Page 1

Veel signalen van ‘misbruik’ inkomenssteun ZIERIKZEE De gemeente heeft veel signalen gekregen, dat er mogelijk misbruik gemaakt is van de zogenoemde Tozo-regeling. Dat is een Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers. Die konden door coronaverliezen inkomensondersteuning of bedrijfskapitaal krijgen.

Het rijk heeft de ondersteuningsmaatregel snel ingevoerd bij het uitbreken van de crisis. De gemeente werd belast met de uitvoering. Op SchouwenDuiveland zijn er maar liefst 992 verzoeken om inkomenson-

dersteuning gedaan en 64 keer is er gevraagd om bedrijfskapitaal. ,,Voor de gemeente Schouwen-Duiveland was het uitgangspunt bij het verstrekken van de uitkeringen in het kader van de Tozo-regeling onze ondernemers snel en vanuit vertrouwen te bedienen gelet de financiële problemen. Dit werd gemeenten ook meegegeven door Minister Koolmees,” zo staat te lezen in het voorstel van burgemeester en wethouders. Maar dat vertrouwen moet vervolgens wel getoetst worden. Daarvoor heeft de gemeente de Stichting Inlichtingenbureau in de arm genomen. Die kan allerlei financiële bestanden aan elkaar koppelen en verdachte transac t ies terugkoppelen naar de gemeente. En dat is gebeurd. ,,De gemeente SchouwenDuiveland heef t onder

andere hierdoor veel IB-signalen (Inlichtingenbureau) ontvangen.’’ De gemeente heeft twee deskundigen ingehuurd om onderzoek te doen naar de signalen. Net als bij andere uitkeringen is het van belang dat alleen mensen die daar recht op hebben Tozo ontvangen en dat misbruik en oneigenlijk gebruik wordt tegengegaan. Het is de bevoegdheid en verantwoordelijkheid van het college de Tozo zorgvuldig uit te voeren en om ten behoeve daarvan invulling te geven aan de aanpak van misbruik en oneigenlijk gebruik. Het beleidskader betreffende ‘misbruik en oneigenlijk gebruik Tozo’ zijn nodig voor de rechtmatigheidscontrole door de accountant. Het is nog niet duidelijk hoeveel ondernemers misbruik hebben gemaakt van de regeling. Overigens kan wat de gemeente misbruik noemt, ook voortkomen uit onwetendheid bij ondernemers. De ondersteuningsmaatregelen waren voor iedereen nieuw. •

Pluis symboliseert hulproep vanuit de zee ZIERIKZEE Het kunstwerk ‘Pluis’ van de stichting Centree wordt zaterdag 24 april officieel geopend. Het afgelopen jaar is hard gewerkt door de kunstenaar om het werk, dat is gemaakt van vispluis, voor eind april te kunnen presenteren. Het kunstwerk symboliseert de hulproep om de zee te verlossen van vispluis. Met drie enorme handen vragen ze aandacht voor de vervuiling van de zee door het gebruik van vispluis en de inzet van alternatieven.

in de zee. Voor elke vis een paar meter draad. Uit onderzoek van Stichting De Noordzee, dat begin dit jaar is verschenen, komt het blauwe vispluis met stip op nummer een als grootste vervuiler in de plastic soep uit de bus. Centree organiseert culturele festivals en triggert met kunst. Hierbij vervult zij ook een maatschappelijke rol. Pluis is een belangrijk onderwerp

Merijn Tinga, de Plastic Soup Surfer en Jack van der Hoek, burgemeester van Schouwen-Duiveland, openen het kunstwerk (foto) naast de Dikke Toren om 12.00 uur. Vispluis is het meest aangespoelde stukje plastic langs de Nederlandse kust. Waarom is daar zo weinig publieke aandacht voor, dacht Erik van Uffelen van de culturele stichting Centree uit Zierikzee. En hoe kunnen we als culturele stichting hier een steentje aan bijdragen. Er is veel aandacht voor zwerfvuil maar de blauwe en oranje pluisdraadjes zien we over het hoofd en blijven liggen. Vispluis wordt gebruikt in de visserij om de netten te beschermen tegen de bodem en wordt hiervoor in grote klossen onder de netten gebonden. De plastic draadjes slijten echter snel af en blijven met tienduizenden kilo’s achter

OPEN

zondag 25 april

waar weinig aandacht voor is maar wat een grote impact heeft op onze kust. In Zeeland leven we met het water en de zee is onze eerste levensbehoefte. Waarom laten we deze vervuilen? Centree is kunst en cultuur. Daarom doen ze iets dat bij haar past: verbinden met kunst. Toepasselijk is dat de kleur van het meeste pluis Centreeblauw is. Daarmee was het idee geboren. Studenten van HZ University of Applied Science deden het afgelopen jaar onderzoek naar vispluis op het strand en de haven van Vlissingen. Ook hier bleek vispluis het meest aangetroffen item. Leerlingen van de Pontes Scholengroep en HZ gingen in opdracht van Centree op zoek naar alternatieven. Dat bleek knap lastig. Wel waren er heel veel leuke en creatieve ideeën. Stichting Centree heeft Kunstenaar Kianoosh Gerami gevraagd om mee te denken. Hij overtuigde Centree met een indrukwekkend ontwerp en ging aan de slag met het vispluis. Hij gebruikte hiervoor het vispluis dat hiervoor door Centree en vele partners verzameld is langs de hele Nederlandse kust. Het pluis komt echt overal vandaan en werd bij Centree afgegeven of opgestuurd. Van dit pluis zijn nu drie enorme handen gemaakt. Handen die de hulproep vanuit de zee verbeelden: ‘Pak mijn handen en red me’. Gelukkig lijkt er nu een doorbraak. •

Wereldnieuws uit je regio nummer

23 april ‘21 Jaargang 15 week 16

713

Tijd voor ExZi! Bel 0111 420776

Groots adverteren op led-borden. Exposure bij de toegangen tot Zierikzee. Tijd voor ExZi! Exposure Zierikzee Bel WereldRegio: 0111 420776

Voor het allerlaatste nieuws: www.wereldregio.nl

Maaskant opvolger opgestapte Scholts Opmerkelijke gang van zaken Bruse Boys BRUINISSE Michel Maaskant is in het seizoen 2021/2022 de nieuwe trainer van zaterdag-tweedeklasser Bruse Boys. De Bruenaar volgt de dinsdag opgestapte René Scholts op.

De coach uit Sommelsdijk leverde deze week direct zijn spullen in. De Flakkeese trainer neemt het de voetbalclub uit Bruinisse kwalijk achter zijn rug om bezig te zijn geweest met (het aanstellen van) een andere trainer voor het seizoen 2021/2022, Michel Maaskant dus. Opmerkelijk omdat Scholts en Bruse Boys al tot een mondeling akkoord voor dat seizoen waren gekomen. Scholts werd na een paar weken in het seizoen 2019/2020 trainer op sportpark Volharding omdat de toenmalige oefenmeester Carlos de Jonge er zelf de brui aan gaf. En nu stapt de opvolger van De Jonge dus ook zelf op. Zijn assistent Johnny van Dijke, komend seizoen trainer bij zaterdagvierdeklasser SKNWK, toonde zich solidair met Scholts en is ook meteen weg bij Bruse Boys. Overigens – ook opval-

lend – lichtte Van Dijke woensdagochtend WereldRegio in over het directe opstappen van Scholts. Het bestuur van Bruse Boys heeft al weten dat ‘de gang van zaken te betreuren’ en komt vandaag (vrijdag) met een officiele reactie. De nieuwe trainer, Maaskant, keert met zijn aanstelling al na een jaar terug bij Bruse Boys. Dit ‘seizoen’ had hij Kloetinge O23 onder zijn hoede. •

zaterdag 24 april

zondag 25 april

12º 2º

Rene Scholts (foto Dick van Wolferen)

11º 2º

NO 3-4 bft Neerslagkans: 0%

N 3-5 bft Neerslagkans: 0%

Lees het actuele weer op pagina 5 met weerman Joost Loomans

Tuincentrum

Nieuweweg 1, 4315 PR Dreischor

0111 401 361

VERSE... GEROOKTE... GEMARINEERDE...

Renesse

A.s. zondag winkelbezoek op afspraak. Bel 0111 - 461031 of mail renesse@renesse.lifeandgarden.nl

Korte Moermondsweg 1, Renesse, 0111-461031

www.lifeandgarden.com

Burg. Boumanstraat 3 • Nieuwerkerk • Tel. 0111 641 555

Vishandel van Beveren MARKT 44, BROUWERSHAVEN •

/ VISHANDELVANBEVEREN • VISHANDELVANBEVEREN.NL

Computerreparatie aan huis

Marel Compleet - Zierikzee

Geef je borders en gazon een gezonde voedingsbodem.

>>>>> Geen voorrijkosten <<<<<

Reparatie – Verkoop – Onderhoud - Deskundig advies

0111- 461248

www.haboallemekinders.nl

Tel.: 0111-642830

info@haboallemekinders.nl

www.marelcompleet.nl - marelcompleet@zeelandnet.nl

0111 413 264 www.pizzeria-akino.nl


2

Watersnoodmuseum maakt versnelde digitale sprong

Vandaag met Paula Schot Werkbezoek

Het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk is nu ook interactief digitaal te bezoeken in een combinatie van Virtual Reality, Augmented Reality gemixed met 360 graden video beelden. Een en ander heeft een versnelde ontwikkelfase doorgemaakt met de lockdown. Het resultaat is nu te zien: als virtuele gast krijg je nog meer zin om straks als het museum weer open is er zeker ook een keer live naar toe te gaan.

OUWERKERK

Haal bijvoorbeeld met Augmented Reality (AR) technologie museumstukken in huis en projecteer ze op je eigen tafel. Of zie een beeld van de Ramp van ‘53 in Virtual Reality met behulp van je eigen telefoon. ,,In ons museum gaat het over emotie, over de persoonlijke verhalen van nabestaanden en slachtoffers van de watersnoodramp in 1953. Maar ook over het verhaal van de eeuwige strijd tegen het water en klimaatverandering. Door de samenwerking met MUST SEE hebben we een geweldige eerste stap in de digitalisering van ons museum gemaakt”, zegt Siemco Louwerse, directeur van het Watersnoodmuseum. Al langer zocht het Watersnoodmuseum naar verschillende manieren om meer mensen te bereiken maar vooral ook te informeren over onderwerpen zoals klimaatverandering en waterproblematiek. ,,In Nederland kent men het onderwerp en weten ze de weg naar ons museum en website goed te vinden. Veel scholieren schrijven nog altijd hun werkstuk over de Waternoodramp, Deltawerken of komen met de klas op bezoek”, zegt bestuurslid Job van de Sande. ,,Maar wat doe je voor mensen die aan de andere kant van de wereld wonen? Langskomen in Nederland is

Wekelijks schrijven leden van het college van burgemeester en wethouders over hun bevindingen rond corona.

Vorige week mocht ik voor de eerste keer op werkbezoek. In coronatijd kan er maar heel weinig, maar als nieuwe bestuurder is het belangrijk om te weten wat beleid in de praktijk betekent. Met elkaar hebben we gekeken wat er wel zou kunnen en daar kwam een mooie, leuke en inspirerende middag uit voort!

Met navigatieknoppen is zowel op computer, tablet of mobiel door het museum te ‘lopen’

niet eenvoudig en de CO2-uitstoot is ook niet gering en juist probleem versterkend”, vervolgt Van de Sande. ,,Wij denken dat we er goed in geslaagd zijn om met deze eerste stap naar een digitaal museum de emotie over te brengen van een echt bezoek en hopelijk daarmee ook het handelingsbesef weten te stimuleren. Het is voor ons een eerste stap naar een volwaardig digitaal museum wat zich kan richten op internationale bezoekers.” Door de nieuwste technieken te gebruiken zijn nu met de mobiele telefoon of tablet museumstukken in te huis halen. ,,Het is in deze tijd niet mogelijk om mensen in ons museum toe te laten en in de toekomst waarschijnlijk nog langere tijd in beperktere mate. Daarom brengen we het museum nu naar de mensen thuis met Augmented Reality. Ook iemand aan de andere kant van de wereld kan zo een indruk van ons museum en de verhalen over de Watersnoodramp krijgen”, vervolgt museumdirecteur Louwerse zijn verhaal. Het innovatiebedrijf MUST SEE bedacht en creëerde het digitale museum voor het Watersnoodmuseum: ,,Volledig 3D maken we museumstukken na en zetten deze om in AR. Met de camera op telefoon of tablet kun je een museumstuk thuis op tafel zetten. Er omheen lopen of beter bekijken”, zegt Maikel Coomans van MUST SEE. Het museum bestaat uit vier betonnen caissons. Met 360 graden foto’s en video’s is een route uitgezet. Met navigatieknoppen is zowel op computer,

tablet of mobiel door het museum te ‘lopen’. Op verschillende locaties in het ‘echte museum’ zijn nu digitaal dingen te bekijken. Zo is er onder meer met behulp van VR een scene gemaakt die een indruk geeft van de rampnacht van 1953. In het digitale museum klikt men daarvoor op een VR-icoon. Op de computer zijn dan 360 graden videobeelden te zien. Wie het museum op de mobiele telefoon bekijkt en deze in een VR-brilhouder schuift, ziet de beelden nog realistischer. Het geeft een indringende indruk van de ervaringen in ’53. Het digitale museum bevat diverse interactieve elementen. Naast video’s en foto’s kan men ook op twee locaties een quiz spelen om kennis over de Watersnoodramp en de Deltawerken te testen. Ook kan de digitale bezoeker een boodschap achterlaten over actuele kwesties inzake overstromingen. Op termijn worden nog meer interactieve onderdelen toegevoegd ten behoeve van onderwijsprogramma’s en er komt een kindervariant die aansluit op het Jeugdwatersnoodmuseum. Ook komt het digitale museum in meerdere talen beschikbaar. Net als in het echte museum kunnen bezoekers van de digitale versie geld doneren om de collectie en het bijbehorende verhaal van de ramp levend te houden, maar in dit geval online. Dat kan met de doneerknop. Ook kan men op een eenvoudige wijze artikelen bestellen via de webshop van het museum. Het digitale museum is te bezoeken via: www. watersnoodmuseum.mustsee.nl •

