Page 1

Raport 1 Najczęstsze przypadki łamania podstawowych praw człowieka w Polsce

Centrum Edukacji Obywatelskiej


Streszczenie

Prezentowany raport opisuje – odwołując się do różnorodnych źródeł i statystyk – metody monitoringu przestrzegania praw podstawowych, poziom ich łamania oraz definiuje te obszary, w których najczęściej dochodzi do naruszeń. Zawiera też wybrane przypadki naruszenia praw podstawowych, m.in. praw pacjentów, prawa dostępu do informacji, prawa do ochrony danych osobowych czy praw konsumentów.

Monitoring naruszeń praw podstawowe w Polsce Monitoring przestrzegania praw podstawowych prowadzony jest w Polsce mało systematycznie i ogranicza się zazwyczaj do monitoringu prawa i procedur administracyjnych, które ewentualnie mogą naruszać lub być przyczyną naruszeń praw podstawowych oraz do notowania jednostkowych przypadków łamania praw (obywateli, którzy zgłosili naruszenie przysługujących im praw). W monitoring prawa i procedur w Polsce zaangażowane są zarówno instytucje i organizacje krajowe (m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich jak i organizacje międzynarodowe (np. Organizacja Narodów Zjednoczonych oraz działająca przy niej Rada Praw Człowieka). Ważnym dokumentem ilustrującym poziom przestrzegania praw podstawowych w Polsce są rekomendacje Rady Praw Człowieka ONZ przygotowane w ramach Powszechnego Okresowego Przeglądu Rady Praw Człowieka ONZ (Universal Periodic Review, UPR), który służy kontroli (raz na cztery lata) przestrzegania praw człowieka w poszczególnych krajach członkowskich. Polska przechodziła powszechny przegląd po raz pierwszy w 2008 r., ostatni raz - w maju 2012. W raporcie ONZ znalazły się aż 124 rekomendacje zmian w prawie, które miałyby służyć ochronie podstawowych praw człowieka; 105 rekomendacji zaakceptował (i przyjął jako do wdrożenia) rząd polski. Publikacja rekomendacji ONZ jest za każdym razem okazją do tego, by również organizacje pozarządowe mogły przedstawić swoje opinie dotyczące kwestii w nich poruszanych. W 2012 roku np. Helsińska Fundacja Praw Człowieka zwracała uwagę na problem przeludnienia w więzieniach, arbitralnego stosowania tymczasowego aresztowania oraz przewlekłości postępowań sądowych. Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny wyraziła ubolewanie, że istniejąca ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie nie działa w praktyce m.in. ze względu na niewykorzystywanie przez sądy i policję uprawnień do izolacji sprawcy przestępstwa. Ważnym wskaźnikiem pokazującym poziom naruszeń praw podstawowych w Polsce jest liczba i rodzaj wniosków składanych przez obywateli ramach krajowego systemu ochrony praw człowieka do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz skarg składanych - w ramach europejskiego systemu ochrony praw człowieka - do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w związku z naruszeniem praw lub wolności zawartych w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Dodatkowo w Polsce działają instytucje i organizacje, które interweniują w przypadku naruszeń konkretnych praw podstawowych (np. Rzecznik Praw Pacjenta).

Naruszenia praw podstawowych w statystykach Rzecznik Praw Obywatelskich W 2012 r. do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęły 28 884 sprawy, w tym najwięcej dot. obszarów1: dostęp do świadczeń zdrowotnych i zasady ich udzielania ochrona danych osobowych prawo dostępu do informacji publicznej wolności wyrażania poglądów, opinii oraz pozyskiwania

156 spraw 106 spraw 45 spraw 18 spraw

1 Wydział Informacji Statystycznych, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Dane informacyjno-statystyczne z zakresu wybranych problematyk za 2012 r, Warszawa 2013 r.

