪ ﺳــﻪرﮐﻮﺗﮑﺮدﻧﯽ‬ ‫ﮐــﻮردی ﺟﻮاﻧﺮووﯾــﯽ ﻟــﻪ ﺋێــﺮان‪ 11.‬ﻟﻪو‬ ‫ﺷــﮑﺎﯾﻪﺗﻨﺎﻣﻪدا دهﮐﻮﺗــﺮێ ﮐــﻪ دهوڵﻪﺗﯽ‬ ‫ﺋێــﺮان ﺑﻪ ﮐﻪڵــﮏ وهرﮔﺮﺗﻦ ﻟــﻪ "ﭘﻪﯾامﻧﯽ‬ ‫ﺑﻪﻏــﺪا" و ﺑــﻪ ﯾﺎرﻣﻪﺗــﯽ دهوڵﻪﺗﯽ ﻋێﺮاق‬ ‫دهﺳــﺘﯽ ﺑــﻪ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪی ﮔﻪﻟــﯽ ﮐﻮرد‬ ‫ﮐــﺮدووه‪ 12.‬ﺑــﻪاڵم "رێﮑﺨــﺮاوهی‬

‫‪1‬ـ ﺋﻪﺣﻤــﻪدێ ﺧﺎﻧــﯽ‪ ،‬ﻣــﻪم و زﯾــﻦ‪ ،‬ﭬﻪژاﻧﺪﻧــﺎ ﭘﻪروﯾــﺰ ﺟﻬﺎﻧﯽ‪،‬‬ ‫‪،1367‬‬ ‫ﺋﻮرﻣﯿﯿــﻪ‪ ،‬ﻧﺎوهﻧﺪا وهﺷــﺎﻧێﻦ ﻓﻪرﻫﻪﻧــﮓ و ﺋﻪدهﺑﺎ ﮐــﻮردی‪،1367 ،‬‬ ‫‪.32‬‬ ‫ر‪32 .‬‬ ‫‪ 2‬ـ ﺋﻪﺳــﮑﻪﻧﺪهر ﺑێﮕــﯽ ﻣﻮﻧﺸــﯽ‪ ،‬ﻣێﮋووﻧﻮﺳــﯽ رهﺳــﻤﯿﯽ ﺷــﺎ‬ ‫ﻋﻪﺑــﺎس ﻧﻮوﺳــﯽ‪” :‬ﺑــﻪ ﮐﻮرﺗﯽ ﻗﻪﺗڵﯽ ﻋﺎﻣــﯽ ﺋﻪو ﺗﯿﺮه ﺑــﻪ ﻗﻪڵﻪﻣﯽ‬ ‫ﺗﻪﻗﺪﯾــﺮ ﻟﻪﺳــﻪر ﻻﭘــﻪڕهی رۆژﮔﺎر ﻧــﻮوﴎا‪ ...‬ﺋﺎورﮔــﯽ ﺗﯿــﺮهی‬ ‫ﻣﻮﮐــﺮی ﮐــﻮژاوه و ﻧێــﺮهوهزهﮐﺎن ﻫﻪﻣــﻮو ﮐﻪوﺗﻨــﻪ ﺑــﻪر ﻣــﻪودای‬ ‫ﺷــﯿﺮی ﺑــﻪ ﺑڕﺷــﺖ و ژن و ﻣﻨﺪاڵﻪﮐﺎﻧﯿﺸــﯿﺎن ﺑــﻪ دﯾــﻞ ﮔﯿــﺮان‪“...‬‬ ‫ﺋﻪﺳــﮑﻪﻧﺪهر ﺑێﮕــﯽ ﺗﻮرﮐامن‪” ،‬ﺑﺎﺳــﯽ ﺑــﻪرهو ﻣﻪراﻏﻪ ﭼﻮوﻧﯽ ﺷــﺎ‬ ‫و رق ﻫﻪﺳــﺘﺎﻧﯽ ﻟــﻪ ﺗﯿــﺮهی ﻣﻮﮐــﺮی و ﻗﻪﺗڵﻮﻋﺎﻣــﯽ ﺋﻪو ﺗﯿــﺮهدا“‪،‬‬ ‫ﻟــﻪ ﺋﯚﺳــﮑﺎر ﻣــﺎن‪ ،‬ﺗﺤﻔــﻪی ﻣﻈﻔﺮﯾﻪ ﺑــﻪ زﻣﺎﻧــﯽ ﮐــﻮردی ﻣﻮﮐﺮی‪،‬‬ ‫ﭘێﺸــﻪﮐﯽ و ﺳــﺎﺧﮑﺮدﻧﻪوه و ﻫێﻨﺎﻧﻪوه ﺳــﻪر رێﻨﻮوﺳــﯽ ﮐــﻮردی‪،‬‬ ‫ﻫێﻤﻨــﯽ ﻣﻮﮐﺮﯾﺎﻧــﯽ‪ ،‬ﺑﻪﺷــﯽ ﯾﻪﮐــﻪم‪ ،‬ﭼﺎﭘﺨﺎﻧــﻪی ﮐــﯚڕی زاﻧﯿﺎری‬ ‫‪.62‬‬ ‫‪.62-64‬‬ ‫‪ ،1975‬ل‪64 .‬‬ ‫ﮐﻮرد‪ ،‬ﺑﻪﻏﺪا‪،1975 ،‬‬ ‫‪ Michael Mann‬ـ ‪3‬‬ ‫‪Mann,, The Dark Side of Democracy‬‬ ‫‪Democracy::‬‬ ‫‪Explaining Ethnic Cleansing‬‬ ‫‪Cleansing.. London‬��� ‫‪London,, Cambridge‬‬ ‫‪University Press‬‬ ‫‪Press,, 2005‬‬ ‫‪2005.‬‬ ‫‪ The Convention on the Prevention and Punish‬ـ‪4‬‬‫‪ment of the Crime of Genocide‬‬ ‫‪Genocide,, http‬‬ ‫‪http://‬‬ ‫‪://www‬‬ ‫‪www.hrweb‬‬ ‫‪hrweb.‬‬ ‫‪org/legal‬‬ ‫‪org‬‬ ‫‪legal/genocide‬‬ ‫‪genocide.html‬‬ ‫‪html‬‬ ‫‪ William Schabas‬ـ‪5‬‬ ‫‪Schabas,, Genocide in International‬‬ ‫‪Law,, Cambridge‬‬ ‫‪Law‬‬ ‫‪Cambridge,, Cambridge University Press‬‬ ‫‪Press,,‬‬ ‫‪2000.‬‬ ‫‪2000‬‬

‫ج – ﻫﻪﻧﮕﺎوێــﮏ ﺑﻪرهوﭘێــﺶ‪ ،‬ﭼﻪﻧــﺪ‬ ‫ﻫﻪﻧــﮕﺎو ﺑــﯚ ﭘﺎﺷــﻪوه‪ :‬ﮐﻪرﮐــﻮوک ﻟــﻪ‬ ‫"ﻣﻪڵﺒﻪﻧﺪی ژﯾﻨﯚﺳﺎﯾﺪ" دا‬ ‫ﻟﯿــﯚ ﮐﻮوﭘــﺮ‪ ،‬ﻣێﮋووﻧﻮوﺳــﯽ‬ ‫‪1981‬دا‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﯿﺪ‪ ،‬ﻟــﻪ ﺳــﺎڵﯽ ‪1981‬‬ ‫ﮐﻮﺗــﯽ‪" :‬دهوڵﻪﺗــﯽ ﻣﻪڵﺒﻪﻧﺪﯾــﯽ‬ ‫‪sovereign ter‬‬‫دهﺳــﻪاڵﺗﺪار ))‪ter-‬‬ ‫‪ (ritorial‬ﺋﯿﺪﯾﻌــﺎدهﮐﺎ ﮐــﻪ‪،‬‬ ‫‪ritorial state‬‬ ‫وهک ﺑﻪﺷــێﮑﯽ ﺟﯿﺎﻧﻪﮐــﺮاوهی‬ ‫دهﺳــﻪاڵﺗﺪارﯾﯿﻪﮐﻪی‪ ،‬ﻣﺎﻓــﯽ‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪی‬ ‫وهڕێﺨﺴــﺘﻨﯽ‬ ‫ﻫﻪﯾــﻪ ﯾــﺎن ﻣﺎﻓــﯽ ﮐﻮﺷــﺘﺎری‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪاﻧﻪی ﻫﻪﯾــﻪ ﻟــﻪ دژی‬ ‫ﺋــﻪو ﮔﻪﻻﻧــﻪی ﻟﻪژێــﺮ ﺣﻮﮐﻤﯽ‬ ‫دان‪ ،‬و ]رێﮑﺨــﺮاوهی[‬ ‫ﻧﻪﺗــﻪوه ﯾﻪﮐﮕﺮﺗﻮوهﮐﺎﻧﯿــﺶ‪،‬‬ ‫ﻟــﻪ ﮐــﺮدهوهدا‪ ،‬ﻟــﻪو ﻣﺎﻓــﻪ‬ ‫‪13‬‬ ‫ﭘﺸﺘﯿﻮاﻧﯽدهﮐﺎ"‪.‬‬ ‫دﯾــﺎره ﮐﻮوﭘــﺮ دهڵــێ‬ ‫دهوڵﻪﺗــﺎن ﺑــﻪ "ﮐــﺮدهوه"‬ ‫ﻧــﻪک ﺑــﻪ ﻗﺴــﻪ ﻣﺎﻓــﯽ‬ ‫ﺑــﻪ‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﮐﺮدن‬ ‫ﺧﯚﯾــﺎن دهدهن‪ .‬ﺑﻪاڵم ﺋﻪو‬ ‫ﻧﺎﺗﻪﺑﺎﯾﯿﻪ ﻟﻪ ﻧێﻮان ﻗﺴــﻪ و‬ ‫ﮐــﺮدهوهدا ﻧــﻪ ﻫﻪڵﮑﻪوﺗﻪ‬ ‫ﻧﻪ ﻫﻪڵﻪ‪ .‬ﻫــﯚی ﻧﺎﺗﻪﺑﺎﯾﯽ‬ ‫ﺋﻪوهﯾــﻪ ﮐــﻪ ﻧﻪﺗــﻪوه‪-‬‬ ‫دهوڵــﻪت ﺳــﻪرﭼﺎوهی‬ ‫ﺳــﻪرهﮐﯿﯽ ژﯾﻨﯚﺳﺎﯾﺪه‬

‫‪15‬‬

‫و دهﯾــﻪوێ ﺧــﯚی ﺑﭙﺎرێــﺰێ‪ .‬ﻟــﻪ‬ ‫‪1963‬دا‪ ،‬ﺑــﻪو ﺑﯿﺎﻧﻮوﯾــﻪ ﮐــﻪ "ﻧﻪﺗــﻪوه‬ ‫‪1963‬دا‪،‬‬ ‫ﯾﻪﮐﮕﺮﺗــﻮوهﮐﺎن" دهﻣﻮدهزﮔﺎﯾێــﮏ ﯾــﺎن‬ ‫ﻣێﮑﺎﻧﯿﺴــﻤێﮑﯽ ﭘێﻮﯾﺴــﺘﯽ ﺑــﯚ ﺗﻪﻧﻔﯿﺰی‬ ‫‪1948‬ی ﻧﯿﯿــﻪ‪ ،‬دهوڵﻪﺗﯽ‬ ‫ﮐﯚﻧﻮاﻧﺴــﯿﯚﻧﯽ ‪1948‬ی‬ ‫ﺑﻪﻋﺴــﯽ ﻫــﻪوهڵ ﺗﺎواﻧﺒﺎرﻧﻪﮐــﺮا‪ .‬ﺑــﻪاڵم‬ ‫ﭼﻞ ﺳــﺎڵ دواﯾﻪ ﮐــﻪ ﺋﻪﻣﺮﯾــﮑﺎ رﯾﮋﯾﻤﯽ‬ ‫ﺑﻪﻋﺴــﯽ رووﺧﺎﻧــﺪ‪ ،‬ﺋــﻪو دهﻣﻮدهزﮔﺎﯾﻪ‬ ‫داﻣﻪزراﺑــﻮو‪" .‬دادﮔﺎی ﺟﯿﻨﺎﯾــﯽ‬ ‫ﻧێﻮﻧﻪﺗﻪوهﯾــﯽ" ﺑــﯚ ﻣﺤﺎﮐﻤﻪﮐﺮدﻧــﯽ‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ و ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﯽ ﺷــﻪرﯾﯽ و‬ ‫ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗــﯽ دژی ﺑﻪﺷــﻪرﯾﯿﻪت ﻟــﻪ‬ ‫‪2002‬دا دهﺳــﺘﯽ ﺑﻪﮐﺎرﮐﺮدﺑــﻮو‪.‬‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪2002‬دا‬ ‫ﺳــﻪرهڕای ﺋــﻪوهی دﻧﯿﺎﯾێــﮏ ﺑﻪڵﮕــﻪ و‬ ‫زۆرﺑــﻪی ﺗﺎواﻧﺒــﺎرهﮐﺎن ﻟﻪﺑﻪردهﺳــﺖ‬ ‫داﺑــﻮون‪ ،‬ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗــﯽ ﻋێــﺮاق و‬ ‫ﺋﻪﻣﺮﯾــﮑﺎ رێﮕﻪﯾــﺎن ﻧﻪدا ﮔﺸــﺖ ﻻﯾﻪﻧﯽ‬ ‫ﺋــﻪو ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗﺎﻧــﻪ روون ﺑێﺘــﻪوه‪،‬‬ ‫و ﺑــﯚ ﻫــﻪوهڵ ﺟــﺎر "ﻣﻪڵﺒﻪﻧــﺪی‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ" ﺑﺒێﺘــﻪ دادﮔﺎی دهوڵﻪﺗــﯽ‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﮐﻪر‪ .‬ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗــﯽ ﺗــﺎزه‬ ‫ﭘێﮑﻬﺎﺗــﻮوی ﻋﯿــﺮاق ﻟﻪﺑــﻪر ﺋــﻪوهی ﻟﻪ‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﻪت و ﺟﯿﻬﺎﻧﺒﯿﻨــﯽ دا ﺟﯿﺎوازێﮑــﯽ‬ ‫وای ﻟــﻪ ﮔــﻪڵ رﯾﮋﯾﻤــﯽ ﺑﻪﻋــﺲ ﻧﻪﺑﻮو‬ ‫)ﻫﻪردووﮐﯿــﺎن ﻧﺎﺳﯿﯚﻧﺎل‪-‬ﺷﯚﭬﯿﻨﯿﺴــﺖ‬ ‫ﺑﻮون( و دهﯾﻪوﯾﺴــﺖ‬

‫‪ [Délégation‬ـ‪6‬‬ ‫‪[Délégation kurde‬‬ ‫‪kurde],], Memorandum sur la situ‬‬‫‪ation des Kurdes et leurs revendications‬‬ ‫‪revendications.. Paris‬‬ ‫‪Paris,,‬‬ ‫‪1948,, p.. 46‬‬ ‫‪1948‬‬ ‫‪46.‬‬ ‫‪[Délégation kurde‬‬ ‫‪kurde],], Memorandum on the Situ‬‬‫‪ [Délégation‬ـ‪7‬‬ ‫‪ation of the Kurds and their Claims‬‬ ‫‪Claims,, Paris‬‬ ‫‪Paris,, 1949‬‬ ‫‪1949,,‬‬ ‫‪Paris,, Imprimerie Louis Jean‬‬ ‫‪Paris‬‬ ‫‪Jean,, 1949‬‬ ‫‪1949,, 26 pp‬‬ ‫‪pp.‬‬ ‫‪8‬ـ ﻣﻪﺗﻨــﯽ ﺋــﻪو ﻧﺎﻣﻪﯾــﻪ ﻟــﻪ ﺋــﻪو ﮔﯚﭬــﺎرهی ﺑﻪدرﺧﺎﻧﯿﯿــﻪﮐﺎن‬ ‫ﺑاڵوﺑﯚﺗﻪوه‪:‬‬ ‫‪Bulletin du Centre d’Études‬‬ ‫‪Études kurdes‬‬ ‫‪kurdes,, 2,, 1948‬‬ ‫‪1948,, p..‬‬ ‫‪22-23‬‬ ‫‪22‬‬ ‫‪23.‬‬ ‫‪9‬ـ ﺑــﯚ منﻮوﻧــﻪ ﺑڕواﻧــﻪ ﮐﯚﻧﮕــﺮهی ﺳــێﻬﻪﻣﯽ ﺣﯿﺰﺑــﯽ دێﻤﻮﮐڕاﺗﯽ‬ ‫‪1352‬ﺳــﯿﭙﺘﺎﻣﱪی ‪1973‬‬ ‫ﮐﻮردﺳــﺘﺎن )ﺋێــﺮان( ڕهزﺑــﻪری ‪1352-‬ﺳــﯿﭙﺘﺎﻣﱪی‬ ‫)ﺑــێ ﺟێﮕــﻪ و ﺗﺎرﯾﺨــﯽ ﺑاڵوﮐﺮدﻧــﻪوه‪ 67 ،‬ﻻﭘــﻪڕه(‪ .‬ﻟــﻪ ”ﭘﻪﯾــﺎم‬ ‫ﺑــﯚ ﮔﻪﻟــﯽ ﮐــﻮرد ﻟــﻪ ﮐﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ ﺗﻮرﮐﯿــﻪ”دا دهڵــێ دهوڵﻪﺗــﯽ‬ ‫ﺗﻮرﮐﯿــﻪ ”ﺣﺎﺷــﺎ ﻟﻪﺑﻮوﻧــﯽ ﮐــﻮرد ﻟــﻪ ﺗﻮرﮐﯿــﻪ دهﮐﺎ“ و ”ﺳﯿﺎﺳــﻪﺗﯽ‬ ‫ﺗﻮاﻧﺪﻧــﻪوهی ﮐــﻮرد“ی ﻫﻪﯾــﻪ و ”زۆرداری ﻧﻪﺗﻪواﯾﻪﺗــﯽ و‬ ‫زهﺑﺮوزهﻧﮕێﮑــﯽ زۆر“ دهﮐﺎردێﻨــێ ﺑــﻪاڵم ﺋﻪواﻧــﻪ ﺑــﻪ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‬ ‫‪.(60‬‬ ‫‪.(60-61‬‬ ‫داﻧﺎﻧێ )ل‪61 .‬‬ ‫‪ Kurdish Student Organization in the USA‬ـ‪10‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪USA,, “Is‬‬ ‫‪“Is‬‬ ‫‪this not genocide‬‬ ‫‪genocide?,?,” The Kurdish Journal‬‬ ‫‪Journal,, Vol‬‬ ‫‪Vol.. III‬‬ ‫‪III,,‬‬ ‫‪No.. 1,, March 1966‬‬ ‫‪No‬‬ ‫‪1966,, pp‬‬ ‫‪pp.. 2-4.‬‬ ‫‪ Délégation kurde‬ـ ‪11‬‬ ‫‪kurde,, ““JENOSIT‬‬ ‫‪JENOSIT”:”: Hukuku‬‬ ‫‪Hukuku-Be‬‬ ‫‪Be ere‬‬ ‫‪Tecavuz.. Beyrouth‬‬ ‫‪Tecavuz‬‬ ‫‪Beyrouth,, Delegation kurde‬‬ ‫‪kurde,, 1956 (http‬‬ ‫‪(http://‬‬ ‫‪://‬‬

‫ﺋﻪﮔــﻪر ﺑﮕﻮﻧﺠــێ ﮐــﻮرد ﻟﻪ ژێــﺮ رﮐێﻔﯽ‬ ‫ﺧﯚﯾــﺪا راﺑﮕــﺮێ‪ ،‬و ﺋﻪﻣﺮﯾــﮑﺎ و ﭼﻪﻧــﺪ‬ ‫دهوڵﻪﺗــﯽ ﻫﺎوﭘﻪﯾامﻧــﯽ ﻟﻪﺑــﻪر ﺋﻪوهی‬ ‫ﺑﻪﺷــﺪارﯾﯿﺎن ﮐﺮدﺑﻮو ﻟــﻪ ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗﻪﮐﺎﻧﯽ‬ ‫رﯾﮋﯾﻤــﯽ ﺑﻪﻋــﺲ‪ 14.‬ﺑﻪرﻧﺎﻣــﻪی‬ ‫دهوڵﻪﺗــﯽ ﻋﯿــﺮاق ﺑــﯚ وهدواﺧﺴــﺘﻨﯽ‬ ‫ﭼﺎرهﺳــﻪرﯾﮑﺮدﻧﯽ ﮐێﺸــﻪی ﮐﻪرﮐــﻮوک‬ ‫ﻧﯿﺸــﺎﻧﻪﯾێﮑﯽ ﻧﯿﯿﻪﺗــﯽ "ﭘﺎﮐﺘﺎوﯾــﯽ‬ ‫ﺋێﺘﻨﯿــﮏ" و ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪه‪ .‬دﯾــﺎره ﻟــﻪ‬ ‫ﮐێﺸــﻪﯾێﮑﯽ وا دا‪ ،‬ﮔﺸــﺖ ﻻﯾﻪﻧــﯽ‬ ‫ﺑﻪﺷــﺪار ﻟــﻪ ﻧﺎﮐﯚﮐﯿــﺪا دهﺗﻮاﻧــﻦ‬ ‫ﻟﻪﺑﺎﺗــﯽ ﭼﺎرهﺳــﻪرﮐﺮدﻧﯽ دێﻤﯚﮐﺮاﺗــﯽ‬ ‫وهدوای زهﺑﺮوزهﻧــﮓ ﺑﮑــﻪون‪ .‬ﻣــﻦ ﺑــﻪ‬ ‫ﺋﺎوهڕداﻧــﻪوه ﻟﻪ ﮐــﺮدهوهی ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗﯽ‬ ‫ﺋێﺴــﺘﻪی ﻋﯿــﺮاق ﺗێــﯽ راﻧﺎﺑﯿﻨــﻢ ﮐــﻪ‬ ‫ﻫﻪﻧﮕﺎوێــﮏ ﻫﻪڵﺒﮕــﺮێ ﺑــﯚ ﺋــﻪوهی‬ ‫"ﻣﻪڵﺒﻪﻧــﺪی ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ" ﺑﮑــﺮێ ﺑــﻪ‬ ‫"ﻣﻪڵﺒﻪﻧــﺪی رزﮔﺎر ﻟــﻪ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‪".‬‬ ‫ﮔﻪﯾﺸــنت ﺑــﻪ ﺋﺎﻣﺎﻧﺠێﮑــﯽ وا ﭘێﻮﯾﺴــﺘﯽ‬ ‫ﺑــﻪ ﺗێﮑﯚﺷــﺎﻧﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ و ﻓﮑﺮﯾــﯽ‬ ‫و رﯾﮑﺨﺮاوهﯾــﯽ و ﮐﯚﻣﻪاڵﯾﻪﺗﯿــﯽ‬ ‫ﻟــﻪ دژی ﺑﯚﭼــﻮون و ﮐــﺮدهوهی‬ ‫ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪﺧﻮازاﻧﻪ ﻫﻪﯾــﻪ‪ ،‬ﺋﻪوﯾــﺶ ﺑﻪو‬ ‫ﺗێﮕﻪﯾﺸــﺘﻨﻪ ﮐﻪ ﻫﻪﺗــﺎ ﻧﻪﺗﻪوه‪-‬دهوڵﻪت‬ ‫‪15‬‬ ‫ﻟﻪ ﺋﺎراداﺑێ زهﺑﺮوزهﻧﮓ ﮐﯚﺗﺎﯾﯽ ﻧﺎﯾﺎ‪.‬‬

‫‪www‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪12‬ـ ﻟێــﺮهدا ﻣﻪﺑﻪﺳــﺘﻢ ﺋــﻪوه ﻧﯿﯿــﻪ ﺑڵێﻢ ﮐــﻪ ﻟێﮑﺪاﻧــﻪوهی ﺋﻪو‬ ‫‪12‬‬ ‫ﺑﻪڵﮕﻪﯾــﻪ )ﺑﻪ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ داﻧﺎﻧــﯽ ﺋﻪو ﮐــﺮدهوهی دهوڵﻪﺗــﯽ ﺋێﺮان(‬ ‫دروﺳــﺘﻪ‪ .‬ﺑــﯚ زاﻧﯿــﺎری زۆرﺗــﺮ ﺳــﻪﺑﺎرهت ﺑــﻪو رووداوه ﺑڕواﻧــﻪ‪:‬‬ ‫ﻣﺤﻤــﺪ ﻋﻠــﯽ ﺳــﻠﻄﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺟﻐﺮاﻓﯿــﺎی ﺗﺎرﯾﺨــﯽ و ﺗﺎرﯾــﺦ ﻣﻔﺼــﻞ‬ ‫ﮐﺮﻣﺎﻧﺸــﺎﻫﺎن‪ .‬اﯾــﻼت و ﻃﻮاﯾــﻒ ﮐﺮﻣﺎﻧﺸــﺎﻫﺎن‪ .‬ﺟﻠــﺪ ‪) 2‬ﺑﺨــﺶ‬ ‫‪.210‬‬ ‫‪.210-220‬‬ ‫‪ ،،1372‬ﺻﺺ‪220 .‬‬ ‫‪ ،(،(1‬ﺗﻬﺮان‪ ،‬ﭼﺎپ ﻣﻮﻓﻖ‪1372 ،‬‬ ‫‪ Leo Kuper‬ـ ‪13‬‬ ‫‪Kuper,, Genocide‬‬ ‫‪Genocide:: Its Political Use in‬‬ ‫‪the Twentieth Century‬‬ ‫‪Century.. New Haven‬‬ ‫‪Haven.. Yale University‬‬ ‫‪Press,, 1981‬‬ ‫‪Press‬‬ ‫‪1981,, p.. 161‬‬ ‫‪161.‬‬ ‫ﺑــﯚ ﻟێﮑﯚڵﯿﻨﻪوهﯾێــﮏ ﻟﻪ ﺳﯿﺎﺳــﻪﺗﯽ ﺋﻪﻣﺮﯾــﮑﺎ ﻟﻪﻣﻪڕ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪی‬ ‫ﮔﻪﻟﯽ ﮐﻮرد‪ ،‬ﺑڕواﻧﻪ ﻓﻪﺳڵﯽ ‪8‬یی ﺋﻪو ﮐﺘێﺒﻪ‪:‬‬ ‫‪ Samantha Power‬ـ ‪14‬‬ ‫‪Power,, “A‬‬ ‫‪“ Problem from Hell‬‬ ‫‪Hell”:”:‬‬ ‫‪America and the Age of Genocide‬‬ ‫‪Genocide.. New York‬‬ ‫‪York,, Per‬‬‫‪rennial,, 2003‬‬ ‫‪rennial‬‬ ‫‪2003,, pp‬‬ ‫‪pp.. 170‬‬ ‫‪170-245‬‬ ‫‪245.‬‬ ‫ﭼﻪﻧــﺪ ﻻﯾﻪﻧێﮑــﯽ ﺋــﻪو ﺑﯚﭼﻮوﻧــﻪ ﺑــﯚ ژﯾﻨﯚﺳــﺎﯾﺪم زۆر ﺑﻪﮐﻮرﺗﯽ‬ ‫ﻟﻪ ﺟێﯽ دﯾﺪا ﺑﺎﺳﮑﺮدووه‪ .‬ﺑﯚ وێﻨﻪ ﺑڕواﻧﻪ‪:‬‬ ‫‪15‬ـ ”ﻫﻪڵﻪﺑﺠــﻪ دوای ﺑﯿﺴــﺖ ﺳــﺎاڵن‪ :‬ﮐﻮردﺳــﺘﺎن وهک‬ ‫‪15‬‬ ‫”‘ﻣﻪڵﺒﻪﻧــﺪی ﺟێﻨﯚﺳــﺎﯾﺪ‘“‪ ،‬ﮐﻮردﺳــﺘﺎن راﭘــﯚرت‪ ،‬ﺑﻪﺷــﯽ ﯾﻪﮐــﻪم‪،‬‬ ‫‪6‬؛ ﺑﻪﺷــﯽ دووهم و ﮐﯚﺗﺎﯾــﯽ‪ ،‬ژ‪.‬‬ ‫‪ ،2008‬ل‪ .‬؛‬ ‫‪16‬ی ﺋــﺎدار ‪،2008‬‬ ‫‪16 ،405‬ی‬ ‫ژ‪،405 .‬‬ ‫‪6‬؛ ﻫﻪروهﻫــﺎ‪” :‬ﺑــﻪرهو ﺗێﮕﻪﯾﺸــنت و‬ ‫‪ ،2008‬ل‪ .‬؛‬ ‫‪17‬ی ﺋــﺎدار ‪،2008‬‬ ‫‪17 ،406‬ی‬ ‫‪،406‬‬ ‫‪10-20‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪ ،2000‬ل‪20 .‬‬ ‫‪،2000 ،1‬‬ ‫ﺑﻪرﺑﻪرهﮐﺎﻧــﯽ ﮐﺮدﻧــﯽ ﺋﻪﻧﻔــﺎل“‪ ،‬ﺋﻪﻧﻔــﺎل‪ ،‬ژ ‪،‬‬ ‫)ﺋﻪو ﻧﻮوﴎاوه ﭘڕه ﻟﻪ ﻫﻪڵﻪی ﭼﺎﭘﯿﯽ(‪.‬‬