Na de lunch in de auto naar De Zuidhoek. Dat kan gemakkelijk op de fiets moet u denken, maar we zouden vanuit daar vertrekken naar Dirksland en dat is dan weer net wat te ver. Bij De Zuidhoek stond een collega, die klantmanager Werk bij de gemeente Schouwen-Duiveland is, mij al op te wachten. Zij begeleidt en motiveert uitkeringsgerechtigden in hun traject richting (arbeids)participatie. Oftewel; ze helpt mensen aan werk. Ik voelde al snel het enthousiasme toen we met elkaar in gesprek gingen. Onderwerp van de middag: taal. Het leren van de Nederlandse taal is moeilijk voor nieuwe Zeeuwen, maar essentieel om aan het werk te kunnen. Na het gesprek met Kathy ontmoette ik een groep Eritreeërs die heel graag aan het werk willen, maar het moeilijk vinden de taal leren. Deze (jonge) heren en dames hebben hun inburgering voltooid, maar kunnen toch nog niet voldoende de Nederlandse taal. Daarom volgen ze nu de ‘pre Z-route’. De pre Z-route speelt in op een nieuwe manier van de taal leren, namelijk gericht op zelfredzaamheid. Bijvoorbeeld in de taalles een bezoekje aan de bakker en de slager brengen. De enthousiaste docente sprak met grote gebaren en met een spelelement leerde ze de groep werkwoordvormen. Ik mocht mijzelf even voorstellen en knoopte met de groep een gesprekje aan. Met duidelijk en langzaam spreken begrijpen ze goed wat je zegt en met goed en geïnteresseerd luisteren kon ik hen ook goed verstaan. Dat was voor mij sowieso al een les: als iemand moeite heeft met

het spreken van de Nederlandse taal, neem de tijd om rustig te spreken en ook goed te luisteren. Conclusie van ons gesprek: de taal is moeilijk, de cultuur is anders en men wil aan het werk. En daar hebben we onze werkgevers voor nodig! Want naast het leren van de taal is het ook nodig dat werkgevers een kans geven om aan het werk te gaan. Daarom stapte we in de auto en zochten we Marco van Bouwbedrijf Boogert op, op de bouwplaats in Dirksland. Zij gaven zo’n kans, maar lopen ook tegen uitdagingen aan als werknemers de Nederlandse taal niet voldoende vaardig zijn of er cultuurverschillen te overbruggen zijn. Daarover spraken we en met elkaar keken we naar eventuele oplossingen. Eén van de oplossingen is een Jobcoach die individueel de werkende ondersteunt en op zoek gaat naar zijn of haar mogelijkheden. Bij voorkeur in samenwerking met de werkgever. Zo kan een Jobcoach helpen om specifieke woorden aan te leren die horen bij bepaalde werkzaamheden of helpen om die werkzaamheden goed onder de knie te krijgen. Taal leidt tot zelfredzaamheid. Daarom zijn taallessen heel belangrijk en helpt het nieuwe Zeeuwen aan een nieuwe baan. Ik was blij om in deze lastige tijd een keer in de praktijk te mogen kijken. Vanzelfsprekend volgens de geldende Covid-regels. Al met al een inspirerend werkbezoek! ª

Hoofdredactie Aad van der Wouden Tel. 0111 420 776 redactie@wereldregio.nl

Meld uw initiatieven of ideeën aan via redactie@ wereldregio.nl

Sport Peter Godrie Tel. 06 50 22 71 91 Advertenties Colinda Verkaart 06 54 65 08 54 Meral Olijhoek 06 12 02 89 32 advertentie@wereldregio.nl Familieberichten familieberichten@wereldregio.nl Contactgegevens WereldRegio is een uitgave van Uitgeverij JeVanHet bv. Poststraat 41 4301 AB Zierikzee Postbus 37 4300 AA Zierikzee T 0111 420 776 www.wereldregio.nl

In verband met het oplaaiende coronavirus is de vraag naar de hulplijnen er ook weer. Vandaar dat WereldRegio de lijst vandaag wederom publiceert . En voor het meest actuele nieuws rondom corona, kunt u terecht op op www.wereldregio.nl. Dagelijks met vele duizenden bezoekers.

/// BROUWERSHAVEN •

Heeft u hulp nodig, neem contact op met de hulpkring: 06 - 152 12 397

/// BRUINISSE •

Heeft u hulp nodig, neem contact op met de hulpkring: 06 - 286 64 081

rend oor, wilt u uw verhaal kwijt of gewoon even een praatje, dat kan. Bel dan Elly de Winter 06-487 427 00

/// ELKERZEE •

/// DREISCHOR • •

Heeft u hulp nodig, neem contact op met de hulpkring: 06-537 80 361 Voor hulp kan ook contact gezocht worden met Riet van der Weijde, mail knf m@zeel andne t .nl, 06-12894756, Frans van der Meij 06-53327370, fransbmw1957@hotmail.com en Lukkie Zijlstra, info@ lukkiezijlstra.nl, 0111-401450

/// ELLEMEET • •

Hulpdienst Ellemeet: 06 466 1111 6 Heeft u behoefte aan een luiste-

Helpende Handen is een groep inwoners dat klaar staat voor de medemens dat even wat hulp nodig heeft. Het gaat om kleine klusjes, die je normaliter niet bij de professional neerlegt. Wie denkt hulp te kunnen gebruiken kan bellen met 06-82264733

/// NOORDGOUWE/SCHUDDEBEURS

Heeft u hulp nodig, neem contact op met de hulpkring: 06 - 203 17 417

/// SCHARENDIJKE

/// KERKWERVE •

/// BRIJDORPE/LOOPERSKAPELLE •

die je normaliter niet bij de professional neerlegt. Wie denkt hulp te kunnen gebruiken kan bellen met 06-82264733

Helpende Handen is een groep inwoners dat klaar staat voor de medemens dat even wat hulp nodig heeft. Het gaat om kleine klusjes,

Heeft u hulp nodig dan kunt u altijd contact opnemen met de hulpkring: 06 - 426 26 398 (Noordgouwe) of 06 - 305 73 865 (Schuddebeurs)

kunnen gebruiken kan bellen met 06-82264733

/// SEROOSKERKE •

/// SIRJANSLAND •

/// RENESSE •

Heeft u hulp nodig, neem contact op met de hulpkring: e-mailadres renessedurfttevragen@gmail.com Helpende Handen is een groep inwoners dat klaar staat voor de medemens dat even wat hulp nodig heeft. Het gaat om kleine klusjes, die je normaliter niet bij de professional neerlegt. Wie denkt hulp te

Heeft u hulp nodig, neem contact op met de hulpkring: 06-103 078 64 Heeft u vragen of hulp nodig, dan kunt u de website van de dorpsraad raadplegen: www.dorpsraadsirjansland.nl. Telefonisch kunt u contact opnemen met Ruud Boon: 0624214739 of Anneke Haringsma: 06 42216590

/// ZONNEMAIRE •

Heeft u hulp nodig, neem contact op met de hulpkring: 06-308 62 861


3

,,Nu eten we nog mossels en straks staat er misschien sushi op menu’’ Vijftigjarige In ’t Opper gaat met zijn tijd mee BRUINISSE Verzorgingshuis In ’t Opper in Bruinisse bestaat vijftig jaar. Er is veel veranderd in die tijd. En er zal vast nog veel veranderen. Maar dat de bewoners centraal staan, staat buiten kijf voor de activiteitenbegeleidsters JanWillie van den Berge en Anja Stouten, respectievelijk 17 en 22 jaar in dienst van het huis.

De bewoners zelf zijn veranderd. Het bejaardenhuis van weleer is steeds meer een verpleeghuis geworden, want je komt niet zomaar meer in een huis. Dat betekent ook dat de zorg verandert. Ook is het niet langer alleen voor de Brunenaren. Meer en meer mensen van buitenaf komen er naar toe. ,,Als kinderen hier wonen en moeder bijvoorbeeld in Rotterdam, dan wordt ervoor gekozen moeder deze kant op te halen”, legt JanWillie uit. Dan komen er toch twee verschillende culturen bij elkaar, maar het gaat prima samen In ’t Opper is van oudsher een christelijk verzorgingshuis, waar juffrouw Bal in vroeger tijden de scepter zwaaide. Onder de vlag van Allévo (en daarvoor Arcus) is de christelijke identiteit er formeel afgegaan, maar een identiteitscommissie bewaakt toch wat oude waarden waar veel bewoners erg blij mee zijn. De bewoners hebben allemaal hun eigen appartement. In In ’t Opper zijn geen zalen met meerdere bewoners. Daarin onderscheidt het huis zich van anderen. Overigens betekent In ’t Opper letterlijk in de luwte, een term die in de scheepsvaart werd gebruikt. En die luwte ervaar je ook als je binnenkomt. Beetje te luw door corona, maar wel beschermend voor de bewoners. ,,We maken soms ook foto’s van

activiteiten en appen die dan naar de familie. Om te laten zien dat het goed gaat met hun ouders. Dat wordt erg op prijs gesteld”, legt Anja uit. Zeker in een tijd waarin bezoek geen vanzelfsprekendheid is. Voor JanWillie uit Bruinisse en de Kerkwerfse Anja is het de uitdaging om de bewoners een zinvolle en aantrekkelijke tijdsbesteding te geven. Ze zijn ervan overtuigd dat ‘de mensen anders dreigen te verpieteren’. Tot voor kort heette het nog dat de mensen ‘geprikkeld’ moeten worden, maar dat woord is inmiddels uit het vakjargon verdwenen. Hoe het ook zij: de

Misbruik

mensen worden verleid uit de stoel te komen. Dat geldt ook voor de mensen die nog zelfstandig wonen buiten het huis. Ook voor hen is er dagbesteding. Op dit moment enorm beperkt door corona, waardoor maar een handvol mensen ontvangen kan worden. Het is voor mensen een manier om voorzichtig kennis te maken met het verzorgingshuis. Want veel van hen komen er uiteindelijk toch terecht en dat is een hele stap, zo weten de twee activiteitengeleidsters. JanWillie en Anja zijn volledig vrijgemaakt om de activiteiten te organiseren. Dat geeft het belang ervan JanWillie van den Berge

aan. ,,Het verandert natuurlijk wel. Mensen hebben een steeds grotere zorgvraag als ze hier komen. Dan is het de uitdaging om daar iets voor te bedenken”, legt JanWillie uit. Soms is dat heel eenvoudig. ,,Een tijdje geleden speelden de kinderen in de buurt. En toen hebben we ze gevraagd om voor het raam te gaan spelen. De ouderen hebben er zo van genoten. Soms is het zo eenvoudig.’’ De twee praten gepassioneerd over hun werk en verwachten en hopen dat de activiteitenbegeleiding nog lang zal bestaan Die overtuiging hebben ze wel, al is alles altijd aan verandering onderhevig. JanWillie lacht: ,,Nu eten we nog mossels en straks staat er misschien wel sushi op het menu’’. •

Een oude opname van In ‘t Opper.

een redactionele beschouwing op de actualiteit door Aad van der Wouden

Wij zoeken per direct een:

MEDEWERKSTER(ER) SCHOONMAAK Dit betreft zowel particulieren als bedrijven.

Werktijden en uren in nader overleg. Goede contactuele eigenschappen. Arbeidsvoorwaarden en betaling volgens de CAO schoonmaak.

De gemeente heeft veel signalen gekregen dat ondernemers mogelijk ‘misbruik’ hebben gemaakt van de corona steunpakketten. Op precies te zijn de Tozo. Dat staat te lezen in een collegevoorstel van wethouder Paula Schot. Meer dan duizend ondernemers hebben een beroep gedaan op een aanvulling op het gekelderde inkomen. De vraag is of ze zich allemaal aan de regels hebben gehouden. Het is te hopen dat het zo is. Zo niet dan ondermijnt dat de solidariteitsgedachte onder de steunmaatregelen. Want de overheid was razendsnel. Dat vertrouwen mag niet beschaamd worden. Maar laat de gemeente ook niet te snel zijn in haar oordeel. Iedereen is verrast door corona en de snelheid waarmee het rijk steunmaatregelen afkondigde. Met een lage drempel voor een aanvraag. Want haast was geboden. Dus geen dikke pakketten met invulformulieren. Nu is de tijd aangebroken dat de gemeente gaat controleren of alles eerlijk is gegaan. Dat is prima, maar vergeet niet dat ondernemers nog midden in de crisis zitten. Als er onrechtmatig gehandeld is, kan het ook best zo zijn dat het uit onwetendheid is gebeurd. Of uit angst, dat wanneer er niet snel aangevraagd werd, de koek op zou zijn. Laten we niet vergeten wat ons is overkomen door corona. De (rijks)overheid is nog aan het bekomen van haar manier van werken met de toeslagenaffaire. Uitgaan van wantrouwen is niet altijd even terecht gebleken en heeft veel onnodige drama’s veroorzaakt. Als ondernemers fout zijn geweest, dan moet dat verrekend worden. Het enige waarvoor ik nu pleit is die controles met beleid en gevoel uit te voeren. Het feit dat de gemeente daar twee externe deskundigen voor ingehuurd heeft, ontslaat de gemeente niet van haar plicht er zorgvuldig mee om te gaan. •

Uw sollicitatie kunt u richten aan: M. Lems-Kleppe Tel. 0111420286 | Mobiel 0623284347 Kabbelaarsbank 17, 4301 XA Zierikzee

Anja Stouten

,,Vooral niet stil gaan zitten” RENESSE ,,Ze krijgt zelfs een lantaarnpaal aan het praten’’, lacht zoon Frans Prins als hij zijn 94-jarige moeder Ali Prins-Kranenburg over het verleden hoort. Ze is deze week maar liefst 75 jaar getrouwd met haar Frans. En dan komt burgemeester Jack van der Hoek op bezoek, samen met ‘kamer-

heer’ van Zijne Majesteit de Koning, Danny Hollestelle-van Rooijen. Ze wonen nu in de Vronenburg in Renesse. Na een gevuld leven, dat voor de heer Prins vooral in het teken stond van het korps mariniers. Dat begon al kort voordat er op Hiroshima een

Het paar Frans Kranenburg en Ali Prins-Kranenburg is 75 jaar getrouwd.

atoombom viel, waardoor de aanval op Japan werd gestaakt. Wat volgde was actie in Indonesië en Nieuw-Guinea. Een roerige tijd, zo anders dan toen hij met zijn echtgenote naar Curaçao ging voor twee keer drie jaar. Het leverde hem nu nog veertig kaarten op van oud-collega’s. Speciaal voor het hoge bezoek van deze week speldde hij zijn Veteraanspeld op. Hij is ook lid van de eilandelijke Veteranenvereniging. Stilzitten hebben ze nooit gedaan. Lastig ook met vier kinderen en een speelgoedwinkel die mevrouw Prins tot haar zeventigste bestierde. En nu kunnen ze van hun oude dag genieten in Renesse, waar ze op wat huishoudelijk werk na zelf alles nog doen. En zich voorbereiden op een groot feest met kinderen en (achter)kleinkinderen, ergens deze zomer. In heel Nederland zijn maar vijfentwintig stellen 75 jaar getrouwd. Heel bijzonder dus. •

Smelly Kitchen wil naar Oostenrijk

ZIERIKZEE De deels Schouwse band Smely Kitchen is genomineerd voor het festival ‘Blow! to Woodstock’.