1


i rozpowszechniania informacji wolność wyznawania religii prawa osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy

6 spraw 3 sprawy

Według danych za rok 2012 uzyskanych od Rzecznika Praw Obywatelskich skargi obywateli najczęściej dotyczyły obszarów praw: dostępu do świadczeń zdrowotnych, ochrony danych osobowych, dostępu do informacji publicznej. Europejski Trybunał Praw Człowieka Według danych Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Polska zajmuje 5. miejsce spośród wszystkich 47 krajów Rady Europy, jeśli chodzi o najwyższą liczbę spraw związanych z naruszaniem praw człowieka. W 2012 roku w Europejskim Trybunale Praw Człowieka rozpatrywanych było 3105 spraw.2 Według statystyk z lat 1959-2011 wyroki Trybunału w sprawach przeciwko Polsce dotyczyły najczęściej3: przewlekłości postępowań (412 spraw) prawa do wolności i bezpieczeństwa (267 spraw) prawa do sprawiedliwego procesu (92 sprawy) prawa do życia prywatnego i rodzinnego (91 spraw)

Najczęściej naruszane prawa podstawowe w Polsce - szczegółowe statystyki i wybrane przykłady Prawo do dostępu do świadczeń zdrowotnych i zasady ich udzielania Z raportu Rzecznika Praw Obywatelskich za rok 2012 widać, jak istotnym problemem w Polsce jest przestrzeganie praw pacjenta. W raportowanym roku Rzecznik Praw Obywatelskich, wśród spraw z zakresu dostępu do świadczeń zdrowotnych i zasady ich udzielania, rozpatrzył 156 spraw, 59% podjął do prowadzenia, w tym trzy prowadzenia w ramach wystąpienia o charakterze generalnym. Potwierdzają to statystyki instytucji zajmującej się wyłącznie ochroną praw pacjentów - Rzecznika Praw Pacjenta, który otrzymał w tym samym roku 10 161 pism, w tym 4 157 z nich zainicjowało nowe sprawy, które zostały podjęte do prowadzenia w trybie ustawy, a 770 spośród nich spowodowało wszczęcie postępowania przez Rzecznika Praw Pacjenta. Poniżej prezentujemy wybrany przykład złamania prawa do dostępu do świadczeń zdrowotnych i zasady ich udzielania. Matka czteroletniego dziecka poskarżyła się do Rzecznika Praw Pacjenta. Poszkodowana do przychodni ortopedycznej trafiła z rekomendacji lekarza rodzinnego. Jej córka złamała nogę w przedszkolu. Lekarz obejrzał nogę i skierował ją na RTG. Później poinformował o konieczności nastawienia nogi i założenia ciężkiego gipsu na 5-6 tygodni. Na pytanie o to, czy nie dałoby się zastąpić ciężkiego lżejszym, odpowiedział, okazując zniecierpliwienie, że "przecież to duża kość!" i bez dodatkowych wyjaśnień wysłał poszkodowaną do gipsowni. W gipsowni z dzieckiem została babcia. Mamę wyproszono, ale po chwili zawołano do środka. Lekarz zaczął krzyczeć: że "nie ma obowiązku przyjmowania dziecka i pomagania mu; że może wypisać skierowanie do DSK, a tam poskładają pod narkozą i tydzień nie zobaczymy córki, bo ją zostawią na obserwacji". Podniesionym tonem dodał wyprosił rodzinę dziecka z gipsowni. Lekarz zaprosił matkę do gabinetu, aby przekazać istotne informacje. Od wejścia jednak zaczął krzyczeć. W wysłanym do poszkodowanej piśmie Rzecznik Praw Pacjenta napisała: "Biuro stwierdziło naruszenie prawa do poszanowania intymności i godności pacjenta. ( ) Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być obecna osoba bliska. Osoba wykonująca zawód medyczny udzielająca świadczeń zdrowotnych pacjentowi może odmówić obecności osoby bliskiej w przypadku istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemiologicznego lub ze względu na bezpieczeństwo pacjenta. Odmowę odnotowuje się w dokumentacji medycznej". W opisie RPP stwierdzono również, że lekarz miał prawo wyprosić mamę i babcię za drzwi. "Lekarz kierował się dobrem pacjenta i uznał, że przebywanie mamy i babci zagraża bezpieczeństwu dziecka ". Rzecznik stwierdził, że jedynym błędem, jaki kwalifikuje jego zachowanie do uznania naruszenia poszanowania praw pacjenta jest to, że o wyproszeniu mamy i babci z gabinetu gdzie przebywało dziecko nie napisał w dokumentacji medycznej. Rozstrzygnięcie RPP opiera się jedynie na wyjaśnieniach lekarza, od składającej skargę nie żądano żadnych dodatkowych 2 Oficjalna strona Europejskiego Trybunału Praw Człowieka http://www.echr.coe.int/ECHR/EN/Header/Reports+and+Statistics/Statistics/Statistical+data/OldStats.htm 3 Oficjalna strona Europejskiego Trybunału Praw Człowiekahttp://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/E58E405A-71CF-4863-91EE779C34FD18B2/0/APERCU_19592011_EN.pdf