‫ﺋﺎﮔﻮار‬ ‫ﻧەوەی ﻧﻮێﯽ‬ ‫رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮیﺋێﺮاﻧﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳــﯿﺎرێﻚ ﻛــە ﺗــﺎ ﺋــەم دواﯾﯿﯿﺎﻧــەش ﻣێﺸــﻜﯽ ﻣێﮋووﻧﻮوﺳــﺎﻧﯽ‬ ‫ﻫﺎوﭼەرﺧــﯽ ﺑەﺧﯚﯾــەوە ﺳــەرﻗﺎڵ ﻛــﺮدووە ﺋەوەﯾــە ﻛــە ﺑﯚﭼــﯽ‬ ‫رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮاﻧــﯽ ﺋێﺮاﻧــﯽ ﭼﻮوﻧــە ﭘــﺎڵ ﻻﯾەﻧﮕﺮاﻧﯽ ﺷﯚڕﺷــﯽ ﺋێﺮاﻧەوە‬ ‫و ﺗەﻧﯿــﺎ ژﻣﺎرەﯾەﻛــﯽ ﻛەﻣﯿــﺎن ﻧەﺑــێ ﻛــە ﺋەوﯾــﺶ ﯾﺎن ﺷﯚڕﺷــﯿﺎن‬ ‫ﭘﺸــﺘﮕﻮێ ﺧﺴــﺖ ﯾﺎﻧﯿــﺶ ﺑــە ﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ ﻫەﺳــﺘﯿﺎراﻧە دژی‬ ‫وەﺳــﺘﺎﻧەوە‪ .‬دەﺑــێ وەاڵﻣــﯽ ﺋــەو ﭘﺮﺳــﯿﺎرە ﻟــە ﺋەﻧﺪێﺸــەی‬ ‫رووﻧﺎﻛﺒﯿــﺮی و ﺳﯿﺎﺳــﯿﯽ ﺋــەو ﻛەﺳــﺎﻧەدا ﺑﺪۆزﯾﯿــەوە ﻛــە ﺑــە‬ ‫"رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮاﻧــﯽ ﺷــﯚڕش" ﻧــﺎﴎاون‪ .‬ﭘــێ دەﭼــێ ﺋــەم ﮔﺮووﭘە ﺑە‬ ‫دوو ﻫــﯚ ﭘﺸــﺘﮕﯿﺮﯾﯿﺎن ﻟــە ﺷﯚڕﺷــﯽ ﺋێــﺮان ﻛﺮدﺑــێ‪ .‬ﯾەﻛەﻣﯿــﺎن‬ ‫ﺑەﻫــﯚی ﺟﻮاﻧﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﭼەﻣﻜــﯽ "ﺷــﯚڕش" و ﺋــەو دەرﻛەوﺗەﯾەی‬ ‫ﺋەﻧﺪێﺸــە ﻟــە ﭼەﻣﻜــﯽ ﺷﯚڕﺷــەوە ﻛﺮدووﯾەﺗــﯽ‪ .‬ﻟە ﺋەﻧﺪێﺸــەی‬ ‫ﺋەواﻧــﺪا ﺋــەم ﺟﻮاﻧﯿﯿﺎﻧــە ﻫﺎوﺗەرﯾــﺐ ﺑــﻮو ﻟەﮔــەڵ ﺋﺎﯾﺪﯾﺎﻟﯿﺰﻣێﻜﯽ‬ ‫ﻧﺎدﯾــﺎری ﺋەﻓﺴــﻮﻧﺎوی و رۆﻣﺎﻧﺘﯿﺰﻣــﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﻛــە ﻟــە دەﯾەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫‪ ١٩٦١‬ﺑــﯚ ‪ ١٩٧١‬زۆرێــﻚ ﻟــە رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮاﻧــﯽ ﺋێﺮاﻧــﯽ ﺑــﯚ ﻻی‬ ‫ﺧــﯚی راﻛێﺸــﺎﺑﻮو‪ .‬دووەﻣﯿــﺎن ﻛــە ﮔەورەﺗﺮﯾــﻦ ﻫــﯚﻛﺎر ﺑــﻮو‪،‬‬ ‫ﺷﯚڕﺷــﮕێڕﺑﻮوﻧﯽ رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮاﻧــﯽ ﺋەوﻛﺎﺗــﯽ ﺋێــﺮان ﺑــﻮوە ﻛــە‬ ‫دەﺑــێ ﺑــە ﻧﺎﻛﺎﻣڵﺒــﻮون و ﺳــﺎوﯾﻠﻜەﯾﯿﯽ ﺋــەوان ﻧــﺎو ﺑﱪێــﺖ ﻟــە‬ ‫ﺋەﻧﺪێﺸــە ﻓەﻟﺴــەﻓﯽ و ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺋەواﻧــﺪا‪ .‬ﺑــە واﺗﺎﯾەﻛــﯽ ﺗﺮ‬ ‫ﺗێڕواﻧﯿﻨــ��� ﺗــەواو ﺋﺎﯾﺪﯾﯚﻟﯚژﯾﺎﻧــەی ﺋــەوان ﺑــﯚ ﻫەﻣــﻮو رەﻫەﻧﺪە‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﻛﯚﻣەڵﮕــەی ﺋێﺮاﻧــﯽ ﻟــە ﭼﻮارﭼێــﻮەی ﺗێﮕەﯾﺸــنت‬ ‫و ﮔﺮﯾامﻧــە ﻣﺎرﻛﺴﯿﺴــﺘﯿﯿەﻛﺎن رێﮕــەی ﻟــە ﻟێﻜﺪاﻧــەوەی‬ ‫ﻫﺎوﺳــەﻧﮓ و ﺳﯿﺴــﺘەﻣﺎﺗﯿﻚ ﻟەﺳــەر ﻣێــﮋووی ﺋێــﺮان و ﻣﯿﺮاﺗــﯽ‬ ‫ﻓەﻟﺴەﻓەی رۆژﺋﺎوا ﮔﺮت‪.‬‬ ‫زۆرێــﻚ ﻟــە ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺋــەو ﺑﯚﭼﻮوﻧــە ﺋﺎﯾﺪﯾﯚﻟﯚژﯾﺎﯾــﯽ و‬ ‫ﺗێڕواﻧــە ﻣێﮋووﯾﯿﯿــە ﻛﺮﭼﻮﻛﺎاڵﻧــە ﻟــە ﺗێﻜﺴــﺘﯽ رووﻧﺎﻛﺒﯿــﺮە‬ ‫ﭼەﭘﯿﯿەﻛﺎﻧــﺪا رەﻧﮕــﯽ داوە ﻛــە ﻟــە ﺳــەردەﻣﯽ ﻛﯚﺗﺎﯾﯿﯽ ﺷﯚڕﺷــﯽ‬ ‫ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ﺑەﻣــﻼوە ﺑاڵوﯾــﺎن ﻛــﺮدەوە‪ .‬ﺋــەم ﻧﻮوﴎاواﻧــە زﯾﺎﺗــﺮ‬ ‫ﺑــە ﻣەﺑەﺳــﺘﯽ رﯾــﻜﻼم و ﺗێﮕەﯾﺸــنت ﻟــە ﺋەﻧﺪێﺸــە ﻧﺎدﯾــﺎر و‬ ‫ﺋﺎﯾﺪﯾﯚﻟﯚژﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻧﻮوﺳــەراﻧﯿﺎن ﺑــﯚ ﺧەڵــﻚ ﺑاڵو دەﻛﺮاﯾــەوە ﻧەك‬ ‫ﺑــﯚ وﺷــﯿﺎرﻛﺮدﻧەوەی ﺑﺰووﺗﻨــەوە رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺋێــﺮان ﺑــە‬ ‫ﺗێڕواﻧﯿﻨێﻜــﯽ ﻓەﻟﺴــەﻓﯽ و رەﺧﻨەﮔﺮاﻧــە‪ .‬ﻫــەر ﺑــەو ﻫﯚﯾــەش‬ ‫ﺑــﻮو ﻛــە زۆرﺑــەی رووﻧﺎﻛﺒﯿــﺮان ﺑــەر ﻟــە ﺷــﯚڕش ﺑــە ﺗﻮﻧــﺪی‬ ‫ﺑەرﮔﺮﯾﯿــﺎن ﻟــە ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿــە ﻓەرﻫەﻧﮕــﯽ و ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣەڵﮕــەی ﺷﯚڕﺷــﮕێڕی ﻛــﺮد‪ .‬ﻟــە ﺗێڕواﻧﯿﻨــﯽ ﻫەﻧﺪێﻜﯿﺎﻧــﺪا‬ ‫"ﭘﺎﻛﻜﺮدﻧــەوە"ی زاﻧﻜــﯚ و داﻣــەزراوە دەوڵەﺗﯿﯿــەﻛﺎن‪ ،‬ﻓــەزای ﺑــﯚ‬ ‫ﭼﻮوﻧــە ﻧــﺎوەوەی ﮔﺮووﭘێﻜــﯽ ﻧــﻮێ ﻟــە ﺋێﺮاﻧﯿﯿــەﻛﺎن و ﺳــﻮود‬ ‫وەرﮔﺮﺗــﻦ ﻟــە ﺷــێﻮازە ﻧﻮێﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺑﯿﺮﻛﺮدﻧــەوە و ﭘــەروەردە‬ ‫ﺧــﯚش ﻛــﺮد‪ .‬ﺑــەاڵم ﭘــﺎش ﻣﺎوەﯾــەك ﺗەﻧﯿــﺎ ﺋەواﻧــەی ﺳــەر ﺑــە‬ ‫رژێﻤﯽ‪-‬ﺑەرﻫەﻣــﯽ ﺷــﯚڕش‪ -‬ﺑــﻮون و ﻟێــﯽ ﻧﺰﯾــﻚ ﺑــﻮون ﻛــە ﺑــە‬ ‫"ﺧﯚﯾــﯽ" دادەﻧــﺮان‪ ،‬ﻟەﮔــەڵ ﺋەواﻧــەی ﻛــە ﻣەﺗﺮﺳــﯿﯿﺎن ﺑــﯚ رژێﻢ‬ ‫دروﺳــﺖ ﻧەدەﻛــﺮد ﺗﻮاﻧﯿــﺎن ﺑﭽﻨــە ﻧــﺎو داﻣــەزراوە ﻧﻮێﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺷﯚڕﺷــەوە‪ .‬ﺷﯚڕﺷــﯽ ﻓەرﻫەﻧﮕــﯽ ﺑــە ﺑﯿﺎﻧــﻮوی "ﭘﺎﻛﺴــﺎزی"‬ ‫ﺑــەاڵم ﺑــە ﺋﺎﻣﺎﻧﺠــﯽ ﻧەﻫێﺸــﺘﻨﯽ رەﺧﻨەﮔــﺮان و ﻧەﯾﺎراﻧــﯽ رژێــﻢ‬ ‫و داﻧﺎﻧــﯽ ﻛەﺳــﺎﻧێﻚ ﻟــە ﺷــﻮێﻨەﻛﺎﻧﯿﺎن ﻛــە ﭘﺎﺑەﻧﺪی رژێــﻢ ﺑﻮون‪،‬‬ ‫ﻫــەزاران ﻛەﺳــﯿﺎن ﻟــە ﻧﺎوەﻧــﺪە زاﻧﺴــﺘﯿﯿەﻛﺎن و ﭘــەروەردەی‬ ‫ﺑــﺎاڵ و ﺧﻮێﻨــﺪﻛﺎرە ﭼــەپ و ﻧﺎﺳﯿﯚﻧﺎﻟﯿﺴــﺘەﻛﺎن ﻟــەﻛﺎر ﻻﺑــﺮد‪.‬‬ ‫ﻟــە ﺋەﻧﺠﺎﻣــﺪا ﻫــەر ﺋــەو ﮔﺮووﭘــە رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮاﻧــەی ﺑەﻫــﯚی‬ ‫دژاﯾەﺗﯿﻜﺮدﻧﯿــﺎن ﻟــە رۆژاوا و ﺋﯿﻤﭙﺮﯾﺎﻟﯿــﺰم و دژاﯾەﺗﯿﻜــﺮدن‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﺳﯿﺴــﺘەﻣﯽ ﺳــەرﻣﺎﯾەداری ﭘﺸــﺘﯿﻮاﻧﯿﯿﺎن ﻟــە ﻛﯚﻣــﺎری‬ ‫ﺋﯿﺴــﻼﻣﯿﯽ ﺋێــﺮان ﻛﺮدﺑــﻮو‪ ،‬وەك دوژﻣﻨﺎﻧــﯽ ﺷــﯚڕش ﻧﺎﺳــێرنان‬ ‫و ﭼﻮوﻧــە ﻧــﺎو رﯾــﺰی ﺋــەو ﻛەﺳــﺎﻧەوە ﻛــە ﻣەﺗﺮﺳــﯿﯿﺎن ﺑــﯚ‬ ‫رژێــﻢ دروﺳــﺖ دەﻛــﺮد‪ .‬زۆرﺑــەی رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮاﻧــﯽ ﭼەﭘﺨــﻮاز و‬ ‫رەﺧﻨەﮔــﺮ ﻛــە ﻛەوﺗﺒﻮوﻧــە ﺑــەر ﭘەﻻﻣــﺎری دواﻫﺎﺗەﻛﺎﻧﯽ ﺷــﯚڕش‪،‬‬ ‫ﺑــە ﻧﺎﭼــﺎری واڵﺗﯿــﺎن ﺟێﻬێﺸــﺖ و دەﺳــﺘﯿﺎن ﻟــەو ﺧەوﻧــە ﺑــەر‬ ‫دا ﻛــە ﻟــە ﺋەﻧﺠﺎﻣــﺪا ﺷــﺎﯾەﺗﯽ داﻣەزراﻧﺪﻧــﯽ ﺳﯿﺴــﺘەﻣێﻜﯽ‬ ‫ﺳﯚﺳﯿﺎﻟﯿﺴــﺘﯽ دەﺑــﻦ ﻟــە ﺋێﺮاﻧــﺪا‪ .‬ﺑێﻬﯿﻮاﯾــﯽ و ﻧﺎﺋﻮﻣێﺪﯾــﯽ ﺋەوان‬ ‫ﺗەﻧﯿــﺎ ﻟەﺑــەر ﺷﻜﺴــﺘﻬێﻨﺎﻧﯽ ﺑﺰووﺗﻨــەوەی ﭼــەپ ﻟــە ﺋێﺮاﻧــﺪا‬ ‫‪١٩٨٩‬ش ﺗﻮوﺷــﯽ‬ ‫ﻧەﺑــﻮو‪ .‬داڕﻣﺎﻧــﯽ دﯾــﻮاری ﺑەرﻟﯿــﻦ ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪١٩٨٩‬ش‬ ‫ﺷــﯚﻛﯽ ﻛﺮدﺑــﻮون‪ .‬ﺑــەاڵم ﺋــەو ﺑەﺷــە ﻟــە رووﻧﺎﻛﺒﯿــﺮان ﻛــە وەك‬ ‫وەﻓــﺎداری رژێــﻢ ﻣﺎﻧــەوە‪ ،‬ﺋﯿﺴــﻼﻣﯿﺎن وەك ﺋﺎﻣﺮازێــﻚ دەﺑﯿﻨــﯽ‬ ‫ﺑــﯚ ﻧەﻫێﺸــﺘﻨﯽ ﻣــەودای ﻧێــﻮان رووﻧﺎﻛﺒﯿــﺮان و ﭘﯿﺎواﻧــﯽ ﺋﺎﯾﻨــﯽ‬ ‫ﻛــە ﻟــە ﺳــەردەﻣﯽ ﭘەﻫﻠەوﯾﺪا دروﺳــﺖ ﺑﻮوﺑــﻮو‪ .‬ﺋــەو ﺗێڕواﻧﯿﻨە‬ ‫ﻓەﻟﺴەﻓﯽ‪-‬ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿە ﻛــە دەﻛــﺮێ ﺑــە "ﻧﯿﺸــﺎﻧەﻛﺎﻧﯽ ﺋﺎﻟــﯽ‬ ‫ﺋەﺣﻤــەد"ی ﻧــﺎو ﺑﺒەﯾــﺖ‪ ،‬ﺑــە ﯾەﻛــەم ﮔﻮﺗــﺎری دژە رووﻧﺎﻛﺒﯿــﺮی‬ ‫دادەﻧﺮێــﺖ ﻛــە ﻫەﻧﺪێﻚ ﻟــە رووﻧﺎﻛﺒﯿﺮاﻧــﯽ دوای ﺷﯚڕﺷــﯽ ﺋێﺮان‬ ‫ﻗﺴــەﯾﺎن ﻟەﺳــەر ﻛﺮدووە‪ .‬دەﺑــێ ﻫەڵﺴــەﻧﮕﺎﻧﺪﻧﯽ ﺷﯚڕﺷــﮕێڕاﻧە‬ ‫و دژە رووﻧﺎﻛﺒﯿــﺮی ﻛــە منﻮوﻧەﯾەﻛــﯽ ﺳــەرەﻛﯿﯿە ﻟــە ﺷﯚڕﺷــﯽ‬ ‫ﻓەرﻫەﻧﮕﯿﯽ ﺋێﺮان‪ ،‬ﻟەو ﺋەﻧﺠﺎﻣﯽ ﺋەم ﮔﻮﺗﺎرە ﺑﺰاﻧﯿﻦ‪.‬‬


‫‪16‬‬

‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬ ‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﺋﺎﻣﺎدەﻛﺎر‪ :‬ﻣﺤەﻣەد ﺗﺎﻫﯿﺮ‬

‫‪ ١٤‬ﺑەﻧﺪاوی ﺳﱰاﺗﯿﮋی ﻟە ﻛﻮردﺳﺘﺎن دروﺳﺖ دەﻛﺮێﻦ‬ ‫زرﯾﺎن ﺟ‪‬وھ‪‬ر ‪ -‬راﻧﯿ‪‬‬ ‫ﻟــە ﭼﻮارﭼێــﻮەی ﭘﻼﻧێﻜــﯽ ‪ ١٠‬ﺳــﺎڵﯽ ﺑــﯚ ﻛەرﺗــﯽ‬ ‫ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵ ‪ ١٤‬ﺑەﻧــﺪاوی ﺳــﱰاﺗﯿﮋی ﻟــە ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﺪا دروﺳﺖ دەﻛﺮێﻦ‪.‬‬ ‫ﺳــﯿﺮوان ﺑﺎﺑــﺎن وەزﯾــﺮی ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵﯽ ﻫەرێــﻢ‬ ‫وێــڕای ﺋﺎﻣــﺎژەدان ﺑــەو ﺳــەردان و ﻛﯚﺑﻮوﻧــەوە‬ ‫راوێﮋﻛﺎرﯾﯿﺎﻧــەی وەزارﺗەﻛەﯾــﺎن ﻛــە ﻣﺎوەﯾەﻛــە ﻟــە‬ ‫ﻧﺎوﭼــە ﺟﯿﺎﺟﯿــﺎﻛﺎن دەﺳــﺘﯽ ﭘــێ ﻛــﺮدووە‪ ،‬دەڵــێ‪،‬‬ ‫"ﺋەﻣﺎﻧــە ﻫەﻣﻮوی ﻟــە ﭘێﻨــﺎو ﺋﺎﻣﺎدەﻛﺮدﻧﯽ ﺋــەم ﭘﻼﻧە‬ ‫ﺳــﱰاﺗﯿﮋﯾﯿەن ﻛــە ﺋﺎﺳﺎﯾﺸــﯽ ﺧــﯚراك و ﺋــﺎوی ﻫەرێﻢ‬ ‫داﺑﯿﻦ دەﻛﺎت"‪.‬‬ ‫ﺑەﮔﻮﺗــەی وەزﯾــﺮی ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵ ‪ ١٤‬ﺑەﻧــﺪاوی‬

‫ﺳــﱰاﺗﯿﮋی ﻟەﺑەرﻧﺎﻣــەدان ﻛــە ﻟــە ڕێﮕــەی ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ‬ ‫ﺟﯿﻬﺎﻧﯿﯿەﻛﺎﻧــەوە دروﺳــﺖ دەﻛﺮێــﻦ ﺗــﺎ ﻫەرێــﻢ‬ ‫ﻟــەو ﻣەﺗﺮﺳــﯿﯿﺎﻧەی ﻟــە داﻫﺎﺗــﻮودا ﻟــە ﺑــﻮاری ﺋــﺎو‬ ‫ﺗﻮوﺷــﯽ دەﺑێــﺖ‪ ،‬ﺑﭙﺎرێﺰێــﺖ‪ .‬ﻫەروەﻫــﺎ ﺑەﭘێﯽ ﭘﻼﻧﯽ‬ ‫وەزارەﺗــﯽ ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵ ‪ ٥٠‬ﺑەﻧــﺪاوی ﺑﭽﻮوﻛﯿــﺶ‬ ‫دروﺳــﺖ دەﻛﺮێــﻦ‪ .‬ﯾەﻛێــﻚ ﻟــە ﺗەﮔەرەﻛﺎﻧﯽ ﺑــەردەم‬ ‫وەزارەﺗــﯽ ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵ ﺑــە ﮔﻮﺗــەی وەزﯾﺮەﻛــەی‪،‬‬ ‫‪٪‬ی ﺑﻮدﺟــەی ﻫەرێــﻢ ﭘێﻚ‬ ‫ﻛەﻣﯿــﯽ ﺑﻮدﺟەﯾــە ﻛــە ‪٪٤‬ی‬ ‫دەﻫێﻨێــﺖ‪ .‬ﺳــﯿﺮوان ﺑﺎﺑــﺎن دەڵــێ‪" ،‬ﺑﻮدﺟــەی ﻫﯿــﭻ‬ ‫ﯾــەك ﻟــە وەزارەﺗــەﻛﺎن ﺳــﺘﺎﻧﺪارد ﻧﯿﯿــە و ﻟە ﺋﺎﺳــﺘﯽ‬ ‫ﭘێﺪاوﯾﺴﺘﯿﯿەﻛﺎﻧﺪاﻧﯿﯿە"‪.‬‬

‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪ :‬وﺷ‪ .‬ﻣﺤ‪‬ﻣ‪‬د ﺗﺎھﯿﺮ‬

‫ﺧﻮێﻨﺪووەﺗــەوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻫێﺸــﺘﺎ ﮔﻔﺘﻮﮔــﯚی ﻟەﺳــەر‬ ‫ﻧەﻛــﺮاوە‪ .‬ﺋــەم ﭘڕۆژەﯾەﯾــﺶ ﻫﺎوﺷــێﻮەی ﭘڕۆژەﻛــەی‬ ‫ﺑەﻏﺪاﯾــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻟەﺑەرﺋەوەی ﺋــەم ﭘﺮﺳــە ﻧﺎوەﻧﺪﯾﯿە‪ ،‬ﭘێ‬ ‫دەﭼێﺖ ﻫەر ﻟە ﺑەﻏﺪاوە ﺑڕﯾﺎری ﻟەﺳەر ﺑﺪرێﺖ‪.‬‬

‫ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﻟﯿﮋﻧــەی داراﯾﯿــﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯽ ﻋێــﺮاق ﻧەﺟﯿﺒە‬ ‫ﻧەﺟﯿــﺐ ﻛــە ﭼﺎودێﺮﯾــﯽ ﻟﯿﮋﻧەﻛــەی ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ‬ ‫وەزﯾــﺮان دەﻛﺎت‪ ،‬ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە "وﺷــە" ﺋﺎﺷــﻜﺮای‬ ‫دەﻛﺎت ﻛــە ﺋــەو ﻟﯿﮋﻧەﯾە ﺧﺸــﺘەﯾەﻛﯽ ﻧﻮێ ﺑــﯚ ﻣﻮوﭼە‬ ‫و دەرﻣﺎڵــەی ﻫەﻣــﻮو ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧــﯽ داﻣﻮدەزﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫دەوڵەﺗﯽ ﻋێﺮاق دادەڕێﮋێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﺘﺎرە وێــڕای ﺋﺎﻣﺎژەدان ﺑــەوەی ﻛە ﻫەﻧﺪێ‬ ‫ﻟــە ﻛﺎرﻣەﻧــﺪان ﻣﻮوﭼەﯾەﻛﯽ ﻛــەم وەردەﮔــﺮن‪ ،‬دەڵێ‪،‬‬ ‫"ﻟﯿﮋﻧەﻛــە ﻫەوڵــﯽ ﻫێﻨﺎﻧەدﯾــﯽ دادﭘــەروەری ﻟەﻧــﺎو‬ ‫ﻣﻮوﭼــەی ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧــﯽ دەوڵەﺗــﺪا دەدات و ﺋەواﻧــەی‬ ‫ﻛــە ﻣﻮوﭼەﯾــﺎن ﻛەﻣە ﺑــەرز دەﻛﺎﺗــەوە و ﺋەواﻧەﯾﺸــﯽ‬ ‫ﻛە ﻣﻮوﭼەﯾﺎن زۆرە‪ ،‬ﻟەواﻧەﯾە ﻛەم ﺑﻜﺮێﻨەوە"‪.‬‬

‫ﺑــە ﮔﻮﺗــەی ﻧەﺟﯿﺒــە ﻧەﺟﯿــﺐ ﺋــەم ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿــە‬ ‫ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧــﯽ ﻫەرێﻤﯿــﺶ دەﮔﺮێﺘــەوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﻟﯿﮋﻧەﻛــە ﻛﺎرەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــەواو ﻧەﻛــﺮدووە ﺗــﺎ ﺑڕﯾــﺎری ﻟــێ‬ ‫ﺑﺪرێﺖ‪.‬‬ ‫ﻟــە ﻻﯾەﻛﯽ ﺗــﺮەوە ﺋەﻧﺪاﻣﯽ ﻟﯿﮋﻧــەی داراﯾﯿــﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯽ‬ ‫ﻋێــﺮاق دﻛﺘــﯚر ﺋەﺣﻤــەد ﭼﺎوﺷــﯿﻦ ﺋﺎﺷــﻜﺮای دەﻛﺎت ﻛە‬ ‫ﺋــەم ﻛﺎرە ﻫێﺸــﺘﺎ زۆری ﻣــﺎوە و ﭘێﻮﯾﺴــﺘە ﯾەﻛەﻣﺠــﺎر‬ ‫ﭘڕۆژەﯾﺎﺳــﺎﯾەﻛﯽ ﺑــﯚ ﺋﺎﻣــﺎدە ﺑﻜﺮێــﺖ و ﭘﺎﺷــﺎن ﺑێﺘــە‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن و ﻟەوێــﺶ ﮔﻔﺘﻮﮔﯚی ﻟەﺳــەر ﺑﻜﺮێــﺖ‪ ،‬ﺋەوﺟﺎ‬ ‫ﺋەﮔەر ﺟێﺒەﺟێ ﺑﻜﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﭘێﺸــﱰ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯿﺶ ﭘڕۆژەﯾەﻛــﯽ ﺑــﯚ‬ ‫رێﻜﺨﺴــﺘﻨەوەی ﻣﻮوﭼــەی ﻛﺎرﻣەﻧــﺪان ﻟــە ﭘەرﻟەﻣــﺎن‬

‫ﻧﺎدادﭘ‪‬روەری ﻟ‪ ‬ﻣﻮوﭼ‪‬ی ﻛﺎرﻣ‪‬ﻧﺪاﻧﺪا‬ ‫ﺑەﭘێــﯽ ﺳﯿﺴــﺘەﻣﯽ ﻣﻮوﭼــەی ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ‪،‬‬ ‫ﻧﺰﻣﱰﯾــﻦ ﻣﻮوﭼــەی ﺑﻨەڕەﺗﯿــﯽ ﻛﺎرﻣەﻧﺪێــﻚ ﻛــە‬ ‫ﻫﯿــﭻ ﺑڕواﻧﺎﻣەﯾەﻛــﯽ ﻧەﺑێــﺖ‪ ١٤٠ ،‬ﻫــەزار دﯾﻨــﺎرە‪ ،‬ﻛــە‬ ‫ﺑەﺷــﯽ ﭼﺎرەﻛێﻜــﯽ ﺧەرﺟﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ژﯾﺎﻧﯿــﺎن ﻧــﺎﻛﺎت‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺑەرزﺗﺮﯾــﻦ ﻣﻮوﭼــە ﺣەﻓﺪەﺟــﺎر ﻟــە ﻧﺰﻣﱰﯾــﻦ‬ ‫ﻣﻮوﭼــە زﯾﺎﺗــﺮە‪ .‬ﺑەرزﺗﺮﯾــﻦ ﻣﻮوﭼــەی ﺑﻨەڕەﺗــﯽ ﺑەﺑــێ‬ ‫دەرﻣﺎڵــەﻛﺎن ﻟە ﺳــﺎڵﯽ ﯾەﻛەﻣــﯽ داﻣەزراﻧــﺪا دوو ﻣﻠﯿﯚن‬ ‫و ﭼﻮار ﺳەد و ﺳێﺰدە ﻫەزار دﯾﻨﺎرە‪.‬‬ ‫ﺋەﮔــەر ﻛﺎرﻣەﻧــﺪی ﺑــێ ﺑڕواﻧﺎﻣــە ‪ ١١‬ﺳــﺎڵ ﺧﺰﻣەﺗﯿــﺶ‬ ‫ﺑــﻜﺎت‪ ،‬ﻣﻮوﭼــە ﺑﻨەڕەﺗﯿﯿەﻛــەی ‪ ٢٠‬ﻫــەزار دﯾﻨــﺎر زﯾــﺎد‬ ‫دەﺑێــﺖ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻣﻮوﭼــەی ﺑﻨەڕەﺗﯿــﯽ ﻛﺎرﻣەﻧــﺪە ﭘﻠــە‬

‫ﺑــﺎاڵﻛﺎن ڕێــﻚ ﻟــەو ﻣﺎوەﯾــەدا‪ ٤١ ،‬ﻫێﻨﺪەی ﺋــەو‪ ،‬زﯾﺎد‬ ‫دەﺑێﺖ‪.‬‬ ‫دەرﻣﺎڵــەی ﻣﻨــﺪاڵ و ﺧێــﺰان و ﻣەﺗﺮﺳــﯽ و ﭼەﻧــﺪ‬ ‫ﺋﯿﻤﺘﯿﺎزاﺗێﻜــﯽ ﺗﺮﯾــﺶ ﻫــەن ﻛــە ﻣﻮوﭼــەی ﭘﻠــە‬ ‫ﺗﺎﯾﺒەﺗــەﻛﺎن ﺗــﺎ ‪ ٨‬ﻣﻠﯿــﯚن و ﻫەﻧــﺪێ ﺟــﺎر ﺗــﺎ ‪١٠‬‬ ‫ﻣﻠﯿﯚﻧﯿﺶ ﺑەرز دەﻛﺎﺗەوە‪.‬‬ ‫ﺑــﯚ ﻛەﻣﻜﺮدﻧــەوەی ﺋــەم ﺟﯿﺎوازﯾﯿــە زۆرە ﻟــە‬ ‫ﻧێــﻮان ﻣﻮوﭼەﻛﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻫەرێــﻢ ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ‬ ‫ﮔﻔﺘﻮﮔﯚﻛﺮدﻧــﯽ ﺑﻮدﺟــەی ﺋەﻣﺴــﺎڵﺪا ﺑڕﯾــﺎری دا‬ ‫‪٪‬ی ﻣﻮوﭼەی ﭘﻠە ﺗﺎﯾﺒەﺗەﻛﺎن ﻛەم ﺑﻜەﻧەوە‪.‬‬ ‫‪٪١٠‬ی‬ ‫‪١٠‬‬ ‫‪٪‬ی ﻣﻮوﭼەﻛەﯾــﺎن ﻛــەم‬ ‫‪٪١٠‬ی‬ ‫ﺋــەو ﻛەﺳــﺎﻧەی ﻛــە ‪١٠‬‬ ‫ﻛﺮاﯾــەوە‪ ،‬ﺑﺮﯾﺘﯿــﯽ ﺑــﻮون ﻟــە ﺳــەرۆﻛﯽ ﻫەرێــﻢ و‬ ‫ﺟێﮕەرەﻛــەی‪ ،‬ﺳــەرۆﻛﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن و ﺟێﮕــﺮ‬ ‫و ﺳــﻜﺮﺗێﺮ و ﺋەﻧﺪاﻣﺎﻧــﯽ ﭘەرﻟەﻣــﺎن‪ ،‬ﺳــەرۆﻛﯽ‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ وەزﯾــﺮان و ﺟێﮕﺮەﻛــەی‪ ،‬ﻫەﻣــﻮو‬ ‫وەزﯾــﺮەﻛﺎن و ﺋەواﻧــەی ﻟە ﭘﻠــەی وەزﯾــﺮدان‪ .‬ﺑﺮﯾﻜﺎری‬ ‫وەزارەﺗــەﻛﺎن‪ ،‬ڕاوێــﮋﻛﺎرەﻛﺎن‪ ،‬دادوەر و داواﻛﺎرە‬ ‫ﮔﺸﺘﯿﯿەﻛﺎن‪.‬‬

‫ﻟە ﻫەردوو دﯾﻦ ﺑﻮون‬

‫ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧﯽ ﮔﺮێﺒەﺳﺘﯽ ﺣﻜﻮوﻣەت ﻧە ﻣﺎﻓﯽ ﻛﺎرﻣەﻧﺪﯾﺎن‬ ‫ﻫەﯾە و ﻧە ﻣﺎﻓﯽ ﻛﺮێﻜﺎر‬ ‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪ :‬وﺷ‪ .‬ر‪‬ﺒﯿﻦ ﻓ‪‬ﺗﺎح‬ ‫ﭘﺎش ﺗێﭙەڕﯾﻨﯽ ‪ ٢٠‬ﺳﺎڵ ﺑەﺳەر ﭘێﻜﻬێﻨﺎﻧﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن‪ ،‬ﻫێﺸﺘﺎ ﻫەزاران ﻛﺮێﻜﺎر ﻛە ﻟە‬ ‫داﻣﻮدەزﮔﺎﻛﺎﻧﯽ ﺣﻜﻮوﻣەﺗﺪا ﺑە ﮔﺮێﺒەﺳﺖ ﻛﺎر دەﻛەن‪ ،‬ﺑە ﭘﺎڵﭙﺸﺘﯿﯽ ﺑڕﯾﺎرەﻛﺎﻧﯽ ﺳەدام ﻣﺎﻣەڵەﯾﺎن‬ ‫ﻟەﮔەڵﺪا دەﻛﺮێﺖ و ﻫەم ﻟە ﻣﺎﻓﯽ ﻛﺮێﻜﺎری ﺑێﺒەش ﻛﺮاون و ﻫەﻣﯿﺶ ﻟە ﻣﺎﻓﯽ ﻓەرﻣﺎﻧﺒەری‪.‬‬ ‫ﯾەﻛێــﻚ ﻟــەو ﻛەﺳــﺎﻧەی ﻟــە ﻓەرﻣﺎﻧﮕەﯾەﻛــﯽ ﺣﻜﻮوﻣﯿــﺪا‬ ‫ﺑــە ﮔﺮێﺒەﺳــﺖ داﻣــەزراوە‪ ،‬ﺗﻮاﻧــﺎ ﺳــﺎﳌە ﻛــە ﻟــە‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛەﯾﺪا ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑــەوە دراوە ﻛــە ﺑەڕێﻮەﺑەرەﻛەی‬ ‫دەﺗﻮاﻧێــﺖ ﺑەﺑــێ ﮔەڕاﻧەوەی ﺑﯚ ﺳــەرووی ﺧﯚی ﯾەﻛﺴــەر‬ ‫ﻛﯚﺗﺎﯾﯽ ﺑە ڕاژەﻛەی ﺑﻬێﻨێﺖ و ﻫﯿﭻ ﻣﺎﻓێﻜﯽ ﻧەﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ﻫەرﭼەﻧــﺪە ﺋێﺴــﺘﺎ ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ ﻛەرﺗــﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت دەﺗﻮاﻧﻦ‬ ‫ﺳــﻮود ﻟــە ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﯽ و ﺑﯿﻤــە وەرﺑﮕــﺮن‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺗﻮاﻧــﺎ‬ ‫ﻛــە ﻛﺎرﻣەﻧــﺪی ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ ﺣﻜﻮوﻣەﺗــە‪ ،‬دەڵــێ‪" ،‬ﻧــەك‬ ‫ﻫــەر ﻣﺎﻓــﯽ ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﯿامن ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑﮕــﺮە ﻫﯿــﭻ دەرﻣﺎڵە‬ ‫و ﺋﯿﻤﺘﯿﺎزاﺗێــﻚ ﻛــە ﻛﺎرﻣەﻧــﺪی ﺣﻜﻮوﻣــﯽ و ﻛﺮێــﻜﺎری‬ ‫ﻛەرﺗﯽ ﺗﺎﯾﺒەت ﻫەﯾەﺗﯽ‪ ،‬ﺋێﻤە ﻧﺎﮔﺮێﺘەوە"‪.‬‬ ‫ﺗﻮاﻧــﺎ و ﻫەزاراﻧــﯽ وەك ﺋــەو‪ ،‬ﺑەﻫــﯚی ﺑڕﯾﺎرەﻛﺎﻧﯽ ﺳــەدام‬ ‫ﻟــە ﻣﺎﻓەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﺑێﺒــەش ﺑــﻮون‪ ،‬ﺑــەاڵم ﭘــﺎش ﻧەﻣﺎﻧﯿﺸــﯽ‬ ‫ﻫێﺸﺘﺎﺑڕﯾﺎرەﻛﺎﻧﯽ‪،‬ﺋەواندەﭼەوﺳێﻨێﺘەوە‪.‬‬

‫ﺋەﮔەرﭼــﯽ ﭘێﺸــﱰ ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ ﺣﻜﻮوﻣــەت دەﯾﺎﻧﺘﻮاﻧﯽ ﻟە‬ ‫ﻣﺎﻓــﯽ ﻛﺮێــﻜﺎران ﺳــﻮودﻣەﻧﺪ ﺑــﻦ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺳــﺎڵﯽ ‪١٩٨٧‬‬ ‫‪١٥٠‬ی ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﺷﯚڕﺷــﯽ‬ ‫ﺑەﺑڕﯾــﺎری ‪١٥٠‬ی‬ ‫ﺑەﻋــﺲ‪ ،‬ﻧﺎوﻧﯿﺸــﺎﻧﯿﺎن ﺑــﯚ ﻓەرﻣﺎﻧﺒەر ﮔــﯚڕدرا و ﻧﺎﺳــﻨﺎﻣەی‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎرﯾﯿــﺎن ﻟــێ ﺳــەﻧﺪراﯾەوە‪ .‬ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻋێﺮاﻗﯿــﺶ‪،‬‬ ‫‪٥٢‬ی دەرﻛــﺮد‪ ،‬ﻛــە‬ ‫ﻟــە ﻫەﻣــﺎن ﺳــﺎڵﺪا‪ ،‬ﯾﺎﺳــﺎی ژﻣــﺎرە ‪٥٢‬ی‬ ‫ﺗﺎﯾﺒەﺗــە ﺑــە رێﻜﺨﺴــﺘﻨﯽ ﻛﺎری ﺳــەﻧﺪﯾﻜﺎﻛﺎﻧﯽ ﻛﺮێــﻜﺎران‬ ‫ﻟــە ﻛەرﺗــﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗــﺪا و ﻫەﻣــﻮو ﭼﺎﻻﻛﯿﯿەﻛــﯽ ﺳــەﻧﺪﯾﻜﺎ‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎرﯾﯿــەﻛﺎن ﻟــە ﻛەرﺗــﯽ ﺣﻜﻮوﻣﯿــﺪا ﻗەدەﻏــە ﻛــﺮد‪،‬‬ ‫ﺑەﻣــەش ﻫــەم ﭼﻮارﭼێﻮەﯾەﻛــﯽ ﯾﺎﺳــﺎﯾﯽ ﺑــە ﺑڕﯾﺎرەﻛــەی‬ ‫ﺳــەدام ﺣﻮﺳــێﻦ دا و ﻫەﻣﯿــﺶ ﻣﺎﻓــﯽ داﻛﯚﻛﯿﻜﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﺳەﻧﺪﯾﻜﺎی ﻟەو ﻛﺮێﻜﺎراﻧە ﺳەﻧﺪەوە‪.‬‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠١٢‬ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﯾﺎﺳــﺎی ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﯽ‬ ‫و دەﺳــﺘەﺑەرﯾﯽ ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿــﯽ ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ ﻫەﻣــﻮار‬

‫راﺑەر ﻓەﺗﺎح‬

‫ﺳﻮودەﺋﺎﺑﻮورﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧﯽ‬ ‫رووەﻛﯽ رﯾﺸﺎڵﯽ‬ ‫ﻛەﻧﺎف وەك منﻮوﻧە‬

‫ﻣﻮوﭼەی ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن دەﮔﯚڕدرێﺖ‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧﯽ وەزﯾﺮاﻧﯽ ﻋێﺮاق ﻟﯿﮋﻧەﯾەﻛﯽ ﺑﯚ دووﺑﺎرە داڕﺷﺘﻨەوەی ﻣﻮوﭼەی ﻫەﻣﻮو ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧﯽ‬ ‫ﻋێﺮاق داﻧﺎوە و ﭘێﺸﺒﯿﻨﯽ دەﻛﺮێﺖ ﻣﻮوﭼە ﻛەﻣەﻛﺎن زﯾﺎد ﺑﻜﺮێﺖ و ﻣﻮوﭼە زۆرەﻛﺎﻧﯿﺶ ﺗﯚزێﻚ ﻛەم‬ ‫ﺑﻜﺮێﺘەوە‪.‬‬