Bands met minstens vier blazers konden zich aanmelden. Smelly Kitchen zit bij de laatste tien. Nu is het woord aan het publiek (en een vakjury). Daarmee maken de genomineerden kans op een optreden op de markt van Kerkrade. En

via Kerkrade is er een kans om te spelen op het grote festival Woodstock der Blasmusik in Oostenrijk. Smelly Kitchen timmert hard aan de weg met festivals als Concert at Sea op haar naam. Wie de band ook in Kerkrade of zelfs Oostenrijk op de planken wil hebben kan een stem uitbrengen op www. blowbywmc.nl. Dat kan tot 1 mei. •


Aanbiedingen van de week: Bij aankoop van 3

broden, 6 eierkoeken voor € 2,00

BESTELLIJST KONINGSDAG 27 APRIL

Saucijs € 1,65

NAAM

Waldkornbroodjes 6 halen 5 betalen

STRAAT PLAATS

Koekje van de week:

Gesorteerde koekjes

quooker quooker kookplaat quooker kookplaat (stoom) oven kookplaat (stoom) oven combimagnetron (stoom) oven combimagnetron koelkast combimagnetron koelkast koelkast koffiemachine koffiemachine koffiemachine wasemkap wasemkap wasemkap vaatwasser vaatwasser vaatwasser wasmachine wasmachine wasmachine wasdroger wasdroger wasdroger

200 gram € 3,30

• Alle merken, alle keuze • Alle alleprijzen keuze • Demerken, scherpste • Alle merken,prijzen alle keuze • De scherpste • Snelle levering of reparatie • De scherpste prijzen • Snelle levering of reparatie • Gratis bezorgd en geplaatst • Snelle levering ofgeplaatst reparatie • Gratis bezorgd en in heel Zeeland, Gratis bezorgd en geplaatst in•• heel Zeeland, Service die u blij maakt in heel Zeeland, • Service die u blij maakt • Service die u blij maakt

REPARATIE EN SERVICE REPARATIE REPARATIEEN ENSERVICE SERVICE DOOR HEEL ZEELANDDOOR HEEL DOOR HEELZEELANDZEELANDShowroom bezoeken? Maak Showroom bezoeken? Showroom bezoeken?Maak Maak een afspraak! een afspraak! een afspraak!

Acties geldig van maandag 26 april t/m zaterdag 1 mei Appelmarkt 25, 4301 CA Zierikzee Tel. 0111 416 264

Oude Zandweg24 24 | | 4361 4361 SK SK Westkapelle | |0118 - 572 427 Oude Zandweg Westkapelle 0118 - 572 Oude Zandweg 24 | 4361 SK Westkapelle | 0118 - 572 427427 info@aangeenbrugelectro.nl || www.aangeenbrugelectro.nl info@aangeenbrugelectro.nl www.aangeenbrugelectro.nl info@aangeenbrugelectro.nl | www.aangeenbrugelectro.nl

Kom jij mij begeleiden in het nieuwe Bestenwaerd?

Voor onze nieuwe woonlocatie in Dirksland zoeken wij nog gedreven en enthousiaste begeleiders Ben jij toe aan een nieuwe uitdaging en wil jij werken in een van de mooiste woonvoorzieningen van Goeree-Overflakkee? Stichting Sjaloom Zorg Watertoren 20, Dirksland Tel. 0187 - 609 400 www.sjaloomzorg.nl

Ga naar sjaloomzorg.nl/werken-bij voor alle informatie en solliciteer voor 3 mei! Vragen? Neem contact op met regiomanager Corrie de Boed, T. 06-57227725

____ ST ORANJE TOMPOUCE ____ ST. ORANJE SOEZEN ____ ST. ORANJE TOMPOUCE ROLLETJES ____ ST. ORANJE SCHNITT ____ ST. MIDI ORANJESOEZEN (8 ST. €6.99) ____ ST. ORANJE MARSEPEIN CAKE ALLES VERS UIT EIGEN BAKKERIJ!! INLEVEREN GRAAG UITERLIJK ZATERDAG 24 APRIL A.U.B. (BAKKERIJBOUMAN@KLIKSAFE.NL OF WHATSAPP 06-13891021) WE ZIJN DINSDAG 27 APRIL GEOPEND VAN 8.00 T/M 10.00 UUR, DEZE DAG HEBBEN WE ALLEEN ONS ORANJE-ASSORTIMENT HET IS VERSTANDIG VOORAF TE BESTELLEN, ZODAT WE IN DE HUIDIGE OMSTANDIGHEDEN, U ZO SNEL EN VEILIG MOGELIJK KUNNEN HELPEN. Sint Joostdijk 34 - Oosterland T. 0111 64 15 79 - M. 06 13 891 021 Bestel nu ook via WhatsApp! BAKKERBOUMAN.NL


5

,,Ik wil op mijn opa’s ‘radio’ komen’’ Verrassend initiatief van Romy van Dalen uit Brouwershaven Wat doe je als je opa steeds minder ziet door een oogziekte. Elke dag met hem bellen, bedacht Romy van Dalen (16) uit Brouwershaven. Dus elke dag om 17.00 uur bespreekt ze met hem hoe de dag gegaan is. Opa Jan Dalebout (89) uit Scharendijke heeft dan meestal minder meegemaakt dan kleindochter Romy, maar hij is erg geïnteresseerd in wat zijn enige kleindochter zoal beleefd heeft op school en met haar vrienden.

BROUWERSHAVEN

Een paar weken geleden bedacht Romy dat het leuk zou zijn om een eigen ‘radioprogramma’ voor haar opa Jan op te nemen, met daarin allerlei interviews met mensen die ze dagelijks tegenkomt. Dat pakte ze gelijk professioneel aan: met een draaiboek en allerlei verschillende onderwerpen. Ze begon met het interviewen van een paar vrienden en daarna sprak ze in de pauze met haar docent scheikunde (meneer Driessen) en met haar docente biologie (mevrouw Francke). Dat waren leuke en onverwachte gesprekken. ,,Je hebt het over heel andere dingen dan tijdens de les. Mijn opa werd op zijn achttiende radiomonteur in het leger, dus met meneer Driessen had ik het over techniek. Zo leer ik ook weer heel andere kanten van iemand kennen.” Aan haar vrienden vroeg ze wat ze vinden van de nieuw geopende Lidl en van de nieuwbouw van de Pieter Zeeman. Romy neemt alle geluidsfragmenten op met haar telefoon en gaat dan later alles monteren volgens haar draaiboek. Ze begint elk interview met een intro waarin ze de geïnterviewde voorstelt: ,,Goedemorgen, leuk dat je nog luistert”, en tot slot vraagt ze naar een wens of boodschap voor haar opa. De interviews duren elk een minuut of vijf. Romy’s opa, Jan Boudewijn Dalebout, had jarenlang een rijwiel- en bromfietshandel aan de Elkerzeeseweg in Scharendijke, met benzinepomp die hij overnam van zijn vader. Sleutelen en techniek waren altijd zijn lust en zijn leven. Nu opa maculadegeneratie heeft, een oogziekte waardoor zijn zicht steeds meer afneemt, is het heel frustrerend dat gepruts met kleine moertjes en draadjes niet meer lukt. Opa luistert graag naar de radio, bijvoorbeeld naar Omroep Schouwen-Duiveland en RTV Slogo van Goeree Overflakkee. Romy: ,,Het is leuk om dingen met mijn opa te delen want zijn wereldje wordt zo klein nu hij steeds

minder kan zien. Ik wil hem blij maken en ‘op zijn radio komen.’ Gelukkig heeft opa nog wel allerlei mensen om zich heen.

En soms maakt hij samen met oma kruiswoordpuzzels. Dan leest zij de omschrijving voor”. •

Romy van Dalen met haar opa Jan Dalebout.

Als de uilen preken

door Wim Klaassen Volgende week: Cies Meinders Korporaal Jones (‘Daar komen de schutters’) was gezagsgetrouw. Als hij wat wilde zeggen vroeg hij aan kapitein Manwaring: Permission to speak, Sir? Zijn waarde voor de groep kwam wel in ander daglicht, omdat hij bij het minste geringste panikeerde. Don’t panic, riep hij, terwijl ieder om hem heen onverstoorbaar rustig verder zijn eigen gang ging. Houd maar eens het hoofd koel. Minister Hugo de Jonge legt ons even geduldig als omstandig uit wat hij hoopt dat er wellicht mogelijk wordt, met tegelijkertijd een zweem van lichte paniek in de ogen. Jammer genoeg kan wensdenken ook nieuwe problemen scheppen, zonder dat de oude problemen zijn opgelost. Zelftesten bieden zo’n mogelijkheid, een nieuw tonicum. Voor wie geen klachten heeft, betekent een positieve testuitslag inderdaad besmetting, maar een negatieve uitslag betekent allerminst dat je niet besmet bent. Toegangstesten tot evenementen roepen vragen op, nog los van het immense budget. Al die evenementen lijken een afleiding van politieke verantwoordelijkheid. Dat is even ongelukkig als zwalkend. Misschien steken we er uiteindelijk nog iets van op. De strateeg San Tzu, krijgsheer uit het oude China, zei: Niets van wat ons overkomt, is slecht voor ons, als we weten hoe we er de vruchten van moeten plukken. Maar hij voegde toe: en er lering uit kunnen trekken. Vreemd genoeg trekken we weinig lering uit ervaringen van onze buurlanden in hetzelfde schuitje.

Effectiever is uiteraard een veel hoger vaccinatietempo. Een tijdje geleden stond ik buiten in Goes op het parkeerterrein bij de vaccinatiestraat te wachten. Er stonden maar enkele auto’s. Een van de vriendelijke boa’s zette zich volledig in om de ontbrekende toeloop van mensen in goede banen te leiden. Hij stond zich al met al stierlijk te vervelen en was blij met een beetje aanspraak. Waarom is het hier zo stil, vroeg ik. Hij antwoordde dat er te weinig vaccins waren. Toen ik een paar weken later weer kwam was het iets drukker, dat wel. Maar die boa verzuchtte dat hij de hele dag buiten stond te niksen. Als hij ’s avonds thuis kwam, was hij niettemin bek af. Hij vroeg zich af: wat heb ik vandaag dan eigenlijk gedaan? Ik leefde met hem mee en zei: tja, dat is het leven, toch? De trage vaccinatiebureaucratie is ondoorgrondelijk en werkt traag. Ik dacht zelfs dat we zullen moeten wachten tot de uilen preken. Dat is met Sint-Juttemis. We kunnen slecht tegen onzekerheden en onvoorspelbaarheid. Daarom verlaten we ons graag op modellen. Die modellen zijn gebaseerd op ons bekend verleden. Wat kun je anders? Weerkundigen en economen werken ook met modellen. Hoe luidt het weerbericht voor over een maand? De grote begrotingstekorten in Griekenland, Italië en Spanje zagen we als groot risico, maar nu mogen we zelf praktisch onbeperkt lenen. Nieuwe modellen? Vraag niet hoe het kan, klinkt op de markt. Het is goed bedoeld, maar maatregelen lijken soms op Silly Walks. Ooit wordt het beter. Ik las het al in de krant: Silly walks zijn verleden tijd. •

VACATURE VACATURE VACATURE COÖRDINATOR COÖRDINATOR

COÖRDINATOR PEUTERSPEELZALEN PEUTERSPEELZALEN (24 UUR) (24 UUR) PEUTERSPEELZALEN (24 UUR)

Ben leidinggevende jij een gedrevenmet leidinggevende met een Ben jij een gedreven een goed organisatievermogen? Stimuleer goed plan- en organisatievermogen? Stimuleer jij Ben planjij eenen gedreven leidinggevende met een jij binnen de kaders en bied jij ze de ruimtejij collega’s binnen collega’s de kaders en bied jij ze de ruimte goed plan- en organisatievermogen? Stimuleer om hun werk goed te doen? Staat kwaliteit hoog om hun werk goed te doen? Staat kwaliteit hoog collega’s binnen de kaders en bied jij ze de ruimte bijom jouhun in het vaandel? Heb met enhoog bij jou in het vaandel? Heb jij affiniteit met enjij affiniteit werk goed te doen? Staat kwaliteit kennis pedagogiek? Ga als dan aan demet slag kennis van pedagogiek? Gahet dan aan de slag bij jouvan in vaandel? Heb jij affiniteit enals Coördinator Peuterspeelzalen bij Peutereiland op Coördinator Peuterspeelzalen bij Peutereiland op kennis van pedagogiek? Ga dan aan de slag als Goeree-Overflakkee. Goeree-Overflakkee. Coördinator Peuterspeelzalen bij Peutereiland op

Goeree-Overflakkee. jouw voor CV en Stuur jouw CV enStuur motivatie 29motivatie april naarvoor 29 april naar sollicitatie@peutereiland.nl. sollicitatie@peutereiland.nl. Voor vragen overVoor deze Stuur jouw CV en motivatie voorvragen 29 aprilover naardeze functie kan je contact opnemen metvragen Anne Verhey functie kan je contact opnemen met Anne Verhey sollicitatie@peutereiland.nl. Voor over deze 0613445637. de opnemen gehele vacature op Verhey 0613445637. Bekijk de gehele vacature op functie kan jeBekijk contact met Anne www.peutereiland.nl/werken-bij-peutereiland. www.peutereiland.nl/werken-bij-peutereiland. 0613445637. Bekijk de gehele vacature op www.peutereiland.nl/werken-bij-peutereiland.

Besmettingen in de regio Naamloos-6 1

Naamloos-6 1

Naamloos-6 1

door Joost Loomans

11:27:07 Te koud20-4-2021 lenteachtig

20-4-2021 11:27:07

20-4-2021 11:27:07

www.hetweeropschouwenduiveland.nl

22 19

20 15

14 8 6

Do 15 apr.

Vr 16 apr.

Za 17 apr.

Zo 18 apr.

Ma 19 apr.

Di 20 apr.

Wo 21 apr.