2


wyjaśnień, nie przesłuchano również babci dziecka, która była świadkiem zdarzeń. W tej sprawie przysługuje poszkodowanej wniosek o ponowne rozpatrzenie .4 Prawo dostępu do informacji publicznej Wśród spraw z zakresu prawa dostępu do informacji publicznej rozpatrzono 52 sprawy, 51% podjęto do prowadzenia. Rzecznik Praw Obywatelskich wystosował także wystąpienie do Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie zgodności z Konstytucją art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie określania opłat za udostępnienie informacji publicznej. Poniżej prezentujemy wybrany przykład złamania prawa dostępu do informacji. W styczniu 2009 roku mieszkaniec Rabki-Zdroju wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej obejmującej dane o wydawanych w tej gminie uzdrowiskowej w latach 2005-2008 decyzjach lokalizacyjnych WZ. Od samego początku mieszkaniec ten, wówczas jeszcze również radny Rady Miasta pozostający w opozycji do Burmistrza, nie ukrywał że żądana informacja publiczna ma mu posłużyć celem wyselekcjonowania takich decyzji WZ które z rażącym naruszeniem prawa umożliwiały zabudowę terenów zieleni uzdrowiskowej, terenów chronionych z uwagi na wyjątkowe walory krajobrazowe i przyrodnicze oraz innych terenów wyłączonych co do zasady z możliwości zabudowy, a następnie celem podjęcia działań nakierowanych na wyeliminowanie z obiegu prawnego tak wyselekcjonowanych decyzji WZ. Wnioskodawcy udostępniono większość żądanych informacji o wydanych decyzjach WZ, z wyłączeniem jednak informacji pozwalających na określenie gdzie znajduje się nieruchomość dla której wydano decyzję lokalizacyjną - z wyłączeniem numerów ewidencyjnych działek i adresów nieruchomości. Te właśnie, kluczowe dla wnioskodawcy dane, objęto decyzją o odmowie udostępnienia informacji z powołaniem się na rzekomą potrzebę ochrony danych osobowych osób fizycznych będących właścicielami nieruchomości dla których wydano decyzje WZ. Burmistrz Miasta Rabka-Zdrój twierdził bowiem, że z wykorzystaniem numerów ewidencyjnych nieruchomości wnioskodawca mógłby z rejestru gruntów uzyskać oznaczenie księgi wieczystej, a w oparciu o ustalony numer księgi wieczystej uzyskać dane o właścicielu nieruchomości dla której wydano decyzję WZ, co miałoby naruszać prywatność takiej osoby fizycznej będącej właścicielem nieruchomości dla której wydano decyzję WZ. Burmistrza Miasta Rabka-Zdrój nie przekonała przy tym argumentacja, że organ ten nie przetwarza danych osobowych właścicieli nieruchomości dla których wystąpiono z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy, ale dane osobowe wnioskodawców występujących o wydanie warunków zabudowy. Tym samym to najwyżej dane takich wnioskodawców występujących o wydanie warunków zabudowy mogą podlegać ochronie przed udostępnieniem przez organ, a nie dane innego zbioru podmiotów - dane właścicieli nieruchomości, których Burmistrz Miasta Rabka-Zdrój nie tylko nie przetwarza, ale nawet nie posiada. W świetle obowiązującego prawa krąg wnioskodawców występujących o wydanie warunków zabudowy nie jest ograniczony do właścicieli nieruchomości, o wydanie decyzji WZ dla dowolnie wybranej nieruchomości może wystąpić każdy, bez konieczności nawet wykazania uprawnienia do dysponowania terenem jak to ma miejsce w przypadku pozwolenia na budowę. Wreszcie Burmistrz Miasta Rabka-Zdrój nie chciał przyjąć do wiadomości, że informacja o oznaczeniu ewidencyjnym każdej nieruchomości w Polsce, a w dalszej perspektywie o właścicielu takiej nieruchomości, pozostaje informacją wprost jawną z mocy prawa. W operacie gruntowym każdy, bez wykazywania nawet interesu prawnego, może ustalić oznaczenie ewidencyjne oraz numer księgi wieczystej dla każdej, dowolnie wskazanej nieruchomości, a wykorzystując te dane może bezpłatnie, za pośrednictwem Portalu Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych ze strony http:// ekw.ms.gov.pl/5 , uzyskać informacje o właścicielu tej nieruchomości. Od samego początku postępowania karnego wysoka znajomość problematyki dostępu do informacji publicznej wykazywana przez Sąd żywo kontrastowała z absurdalnymi wywodami radcy prawnego Urzędu Miasta Rabka-Zdrój powoływanymi przez dysponenta informacji dla usprawiedliwienia nieudostępniania żądanej informacji publicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu do którego żądający udostępnienia informacji wniósł odwołanie od decyzji o odmowie udostępnienia informacji, w pełni jednak podzieliło powyższe spostrzeżenia i uchyliło jako całkowicie bezpodstawną pierwotną decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Sprawy związane z niezgodnym z prawem nieudostępnianiem informacji publicznej są powszechnie bagatelizowane przez sądy karne, co umacnia tylko powszechne przekonanie o bezkarności niezgodnego z prawem działania.6 4 5 6