‫داراﯾﯽوﺋﺎﺑﻮوری‬

‫ﻛــﺮدەوە و ﻫەﻧــﺪێ ﻣﺎﻓــﯽ ﺗــﺮی ﺑﯚ ﻛﺮێــﻜﺎران دەﺳــﺘەﺑەر‬ ‫ﻛــﺮد‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻫﯿﭻ دەﻗێﻜــﯽ ﺑﯚ ﺑڕﯾﺎرەﻛەی ﺳــەدام ﻟەﺳــەر‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎراﻧﯽ ﺣﻜﻮوﻣﯽ ﺗێﺪا ﻧﯿﯿە‪.‬‬ ‫ﺳــەرۆﻛﯽ ﻟﻘــﯽ ﻫەوﻟێــﺮی ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﺳــەﻧﺪﯾﻜﺎﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛﺮێــﻜﺎران ﻋﻮﻣــەر ﺋﯿﺴــامﻋﯿﻞ دەڵــێ‪" ،‬ﻟــە ﭼەﻧﺪﯾــﻦ‬ ‫ﯾﺎداﺷــﺘﻨﺎﻣەدا ﻛــە ﺋﺎراﺳــﺘەی ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎمنﺎن‬ ‫‪١٥٠‬ی‬ ‫ﻛــﺮدووە‪ ،‬داوای ﻫەﻣﻮارﻛﺮدﻧــەوەی ﺑڕﯾــﺎری ژﻣــﺎرە ‪١٥٠‬ی‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﺳــەرﻛﺮداﯾەﺗﯿﯽ ﺷﯚڕﺷــامن ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﺑەاڵم‬ ‫ﺗﺎ ﺋێﺴﺘﺎ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﮔﺮﻧﮕﯿﯽ ﭘێ ﻧەداوە"‪.‬‬ ‫ﺋەﻣــە ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜﺪاﯾــە ﻛــە ﺳــەرۆﻛﯽ ﻟﯿﮋﻧــەی ﻛﺎروﺑــﺎری‬ ‫ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻋەﺑﺪوﻟﺴــەﻻم‬ ‫ﺑــەرواری ﺋﺎﺷــﻜﺮای دەﻛﺎت ﻛــە داواﯾــﺎن ﻟە ﺳــەﻧﺪﯾﻜﺎﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛﺮێــﻜﺎران ﻛــﺮدووە ﺗــﺎ ﭘێﺸــﻨﯿﺎز و ﺗێﺒﯿﻨﯿﯿەﻛﺎﻧﯿــﺎن ﺑــﯚ‬ ‫ﭼﺎرەﺳــەرﻛﺮدﻧﯽ ﻛێﺸــەﻛﺎﻧﯽ ﺑڕﯾــﺎری ژﻣــﺎرە ‪ ١٥٠‬ﺑــﯚ‬ ‫رەواﻧە ﺑﻜەن‪ ،‬ﺑەاڵم ﺗﺎ ﺋێﺴﺘﺎ ﻫﯿﭽﯿﺎن ﺑﯚ ﻧەﻫﺎﺗﻮوە‪.‬‬ ‫ﻫەرﭼەﻧــﺪە ﻟﯿﮋﻧەی ﻛﺎروﺑــﺎری ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯽ ﻟــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﭘڕۆژەﯾەﻛﯿــﺎن ﺑــﯚ ﻫەڵﻮەﺷــﺎﻧﺪﻧەوەی ﺑڕﯾﺎری‬ ‫ژﻣــﺎرە ‪ ١٥٠‬ﺋﺎراﺳــﺘەی ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻛــﺮد و ﭘڕۆژەﻛــەش ﺧﻮێﻨﺪﻧــەوەی ﯾەﻛەﻣــﯽ‬ ‫ﺑــﯚ ﻛــﺮاوە‪ ،‬ﺑــەاڵم وەك ﻋەﺑﺪوﻟﺴــەﻻم ﺑــەرواری ﺋﺎﻣــﺎژەی‬

‫ﺑــﯚ دەﻛﺎت ﻛە ﺑــە ﻫەڵﻮەﺷــﺎﻧﺪﻧەوەی ﺋەو ﺑڕﯾــﺎرە‪ ،‬دەﺑێﺖ‬ ‫ﯾﺎﺳــﺎی ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﯽ و دەﺳــﺘەﺑەرﯾﯽ ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿــﯽ‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎراﻧﯿــﺶ ﺟﺎرێﻜــﯽ ﺗــﺮ ﻫەﻣــﻮار ﺑﻜﺮێﺘــەوە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫ﻟە ﯾﺎﺳــﺎﻛەدا ﻫﺎﺗــﻮوە‪ ،‬ﻛــە ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﯽ و دەﺳــﺘەﺑەرﯾﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ ﻛﺮێــﻜﺎران‪ ،‬ﺋەواﻧــە ﻧﺎﮔﺮێﺘــەوە ﻛە ﻟــە ﻛەرﺗﯽ‬ ‫ﮔﺸﺘﯽ ﯾﺎن ﺣﻜﻮوﻣﯿﺪا ﻛﺎر دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﺑــە ﺑﯚﭼﻮوﻧــﯽ ﺑــەرواری‪ ،‬ﺑڕﯾــﺎری ژﻣــﺎرە ‪ ١٥٠‬ﺗەﻧﯿــﺎ‬ ‫ﻓەرﻣﺎﻧﺒەراﻧــﯽ ﻛەرﺗــﯽ ﺣﻜﻮوﻣــﯽ دەﮔﺮێﺘــەوە‪ ،‬ﻧــەك‬ ‫ﺋەواﻧــەی ﺑــە ﮔﺮێﺒەﺳــﺖ ﻛﺎر دەﻛــەن‪" ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎن ﻛﺮێــﻜﺎرن و ﺧﺰﻣەﺗــﯽ ﻣەدەﻧــﯽ‬ ‫ﻧﺎﯾﺎﻧﮕﺮێﺘــەوە‪ ،‬ﻟەﺑەرﺋــەوە دەﺗﻮاﻧــﻦ ﻟــە ﻣﺎﻓەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﯽ و دەﺳــﺘەﺑەرﯾﯽ ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ ﻛﺮێــﻜﺎران‬ ‫ﺳﻮودﻣەﻧﺪ ﺑﻦ"‪.‬‬ ‫ﺑــە ﭘێﭽەواﻧــەوە‪ ،‬ﺳــەرۆﻛﯽ ﻟﻘــﯽ ﺳــﻠێامﻧﯿﯽ ﺳــەﻧﺪﯾﻜﺎی‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ ﺑﯿﻨﺎﺳــﺎزی ﻋﻮﺳــامن زﯾﻨﺪاﻧــﯽ دەڵــێ‪،‬‬ ‫"ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ ﮔﺮێﺒەﺳــﺖ ﻟــە داﻣــەزراوە ﺣﻜﻮوﻣﯿﯿەﻛﺎﻧــﺪا‪،‬‬ ‫ﻧــە دەﻛﺮێــﻦ ﺑــە ﻓەرﻣــﯽ و ﻧــە دەﺳــﺘەﺑەر دەﻛﺮێــﻦ‪،‬‬ ‫ﺋێﻤــەش داواﻣــﺎن ﻛــﺮدووە ﯾــﺎن ﻟــە ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەوە ﺑﻜﺮێﻦ‬ ‫ﺑــە ﻓەرﻣﺎﻧﺒــەری رەﺳــﻤﯽ ﯾــﺎن وەك ﻛﺮێــﻜﺎر دەﺳــﺘەﺑەر‬ ‫ﺑﻜﺮێﻦ"‪.‬‬ ‫ﻋﻮﺳــامن زﯾﻨﺪاﻧــﯽ دەﺳــﺘەﺑەرﻧەﻛﺮدﻧﯽ ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣــﯽ ﺑــە ﺳــەرﭘێﭽﯿﯿەﻛﯽ ﺣﻜﻮوﻣــەت ﺑەراﻣﺒــەر‬ ‫ﺑــە ﯾﺎﺳــﺎی دەﺳــﺘەﺑەری و ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﯽ ﻛﺮێــﻜﺎران ﻟــە‬ ‫ﻗەڵــەم دەدات و ﭘێــﯽ واﯾــە ﭘەرﻟەﻣــﺎن و ﺣﻜﻮوﻣــەت ﻟــە‬ ‫ﭼﺎرەﻛﺮدﻧﯽ ﻛێﺸەی ﺋەم ﻛﺮێﻜﺎراﻧە ﻛەﻣﺘەرﺧەﻣەن‪.‬‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﻫــەزاران ﻛﺮێﻜﺎر ﺑەﺷــێﻮەی ﮔﺮێﺒەﺳــﺖ ﻟــە ﻛەرﺗﯽ‬ ‫ﮔﺸــﺘﯽ و ﻟــە ﭼﻮارﭼێــﻮەی وەزارەت و داﻣەزراوەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﺪا ﻛﺎر دەﻛــەن‪ ،‬ﻛــە ﺗەﻧﯿــﺎ ﻟــە ﭘﺎرﻛەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻫەوﻟێــﺮدا ﻫــەزار و ‪ ٢٥٠‬ﻛﺮێــﻜﺎر و ﻟــە ﭘﺎرێــﺰﮔﺎی‬ ‫ﺳﻠێامﻧﯿﺸــﺪا ﭼــﻮار ﻫــەزار ﻛﺮێﻜﺎر ﻟــە ﻛەرﺗــﯽ ﺣﻜﻮوﻣﯿﺪا‬ ‫ﻛﺎر دەﻛــەن‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻧــە وەك ﻛﺎرﻣەﻧــﺪی ﺣﻜﻮوﻣــﯽ ﻣﺎﻓﯽ‬ ‫ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﺒﻮون‪ ،‬دەرﻣﺎڵــەی ﺧﻮێﻨــﺪن و ﻫﺎوﺳــەر و‬ ‫ﻣﻨــﺪاڵ و ﻣەﺗﺮﺳــﯿﯿﺎن ﻫەﯾــە و ﻧــە وەك ﻛﺮێــﻜﺎری ﻛەرﺗﯽ‬ ‫ﺗﺎﯾﺒــەت ﻣﺎﻓــﯽ ﺑﯿﻤــە و ﺧﺎﻧەﻧﺸــﯿﻨﯿﺎن ﻫەﯾە‪ .‬ﺋــەوان وەك‬ ‫ﺟﻮو ﻟە ﻫەردوو دﯾﻦ ﺑﻮون‪.‬‬

‫ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧــﯽ رووەﻛــە رﯾﺸــﺎڵﯿﯿەﻛﺎن ﺑﻮوەﺗــە‬ ‫ﺳــەرﭼﺎوەی داﻫــﺎت و دەرﻓەﺗــﯽ ﻛﺎر ﻟــە زۆر واڵﺗــﺪا‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻟــە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺋــەم ﺟــﯚرە رووەﻛﺎﻧە ﻧەك‬ ‫ﻧﺎﭼێرنێﻦ‪ ،‬ﺑەڵﻜﻮ ﺧەرﯾﻜە ﻟەﺑﯿﺮ دەﭼﻨەوە‪.‬‬ ‫ﺑەﻧﺎوﺑﺎﻧﮕﱰﯾﻨــﯽ ﺋــەم ﺟــﯚرە رووەﻛﺎﻧــە‪) ،‬ﻛەﻧــﺎف(ە ﻛــە‬ ‫ﭘێﺸــﱰ ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎن دەﭼێــرنا و ﮔﻮرﯾﺴــﯽ ﻟێ دروﺳــﺖ‬ ‫دەﻛﺮا‪.‬‬ ‫‪(Kenaf‬ە و ﺷــێﻮازی‬ ‫ﻧــﺎوی ﺋﯿﻨﮕﻠﯿﺰﯾــﯽ ﺋــەم رووەﻛــە ))‪(Kenaf‬ە‬ ‫ﭼﺎﻧــﺪن و ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧــﯽ زۆر ﺋﺎﺳــﺎﻧە و ﺑــە ﻣﺎﻧــەوەی ‪٣‬‬ ‫ﺗﺎ ‪ ٦‬ﻣﺎﻧﮓ ﻟە ﻛێڵﮕە‪ ،‬دێﺘە ﺑەر‪.‬‬ ‫ﺋــەوەی ﺟﮕــە ﻟــە رﯾﺸــﺎڵەﻛەی دەﻛﺮێــﺖ ﺳــﻮود ﻟە‬ ‫ﻟەﺑەرﺋــەوەی‬ ‫ﻟەﺑەر‬ ‫ﺟﯚری ﺋــەو زەﯾﺘــە وەرﺑﮕﯿﺮێﺖ ﻛــە ﻟە ﺗﯚﯾەﻛــەی ﺑەرﻫەم‬ ‫دێــﺖ‪ ،‬ﺋــەم رووەﻛــە ﭘێﮕەﯾەﻛــﯽ ﺑەﻫێــﺰی ﻟــە ﺋﺎﺑﻮورﯾﺪا‬ ‫ﻫەﯾــە‪ .‬ﺟــﺎران ﺗەﻧﯿــﺎ ﻟــە دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﮔﻮرﯾــﺲ و راﯾەخ‬ ‫و ﭘﯿﺸەﺳــﺎزﯾﯽ دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﻛﺎﻏــەزدا ﺑــەﻛﺎر دەﻫــﺎت‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑەﻫــﯚی ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨﯽ ﺋﺎﻣێــﺮی ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵﯽ‬ ‫و زاﻧﺴــﺘەوە ﻟــە ﭘﯿﺸەﺳــﺎزﯾﯽ دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﺗەﺧﺘــە و‬ ‫ﻣێــﺰ و ﻛەﻟﻮﭘەﻟەﻛﺎﻧــﯽ ﻧﺎوﻣــﺎڵ‪ ،‬ﻛەﻟﻮﭘەﻟــﯽ ﺋﯚﺗﯚﻣﺒێﻞ وەك‬ ‫دەﺷــﺒﻮول ﺑــەﻛﺎر دەﻫێرنێــﺖ‪ .‬ﺑەﺷــە ﻓﺎﯾﺒەرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻧــﺎوەوەی دەرﮔﺎ و دەﻋﺎﻣﯿــﯽ ﺳــەﯾﺎرەی ﻟــێ دروﺳــﺖ‬ ‫دەﻛﺮێــﺖ ﻛــە ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ ﺑەرﯾەﻛﻜەوﺗــﻦ و رووداوی‬ ‫ﺳەرﻧﺸﯿﻨﺎندەﭘﺎرێﺰێﺖ‪.‬‬ ‫ﻫﺎﺗﻮﭼﯚداﺳەرﻧﺸﯿﻨﺎن‬ ‫ﺗﯚوی رووەﻛﯽ ﻛﯿﻨ‪‬ف و ﺋ‪‬و زەﯾﺘ‪‬ی ﻟ‪‬ﻮەی‬ ‫ﺑ‪‬رھ‪‬م د‪‬ﺖ‬ ‫‪٪٢٠٫٤‬‬ ‫رێــﮋەی زەﯾﺖ ﻟە ﺗــﯚوی رووەﻛــﯽ ﻛەﻧﺎف ﻧﺰﯾﻜــەی ‪٪٢٠٫٤‬‬ ‫ﻟــە رێــﮋەی ﮔﺸــﺘﯿﯽ ﻛێﺸــﯽ ﺗﯚﯾەﻛەﯾــە ﻛــە ﺑﯚ ﺧــﻮاردن‬ ‫دەﺷــێﺖ‪ .‬ﻫەروەﻫــﺎ ﺑــﯚ دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﮔﯿﺮاوەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺟﻮاﻧــﻜﺎری و ﭼەورﻛ���دﻧــﯽ ﺋﺎﻣێــﺮە ﭘﯿﺸەﺳــﺎزﯾﯿەﻛﺎن‬ ‫ﺑــەﻛﺎر دێــﺖ‪ .‬ﺟــﯚری ﺋــەو ﺗﺮﺷــﺎﻧەی ﻟــە ﭘێﻜﻬﺎﺗــەی‬ ‫زەﯾﺘەﻛەﯾــﺪا ﻫەﯾــە زۆر ﮔﻮﻧﺠــﺎو و ﻟەﺑــﺎرە ﺑــﯚ ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ‬ ‫ﺗەﻧﺪروﺳــﺘﯿﯽ ﻣــﺮۆڤ و ﮔەﺷــەﯾەﻛﯽ ﴎوﺷــﺘﯽ و ﺋﺎﺳــﺘﯽ‬ ‫ﻛﯚﻟﯿﺴﱰۆڵ ﻟە ﺧﻮێﻨﺪا ﻛەم دەﻛﺎﺗەوە‪.‬‬ ‫ﻛ‪‬ﻧﺎف ﻟ‪ ‬و‪‬ﺗ‪ ‬ﺟﯚراوﺟﯚرەﻛﺎﻧﺪا‬ ‫ﺑەﭘێــﯽ ﺋــەو ﺋﺎﻣﺎراﻧــەی دەﺳــﺖ ﻛەوﺗــﻮون ﻟەﺑــﺎرەی‬ ‫رووەﻛــﯽ ﻛەﻧــﺎف ﻟــە ﺟﯿﻬــﺎن ﻟــە ﮔﺮووﭘــﯽ ﻧێﻮدەوڵەﺗﯽ‬ ‫ﺳــەﺑﺎرەت ﺑــە رووەﻛﯽ ﺟــﻮوت ﻟە ﻧێــﻮان ﺳــﺎاڵﻧﯽ ‪٢٠٠٧‬‬ ‫ﺗﺎوەﻛــﻮ ‪ ٢٠١٠‬رێﮋەی ﺑەرﻫــەم ﺑەم ﺷــێﻮەﯾەی ﺧﻮارەوەﯾە‪:‬‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠٠٧‬ﻟــە ﻫﯿﻨﺪﺳــﺘﺎن رێــﮋەی ﺑەرﻫەم ﺑــﯚ رووەﻛﯽ‬ ‫ﻛەﻧــﺎف و ﻫﺎوﺷــێﻮەﻛﺎﻧﯽ ﺑــڕی ‪ ١٣٩٫٧‬ﻣﻠﯿــﯚن ﺗــﯚن ﺑﻮوە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠١٠‬ﺋــەو رێﮋەﯾــە زﯾــﺎدی ﻛــﺮدووە ﺑﯚ‬ ‫‪ ١٤٠‬ﻣﻠﯿــﯚن ﺗــﯚن‪ .‬ﻟــە دوای ﻫﯿﻨﺪﺳــﺘﺎن واڵﺗــﯽ ﭼﯿــﻦ‬ ‫دێــﺖ ﻛــە ‪ ٨٠‬ﻣﻠﯿــﯚن ﺗﯚﻧــﯽ ﺑەرﻫــەم ﻫێﻨــﺎوە ﻟە ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫‪ ،٢٠٠٧‬ﺑــەاڵم ﺑەﭘێﭽەواﻧــەوە ﺋــەو رێﮋەﯾــە ﻛــەم دەﻛﺎت‬ ‫‪،٢٠٠٧‬‬ ‫ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠١٠‬ﺑــﯚ ‪ ٧٥‬ﻣﻠﯿﯚن ﺗــﯚن‪ .‬ﺑە ﻫەﻣﺎن ﺷــێﻮە ﻟە‬ ‫ﺑەرازﯾــﻞ و ﭬێﺘﻨــﺎم ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠٠٧‬رێــﮋەی ﺑەرﻫــەم ﻛەﻣــﯽ‬ ‫ﻛــﺮدووە ﻟــە ‪ ٧٠‬ﻣﻠﯿــﯚن ﺗﯚﻧــەوە ﺑــﯚ ‪ ١٥‬و ‪ ١٢‬ﻣﻠﯿــﯚن ﺗﯚن‬ ‫ﯾــەك ﻟــەدوای ﯾەك‪ .‬ﭘﺎﻛﺴــﺘﺎن ﻟــە ﻧێــﻮان ﻫەردوو ﺳــﺎڵﺪا‬ ‫ﻫەﻣــﺎن رێــﮋەی ﺑەرﻫەم ﻫێﻨــﺎوە ﺑێ ﮔــﯚڕان ﻛــە ﺑڕەﻛەی‬ ‫‪ ١٫٥‬ﻣﻠﯿﯚن ﺗﯚن ﺑﻮوە‪.‬‬ ‫ﻛ‪‬ﻧﺎف ﻟ‪ ‬ﻛﻮردﺳﺘﺎن‬ ‫ﻟــە راﺳــﺘﯿﺪا ﺋــەو رووەﻛــە ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا ﻟەﻻﯾــەن‬ ‫ﻻدێﻨﺸــﯿﻨەﻛﺎﻧەوە ﺑەرﻫــەم ﻫﺎﺗــﻮوە و رﯾﺸــﺎڵەﻛەﯾﺎن وەك‬ ‫ﮔﻮرﯾــﺲ ﺑــەﻛﺎر ﻫێﻨــﺎوە و ﻫــەر ﺑــەو ﻧﺎوەﺷــەوە ﻧﺎوﯾﺎن‬ ‫ﺑــﺮدووە )رووەﻛــﯽ ﮔﻮرﯾــﺲ(‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺑەﻫــﯚی ﻧەﺑﻮوﻧــﯽ‬ ‫زاﻧﯿــﺎری و ﺋﺎﻣێــﺮی ﭘێﺸــﻜەوﺗﻮو ﻧەﺗﻮاﻧــﺮاوە ﺑەﺷــێﻮەﯾﻜﯽ‬ ‫ﺋﺎﺑﻮورﯾﯿﺎﻧــە ﺳــﻮود ﻟــەو رووەﻛــە وەرﺑﮕﯿﺮێــﺖ‪ ،‬ﺗەﻧﺎﻧەت‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﺗــﯚوی ﺋــەو رووەﻛە ﻟە ﻫﯿﭻ ﺷــﻮێﻨێﻜﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻧەﻣﺎوە‪.‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﭘێﻮﯾﺴــﺘە وەزارەﺗــﯽ ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵ ﺑەﻫﺎوﻛﺎرﯾــﯽ‬ ‫وەزارەﺗــﯽ ﺧﻮێﻨﺪﻧــﯽ ﺑــﺎاڵ ﭘﻼﻧــﯽ ﺗﯚﻛﻤــە و ﮔﻮﻧﺠــﺎوی‬ ‫ﻫەﺑێــﺖ و ﭘﺎڵﭙﺸــﺘﯿﯽ ﻓێﺮﺧــﻮازان ﺑــﻜﺎت ﺑﯚ ﺷــﺎرەزاﺑﻮون‬ ‫ﻟــەم ﺑــﻮارەدا‪ .‬ﻣﻨﯿــﺶ وەك ﻓێﺮﺧﻮازێﻜــﯽ دﻛﺘــﯚرا ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﻧﺎﻣەﻣﺪاﯾە ﭘﺎش‬ ‫ﺑەرﻧﺎﻣەﻣﺪاﯾە‬ ‫ﺗﻮێﮋﯾﻨــەوە ﻟــەم ﺑــﻮارەدا دەﻛــەم و ﻟــە ﺑەر‬ ‫ﺗەواوﺑﻮوﻧــﯽ ﺧﻮێﻨــﺪن‪ ،‬ﺗــﯚوی ﺋــەو رووەﻛــە ﺑﻬێﻨﻤــەوە‬ ‫ﺑــﯚ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺗــﺎ ﺟﺎرێﻜﯽ ﺗــﺮ ﺑەﺷــێﻮەێﻜﯽ زاﻧﺴــﺘﯿﯿﺎﻧە‬ ‫ﺋــەو ﺟــﯚرە رووەﻛﺎﻧە ﻟــە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا ﺑەرﻫــەم ﺑﻬێرنێﺖ‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺑەدڵﻨﯿﺎﯾﯿﯿــەوە ﻫﺎوﻛﺎرﯾــﯽ ﺣﻜﻮوﻣەت ﺋــەوﻛﺎت زۆر‬ ‫ﻧــﮓ دەﺑێﺖ ﺑﯚ ﺳەرﺧﺴــﺘﻨﯽ ﭘﻼﻧەﻛــە‪ .‬ﻫﯿــﻮادارم ﺑﺘﻮاﻧﻢ‬ ‫ﮔﺮﻧــﮓ‬ ‫ﮔﺮ‬ ‫ﻟــە داﻫﺎﺗــﻮو ﺋــەو ﻛﺎرە ﺑﻜــەم و ﺣﻜﻮوﻣــەت و وەزارەﺗــﯽ‬ ‫ﻛﺸﺘﻮﻛﺎڵﯿﺶ ﻫﺎوﻛﺎرﯾﯽ ﺋێﻤەی ﻓێﺮﺧﻮاز ﺑﻜەن‪.‬‬ ‫* ﻓێﺮﺧــﻮازی دﻛﺘــﯚرا ﻟــە ﺑــﻮاری ﺑەروﺑﻮوﻣــﯽ ﻛێڵﮕەﯾــﯽ‬ ‫)رووەﻛﯽ رﯾﺸﺎڵﯽ( زاﻧﻜﯚی ﭘﻮﺗڕا ـ ﻣﺎﻟﯿﺰﯾﺎ‪.‬‬


‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫داراﯾﯽوﺋﺎﺑﻮوری‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﯾەﻛﯽﭘﺎﻛﻜەرەوەﺑێﮕﺎری‬ ‫ﺑە ﻛﺮێﻜﺎرەﻛﺎﻧﯽ دەﻛﺎت‬ ‫وﺷ‪ - ‬ﻛﺎردۆ ﺷﺎرەزووری‬ ‫ﻛﯚﻣەڵێﻚ ﻛﺮێﻜﺎری ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎی ﮔاڵس ﺷﺘﻮﺗﮕﺎرت ﻛە ﭘﺎﻛﻜﺮدﻧەوەی‬ ‫ﺷﺎرۆﭼﻜەی ﺷﺎرەزووری ﻟە ﺋەﺳﺘﯚﯾە‪ ،‬ﺋﺎﺷﻜﺮای دەﻛەن ﻛە ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛە‬ ‫ﻛﺎری زﯾﺎدەﯾﺎن ﭘێ دەﻛﺎت و ﻣﻮوﭼەﺷﯿﺎن ﺑﯚ زﯾﺎد ﻧﺎﻛﺎت‪.‬‬ ‫ﺋــەم ﻛﺮێﻜﺎراﻧــە ﻛــە ﻟــە ﺳــەﻋﺎت‬ ‫ﺣەوﺗــﯽ ﺳــەرﻟەﺑەﯾﺎﻧﯽ ﺗــﺎ ﺋێــﻮارە‬ ‫ﻛﺎر دەﻛــەن‪ ،‬ﺗەﻧﯿــﺎ ﻣﻮوﭼەﻛــەی‬ ‫ﺧﯚﯾــﺎن ﭘــێ دەدرێــﺖ و ﭘــﺎرەی‬ ‫ﻛﺎری زﯾﺎدەﯾــﺎن ﺑــﯚ ﻫەژﻣــﺎر‬ ‫ﻧﺎﻛﺮێــﺖ‪ .‬ﻣﺴــﺘەﻓﺎ رەﺳــﻮوڵ‬ ‫ﺗەﻣــەن ‪ ٥٨‬ﺳــﺎڵ ﻛــە ﯾەﻛێﻜــە‬ ‫ﻟــەو ﻛﺮێﻜﺎراﻧــە دەڵــێ‪" ،‬زﯾﺎﺗــﺮ ﻟە‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﻛﺎرﻣەﻧﺪێــﻚ ﻛﺎر دەﻛــەم‬ ‫و ﻣﻮوﭼەﻛەﯾﺸــﯿﻢ ‪ ٤٥٠‬ﻫــەزار‬ ‫دﯾﻨــﺎرە ﻛــە دەﺑێــﺖ ‪ ١٠‬ﺳــەر‬ ‫ﺧێﺰاﻧﯽ ﭘێ ﺑەﺧێﻮ ﺑﻜەم"‪.‬‬

‫ﻣﺴــﺘەﻓﺎ رەﺳــﻮوڵ ﭘێــﯽ واﯾــە ﻛــە‬ ‫ﺋەواﻧﯿــﺶ ﻫﯿــﭻ ﺟﯿﺎوازﯾﯿەﻛﯿــﺎن‬ ‫ﻟەﮔــەڵ ﺋــەو ﻛﺮێﻜﺎراﻧــە ﻧﯿﯿــە ﻛە ﻟە‬ ‫ﻓەرﻣﺎﻧﮕەﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮ ﺑــە ﮔﺮێﺒەﺳــﺖ‬ ‫داﻣــەزراون و ﭘێﻮﯾﺴــﺘە ﺳــەﻋﺎﺗﯽ‬ ‫ﻛﺎرﻛــﺮدن و ﻣﻮوﭼەﻛەﯾــﺎن ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺋەواﻧــﺪا ﺟﯿــﺎواز ﻧەﺑێــﺖ‪ .‬ﻧﺰﯾﻜــەی‬ ‫‪ ١١٠‬ﻛﺮێــﻜﺎر ﻟــە ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﮔاڵس‬ ‫ﺷﺘﻮﺗﮕﺎرت ﻛﺎر دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﺋــەم ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﯾەﯾــﺶ ﺑەﮔﻮێــﺮەی‬ ‫ﺗەﻧﺪەرێــﻚ ﻟەﮔــەڵ ﺳــەرۆﻛﺎﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﺷــﺎرەواﻧﯿﯽ ﺷــﺎرەزوور ﺋەرﻛــﯽ‬

‫ﺷــﺎرۆﭼﻜەی‬ ‫ﭘﺎﻛﻜﺮدﻧــەوەی‬ ‫ﺷــﺎرەزوور و ﺷــﺎرەدێﯽ وارﻣــﺎوا‬ ‫و ﮔﻮﻧﺪەﻛﺎﻧــﯽ دەوروﺑــەری و‬ ‫ﺋــﯚردوﮔﺎی ﻧەﴎﯾــﺎن ﺑــﯚ ﻣــﺎوەی‬ ‫ﭘێﻨﺞ ﺳﺎڵ ﻟە ﺋەﺳﺘﯚ ﮔﺮﺗﻮوە‪.‬‬ ‫ﺑەڕێﻮەﺑــەری ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﮔاڵس‬ ‫ﺷــﺘﻮﺗﮕﺎرت ﻟــە ﺷــﺎرەزوور ﻋەﻟــﯽ‬ ‫ﺣﻮﺳــێﻦ ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑــەوە دەدات‬ ‫ﻛــە ﺋــەو ﻛﺮێﻜﺎراﻧــە ﻛەﻣــﱰ ﻟــە‬ ‫ﻫەﺷــﺖ ﺳــەﻋﺎت ﻛﺎر دەﻛــەن‬ ‫و ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ ﺑــڕی‬ ‫ﻣﻮوﭼەﻛــەی دﯾــﺎری ﻛــﺮدوون‬ ‫و ﻣﻮوﭼــەی ﻫەﻣــﻮو ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ‬ ‫ﭘﺎﻛﻜــەرەوە ﻟە ﺷــﺎرۆﭼﻜەﻛﺎن وەك‬ ‫ﯾەﻛە‪.‬‬ ‫ﺋەﻣــە ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜﺪاﯾە ﻛــە ﻟێﭙﺮﴎاوی‬ ‫ﺳــەﻧﺪﯾﻜﺎی ﻛﺮێﻜﺎراﻧــﯽ ﺷــﺎرەزوور‬ ‫ﺳــەرﺑﺎز ﻣﺤﻤــﻮود دەڵــێ‪" ،‬ﺋــەم‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎراﻧــە ﻛﺎرەﻛﺎﻧﯿــﺎن زۆرە و‬ ‫ﻣﻮوﭼەﯾﺎنﻛەﻣە"‪.‬‬ ‫ﺳــەرﺑﺎز ﻣەﺣﻤــﻮود ﺋﺎﺷــﻜﺮای‬ ‫دەﻛﺎت ﻛــە ﭼەﻧــﺪ ﺟﺎرێــﻚ ﺑــﯚ‬ ‫ﺋەم ﻣەﺑەﺳــﺘە ﺳــەرداﻧﯽ ﻫەرﯾەك‬ ‫ﻟــە ﺷــﺎرەواﻧﯿﯽ ﺷــﺎرەزوور و‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﮔاڵس ﺷــﺘﻮﺗﮕﺎرﺗﯿﺎن‬ ‫ﻛــﺮدووە و ﭘێﯿــﺎن راﮔەﯾﺎﻧــﺪوون‬ ‫ﻛــە ﻧﺎﺑێــﺖ ﻛﺎری زﯾــﺎدە ﺑــەم‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎراﻧــە ﺑﻜﺮێــﺖ‪ .‬ﺑــە ﮔﻮﺗــەی‬ ‫ﺳــەرﺑﺎز ﻣەﺣﻤــﻮود ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛــە‬ ‫ﺑەڵێﻨــﯽ ﭘــێ داون ﻛــە ﺑــە ﻫﯿــﭻ‬ ‫ﺷــێﻮەﯾەك زﯾــﺎد ﻟەﻛﺎﺗــﯽ ﺧﯚﯾــﺎن‬ ‫ﻛﺎر ﺑــەو ﻛﺮێﻜﺎراﻧــە ﻧــەﻛﺎت و ﻟــە‬ ‫ﻛﺎﺗﯽ ﭘﺸــﻮو ﯾﺎﺧــﻮد ﻫــەر ﻛﺎﺗێﻜﯽ‬ ‫ﭘێﻮﯾﺴــﺘﺪا‪ ،‬ﻫﺎوﻛﺎرﯾــﯽ ﺋــەو‬ ‫ﻛﺮێﻜﺎراﻧەﺑﻜەن‪.‬‬

‫‪17‬‬

‫ﺑەﺷێﻚ ﻟە ﺟﻮوﺗﯿﺎراﻧﯽ ﺑﯿﺘﻮێﻦ ﮔەمنﯽ ﺧﯚﯾﺎن‬ ‫ﻫەرزاﻧﻔﺮۆش دەﻛەن‬

‫زرﯾﺎن ﺟ‪‬وھ‪‬ر ‪ -‬راﻧﯿ‪‬‬ ‫رۆﺗﯿﻨﯿﺎﺗﯽ ﺑەردەم وەرﮔﺮﺗﻨﯽ ﮔەﻧﻢ و ﺟﯚ‪ ،‬ﺑەﺷێﻚ ﻟە ﺟﻮوﺗﯿﺎراﻧﯽ‬ ‫ﺑﯿﺘﻮێﻨﯽ ﻧﺎﭼﺎر ﻛﺮدووە ﮔەمنەﻛەﯾﺎن ﺑە ﻫەرزاﻧﱰ ﺑەو ﻛەﺳﺎﻧە ﺑﻔﺮۆﺷﻨەوە‬ ‫ﻛە دەﺗﻮاﻧﻦ ﺑە ﺋﺎﺳﺎﻧﯽ ﻟە رۆﺗﯿﻨﯿﺎﺗەﻛە دەرﺑﭽﻦ‪.‬‬ ‫رﯾــﺰی ﻟﯚرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺑــەردەم ﺷــڕە‬ ‫ﺳــﺎﯾﻠﯚﯾەﻛﯽ ﺑﯿﺘﻮێــﻦ رۆژ ﻟــە دوای‬ ‫رۆژ درێﮋﺗــﺮ دەﺑێــﺖ و ﺳــەﺑﺮی‬ ‫ﺟﻮوﺗﯿﺎراﻧﯿــﺶ ﻛەﻣــﱰ‪ .‬ﻫەرﭼەﻧــﺪە‬ ‫دەﺑﻮاﯾــە ﻟەﮔــەڵ وەرزی دروێﻨــە واﺗــە‬ ‫ﺳــەرەﺗﺎی ﻣﺎﻧﮕــﯽ ﺷــەش دەﺳــﺖ‬ ‫ﺑــە وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ ﮔەﻧــﻢ و ﺟــﯚ ﺑﻜﺮێــﺖ‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺑــە ‪ ١٦‬رۆژ دواﻛەوﺗﻦ دەﺳــﺖ ﺑە‬ ‫وەرﮔﺮﺗﻦ ﻛﺮا‪.‬‬ ‫ﺟﻮوﺗﯿــﺎری ﮔﻮﻧــﺪی ﻗەﻣﺘەراﻧــﯽ‬ ‫ﻧﺎوﭼــەی ﺑﯿﺘﻮێــﻦ ﻋەﺑﺪوﻟﻘــﺎدر ﻋەﺑﺪواڵ‬ ‫ﻛــە ﻟــە ﭼﺎوەڕواﻧــﯽ ﺑــﯚ وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ‬ ‫ﮔەمنەﻛــەی ﺑێــﺰار ﺑــﻮوە‪ ،‬دەڵــێ‪" ،‬ﻛﺎﻛە‬ ‫ﺋــەوە ﻛــەی وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ ﮔەمنــە‪ ،‬ﺋــەوە‬ ‫ﭼەوﺳﺎﻧﺪﻧەوەیﺟﻮوﺗﯿﺎراﻧە"‪.‬‬ ‫ﺑە ﮔﻮﺗەی ﺋــەم ﺟﻮوﺗﯿﺎرە‪ ،‬ﻫەر ﺷــەوێﻚ‬ ‫ﻛە ﻟــﯚری ﺑــە ﺑــﺎرەوە ﻟەﺑەردەم ﺳــﺎﯾﻠﯚ‬ ‫مبێﻨێﺘــەوە‪ ،‬ﻧﺎﭼــﺎرن ‪ ١٥٠‬ﻫــەزار دﯾﻨــﺎر‬ ‫ﻛﺮێﯽ ﺑﺪەن‪ .‬ﺋــەو دەڵێ‪" ،‬ﺋەﮔەر ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﺧەرﺟــﯽ و داﻫﺎﺗــﻢ ﻟێــﻚ ﺑﺪەﻣــەوە‪،‬‬ ‫ﭘﺎش ﺋەو ﻫەﻣــﻮو ﻣﺎﻧﺪووﺑﻮوﻧــە‪ ،‬زەرەرم‬ ‫ﻛﺮدووە ﻧەك ﻗﺎزاﻧﺞ"‪.‬‬ ‫ﻟــەم ﺳــﺎﯾﻠﯚﯾە ﻟﯿﮋﻧەﯾــەك ﻟە ﺑەﻏــﺪاوە‬