Weersituatie Ondanks het onophoudelijke hogedrukregime, en het daarmee overwegend droge en zonnige weer, blijft de maand april te koud. De drukverdeling ligt zo dat we over het algemeen met noordelijke winden en dus aanvoer van koude lucht te maken hebben. De kracht van de voorjaarszon maakt echter een hoop goed. Vooral in de windluwe plekjes is het al gewoon warm te noemen. Vrijdag is een mooie dag met veel zon en vorming van enkele stapelwolken. Het blijft verder droog en het wordt 11° vlak aan zee en 13°meer landinwaarts.

Er waait een matige N-wind. Zaterdag eenzelfde weerbeeld met opnieuw wisselend bewolkt en zon. Er waait een matige wind uit het (noord) oosten en de maximumtemperatuur loopt op naar 12-13° Zondag is het ook droog en zeker in de luwte lenteachtig, iets meer bewolking wellicht en een tot 5Bft aantrekkende NO-wind. In de nacht met 2° ook behoorlijk koud. Na het weekend houdt het hetzelfde weertype aan. Ook de maxima komen niet veel hoger dan 13-14°. Pas begin mei wat hogere temperaturen.

Nieuweweg 1, 4315 PR Dreischor

0111 401 361


AANBIEDINGEN WEEK 17

Dezeweek

Let op a.s. Dinsdag 27 April (koningsdag)zijn wij gesloten!!

ASPERGE WEEK!!

van 21 april t/m 28 april

SEIZOENSPRODUCTEN

Oosterschelde kreeft Levend/vers gekookt vanaf € 25,00 per stuk Ovenschaal kreeft gratin € 27,50

Actie Kabeljauwhaas

Verse asperges

1 kilo + 500 gram

Gratis

AAA van de Brabantse Wal 500 gram € 7,50 1000 gram € 12,50

€ 3,50 per 100 gram

OVENSCHOTEL

Zeeuwse lamsoor

Kabeljauwhaas

Vers gesneden 100 gram € 2,25 500 gram € 9,50 kilo € 17,50

Zeeuwse tafeloesters

zolang voorraad strekt - zetfouten voorbehouden

CombiDEAL

750

HUISGEMAAKTE

Stoofpotje

VOORDEEL

vanaf

500 gram

HUISGEMAAKT

€ 9,50 per stuk

VisTAS

Bami, paella of mihoen

Compl. maaltijd 2 voor 9,50 per stuk 1695

Melkvrij 12 stuks € 11,95

VOORDEEL

HUISGEMAAKTE

Vissoepen

2 voor

Asperge Paté (half grove paté rijk gevuld met asperge) Deze week 150 gram voor 2.95 De asperges zijn er weer!! Daarom deze week onze ambachtelijke boerenham 100 gram voor maar 1.95 Uit eigen worstmakerij!! Speciaal gevulde rollade met asperges Deze week 100 gram voor 1.99 Gepaneerde Hamburgers Deze week 5 halen… 4 betalen!! Heerlijk op de barbecue! Varkenshaas Saté spiesen Deze week per stuk voor 1.99

MAALTIJD V/D WEEK

Kant en klare Asperge ovenschotel Deze week ovenbakje 400 gram voor 5.95

Vis 1,0 l. 8,95 2 voor Kreeft 0,5 l. 8,95 15,-

1695

Heerlijk bij asperges! Malse Argentijnse pepersteak (als biefstuk braden) Deze week 250 gram voor 4.99

VOORDEEL

VerwenBOX

RAUWKOST V/D WEEK

Vers gesneden! Asperge-broccoli salade Deze week een bakje 200 gram voor 1.99 Let op elke woensdag gehaktdag! heel kilo gehakt van 9.50 alleen op woensdag voor maar 7.50

Eventueel in te vriezen vacuüm verpakt 500 gr. zalmfilet 500 gr. zeebaarsfilet 500 gr. kabeljauwhaas 500 gr. slibtong z/v

49

ZEEVERS

95

Compleet diner 500 gr. kabeljauwhaas 750 gr. krieltjes 1 l. vissoep 1 bakje aardbeien groot

27

50

Verwen jezelf (dit weekend) 2 x stoofpot 1 x aspergesoep 1 x 8 sushi 1 x tonijn furikaki 500 gram bami 1 x vistrio

49

Assortiment

Barbecue & Grill

Visspiezen, gevulde vis, ovenschalen vers stokbrood, salades, wijnen, bieren, etc.

AMBACHTELIJK

Tapas & Borrelen Diverse tapas, ambachtelijke salades, gerookte zalm & paling, stokbrood, wijnen, bieren, etc.

Slagerij en Verswinkel!

95

DAGELIJKS VERS

Sushi van het huis

Huisgemaakte sushi, pokebowl, zeeverse tonijn, zalm, wakame, etc.

ORANJE BESTELLIJST VOOR DINSDAG 27 APRIL 2021 ….. ORANJE tompoucen 5 stuks ….. ORANJE gevulde beschuitbollen ….. ORANJE vruchtenschelpen ….. ORANJE koffiebroodjes ….. ORANJE soezen ….. ORANJE slagroomschnitt ….. ORANJE chipolata schnitt ….. ORANJE gebaksrol ….. ORANJE mergpijpen ….. ORANJE midi soezen 5 stuks ….. ORANJE slagroomsoesjes ….. ORANJE Nieuwerkerkse rolletjes ….. ORANJE rol tompoucen ….. ORANJE donuts ….. ORANJE cake …..x6 witte bol …..x6 bruine bol …..x6 krentenbol …..x6 eierkoek naturel/spelt/kaneel Wij zijn geopend van 8.30-12.00 uur Afhaalloket geopend! Bestel via whatsapp 06-30229414 en betaal met een tikkie. Bestel tijdig (uiterlijk zaterdag 24 april) om teleurstelling te voorkomen. Mailen mag ook: bestellen@bakkerijtenhove.nl 0111-641479 …ook tijdens koningsdag is ‘t heerlijk smullen van onze spullen! NIEUWERKERK B U RG E M E E S T E R VA N V E E N S T R A AT 1 -3 TELEFOON 0111-641479

Kerkring 33, 4306 CK Nieuwerkerk, tel. (0111) 641224

Uitgebreid assortiment tuin- en parkmachines en accessoires voor particulier en professional in onze winkel. Afspraak maken? Bel: 0111-64 22 40

VERS VAN DE AFSLAG

Noordzeevis

6 DAGEN PER WEEK

Take Away

Geniet van de heerlijkste visgerechten. Met uitzicht over onze visserijpercelen.

U treft al onze producten op de website

proefzeeland.nl HUISGEMAAKT

Vis- of Sushischotels

UIT EIGEN VISSERIJ

Schaal & Schelp

Bezoek onze webshop voor alle schotels

P RO E F Z E E L A N D

Uw specialist in Landbouw-, Tuin- en Parkmachines

‘ T M O S S E L PA K H U YS

Stormvloedkering Zierikzee FAELWEG 1, VROUWENPOLDER BEL 0111-653451

NIEUWE HAVEN 51 BEL 0111-653451 / 0111-407611

OPENINGSTIJDEN Maandag 09.00 – 17.00 uur Dinsdag 09.00 – 17.00 uur Woensdag 09.00 – 17.00 uur Donderdag 09.00 – 17.00 uur Vrijdag 09.00 – 17.00 uur Zaterdag 09.00 – 17.00 uur

Let op !!! Geen Take Away in Zierikzee OPENINGSTIJDEN Zierikzee is t/m 29 april wegens verbouwing gesloten

Webshop.www.proefzeeland.nl

Bij elk gerecht passende (huis-)wijnen en bieren

G

A ATE RD

d Palingbroo E LK E Z

MAAK ELKE DAG MOOIER MET DE AUTOMOWER VAN HUSQVARNA Meer dan een robotmaaier

1 st

uk 4 ,9 5

2 voor

850

De Weel 1 4306 NV Nieuwerkerk T 0111 - 64 22 40

info@gebrweststrate.nl

Openingstijden: ma t/m vr za

7.45 – 17.00 uur 9.00 – 12.00 uur

gebrweststrate.nl


7 door Huib Uil

GEPAKT

J.G. Bethe alias Philémon (slot) Johan G. Bethe wisselde de ambtelijke stukken, die hij overdag moest schrijven op de Zierikzeese gemeentesecretarie, ’s avonds af met proza. Het moet voor hem ontspanning zijn geweest. Hij liet zijn gedachten gaan en probeerde met zijn proza, naar goed negentiende-eeuwse gewoonte, zijn lezers te stichten en hen aangename momenten te schenken. Zoals bij vele van zijn tijdgenoten had Johan een brede belangstelling. De samenleving was sterk religieus georiënteerd terwijl er een groeiende belangstelling was voor poëzie en proza. In dat raam van die tijd pasten vooraanstaande domineesdichters. Het meest bekend werd Nicolaas Beets, die onder het pseudoniem van Hildebrand, de Camera obscura schreef, waarmee hij beroemd werd. Andere bekende predikanten-schrijvers waren J.J.L. ten Kate, J.P. Hasebroek, P.A. de Génestet, E. Laurillard en F. Haverschmidt, de laatste onder het pseudoniem Piet Paaltjes. Vermoedelijk is het vooral Beets geweest, die Johan Bethe heeft geïnspireerd en wellicht droomde hij ervan eveneens beroemd te worden. Het schrijven en dichten had Johan niet van een vreemde. Zijn vader, Johannes Tobias Bethe, verstond ook de dichtkunst. Johan kon zich vaardig en geestig uitdrukken wat hem een zekere faam bezorgde. Met die vaardigheid was hij op partijen en bijeenkomsten een graag geziene gast, net zoals in de kring van familie en bekenden. Bethe hanteerde het pseudoniem Philemon. Behalve in tijdschriften publiceerde hij ook tweemaal zelfstandig. In 1850 kwam bij uitgever P.D.J. Quanjer uit: ‘Een dagboek van Philemon’. De auteur vergunt het zijn lezers mee te lezen in het dagboek dat hij op 11 februari begon. Philemon laat hen delen in zijn overpeinzingen, zijn zorgen en zijn vreugdevolle momenten. Alles heeft ervan weg dat het voor een deel autobiografisch is. Wie erin leest, krijgt een indruk van het Zierikzee in het midden van de negentiende eeuw. Zo lezen we hoe ’s Konings verjaardag werd gevierd en over de half-vasten-marktdag, gehouden op 7 maart. Bethe neemt ons gedurende anderhalve maand mee in zijn leven. Postuum kunnen we hem ervoor bedanken dat hij ons een blik gunt in het Zierikzee van zijn dagen en in zijn eigen zielenroerselen. J.G. Bethe heeft zich later niet meer

Door Leo Molenaar Volgende week:

Jan van Langevelde

Pietatis praxis Een non die knielt voor de zwaar bewapende ordetroepen. Het beeld blijft ergens in mijn hoofd hangen. Zuster Ann Roza Nu Tawng woont in Myanmar. De veiligheidstroepen stonden klaar om op burgers te schieten. Ze zag het en kwam in actie. Ze knielde en smeekte de soldaten: “Dood mij, alstublieft, ik wil geen mensen zien sterven”. Later vertelde ze: “Er is niemand om de weerloze mensen te beschermen. Ze moeten zichzelf verdedigen

op letterkundig gebied begeven. Verslagen van raadsvergaderingen, akten van de burgerlijke stand, ambtelijke brieven en allerlei ander schrijfwerk vulden zijn levensdagen. Maar de belangstelling voor proza en poëzie is hem zijn hele leven bijgebleven. Toen in 1901 Noordgouwe een nieuwe burgemeester kreeg in de persoon van jhr. C.A. van Citters werd hij ook door Bethe, die deze gemeente 57 jaar als secretaris en ontvanger diende, toegesproken. Hij sprak hartelijke welkomstwoorden tot de nieuwe burgervader en citeerde Nicolaas Beets: ‘Gij staat aan d’opgang van uw pad, Uw webbe is lang niet afgesponnen, Gij hebt de taak nog pas begonnen, Waarvoor gij God om hulpe badt’. Bij zijn overlijden werd in het Nieuwsen advertentieblad voor Zierikzee een ‘In memoriam’ opgenomen. Ongetwijfeld was P.D. de Vos, een van de opvolgers van Bethe als commiesgriffier op de Zierikzeese gemeentesecretarie en later gemeentearchivaris, de schrijver. Hij wees erop dat Bethe met zijn 88 jaar en zijn belangstelling voor alles en allerlei in de samenleving ‘een levende verzameling van velerlei heugenis’ was. Het artikel eindigt aldus: ‘Voor de kennis van personen en toestanden onzer stad sedert de veertiger jaren der 19e eeuw, was hij een uitstekende bron, zoodat met zijn heengaan een schat van wetenswaardigheden en herinneringen is verloren gegaan, die hij als belangstellend burger en levenslustig man in zijn trouw

geheugen had bewaard. De oude garde gaat heen; met den heer Johan George Bethe is eene eigenaardige persoonlijkheid uit ons midden verdwenen’.

De politie heeft zondag omstreeks 23.00 uur op de Stoofheule in Nieuwerkerk , dankzij oplettende buurtbewoners een 23-jarige man uit Vogelwaarde aangehouden ter zake heling. Hij zat namelijk in een gestolen auto. Het voertuig was in de nacht van 14 op 15 april jl. in België gestolen. Bovendien had hij nog een vonnis openstaan van 10 dagen zitten of 627 euro betalen. Buurtbewoners meldden zondagavond in de buurtapp dat op de Magnoliastraat twee mannen zich verdacht hadden opgehouden in de buurt van een geparkeerde auto. Ze waren daarna weggereden in een grijze Pick Up met Belgisch kenteken. Even daarna kwam vanuit de Stoofheule een soortgelijke melding. Agenten troffen de bedoelde auto van de zich verdacht gedragende personen inderdaad aan op de Stoofheule. Er zat echter slechts één persoon in het voertuig. Nadat was vastgesteld dat de auto gestolen was en de man gezocht werd, is hij aangehouden. De andere persoon is niet meer aangetroffen.