Strona internetowa Gazety Wyborczej, Agnieszka Domanowska, „Prawo do godności pacjenta naruszone... ale połowicznie”. Strona internetowa Ministerstwa Sprawiedliwości, http://ekw.ms.gov.pl/. Strona internetowa Pozarządowego Centrum Dostępu do Informacji Publicznej, http://informacjapubliczna.org.pl/43,696,rabka_

3


Ochrona danych osobowych Wśród spraw z zakresu ochrony danych osobowych Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatrzył 106 spraw, 31% z nich podjął do prowadzenia, w tym jedną sprawę w ramach wystąpienia o charakterze generalnym skierowanym do Prezesa Najwyższej Izby Kontroli w sprawie uprawnień Izby dotyczących przetwarzania danych wrażliwych, do Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie niekompletności uregulowań prawnych dotyczących obiegu informacji publicznej zawierającej dane osobowe na stronach internetowych urzędów oraz w Biuletynie Informacji Publicznej a także do Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w sprawie ogłoszeń publikowanych w Biuletynie Zamówień Publicznych, zawierających prywatne adresy osób fizycznych. W tym samym roku do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęły w 2012 roku 1593 skargi na łamanie prawa do ochrony danych osobowych. Poniżej prezentujemy wybrane przykłady złamania prawa do ochrony danych osobowych: Przykład 1. Przetwarzanie danych osobowych przy rekrutacji dzieci do przedszkoli Wystąpienie RPO do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Rzecznik Praw Obywatelskich zwracał uwagę na brak jednolitych dla wszystkich gmin regulacji prawnych, które określałyby w sposób jednoznaczny, zasady pozyskiwania danych osobowych przez żłobki, przedszkola oraz szkoły w procesie rekrutacji dzieci do tych placówek. Brak odpowiednich przepisów, w ocenie Rzecznika, prowadził często do pozyskiwania danych osobowych rodziców przy rekrutacji ich dzieci, w tym przede wszystkim danych wrażliwych bez istniejącej w tym zakresie podstawy ustawowej. Przykład 2. System Informacji Oświatowej. Wystąpienie do Ministra Edukacji Narodowej, do wiadomości Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, w sprawie systemu informacji oświatowej. RPO zauważył, że w Systemie Informacji Oświatowej gromadzone są zbiory danych o szkołach i placówkach oświatowych, uczniach, słuchaczach, wychowankach oraz absolwentach, a także nauczycielach, wychowawcach i innych pracownikach oświaty. Ustawą z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej wprowadzono reformę SIO polegającą na odejściu od zbierania danych zbiorczych i oparciu systemu na danych jednostkowych dotyczących uczniów i nauczycieli, czyli danych osobowych w rozumieniu ustawy o ochronie danych osobowych. Pełną funkcjonalność nowy system osiągnie w kwietniu 2013 r. Nowa ustawa o SIO wzbudziła wiele kontrowersji. Zgodnie z przepisami wprowadzonymi