‫ﻫﺎﺗــﻮون ﻛــە ﻫەﻣﻮوﯾــﺎن ﻋەرەﺑــﻦ‬ ‫و ﻛﺎری ﺗﺎﻗﯿﻜﺮدﻧــەوە و ﭘﯚﻟێﻨــﯽ‬ ‫ﮔەمنــەﻛﺎن ﺑﯚ ﭘﻠــە ﯾــەك و دوو دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﺟﻮوﺗﯿﺎراﻧــﯽ ﻧﺎوﭼەﻛەﯾــﺶ ﭘێﯿــﺎن واﯾــە‬ ‫وێــڕای ﺋــەو ﻫەﻣــﻮوە رۆﺗﯿﻨﯿﺎﺗــە‪ ،‬ﻟــە‬ ‫ﭘﯚﻟێﻨﻜﺮدﻧﯿﺸﺪاﻣﺎﻓﯿﺎندەﻓەوﺗێﻨﻦ‪.‬‬ ‫ﻋەﺑﺪوﻟﻘــﺎدر ﻋەﺑــﺪواڵ دەڵــێ‪" ،‬ﻧــە‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن و ﻧــە ﺣﻜﻮوﻣــەت و‬ ‫ﻧــە ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﺟﻮوﺗﯿــﺎران ﻧﺎﺗﻮاﻧــﻦ‬ ‫داﻛﯚﻛﯿــامن ﻟــێ ﺑﻜــەن و ﻣﺎﻓــامن‬ ‫وەرﺑﮕﺮن"‪.‬‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯽ ﻟﻘــﯽ راﭘەڕﯾﻨــﯽ ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ‬ ‫ﺟﻮوﺗﯿﺎراﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺑﺎﭘﯿــﺮ‬ ‫ﻛەﻟﻜﺎﻧــﯽ ﻧﻜﻮوڵــﯽ ﻟــەوە ﻧــﺎﻛﺎت ﻛــە‬ ‫ﺋــەوان ﻧﺎﺗﻮاﻧــﻦ ﻣﺎﻓــﯽ ﺟﻮوﺗﯿــﺎرن‬ ‫وەرﺑﮕــﺮن‪ ،‬ﺑەڵﻜــﻮ دەڵێ‪" ،‬ﺋەﮔــەر ﺋێﻤە‬ ‫رێﻜﺨﺮاوێﻜــﯽ زﯾﻨﺪووﺑﺎﯾــﻦ‪ ،‬ﺋــەوﻛﺎت‬ ‫ﺗﺎﻛــە داﻛﯚﻛــەری ﻣﺎﻓــﯽ ﺟﻮوﺗﯿــﺎران‬ ‫دەﺑﻮوﯾــﻦ‪ ،‬ﺋەﮔــەر ﺋێﻤە ﺷﺎﯾﺴــﺘەی ﺋەم‬ ‫ﺋەرﻛــە ﭘﯿﺮۆزەﺑﺎﯾــﻦ‪ ،‬ﺣﺎڵــﯽ ﺟﻮوﺗﯿــﺎر‬ ‫ﺑەو ﺷێﻮەﯾە ﻧەدەﺑﻮو‪".‬‬ ‫ﺋــەو ﺋﺎﺷــﻜﺮای دەﻛﺎت ﻛــە ﻟەﮔــەڵ‬ ‫ﺋــەوەی ‪ ١٠‬ﻫــەزار ﺟﻮوﺗﯿــﺎر ﻟــە‬

‫ﻧﺎوﭼەﻛــەدا ﻛﺎر دەﻛــەن‪ ،‬ﺗەﻧﯿــﺎ ‪٥٠٠‬‬ ‫ﻛەﺳــﯿﺎن ﻣﺎﻓــﯽ ﺋــەوەی ﻫەﯾــە ﮔەﻧــﻢ‬ ‫‪٪٧٠‬ﺷــﯿﺎن‬ ‫ﺑــە ﺳــﺎﯾﻠﯚﻛﺎن ﺑــﺪات ﻛــە ‪٪٧٠‬ﺷــﯿﺎن‬ ‫ﺟﻮوﺗﯿــﺎر ﻧﯿــﻦ و وەك ﺑﺎﻧﺪێﻜــﯽ‬ ‫ﺧﻮێﻨﻤــﮋی ﺟﻮوﺗﯿــﺎران‪ ،‬ﻫــەر ﺗﯚﻧێــﻚ‬ ‫ﮔەمنﯿــﺎن ﺑــە ‪ ٦٠٠‬ﻫــەزار دﯾﻨــﺎر ﻟــێ‬ ‫دەﻛــڕن و ﺑــە ‪ ٨٠٠‬ﻫــەزار دﯾﻨــﺎر‬ ‫دەﯾﻔﺮۆﺷﻨەوە‪.‬‬ ‫ﺑﺎﭘﯿــﺮ ﻛەﻟﻜﺎﻧــ��� دەڵــێ‪" ،‬ﻛﺎﺗــێ ﺋــەم‬ ‫ﻧﺎدادﭘەروەرﯾﯿــە ﺑە ﻻﯾەﻧــﯽ ﭘێﻮەﻧﺪﯾﺪار‬ ‫رادەﮔەﯾەﻧﯿــﻦ‪ ،‬ﺗەﻧﯿــﺎ ﭘﯿﺎوﺧﺮاﭘﯿــامن ﺑﯚ‬ ‫دەﻣێﻨێﺘەوە"‪.‬‬ ‫ﻟــە ﻻﯾەﻛــﯽ ﺗــﺮەوە ﺑەڕێﻮەﺑــەری‬ ‫ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵﯽ راﻧﯿــە ﺳــﺎڵﺢ ﺣﻮﺳــێﻦ‬ ‫ﺑێﺒەرﯾــﯽ ﺧﯚﯾــﺎن ﻟــە ﻛێﺸــەی‬ ‫وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ ﮔەﻧــﻢ و ﺟــﯚ رادەﮔەﯾەﻧێــﺖ‬ ‫و ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑــەوە دەدات ﻛــە ﺋــەم ﻛﺎرە‬ ‫ﻟــە ﻻﯾــەن ﺑەﻏــﺪاوە دەﻛﺮێــﺖ و ﺋەوان‬ ‫ﺗەﻧﯿﺎ ﺋﺎﺳﺎﻧﻜﺎرﯾﯿﺎن ﺑﯚ دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﻫــﺎوﻛﺎت ﺋەﻧﺪاﻣــﯽ ﻟﯿﮋﻧەی ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵﯽ‬ ‫ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﭘێﺸــەوا ﺗﯚﻓﯿﻖ‬ ‫ﭼﺎودێﺮﯾﻜﺮدﻧــﯽ ﺋــەم ﭘﺮۆﺳــەﯾە ﻟــە‬ ‫ﺋەﺳــﺘﯚی ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﻻدەﺑــﺎت و دەڵێ‪،‬‬ ‫"ﺋــەم ﻛﺎرە ﻟــە ﻻﯾــەن ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫ﻓﯿﺪراڵــەوە ﺑەڕێــﻮە دەﭼێــﺖ و‬ ‫ﻟــە دەﺳــﺘەاڵﺗﯽ ﺋێﻤــەدا ﻧﯿﯿــە‬ ‫ﻟێﭙێﭽﯿﻨەوەیﻟێﺑﻜەﯾﻦ"‪.‬‬ ‫ﻫــﯚﻛﺎری دواﻛەوﺗﻨــﯽ ﭘﺮۆﺳــەی‬

‫وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ ﮔەﻧــﻢ ﻟــە ﺟﻮوﺗﯿــﺎران ﺑــە‬ ‫ﮔﻮﺗــەی ﺑەڕێﻮەﺑــەری ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵﯽ‬ ‫راﻧﯿﯿــە ﺑــﯚ رووداوێﻜــﯽ ﻫﺎﺗﻮﭼــﯚ‬ ‫دەﮔەڕێﺘــەوە‪ .‬ﺋــەو دەڵــێ‪" ،‬وەزارەﺗــﯽ‬ ‫ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯿــﯽ ﻋێــﺮاق ﻛــە ﭼەﻧــﺪ‬ ‫ﻛﺎرﻣەﻧﺪێﻜﯿــﺎن ﺑەﻫــﯚی وەرﮔەڕاﻧــﯽ‬ ‫ﺋﯚﺗﯚﻣﺒێــﻞ ﻟەدەﺳــﺖ داﺑــﻮو‪ ،‬ﺑەﻧﯿــﺎز‬ ‫ﺑــﻮون وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ ﮔەﻧــﻢ ﺑــﯚ ﺳــﻠێامﻧﯽ‬ ‫ﻧــەوە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋێﻤــە ﻗﺒﻮوڵــامن‬ ‫ﺑﮕﻮازازﻧــەوە‪،‬‬ ‫ﻧەﻛﺮد و ﺋەوە ﭘﺮۆﺳەﻛەی دواﺧﺴﺖ"‪.‬‬ ‫ﺳﺴــﺘﯿﯽ ﭘﺮۆﺳــەﻛە ﺑــە ﮔﻮﺗەی ﺳــﺎڵﺢ‬ ‫ﺣﻮﺳــێﻦ ﺑﯚ ﻧەﺑﻮوﻧﯽ ﺳــﺎﯾﻠﯚ ﻟــە ﺑﯿﺘﻮێﻦ‬ ‫دەﮔەڕێﺘــەوە‪ .‬ﺋەﻣــە ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜﺪاﯾــە ﻛە‬ ‫ﭘێﺸــەوا ﺗﯚﻓﯿــﻖ ڕەﺧﻨە ﻟــەوە دەﮔﺮێﺖ‬ ‫ﻛە ﻟەﮔــەڵ ﺋــەوەی ﭼەﻧﺪ ﺳــﺎڵە ﺑڕﯾﺎری‬ ‫دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﺷــەش ﺳــﺎﯾﻠﯚ دەرﭼﻮوە‬ ‫ﻛــە ﯾەﻛێﻜﯿــﺎن ﻟــە ﺑﺘﻮێﻨــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺗــﺎ‬ ‫ﺋێﺴﺘﺎﺟێﺒەﺟێﻧەﻛﺮاوە‪.‬‬ ‫ﻟــە ﺑەراﻧﺒــەردا ﺑەڕێﻮەﺑەری ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵﯽ‬ ‫راﻧﯿــە ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑــەوە دەدات ﻛــە‬ ‫ﺑڕﯾــﺎری دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﺳــﺎﯾﻠﯚﯾﺎن ﺑــﯚ‬ ‫دەرﭼــﻮوە و ﺑﻮدﺟەﯾــﺎن ﺑــﯚ ﻗﯚﻧﺎﻏــﯽ‬ ‫ﯾەﻛەﻣــﯽ ﭘڕۆژەﻛەﯾــﺶ داﺑﯿــﻦ ﻛــﺮاوە‬ ‫و ﺑڕﯾــﺎرە ﺑﺪرێﺘــە ﺗەﻧــﺪەر و ﺑــڕی ‪٤٠‬‬ ‫دۆﻧــﻢ زەوﯾﺸــﯽ ﺑــﯚ ﺗەرﺧــﺎن ﻛــﺮاوە‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﺟێﺒەﺟێﻜﺮدﻧــﯽ ﭼەﻧــﺪ ﺳــﺎڵێﻚ‬ ‫دەﺧﺎﯾەﻧێﺖ‪.‬‬

‫ﭘڕۆژەﻛﺎﻧﯽ وەﺑەرﻫێﻨﺎن ﻧﺎﻫﺎوﺳەﻧﮕﯽ ﻟە ﮔەﺷەﭘێﺪاﻧﯽ ﭘﺎرێﺰﮔﺎﻛﺎﻧﯽ ﻫەرێﻤﺪا دروﺳﺖ دەﻛەن‬ ‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪ :‬وﺷ‪.‬ر‪‬ﺒﯿﻦ ﻓ‪‬ﺗﺎح‬ ‫ەوە ﺗﺎ ﺋێﺴﺘﺎ‪ ٥٥٢ ،‬ﭘڕۆژەی وەﺑەرﻫێﻨﺎن ﻟە ‪ ١٢‬ﺳێﻜﺘەری‬ ‫‪٢٠٠٧‬ەوە‬ ‫ﻟە ﺳﺎڵﯽ ‪٢٠٠٧‬‬ ‫ﺟﯿﺎﺟﯿﺎ‪ ،‬ﻣﯚڵەﺗﯽ ﺟێﺒەﺟێﻜﺮدﻧﯿﺎن ﻟە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن وەرﮔﺮﺗﻮوە‪،‬‬ ‫ﺑەاڵم ﻫەوﻟێﺮ ﺑە ﺗەﻧﯿﺎ ﻧﯿﻮەی ﺑەر ﻛەوﺗﻮوە و ﻫەرﯾەك ﻟە ﭘﺎرێﺰﮔﺎی‬ ‫دﻫﯚك و ﺳﻠێامﻧﯿﺶ ﭼﺎرەﻛێﻜﯽ ﺋەم ﭘڕۆژاﻧەﯾﺎن ﺑەر ﻛەوﺗﻮوە ﻛە ﺋەﻣە‬ ‫ﺑە ﮔﻮﺗەی ﭘﺴﭙﯚڕاﻧﯽ ﺋﺎﺑﻮوری ﻧﺎﻫﺎوﺳەﻧﮕﯽ ﻟە ﮔەﺷەﭘێﺪاﻧﯽ ﺋﺎﺑﻮورﯾﯽ ﻟێ‬ ‫دەﻛەوێﺘەوە‪.‬‬ ‫ﺑەﭘێــﯽ راﭘﯚرﺗێﻜــﯽ دەﺳــﺘەی ﺋﺎﻣــﺎری‬ ‫ﻫەرێــﻢ‪ ،‬ﺋــەو ﭘڕۆژاﻧەی ﻟە دەﺳــﺘەی‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــەوە ﻣﯚڵەﺗﯿــﺎن ﭘــێ دراوە‪،‬‬ ‫ﻫەوﻟێــﺮ ‪ ٢٥٨‬ﭘــڕۆژەی ﺑــەر ﻛەوﺗــﻮوە‬ ‫و ﺳــﻠێامﻧﯽ ‪ ١٤٣‬ﭘــڕۆژە و دﻫــﯚك‬ ‫‪ ١٤٢‬ﭘــڕۆژە ﻛــە ﺋەﻣە ﭘێﺸــﺎن دەدات‬ ‫ژﻣــﺎرەی ﭘــڕۆژەﻛﺎن ﻟــە ﻫەﻣــﻮو‬ ‫ﭘﺎرێﺰﮔﺎﯾــەﻛﺎن ﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯿﯽ ﺗێــﺪا‬ ‫ﻧﯿﯿە‪.‬‬ ‫ﺋــەم ﻧﺎﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯿﯿە ﻟەﺳــەر ﺋﺎﺳــﺘﯽ‬ ‫ﺳــێﻜﺘەرەﻛﺎﻧﯿﺶ ﺑــە دﯾــﺎر ﻛەوﺗــﻮون‬ ‫ﺑــە ﺟﯚرێﻚ ﻛــە ﻛەرﺗﯽ ﻧﯿﺸــﺘەﺟێﺒﻮون‬ ‫‪٪٣٠‬ی ﭘڕۆژەﻛﺎﻧــﯽ ﺑــەر‬ ‫ﻧﺰﯾﻜــەی ‪٪٣٠‬ی‬ ‫ﻛە و ﺗــﻮ و ە ‪،‬‬ ‫ﺋەﻣە‬

‫ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜﺪاﯾــە ﻛــە ﻛەرﺗﯽ ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵ‬ ‫‪٪٤‬ی ﺑــەر ﻛەوﺗــﻮوە‪ .‬ﻫەروەﻫــﺎ‬ ‫‪٪‬ی‬ ‫ﻛەرﺗەﻛﺎﻧــﯽ ﺧﺰﻣەﺗﮕــﻮزاری و‬ ‫ﺑﺎﻧﻜــﺪاری ﺗەﻧﯿــﺎ ﯾــەك ﻟــە ﺳــەدﯾﺎن‬ ‫ﭘڕۆژەﯾﺎن ﺗێﺪا وەﺑەرﻫێرناوە‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﻧﺎﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯿﯿە ﻟە داﺑەﺷــﺒﻮوﻧﯽ‬ ‫ﭘــڕۆژەﻛﺎن ﺑەﺳــەر ﭘﺎرێــﺰﮔﺎ و‬ ‫ﺳــێﻜﺘەرەﻛﺎﻧﺪا‪ ،‬ﻟەوێــﻮە‬ ‫ﺳــە ر ﭼﺎ و ە‬ ‫دەﮔﺮێﺖ‪،‬‬ ‫ﻛــە‬

‫"ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ ﭘﻼﻧێﻜــﯽ‬ ‫ﺳــﱰاﺗﯿﮋﯾﯽ درێﮋﺧﺎﯾەﻧــﯽ ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑــﯚ‬ ‫ﺋــەوەی ﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯽ ﻟە ﮔەﺷــەﭘێﺪاﻧﯽ‬ ‫ﭘﺎرێــﺰﮔﺎ و ﻧﺎوﭼــە ﺟﯿﺎﺟﯿــﺎﻛﺎن ﻟــە‬ ‫ﻻﯾــەك و ﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯽ ﻟــە ﻧێــﻮان‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﺪا‬ ‫ﺳــێﻜﺘەرەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑﭙﺎرێﺰێــﺖ"‪ .‬ﻓەﻫﻤــﯽ ﺣەﻣــە ﻋەﻟــﯽ‬ ‫ﻣﺎﻣﯚﺳــﺘﺎ ﻟــە ﻛﯚﻟێــﮋی ﻛﺎرﮔێــڕی و‬ ‫ﺋﺎﺑــﻮوری و ﭘﺴــﭙﯚڕ ﻟــە ﭘەرەﭘێﺪاﻧــﯽ‬ ‫ﻣﺮۆﯾﯽ وای ﮔﻮت‪.‬‬ ‫ﺑەﮔﻮﺗــەی ﻋەﻟــﯽ‪ ،‬ﻧەﺑﻮوﻧــﯽ ﻛﺎرﻧﺎﻣەی‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨــﺎن‪ ،‬ﯾەﻛێــﻚ ﻟە ﻛێﺸــە ﻫەرە‬ ‫ﺳــەرەﻛﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺑــەردەم ﭘﺮۆﺳــەی‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــە ﻟە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا‬ ‫و ﻟــە ﺳــﺎاڵﻧﯽ‬

‫داﻫﺎﺗــﻮودا‪ ،‬ﺷــﻮێﻨەوارەﻛﺎﻧﯽ ﺑــە‬ ‫ﺗــەواوی دەردەﻛــەون‪ ،‬ﻟــە ﻻﯾــەك‬ ‫ﺟﯿﺎوازﯾﯿەﻛــﯽ ﮔەورە ﻟە ﮔەﺷــەﭘێﺪاﻧﯽ‬ ‫ﭘﺎرێــﺰﮔﺎﻛﺎن دروﺳــﺖ دەﻛﺎت و ﻟــە‬ ‫ﻻﯾەﻛــﯽ دﯾﻜــە‪ ،‬ﺋــەوەی ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ‬ ‫ﺑــە ﮔەﺷــەی ﻟــە رادەﺑــەدەری‬ ‫ﻛەرﺗــﯽ ﻧﯿﺸــﺘەﺟێﺒﻮوﻧەوە ﻫەﺑێــﺖ‪،‬‬ ‫ﻗەﯾﺮاﻧــﯽ ﺧﺰﻣەﺗﮕــﻮزاری ﺑــەدوای‬ ‫ﺧﯚﯾــﺪا دەﻫێﻨێــﺖ‪ ،‬ﺋەﮔــەر ﭘــڕۆژە‬ ‫ﻫﺎوﺷــﺎﻧﯽ‬ ‫ﺧﺰﻣەﺗﮕﻮزارﯾﯿــەﻛﺎن‬ ‫ﭘڕۆژەﻛﺎﻧــﯽ ﻧﯿﺸــﺘەﺟێﺒﻮون ﮔەﺷــەﯾﺎن‬ ‫ﭘێ ﻧەدرێﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺴــﭙﯚڕەﻛەی ﺑــﻮاری ﺋﺎﺑــﻮوری‪،‬‬ ‫دەڵــێ‪" ،‬ﻟــە ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨــﺎن ﻫەﯾــە و ﻛەرﺗــﯽ ﺗﺎﯾﺒەت‬ ‫ﺋﺎﻣﺎدەﯾﯿــﯽ ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻛێﺸــەﻛە‬ ‫ﺋەوەﯾە ﺣﻜﻮوﻣــەت ﭘﻼﻧێﻜﯽ‬ ‫ﺳــﱰ ا ﺗﯿﮋ ﯾﯽ‬

‫درێﮋﺧﺎﯾەﻧــﯽ ﺑــﯚ وەﺑەرﻫێﻨــﺎن و‬ ‫ﮔەﺷەﭘێﺪانﻧﯿﯿە"‪.‬‬ ‫ﻓەﻫﻤﯽ ﺣەﻣە ﻋەﻟــﯽ ﺟەﺧﺖ ﻟەوەش‬ ‫دەﻛﺎﺗــەوە‪ ،‬ﻟــە ﭘﺮۆﺳــەی وەﺑەرﻫێﻨﺎن‬ ‫و ﺳــەرﻣﺎﯾەﮔﻮزارﯾﺪا‪ ،‬ﻗﺎزاﻧﺠــﯽ ﻣــﺎدی‬ ‫و ﻗﺎزاﻧﺠــﯽ ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ ﻫەﯾــە‪،‬‬ ‫ﺋەﮔــەر ﺣﻜﻮوﻣــەت ﭘﻼﻧــﯽ ﻧەﺑێــﺖ‪،‬‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن ﺑــﯚ ﺑەرزﻛﺮدﻧــەوەی‬ ‫ﻗﺎزاﻧﺠــﯽ ﻣﺎدﯾﯿــﺎن‪ ،‬ﻗﺎزاﻧﺠــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ ﺳــﻔﺮ دەﻛەﻧــەوە‪ ،‬وەك‬ ‫ﺋــەوەی ﻟە ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا ﺳــێﻜﺘەرەﻛﺎن‬ ‫ﺑــە ﻧﺎﯾەﻛﺴــﺎﻧﯽ و ﭘﺎرێــﺰﮔﺎﻛﺎن‬ ‫ﺑــە ﻧﺎﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯽ ﮔەﺷــەﯾﺎن ﭘــێ‬ ‫دەدرێــﺖ‪ ،‬زەوﯾﯿــە ﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵﯿﯿەﻛﺎن‬ ‫ﺑــﯚ ﭘڕۆژەﻛﺎﻧــﯽ ﻧﺎﻛﺸــﺘﻮﻛﺎڵﯽ ﺑــەﻛﺎر‬ ‫دەﻫێرنێﻦ و ‪ ..‬ﻫﺘﺪ‬ ‫ﻟــەو ﻧێﻮەﻧــﺪەدا‪ ،‬وەك ﭘﺴــﭙﯚڕە‬ ‫ﺋﺎﺑﻮورﯾﯿەﻛــە دەڵــێ‪" ،‬ﺋەرﻛــﯽ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣــەت ﺋەوەﯾــە ﻫﺎوﺳــەﻧﮕﯽ ﻟە‬ ‫ﻧێــﻮان ﻗﺎزاﻧﺠــﯽ ﻣﺎدﯾــﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن‬ ‫و ﻗﺎزاﻧﺠــﯽ ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ‬ ‫ﺑــەاڵم‬ ‫راﺑﮕﺮێــﺖ‪،‬‬ ‫ﺑەداﺧــەوە ﺗﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ‬

‫ﻫەﺳــﺖ دەﻛﺮێــﺖ ﺣﻜﻮوﻣــەت‬ ‫ﭘﻼﻧێﻜــﯽ ﻧﯿﯿــە ﺑــﯚ ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ ﻗﺎزاﻧﺠﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ و ﺑەﻣــەش ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن‬ ‫ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ ﺗەﻧﯿــﺎ ﻛﺎر‬ ‫ﻟەﺳــەر ﺑەرزﻛﺮدﻧــەوەی ﻗﺎزاﻧﺠــﯽ‬ ‫ﻣﺎدﯾﯽ ﺧﯚﯾﺎن دەﻛەن"‪.‬‬ ‫ﻫەرﭼەﻧــﺪە ﯾﺎﺳــﺎی وەﺑەرﻫێﻨــﺎن‬ ‫ﺑــە ﭘﺎﺳــﺎوی راﻛێﺸــﺎﻧﯽ ﺳــەرﻣﺎﯾەی‬ ‫ﺑﯿﺎﻧــﯽ ﻣﺎﻣەڵەﯾەﻛــﯽ ﯾەﻛﺴــﺎن ﻟەﮔەڵ‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨەراﻧــﯽ ﺧﯚﻣﺎڵــﯽ و ﺑﯿﺎﻧــﯽ‬ ‫دەﻛﺎت‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋﺎﻣــﺎرەﻛﺎن ﭘێﺸــﺎن‬ ‫دەدەن ﻛــە زۆرﺑــەی ﭘڕۆژەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨــﺎن ﻟە ﻻﯾــەن وەﺑەرﻫێﻨەراﻧﯽ‬ ‫ﺧﯚﻣﺎڵﯿﯿەوەﺟێﺒەﺟێﻛﺮاون‪.‬‬ ‫ﺋﺎﻣﺎرەﻛﺎﻧــﯽ دەﺳــﺘەی وەﺑەرﻫێﻨــﺎن‬ ‫‪٪٧‬ی‬ ‫ﭘێﺸــﺎﻧﯽ دەدەن ﻛــە ﺗەﻧﯿــﺎ ‪٪‬ی‬ ‫ﭘــڕۆژەﻛﺎن ﻟــە ﻻﯾــەن وەﺑەرﻫێﻨەراﻧﯽ‬ ‫‪٪٨٨‬ی‬ ‫ﺑﯿﺎﻧﯿﯿــەوە ﺟێﺒەﺟــێ ﻛــﺮاون و ‪٪٨٨‬ی‬ ‫ﭘــڕۆژەﻛﺎن ﻟــە ﻻﯾــەن وەﺑەرﻫێﻨەراﻧﯽ‬ ‫ﺧﯚﻣﺎڵﯿﯿــەوە وەﺑەرﻫێــرناون‪ .‬ﻫەروەﻫﺎ‬ ‫‪٪٤‬ی ﭘڕۆژەﻛﺎﻧﯿــﺶ ﺑــە ﻫﺎوﺑەﺷــﯽ‬ ‫‪٪‬ی‬ ‫ﻫەردووﻻ ﺟێﺒەﺟێ ﻛﺮاون‪.‬‬ ‫دەرﻛەوﺗﻨــﯽ ﺧــﺎوەن ﺳــەرﻣﺎﯾەی‬ ‫ﺧﯚﻣﺎڵــﯽ ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ‬ ‫ﺑەرﭼــﺎو و ﺟﯿــﺎواز‬ ‫ﻟە ﺳــﺎاڵﻧﯽ‬

‫ﭘێــﺶ ‪ ٢٠٠٨‬ﺑــە ﺗــەواوی ﻟە ﭘﺮۆﺳــەی‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨﺎن ﻟــە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا‬ ‫ﺑەرﺟەﺳــﺘە دەﺑێﺘــەوە ﻟــە ﻻﯾــەك‬ ‫ﻧﯿﺸــﺎﻧەی ﻛﺎراﯾﯿــﯽ ﺳــەرﻣﺎﯾەداراﻧﯽ‬ ‫ﺧﯚﻣﺎڵﯿﯿــە و ﻟــە ﻻﯾەﻛــﯽ دﯾﻜــەی‬ ‫ﺋەﻣــە دەردەﺧــﺎت ﻛــە ﻛەﻣﯿــﯽ‬ ‫ﻣــەرج ﻟــە وەرﮔﺮﺗﻨــﯽ ﭘڕۆژەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﺪا‪ ،‬وەك رەﭼﺎوﻧەﻛﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﭘﻠــەی ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن‪ ،‬ﻧەﺑﻮوﻧــﯽ‬ ‫ﺗەﻧــﺪەر‪ ،‬ﭘێﺸــﯿﻨەی ﻛﺎر و ﺳــەرﻣﺎﯾەی‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن‪ ..‬ﻫﺘــﺪ زەﻣﯿﻨــەی‬ ‫ﺗــەواوی رەﺧﺴــﺎﻧﺪووە ﺑــﯚ ﺋــەوەی‬ ‫ﻫــەر ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﯾەﻛــﯽ ﺗــﺎزە داﻣــەزراو‬ ‫و ﺗەﻧﺎﻧــەت ﺑــێ ﺳــەرﻣﺎﯾە ﻣﺎﻓــﯽ‬ ‫ﺟێﺒەﺟێﻜﺮدﻧــﯽ ﭘــڕۆژەی زەﺑەﻻﺣــﯽ‬ ‫وەﺑەرﻫێﻨﺎنوەرﺑﮕﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﺑەﮔﻮێــﺮەی راﭘﯚرﺗێﻜــﯽ دەﺳــﺘەی‬ ‫ﺋﺎﻣــﺎری ﻫەرێــﻢ‪ ،‬ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠٠٧‬ﺗەﻧﯿــﺎ‬ ‫‪ ١١٦‬ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﻟــە ﭘﺎرێﺰﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺗﯚﻣــﺎر ﻛــﺮاوە‪،‬‬ ‫‪٢٠٠٨‬دا‪ ،‬ژﻣﺎرەﻛــە ﺑﯚ‬ ‫ﺑــەاڵم ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠٠٨‬دا‪،‬‬ ‫ﻫــەزار و ‪ ١٠١‬ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﺗﯚﻣﺎرﻛــﺮاو‬ ‫ﺑــەرز ﺑﻮوەﺗــەوە‪ .‬ﺑــەاڵم ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫‪٢٠٠٩‬دا‪ ،‬ژﻣــﺎرەی ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﺑــﯚ ‪٣١٠‬‬ ‫‪٢٠٠٩‬دا‪،‬‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﺗــﺎزە داﻣــەزراو داﺑەزﯾﻮە و‬ ‫‪٢٠١٠‬دا‪ ،‬ژﻣﺎرەﻛــە ﺑــﯚ ﺗەﻧﯿﺎ‬ ‫ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠١٠‬دا‪،‬‬ ‫‪ ١٩١‬ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﺗﯚﻣﺎرﻛــﺮاو ﻟــە‬ ‫ﻛﻮرﺗﯿﯽ داوە‪.‬‬


‫‪18‬‬

‫ە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬ ‫ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪،‬‬ ‫ﺷەﻣﻣﻤﻤە‬ ‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﭼﻮﻮااررﺷە‬ ‫ﺋﺎﻣﺎد��ﻛﺎری دۆﺳﯿە‪ :‬رێﺒﯿﻦ ﻓەﺗﺎح‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﻋەﻟﯽ ﻧﯿﻌﻤە رێﻜﺨەری ﻫﺎوﭘەﯾامﻧﯽ ﻋێﺮاق ﺑﯚ ﺷەﻓﺎﻓﯿەت‬ ‫دەرﻫێﻨﺎن‪:‬‬ ‫ﻟە ﭘﯿﺸەﺳﺎزﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ دە‬