LHBTI

De L HBT I- geme ens c hap op Schouwen-Duiveland krijgt steun in haar kritiek op wethouder Ankie Smit (GroenLinks). Inzet is het diversiteitsplan voor het eiland. De LHBTIgemeenschap vindt het te algemeen en herkent zich niet in het nieuwe meer abstracte beleid. ‘Geschoffeerd’ voelde de groep zich zelfs. De VVD, SP, PvdA en D66 komen volgende week in de gemeenteraad met een amendement, waarin ze zich scharen achter de LHBTI-ers. Er is wat de partijen betreft onzorgvuldig omgegaan met

koningsdag geopend 08:30 tot 15:00 Maak een afspraak voor op Koningsdag en wij trakteren je op Oranjebitter en Tompoucen. En terwijl jij je laat knippen of scheren

maak online je afspraak barbershopvandam.nl

en helpen, want niemand is te vertrouwen. Ordetroepen arresteren en maken mensen af.” Diep overtuigd dat ze deze dappere daad met haar leven zou bekopen, knielde ze neer. Voor mij is ze een geloofsheld. Deze foto houdt mij lang bezig. Zou ik dat ook doen? Opstaan tegen het onrecht en mijn buren beschermen? Eventueel ten koste van mijn eigen leven? Terwijl ik deze woorden opschrijf, valt de avondkrant op de deurmat. Ik lees op de voorpagina de kop. Wat Navalni drijft om tot het uiterste te gaan. “Zalig zijn zij die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden”. In zijn laatste rede voordat hij werd afgevoerd citeerde Navalni in de rechtszaal deze Bijbelse woorden. Honger naar gerechtigheid drijft hem om terug te keren en zich te verzetten tegen het onrecht in Rusland. Wat een held! Zittend in een concentratiekamp, in hongerstaking, protesterend tegen het onrecht. Voor mij echt een geloofsheld! En wij? Geloven doe je

kunnen de kinderen buiten meedoen aan een oer-Hollands spelletje. Hoezee!

Nieuwe Bogerdstraat 39, Zierikzee • 0111-412613

in de kerk, dat is waar. De christelijke gemeente is belangrijk. Daar ontmoeten we God en elkaar. Daar aanbidden we God en ontdekken we wie God is en wat Hij in Jezus heeft gedaan. We worden gevormd om een leven te leiden in geloof. We zingen, bidden en houden elkaar vast in liefde. Om vol te houden. Maar geloven is meer dan naar de kerk gaan. Geloven bepaald de keuzes in je leven. Het bepaald de richting die je maakt. We noemen dit pietatis praxis, de praktijk van een gelovig leven. Daar draait het om. Dagelijks keuzes maken, soms dwars tegen de massa in. Omdat je jezelf geroepen weet door God, omdat je God bent toegewijd. Met zulke voorbeelden staat de Bijbel vol. Mensen die er voor gaan. Ze maken soms keuzes waar wij onze wenkbrauwen voor optrekken. Noach bouwt een ark. Mozes confronteert Farao. Gideon vecht met een bende, tegen een enorm leger. Voorbeelden van overgave en actie. Voorbeelden voor ons. Pietatis praxis! •

Online klassiek ZIERIKZEE Maandagavond 26 april om 19.30 uur geven Willem Simonse en Leander van den Bos (W&L Concerts) een online concert. Et is te volgen via Youtube W&L.

Ze doen dit in de Chr istelijk Gereformeerde Kerk te Zierikzee. Op het van Vulpen-Orgel. Ze spelen zoals gewoonlijk een gevarieerd programma. Met Literatuur (Buxtehude) Koraalbewerkingen (Oranjefantasie) en zelf gecomponeerde werken (Suite met thema’s van Flor Peeters) en natuurlijk ook improvisaties (Concertvariaties over ‘gij zijt die stad’/ Highland Cathedral). Al met al een mooi concert, dat een Oranje bevrijdingstintje heeft. •

de groep en burgerparticipatie is opzij geschoven. Het beleidsplan van het college ,,doet geen recht aan de plezierige samenwerking en besprekingen die hierover hebben plaatsgevonden.’’ De kern van de kritiek vanuit de LHBTI-gemeenschap is dat in het algemene stuk van Burgemeester en Wethouders de positie van LHBTIers onvoldoende uit de verf komt. In een eerder stuk was dat wel het geval. Wat de politieke partijen achter het amendement betreft, wappert er dus wel een Regenboogvlag op het gemeentehuis. Eén van de omstreden onderdelen in het oorspronkelijke plan.

WINNAARS

Julia Dorst heeft met haar dwarsfluit de Talentenwedstrijd van Rotary Schouwen-Duiveland gewonnen en daarmee een cheque van €500. Vrijdagmiddag is burgemeester en juryvoorzitter Jack van der Hoek bij haar langs geweest. Ook bij Ruth van Mourick uit Zierikzee en de band Missguided, die beiden een aanmoedigingsprijs van €250,- hebben ontvangen. De kinderen kunnen het geld inzetten om hun talent verder te ontwikkelen. 

ELEKTRICITEIT

Deze week starten TenneT en Enduris met het participatieproces voor het nieuwe 150kV-hoogspanningsstation op Schouwen-Duiveland. Samen met de omgeving gaan de netbeheerders op zoek naar geschikte locaties.De regionale energiewegen op Schouwen-Duiveland, Tholen en in West-Brabant lopen vol. Daardoor kunnen er geen nieuwe, grootschalige, duurzame initiatieven worden aangesloten. •

door Peter Noordermeer

Oude kop Ik heb een absoluut meesterschap ontwikkeld in het zoek maken van documenten. In gewone taal: na een paar uur schrijven, passen, meten en puzzelen op een verkeerde toets drukken waardoor alles onvindbaar wordt. Kijk, met zo’n stukje als dit valt het nog wel mee. Meestal weet ik wel wat ik heb geschreven en tik het dan gewoon opnieuw in. Geen probleem. Maar het gebeurt me met stukken van 7500 woorden ook af en toe. Dan wordt het lastiger. De interne helpdesk, mijn vrouw, weet het soms nog te vinden en de externe ook wel. Maar meestal is het kwijt. Toen ik nog voor tijdschriften werkte, ging ik op interview met een klein recordertje, voor het gemak, maar ook om geïnterviewden, vaak politici, te kunnen logenstraffen die na publicatie beweerden dat ze dit of dat ‘helemaal niet gezegd hadden’, meestal nadat ze door andere media of hun superieuren op hun vingers waren getikt. Maar dit stukje komt uit een oude kop met beperkte opslagcapaciteit. Dat u het waar weet…


Week 16 • 2021

Gemeente Schouwen-Duiveland Laan van Saint Hilaire 2 4301 SH Zierikzee Postbus 5555 4300 JA Zierikzee Telefoon (0111) 452 000

Wekelijkse informatierubriek van de gemeente over politiek, beleid en inspraak

E-mail: gemeente@ schouwen-duiveland.nl

In gesprek met BenW

Wilt u een gesprek met één van de leden van het college van burgemeester en wethouders? Dan kunt u een afspraak maken via het bestuurssecretariaat, telefoon (0111) 452 376.

Afvalinzameling Koningsdag

Op dinsdag 27 april (Koningsdag) zamelen we geen GFT-afval in. In plaats daarvan legen we op zaterdag 24 april uw groene rolemmer. Tip: Zet uw groene rolemmer op tijd buiten. Het kan zijn dat we eerder dan normaal langskomen.

Afvalapp Maakt u al gebruik van de afvalapp voor Schouwen-Duiveland? In deze mobiele app ziet u heel eenvoudig wanneer uw rolemmer geleegd wordt. Naast de app kunt u ook terecht op de website afvalkalender. schouwen-duiveland.nl.

Vergaderingen gemeenteraad

Vanwege het coronavirus vergaderen de raadscommissies en de gemeenteraad digitaal. U kunt de vergaderingen live volgen en terugkijken via schouwenduiveland.raadsinformatie.nl. Ook vindt u er de bijbehorende documenten per agendapunt. De eerstvolgende vergadering is op: • donderdag 29 april - raadsvergadering (start om 20.00 uur). Ga voor meer informatie over de gemeenteraad naar schouwen-duiveland.nl/gemeenteraad.

Aangepast programma dodenherdenking

Ook dit jaar kan de 4 mei herdenking wegens de landelijke maatregelen helaas niet in het bijzijn van publiek plaatsvinden. De centrale herdenking in Renesse vindt in aangepaste plaats vorm plaats. Het programma is als volgt: • Toespraak burgemeester Van der Hoek. • Burgemeester van der Hoek legt namens alle inwoners en diverse organisaties één krans bij het herdenkingsmonument. • Kinderen van OBS Stapelhof leggen bloemen. • Voordracht van kinderburgemeester Josefien van der Meer. • Blazen van de taptoe door Erik Berrevoets. • Aansluitend 2 minuten stilte gevolgd door het Wilhelmus. • Rondgang over de begraafplaats. De burgemeester legt bloemen bij het koopvaardijgraf, het graf van de Britse zeeman en bij de graven van de Tien van Renesse. • Einde programma. Bovenstaand programma is gebaseerd op de maatregelen die nu van kracht zijn. Het programma wordt mogelijk aangepast als de dan geldende maatregelen dat toelaten. Actuele informatie vindt u op onze website. Van de herdenking worden opnames gemaakt. Deze kunt u dinsdagavond 4 mei, na de toespraak van Koning Willem-Alexander, eveneens terugvinden op onze website www.schouwen-duiveland.nl.

Kijk ook op www.schouwen-duiveland.nl

Informatie over het parkeervignet

Vanuit de gemeente Schouwen-Duiveland ontvangen we op dit moment vragen over het parkeervignet. Niet te verwarren met de bewonersvergunning voor inwoners in de Westhoek en Zierikzee. We leggen graag aan u uit wat een parkeervignet is. De gemeenteraad wil de inwoners van ons eiland tegemoet komen vanwege de drukte die zij ervaren door het toerisme. De gemeenteraad heeft daarom besloten dat alle inwoners van Schouwen-Duiveland een parkeervignet kunnen aanschaffen. Het vignet is geldig op de betaalde parkeerplaatsen in heel de gemeente Schouwen-Duiveland. Het vignet gaat in op 1 juli en kost € 15. Een eventueel tweede vignet is mogelijk maar kost € 52,80. Deze prijzen gelden voor 2021 (in 2022 kost een vignet € 30 en een tweede vignet € 105,60). Vignetten zijn in 2021 geldig van 1 juli tot en met 31 december 2021. Zodra het vignet 2021 aangevraagd kan worden, maken we dit bekend via de gemeentelijke communicatiekanalen, zoals de website, de gemeenterubriek in weekblad de WereldRegio en social media. Houd deze media dus in de gaten.

Enquête pakketbezorging en rijdbewegingen Beste inwoners van Zierikzee,

De binnenstad van Zierikzee moet een mooie en veilige plek zijn én blijven. Ik, Casper Koenders student Technische Vervoerskunde, probeer met mijn afstudeeronderzoek het aantal rijdende auto’s in de binnenstad te verminderen. De nadruk ligt bij de pakketbezorging. Ik heb een enquête gemaakt om te kijken hoe u als inwoner, denkt over bepaalde maatregelen. Het zou enorm helpen wanneer u deze zou invullen. Uw mening telt. Verdere uitleg en tekst vindt u in de enquête zelf op https://www.survio.com/survey/d/ pakketbezorging

Administratie begraafplaatsen: contact gezocht met nabestaanden

Gemeente Schouwen-Duiveland wil de administratie van de begraafplaatsen actueel houden. De komende tijd wordt daarom contact gezocht met nabestaanden om de begraafplaatsadministratie bij te werken. Op iedere begraafplaats in de gemeente worden bordjes geplaatst bij de graven waarvan wij vermoeden dat de gegevens in de administratie niet actueel of volledig zijn. Samen met de nabestaanden willen wij de gegevens van de rechthebbende controleren. De bordjes verwijzen naar het informatiebord bij de ingang van de begraafplaats. Het onderzoek is gestart op begraafplaats Zonnemaire en gaat nu verder op begraafplaats Kerkwerve. Daarna volgen gefaseerd de andere begraafplaatsen. Graag willen wij de gegevens door u laten controleren en aanvullen én willen we graag weten of er nog belangstelling is voor het graf. Staat er een bordje bij het graf van uw dierbare? Dan verzoeken wij u vriendelijk om contact met ons op te nemen via onderstaande gegevens: Per telefoon (0111) 452 391 (op werkdagen tussen 10.00 en 14.00 uur)

Per e-mail maartje.geurtz@schouwen-duiveland.nl (vermeld s.v.p. de naam van de begraafplaats)

Open Monumentendag

Zaterdag 11 september 2021 is het Open Monumentendag. Een dag waarop traditiegetrouw veel monumenten op Schouwen-Duiveland hun deuren voor het publiek openen. Net zoals vorig jaar willen we – uiteraard met inachtneming van alle maatregelen – de bijzondere monumenten van SchouwenDuiveland op deze dag onder de aandacht brengen. Waar nodig en mogelijk wordt het programma aangepast zodat bezoekers en andere belangstellenden op alternatieve en vooral veilige manieren het erfgoed op Schouwen-Duiveland kunnen bewonderen. Landelijk thema 2021: Mijn monument is jouw monument Met het thema ‘Mijn monument is jouw monument’ nodigen de eigenaren het publiek van harte uit om hun monument te bezoeken. Ook heeft het betrekking op de toegankelijkheid van de monumenten. Dreischor, Zonnemaire, Noordgouwe en Schuddebeurs: bijzonder aandachtsgebied De laatste jaren is gekozen om een stad/dorp/gebied van het eiland speciale aandacht te geven. Na Brouwershaven (2016), Burgh-Haamstede (2017), Duiveland (2018), Zierikzee (2019), Midden-Schouwen (2020) is nu het Gouwegebied met Dreischor, Schuddebeurs, Noordgouwe en Zonnemaire aan de beurt. Ook zullen we dit jaar extra aandacht besteden aan wandelroutes (waar mogelijk met gids) en fietsroutes. Uitnodiging deelname Eigenaren/beheerders met een monument worden van harte uitgenodigd om deel te nemen en hun monument (geheel of gedeeltelijk) op zaterdag 11 september gratis voor het publiek open te stellen of op een andere wijze onder de aandacht te brengen. Voor meer informatie of het aanmelden van een monument kan men een mail sturen naar openmonumentendag@schouwen-duiveland.nl of bellen met 06 28 51 39 78. Programma Het programmaboekje geeft elk jaar een overzicht van alle opengestelde monumenten en activiteiten. Dit wordt eind augustus op diverse plaatsen ruim uitgedeeld en natuurlijk bij de opengestelde monumenten. Ook op de website van het Erfgoedplatform Schouwen-Duiveland (https://erfgoedschouwenduiveland.nl/open-monumentendag zijn alle openstellingen en de diverse activiteiten te zien.