na mocy nowelizacji ustawy, do bazy danych SIO nie będą przekazywane dane powiązane z imieniem i nazwiskiem oraz numerem PESEL ucznia, dotyczące pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W bazie danych będą gromadzone wyłącznie dane o liczbie uczniów objętych taką pomocą. W ocenie Rzecznika, konstytucyjność ustawy o systemie informacji oświatowej w dalszym ciągu budzi jednak wątpliwości dotyczące przede wszystkim zbyt szerokiego katalogu danych. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się z prośbą o przedstawienie stanowiska w sprawie oraz poinformowanie, czy Minister Edukacji Narodowej rozważy ponowną ocenę przyjętych rozwiązań. Przykład 3. Stosowanie monitoringu wizyjnego. Wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych, do wiadomości Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, w sprawie braku odpowiednich przepisów regulujących kwestię stosowania monitoringu wizyjnego. Rzecznik Praw Obywatelskich niejednokrotnie sygnalizował poszczególnym ministrom problemy związane z brakiem odpowiedniej regulacji monitoringu wizyjnego. Ze względu na fakt, że zagadnienie monitoringu dotyka różnych sfer działalności państwa, w ocenie Rzecznika konieczna jest sprawna międzyresortowa koordynacja prac w tym zakresie. Nadal bowiem istnieje wiele obszarów, w których monitoring jest instalowany bez podstawy ustawowej. Zdaniem Rzecznika, zwłaszcza w wypadku przestrzeni publicznych, taka sytuacja jest niedopuszczalna. Za niezwykle istotne Rzecznik uznał także przeprowadzenie konsultacji społecznych w toku procesu legislacyjnego oraz zapewnienie jawności i transparentności funkcjonowania monitoringu i zaangażowanie wspólnot lokalnych w ocenę potrzeby jego instalacji. Znalezienie równowagi między bezpieczeństwem a ochroną prywatności obywateli w dobie rozwoju nowoczesnych technologii jest jednym z największych wyzwań przed jakimi stoją obecnie władze publiczne. Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się z prośbą o przedstawienie aktualnego stanu prac nad ustawą o monitoringu oraz kalendarza planowanych w tej sprawie działań. Przykład 4. Umieszczanie danych osobowych na wokandach sądowych Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie danych umieszczanych na wokandach sądowych. W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich analizowana jest problematyka sporządzania wokand sądowych. Obowiązek sporządzenia wokandy i umieszczenia jej przed salą sądową dotyczy każdej sprawy, niezależnie od tego, czy sąd zdecydował się na wyłączenie jawności. W konsekwencji, mimo że sąd wyłączył jawność posiedzenia, informacja o przedmiocie sprawy oraz osobach biorących w niej udział będzie dostępna dla innych osób. Umieszczanie na wokandach danych osobowych stron zdroj__mieszkaniec_wygral_w_sadzie_sprawe_karna_o_nieudostepnienie_informacji.html