‫‪ ٢٤‬ﻣﻠﯿﺎر دۆﻻر ﻟ‪ ‬ﺣﯿﺴﺎﺑﯽ ﻧ‪‬وﺗﯽ‬ ‫دوو ﺳﺎ‪‬ﯽ ﻋ‪‬ﺮاق دﯾﺎر ﻧﯿﯿ‪‬‬ ‫ھ‪‬وﻟ‪‬ﺮ‪ /‬وﺷ‪ .‬ر‪‬ﺒﯿﻦ ﻓ‪‬ﺗﺎح‬ ‫ﭘﺎﺑەﻧﺪﺑﻮوﻧﯽ ﻋێﺮاق ﺑە دەﺳﺘﭙێﺸﺨەرﯾﯽ ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿﯽ ﺷەﻓﺎﻓﯿەت ﻟە ﭘﯿﺸەﺳﺎزﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ دەرﻫێﻨﺎن و راﭘﯚرﺗەﻛﺎﻧﯽ ﺑﯚ دەﺳﺘﭙێﺸﺨەری‪ ،‬ﺗﯚﻣﺎرﻧەﻛﺮدﻧﯽ زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ ﺗﺎﯾﺒەت ﺑە ﻧەوﺗﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻟە راﭘﯚرﺗەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻋێﺮاﻗﺪا‪ ،‬ﺋﺎﻣﺎژەﻧەدان ﺑە ﻧەوﺗﯽ ﺑەﻛﺎرﻫێرناوی ﻧﺎوﺧﯚ‪ ،‬ﺑﺎﺟﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛﺎﻧﯽ ﻧەوت‪ ،‬ﺳﻮودە ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿﯿەﻛﺎن‪ ،‬ﻫەوڵﺪان ﺑﯚ ﺗەرﺧﺎﻧﻜﺮدﻧﯽ ﺑەﺷێﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒەت ﺑە ﻧەوﺗﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ﻟە راﭘﯚرﺗﯽ دووەﻣﯽ ﻋێﺮاق و‬ ‫ﻛەﻣﻮﻛﻮڕﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ ﭘﺮۆﺳەﻛە‪ ،‬ﺑەﺷێﻚ ﻟە ﺗەوەرە ﺳەرەﻛﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ دﯾﺪارێﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗﯽ رۆژﻧﺎﻣەی "وﺷە"ﯾە‪ ،‬ﻟەﮔەڵ ﻋەﻟﯽ ﻧﯿﻌﻤە رێﻜﺨەری ﻫﺎوﭘەﯾامﻧﯽ ﻋێﺮاق ﺑﯚ ﺷەﻓﺎﻓﯿەت ﻟە ﭘﯿﺸەﺳﺎزﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ دەرﻫێﻨﺎﻧﺪا‪.‬‬ ‫ﻋێــﺮاق ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺑــە دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯽ‬ ‫ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿﯿــەوە ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﺋەﻣــە چ ﮔﺮﻧﮕﯿﯿەﻛــﯽ‬ ‫ﻫەﯾە؟‬ ‫ﮔﺮﻧﮕﯿﯽ ﺋــەو ﻫەﻧــﮕﺎوە ﻟەوەداﯾــە ﻛــە ﺑەﺋەﻧﺪاﻣﺒﻮوﻧﯽ‬ ‫ﻋێــﺮاق ﭘﺎﺑەﻧــﺪی دەﻛﺎ ﺑــە دەرﻛﺮدﻧــﯽ راﭘﯚرﺗــﯽ ﺧﻮﻟــﯽ‬ ‫)ﺳــﺎاڵﻧە ﯾــﺎن ﻧﯿــﻮە ﺳــﺎاڵﻧە( ﻟەﺑــﺎرەی زاﻧﯿﺎری ﻟەﺳــەر‬ ‫ﭘﯿﺸەﺳــﺎزﯾﯽ دەرﻫێﻨــﺎن ﺑــە ﻫەﻣــﻮو ﻗﯚﻧﺎﻏەﻛﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻫەر‬ ‫ﻟــە ﺋﯿﻤﺰاﻛﺮدﻧﯽ ﮔﺮێﺒەﺳــﺖ ﺗــﺎ ﺗەرﺧﺎﻧﻜﺮدﻧــﯽ ﺧەرﺟﯽ‬ ‫ﺑــﯚ ﭘەرەﭘێﺪاﻧــﯽ ﺑــەردەوام و ﺑــە ﺑەﺷــﺪارﯾﯿەﻛﯽ ﻛﺎرای‬ ‫رێﻜﺨﺮاوەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﯚﻣەڵــﯽ ﻣەدەﻧــﯽ‪ ،‬ﻛــە ﻫەﻟێﻜــﯽ‬ ‫راﺳــﺘەﻗﯿﻨە ﺑﯚ ﺋــەوان ﻓەراﻫــەم دەﻛﺎ ﻟە دەﺳﺘﺨﺴــﺘﻨﯽ‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن ﻟەﺑــﺎرەی ﺋــەو ﻛەرﺗــە ﮔﺮﻧﮕــە و ﻫێﻨﺎﻧــە‬ ‫ﻛﺎﯾەی ﻣﯿﻜﺎﻧﯿﺰﻣﯽ ﻧﻮێ ﺑﯚ ﻟێﭙﺮﺳﯿﻨەوە‪.‬‬ ‫ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻋێــﺮاق دوو راﭘﯚرﺗــﯽ ﭘێﺸــﻜێﺶ ﺑــە‬ ‫دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯽ ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿــﯽ ﺷــەﻓﺎﻓﯿەت ﻛــﺮدووە‪،‬‬ ‫ﺋﺎﯾــﺎ ﻟــە راﭘﯚرﺗﯽ دووەﻣــﺪا ﺑە ﺑــەراورد ﻟەﮔــەڵ راﭘﯚرﺗﯽ‬

‫‪ ١٠‬ﻣﻠﯿــﺎر دۆﻻری ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾــﯽ ﻟــە ‪ ٢٠٠٩‬و ﻧﺰﯾﻜــەی‬ ‫‪ ١٤‬ﻣﻠﯿــﺎر دۆﻻر ﻟــە ‪ ٢٠١٠‬ﭘێــﻚ دێﻨﻦ‪ ،‬ﺑــەو ﭘێﯿەی ﺋەو‬ ‫ژﻣﺎراﻧــە ﺳــﺎاڵﻧە ﻫﺎوﺗەرﯾــﺐ ﻟەﮔــەڵ ﺑەردەواﻣﯿﯽ ﻛﺎری‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎ ﻧەوﺗﯿﯿەﻛﺎن ﻟە ﻋێﺮاق زﯾﺎﺗﺮ دەﺑﻦ‪.‬‬ ‫ﻟــە راﭘﯚرﺗــﯽ ﯾەﻛەﻣــﺪا ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑە ﻧەوﺗــﯽ ﻫەرێﻤﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻧەﻛــﺮاوە‪ ،‬ﺑڕﯾــﺎر ﺑﻮو ﻟــە راﭘﯚرﺗــﯽ دووەﻣﺪا‬ ‫ﺑەﺷــێﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻫەﺑێﺖ‪،‬‬ ‫ﺑەاڵم زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ ﻫەرێﻢ ﺗﯚﻣﺎر ﻧەﻛﺮان‪ ،‬ﺑﯚﭼﯽ؟‬ ‫ﺑەﺷــێﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە دووەم راﭘــﯚرت ﺗەرﺧــﺎن ﻛــﺮا‪،‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻟــە ﺋﺎﺳــﺘﯽ ﺧﻮاﺳــﺘەﻛﺎن ﻧەﺑــﻮو‪ ،‬راﺳــﺘﯿﯽ‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺋــەو ﻛەرﺗــەی ﻟــە ﻫەرێﻢ دەرﻧەﺧﺴــﺖ‬ ‫و زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧﯿــﺶ ﯾــەك ﻧەﺧﺮاﺑــﻮون‪ ،‬ﺑﮕــﺮە ﺗەﻧﯿــﺎ‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ ﺑــﻮون‪ ،‬ﺑﯚﯾــە‬ ‫ﭘێــامن واﯾــە ﻫــﯚﻛﺎری ﺳﯿﺎﺳــﯽ ﻟەﭘﺸــﺘەوەی ﺋــەو‬ ‫ﻛەﻣﻮﻛﻮرﺗﯿﯿەوەﻫەﺑﻮو‪.‬‬

‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻫــەردوو راﭘﯚرﺗــﯽ ﻋێــﺮاق‬ ‫ﺑــﯚ دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەری ﺷــەﻓﺎﻓﯿەت ﻛﯚﻣەڵێــﻚ‬ ‫زاﻧﯿﺎری ﺳەرەﺗﺎﯾﯽ و راﮔەﯾەﻧﺪراون‬ ‫ﯾەﻛــەم‪ ،‬دەﺗﻮاﻧﯿــﻦ ﺑڵێﯿــﻦ ﺑەرەوﭘێﺸــﭽﻮون ﻫەﯾــە؟‬ ‫ﭼﯚن؟‬ ‫ﺑەﮔﺸــﺘﯽ ﭘێﺸــﻜەوﺗﻨێﻜﯽ ﺑەرﭼــﺎو ﻟەﺑــﺎرەی ﺟــﯚری‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــەوە ﺑەدەﺳــﺖ ﻧەﻫﺎﺗــﻮوە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﯾەﻛەم‬ ‫راﭘــﯚرت ﺗەﻧﯿــﺎ زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻟەﺑــﺎرەی ﻧەوﺗــﯽ‬ ‫ﻫەﻧﺎردەﻛــﺮاو ﻟەﺧــﯚ ﮔﺮت‪ ،‬ﻟــەو ﻛﺎﺗــەی دووەم راﭘﯚرت‬ ‫ﻧەوﺗــﯽ ﻫەﻧﺎردەﻛــﺮاو و ﭘﺎداﺷــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﺋﯿﻤﺰاﻛﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﻟەﺧــﯚ ﮔــﺮت‪ ،‬ﻛــە ﺋــەو زاﻧﯿﺎرﯾﯿﺎﻧــەش‬ ‫زاﻧــﺮاو و راﮔەﯾﺎﻧــﺮاو ﺑــﻮون‪ .‬دووەم راﭘــﯚرت ﭼەﻧــﺪ‬ ‫وردەﻛﺎرﯾﯿەﻛــﯽ ﺗــﺎ رادەﯾــەك ﺋﺎڵــﯚزی ﻫﻮﻧەرﯾــﯽ‬ ‫ﮔﺮﺗــەوە‪ ،‬ﻛــە ﺑﻮوﻧــە ﻣﺎﯾــەی ﺑەزەﺣﻤەت ﺗێﮕەﯾﺸــﺘﻨﯽ‬ ‫راﭘﯚرﺗەﻛــە ﻟەﻻﯾــەن ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿــەوە‪ ،‬ﻛــە ﭘێﻮﯾﺴــﺘە‬ ‫ﺋﺎﻣﺎﻧــﺞ ﺗێﮕەﯾﺎﻧﺪﻧــﯽ ﺋــەوان ﺑــێ ﻟــە زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ ﻧﺎو‬ ‫راﭘﯚرﺗەﻛــە‪ .‬دووەم راﭘﯚرﺗــﯽ ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠١٠‬ﺑەﺷــێﻜﯽ‬ ‫ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﯽ‬ ‫ﻟەﺧــﯚ ﮔــﺮت‪ ،‬ﺑــەاڵم زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن ورد ﻧەﺑــﻮون و‬ ‫ﻟەﮔــەڵ زاﻧﯿﺎرﯾــﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛﺎن ﯾــەك ﻧەﺧﺮاﺑــﻮون‪ ،‬ﺑﯚﯾە‬ ‫ﺑــەو ﺷــێﻮەﯾە ﺑەﭘێــﯽ ﭘێﻮەرەﻛﺎﻧــﯽ دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯽ‬ ‫ﻧﺎودەوڵەﺗــﯽ ﻧەﺑــﻮون‪ ،‬ﻛــە ﭘﺎﺑەﻧــﺪی ﯾەﻛﺒﻮوﻧــﯽ‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺣﻜﻮوﻣــەت و زاﻧﯿﺎرﯾــﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن‬ ‫دەﻛﺎت‪.‬‬ ‫ﺑەو ﺣﺎڵەﺷــەوە‪ ،‬ﻟــە راﭘﯚرﺗــﯽ دووەﻣــﺪا ﺑەﻫەﻣﺎن‬ ‫ﺷــێﻮەی ﺋــەوەی ﯾەﻛــەم‪ ،‬داﻫﺎﺗــﯽ ﺋــەو ﻧەوﺗــەی ﺗێﺪا‬ ‫ﻧﯿﯿــە ﻛە ﻟــە ﻧﺎوﺧــﯚ ﺑــەﻛﺎر دەﻫێرنێــﺖ و ﻫەﻧﺪێﻚ ﺑە‬ ‫‪٪٢٥‬ی ﻛــﯚی ﺑەرﻫەﻣــﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻋێﺮاﻗــﯽ دادەﻧێــﻦ‪،‬‬ ‫‪٪٢٥‬ی‬ ‫ﺋﺎﯾﺎ ﺋەوە ﻛەﻣﻮﻛﻮڕﯾﯿەﻛﯽ ﮔەورە ﻧﯿﯿە؟‬ ‫ﺑەڵــێ‪ ،‬ﺑــﺎس ﻧەﻛﺮدﻧــﯽ زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن ﻟەﺑــﺎرەی‬ ‫‪٪٢٥‬ی ﻗەﺑــﺎرەی‬ ‫‪٪٢٥-٢٠‬ی‬ ‫ﺑەﻛﺎرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﻧﺎوﺧــﯚ ﻛــە رێــﮋەی ‪٢٠‬‬ ‫ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻋێــﺮاق ﭘێــﻚ دێﻨــێ‪ ،‬ﻟەﭘــﺎڵ‬ ‫ﭘﺸﺘﮕﻮێﺨﺴــﺘﻨﯽ زاﻧﯿﺎرﯾــﯽ ﺗــﺮ‪ ،‬وەك ﭘﺸــﻜﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ‬ ‫ﻧﯿﺸــﺘامﻧﯿﯿەﻛﺎن ﻟــە ﻛﺮێــﯽ ﺧﺰﻣەﺗﮕــﻮزاری‪ ،‬ﺑﺎﺟــﯽ‬ ‫ﺳــەر ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن‪ ،‬ﺳــﻮودە ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿﯿــەﻛﺎن‪،‬‬ ‫ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎرەﺗﯿﯿە ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن‪،‬‬ ‫ﺣﺴــێﺒﻜﺮدﻧﯽ ﺗێﭽــﻮوی ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﺑەرﻣﯿﻠێــﻚ‬ ‫ﻧــەوت و ﻣﺎﻓــﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛﺎﻧــﯽ ﻟــە ﻋێﺮاﻗــﺪا ﻛﺎر‬ ‫دەﻛــەن‪ ،‬ﻫەﻣــﻮو ﺋەواﻧــە ﻛەﻣﻮﻛﻮرﺗﯿﯿەﻛــﯽ ﮔــەورە‬ ‫ﻟــە ﻫــەردوو راﭘــﯚرت ﭘێــﻚ دێﻨــﻦ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺑەﭘێــﯽ‬ ‫ﻗەﺑاڵﻧﺪﻧــە ﺳــەرەﺗﺎﯾﯿﯿەﻛﺎن ﺋــەو زاﻧﯿﺎرﯾﯿﺎﻧــە ﻧﺰﯾﻜــەی‬

‫راﭘﯚرﺗــﯽ دووەم داوای درێﮋﻛﺮدﻧــەوە دەﻛﺎت ﺑــﯚ‬ ‫‪ ،٢٠١٣‬ﺑــﯚ ﺗﯚﻣﺎرﻛﺮدﻧــﯽ زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫‪١٥‬ی ﺷــﻮﺑﺎﺗﯽ ‪،٢٠١٣‬‬ ‫‪١٥‬ی‬ ‫ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــە ﻧەوﺗــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪ ،‬ﺑــەاڵم ﭼەﻧــﺪ ﻣﺎﻧﮓ‬ ‫ﺑەﺳــەر ﺋــەو رێﻜەوﺗــەدا ﺗێﭙــەڕی و راﭘﯚرﺗەﻛــە ﺗــەواو‬ ‫ﻧەﻛﺮا‪ ،‬ﺋەو ﭘﺮۆﺳەﯾە ﺑەﻛﻮێ ﮔەﯾﺸﺘﻮوە؟‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێــﻢ ﭘێﺸــﻜێﺶ ﻛــﺮان و ﻟــە دوا‬ ‫ﻛﯚﭘﯿــﯽ راﭘﯚرﺗــﯽ ‪ ٢٠١٠‬ﻫﺎﺗﻨــە ﺑاڵوﻛﺮدﻧــەوە ﻛــە‬ ‫ﻟــە ﺋﺎﯾــﺎری ‪ ٢٠١٣‬دەرﭼــﻮو‪ ،‬دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯽ‬ ‫ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿــﺶ ﻻی ﺧﯚﯾــەوە ﺋﺎﻣــﺎژەی ﺑــﯚ ﺋــەوە ﻛــﺮد‬ ‫ﻛە دەﺑێ ﻟــە داﻫﺎﺗــﻮودا زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن ﺑەﭘێــﯽ ﭘێﻮەری‬ ‫دەﺳﺘﭙێﺸﺨەرﯾﯽﻧێﻮدەوڵەﺗﯽﺑﻦ‪.‬‬ ‫دەﮔﻮﺗﺮێــﺖ‪ ،‬ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻧــﺎردووە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﻧەوﺗﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێــﻢ‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿﺎن ﻧەﻧﺎردووە‪ ،‬ﺋەوە راﺳﺘە؟‬ ‫ﺑەڵــێ‪ ،‬زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن ﻟەﻻﯾــەن ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧەوە رەواﻧــە ﻛــﺮان و ﻧﺎڕەزاﯾــﯽ ﻟەﻻﯾــەن‬ ‫ﻧﻮێﻨــەری ﭼﺎودێﺮﯾــﯽ داراﯾــﯽ و ﻧﻮێﻨــەری وەزارەﺗــﯽ‬ ‫ﻧەوﺗــﯽ ﻋێــﺮاق ﺳــەﺑﺎرەت ﺑــەو زاﻧﯿﺎرﯾﯿﺎﻧــە ﻫەﺑــﻮون‪،‬‬ ‫ﺑــەو ﭘێﯿــەی ﻟەﮔــەڵ زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﭘێﺸــﻮو ﻟەﺑــﺎرەی‬ ‫ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧــﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ ﯾــەك ﻧﺎﮔﺮﻧــەوە ﻛــە‬ ‫ﻫەرێــﻢ ﺑــە ﻧــﻮوﴎاوی رەﺳــﻤﯽ ﭘﺎﺑەﻧــﺪی ﺧــﯚی ﺑــﯚ‬ ‫ﻫــەردووﻻ دووﭘــﺎت ﻛﺮدووەﺗــەوە و زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧﯿﺸــﯽ‬ ‫ﻟەﻻﯾــەن ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛﺎﻧــﯽ ﻟە ﻫەرێــﻢ ﻛﺎر دەﻛــەن رەواﻧە‬ ‫ﻧەﻛــﺮدووە‪ .‬ﻟێــﺮەدا دەﻣەوێ ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑﯚ ﺋــەوە ﺑﻜەم ﻛە‬ ‫ﭘێﻮﯾﺴــﺘە ﺋــەو ﻛﺎرە ﻟــە ﭼﻮارﭼێــﻮەی ﭼﺎﻻﻛﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﯾەﻛﺨﺴــنت ﺑــێ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﭘێﻮﯾﺴــﺘە ﺋــەو‪،‬‬ ‫داوا ﻟــە ﻫەﻣــﻮو ﻻﯾەﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﺳــەرﭼﺎوەی زاﻧﯿــﺎری‬ ‫ﺑــﻜﺎ ﻫــەر ﻟــە ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ و ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻟــە ﻫەرێﻤــﺪا ﻛﺎر دەﻛــەن‪ ،‬ﺑــە ﻧﺎردﻧــﯽ راﺳــﺘەوﺧﯚی‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن ﺑــﯚی و ﺋــەو ﻛﺎرەﻛــە ﺑــﻜﺎ‪ ،‬ﺑﯚﯾــە‬ ‫ﭘﺸﺘﺒەﺳــنت ﺑــە ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ ﻟــەو ﻛﺎرەدا‬ ‫ﭘێﭽەواﻧەیﭘێﻮەرەﻛﺎﻧﯽدەﺳﺘﭙێﺸﺨەرﯾﯿە‪.‬‬ ‫ﻟــە ﻛﺎﺗێﻜــﺪا ﺋەﮔــەر ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﻧەوﺗﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻫەرێــﻢ زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن رەواﻧــە ﻧەﻛــەن‪ ،‬ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ‬ ‫دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯽ ﺷــەﻓﺎﻓﯿەت ﺑەراﻣﺒــەر ﺑــە ﻫەرێــﻢ‬ ‫ﭼﯽ دەﺑێﺖ؟‬ ‫دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯽ ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿــﯽ ﺷــەﻓﺎﻓﯿەت‬ ‫ﺋﺎﻣــﺎژەی ﺑــﯚ ﺋــەو ﺑﺎﺑەﺗە ﻛــﺮدووە و داواﺷــﯽ ﻛــﺮدووە‬

‫ﻛــە دەﺑــێ زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێــﻢ ﻟــە راﭘﯚرﺗەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫داﻫﺎﺗــﻮودا ﺑەﭘێــﯽ ﭘێﻮەرەﻛﺎﻧــﯽ دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەری‬ ‫ﺑــﻦ و ﺑەﭘێﭽەواﻧەﺷــەوە ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ ﻋێــﺮاق ﻟــە‬ ‫دەﺳﺘﭙێﺸﺨەری ﻣﺎﯾەی ﻧﯿﮕەراﻧﯽ دەﺑێ‪.‬‬ ‫ﻛێﺸــەﻛە ﻟــە ﻛﻮێــﻮە ﺳــەری ﻫەڵــﺪا‪ ،‬رەﺧﻨــە ﻟــە‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ دەﮔﯿﺮێــﺖ‪ ،‬ﻛــە زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻧەﻧــﺎردووە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻟــە ﻫەﻣــﺎن ﻛﺎﺗــﺪا دەﮔﻮﺗﺮێــﺖ‬ ‫دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﺶ ﻓﯚرﻣەﻛﺎﻧــﯽ ﺗﯚﻣﺎرﻛﺮدﻧــﯽ زاﻧﯿﺎرﯾــﯽ‬ ‫ﺑﯚ ﻫەرێﻢ ﻧەﻧﺎردووە‪ ،‬ﺋەوە راﺳﺘە؟‬ ‫ﭘﺮﺳــﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻫەرێــﻢ ﻛﺎﺗێﻜــﯽ زۆری ﺧﺎﯾﺎﻧــﺪ و‬ ‫ﻧﺎﻛﯚﻛﯿﯿــە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەﻛﺎن ﺑەﺳــەرﯾﺪا زاڵ ﺑــﻮون‪،‬‬ ‫ﺑەردەواﻣﯿــﯽ ﻧﺎﻛﯚﻛﯿﯿەﻛﺎﻧﯿــﺶ واﯾﻜــﺮد ﻫــەر‬ ‫ﻻﯾەﻧێــﻚ ﻟــەوەی ﺗــﺮ دوور ﺑﻜەوێﺘــەوە و ﻻﯾەﻧــە‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾﺪارەﻛﺎﻧﯿــﺶ ﺋەوەﯾــﺎن ﻟەﯾــﺎد ﻛــﺮد ﻛــە‬ ‫ﺷــەﻓﺎﻓﯿەت ﻟــەو ﻛەرﺗــەدا وا دەﻛﺎ ﻫــەر ﻻﯾەﻧێــﻚ ﻛــە‬ ‫ﭘﺎڵﭙﺸــﺘﯿﯽ ﻟێ ﺑــﻜﺎ ﻟەﺑەرﭼــﺎوی ﻛﯚﻣەڵﮕــەی ﻧﺎوﺧﯚﯾﯽ‬ ‫ﺑەﻫێــﺰ و ﭘــﺎك دەرﻛــەوێ‪ ،‬ﺑﯚﯾــە دەﺑﯿﻨﯿــﻦ ﻛــە ﻫــەر‬ ‫ﻻﯾــەك دەﯾــەوێ ﻻﯾەﻧــﯽ ﺑەراﻣﺒــەر ﺧەﺗﺎﺑــﺎر ﺑــﻜﺎ و‬ ‫ﺧــﯚی ﺑــە راﺳــﺖ دەرﺑﺨــﺎ‪ ،‬ﺋێﻤــە ﻻی ﺧﯚﻣﺎﻧــەوە وای‬ ‫دەﺑﯿﻨﯿــﻦ ﻛە ﻫــەردووﻻ ﻫەوڵــﯽ راﺳــﺘەﻗﯿﻨەﯾﺎن ﻧەداوە‬ ‫ﺑﯚ دوورﺧﺴﺘﻨەوەی ﺋەو ﻓﺎﯾﻠە ﻟە ﺳﯿﺎﺳەﺗەوە‪.‬‬ ‫ﺋەﮔــەر ﺑەﻫەﻣﺎن ﺷــێﻮە دﯾﺴــﺎن ﺑەﺷــێﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒەت‬ ‫ﺑــە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟــە راﭘﯚرﺗەﻛەدا ﻧەﺑێــﺖ‪ ،‬ﺋەوە‬ ‫ﻛەﻣﻮﻛﻮڕﯾﯿەﻛــﯽ ﮔــەورە ﻧﺎﺑێــﺖ ﻟــە ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﻋێﺮاق‬ ‫ﺑەدەﺳﺘﭙێﺸﺨەرﯾﯿەوە؟‬ ‫ﺑەڵــێ‪ ،‬دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯽ ﻧێﻮدەوڵەﺗــﯽ ﺋﺎﻣــﺎژەی ﺑــﯚ‬ ‫ﮔﺮﻧﮕﯿــﯽ ﺋــەوە ﻛــﺮدووە ﻛــە دەﺑــێ ﺋــەو زاﻧﯿﺎرﯾﯿﺎﻧەی‬ ‫ﻟــە ﻫەرێﻤــەوە رەواﻧــە دەﻛﺮێــﻦ ﺑەﭘێــﯽ ﭘێــﻮەرە‬ ‫ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿﯿــەﻛﺎن ﺑــﻦ‪ ،‬ﻫــﺎوﻛﺎت ﻟەﮔــەڵ ﮔﯚڕاﻧــﯽ‬ ‫ﭘێــﻮەرە ﻧێﻮدەوڵەﺗﯿﯿــەﻛﺎن و داﻧﺎﻧــﯽ ﭘێــﻮەری ﻧــﻮێ ﻟە‬ ‫‪٢٠١٣‬دا‪ ،‬ﭘێﻮﯾﺴــﺖ دەﻛﺎ‬ ‫ﻛﯚﻧﮕــﺮەی ﺳــﯿﺪﻧﯽ ﻟە ﻣﺎﯾﺴــﯽ ‪٢٠١٣‬دا‪،‬‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﻻﯾــەك ﺑــە رژدی و دوور ﻟــە ﺳﯿﺎﺳــەت ﻛﺎر ﺑﯚ‬ ‫ﺳــەﳌﺎﻧﺪﻧﯽ ﻟەﺋەﺳــﺘﯚﮔﺮﺗﻨﯽ ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎرەﺗﯿﯽ ﺧﯚﯾــﺎن‬ ‫ﺑﻜــەن ﺑەراﻣﺒــەر ﻛﯚﻣەڵﮕــەی ﻧﺎوﺧــﯚ‪ ،‬ﺟــﺎ ﻟــە ﻫەرێﻢ‬ ‫ﺑێ ﯾــﺎن ﻟــە ﭘﺎرێﺰﮔﺎﻛﺎﻧــﯽ ﺗﺮی ﻋێــﺮاق‪ ،‬ﺋــەوەش ﺑەﭘێﯽ‬ ‫‪١١١‬ی دەﺳــﺘﻮور ﻛــە ﺋﺎﻣــﺎژە ﺑﯚ ﺋــەوە دەﻛﺎت‬ ‫ﻣــﺎدەی ‪١١١‬ی‬ ‫ﻛــە ﻧــەوت و ﮔﺎز ﻣﻮڵﻜــﯽ ﮔەﻟــﯽ ﻋێﺮاﻗــﻦ ﻟــە ﻫەﻣﻮو‬ ‫ﭘﺎرێــﺰﮔﺎ و ﻫەرێﻤەﻛﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﻫــەر ﺑﯚﯾــە و ﻟــە ﺋەﻧﺠﺎﻣــﯽ‬ ‫راﮔەﯾﺎﻧﺪﻧــﯽ ﻫەﻣــﻮو ﻻﯾەﻧــەﻛﺎن ﺑــە ﭘﺎﺑەﻧــﺪی ﺧﯚﯾﺎن‬ ‫ﺑــە دەﺳــﺘﻮورەوە‪ ،‬ﭘێﻮﯾﺴــﺘە ﻟەﺳــەرﯾﺎن ﭘﺎڵﭙﺸــﺘﯽ ﻟە‬ ‫ﺷــەﻓﺎﻓﯿەت ﻟــەو ﻛەرﺗــەدا ﺑﻜــەن‪ ،‬ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﮔەﻟﯽ‬ ‫ﻋێــﺮاق ﺑەﻫەﻣــﻮو ﭘێﻜﻬﺎﺗەﻛﺎﻧــﯽ ﺋﺎﮔــەداری ﻗەﺑــﺎرەی‬

‫ﻫەﻧﺪێــﻚ ﻟــە ﺧﻮێﻨــەران دێﺘــە ورووژاﻧــﺪن ﻟەﺑــﺎرەی‬ ‫ﺋﺎﮔــەداری ﺳﯿﺎﺳــەﺗﻮاﻧﺎن ﺑــەو ﺑﺎﺑەﺗــە ﻛــە ﻛﺎرﯾﮕەرﯾﺶ‬ ‫دەﻛﺎﺗــە ﺳــەر ﺳﯿﺎﺳــەﺗەﻛﺎﻧﯽ ﺋــەم ﻻﯾــەن و ﺋــەو‬ ‫ﻻﯾــەن‪ .‬دەﻣــەوێ ﺑــﯚ ﺋەواﻧــەی دووﭘﺎت ﺑﻜەﻣــەوە ﻛە‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﻻﯾەﻧــە ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿە ﻧﺎوﺧﯚﯾــﯽ و دەرەﻛﯿﯿــەﻛﺎن‬ ‫و ﺋﯿﻤﭙﺮﯾﺎﻟﯿﯿەﻛﺎﻧﯿــﺶ زۆر ﺑــە وردی ﺋــەو زاﻧﯿﺎرﯾﯿﺎﻧــە‬ ‫ﻟەﺑــﺎرەی ﻛەرﺗــﯽ ﻧەوﺗﯽ ﻋێــﺮاق دەزاﻧﻦ‪ ،‬ﺋــەوەش ﻟەﺑەر‬ ‫ﻫﯚﯾەﻛــﯽ زۆر ﺑﭽــﻮوك‪ ،‬ﺋەوﯾــﺶ ﺋــەو ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﯾﺎﻧەی ﻟە‬ ‫ﻧﺎوﭼــە ﺟﯿﺎﺟﯿﺎﻛﺎﻧــﯽ ﻋێﺮاﻗــﺪا ﻛﺎر دەﻛــەن ﺑﯿﺎﻧﯿــﻦ و‬ ‫ﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯿــﺎن ﻟەﮔــەڵ ﻫەﻣﻮو ﻻﯾەك ﻫەﯾــە و ﻫەﻣﻮو‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن ﺑــﯚ ﺧــﺎوەن ﭘﺸــﻜەﻛﺎﻧﯿﺎن رادەﮔەﯾەﻧــﻦ‪،‬‬ ‫ﺋەﻣــەش ﺑەﭘێــﯽ ﯾﺎﺳــﺎی )دۆك ﻓﺮەﻧــﻚ( ﻟــە ﺋەﻣەرﯾﻜﺎ‬ ‫و ﯾﺎﺳــﺎﻛﺎﻧﯽ ﯾەﻛێﺘﯿــﯽ ﺋەوروﭘــﺎ ﻛــە ﺑــەم دواﯾﯿﯿــە‬ ‫دەرﻛــﺮان و رێﻨﻮێﻨﯿﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﮔﺮووﭘــﯽ ﻫەﺷــﺖ‪،‬‬ ‫ﻛــە ﺳــەرﺟەﻣﯿﺎن ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن ﺑــە راﮔەﯾﺎﻧﺪﻧــﯽ‬ ‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت ﺑــەو ﻛەرﺗــە ﭘﺎﺑەﻧــﺪ دەﻛــەن‪.‬‬ ‫ﺑــەاڵم ﻛﯚﻣەڵﮕەی ﻋێــﺮاق ﻛــە ﺧﺎوەﻧــﯽ ﺑەرژەوەﻧﺪی و‬ ‫ﻣﺎﻓــﯽ ﺳــەرەﻛﯿﯿە ﻟــەو ﻛەرﺗەدا‪ ،‬ﻫﯿــﭻ ﻟــەو زاﻧﯿﺎرﯾﯿﺎﻧە‬ ‫و ﺷــێﻮازی ﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧــﯽ ﺋــەو ﻛەرﺗــە ﻧﺎزاﻧێ ﻛــە ﺋﺎﺧﯚ‬ ‫ﺑــەو رێﮕەﯾــە ﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ دێﺘــە دی ﯾــﺎن ﻧــﺎ‪،‬‬ ‫ﺑﯚﯾــە ﭘێﻮﯾﺴــﺘە ﭘﺎڵەﭘەﺳــﺘﯚ ﺑﺨەﯾﻨــە ﺳــەر ﻫەﻣــﻮو‬ ‫ﻻﯾــەك ﺑــﯚ ﮔەﯾﺸــنت ﺑــە ﺷــەﻓﺎﻓﯿەﺗﯽ راﺳــﺘەﻗﯿﻨە ﻟەو‬ ‫ﻛەرﺗــەدا ﻟــە ﭘێﻨــﺎو ﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯽ ﻛﯚﻣەڵﮕــەی ﻋێﺮاق و‬ ‫ﻧەﻫێﺸﺘﻨﯽﮔەﻧﺪەڵﯿﯿەﮔەورەﻛﺎﻧﯽﻛەرﺗەﻛە‪.‬‬ ‫ﺋێــﻮە ﻟــە ﻫﺎوﭘەﯾامﻧــﯽ ﻋێﺮاق ﺑــﯚ ﺷــەﻓﺎﻓﯿەت ﻟە‬ ‫ﭘﯿﺸەﺳــﺎزﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ دەرﻫێﻨــﺎن‪ ،‬ﻫەڵﻮێﺴــﺘﺎن ﻟەﺑــﺎرەی‬ ‫ﺋەو ﻛێﺸەﯾەوە ﭼﯿﯿە؟‬ ‫ﺋێﻤــە وەك ﻫﺎوﭘەﯾامﻧــﯽ ﺷــەﻓﺎﻓﯿەت ﺑێﻼﯾەﻧﯿــﻦ و‬ ‫ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ ﻫەﻣﯿﺸەﯾﯿﺸــامن ﻟــە ﺑەرژەوەﻧﺪﯾــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣەڵﮕــەی ﻋێﺮاﻗﺪاﯾــە ﻟــە ﻫەﻣــﻮو ﭘﺎرێﺰﮔﺎﯾــەﻛﺎن‬ ‫و ﻫەرێﻤﯿــﺶ و ﻫەوڵﯿــﺶ دەدەﯾــﻦ رۆڵێﻜــﯽ‬ ‫ﻧﺎوﺑﮋﯾﻮامنــﺎن ﻫەﺑێ ﺑــﯚ دۆزﯾﻨــەوەی ﻣﯿﻜﺎﻧﯿﺰﻣێﻜﯽ ﻛﺎرا‬ ‫ﻟــە ﺑەﺷــﺪارﯾﻜﺮدﻧﯽ ﻫەرێﻢ ﻟــە دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯿەﻛە و‬ ‫ﺑاڵوﻛﺮدﻧــەوەی ﻫەﻣــﻮو زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﺋــەو ﻛەرﺗــە و‬ ‫ﻟەﻻﯾــەن ﻫەﻣﻮواﻧەوە ﻫــەر ﻟە ﻧﺎوەﻧــﺪ و ﻫەرێﻤﯿﺶ ﺑﯚ‬ ‫ﺋــەوەی ﻛﯚﻣەڵﮕــەی ﻋێﺮاق ﺋﺎﮔــەداری ﺋەوە ﺑــێ ﻛە ﻟەو‬ ‫ﻛەرﺗــەدا روو دەدا‪ ،‬ﺑــﯚ ﺋــەوەی ﺑﺸــﺒێﺘە ﻣﯿﻜﺎﻧﯿﺰﻣێﻜﯽ‬ ‫ﮔﺮﻧــﮓ ﺑــﯚ ﻟێﭙﺮﺳــﯿﻨەوە و ﮔﻔﺘﻮﮔــﯚﻛﺎن ﻟەﺑــﺎرەی‬ ‫ﻛەرﺗــﯽ ﻧــەوت و ﻣﯿﻜﺎﻧﯿﺰﻣەﻛﺎﻧــﯽ ﭘێﺸﺨﺴــﺘﻨﯽ ﻟــە‬ ‫ﻋێﺮاﻗﺪا‪.‬‬ ‫ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎ ﻫﯿــﭻ ﻧﻮێﻨەرێﻜــﯽ رێﻜﺨﺮاوەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻟە ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﺧــﺎوەن ﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯿەﻛﺎن‬