Wet Milieubeheer

Ingekomen meldingen (AMvB) artikel 8.40 wet milieubeheer Activiteitenbesluit • Het uitbreiden van terras Engelse Kade 6 te Zierikzee. • Het realiseren van een cafetaria/eetgelegenheid Rampweg 13 te Scharendijke. • Het wijzigen van activiteiten, in gebruik name nieuwe procductielijn, Groene Weegje 13 te Zierikzee. • Het starten van een voedselbos, Dirksweg ongenummerd, kadastraal bekend BWH O 42 en O 44. • Het wijzigen van activiteiten, plaatsen parasols terras, Hogezoom 183 te Renesse. • Het wijzigen van activiteiten, realiseren gesloten bronsysteem Hatfieldpark 1 te Zierikzee.


Het tijdelijk opslaan van geitenmest Oostersteijnweg ongenummerd te Oosterland.

Wijzigingen bestemmingsplannen

Vastgestelde wijzigingsplannen: • Het wijzigen van de bestemming naar Wonen(vab) en toevoegen NED op het adres Heuvelsweg 7, 4321TE Kerkwerve. • Het uitbreiden van een minicamping van 15 nietpermanente standplaatsen naar 25 niet-permanente standplaatsen op het adres Dirksweg 2 te Brouwershaven.

• • • • •

Haamstede (verzonden 15-04-2021); het wijzigen van een bestaande serre Poststraat 17 te Zierikzee (verzonden 15-04-2021); het uitbreiden van een loods Oostersteijnweg 6 te Oosterland (verzonden 15-04-2021); het plaatsen van twee dakkapellen Fazantenlaan 2 te Nieuwerkerk (verzonden 15-04-2021); het bouwen van een woning Sleedoornlaan 9 te BurghHaamstede (verzonden 16-04-2021); het plaatsen van een terrasoverkapping Westenschouwenseweg 14 te Burgh-Haamstede (verzonden 19-04-2021); het aanleggen en vergroten parkeerterrein Nieuwstraat tussen 3 en 7 (BWH C 3156) te Brouwershaven (verzonden 19-04-2021); het plaatsen van een schutting Klaverlaan 1 te BurghHaamstede (verzonden 19-04-2021).

De plannen zijn in te zien van 26 april tot en met 7 juni 2021 waarbij belanghebbenden beroep kunnen indienen. De plannen zijn digitaal in te zien op de gemeentelijke website, https://www.schouwen-duiveland.nl/inwoners/plannen-terinzage.

Een beroepschrift kunt u indienen bij de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, Postbus 20019, 2500 EA ’s-Gravenhage. Het is bovendien mogelijk een verzoek om voorlopige voorziening in te dienen bij de voorzitter van voornoemde Afdeling, gelijktijdig met het indienen van een beroepschrift.

Bezwaar U kunt tegen bovenstaande besluiten bezwaar maken. Zie daarvoor de informatie onder het kopje ‘Bezwaar indienen’.

De wijzigingsplannen treden naar verwachting op grond van artikel 3.9a lid 4 van de Wet ruimtelijke ordening in werking op 8 juni 2021.

Omgevingsvergunningen

A. Aangevraagde omgevingsvergunningen • Het plaatsen van serre en zonnepanelen Acacialaan 6 te Burgh-Haamstede. • Het aanleggen van 14 parkeervakken Middelplaatstraat te Scharendijke op 13-04-2021. • Het uitbreiden van een recreatiewoning Oude Moolweg 34b te Renesse op 13-04-2021. • Het verbouwen van een garage/berging Molenstraat 11 te Zierikzee op 14-04-2021. • Het plaatsen van een schuilhut en aanleg paddock Kuijerdamseweg 64 te Scharendijke op 14-04-2021. • Het aanleggen van een gesloten bronsysteem Hatfieldpark 1 te Zierikzee op 14-04-2021. • Het verbouwen van een woning Ring 12 te Dreischor op 16-04-2021. • Het wijzigen van garage, carport en erfafscheiding Zeeasterstraat 15 te Nieuwerkerk op 17-04-2021. • Het vervangen kozijnen voorhuis, vervangen kozijnen traphuis, vervangen kozijnen achterhuis + nieuw,. buitengevelisolatie voor- en achterhuis, dakkapel achterhuis,lichtstraat keuken, fietsenschuur/prieel en fietspoort Zevengetijstraat 26 te Zierikzee op 18-04-2021. Tegen deze aanvragen kunt u nog geen bezwaar indienen. B. Verleende omgevingsvergunningen Reguliere voorbereidingsprocedure Burgemeester en wethouders maken bekend dat zij in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht omgevingsvergunning hebben verleend voor: • het tijdelijk plaatsen van zuilen voor een tentoonstelling Weg van de Buitenlandse pers 5 te Ouwerkerk (verzonden 12-04-2021); • het uitbreiden van een recreatiewoning Lageweg 7a 0019 te Burgh-Haamstede (verzonden 12-04-2021); • het aanbouwen van een serre en uitbreiden terras Bremweg 3 te Renesse (verzonden 12-04-2021); • het verbouwen van een woning Drilhoek 10 te Brouwershaven (verzonden 12-04-2021); • het tijdelijk plaatsen van een kantoor voor maximaal vijf jaar Langeweg 2a te Bruinisse (verzonden 13-04-2021); • het verbouwen van een woning Hogeweg 25 te Burgh-

C. Geweigerde omgevingsvergunningen Reguliere voorbereidingsprocedure Burgemeester en wethouders maken bekend dat zij in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht vergunning hebben geweigerd voor: • het plaatsen van een telescoop antenne Dijkweg 3b te Serooskerke (verzonden 15-04-2021). Bezwaar U kunt tegen bovenstaande besluiten bezwaar maken. Zie daarvoor de informatie onder het kopje ‘Bezwaar indienen’.

Overige vergunningen/ ontheffingen/verkeersbesluiten/ meldingen

A. Verleende vergunningen/ontheffingen/ verkeersbesluiten/meldingen door burgemeester en wethouders: • Het instellen van een inrijverbod voor: Renesse, op 3 mei 2021 van 16:00 uur tot 16:30 uur, Oude Moolweg vanaf huisnummer 5 richtig het oorlogsmonument, Zeeanemoonweg met kruising Jan van Renesseweg en Oude Moolweg met kruising Jan van Renesseweg.Tevens is besloten tot het tijdelijk intstellen van tweerichtingsverkeer van de Zeeanemoonweg tussen de kruising Zeeanemoonweg met Oude Moolweg en Zeeanemoonweg met kruising Jan van Renesseweg. • Het instellen van een inrijverbod voor de volgende wegen: Dreischor, Weststraat gelegen tussen de Molstraat en de Gasthuisstraat, van 19 april 2021 tot en met 22 april 2021. • Het plaatsen van een steiger ten behoeve van onderhoud woning Weststraat 25 te Dreischor van 19 april 2021 tot en met 22 april 2021. • Het plaatsen van een puincontainer parkeerplaats tegenover Nieuwe Haven 45 te Zierikzee van 19 april 2021 tot en met 31 mei 2021. Bezwaar U kunt tegen bovenstaande besluiten bezwaar maken. Zie daarvoor de informatie onder het kopje ‘Bezwaar indienen’.

Bezwaar indienen

Indien bij de besluiten vermeld is dat u hiertegen bezwaar in kunt dienen, kunt u dit doen binnen 6 weken na de datum van verzending van het betreffende besluit. Dit kunt u digitaal doen via onze website https://www.schouwen-duiveland.nl/bestuuren-organisatie/bezwaar-maken. Door het correct invullen van

het formulier bevat het bezwaarschrift automatisch de benodigde gegevens. U kunt ook een schriftelijk bezwaarschrift indienen bij ons college. Dit bezwaarschrift moet worden ondertekend en moet ten minste bevatten: • de naam en het adres van de indiener • de dagtekening • een omschrijving van het besluit waartegen het bezwaar is gericht • de gronden van het bezwaar Indien bezwaar is ingediend, kan de voorzieningenrechter van de rechtbank Zeeland-West-Brabant, team bestuursrecht, Postbus 90006, 4800 PA Breda, worden verzocht een voorlopige voorziening te treffen indien onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist. Voor het in behandeling nemen van een verzoek om voorlopige voorziening is griffierecht verschuldigd. De griffier van de rechtbank zal u daarover nader berichten.

Digitaal indienen beroep en verzoek om voorlopige voorziening

U kunt ook langs digitale weg het beroep- en verzoekschrift indienen bij de rechtbank via https://mijn.rechtspraak.nl/keuze. Daarvoor moet u wel beschikken over een elektronische handtekening (DigiD). Voor de precieze voorwaarden verwijzen wij u naar de genoemde site.

Gemeentelijke berichtgeving over plannen en regels gaat veranderen! Binnenkort zullen de officiële bekendmakingen, zoals bijvoorbeeld berichten over vergunningen, bouwplannen, verbouwingen en regelgeving, in deze gemeenterubriek in een verkorte versie worden vermeld. Steeds meer inwoners en ondernemers kiezen ervoor om berichten van overheidsinstanties over ontwikkelingen in hun dorp, stad of buurt digitaal te ontvangen. Ook de gemeente Schouwen-Duiveland biedt haar diensten en berichten digitaal aan. Een ontwikkeling die in de huidige samenleving niet meer is weg te denken. Kennisgevingen van de gemeente Schouwen-Duiveland over uw dorp, stad of buurt zijn ook online te vinden. Via de gratis e-mailservice of app van ‘Over uw buurt’ kunt u continue op de hoogte blijven van wat er speelt in uw omgeving. U ontvangt informatie van regionale overheidsorganisaties zoals de gemeente, de provincie of het waterschap, rechtstreeks in uw mail of via de app op uw smartphone of tablet. U kunt zelf instellen welke berichten, van welke organisatie, u wilt ontvangen. De app downloaden, of inschrijven voor de e-mailservice, kan via de website overuwbuurt.overheid.nl. Met deze gratis service zijn de kennisgevingen snel en eenvoudig te vinden via de digitale weg. Informatie van de overheid komt via ‘Over uw buurt’ op één plek samen. Als service blijven we de kennisgevingen zoals die tot nu in de Gemeenterubriek in Wereldregio worden gepubliceerd nog wel vermelden. Dit zal wel in een iets andere, kortere, vorm zijn.

GEMEENTEZAKEN? AFSPRAAK MAKEN! 24/7 VIA WWW.SCHOUWEN-DUIVELAND.NL


DUURZAAM DOEN Een duurzaam en energieneutraal Schouwen-Duiveland. Om dat te realiseren wil de gemeente u - de inwoners, ondernemers en verenigingen van Schouwen-Duiveland - zoveel mogelijk stimuleren om zelfduurzaamheidsmaatregelen te nemen. Dit doen we onder andere met een aantal stimuleringsregelingen. Verder vertellen we u graag waar u nog meer terecht kunt voor informatie en advies.

De Regeling Reductie Energieverbruik verlengd tot 31 december 2021!

Subsidie voor groene daken Het klimaat verandert. Daarom krijgen wij steeds meer te maken met wateroverlast, hittestress en droogte. U kunt

Hebt u al plannen om uw eigen woning te verduurzamen?

ZO VRAAGT U DE RRE SUBSIDIE AAN

Of wilt u eerst weten wat er mogelijk is? De gemeente helpt

Uw voucher voor deze regeling kunt u aanvragen via

van het veranderende klimaat in uw omgeving beperkt

u graag (verder) op weg met advies en een aantrekkelijke

www.duurzaambouwloket.nl/zeeland-rre

wordt. Eén van die maatregelen zijn groene, of

subsidie: de RRE.

(maximaal één voucher per adres). Hier vindt u ook meer

groenblauwe daken. Hier kunt u van 1 april tot en met 1

De Regeling Reductie Energiegebruik is een landelijke

informatie over de inhoud van de verschillende trajecten

november 2021 bij de provincie Zeeland subsidie voor

subsidieregeling die bedoeld is om de CO2 uitstoot

en wordt u geholpen om te kiezen voor het traject dat het

aanvragen.

bij koopwoningen terug te dringen. Kort gezegd is deze

best bij u past. Er zijn in totaal bijna 40.000 vouchers

Wees er snel bij want de aanvragen worden op volgorde

regeling bedoeld om u te helpen uw woning te

beschikbaar verdeeld over de trajecten (let wel: voor ca.

van binnenkomst beoordeeld!

verduurzamen.

120.000 woningeigenaren!). Als bij een traject het maximum

KEUZE UIT ACHT DUURZAME MOGELIJKHEDEN

is bereikt, dan kunt u dit niet meer aanvragen.

zelf ook maatregelen nemen om te zorgen dat het effect

VOOR WIE IS DEZE SUBSIDIE? De subsidie is bedoeld voor particulieren die eigenaar zijn

Voor meer informatie over het Zeeuwse Energieakkoord

van een woning of bedrijfspand in de bebouwde kom in de

De RRE bevat verschillende mogelijkheden die

verwijzen we u graag naar

provincie Zeeland. De subsidie is ook van toepassing op

woningeigenaren helpen hun woning te verduurzamen. Zo

https://www.zeeuwsenergieakkoord.nl/.

garages die op hetzelfde perceel staan van een

zijn er twee trajecten gericht op eigenaren van een

Alle informatie over de RRE vindt u op

bedrijfspand / woning van eenzelfde eigenaar. Daarnaast is

monumentenpand (monumentenpaspoort, DuMo-coach)

www.duurzaambouwloket.nl/zeeland-rre.

het mogelijk om als VVE een aanvraag te doen. De subsidie

en is er een traject voor appartementeneigenaren die met

kan één keer aangevraagd worden per adres.

hun Vereniging van Eigenaren (VvE) willen verduurzamen. Daarnaast zijn er algemene mogelijkheden die gericht zijn

MEER INFORMATIE OF AANVRAGEN?

op meer inzicht (warmtescan, energieverbruiksmanager) of

Voor meer informatie of het aanvragen van deze subsidie

meer overzicht (onafhankelijk energieadvies). Ook is er de

kunt u terecht op: https://www.zeeland.nl/subsidieaanvragen/subsidie-voor-aanleg-groene-daken

CV-optimalisatie. Voor sommige van deze mogelijkheden geldt dat de subsidie kostendekkend is, voor andere moet

Dus kijk snel om te zien welk steentje u en uw RRE

een (beperkte) eigen bijdrage worden betaald.

voucher gaan bijdragen aan een duurzaam

U kunt tot en met 31 december 2021 een subsidie aanvragen

Schouwen-Duiveland!

voor één van de mogelijkheden naar keuze.