4


postępowania, świadków, czy oskarżonych, jest przetwarzaniem danych osobowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. W niektórych sprawach sądowych występują istotne racje dla ograniczenia jawności wokand z uwagi na konieczność ochrony prywatności osób fizycznych. W przypadku spraw cywilnych, taka konieczność zachodzi w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz ochrony zdrowia psychicznego. W przypadku spraw karnych, zasadne jest rozważenie anonimizacji wokand w sprawach dotyczących przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, w celu ochrony ofiar przestępstwa przed wtórną wiktymizacją. Treść i sposób udostępniania wokand sądowych reguluje zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej. Zdaniem Rzecznika przepis zarządzenia, nie mający rangi przepisu prawa powszechnie obowiązującego, nie może zostać uznany za umożliwiający przetwarzanie danych osobowych zgodnie z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych. Powyższa materia powinna zostać uregulowana w ustawie lub akcie wykonawczym. Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o przedstawienie stanowiska w sprawie oraz podjęcie działań w celu wprowadzenia odpowiednich zmian przepisów. Przykład 5. Wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów w sprawie ACTA W wystąpieniu Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił swoje stanowisko w sprawie zapowiedzi podpisania przez Polskę umowy handlowej dotyczącej zwalczania obrotu towarami podrobionymi (ACTA). RPO zauważył, że żaden z organów władzy publicznej nie był w stanie udzielić w pełni jednoznacznej i precyzyjnej odpowiedzi na wątpliwości dotyczące prawnych konsekwencji podpisania i ratyfikacji ACTA. Ma to tym większe znaczenie, że sygnały o niezadowoleniu co do ewentualnego wpływu wspomnianej umowy na prawa jednostki były podnoszone przez partnerów społecznych w dialogu z Radą Ministrów regularnie na przestrzeni ostatnich dwóch lat, a więc właściwi członkowie Rady Ministrów mieli czas i instrumenty, aby się do nich ustosunkować. Pomimo deklaracji Rady Ministrów o przeprowadzeniu właściwych konsultacji społecznych, można mieć uzasadnione wątpliwości co do ich zakresu oraz przebiegu. Nie mogą zatem dziwić prezentowane przez partnerów społecznych wątpliwości odnośnie do skutków, jakie ratyfikacja ACTA będzie miała dla prawa do prywatności obywateli, a w szczególności ochrony ich danych osobowych. Za uzasadnione można uznać również obawy związane z możliwymi ograniczeniami wolności słowa, prawa do informacji czy dostępu do dóbr kultury. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się o udzielenie wyjaśnień w przedmiotowej sprawie ze szczególnym uwzględnieniem przedstawienia stanowiska Rady Ministrów co do wpływu podpisania i ratyfikacji ACTA na prawa i wolności obywateli, a także o przedstawienie procedury konsultacji społecznych przeprowadzonych w sprawie ACTA, wraz z informacją, na jakiej podstawie zostały wytypowane podmioty biorące w nich udział.

Bibliografia Strona internetowa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/E58E405A71CF-4863-91EE-779C34FD18B2/0/APERCU_19592011_EN.pdf, Strona internetowa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, http://www.echr.coe.int/ECHR/EN/Header/ Reports+and+Statistics/Statistics/Statistical+data/OldStats.htm,l Strona internetowa Gazety Wyborczej, Agnieszka Domanowska, „Prawo do godności pacjenta naruszone... ale połowicznie”, Strona internetowa Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, http://www.prawapacjenta.eu/var/media/File/ Raport%20z%20badania_swiadomosc%20praw%20pacjenta%20i%20wiedza%20w%20Polsce.pdf, Strona internetowa Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, http://www.prawapacjenta.eu/?pId=2186, Strona internetowa Ministerstwa Sprawiedliwości, http://ekw.ms.gov.pl/. Strona internetowa Pozarządowego Centrum Dostępu do Informacji Publicznej, http://informacjapubliczna.org. pl/43,696,rabka_zdroj__mieszkaniec_wygral_w_sadzie_sprawe_karna_o_nieudostepnienie_informacji.html, Wydział Informacji Statystycznych, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Dane informacyjno-statystyczne z zakresu wybranych problematyk za 2012 r, Warszawa 2013 r.

5


This project is co-funded by the European union

WIECZÓR Z RZECZNIKIEM Upowszechnianie w społecznościach lokalnych wiedzy o podstawowych prawach człowieka

Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w nich zawartość merytoryczną.

Wieczór z rzecznikiem raport 1  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you