‫زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧــﯽ‬ ‫ﻫەرێــﻢ‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣەﺗــﯽ‬ ‫ﻧــﺎردووە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛﺎﻧــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻫﯿــﭻ زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﯿــﺎن ﺑەدەﺳﺘﭙێﺸــﺨەری‬ ‫ﺷەﻓﺎﻓﯿەتﻧەداوە‬ ‫ﺳﺎﻣﺎﻧەﻛەی و ﭼﯚﻧﯿەﺗﯽ ﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧﯽ ﺑێ‪.‬‬ ‫زۆر ﺟــﺎر ﺑە ﭘﺎﺳــﺎوی ﭘﺎراﺳــﺘﻨﯽ ﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫واڵت زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن دەﺷــﺎردرێﻨەوە‪ ،‬ﮔﻮاﯾــە دەﺳــەاڵت‬ ‫ﻧﺎﯾەوێــﺖ زاﻧﯿﺎرﯾﯿــەﻛﺎن ﺑــﯚ ﻻﯾەﻧــﯽ ﺟﯿﻬﺎﻧــﯽ ﺋﺎﺷــﻜﺮا‬ ‫ﺑﻦ‪ ،‬ﺋەوە ﭘﺎﺳﺎوێﻜﯽ ﺑەﺗﺎڵ ﻧﯿﯿە؟‬ ‫ﻟێــﺮەدا دەﻣــەوێ ﺋﺎﻣﺎژە ﺑــﯚ ﻟێﺪواﻧﯽ ﺑﺮاﯾــەك ﻟە ﯾەﻛێﻚ‬ ‫ﻟــە ﭘﺎرێﺰﮔﺎﻛﺎﻧﯽ ﻋێﺮاق ﺑﻜــەم ﻟەﺑﺎرەی ﺋــەو ﺑﺎﺑەﺗەوە ﻛە‬ ‫ﺷــەﻓﺎﻓﯿەت دەﺑێﺘە ﻫــﯚی ﺋﺎﺷــﻜﺮاﺑﻮوﻧﯽ زاﻧﯿﺎرﯾﯿەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﺋــەو ﻛەرﺗــە ﺑــﯚ ﻻﯾەﻧــە ﺟﯿﻬﺎﻧــﯽ و ﺋﯿﻤﭙﺮﯾﺎﻟﯿﯿــەﻛﺎن‬ ‫و ﺋــەوەش ﻫەﻟﯿــﺎن ﭘــێ دەدا ﺑــﯚ دەﺳــﺘﻮەردان ﻟــە‬ ‫ﻛﺎروﺑﺎرەﻛﺎﻧــﯽ‪ ،‬ﺑێﮕﻮﻣــﺎن ﺋــەو ﺑﺎﺑەﺗــەش ﻟەﻻﯾــەن‬

‫ﻟــە ﭼﻮارﭼێــﻮەی دەﺳﺘﭙێﺸــﺨەرﯾﯿەﻛەی ﻋێــﺮاق‬ ‫ﺋەﻧــﺪام ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺑﯚﭼــﯽ؟ ﺋﺎﯾــﺎ ﺋــەوە ﻛەﻣﻮﻛﻮڕﯾﯿەﻛــﯽ‬ ‫ﮔەورە ﻧﯿﯿە؟‬ ‫ﻛﻮرﺳــﯿﯿەك ﺑــﯚ رێﻜﺨﺮاوەﻛﺎﻧــﯽ ﻫەرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﻟــە ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ ﺧــﺎوەن ﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯿــەﻛﺎن ﺗەرﺧﺎن‬ ‫ﻛــﺮا‪ ،‬ﻟەﭘــﺎڵ ﻛﻮرﺳــﯿﯿەﻛﯽ ﺗﺮ ﺑــﯚ ﻧﻮێﻨــەری ﺣﻜﻮوﻣەﺗﯽ‬ ‫ﻫەرێــﻢ‪ ،‬ﺑەاڵم ﺗﺎ ﺋێﺴــﺘﺎش ﺋــەو دوو ﻛﻮرﺳــﯿﯿە ﺑەﺗﺎڵﻦ‬ ‫و ﭼــﺎوەڕوان دەﻛــﺮێ ﻟــە ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﺎﻧــﯽ داﻫﺎﺗــﻮو‬ ‫ﻛــە ﺑڕﯾﺎرە ﻟــە ﻣﺎﻧﮕﯽ ﺗەﻣــﻮوزی داﻫﺎﺗﻮو ﺳــﺎز ﺑﻜﺮێﺖ‪،‬‬ ‫ﻧﻮێﻨەرێﻚ ﺑﯚ رێﻜﺨﺮاوەﻛﺎﻧﯽ ﻫەرێﻢ دﯾﺎری ﺑﻜﺮێﺖ‪.‬‬

‫ﻧەوت‬ ‫د‪ .‬زاﻫﯿﺮ ﻣەﺟﯿﺪ‬ ‫ﺟﯿﺪ‬ ‫‪٢-١‬‬

‫ﮔﺮێﺒەﺳﺘەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻧەوت و ﺟﯚرەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﯾ‪‬ﻛ‪‬م‪ :‬ﮔﺮ‪‬ﺒ‪‬ﺳﺘ‪‬ﻛﺎﻧﯽ ﻧ‪‬وت‬ ‫ﻟــە ﺳــەرەﺗﺎی ﺋەﻧﺠﺎﻣﺪاﻧــﯽ ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﻧەوﺗــەوە‪ ،‬ﭼەﻣﻜــﯽ‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎن ﺑەﺷــێﻮەی ﺟﯿﺎﺟﯿــﺎ ﭘێﻨﺎﺳــە ﻛــﺮاون‪ .‬ﻟەواﻧەﯾــە‬ ‫ﻫﯚﻛﺎرەﻛەﺷــﯽ ﺋــەوە ﺑێﺖ ﻛە ﻟــە ﻫــەر ﻗﯚﻧﺎﻏێﻜﺪا ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﻧــەوت ﺑەﺷــێﻮازێﻜﯽ ﺟﯿــﺎواز ﻟە ﻧێــﻮان دەوڵەﺗــﯽ ﺧﺎوەن ﻧــەوت و‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﺑﯿﺎﻧﯿﯿــەﻛﺎن رێــﻚ ﺧــﺮاوە‪ .‬ﺑــەاڵم ﺑەﮔﺸــﺘﯽ ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ‬ ‫ﻧــەوت‪" ،‬ﮔﺮێﺒەﺳــﺘێﻜە ﻟــە ﻧێــﻮان دەوڵەﺗێــﻚ ﯾــﺎن ﯾەﻛێــﻚ ﻟــە‬ ‫دەزﮔﺎ ﮔﺸــﺘﯿﯿەﻛﺎﻧﯽ دەوڵــەت‪ ،‬ﻟەﮔــەڵ ﻛەﺳــێﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗــﯽ‬ ‫ﺑﯿﺎﻧــﯽ )ﻛــە زۆر ﺟﺎر ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ دەﺑێــﺖ(‪ ،‬ﺑەﻣەﺑەﺳــﺘﯽ ﺋەﻧﺠﺎﻣﺪاﻧﯽ‬ ‫ﭘﺮۆﺳــەﻛﺎﻧﯽ ﻧەوت ﻟــە ﺑەﺷــێﻜﯽ ﻫەرێﻤــﯽ دەوڵەﺗەﻛــە‪ ،‬ﺑەراﻣﺒەر‬ ‫ﺑڕێﻜــﯽ دﯾﺎرﯾﻜــﺮاو ﻟــە ﻧــەوت ﯾــﺎن ﺑڕێــﻚ ﭘــﺎرەی دﯾﺎرﯾﻜــﺮاو‪ ،‬ﻟە‬ ‫ﻣﺎوەﯾەﻛﯽدﯾﺎرﯾﻜﺮاودا"‪.‬‬ ‫دووەم‪ :‬ﺟﯚرەﻛﺎﻧﯽ ﮔﺮ‪‬ﺒ‪‬ﺳﺘﯽ ﻧ‪‬وت‬ ‫ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ ﮔﺸــﺘﯽ ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﻧــەوت ﺑــﯚ ﺋــەم ﺟﯚراﻧــە‬ ‫ﭘﯚﻟێﻦدەﻛﺮێﻦ‪:‬‬ ‫‪Concession or license‬‬ ‫أ‪ .‬ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ ﺋﯿﻤﺘﯿــﺎز ))‪license‬‬ ‫‪(Agreement‬‬ ‫‪Agreement‬‬ ‫‪Production-- Sharing‬‬ ‫‪Production‬‬ ‫ب‪ .‬ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ ﺑەﺷــﺪارەﻛﯽ ))‪Sharing‬‬ ‫‪(Agreement‬‬ ‫‪Agreement‬‬ ‫‪(Service‬‬ ‫‪Service Agreement‬‬ ‫ت‪ .‬ﮔﺮێﺒەﺳﺘﯽ ﺧﺰﻣەﺗﮕﻮزاری ))‪Agreement‬‬ ‫‪((Concession‬‬ ‫‪Concession or license Agreement‬‬ ‫ﮔﺮ‪‬ﺒ‪‬ﺳﺘﯽ ﺋﯿﻤﺘﯿﺎز ))‪Agreement‬‬ ‫ﻛﯚﻧﱰﯾــﻦ و ﺳــەرەﺗﺎﯾﯿﱰﯾﻦ ﺟــﯚری ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ ﻧەوﺗــە‪ .‬ﻟــە‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ ﺋﯿﻤﺘﯿﺎزﯾــﺪا ﺋﺎﺳــﺖ و ﺟــﯚری ﺋﯿﻤﺘﯿﺎزەﻛــە ﺑەﭘێــﯽ‬ ‫منﻮوﻧەﻛــە دەﮔﯚڕێــﺖ‪ .‬ﻟــەم ﺟــﯚرە ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﺎﻧەدا ﺣﻜﻮوﻣــەت ﻛە‬ ‫ﺧﺎوەﻧــﯽ ﯾــەدەك و ﺑﯿــﺮە ﻧەوﺗەﻛەﯾە‪ ،‬ﺑــە ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛەی دەﺳــﭙێﺮێ و‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛــەش وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﺗێــﺪا دەﻛﺎت‪ .‬ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی وەﺑەرﻫێــﻦ‬ ‫ﮔﺸــﺖ ﺗێﭽﻮوﻧــەﻛﺎن ﻟەﺋەﺳــﺘﯚ دەﮔــﺮێ و ﺑەﭘێﺪاﻧــﯽ ﻣﻮڵﻜﺎﻧــە و‬ ‫ﺑەﺷــێﻚ ﻟــە داﻫﺎﺗــﯽ ﯾەدەﻛەﻛــە وەك ﺑــﺎج‪ ،‬ﻣﺎﻓــﯽ ﺧﺎوەﻧﺪارﯾەﺗﯿﯽ‬ ‫ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧﯽ ﻧەوت ﺑەدەﺳﺖ دێﻨێﺖ‪.‬‬ ‫ﺋەﮔــەر ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛــە ﻟــە دۆزﯾﻨــەوە و دەرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﻧەوﺗــﺪا‬ ‫ﺳــەرﻛەوﺗﻮو ﻧەﺑێــﺖ‪ ،‬ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛە ﺗــﺎ ‪ ٥‬ﯾــﺎن ‪ ٦‬ﺳــﺎڵ ﺑﺎﯾەﺧــﯽ‬ ‫ﻫەﯾــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﺋەﮔــەر دۆزﯾﻨەوەﻛــە ﺳــەرﻛەوﺗﻮو ﺑێــﺖ‪ ،‬ﺑـ��ەڕادەی‬ ‫ﺗەﻣەﻧــﯽ ﺧەﻣڵێــرناوی ﭼﺎڵــە ﻧەوﺗەﻛــە ﺑــەردەوام دەﺑــێ‪ ،‬ﺑﯚﯾــە‬ ‫‪ ١٠٠‬ﺳــﺎڵ ﺑــﻮو‪ .‬ﯾەﻛــەم‬ ‫‪١٠٠-٥٠‬‬ ‫ﻣــﺎوەی ﺋــەو ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﺎﻧە ﻟــە ﻧێــﻮان ‪٥٠‬‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ ﻧەوﺗــﯽ ﻋێــﺮاق ﻟــە ﺟــﯚری ﺋﯿﻤﺘﯿــﺎز‪ ،‬ﺑــﯚ ﻣــﺎوەی ‪٧٥‬‬ ‫‪.٢٠٠٠‬‬ ‫ﺳﺎڵ ﺑﻮو‪ ،‬ﻟە ﺳﺎڵﯽ ‪ ١٩٢٥‬ﺗﺎ ﺳﺎڵﯽ ‪.٢٠٠٠‬‬ ‫‪١٩٥٠‬ەوە ﭘــەرەی ﺳــەﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﺋــەم ﺟــﯚرە ﮔﺮێﺒەﺳــﺘە ﻟــە دوای ﺳــﺎڵﯽ ‪١٩٥٠‬ەوە‬ ‫ﻣﺎﻓــﯽ ﺋﯿﻤﺘﯿــﺎزی وەك رێﮋەﯾەﻛــﯽ دﯾﺎرﯾﻜــﺮاوی ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨــﺎن‬ ‫ﭘێﻨﺎﺳــە ﻛــﺮد‪ ،‬ﻟــە زۆرﺑــەی واڵﺗەﻛﺎﻧــﺪا ﺑەﻫــﯚی ﮔﯚڕاﻧــە ﺳﯿﺎﺳــﯽ‬ ‫و ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯿﯿــەﻛﺎن ﺋــەم ﺟــﯚرە ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﺎﻧە ﮔﯚڕاﻧﻜﺎرﯾﯿــﺎن‬ ‫ﺑەﺧــﯚوە ﺑﯿﻨــﯽ و ﺑــﻮون ﺑــە ﺟــﯚری ﺑەﺷــﺪارﯾﻜﺮدن و ﺑەﺷــﯽ ‪٥٠‬‬ ‫ﺑــە ‪ ٥٠‬ﻟــە ﻧێــﻮان دەوڵەﺗەﻛــە و ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﺑﯿﺎﻧﯿﯿەﻛــە‪ .‬ﺋــەم ﺟــﯚرە‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەش ﯾەﻛەﻣﺠــﺎر ﻟــە ﭬەﻧﺰوێــﻼ ﺟێﺒەﺟــێ ﻛــﺮا‪ .‬ﺷــێﻮازە‬ ‫ﻧﻮێﯿەﻛﺎﻧــﯽ ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ ﺋﯿﻤﺘﯿــﺎز‪ ،‬ﻧەرﻣﯿﯿەﻛــﯽ زﯾﺎﺗــﺮی ﺗێﺪاﯾــە‪ ،‬ﺑﯚ‬ ‫منﻮوﻧــە ﻟــە ﺳــەرەﺗﺎدا ﭘێﺪاﻧﯽ ﺋﯿﻤﺘﯿــﺎز ﺑــﯚ ﻣﺎوەﯾەﻛﯽ درێــﮋ ﺑﻮو ﻟە‬ ‫‪ ٥٠‬ﺳــﺎڵەوە ﺑــﯚ ‪ ١٠٠‬ﺳــﺎڵ و ﻛێڵﮕەﻛــەش )ﻧﺎوﭼەﻛــە( ﻣەوداﯾەﻛــﯽ‬ ‫ﺑەرﯾﻨــﯽ دەﮔﺮﺗــەوە‪ ،‬ﺟــﺎری وا ﻫەﺑــﻮو ﻧﺰﯾﻜــەی ﯾــەك ﻣﻠﯿــﯚن‬ ‫ﻛﯿﻠﯚﻣەﺗــﺮی دەﮔﺮﺗــەوە و ﻟەﮔــەڵ ﺋەوەﺷــﺪا ﺋﯿﻤﺘﯿــﺎزی ﺗﺎﯾﺒــەت‬ ‫ﺑــە ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛــە دەدرا‪ .‬ﺑــەاڵم دواﺗــﺮ ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛە ﻧﺎوﭼەﯾەﻛــﯽ‬ ‫ﺑەرﺗەﺳــﻚ و ﻣﺎﻓــﯽ دەرﻫێﻨﺎﻧەﻛــەش ﺑــﯚ ﻣــﺎوەی ﻛەﻣﱰ ﻟە ‪ ١٠‬ﺳــﺎڵ‬ ‫دەﮔﺮێﺘــەوە و ﻣــﺎوەی ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧﯿــﺶ ﻧێــﻮان ‪ ٣٠‬ﺗــﺎ ‪ ٤٠‬ﺳــﺎڵ‬ ‫دەﮔﺮێﺘــەوە‪ ،‬ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ ﺑەرزﺑﻮوﻧــەوەی ﻧﺮﺧــﯽ ﻧەوﺗﯿﺸــﺪا‪ ،‬ﻣﺎﻓــﯽ‬ ‫واڵﺗەﻛە ﻟەﺑەرﭼﺎو ﮔﯿﺮاوە‪.‬‬ ‫ﺋ‪‬و رەﺧﻨﺎﻧ‪‬ی ﻟ‪ ‬ﮔﺮ‪‬ﺒ‪‬ﺳﺘﯽ ﺋﯿﻤﺘﯿﺎز ﮔﯿﺮاون‪:‬‬ ‫‪١‬ـ زاڵﺒﻮوﻧــﯽ دەﺳــەاڵﺗﯽ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﺑﯿﺎﻧﯿﯿــەﻛﺎن ﺑەﺳــەر ﯾــەدەك و‬ ‫ـ‬ ‫ﺳــەرﭼﺎوەﻛﺎﻧﺪا ﺑــﯚ ﻣﺎوەﯾەﻛــﯽ درێﮋ و ﻟــە ﻣەوداﯾەﻛــﯽ ﺑەرﯾﻨﺪا‪ ،‬ﺑێ‬ ‫ﺋەوەی ﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯽ واڵﺗەﻛە ﻟەﺑەرﭼﺎو ﺑﮕﯿﺮێﺖ‪.‬‬ ‫‪٢‬ـ ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﺑﯿﺎﻧﯿﯿــەﻛﺎن ﺑــە ﻛــﺮدەوە دەﺳــﺘﯿﺎن ﮔﺮﺗــﻮوە ﺑەﺳــەر‬ ‫ـ‬ ‫دەرﻫێﻨــﺎن و ﺑەﺑﺎزاڕﻛــﺮدن و داﻫﺎﺗەﻛﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﻫەﻧﺪێــﻚ ﺟــﺎر رێــﮋەی‬ ‫ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨــﺎن و ﺗێﭽﻮوﻧــەﻛﺎن ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ راﺳــﺖ و دروﺳــﺖ‬ ‫راﭘــﯚرت ﻧﺎﻛﺮێــﻦ و ﺧﺎوەﻧــﯽ ﺑﯿﺮەﻛــە ﺧــﯚی ﻟــە ﻣﻮڵﻜﺎﻧــە و ﺑﺎﺟــﯽ‬ ‫ﺳەرﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛەدەﺑﻮێﺮێﺖ‪.‬‬ ‫‪(Production‬‬ ‫‪Production-- Sharing Agreement‬‬ ‫ﮔﺮ‪‬ﺒ‪‬ﺳﺘﯽ ﺑ‪‬ﺷﺪارەﻛﯽ ))‪Agreement‬‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﺑەﺷــﺪارەﻛﯽ داﺑــەش دەﺑﻨــە ﺳــەر دوو ﺟــﯚری‬ ‫ﺑەﺷــﺪارﯾﻜﺮدن ﻟــە ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨــﺎن و وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﺪا‪ .‬ﻟــەم ﺟــﯚرە‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﺎﻧەدا ﺣﻜﻮوﻣــەت ﺑەﻣەرﺟــﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗــەوە ﻣﯚڵــەت‬ ‫دەدات ﺑــە ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن ﺑــﯚ وەﺑەرﻫێﻨــﺎن و ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨــﺎن ﻟــە‬ ‫ﺳەرﭼﺎوەﻛﺎﻧﯽﻧەوﺗﺪا‪.‬‬ ‫ﻟەﺑەرﺋــەوەی ﻧــەوت وەك ﻛــﺮێ دەدرێﺘــە ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎ ﺑﯿﺎﻧﯿﯿەﻛــە‪ ،‬ﺑﯚﯾە‬ ‫ﭘێــﯽ دەﮔﻮﺗــﺮێ ﺑەﺷــﺪارﯾﻜﺮدن ﻟــە ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧــﺪا‪ .‬واﺗــە ﻟێــﺮەدا‬ ‫ﻧەوت ﻟە ﻧێﻮان ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛە و واڵﺗەﻛەدا داﺑەش دەﻛﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﻟــە ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﺑەﺷــﺪارەﻛﯽ ﻟــە ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧــﺪا‪ ،‬ﻟــە ﺑﻨەڕەﺗﺪا‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛــە ﺑەﺷــﺪاری دەﻛﺎت ﻟــە ﻗﺎزاﻧﺠــﯽ ﻧﯿﺸــﺘامﻧﺪا‪ .‬ﺋﺎﻣﺎﻧﺠــﯽ‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎﻛﺎن ﺑەدەﺳــﺘﻬێﻨﺎﻧﯽ ﻗﺎزاﻧﺠــە‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﻛﺎراﻣەﯾــﯽ ﻟــە‬ ‫ﺋﺎﺳﺘێﻜﯽ ﺑەرزدا دەﺑێ‪.‬‬ ‫* ﺟﯚرێﻜــﯽ ﺗــﺮی ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ ﺑەﺷــﺪارەﻛﯽ‪ ،‬ﮔﺮێﺒەﺳــﺘﯽ‬ ‫ﺑەﺷــﺪارﯾﻜﺮدﻧە ﻟــە وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﺪا‪ .‬ﺋەﻣەﯾــﺎن ﺟﯚرێﻜــﯽ‬ ‫ﭘێﺸــﻜەوﺗﻮوﺗﺮە ﻟــە ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﺑەﺷــﺪارەﻛﯽ‪ ،‬ﺑەﭘێــﯽ ﺋــەم‬ ‫ﮔﺮێﺒەﺳﺘە‪:‬‬ ‫‪١‬ـ واڵﺗــﯽ ﺧﺎﻧەﺧــﻮێ ﺧﺎوەﻧــﯽ ﻧەوﺗەﻛەﯾــە و ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛــەش‬ ‫ـ‬ ‫ﺑەﺷــﺪارە ﻟــە ﻗﺎزاﻧــﺞ و ﻣەﺗﺮﺳــﯿﯽ ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛەدا‪ ،‬رێــﮋەی‬ ‫ﺑەﺷﺪارﯾﻜﺮدﻧەﻛەشﺑەﭘێﯽﺑەﺳﺘﻨﯽﮔﺮێﺒەﺳﺘەﻛﺎندەﮔﯚڕێﺖ‪.‬‬ ‫‪٢‬ـ واڵﺗەﻛــە ﻫﺎوﺑەﺷــە ﻟــە ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨﺎﻧــﺪا‪ ،‬و ﺋــەو ﺑەﺷــە‬ ‫ـ‬ ‫ﺗێﭽﻮوﻧــەی ﻛــە ﺑــەر واڵﺗەﻛــە دەﻛەوێــﺖ ﺑەﺷــێﻮەی راﺳــﺘەوﺧﯚ‬ ‫ﯾــﺎن ﻧﺎڕاﺳــﺘەوﺧﯚ ﺑەﺷــێﻜﯽ ﺑەرﻫەﻣەﻛــە دەدرێﺘــە ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ‬ ‫ﺑﯿﺎﻧﯿﯿەﻛە‪.‬‬ ‫‪٣‬ـ ﺳــەرەڕای ﺑەﺷــﺪارﯾﻜﺮدﻧﯿﺶ ﻟــە ﺑــﺎری داراﯾﯿــﺪا‪ ،‬ﺑەﺷــێﻜﯽ‬ ‫ـ‬ ‫ﺳــﻮودی راﺳــﺘەﻗﯿﻨەی وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧﯿــﺶ ﺗەرﺧــﺎن دەﻛﺎت ﺑــﯚ‬ ‫ﺧــﯚی‪ ،‬ﺋەﮔــەر وەﺑەرﻫێﻨەرﯾــﺶ ﺳــەرﻛەوﺗﻮو ﻧەﺑــﻮو ﻟــە ﭼﺎﻻﻛﯿــﯽ‬ ‫دۆزﯾﻨــەوە و دەرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﻧەوﺗــﺪا‪ ،‬ﺋــەوا ﺗێﭽﻮوﻧەﻛــە دەﻛەوێﺘــە‬ ‫ﺋەﺳﺘﯚی ﺧﯚی‪.‬‬ ‫‪٤‬ـ ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﺑەﺷــﺪارﯾﻜﺮدن ﻟــە وەﺑەرﻫێﻨﺎﻧــﺪا ﺷــێﻮازێﻜﯽ‬ ‫ـ‬ ‫ﭘێﺸــﻜەوﺗﻮوﺗﺮە ﻟــە ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﺑەﺷــﺪارەﻛﯽ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە‬ ‫واڵﺗــەﻛﺎن ﺧﺎوەﻧــﯽ ﻧەوﺗــﻦ و ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﻛﺎﻧﯿــﺶ ﻟــە ﺳــﻮود و‬ ‫ﻣەﺗﺮﺳــﯿﯿەﻛﺎﻧﺪا ﺑەﺷــﺪار دەﺑــﻦ‪ ،‬ﻫەروەﻫــﺎ ﻛﺎراﻣەﯾﯿﯿەﻛــﯽ‬ ‫ﺑﺎﺷــﯽ ﺋﺎﺑﻮورﯾﯿــﺎن ﻫەﯾــە و ﻟــە ﻛﺎﺗــﯽ ﺑەﺳــﺘﻨﯽ ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛەدا‬ ‫داﺑﯿﻨﻜﺮدﻧﯽﺑەرژەوەﻧﺪﯾﯿەﻛﺎﻧﯽﻧﯿﺸﺘامﻧﯽدەﻛﺮێﺑێﺘەدی‪.‬‬ ‫* دﻛﺘــﯚرا ﻟــە ﮔﺮێﺒەﺳــﺘەﻛﺎﻧﯽ ﻧــەوت و ﭼﯚﻧﯿەﺗــﯽ ﯾەﻛﻼﻛﺮدﻧــەوەی‬ ‫ﻧﺎﻛﯚﻛﯿﯿەﻛﺎن‬


‫ژﻣﺎرە )‪ ، (٥‬ﭼﻮارﺷەﻣﻤە‪٢٠١٣/٦/٢٦ ،‬‬

‫ﺟﯚراوﺟﯚر‬

‫ﻫەﻓﺘەﻧﺎﻣەﯾەﻛﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﮔﺸﺘﯿﯿە‬

‫ﺋﺎﻣﺎدەﻛﺎر‪ :‬ﺳﻮﻋﺎد ﺣەﺳەن‬

‫ﻛﺎرە ﺗﺎﯾﺒ‪‬ﺗ‪‬ﻛﺎﻧﯽ ﺳ‪‬رﻛﯚﻣﺎرەﻛﺎﻧﯽ ﺋ‪‬ﻣ‪‬رﯾﻜﺎ‬ ‫ﺟﯚرج واﺷﻨﺘﯚن‬ ‫ﻫﻮﻧەرﻣەﻧــﺪان ﻟــە رێﮕــەی دوورەوە‬ ‫ﺑــﯚ ﻛێﺸــﺎﻧﯽ ﭘﯚرﺗﺮێﺘــﯽ واﺷــﻨﺘﯚن‪،‬‬ ‫دەﭼﻮوﻧــە ﺷــﻮێﻨﯽ ﻧﯿﺸــﺘەﺟێﺒﻮوﻧﯽ‬ ‫ﻟــە ﻣﺎﻧــﺖ ﭬێﺮﻧــﯚن‪ .‬واﺷــﻨﺘﯚن زۆر‬ ‫ﺑــﺎش ﺳــەﻣﺎی دەﻛــﺮد و ژﻧــﺎن ﻟــە‬ ‫ﺑﯚﻧەﻛﺎﻧــﺪا ﺑــﯚ ﺳــەﻣﺎﻛﺮدن ﻟەﮔەڵــﯽ‪،‬‬ ‫ﺳەرەﯾﺎن دەﮔﺮت‪.‬‬ ‫ﺟــﯚرج واﺷــﻨﺘﯚن ﻟــە ﭘﯿــﺎوە‬ ‫دەوڵەﻣەﻧﺪەﻛﺎﻧــﯽ ﺳــەردەﻣﯽ ﺧــﯚی‬ ‫ﺑــﻮو و ﻫﯿــﭻ ﻛﺎﺗێــﻚ ﺋﺎﻣــﺎدە ﻧەﺑــﻮو‬ ‫ﻣﻮوﭼــەی ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎرﯾﯿەﻛــەی‬ ‫ﻛــە ‪ ٢٥‬ﻫــەزار دۆﻻر ﺑــﻮو‪،‬‬ ‫وەرﺑﮕﺮێــﺖ‪ .‬واﺷــﻨﺘﯚن ﻫﯿــﭻ ﻛﺎﺗێﻚ‬ ‫ﻟــە ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯿﺪا ﻧەژﯾــﺎ و ﺗﺎﻛــە‬ ‫ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎرێﻜﯽ ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﺷــە ﻛە‬ ‫ﺋەﻧﺪاﻣﯽ ﻫﯿﭻ ﺣﺰﺑێﻚ ﻧەﺑﻮوە‪.‬‬ ‫واﺷــﻨﺘﯚن زۆری ﺣــەز ﻟــە ﻣﯚﺗــە ﺑﻮو‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﺳــﺎڵﯽ ‪ ١٧٨٩‬ﻟــە زەوﯾﯿەﻛــەی‬ ‫ﺧــﯚی ﻟــە ﻣﺎﻧــﺖ ﭬێﺮﻧــﯚن‪ ١١ ،‬ﻫەزار‬ ‫ﺑەرﻣﯿــﻞ وﯾﺴــﻜﯿﯽ دروﺳــﺖ ﻛــﺮد‬ ‫و ﻟــەو ﺳــﺎڵەدا ﺑــﻮوە ﮔەورەﺗﺮﯾــﻦ‬ ‫ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨــەری وﯾﺴــﻜﯽ ﻟــە‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎ‪.‬‬

‫و دوای ﻣﺎﻧﮕێﻚ ﻣﺮد‪.‬‬

‫ﻣﯿﻼرد ﻓﯿﻠﻤﯚر‬ ‫ﺋــەو ﺋﺎﻣــﺎدە ﻧەﺑــﻮو ﺑڕواﻧﺎﻣــەی‬ ‫ﻓەﺧﺮﯾــﯽ زاﻧﻜــﯚی ﺋﯚﻛﺴــﻔﯚرد‬ ‫وەرﺑﮕــﺮێ و ﮔﻮﺗــﯽ ﺋﺎﺳــﺘﯽ زاﻧﺴــﺘﯽ‬ ‫و ﺗﻮاﻧــﺎم ﺋەوەﻧــﺪە زۆر ﻧﯿﯿــە ﺗﺎوەﻛﻮ‬ ‫ﺑڕواﻧﺎﻣەﻛەوەرﺑﮕﺮم‪.‬‬

‫ﭬێﺮﺟﯿﻨﯿﺎﯾــە‪ .‬ﺟێﻔﺮﺳــﯚن ﻟــە‬ ‫ﺣەﺳــﺎری ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯿﺪا دوو‬ ‫ﺑەﭼﻜــە ورﭼــﯽ راﮔﺮﺗﺒــﻮو‪ .‬ﻟﻮﯾــﺲ و‬ ‫ﻛﻼرك ﻛــە دوو ﮔەڕﯾــﺪە ﺑــﻮون‪ ،‬ﺋــەو‬ ‫ورﭼﺎﻧەﯾﺎن ﺑﯚ ﺟێﻔﺮﺳﯚن ﻫێﻨﺎﺑﻮو‪.‬‬

‫ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﺑــﻮو‪.‬‬ ‫ﻟﯿﻨﻜﯚڵــﻦ ﺑــە رەﺳــﻤﯽ رۆژی ﺟەژﻧﯽ‬ ‫ﺳﻮﭘﺎﺳــﮕﻮزاری ﻛــﺮدە ﭘﺸــﻮوی‬ ‫ﻧەﺗەوەﯾــﯽ‪ .‬ﻟﯿﻨﻜﯚڵــﻦ زۆراﻧﺒﺎزێﻜــﯽ‬ ‫ﺑﺎش ﺑﻮو‪.‬‬

‫ﺟ‪‬ﻤﺰ ﻣﺎدﯾﺴﯚن‬ ‫ﺋــەو ﯾەﻛــەم ﻗﻮﺗﺎﺑﯿــﯽ دەرﭼــﻮوی‬ ‫وەك‬ ‫ﭘﺮێﻨﺴــﺘﯚﻧە‪.‬‬ ‫زاﻧﻜــﯚی‬ ‫وەﻓﺎدارﯾﯿــەك ﺑــﯚ ﺋــەو ﺳــەرۆك‬ ‫ﻛﯚﻣــﺎرە‪ ،‬ﭘﺎﯾﺘەﺧﺘــﯽ واڵﺗــﯽ ﻟﯿﱪﯾــﺎ ﻟە‬ ‫ﺋەﻓﺮﯾﻘﯿﺎ‪ ،‬ﻧﺎوی ﻣﯚﻧﺮۆﭬﯿﺎی ﻟێ ﻧﺮا‪.‬‬

‫ﯾﯚﻟﯿﺴﯿﺲ ﮔﺮاﻧﺖ‬ ‫ﮔﺮاﻧــﺖ ﻟــە ﺷــەﻗﺎﻣەﻛﺎﻧﯽ واﺷــﻨﺘﯚﻧﺪا‬ ‫ﺑــە ﺧێﺮاﯾــﯽ ﺋەﺳــﭙەﻛەی ﺗــﺎو داﺑﻮو‪،‬‬ ‫ﺑﯚﯾە ‪ ٢٠‬دۆﻻرﯾﺎن ﺳﺰا دا‪.‬‬

‫ﺟﯚن ﺋﺎداﻣﺰ‬ ‫ﺋﺎداﻣــﺰ ﺑــە ﺳــەری زﻣــﺎن ﻗﺴــەی‬ ‫دەﻛــﺮد‪ .‬ﺋﺎداﻣــﺰ و ﺗﯚﻣﺎس ﺟێﻔﺮﺳــﯚن‬ ‫دوو ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎر ﺑــﻮون ﻛــە‬ ‫ﺳــەرﺑەﺧﯚﯾﯿﯽ‬ ‫ﺑەﯾﺎﻧﻨﺎﻣــەی‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾــﺎن ﺋﯿﻤــﺰا ﻛــﺮد‪ .‬ﺋــەوان ﻟە‬ ‫ﭼــﻮاری ﺣﻮزەﯾﺮاﻧــﯽ ﺳــﺎڵﯽ ‪١٨٢٦‬‬ ‫و ﻟــە ﭘەﻧﺠﺎﯾەﻣﯿــﻦ ﺳــﺎڵﻮەﮔەڕی‬ ‫ﺑەﯾﺎﻧﻨﺎﻣــەی‬ ‫ﺋﯿﻤﺰاﻛﺮدﻧــﯽ‬ ‫ﺳەرﺑەﺧﯚﯾﯿﯽﺋەﻣەرﯾﻜﺎ‪،‬ﻣﺮدن‪.‬‬