Stichting BewuSD stelt zich voor Wij zijn BewuSD gestart omdat we zien dat de klimaatcrisis

gemeente Schouwen-Duiveland zich nu in het rijtje van de

verergert en de leefbaarheid op ons eiland voor

Nederlandse gemeenten Amsterdam, Haarlem en Utrecht

toekomstige generaties ernstig onder druk kan komen te

en de ruim 1800 andere gemeenten in 38 landen verspreid

staan. Om dit niet te laten gebeuren, is nu actie vereist. Ons

over de hele wereld die eerder de klimaatnoodtoestand

doel is het klimaatbewustzijn op het eiland verhogen.

hebben uitgeroepen. Wij zien uit naar de extra

de YESC prijs in 2019 door kinderen van de Theo

BewuSD dus. De SD staat voor Samen Duurzaam

maatregelen die de gemeente gaat nemen.

Thijssenschool in Zierikzee. YESC staat voor Young Energy

Schouwen-Duiveland. Dit doen we met

Society Challenge en is opgezet door het Koninklijk

publieksvriendelijke activiteiten. Activiteiten die stemmen

De verklaring sluit goed aan bij de doelstelling van

Zeeuws Genootschap der Wetenschappen en de

tot nadenken, tot gesprek en die verbinden.

BewuSD. Want op ons eiland leven wij samen met elkaar,

Hogeschool Zeeland. Hun winnende idee was het

hier hopen wij dat onze kinderen, onze kleinkinderen en

schilderen van een peilschaal op de graansilo in Zierikzee

Onze eerste activiteit was het aanbieden van een petitie

achterkleinkinderen ook kunnen leven. Want, hoe

om zo op symbolische wijze het beeld van de stijging van

aan de gemeenteraad, ondersteund door ruim 700

alarmerend de mondiale situatie rondom

het zeewater op te roepen. De Peilschaal is een landmark

ondertekenaars, met het verzoek de klimaatnoodtoestand

klimaatverandering ook is, we moeten blijven geloven dat

dat tot de verbeelding spreekt en in de wijde omtrek van

uit te roepen. De gemeenteraad heeft de petitie in

we er met elkaar toe doen en dat we met elkaar het verschil

Zierikzee is te zien. Een beeld dat prikkelt en watervragen

behandeling genomen en op 25 maart jl. in grote

kunnen maken. Wij als trotse inwoners van Schouwen-

oproept: hoe snel én hoe hoog komt het water? Houden de

meerderheid verklaard “dat het klimaat een kritieke situatie

Duiveland.

dijken het? Is de kering hoog genoeg? De peilschaal maakt

met hoge prioriteit schept waardoor dringende bijkomende maatregelen moeten worden getroffen”.

tastbaar wat er gebeurt als de ijskappen blijven smelten Op dit moment werken we in samenwerking met het

door toedoen van onze CO2 uitstoot en de zeespiegel

Watersnoodmuseum, de Stichting Synchronicity

daardoor stijgt. Een probleem dat we in Zeeland maar al te

Het begrip klimaatnoodtoestand is niet letterlijk in de

Productions, de Stichting Obase en enkele bezorgde

goed kennen. Laten we het voor zijn. Doe duurzaam!

verklaring opgenomen maar inhoudelijk schaart de

inwoners aan een 40 meter hoge Peilschaal op de graansilo in Zierikzee. Aanleiding is de enorme gebeurtenis uit het

Wij zijn BewuSD: René Bosma, Remko Delfgaauw, Ria Geluk,

verleden: de Watersnoodramp van 1953. Dit unieke en

Eef de Graaf, Ron van Jeveren, Jeroen van ’t Leven en Jack

verbindende project is geïnspireerd door het winnen van

de Vos

WWW.SCHOUWEN-DUIVELAND.NL


11

Désjà Vu combineert kunst met fashion

Wetenswaardigheden over ondernemend Schouwen-Duiveland

‘Open hiring’ krijgt voet aan de grond op Zeeuwse arbeidsmarkt Astrid Peters (50) vond een baan zonder sollicitatiegesprek BURGH-HAAMSTEDE Ben je als vijftigjarige nog wel aantrekkelijk op de arbeidsmarkt? Ook als je geen specifieke werkervaring hebt? En er bovendien een flink gat in je cv zit? Jazeker! Astrid Peters (50) is daarvan het levende bewijs. Via ‘open hiring’ ging ze aan het werk bij de Albert Heijn, de supermarkt in haar woonplaats Burgh-Haamstede.

Geïnteresseerde werkzoekenden die denken het werk aan te kunnen, mogen hun naam op een vacaturewachtlijst zetten. De eerste die zich meldt, krijgt de baan. Een sollicitatiebrief, diploma of cv is niet nodig, naar arbeidservaring wordt niet gevraagd. Iedereen is welkom, ongeacht je achtergrond, ervaring of leeftijd. Aan haar herintreding op de arbeidsmarkt ging geen tijdrovende sollicitatieprocedure vooraf of een uitvoerig reïntegratietraject. Astrid Peters hoefde alleen maar haar naam op een wachtlijst te zetten bij  de supermarkt, dat namelijk werkt met open hiring. Wie bij hen als vulploegmedewerker aan de slag wil, hoeft geen motivatiebrief of cv op te stellen of zich zwetend en hakkelend door een sollicitatiegesprek met lastige vragen te werken. Wie denkt het werk aan te kunnen, schrijft in op een wachtlijst en zodra er plek is, heb je een baan. In het geval van Astrid Peters ging het allemaal razendsnel. Ze had een informatief gesprek van iets meer dan een kwartier en kreeg vervolgens een contract voor haar neus. ‘Hier kun je tekenen’, kreeg ze te horen. Nu, ruim

drie maanden later, kijkt ze met veel voldoening terug op dat moment. Na een lange periode van werkloosheid is ze blij dat ze nu weer aan de slag is. ,,Het is fijn weer onder de mensen te zijn. Van thuiszitten word ik niet bepaald vrolijk.” Met haar nieuwe baan – ze kreeg meteen een jaarcontract voor 25 uur in de week – werd ze een collega van ... haar eigen zoon Jarno (19). Lachend: ,,Ja, dat is wel bijzonder natuurlijk. Hij loopt er stage voor zijn opleiding. Thuis hebben we het er wel over gehad. Ik vroeg me af of het niet te zwaar zou zijn, want ik ben de jongste niet meer. Maar dat valt allemaal reuze mee. Ik help bij het vullen op de

versafdelingen. En verder vind ik het leuk om klanten in de winkel te helpen.” Moeder en zoon spreken elkaar overigens amper op het werk. Astrid Peters draait vaak vroege diensten, terwijl Jarno vooral ’s middags en ’s avonds werkt. ,,Als ik een rapportcijfer voor open hiring moet geven, dan is dat een dikke acht. Het is een hartstikke mooi principe dat mensen op deze manier een kans op werk wordt geboden. Aanvankelijk dacht ik dat dit alleen iets voor jonge mensen was, maar open hiring is iets voor álle leeftijden. Ik ben dan ook heel tevreden dat ik die stap gezet heb”, aldus Astrid Peters. •

Karen Wullings met één van haar sjaals.

Karen Wullings, de kunstenaar uit Scharendijke, gaat haar kunst combineren met fashion. Dit doet ze niet alleen: waar Karen urenlang achter de tekentafel doorbrengt, zoekt haar ‘partner in crime’ Wendy Bruin naar de beste stoffen en naaiateliers. Désjà Vu presenteert haar eerste collectie sjaals.

ter ontstaat. Ik zie ze als het ware tot leven komen op de tekentafel.”

De naam Désjà Vu staat voor De sjaal voor u, maar is ook een knipoog naar het gevoel van een déjà vu. Het gevoel van herkenbaarheid, alsof je het al eerder meegemaakt hebt. Bij het maken van sjaals maakt Karen Wullings veelvuldig gebruik van dieren. ,,Ik geef de dieren een eigenzinnig karakter, een karakter dat herkenbaar is, met een knipoog naar de werkelijkheid en met een vleugje humor. Het mooiste gevoel is als er een nieuw karak-

Door de beste kwaliteit zijde te combineren met lamswol krijg je een mooi resultaat. Karen Wullings: ,,Heerlijk zacht, groot en niet te dik zodat het draagcomfort goed is”. Het ontwerp en het vervaardigen van de sjaals zijn honderd procent handwerk. Zo is elke sjaal uniek. Naast sjaals komen er nog meer producten die kunst met fashion combineren. Désjà Vu heeft één missie: ‘kunst die je met je meedraagt’. •

SCHARENDIJKE

Astrid Peters aan het werk bij de Albert Heijn in Burgh-Haamstede. (foto Reinier van der Vliet fotografie)

,,Ik geef dieren een eigenzinnig karakter dat herkenbaar is, met een knipoog naar de werkelijkheid”

Zeeuws wondzorgteam voor behandeling aan huis De Zeeuwse zorgorganisaties Allévo en WVO Zorg zijn dit jaar een samenwerking aangegaan met QualityZorg, specialist in complexe wondzorg. Dankzij deze samenwerking kunnen zij mensen die te maken krijgen met een complexe wond zoveel mogelijk thuis behandelen, in samenwerking met de huisarts.

ZIERIKZEE

De wondverpleegkundigen van WVO

Zorg, met als werkgebied Walcheren, en Allévo, actief op Noord- en ZuidBeveland, Tholen en SchouwenDuiveland, vormen nu een Zeeuws wondzorgteam met de verpleegkundig specialisten van QualityZorg. In de praktijk betekent dit dat cliënten zowel bij eenvoudige als complexe wonden kunnen rekenen op hoogwaardige zorg, gewoon thuis.

Diagnostisch onderzoek, het opstellen van een wondbehandelplan, afnemen van een wondkweek, zwachtelen van benen of de verzorging van een grote operatiewond: de cliënt hoeft de deur er niet voor uit. De huisarts vervult in deze samenwerking een centrale rol. De huisarts kan patiënten doorverwijzen naar het wondzorgteam en wordt nauw betrokken bij de voortgang. Wanneer een

patiënt met een complexe wond ontslagen wordt uit het ziekenhuis, kan de zorg naadloos worden overgenomen door WVO Zorg of Allévo. Naast een nauwe samenwerking tussen de drie zorgorganisaties, zijn er ook korte lijnen met de medisch specialisten van het Admiraal de Ruyter Ziekenhuis. Hierdoor kunnen cliënten eenvoudig worden doorgestuurd

als er aanvullend onderzoek nodig is. Verpleegkundig specialist Saskia Rolloos vertelt: ,,Een cliënt van Allévo moest wekelijks voor controle naar het ziekenhuis. We hebben dat kunnen terugbrengen naar één keer in de drie weken omdat hij thuis wordt bezocht door de verpleegkundig specialist. Deze cliënt is blij dat hij niet meer iedere week naar het ziekenhuis hoeft”.•


COLUMN ARJEN

“Onderweg!” Mensen zijn in de regel op veel manieren onderweg. Rijdend, vliegend, lopend, fietsend zijn enkele voorbeelden daarvan. Om vaak ook nog veel redenen, reizen omwille van vakantie, bezoek of zaken, dagelijkse bewegingen om bijvoorbeeld van huis naar de winkel, school, werk, etc. te gaan. Onderweg voor een medisch onderzoek of juist een behandeling. Voor een weerzien met mensen, veilig en hartverwarmend en rekening houdend met de gewenste afstand voor een klein feest, maar ook voor afscheid nemen van mensen. We leggen ongemerkt als mensen heel wat kilometers af: dat we een weg gaan, is voor iedereen zo, echter welk spoor laat je na? Beroepsmatig wil ik twee belevenissen met u delen: ter inspiratie en ter inleving. Bij een familie zit ik aan tafel met gepaste ruimte onderling, een jongedame zegt: “We hebben al heel veel besproken en zoveel vragen die er zijn, ik had ze niet verwacht. En nu deze vraag. Ja, vind het moeilijk, maar ook een eer om zelf te rijden in de rouwauto en oma zo te begeleiden naar de uitvaartlocatie!” De jonge vrouw diende even aan het idee te wennen en was heel blij dat ze daags voor de uitvaart even een paar rondjes had gereden en gevoel te krijgen hoe het was om in de rouwauto te rijden. Zij had een goede band gehad met haar oma, die haar vroeger ophaalde van school. Naderhand reed de kleindochter haar oma, op stap naar plekjes in de regio toen mevrouw zelf niet meer zo mobiel was en niet meer kon autorijden. Het was een dierbaar en onvergetelijk beeld dat mevrouw werd begeleid door haar kleindochter: dan ben ik als dienstverlener dankbaar dat zo mogelijk te kunnen maken! Een andere situatie is minder charmant, helaas. Er is blijkbaar soms zoveel haast en geen alertheid bij medeweggebruikers, dat ondanks rouwwimpels op de rouwauto, vlaggen en linten aan volgauto’s de rouwstoet werd afgesneden en verbroken. Heus, zelf ben ik ook weggebruiker en heb een agenda. Echter, willens en wetens ongemanierd in het verkeer het eigen recht opeisen, is dat écht nodig? Bij een uitvaart en afscheid staat de tijd soms echt stil voor nabestaanden… ben dus alert in het verkeer en toon respect door ook even stil te staan bij een rouwstoet. Die tijd heb je toch wel?

Uitvaartzorg voor de Bevelanden, Tholen en Schouwen-Duiveland.

VOLG JIJ EEN ZORGOPLEIDING OF BEN JE AL GEDIPLOMEERD? Arjen van de Hee T 06 42 17 94 17 www.yarden.nl/vandehee

“Samen een mooie herinnering creëren”

Arjen van de Hee is uitvaartverzorger en vertelt maandelijks over de belevenissen in zijn werk.

Wij helpen en inspireren op persoonlijke wijze

INTERESSE OM BIJ TE VERDIENEN TIJDENS SCHOOLVAKANTIES EN WEEKENDEN?

GA AAN DE SLAG ALS FLEXMEDEWERKER!