‫ﺋ‪‬ﻧﺪرۆ ﺟﺎﻛﺴﯚن‬ ‫ﺗﻮوﺗﯿﯿەﻛــەی ﻓێــﺮی ﺟﻨێــﻮدان‬ ‫رێﻮڕەﺳــﻤﯽ‬ ‫ﻟــە‬ ‫ﻛﺮدﺑــﻮو‪.‬‬ ‫ﻧﺎﺷــﺘﻨﯽ ﺟﺎﻛﺴــﯚﻧﺪا‪ ،‬ﺑەرﭘﺮﺳــﺎﻧﯽ‬ ‫رێﻮڕەﺳــﻤەﻛە ﻧﺎﭼﺎرﺑــﻮون ﺗﻮوﺗﯿﯿەﻛە‬ ‫دوور ﺑﺨەﻧــەوە‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜــە ﺑــەردەوام‬ ‫ﺟﻨێﻮی دەدا‪.‬‬

‫وﯾﺪرۆ وﯾﻠﺴﯚن‬ ‫ﺗەﻧﯿﺎ ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎرێﻜﯽ ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾە‬ ‫ﻛە ﺧﺎوەن ﺑڕواﻧﺎﻣەی دﻛﺘﯚراﯾە‪.‬‬

‫ﺗﯚﻣﺎس ﺟ‪‬ﻔﺮﺳﯚن‬ ‫ﺟێﻔﺮﺳــﯚن داﻣەزرێﻨــەری زاﻧﻜــﯚی‬

‫ﺋﺎﺑﺮاھﺎم ﻟﯿﻨﻜﯚ‪‬ﻦ‬ ‫ﺑەرزﯾــﯽ ﺑــﺎاڵی ﻣەﺗﺮێــﻚ و ‪٩٠‬‬ ‫ﺳــﺎﻧﺘﯿﻤەﺗﺮ ﺑــﻮو‪ ،‬ﺑﯚﯾــە ﺑﺎاڵﺑەرزﺗﺮﯾﻦ‬

‫ﺟﯿﻤﯽ ﻛﺎرﺗ‪‬ر‬ ‫زەوﯾﻮزارێﻜــﯽ زۆری ﻫەﺑــﻮو و‬ ‫ﻛﺮدﺑﻮوﯾە ﻋەﻟﯽ ﺑﺎﺑﺎ‪.‬‬

‫زۆرﺑــەی ﺧەڵﻚ ﺑە ﻧﺎوی ﻛﯚﺷــﻜﯽ‬ ‫ﺳــﭙﯽ ﺋﺎﺷــﻨﺎﯾە‪ .‬ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ‪،‬‬ ‫ﺷــﻮێﻨﯽ ژﯾــﺎن و ﻛﺎری ﺳــەرۆك‬ ‫ﻛﯚﻣﺎریﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾە‪.‬‬ ‫ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ ﺑەﺳــەر ﺳــێ‬ ‫ﺑەﺷــﯽ ﻧﺎوەﻧــﺪی ﻛــە ﻣﺎڵــﯽ‬ ‫ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری ﻟێﯿــە‪ ،‬ﺑەﺷــﯽ‬ ‫رۆژﻫــەاڵت و رۆژﺋﺎوای ﻛﯚﺷــﻜﺪا‬ ‫داﺑــەش ﺑــﻮوە‪ .‬دوو ﻧﻬﯚﻣــﯽ‬ ‫ﺋــەو ﺑﯿﻨﺎﯾــە ﻟەژێــﺮ زەوﯾﺪاﯾــە و‬ ‫رووﺑەرەﻛــەی ﭘێﻨــﺞ ﻫــەزار و‬ ‫‪ ١٠٠‬ﻣەﺗــﺮ دووﺟﺎﯾــە‪ .‬ﻛﯚﺷــﻜﯽ‬ ‫ﺳــﭙﯽ ﻟــە ﭼﻮارﭼێــﻮەی ﭘﺎرﻛــﯽ‬ ‫ﻧەﺗەوەﯾﯿﺪاﯾــە ﻛــە ﺑەﺷــێﻜە ﻟــە‬ ‫ﭘﺎری"ﭘﺮێﺰدێﻨﺖ"‪.‬‬ ‫ﺋــەو ﺑﯿﻨﺎﯾــە ﻟــە ﻧێــﻮان ﺳــﺎاڵﻧﯽ‬ ‫‪١٨٠٠‬دادا ﻫــﺎوﻛﺎت‬ ‫‪ ١٧٩٢‬ﺑــﯚ ‪١٨٠٠‬‬ ‫ﻟەﮔــەڵ دروﺳــﺘﻜﺮدﻧﯽ ﺷــﺎری‬ ‫واﺷــﻨﺘﯚﻧﺪا‪ ،‬دروﺳــﺖ ﻛــﺮا‪ .‬ﺟﯚن‬ ‫ﺋﺎداﻣــﺰ ﯾەﻛــەم ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎری‬ ‫ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﺑــﻮو ﻛــە ﻟە ﻛﯚﺷــﻜﯽ‬ ‫ﺳــﭙﯿﺪا ژﯾــﺎ و ﻟــەو ﻛﺎﺗــەوە ﺗــﺎ‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﺑﻮوەﺗــە ﺷــﻮێﻨﯽ ژﯾــﺎن و‬ ‫ﻛﺎری ﺳەرۆك ﻛﯚﻣﺎر‪.‬‬ ‫ﺳــﻮﭘﺎی ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿــﺎ ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫‪١٨١٤‬دا زﯾﺎﻧێﻜــﯽ زۆرﯾــﺎن ﺑــە‬ ‫‪١٨١٤‬دا‬ ‫ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ ﮔەﯾﺎﻧــﺪ و‬ ‫ﻛەﻟﻮﭘەﻟــﯽ ﻧﺎوﯾــﺎن دزی‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫ﻟــە ﻣﺎوەﯾەﻛــﯽ ﻛﻮرﺗــﺪا ﺋــﺎوەدان‬

‫رەزەرﻓﯚرد ھﺎﯾﺰ‬ ‫ﺳــەرۆك‬ ‫ﺳــەردەﻣﯽ‬ ‫ﻟــە‬ ‫ﺧﻮاردﻧــەوەی‬ ‫ﻛﯚﻣﺎرﯾﯿەﻛەﯾــﺪا‪،‬‬ ‫ﻛﺤﻮﻟــﯽ ﻟە ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯿﺪا ﻗەدەﻏە‬ ‫ﻛﺮد‪.‬‬

‫ﻣﺎرﺗﯿﻦ ﭬﺎن ﺑﻮرﯾﻦ‬ ‫ﻫەﺷــﺘەم ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾــە‪ .‬ﺋــەو ﯾەﻛــەم ﺳــەرۆك‬ ‫ﻛﯚﻣــﺎرە ﻛــە ﻟــە ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﻟــە داﯾﻚ‬ ‫ﺑــﻮوە‪ .‬ﻫەﻣــﻮو ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎرەﻛﺎﻧﯽ‬ ‫ﭘێــﺶ ﻣﺎرﺗﯿــﻦ‪ ،‬ﻛﺎﺗێــﻚ ﻟــە داﯾﻜﺒﻮوﻧە‬ ‫ﻛــە ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﻟەژێــﺮ دەﺳــەاڵﺗﯽ‬ ‫ﺑەرﯾﺘﺎﻧﯿــﺎدا ﺑــﻮو و ﺳــەرﺑەﺧﯚﯾﯿﯽ‬ ‫وەرﻧەﮔﺮﺗﺒﻮو‪.‬‬ ‫ﺑﻮرﯾﻦ وﺷــەی "ﺋﯚﻛەی" ﺑــﯚ ﺋەﻣەرﯾﻜﺎ‬ ‫و ﻫەﻣــﻮو ﺟﯿﻬــﺎن ﺟێﻬێﺸــﺖ‪.‬‬ ‫ﻫەﻧــﺪێ ﻛــەس دەڵێــﻦ وﺷــەی‬ ‫"ﺋﯚﻛــەی" ﻟــە داﻧﺎﻧــﯽ ﺑــەدوای ﯾەﻛﯽ‬ ‫دوو ﭘﯿﺘــﯽ ‪old Kinderhook‬‬ ‫دروﺳــﺖ ﺑــﻮوە‪) .‬ﻛﯿﻨﺪەرﻫــﻮك ـ‬ ‫ﻧﯿﻮﯾــﯚرك( ﺷــﻮێﻨﯽ ﻟەداﯾﻜﺒﻮوﻧﯽ ﭬﺎن‬ ‫ﺑﻮرﯾﻨــە‪ .‬ﺋــەوﻛﺎت ﺑﻮرﯾــﻦ ﯾﺎﻧەﯾەﻛــﯽ‬ ‫ﺑــە ﻧــﺎوی "ﺋﯚﻛــەی" دروﺳــﺖ ﻛــﺮد‪.‬‬ ‫ﻟــەو ﺳــەردەﻣەدا "ﺋﯚﻛەی" ﺑــە واﺗﺎی‬ ‫"زۆر راﺳﺘە" ﺑەﻛﺎر دەﻫﺎت‪.‬‬ ‫ﺗﯿﯚدۆر رۆزﭬ‪‬ﻠﺖ‬ ‫ﻧﺎوﻟێﻨﺎﻧــﯽ "ﺗێــﺪی" ﻟە ﺑﻮوﻛەﺷﻮوﺷــە‬ ‫ﺑــﯚ ﺳــەردەﻣﯽ ﺋــەو دەﮔەڕێﺘــەوە‪.‬‬

‫ﻛﯚﺷﻜﯽ ﺳﭙﯽ ﺑ‪‬دەر ﻟ‪ ‬ﺳﯿﺎﺳ‪‬ت‬ ‫ﻛﺮاﯾــەوە‪ .‬دوای ﺋــەوە ﺟﯿﻤــﺰ‬ ‫ﻣﯚﻧــﺮۆی ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری‬ ‫ﺋەوﻛﺎﺗــﯽ ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﭼــﻮوە ﻧــﺎو‬ ‫ﺑەﺷــێﻜﯽ ﻛﻮﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ ﻛــە‬ ‫ﺋﺎوەدان ﻛﺮاﺑﻮوەوە‪.‬‬ ‫ﻟە ﺳــەرەﺗﺎدا ﺑە ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯿﺎن‬ ‫دەﮔــﻮت‪ ،‬ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــەرۆك‬ ‫ﻛﯚﻣــﺎری ﯾــﺎن ﺑﯿﻨــﺎی ﺳــەرۆك‬ ‫‪١٨١١‬دا ﻧﺎوی‬ ‫ﻛﯚﻣﺎری‪ .‬ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪١٨١١‬دا‬ ‫ﻛﯚﺷﻜﯽ ﺳﭙﯽ ﻟەو ﺑﯿﻨﺎﯾە ﻧﺮا‪.‬‬

‫ﻧﻮوﺳــﯿﻨﮕەی ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎر‬ ‫ﺑەﺷــێﻮەی ﺑﺎزﻧەﯾــﯽ ﻻﻛێﺸــە‬ ‫و ژووری ﻛﺎرﻣەﻧــﺪە ﭘﻠــە‬ ‫ﺑــەرزەﻛﺎن‪ ٥٠ ،‬ژووری دﯾﻜــە‬ ‫و ژووری ﻛﯚﺑﻮوﻧــەوەی‬ ‫ﺋەﻧﺠﻮوﻣەﻧــﯽ دەوڵەت ﻟە ﺑەﺷــﯽ‬ ‫رۆژﺋﺎوای ﻛﯚﺷﻜﯽ ﺳﭙﯿﯿە‪.‬‬ ‫‪١٩٤٢‬دا ﺑەﺷــﯽ‬ ‫ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪١٩٤٢‬دا‬ ‫رۆژﻫــەاڵت ﺑــﯚ ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ‬ ‫زﯾــﺎد ﻛــﺮا‪ .‬ﺋەو ﺑەﺷــە ﻟە ﺳــﺎڵﯽ‬

‫‪١٩٧٧‬دا ﺑــﯚ ﯾەﻛەﻣﺠــﺎر ﺑــﻮوە‬ ‫‪١٩٧٧‬دا‬ ‫ﺷــﻮێﻨﯽ ﻛﺎرﻛﺮدﻧــﯽ ﻛﺎرﻣەﻧﺪاﻧــﯽ‬ ‫رۆزاﻟﯿــﻦ ﻛﺎرﺗێــﺮی ﺧێﺰاﻧــﯽ‬ ‫ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎر‪ .‬ﻟەو ﻛﺎﺗە ﺑەدواوە‬ ‫ﺋــەو ﺷــﻮێﻨە ﺑەﺷــێﻮەﯾەﻛﯽ‬ ‫رەﺳــﻤﯽ ﺑــﻮوە ﺋﯚﻓﯿﺴــﯽ ﺧێﺰاﻧﯽ‬ ‫ﺳەرۆك ﻛﯚﻣﺎر‪.‬‬ ‫ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ ‪ ٦‬ﻧﻬﯚﻣــە و ‪١٣٢‬‬ ‫ژوور‪ ٣٢ ،‬ﺣەﻣــﺎم و ﺋﺎودەﺳــﺖ‪،‬‬ ‫‪ ٤١٢‬دەرﮔﺎ‪ ١٤٧ ،‬ﭘەﻧﺠــەرە‪٣٨ ،‬‬

‫ﻟــە ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﻛﻮرﺗﻜــﺮاوەی ﻧــﺎوی‬ ‫ﺗﯿــﯚدۆر‪" ،‬ﺗێﺪی"ﯾــە‪ .‬ﺗێــﺪی رۆزﭬێﻠﺖ‬ ‫زۆری ﺣــەز ﻟــە راو ﺑــﻮو‪ ،‬ﺑــەاڵم‬ ‫رۆژێــﻚ ﺋــەو ﺋﺎﻣــﺎدە ﻧەﺑــﻮو ﺗەﻗە ﻟە‬ ‫ﺑەﭼﻜــە ورﭼێــﻚ ﺑــﻜﺎت‪ .‬ﺋــەو ﻛﺎت‬ ‫ﺑەرﻫەﻣﻬێﻨەرێﻜــﯽ ﺑﻮوﻛەﺷﻮوﺷــە‪،‬‬ ‫ﺑــە ﺳــﻮودوەرﮔﺮﺗﻦ ﻟــەو ﭼﯿﺮۆﻛــەی‬ ‫ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎرەﻛــەی‪ ،‬ﻧــﺎوی "ﺗێﺪی"‬ ‫ﻟە ﺑﻮوﻛەﺷﻮوﺷەی ورچ ﻧﺎ‪.‬‬ ‫ﺟﯚن ﺗﺎﯾﻠ‪‬ر‬ ‫ﺑــە ﻫﯿــﭻ ﺷــێﻮەﯾەك ﺋﺎﻣــﺎدە ﻧەﺑــﻮو‬ ‫ﺟێﮕــﺮی ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎر ﺑــﯚ ﺧــﯚی‬ ‫دﯾــﺎری ﺑــﻜﺎت و ﺗــﺎ ﺋەوﻛﺎﺗــەی‬ ‫ﭘﯚﺳــﺘەﻛەی ﺗــەواو ﻛــﺮد‪ ،‬ﻫــەر ﺑەﺑێ‬ ‫ﺟێﮕﺮ ﺑﻮو‪.‬‬

‫ﺟ‪‬ﻤﺰ ﺑﯿﻮﻛﺎﻧﺎن‬ ‫ﺗەﻧﯿﺎ ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎرێﻜﯽ ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾە‬ ‫ﻛــە زەﻣﺎوەﻧــﺪی ﻧەﻛــﺮدووە و ﻫەر ﺑە‬ ‫ﺳــەڵﺘﯽ ﻣﺎوەﺗــەوە‪ .‬ﺑﯿﻮﻛﺎﻧــﺎن ﺑەدزی‬ ‫ﺑەﻧــﺪەی دەﻛــڕی و رەواﻧــەی ﺑﺎﻛﻮری‬ ‫واڵﺗﯽ دەﻛﺮدن ﺑﯚ ﺋەوەی ﺋﺎزاد ﺑﻦ‪.‬‬ ‫ﺑ‪‬ﻨﺠﺎﻣﯿﻦ ھﺎرﯾﺴﯚن‬ ‫ﯾەﻛەم ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾە‬ ‫ﻛــە ﻛﺎرەﺑــﺎی ﺑــﯚ ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ‬ ‫راﻛێﺸــﺎ‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻫﯿــﭻ ﻛﺎﺗێــﻚ ﺧــﯚی‬ ‫و ﻫﺎوﺳــەرەﻛەی ﺋﺎﻣﺎدەﻧەﺑــﻮون‬ ‫دەﺳــﺖ ﺑــﯚ ﭘﻼﻛــﯽ ﻛﺎرەﺑــﺎ ﺑﺒــەن‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﻜەدەﺗﺮﺳﺎن‪.‬‬ ‫وارن ھﺎردﯾﻨﮓ‬ ‫زۆرﺑــەی ﻛﺎت ﻟەﻧــﺎو‬ ‫ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯿﺪا‬ ‫ﺧﺎﻧەﺧﻮێــﯽ ﯾﺎرﯾــﯽ‬ ‫"ﭘﻮوﻛەر" ﺑﻮو‪.‬‬

‫‪19‬‬

‫ﻓﺮاﻧﻜﻠﯿﻦ رۆزﭬ‪‬ﻠﺖ‬ ‫ﯾەﻛــەم ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎرە ﻛــە ﺋﺎﻓﺮەﺗﯽ‬ ‫ﺑﺮدە ﻧﺎو ﻛﺎﺑﯿﻨەﻛەی ﺧﯚی‪.‬‬ ‫ھﺎری ﺗﺮوﻣﺎن‬ ‫ﺑﯿﻨﺎﯾﯿــﯽ ﭼــﺎوی زۆر ﻻواز ﺑــﻮو‪ .‬ﺋــەو‬ ‫ﻧەﯾﺪەﺗﻮاﻧــﯽ ﭼەﻧــﺪ ﻣەﺗــﺮ ﭘێﺸــﯽ‬ ‫ﺧــﯚی ﺑــە ﺑﺎﺷــﯽ ﺑﺒﯿﻨــێ‪ .‬ﺗﺮوﻣــﺎن‬ ‫ﻛﺎﺗێــﻚ وەﻛﻮ ﺳــەرﺑﺎز ﻧــﺎوی ﺧﯚی ﺑﯚ‬ ‫ﺑەﺷــﺪارﯾﻜﺮدن ﻟــە ﺷــەڕی ﯾەﻛەﻣــﯽ‬ ‫ﺟﯿﻬﺎﻧﯿــﺪا ﻧﻮوﺳــﯽ‪ ،‬ﻧﺎﭼــﺎر ﺑــﻮو ﺑــﯚ‬ ‫ﭘﺸﻜﻨﯿﻨﯽ ﭼﺎوی ﻗﯚﭘﯿە ﺑﻜﺎت‪.‬‬

‫ﺷــەش ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ‬ ‫ﻧــﺎوی ﺑﭽﻮوﻛﯿــﺎن "ﺟﯿﻤــﺰ" ﺑــﻮوە‪:‬‬ ‫ﻣﺎدﯾﺴــﯚن‪ ،‬ﻣﯚﻧــﺮۆ‪ ،‬ﭘﯚﻟــﻚ‪ ،‬ﺑﯚﻛﺎﻧــﺎن‪،‬‬ ‫ﮔﺎرﻓﯿﻠﺪ و ﻛﺎرﺗەر‬ ‫ﭼﻮار ﺳ‪‬رۆك ﻛﯚﻣﺎری‬ ‫ﺋ‪‬ﻣ‪‬رﯾﻜﺎ ﺗﯿﺮۆر ﻛﺮان‪ :‬ﻟﯿﻨﻜﯚ‪‬ﻦ‪،‬‬ ‫ﮔﺎرﻓﯿﻠﺪ‪ ،‬ﻣ‪‬ﻛﯿﻨﻠﯽ و ﻛﻨ‪‬ﺪی‬ ‫ﺋەﻧــﺪرۆ ﺟﺎﻛﺴــﯚن‪ ،‬ﺗێــﺪی رۆزﭬێﻠﺖ‪،‬‬ ‫ﻓﺮاﻧﻜﻠﯿــﻦ رۆزﭬێﻠــﺖ‪ ،‬ﻫــﺎری ﺗﺮوﻣﺎن‪،‬‬ ‫رۆﻧﺎڵﺪ رەﯾــﮕﺎن‪ ،‬ﺑﯿﻞ ﻛﻠﯿﻨﺘــﯚن‪ ،‬ﺟﯚرج‬ ‫ﺑﯚﺷــﯽ ﺑــﺎوك و ﺟــﯚرج ﺑﯚﺷــﯽ ﻛــﻮڕ‬ ‫ﺋەو ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣﺎراﻧــەی ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﻧە‬ ‫ﻛــە ﻫەوڵــﯽ ﺗﯿﺮۆرﻛﺮدﻧﯿــﺎن دراوە‪،‬‬ ‫ﺑەاڵم ﻫەوڵەﻛە ﺳەرﻛەوﺗﻮو ﻧەﺑﻮوە‪.‬‬

‫وﯾﻠﯿﺎم ھ‪‬ﻨﺮی ھﺎرﯾﺴﯚن‬ ‫ﺗەﻧﯿــﺎ ﻣﺎﻧﮕێــﻚ ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎر ﺑﻮو‪.‬‬ ‫ﺳــﻮێﻨﺪﺧﻮاردﻧەﻛەی زۆر دوورودرێــﮋ‬ ‫ﺑــﻮو و ﻧﺰﯾﻜــەی دوو ﺳــەﻋﺎﺗﯽ‬ ‫ﺧﺎﯾﺎﻧــﺪ‪ ،‬ﺋــەوﻛﺎت ﻛەﺷــﻮﻫەوای‬ ‫واﺷــﻨﺘﯚن ﺳــﺎرد ﺑﻮو و ﻫﺎرﯾﺴــﯚﻧﯿﺶ‬ ‫ﺑە ﺑﺎﺷــﯽ ﺧــﯚی داﻧەﭘﯚﺷــﯿﺒﻮو‪ .‬ﻫەر‬ ‫ﺑــەو ﻫﯚﯾەوە ﺗﻮوﺷــﯽ ﭘەﺳــﯿﻮی ﺑﻮو‬ ‫ﺋﺎﮔﺮﻛﻮژێﻨەوەی ﻫەﯾــە‪ .‬ﻫەروەﻫﺎ‬ ‫ﮔﯚڕەﭘﺎﻧــﯽ ﺗێﻨــﺲ و راﻛــﺮدن‪،‬‬ ‫ﻣەﻟەواﻧﮕــە‪ ،‬ژووری ﺑﯿﻠﯿــﺎرد و‬ ‫ﻫﯚڵﯽﺑﯚﻟﯿﻨﮕﯽﻟێﯿە‪.‬‬ ‫ﻫەﻓﺘﺎﻧــە ﻧﺰﯾﻜەی ‪ ٦٥‬ﻫــەزار ﻧﺎﻣە‬ ‫ﺑﯚ ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ دێﻦ ﻛــە ﺗەﻧﯿﺎ‬ ‫‪ ١٠‬ﻧﺎﻣەﯾــﺎن ﻟەﻻﯾــەن ﺳــەرۆك‬ ‫دەﺧﻮێرنێﻨــەوە‪.‬‬ ‫ﻛﯚﻣــﺎرەوە‬ ‫رۆژاﻧــە ﻧﺰﯾﻜــەی ﺳــێ ﻫــەزار‬ ‫و ‪ ٥٠٠‬ﭘﯿﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺗەﻟەﻓﯚﻧــﯽ‪،‬‬ ‫ﻫــەزار ﻓﺎﻛــﺲ و ‪ ١٠٠‬ﻫــەزار‬ ‫ﺋﯿﻤەﯾــﻞ ﺑــﯚ ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ‬ ‫دەﭼێــﺖ‪ .‬رۆژاﻧــەش ﻧﺰﯾﻜــەی‬ ‫ﺷــەش ﻫــەزار ﻛــەس ﺳــەرداﻧﯽ‬ ‫ﻛﯚﺷﻜﯽ ﺳﭙﯽ دەﻛەن‪.‬‬ ‫ﭘﺎﭘــﺎ ژان ﭘــﺎی دووەم ﯾەﻛــەم‬ ‫ﭘﺎﭘــﺎ ﺑــﻮو ﻛــە ﺳــﺎڵﯽ ‪ ١٩٧٩‬ﺑــﯚ‬ ‫ﻛﯚﺑﻮوﻧــەوە ﻟەﮔــەڵ ﺳــەرۆك‬ ‫ﻛﯚﻣــﺎر ﻛﺎرﺗێــﺮدا ﺳــەرداﻧﯽ‬ ‫ﻛﯚﺷﻜﯽ ﺳﭙﯽ ﻛﺮد‪.‬‬ ‫دوو ﺑﯿﻨــﺎی دﯾﻜــەی وەﻛــﻮ‬ ‫ﻛﯚﺷــﻜﯽ ﺳــﭙﯽ ﻟــە ﻓەرەﻧﺴــﺎ‬ ‫و ﺋﯿﺮﻟەﻧــﺪا ﻫەﯾــە‪ .‬ﺑﯿﻨﺎﻛــەی‬ ‫ﻓەرەﻧﺴــﺎ ﺗﺎﯾﺒەﺗــە ﺑــە ﻧﺎوەﻧــﺪی‬ ‫ﮔەﺷــﺘﯿﺎری و ﺑﯿﻨﺎﻛــەی‬ ‫ﺋﯿﺮﻟەﻧــﺪاش ﺑﻮوەﺗــە ﭘەرﻟەﻣﺎﻧــﯽ‬ ‫ﺋەو واڵﺗە‪.‬‬

‫ھ‪‬ﻧﺪێ وردەﻛﺎری ﻟ‪ ‬ژﯾﺎﻧﯽ‬ ‫ﺗﺎﯾﺒ‪‬ﺗﯽ ﺳ‪‬رۆك ﺋﯚﺑﺎﻣﺎ‬ ‫رەﻧﮕــە زاﻧﯿﻨــﯽ ﻫەﻧــﺪێ ﭘﺮﺳــﯽ ﺗﺎﯾﺒــەت ﻟە ژﯾﺎﻧــﯽ ﺑــﺎراك ﺋﯚﺑﺎﻣﺎ ﺳــەرۆك‬ ‫ﻛﯚﻣﺎری ﺋەﻣەرﯾﻜﺎ ﺑﯚ زۆرﺑەی ﺧەڵﻜﯽ ﺟﯿﻬﺎن ﺧﯚش ﺑێﺖ‪.‬‬ ‫ـ ﺋﯚﺑﺎﻣــﺎ ﻛﺘێﺒێﻜــﯽ ﺑــە ﻧــﺎوی "ﺧەﯾﺎڵەﻛﺎﻧــﯽ زێــﺪی ﺑﺎوﻛــﻢ" ﻫەﯾــە‪ .‬ﺋــەو‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ‪ ٢٠٠٦‬ﺗﻮاﻧــﯽ ﻫەﻣــﻮو ﻛﺘێﺒەﻛــەی ﻟەﺳــەرﯾەك ﺑﺨﻮێﻨێﺘــەوە و ﻫەر‬ ‫ﺑەو ﻫﯚﯾەﺷەوە ﺧەاڵﺗێﻜﯽ ﺗﺎﯾﺒەﺗﯽ ﻟە ﺋەﳌﺎﻧﯿﺎ ﭘێ درا‪.‬‬ ‫‪٢٠٠٥‬دا ﺧﺎﻧﻮوﯾەﻛﯿــﺎن ﻟــە وﯾﻼﯾەﺗــﯽ‬ ‫ـ ﺋﯚﺑﺎﻣــﺎ و ﻫﺎوﺳــەرەﻛەی ﻟــە ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠٠٥‬دا‬ ‫ﺷﯿﻜﺎﮔﯚ ﺑە ﺑڕی ﻣﻠﯿﯚﻧێﻚ و ‪ ٦٥٠‬ﻫەزار دۆﻻر ﻛڕی‪.‬‬ ‫ـ ﯾەﻛــەم ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری رەﺷﭙێﺴــﺘﯽ ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾــە ﻛــە ﺣەزی ﻟــە ﻣﯚﺗە‬ ‫ﻧﯿﯿــە‪ .‬ﺋﯚﺑﺎﻣــﺎ ﻛﺎﺗﯿﻚ ﮔەﻧــﺞ ﺑﻮو ﻟــە ﺳــﻮﭘەر ﻣﺎرﻛێﺘﯿﻜﯽ ﮔەورەی ﻓﺮۆﺷــﺘﻨﯽ‬ ‫ﻣﯚﺗــە ﺑــە ﻧــﺎوی "ﺑەﺳــﻜﯿﻦ راﺑﯿﻨــﺰ" ﻛﺎری دەﻛــﺮد و رەﻧﮕــە ﻫــەر ﺋەﻣەش‬ ‫ﺑﻮوﺑێﺘە ﻫﯚی ﺋەوەی ﺣەزی ﻟە ﺧﻮاردﻧﯽ ﻣﯚﺗە ﻧەﻣێﻨێ‪.‬‬ ‫ـ ﺋﯚﺑﺎﻣــﺎ دووڕەﮔەﯾــە و ﻟــە ﺑﺎوﻛێﻜــﯽ ﻛﯿﻨﯿﺎﯾــﯽ و داﯾﻜێﻜــﯽ ﺳﭙﯿﭙێﺴــﺘﯽ‬ ‫ﺋەﻣەرﯾﻜﺎﯾﯿﯿــە‪ .‬ﺋﯚﺑﺎﻣــﺎ ﻟە ﻛﺘێﺒەﻛەﯾﺪا زۆر ﺑەﺋﺎﺷــﻜﺮاﯾﯽ ﺑﺎﺳــﯽ ﻟە ﻛێﺸــەی‬ ‫ﻧەﺗەوەﯾﯿــﯽ داﯾــﻚ و ﺑﺎوﻛــﯽ ﻛــﺮدووە‪ ،‬ﺋــەو ﻟــە ﮔەﻧﺠﯿــﺪا ﺷــﺎﯾەﺗﯽ ﺋــەو‬ ‫ﻛێﺸﺎﻧەﺑﻮوە‪.‬‬ ‫ـ ﺋﯚﺑﺎﻣــﺎ ﻟــە ﮔەﻧﺠﯿــﺪا "ﻣﺎرﯾﺠﻮاﻧﺎ" و‬ ‫"ﻛﯚﻛﺎﯾــﻦ"ی ﺑــەﻛﺎر ﻫێﻨــﺎوە ﻛە دوو‬ ‫ﺟــﯚرن ﻟــە ﻣــﺎدەی ﻫﯚﺷــﺒەر‪ .‬ﺋەو‬ ‫دەڵــێ ﺷــﺎﻧﺎزی ﺑــەو ﻛﺎرەم ﻧﺎﻛــەم‬ ‫و ﺋەﻣــە ﺑەﮔەورەﺗﺮﯾــﻦ ﻫەڵــەی‬ ‫ﺳەردەﻣﯽ ﮔەﻧﺠﯿﻢ دەزاﻧﻢ‪.‬‬ ‫ـ ﺋﯚﺑﺎﻣــﺎ ﺟﮕەرەﻛێﺸــە‪ ،‬ﺑــەاڵم ﮔﻮاﯾە‬ ‫دەﯾــەوێ واز ﻟــەو ﻛﺎرە ﺑێﻨــێ‪ .‬ﺳــەﯾﺮەﻛە ﻟەوەداﯾــە ﻛە ﺑــە ﺑڕﯾ��ـﺎری ﺋﯚﺑﺎﻣﺎ‪،‬‬ ‫ﺟﮕەرەﻛێﺸﺎن ﻟە ﻛﯚﺷﻜﯽ ﺳﭙﯿﺪا ﻗەدەﻏە ﻛﺮاوە‪.‬‬ ‫ـ ﺋﯚﺑﺎﻣــﺎ ﻟــە ﺷــﺎری "ﻫﯚﻧﻮﻟﻮﻟــﻮ" ﻟــە ﻧﺎوﭼــەی ﻫﺎواﯾــﯽ ﭼــﺎوی ﺑــە دﻧﯿــﺎ‬ ‫ﭘﺸــﻜﻮﺗﻮوە‪ ،‬ﺑــەاڵم دوای ﺟﯿﺎﺑﻮوﻧــەوەی داﯾــﻚ و ﺑﺎوﻛــﯽ‪ ،‬ﻟــەﻻی ﻧەﻧﻜــﯽ‬ ‫ﻟە ﺋەﻧﺪۆﻧێﺰﯾﺎ ژﯾﺎوە‪.‬‬ ‫ـ وەك "ﻣﯿﺸــێﻞ"ی ﺧﯿﺰاﻧــﯽ ﺑــﺎس دەﻛﺎت‪ ،‬ﺋﯚﺑﺎﻣــﺎ ﻛەﺳــێﻜﯽ رۆﻣﺎﻧﺴــﯽ‬ ‫و ﺑەﺳــﯚزە‪ .‬ﺋــەو ﻫﯿــﭻ ﻛﺎﺗێــﻚ ﺳــﯚز و ﺧﯚﺷەوﯾﺴــﺘﯿﯿەﻛەی ﺑە زﻣــﺎن ﺑﺎس‬ ‫ﻧــﺎﻛﺎت‪ ،‬ﺑــەاڵم ﻫەﻣــﻮو ﺑﯚﻧەﻛﺎﻧــﯽ ﻟەﺑﯿــﺮە و ﺑــەردەوام ﮔﻮڵ ﺑﯚ "ﻣﯿﺸــێﻞ"‬ ‫دەﺑﺎت‪.‬‬ ‫ـ ﺳــەرۆك ﻛﯚﻣــﺎری ﺋەﻣەرﯾــﻜﺎ ﺋەﮔــەر ﺷــەواﻧە ﻟــە ﻣﺎڵــﯽ ﺧــﯚی ﺑێــﺖ‪،‬‬ ‫ﺑــەردەوام ﻛﺘێﺒەﻛﺎﻧــﯽ "ﻫــﺎری ﭘﯚﺗــەر" ﺑــﯚ "ﻣــﺎﻻی" ﻛﭽــە ﮔەورەﻛــەی‬ ‫دەﺧﻮێﻨێﺘەوە‪.‬‬


‫‪www.wishe.net‬‬ ‫ﻟ‪ ‬ﻣﺎ‪‬ﭙ‪‬ڕی وﺷ‪ ‬ھ‪‬ﻣﻮو زاﻧﯿﺎرﯾﯿ‪‬ك ﺑﺒﯿﻨ‪‬‬

‫ﭘﻮوﻟﯽ ﭘﯚﺳﺘە‬ ‫ﻟە ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎﻧﺪا‬

‫‪wishe@wishe.net‬‬

‫ﺧﺎوەن ﺋﯿﻤﺘﯿﺎز و ﺳەرﻧﻮوﺳەر‪ :‬ﺳ‪‬رﺑﺎز ﺳﺎ‪‬ﺢ‬ ‫دﯾﺰاﯾﻦ‪ :‬ﺋﺎﻛﺎر ﺟ‪‬ﻟﯿﻞ‬

‫ﭼﺎپ‪ :‬ﭼﺎﭘﺨﺎﻧەی ﻛﻮردﺳﺘﺎن‬

‫‪19‬‬

‫‪sarbaz@wishe.net‬‬

‫ﺑەڕێﻮەﺑەری ﻧﻮوﺳﯿﻦ‪ :‬ﻛﺎوە ﺟ‪‬م‬

‫ﺑﯚ ﭘەﯾﻮەﻧﺪی‪:‬‬

‫‪12‬‬

‫‪kawa@wishe.net‬‬

‫‪Heftenameyekî‬‬ ‫‪sîyasî‬‬ ‫‪giştîye‬‬

‫‪araakar4@gmail.com‬‬

‫‪0964(0)7502376262‬‬

‫ژﯾﺎﻧﯽ‬ ‫ﺗﺎﯾﺒەﺗﯽ‬ ‫ﺳەرۆك ﺋﯚﺑﺎﻣﺎ‬

‫‪0964(0)7502386262‬‬ ‫ﻫەرێﻤﯽ ﻛﻮردﺳﺘﺎن ــ ﻫەوﻟێﺮ‬

‫داﺑەﺷﻜﺮدن‪ :‬ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎی ﻧێﻮەﻧﺪ‬

‫ﺑەدران ﺋەﺣﻤەد ﺣەﺑﯿﺐ‬

‫زۆرﯾﻨەﯾەكﻛەﺗەﻧﯿﺎ‬ ‫دﯾﻜﺘﺎﺗﯚردەزێ‬

‫رﯾﺴﺘﯚراﻧﺘﯽ ﭘﺮۆژەی ﮔ‪‬ﺷﺘﯿﺎرﯾﯽ ﻛﯚڕەك ﺗ‪‬ﻟ‪‬ﻓﺮﯾﻚ ﻟ‪‬ﺳ‪‬ر ﭼﯿﺎی ﻛﯚڕەك‬

‫ژﻩﻣێﻚ ﺧﻮاردن ﻟﻪﺳﻪر ﻫﻪورهﻛﺎن‬ ‫ﺳﯚران‪ /‬وﺷﻪ‬ ‫ﭘﻼﻧێﻜــﯽ ﺳــﱰاﺗﯿﮋی ﺗــﺎ ﺳــﺎڵﯽ‬ ‫‪ ٢٠١٥‬ﺑــﯚ ﻛﻪرﺗــﯽ ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزار‬ ‫ﻟــﻪ ﻫﻪرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﺪا داﻧــﺮاوه‪،‬‬ ‫ﺑﻪرﭘﺮﺳــﺎﻧﯽ ﭘێﻮهﻧﺪﯾــﺪار دهﯾﺎﻧــﻪوێ‬ ‫ﻟــﻪ رێﮕــﻪی داﻫﺎﺗــﯽ ﺋــﻪو ﻛﻪرﺗﻪوه‪،‬‬ ‫رﻛﺎﺑﻪرﯾــﯽ ﻛﻪرﺗــﯽ ﻧــﻪوت ﻟــﻪ‬ ‫ﻫﻪرێﻤﻪﻛﻪﯾﺎﻧﺪا ﺑﻜﻪن‪.‬‬ ‫زۆرﺗﺮﯾــﻦ داﻫﺎﺗــﯽ ﻛﻪرﺗــﯽ‬ ‫ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزاری ﻟــﻪ ﺗﺎﻛــﻪ ﻫﻪرێﻤــﯽ‬ ‫ﺋﺎراﻣــﯽ ﻋێﺮاﻗــﺪا‪ ،‬ﺑﻪﻫﯚی ﴎوﺷــﺖ‬ ‫ﻫﺎوﯾﻨﻪﻫﻪوارهﻛﺎﻧﯿﻪﺗــﯽ‪.‬‬ ‫و‬ ‫ﻛﻮردهﻛﺎﻧــﯽ ﺋێــﺮان و ﺗﻮرﻛﯿــﺎ‬ ‫ﻋﻪرهﺑــﯽ‬ ‫ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿﺎﻧــﯽ‬ ‫و‬ ‫ﻧﺎوﭼﻪﻛﺎﻧــﯽ ﺗــﺮی ﻋێــﺮاق‪،‬‬ ‫دﯾﺎرﺗﺮﯾــﻦ ﮔﻪﺷــﺘﯿﺎراﻧﯽ ﻫﻪرێﻤــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﻦ‪ .‬ﻟﻪﮔــﻪڵ ﺋﻪوهﺷــﺪا‬ ‫ﻛــﻪ ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزار ﻟــﻪو ﻫﻪرێﻤــﻪدا‬ ‫ﻧﻪﯾﺘﻮاﻧﯿــﻮه ﺳــﻪرﻧﺠﯽ ﮔﻪﺷــﺘﯿﺎراﻧﯽ‬ ‫ﺋﻪوروﭘﺎﯾــﯽ و ﺋﻪﻣﻪرﯾﻜﺎﯾــﯽ ﺑــﯚ‬ ‫ﻻی ﺧــﯚی راﺑﻜﺸــێﺖ‪ ،‬ﺑــﻪاڵم‬

‫ﺑﻪرﭘﺮﺳــﺎﻧﯽ ﺋــﻪو ﻛﻪرﺗــﻪ ﺑــﻪ داﻧﺎﻧﯽ‬ ‫ﻣﺎﺳــﺘﻪرﭘﻼﻧێﻚ ﺗــﺎ ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠٢٥‬‬ ‫دهﯾﺎﻧــﻪوێ ﭼﯿــﱰ ﺣﻜﻮوﻣﻪﺗﻪﻛﻪﯾــﺎن‬ ‫ﺑــﻪ ﺗــﻪواوی ﭘﺸــﺖ ﺑــﻪ داﻫﺎﺗــﯽ‬ ‫ﻧﻪوت ﻧﻪﺑﻪﺳﺘێﺖ‪.‬‬ ‫ﺋﻪﻣــﻪ ﻟــﻪ دهﭬــﻪری ﺳــﯚران ﺑــﻪ‬ ‫ﺗــﻪواوی ﺑﻪرﭼــﺎو دهﻛﻪوێ‪ .‬ﻟﻪﺳــﻪر‬ ‫ﭼﯿــﺎی ﻛــﯚڕﻩك ﻛــﻪ ﻫــﻪزار و ‪٨٠٠‬‬ ‫ﻣﻪﺗــﺮ ﻟﻪ ﺳــﻪرووی ﺋﺎﺳــﺘﯽ دهرﯾﺎﯾﻪ‪،‬‬ ‫ﮔﻮﻧﺪێﻜــﯽ ﮔﻪﺷــﺘﯿﺎری دروﺳــﺖ‬ ‫دهﻛﺮێــﺖ‪ .‬ﺋــﻪو ﮔﻮﻧﺪه ﮔﻪﺷــﺘﯿﺎرﯾﯿﻪ‬ ‫‪ ١٧٥‬ﺳــﻮﯾﺖ‪ ،‬ﻫﯚﺗێﻠێﻜــﯽ ‪٦‬‬ ‫ﻧﻬﯚﻣــﯽ‪ ،‬ﺷــﺎری ﯾﺎرﯾﯿﻪﻛــﯽ ﻣﯚدێﺮن‬ ‫و ﺗﻪﻟﻪﻓﺮﯾﻜێﻚ ﻟﻪﺧﯚ دهﮔﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﭘێﺸــﻮهﭼﻮون ﻟــﻪ ﻛﻪرﺗــﯽ‬ ‫و‬ ‫ﺧێﺮاﯾــﻪ‬ ‫ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزاری‬ ‫ﺣﻜﻮوﻣــﻪت ﻫﻪﻧــﮕﺎوی ﻛﺮدهﯾــﯽ‬ ‫ﺑــﯚ ﻧــﺎوه‪ .‬ﻫــﻪر ﻟــﻪو دواﯾﯿﯿﺎﻧــﻪدا‬ ‫ﺑڕﯾــﺎر ﻟﻪﺳــﻪر ﭘێﺪاﻧــﯽ ﭘێﺸــﯿﻨﻪی‬ ‫ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزاری دراوه‪ .‬ﻫﻪروهﻫــﺎ‬

‫و‬ ‫ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزار‬ ‫دهﺳــﺘﻪی‬ ‫ﺷــﻮێﻨﻪوار ﻟــﻪ وهزارهﺗﯽ ﺷــﺎرهواﻧﯽ‬ ‫ﻛــﻪ ﭘێﺸــﱰ ﺑــﻪ ﯾﻪﻛــﻪوه ﺑــﻮون‪،‬‬ ‫ﺟﯿــﺎ ﻛﺮاوهﺗــﻪوه‪ .‬ﺟﯿــﺎ ﻟﻪﻣــﻪش‬ ‫ﺋێﺴــﺘﺎ ﺋﺎﻣــﺎدهﻛﺎری ﺑــﯚ ﭘێﺸــﺒڕﻛێﯽ‬ ‫ﺑﺎﺷــﱰﯾﻦ ﺗﻮێﮋﯾﻨــﻪوهی زاﻧﺴــﺘﯽ ﻟــﻪ‬ ‫ﺑﻮاری ﮔﻪﺷﺘﻮﮔﻮزاری دهﻛﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﮔﻪﺷــﺘﯿﺎرﯾﯿﻪﻛﻪی‬ ‫ﮔﻮﻧــﺪه‬ ‫ﺳــﻪر ﭼﯿــﺎی ﻛــﯚڕﻩك‪ ،‬ﻟﻪﻻﯾــﻪن‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی دارﯾﻨــﻪوه ﺟێﺒﻪﺟــێ‬ ‫دهﻛﺮێــﺖ‪ .‬ﭼﯿــﺎی ﻛــﯚڕﻩك ﺑﻬﻬــﯚی‬ ‫ﺑﻪرزﯾﯿﻪﻛﻪﯾــﻪوه‪ ،‬ﺑﻪﺳــﻪر ﻫﻪرﭼــﻮار‬ ‫ﻻی ﺧﯚﯾــﺪا دهڕواﻧــێ‪ .‬ﺑﻪﻫــﯚی‬ ‫ﻛﻪﺷﻮﻫﻪواﻛﻪﺷــﯿﻪوه‪ ،‬زﯾﺎﺗــﺮ ﻟــﻪ‬ ‫‪ ٧‬ﻣﺎﻧﮕــﯽ ﺳــﺎڵ دهﺗﻮاﻧــﯽ ﻟﻪﺳــﻪر‬ ‫ﻫــﻪورهﻛﺎن ژﻩﻣێــﻚ ﺧــﻮاردن‬ ‫ﺑﺨﯚﯾﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﻪرﭘﻪرﺷــﺘﯿﺎر‬ ‫ﺋﻪﻧﺪازﯾــﺎری‬ ‫ﺳــﻪاڵﺣﻪدﯾﻦ ﻋﻪﺑﺪوﻟڕﻩﺣــامن ﺑــﻪ‬ ‫رۆژﻧﺎﻣــﻪی "وﺷــﻪ" دهڵێ‪" ،‬زﺳــﺘﺎﻧﯽ‬ ‫ﺋﻪﻣﺴــﺎڵ ﻫێڵــﯽ ﺗﻪﻟﻪﻓﺮﯾﻜﻪﻛــﻪ‬ ‫ﻛﺎری دهﻛــﺮد و رۆژاﻧــﻪ زﯾﺎﺗــﺮ‬

‫ﻟــﻪ ﻫــﻪزار ﻛــﻪس ﻟــﻪو رێﮕﻪﯾــﻪوه‬ ‫دهﻫﺎﺗﻨﻪ ﺳﻪر ﭼﯿﺎی ﻛﯚڕﻩك‪".‬‬ ‫ﻛــﻪ‬ ‫ﺑﻮﻟﯿﻨــﺖ‬ ‫ﺗﯚرﻫــﺎن‬ ‫داﻧﯿﺸــﺘﻮوی‬ ‫ﻫﺎوواڵﺗﯿﯿﻪﻛــﯽ‬ ‫ﺷــﺎری ﺋﻪﺳــﺘﻪﻧﺒﻮوڵﻪ‪ ،‬ﭘێــﯽ واﯾــﻪ‬ ‫داﻫﺎﺗﻮوﯾﻪﻛــﯽ ﮔــﻪش ﭼﺎوهڕێــﯽ‬ ‫ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‬ ‫ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزاری‬ ‫دهﻛﺎت‪ .‬ﺋــﻪو ﻛــﻪ ﺑــﯚ ﻛﺎری‬ ‫ﺑﺎزرﮔﺎﻧــﯽ ﻫﺎﺗﻮوهﺗــﻪ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن‪،‬‬ ‫ﻟﻪﻧــﺎو ﺗﻪﻟﻪﻓﺮﯾﻜﯽ ﻛﯚڕﻩﻛــﺪا دهڵێ‪،‬‬ ‫"ﻛﻮردﺳــﺘﺎن دهﺗﻮاﻧــێ ﭘﺸــﺖ ﺑــﻪ‬ ‫داﻫﺎﺗــﯽ ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزار ﺑﺒﻪﺳــﺘێﺖ‬ ‫و ﺋــﻪو ﭘڕۆژﻩﯾــﻪش ﯾﻪك ﻟــﻪ ﭘڕۆژﻩ‬ ‫ﺳﻪرﻛﻪوﺗﻮوهﻛﺎﻧﻪ‪".‬‬ ‫ﺑــﻪ ﭘێــﯽ ﺋﺎﻣﺎرهﻛﺎﻧــﯽ دهﺳــﺘﻪی‬ ‫ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزاری ﻫﻪرێــﻢ‪ ،‬ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫‪ ٥٠‬ﮔﻮﻧــﺪی ﺳــﻪردهﻣﯿﺎﻧﻪی‬ ‫ﮔﻪﺷــﺘﯿﺎری ﻟــﻪ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﻫﻪﯾــﻪ‪.‬‬ ‫وﺗﻪﺑێــﮋی ﺋــﻪو دهﺳــﺘﻪﯾﻪ ﻧــﺎدر‬ ‫رۆﺳــﺘﯽ ﺑــﻪ رۆژﻧﺎﻣــﻪی "وﺷــﻪ"‬ ‫دهڵــێ‪" ،‬داﻫﺎﺗــﯽ ﺳــﺎڵﯽ راﺑﺮدووﻣﺎن‬ ‫ﻟــﻪ ﻛﻪرﺗــﯽ ﮔﻪﺷــﺘﻮﮔﻮزار‪ ،‬ﻧﺰﯾﻜــﻪی‬

‫‪ ٦٥٠‬ﻣﻠﯿــﯚن دۆﻻر ﺑــﻮو و ﭼــﺎوهرێ‬ ‫‪٢٠١٥‬دا ﺑــﯚ‬ ‫دهﻛﻪﯾــﻦ ﻟــﻪ ﺳــﺎڵﯽ ‪٢٠١٥‬دا‬ ‫ﻣﻠﯿﺎرێــﻚ و ‪ ٥٠٠‬ﻣﻠﯿــﯚن دۆﻻر ﺑــﻪرز‬ ‫ﺑﺒێﺘﻪوه‪".‬‬ ‫ﻟــﻪ دﯾــﻮی رۆژﺋــﺎوای ﺋــﻪو ﭼﯿﺎﯾــﻪ‪،‬‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎ ﺑﯿﻨﺎﯾﯿــﻪﻛﺎن ﺳــﻪرﻗﺎڵﯽ‬ ‫دۆزﯾﻨــﻪوهی ﻧﻪوﺗــﻦ‪ .‬ﺋێﺴــﺘﺎ‬ ‫ﻫﻪرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎن ﺧﺎوهﻧــﯽ‬ ‫ﻧﺰﯾﻜــﯽ ‪ ٦٠‬ﺑﻠﯚﻛــﯽ ﻧﻪوﺗﯿﯿــﻪ و‬ ‫ﯾﻪدهﻛــﯽ ﻧﻪوﺗﯿﺸــﯽ ﺑــﻪ ‪ ٤٥‬ﻣﻠﯿــﺎر‬ ‫ﺑﻪرﻣﯿــﻞ ﺧﻪﻣﻠێــرناوه‪ .‬زﯾﺎﺗــﺮ ﻟــﻪ ‪٤٠‬‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿــﺎی ﺑــﻮاری دۆزﯾﻨــﻪوه و‬ ‫دهرﻫێﻨﺎﻧــﯽ ﻧــﻪوت ﻟــﻪو ﺑﻠﯚﻛﺎﻧــﻪدا‬ ‫ﻛﺎر دهﻛــﻪن‪ .‬ﺑــﻪ ﭘێــﯽ رێﻜﻜﻪوﺗﻨــﯽ‬ ‫ﻧێــﻮان ﺑﻪﻏــﺪا و ﻫﻪوﻟێــﺮ‪ ،‬ﭘێﻮﯾﺴــﺘﻪ‬ ‫رۆژاﻧــﻪ ‪ ٢٥٠‬ﻫــﻪزار ﺑﻪرﻣﯿــﻞ‬ ‫ﻧﻪوت ﻟــﻪ ﻫﻪرێﻤــﯽ ﻛﻮردﺳــﺘﺎﻧﻪوه‬ ‫ﻫﻪﻧــﺎردهی دهرهوه ﺑﻜﺮێــﺖ‪،‬‬ ‫ﺑــﻪاڵم ﺋﻪﻣــﻪ ﺑــﻪ ﻫــﯚی ﻛێﺸــﻪ‬ ‫ﺑﻪردهواﻣﻪﻛﺎﻧــﯽ ﻧێــﻮان ﺋــﻪو دوو‬ ‫ﻻﯾﻪﻧــﻪ‪ ،‬ﺗــﺎ ﺋێﺴــﺘﺎش ﺑــﻪ ﺗــﻪواوی‬ ‫ﺟێﮕﯿﺮ ﻧﻪﺑﻮوه‪.‬‬

‫ﮔﻮاﺳﺘﻨەوەی ﮔﯚﺷﺖ ﻟەﻧﺎو ﺷﺎری ﻛەرﻛﻮوﻛﺪا‬

‫ﻓﯚﺗﯚ‪ :‬ھ‪‬ﻤﻦ ﺑﺎﺑﺎن‬

‫ﺋــەوەی ﻟــە ﺗﻮﻧــﺲ و ﻟــە ﻣﯿــﴪ روو دەدەن ﻟە ﺳــﯽ ﺳــﺎڵەوە‪ ،‬ﻫەروەﻫــﺎ ﺋەوەی‬ ‫ﻟــە ﻣێــﮋەوە ﻟە ﺗﻮرﻛﯿــﺎ و ﻟــە ﻛﯚﻧــەوە ﻟــە ﺋێــﺮان روو دەدەن‪ ،‬واﯾﺎن ﻛــﺮدووە ﻟێﻢ‪،‬‬ ‫ﭘەژﯾــﻮان ﺑﺒﻤــەوە ﻟە ﭘﺮﺳــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ ﺑﯚ ﺋــەم ﻧﺎوﭼەﯾــەی ﺧﯚﻣﺎن و ﺗــﺎ ﭘەﻧﺠﺎ‬ ‫ﺳــﺎڵﯽ ﺗﺮ ﺑﺎﺳــﯽ ﻧەﻛەﻣــەوە‪ .‬ﺋەوەش ﻟــە ﺑﺎرێﻜﺪا ﺋەﮔەر ﻟەو ﭘەﻧﺠﺎ ﺳــﺎڵەدا ﺷــەڕ و‬ ‫ﻛێﺸــەی وا ﻧەﯾەﻧــە ﭘێﺸــەوە‪ ،‬ﻛــە ﭘەرەﺳــەﻧﺪﻧﯽ ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗــﯽ ﺑﻮەﺳــﺘێﻨﻦ و وا ﻟە‬ ‫ﻛﯚﻣەڵﮕــە ﺑﻜەن راﺳــﺘﯽ ﻟــە ﭼەوﺗﯿــﺪا ﺑﺪۆزێﺘــەوە‪ .‬ﺋەﮔەر ﭼﺘــﯽ وا روو ﺑــﺪا ﺋەوا‬ ‫ﺗﺎ ﺳــەت ﺳــﺎڵﯽ ﺗﺮ ﺑﺎﺳــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ ﻧﺎﻛەﻣــەوە‪ ،‬ﺑڕۆ ﺑﯚ ﺳــەت و ﭘەﻧﺠــﺎش‪ .‬ﻟە‬ ‫منﻮوﻧــەی ﺋــەو واڵﺗەﯾﻠــەوە ﺗــێ ﮔەﯾﺸــﺘﻢ‪ ،‬ﻛە ﭘﺮﺳــﯽ ﻫەڵﺒــﮋاردن و دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ‬ ‫ﺑﺎﺑەﺗﯽ ﺋێﻤە ﻧﯿﻦ ﻟەﺑەرﺋەوەی ﻫەﻣﺎن ﺋەﻧﺠﺎم دووﺑﺎرە دەﻛەﻧەوە‪.‬‬ ‫دەرﻛــەوت‪ ،‬ﭘﺮﺳــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯽ ﻟێــﺮە‪ ،‬داوای ﻛەﻣﯿﻨەﯾەﻛــﯽ ﻛﯚﻣەڵﮕەﯾــە ﺋەﮔــەر‬ ‫ﻧەڵێــﻢ ﺧــﻮازی ﺗەﻧﯿــﺎ ﺑﮋاردەﯾەﻛﯽ ﺑﭽﻮوﻛﯿﺸــە ﻟــەو ﻛەﻣﯿﻨەﯾــەدا‪ .‬زۆرﯾﻨــە‪ ،‬ﺧﯚی‬ ‫ﺑــە ﺑﺎﺳــﯽ دﯾﻤﻮﻛﺮاﺳــﯿﯿەوە ﺧﺎﻓــڵ ﻧەﻛــﺮدووە و ﺑەﻻﺷــﯿەوە ﮔﺮﯾﻨﮓ ﻧﯿﯿــە ﻫەﺑێ‬ ‫ﯾــﺎن ﻧەﺑــێ‪ .‬ﺑﺎﺑــﺎی ﺳــەر ﺑــە زۆرﯾﻨــە‪ ،‬ﻛــە دﯾﻨﺎرێﻚ ﻟــە ﮔﯿﺮﻓﺎﻧــﯽ ﺧﯚﯾــﺪا ﻧﺎﺑﯿﻨێ‬ ‫ﭘێــﯽ واﯾــە ﺧــﻮا ﺑەﺷــﯽ وﯾــﯽ ﻛــەم داوە‪ ،‬ﻛەﺳــﯽ ﺗﺮﯾــﺶ ﺑــە ﺑەرﭘﺮﺳــﯿﺎر ﻧﺎزاﻧێ‬ ‫و ﺑــﯚ ژﯾﺎﻧﯿــﺶ ﺑەرۆﻛــﯽ ﻫﯿــﭻ دەﺳــەاڵﺗێﻜﯽ ﺳــەر زەوی ﻧﺎﮔــﺮێ‪ .‬ﺑﺎﺑــﺎی زۆرﯾﻨە‬ ‫دەﻧــﮓ دەدا ﺑــە ﭼﺘێــﻚ‪ ،‬ﻛــە ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ ﺑــە ﺑەرﻧﺎﻣــەی ﻫەڵﺒﮋاردﻧەﻛﯽ و ﺑﺎﺷــﯿﯽ‬ ‫ﺳﯿﺴــﺘەﻣﯽ ﺳﯿﺎﺳــﯿﯿەوە ﻧﯿﯿــە ﻟــە ﺑــﻮاری ﺋﺎﺑــﻮوری و ﭘێﻮەﻧﺪﯾــﯽ دەرەﻛﯿــﺪا‪ ،‬ﺑــە‬ ‫ﭘێﭽەواﻧــەوە زۆر ﺟــﺎر دەﻧــﮓ دەدا ﻟــە ﭘێﻨــﺎو ﺳــەرﻛﻮﺗﯿﻨەوە و ﭼەوﺳــﺎﻧﺪﻧەوەی‬ ‫ﻛەﻣﯿﻨەی واڵﺗەﻛەی ﺧﯚﯾﺪا‪.‬‬ ‫ﻟــەو واڵﺗەﯾﻠــەی ﻟــە ژوورەوەدا ﻧــﺎوم ﻫێﻨــﺎن‪ ،‬ﺳــەرۆك ﻟەﺑەرﺋــەوەی دەﻧﮕــﯽ‬ ‫زۆرﯾﻨــەی ﺧەڵﻜــﯽ ﻫێﻨــﺎوە‪ ،‬ﭘێــﯽ واﯾــە ﻛەﻣﯿﻨــە ﻟــە ﻛﺎوێــﮋی ﻧــﺎو ﻛﯚﺑﻮوﻧەوەی‬ ‫ﭘەرﻟەﻣــﺎن ﺑــەوﻻوە ﻫﯿــﭻ ﻣﺎﻓێﻜــﯽ ﺗــﺮی ﻧەﻛەوﺗــﻮوە‪ .‬زۆر ﺟــﺎر ﺋەوەﺷــﯽ ﭘــێ‬ ‫زﯾﺎدەڕۆﯾﯿﯿــە‪ .‬زۆرﯾﻨــەش ﻛــە دەﻧﮕﯽ ﭘێــﯽ داوە‪ ،‬ﺑەﻻﯾــەوە ﮔﺮﯾﻨﻚ ﻧﯿﯿــە ﻟە ﺗﻮﻧﺲ‬ ‫ﺷــﻮﻛﺮی ﺑﻠﻌﯿــﺪ دێﺘــە ﻛﻮﺷــنت‪ ،‬ﯾــﺎن ﻟــە ﻣﯿــﴪ ﺟﺎﻫﯿﻠێــﻚ دەﺑــێ ﺑــە وەزﯾــﺮی‬ ‫رۆﺷــﻨﺒﯿﺮی و ﺗﯿﺮۆرﯾﺴــﺘێﻚ دەﺑــێ ﺑــە وەزﯾــﺮی ﮔەﺷــﺘەوەری‪ ،‬ﻛــە ﺋــەو دوو‬ ‫ﺑــﻮارە ﭘێﻨﺎﺳــەی واڵﺗەﻛــەن و ﺷــﺎدەﻣﺎری ﺋﺎﺑﻮورﯾــﯽ وﯾــﻦ‪ .‬ﻟــە ﺗﻮرﻛﯿﺎ‪ ،‬ﺳــەﺑﺎرەت‬ ‫ﺑــە ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ ﺑﮋاردەﯾەﻛــﯽ ﺑﭽﻮوك ﻟە ﺋﺎﺳــﺖ ﭘڕۆژەﯾەﻛــﯽ ﺋﺎوەداﻧﯿــﺪا‪ ،‬ﻛە ﺧﯚی‬ ‫ﻫﯿــﭻ ﻧﯿﯿــە‪ ،‬ﺳــەرۆك ﻟــە ﺟﯿﺎﺗــﯽ ﺋــەوەی ﻧەرﻣــﯽ ﺑﻨﻮێﻨــێ‪ ،‬دەﺑــێ ﺑە ﭘــﯚاڵ‪ .‬ﯾﺎن‬ ‫دﯾﻮﺗــە ﻟە ﺳــﺎﯾەی ﻛﯚﻣــﺎری ﺋﯿﺴــﻼﻣﯿﺪا‪ ،‬ﻟە ﻣــﺎوەی ﺳــﯽ و ﺋەوەﻧﺪە ﺳــﺎڵەدا‪ ،‬ﻧەك‬ ‫دەﻧﮕێــﻚ ﺑﮕــﺮە ﻧﻮوزەﯾەﻛﯿــﺶ ﻟــە ﺋﺎزادﯾــﯽ ﻫﻮﻧــەر و رۆﺷــﻨﺒﯿﺮی و ﻛﯚﻣەاڵﯾەﺗﯽ‬ ‫ﻫﺎﺗﺒێﺘــە ﺑﯿﺴــنت؟ ﺑﺎﺳــﯽ ﺳﯿﺎﺳــەت ﻫــەر ﻣەﻛە‪ .‬ﺋــەرێ ﻛــﻮا ﻫەڵﻮێﺴــﺘﯽ زۆرﯾﻨە‬ ‫ﻟەﻫەڵﺒﮋاردﻧﺪا؟‬ ‫ﺑــە ﻛﻮرﺗــﯽ‪ ،‬زۆرﯾﻨە ﻟــەو واڵﺗەﯾﻠــەدا ﻟە رێــﯽ دەﻧﮕﺪاﻧــەوە ﺑەاڵﯾەﻛــﯽ ﮔەﯾﺎﻧﺪووە‬ ‫ﺑــە دەﺳــەاڵت زۆر ﺧﺮاﭘــﱰ ﻟــە دﯾﻜﺘﺎﺗــﯚری ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ‪ ،‬ﻛــە دﯾﻜﺘﺎﺗــﯚری ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ‪،‬‬ ‫ﺟــﺎران ﺑــە ﻫەڵﮕێڕاﻧــەوەی ﺳــەرﺑﺎزی و ﺧﻮێﻨڕێــﮋی دەﮔەﯾﺸــنت ﺑە ﻛﻮرﺳــﯽ‪ .‬ﺋەو‬ ‫ﺑەاڵﯾــە ﻟــە ﻻﯾەﻛــەوە دەڵێ ﻣــﻦ ﺑە دەﻧﮕﺪان ﮔەﯾﺸــﺘﻮوم ﺑــە ﻛﻮرﺳــﯽ و زۆرﯾﻨەم‬ ‫ﻟــە ﭘﺸــﺘە‪ .‬ﻟــە ﻻﯾەﻛــﯽ ﺗﺮﯾﺸــەوە ﻟەﺑەرﺋــەوەی ﺋﺎﯾﻨــﯽ ﻛــﺮدووە ﺑــە ﺳﯿﺎﺳــەت‪،‬‬ ‫ﻫــەر ﺑــە ﺟﺎرێﻚ ﻣــﺎف و ﺋﺎزادﯾــﺖ ﻟــێ زەوت دەﻛﺎ ﺗەﻧﺎﻧەت ﻟــەو ﺑﻮارەﯾﻠــەدا‪ ،‬ﻛە‬ ‫ﭘێﻮەﻧﺪﯾﯿــﺎن ﺑــە ﺋﺎﯾــﻦ و ﺑە ﺳﯿﺎﺳەﺗﯿﺸــەوە ﻧﯿﯿــە‪ .‬ﭼــﯽ روو دەدا ﺋەﮔــەر وەزﯾﺮی‬ ‫ﮔەﺷــﺘەوەری ﻟــە ﻣﯿــﴪ ﺋﯿﺴــﻼﻣﯽ ﻧەﺑــێ؟ ﻛــەی ﺋﯿﺴــﻼم رێﯽ ﺑــە ﮔەﺷــﺘەوەری‬ ‫داوە ﺗــﺎ ﻟەوەﺷــﺪا "ﭼﺎرەﺳــەر" ﺑــێ؟ ﯾــﺎن ﭼــﯽ دەﺑــﻮو ﺳﯿﺴــﺘەﻣﯽ ﺗﻮﻧــﺲ‪ ،‬ﻛــە‬ ‫ﺳﯿﺴــﺘەﻣێﻜﯽ ﺋﯿﺴــﻼﻣﯿﯿە و ﻟە ﻛﯚﻣەڵﮕەﯾەﻛﯽ ﺳــەرﭘﺎك ﻣﻮﺳــڵامﻧﺪا دەﺳــڕۆﯾﯿﻮە‪،‬‬ ‫رێــﯽ ﺑــە ﺷــﻮﻛﺮی ﺑﻠﻌﯿﺪ ﺑﺪاﯾــە ﺑــﮋی و ﺑەرﻫەڵﺴــﺘﯿﺶ ﺑــێ؟ ﺋــەردۆﮔﺎن ﺑــەر ﻟە‬ ‫ﻫەﻣــﻮو ﻛﯚڵﯿﻨەوەﯾــەك‪ ،‬ﺗﯚﻣەﺗــﯽ ﭼەﭘﺎﯾەﺗﯿــﯽ داﯾــە ﭘــﺎڵ ﺧﯚﭘێﺸــﺎﻧﺪەران‪ ،‬ﻛــە‬ ‫ﭼەﭘﺒﻮون ﺷەرم و ﺷﻮورەﯾﯽ ﻧﯿﯿە‪ .‬ﺋەرێ ﻛﻮا ﻫەڵﻮێﺴﺖ و ﻫەﺳﺘﯽ زۆرﯾﻨە؟‬ ‫دﯾﻜﺘﺎﺗــﯚری ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ وەك ﺑﯿﻨﯿــامن‪ ،‬ﺑــﯚ منﻮوﻧــە ﻟــە ﻋێــﺮاق‪ ،‬زۆر ﺟــﺎر‬ ‫ﺗەﻛﻨﯚﻛﺮاﺗێﻜــﯽ ﺳــەرﺑەﺧﯚی دەﻛــﺮد ﺑــە وەزﯾــﺮی داد ﯾــﺎن وەزﯾــﺮی ﭘﻼﻧﺪاﻧــﺎن‪.‬‬ ‫زۆر ﺟﺎرﯾــﺶ رۆﺷــﻨﺒﯿﺮ و ﻫﻮﻧەرﻣەﻧــﺪی دەﻻواﻧــﺪەوە‪" :‬ﺗەﻧﯿــﺎ دوور ﺑــﻦ ﻟــە‬ ‫ﺳﯿﺎﺳــەت ﻛێﺸــەﻣﺎن ﻧﯿﯿە ﻟەﮔەڵﺘﺎﻧــﺪا"‪ .‬ﻫەﻣﻮو دەﺳــەاڵﺗێﻚ‪ ،‬ﺗەﻧﺎﻧــەت ﺋەوﭘەڕی‬ ‫دﯾﻜﺘﺎﺗــﯚر و ﻓﺎﺷﺴــﺘﯿﺶ ﺑــێ‪ ،‬رێــﺰ ﻟــە ﺑــﮋاردەی ﻛﯚﻣەڵﮕــە دەﮔــﺮێ‪ .‬دەزاﻧــێ‬ ‫ﻟــەو ﺑﮋاردەﯾــەدا ﻛەڵــە ﻛەڵــەی ﻣێﮋووﯾــﯽ ﻫەڵﺪەﻛــەون‪ ،‬ﻛــە ﺋــەو ﻧﺎﺗﻮاﻧــێ ﺑێ‬ ‫ﺧــەم ﺑــێ ﻟــە ﺋﺎﺳــﺘﯿﺎﻧﺪا‪ .‬دﯾﻜﺘﺎﺗﯚری ﺋﺎﺳــﺎﯾﯽ ﻧﺎﺗــﻜﺎ ﺑە ﻧﺎﭘــﺎك ﺑەﺑێ ﺑەڵﮕــە ﺑەاڵم‬ ‫ﺋەواﻧــەی ﻟــە رێــﯽ ﻫەڵﺒﮋاردﻧــەوە دێﻦ‪ ،‬ﺗەﻧﯿــﺎ ﻟەﺑەرﺋــەوەی دەﻧﮕﺖ ﭘێ ﻧــەداون‪،‬‬ ‫ﯾــﺎن دەﻧﮕێﻜــﺖ ﻟێــﻮە دەرﭼﻮوە‪ ،‬ﺧــﯚت و ﺣــەوت ﭘﺸــﺘﯽ راﺑــﺮدوو و داﻫﺎﺗﻮوت‬ ‫دەﺧﺎﺗەﻟﯿﺴﺘەوە‪.‬‬ ‫ﻫﯿﭽــﯽ ﭘــێ ﻧــﺎوێ‪ ،‬ﻛــە ﻣــﻦ دﯾﻜﺘﺎﺗﯚرﺧــﻮاز ﻧﯿــﻢ چ ﺋەﻣﯿــﺎن و چ ﺋەوﯾــﺎن‪ ،‬ﺑەاڵم‬ ‫ﺋەوەﯾــە ﻛﯚﻣەڵﮕــەی ﺋێﻤــە و زۆرﯾﻨــەی ﻟەﻣــەڕ ﺋێﻤــە‪ ،‬ﺗــﯚ دﯾﻜﺘﺎﺗﯚرێــﻚ دەر ﺑﻜە‬ ‫ﺑە ﻫەزار ﻧﺎری ﻋەﻟﯽ وەك ﻟە ﻣﯿﴪ‪ ،‬ﺋەو ﺳﺒەﯾﻨێ ﯾەﻛێﻜﯽ ﺗﺮ دەزێﺘەوە‪.‬‬


Wishe5