GEZOCHT:

FLEXMEDEWERKERS www.werkenbijzuidwester.nl/vacatures


Een bijlage van

Tekst: Gert van Engelen

TWEEDE WERELDOORLOG Nazi-lectuur in geheime bergplaats Onthutsende vondst in 1949 in het pand van het geruchtmakende echtpaar Ilcken aan Oude Haven Aan de Oude Haven van Zierikzee, op nummer 26-28, staat een ‘schuldig’ dubbel pand. Hier werd in 1949, in een geheime bergplaats, een onthutsende vondst gedaan: een uitgebreide collectie nazi-lectuur in de vorm van 178 boeken, zeven grote schilderijen van Hitler, een marmeren borstbeeld van Hitler, een SS-uniform en nog zo wat meer nazi-verheerlijkende voorwerpen. Het was alsof het kwaad zijn bek had opengesperd. Dat de vondst werd gedaan in uitgerekend dit pand, was niet verbazingwekkend. Op dit adres hadden in hun gloriedagen waterschapsingenieur A.J. Ilcken en zijn tweede vrouw Hildegard Andereija gewoond, een pro-Duits echtpaar met fel antisemitische ideeën. Andereija, een kunstschilderes uit het Duitse Winz, had Ilcken warm weten te maken voor het nationaalsocialisme, waarna hij kringleider werd van de NSB. In 2017 publiceerde dr. Jop Steenhof de Jong zijn ontluisterende boek over Collaboratie op Schouwen-Duiveland in de Tweede Wereldoorlog. Daarin behandelde hij kort de geheime schuilplaats. Pas tóen realiseerde Jacqueline van Paaschen-Louwerse zich, tot haar schrik, dat zij als kind in die woning dagelijks langs die bergplaats was gelopen, op weg naar haar slaapkamer. De vier kinderen Louwerse wisten “helemaal niets” van een geheime ruimte. Wat is er met de aangetroffen spullen gebeurd? Hoe kijkt Jacqueline van Paaschen, kunsthistorica van beroep, terug op haar tijd in het besmette huis én op het werk van Andereija? En waarom heeft zij op het in aanbouw zijnde Holocaust Namenmonument, dat in september wordt voltooid in het Weesperplantsoen in Amsterdam, de namen geadopteerd van Laura, Betsy en Rosa Labzowski, kinderen van de overkant van de Oude Haven? Hertrouwen Toen Steenhof de Jong in uiteenlopende archieven nog volop bezig was met zijn onderzoek naar de eilandelijke collaboratie, zag hij al vrij spoedig het patroon: “Al die informatie lezend, zag ik dat alle sporen leidden naar Ilcken. Hij was immers de leider van de NSB, rondom hem cirkelde veel collaboratie.” Ir. Arnoldus Jacobus Ilcken, geboren in Baarn in 1892 en afgestudeerd in civiele techniek in Delft, trad in 1920 in dienst bij het Waterschap Schouwen. “Hij werd er een soort technisch directeur; de opzichters van de arbeiders vielen allemaal onder hem.” Ilcken ging in Zierikzee behoren tot de gegoede burgerij, samen met zijn vrouw Wilhelmina Anthonia Hendrica (‘Mien’) van der Vegt (Zierikzee, 19.9.1892), met wie hij op 28 maart 1918 in Den Haag was getrouwd, nog 2de luitenant der infanterie zijnd. Hij was toen 26, zij 25. Het echtpaar ging aan de Oude Haven 28 wonen en kreeg drie kinderen. Ilcken werd een man van aanzien. Op 10 april 1931 scheidde Ilcken van zijn Mien, die daarop met haar dochter en twee zonen vertrok naar

Jong beschouwd als “de grootste schurk van Schouwen-Duiveland”, dan wel “de schrik van Zierikzee”. Burgemeester Schuurbeque Boeije van Zierikzee noemde hem indertijd “een van de grootste kwelgeesten”.

Het monumentale pand aan de Oude Haven, op nummer 26-28. Hier werd in 1949, in een geheime bergplaats onder een kast, de lading nazilectuur ontdekt. Foto Gert van Engelen

Den Haag. In datzelfde jaar ontmoette hij als 41-jarige in Zierikzee een jongere, 30-jarige Duitse vrouw, met wie hij op 6 september 1932 trouwde: Hildegard H.A. Andereija (Ennepe,1902, soms geschreven als Andereya). Ook zijn ex hertrouwde overigens, in Den Haag op 21 december 1932, met Jacobus Marinus de Ruijter, een assistent-geneesheer bij de Rijksverzekeringsbank. Andereija was verslingerd aan het nationaal-socialisme en dat enthousiasme sloeg aan bij haar echtgenoot. Hij werd lid van de NSB, klom op tot baas van de NSB Noord-Zeeland, omvattende Schouwen-Duiveland, Tholen en St. Philipsland. Volgens Steenhof de Jong wist hij tientallen mensen uit zijn omgeving lid te maken van de NSB, medewerkers van het waterschap, maar ook rijke boeren. Onderwijl schilderde zijn echtgenote er gedreven op los in haar atelier. Briefje Tijdens de oorlog kreeg Ilcken ferme ruzie met ir. Anton Mussert, de nationale NSB-leider: Hilde en hij hadden geprobeerd Mussert beentje te lichten door een anti-Mussertbrief naar Hitler te sturen, een exposé van meerdere kantjes. Mussert zette Ilcken uit de NSB. Ilcken wendde zich daarop tot de Germaanse SS. Op voorspraak van Meinoud Rost van Tonningen, de nummer twee van de NSB met wie Ilcken bevriend was, ging Ilcken naar Oekraïne. Ook daar kreeg hij ruzie. In januari 1944 keerde hij terug naar het waterschap. Ilcken bood zich aan bij de Duitsers, en hielp mee om Schouwen-Duiveland onder water te zetten: de inundatie. Dit gebeurde in maart 1944. Toen de

geallieerden oprukten vanuit het zuiden, verliet Ilcken het eiland, op 18 september 1944. Hij kwam in Drenthe terecht, waar hij zich aanmeldde bij de Waffen-SS. In maart 1945 vertrok Ilcken opnieuw, nu naar Den Haag. Hij was als SS-soldaat overgeplaatst. Steenhof de Jong achterhaalde dat Ilcken daarna nog driemaal in Zierikzee is geweest: op 24 april en 5 mei in SS-uniform en in september, om er verhoord te worden op het politiebureau. Om het af te sluiten: Ilcken werd in 1949 veroordeeld tot tien jaar

gevangenisstraf. De zitting van het Bijzonder Gerechtshof had plaats in het kantongerecht van Zierikzee, op 15 juni. In hoger beroep kwamen er nog twee jaar bij. In 1952 werd Ilcken evenwel in een gratiegolf vervroegd vrijgelaten. Hij overlijdt in 1979, zijn vrouw in 1988. Aanzien genoot hij al niet meer op het eiland, dat hij nooit meer bezocht. Zijn echtgenote onderhield na de oorlog contacten met de Alte Kameraden en is nog vaak in Zierikzee geweest. Ilcken wordt volgens Steenhof de

Volgepropt In hetzelfde jaar dat Ilcken werd berecht, 1949, werd in zijn voormalige woning aan de Oude Haven een geheime schuilplaats ontdekt. Het was een beerput van nazisme: zeven grote schilderijen van Hitler, gemaakt door Andereija, een borstbeeld van Hitler, 178 nationaal-socialistische boeken, een SS-uniform, kaarten van de Krim en Oekraïne en daarnaast nog gewone spullen als een radio, tapijten, en 164 stuks linnengoed. Steenhof de Jong kreeg na alle research de indruk dat de verborgen ruimte onder de vloer was. Pas later vernam hij dat zij zich tussen twee vloeren bevond. Steenhof de Jong reconstrueerde dat het zo gegaan is: toen Ilcken en zijn vrouw Zierikzee op 15 september 1944 op stel en sprong moesten verlaten, hebben ze “hun auto volgepropt”. “Maar ze konden niet alles meenemen.” Tegenstanders van Ilcken hadden het volproppen gezien en probeerden nog bij Bruinisse, bij het veer, “om de auto open te breken”. Van wat de Ilckens niet mee konden nemen, hadden zij “het meest vertrouwelijke en belastende spul in die geheime ruimte opgeslagen, in de hoop dat later nog eens te kunnen weghalen”. Dat is niet meer gelukt, en zo kwamen de spullen bij het NIOD terecht, het Amsterdamse instituut voor oorlogs-, holocaust- en genocidestudies. Steenhof de Jong vond decennia later, bezig met zijn boek, bij het NIOD “een enorm dossier” met papieren van Ilcken en zijn vrouw: allerlei studies, kladjes, voorberei-

Kunstschilderes Hildegard Andereija, de tweede, Duitse vrouw van NSB-kringleider ir. A.J. Ilcken, schilderde niet alleen op zolder, maar beschikte in het aangebouwde tuinhuis aan de achterkant van het huis ook over een atelier. Deze foto toont dit tuinhuis. Zij is gemaakt in de tijd dat het gezin Louwerse in het pand woonde, vanaf begin jaren zestig. Foto Privébezit


14

TWEEDE WERELDOORLOG der in details te gaan” over zijn onderduikperiode in Benschop. Pas door het boek Het verraad in Benschop van Bram de Graaf is Jacqueline achter het hele verhaal gekomen.

Een foto van de familie Louwerse als bewoners van het ‘schuldige’ pand aan de Oude Haven is niet beschikbaar. Dit familiekiekje toont het gezin een paar jaar vóór de verhuizing naar Zierikzee, tijdens een vakantie in Haamstede: moeder Louwerse met haar kinderen David, Magda en Jacqueline (rechts). Vader Louwerse ontbreekt, hij maakte de foto. Ook Siemco Louwerse, de latere directeur van het Watersnoodmuseum, staat er niet op; hij was nog in de maak. Foto Privébezit

dingen voor lezingen, liefdesbrieven en agenda’s. “Ook bijvoorbeeld het klad van de brief van Hilde aan Hitler met beschuldigingen over Mussert. Zelfs het reçu van de aangetekende verzending zit er in! Ook heel veel stukken over wie er bij de evacuatie (na de inundatie) in Zierikzee mocht blijven en wie niet. Daar was Ilcken vlak voor Dolle Dinsdag nog mee bezig.” Deze documentatie móet haast wel afkomstig zijn uit de kisten die zijn weggehaald uit de bergplaats, denkt hij. Maar het NIOD kan dat niet bevestigen, simpelweg omdat destijds geen notities zijn gemaakt over alles wat het binnenkreeg. Dit leidt bij Steenhof de Jong tot de constatering dat het materiaal, hoewel het “uitermate belastende informatie bevat”, niet is gebruikt bij het strafproces tegen Ilcken. “Als het wel gebruikt zou zijn, had het in het strafdossier moeten zitten, en zou de inhoud ter sprake zijn gekomen bij de behandeling van de zaak.” Hij concludeert dat het materiaal “te laat” kwam voor het proces. “En dat klopt, want pas vlak daarvoor werd de geheime ruimte ontdekt. Men had toen geen tijd meer, en misschien ook geen zin, om alles alsnog aan het strafdossier toe te voegen – met uitstel voor de verdediging, enzovoorts. En dat terwijl ze genoeg materiaal hadden om Ilcken langdurig te grazen te nemen.” Vernietigd Steenhof de Jong heeft er “veel tijd” in gestoken om te achterhalen wat er met de spullen uit de bergplaats is gebeurd. Maar hij kreeg niet alle feiten sluitend. De kisten, zoveel is zeker, zijn destijds eerst door de recherche geconf isqueerd. “Daarna is de inhoud verspreid geraakt. De boeken zijn hoogstwaarschijnlijk bij het NIOD in de bibliotheek terechtgekomen. Ik heb er contact met ze over gehad, maar ze konden niet zeggen wat van Ilcken of van Andereija afkomstig was, andermaal: omdat ze er geen documentatie van hebben. Ik ben het ook zelf niet gaan uitzoeken; dat is onbegonnen werk.” De portretten en de buste van de Führer “zullen wel vernietigd zijn”, vervolgt hij. De andere schilderijen van Andereijea zijn “als een soort oorlogsbuit beland bij het NBI” – het Nederlands Beheersinstituut. “Die zijn uiteindelijk geveild, zonder dat er ruchtbaarheid aan is gegeven

dat ze van Hilde waren.” Hij herinnert zich dat er ergens een advertentie over de veiling in een dagblad is geplaatst, “met de opmerking dat de schilderijen in slechte staat waren. Mijn vermoeden is dat ze ergens op een kantoor hebben gestaan en zijn ‘vergeten’. Het meest waarschijnlijke is dat ze door één koper zijn aangekocht. Af en toe duikt er namelijk nog wel eens een op een veiling op, steeds uit dezelfde bron. Ze brengen overigens zo goed als niets op.” In Zierikzee zijn meerdere personen, weet Steenhof de Jong, die schilderijen van Hilde Andereija bezitten. “Men loopt in Zierikzee niet met dit bezit te koop, maar je hoort wel eens wat.” Hij denkt dat deze omstreden schilderijen niet uit de kisten afkomstig zijn, maar dat ze tijdens de inundatie uit Ilckens huis zijn gestolen. “Toen Ilcken vlak voor de bevrijding nog eens in zijn huis ging kijken, waren de schilderijen al weg.” Persoonlijke voorwerpen van de Ilckens zijn teruggegeven aan een zoon van hem. “Daar is nog ergens een document over. Deze zoon is later, meen ik, geëmigreerd. Dat zou ik ook hebben gedaan. De andere zoon zat tot 1953 in krijgsgevangenschap in Rusland. Die is heel oud geworden, en in 2016 in Duitsland overleden.” De eventuele artistieke kwaliteiten van Hildegard Anderija blijven met opzet onbesproken, Steenhof de Jong heeft haar en haar werk “uitputtend bestudeerd”, en in zijn boek over de collaboratie is het allemaal na te lezen. Ook Lo van Driel besteedt in zijn boek Cultuur wordt Kultuur, over culturele collaboratie in Zeeland, veel aandacht aan Andereija, meer dan tien pagina’s. Hij vermeldt trouwens niets over de vondst. Maar in dit artikel ligt het accent op de bergplaats. Overigens is het dubbele pand van Ilcken na de oorlog opgekocht en geveild door het Beheersinstituut. Ilcken had sinds januari 1944 over de hypothecaire lening geen rente en aflossing meer betaald. Daarop werd het huis op verzoek van de geldschieter van de lening, de Zierikzeese bankiersweduwe Gelderman-de Crane, publiek verkocht. Na zijn vrijlating beschuldigde Ilcken notaris Heering in 1953 ervan dat de verkoopprijs veel te laag was geweest. Heering berichtte Ilcken dat de transactie in opdracht van het NBI had plaatsgevonden en dat hij zich dáár maar moest melden.

Huur Begin jaren zestig kreeg het ‘schuldig pand’ aan de Oude Haven 26-28 nieuwe bewoners: het gezin Louwerse. Jacobus Louwerse huurde het van de Centrale Dienst Bouw- en Woningtoezicht. Hij was benoemd tot directeur van Gemeentewerken en van het gasbedrijf van Zierikzee. Met het gezin van vier kinderen verhuisden hij en zijn echtgenote Adriana Louwerse-Meijers (Serooskerke, 2 juni 1922 – Middelburg, 12 april 2011; 88) uit Holten terug naar Zeeland, waar hij geboren was (Koudekerke, 14 september 1920 – Zierikzee, 6 september 1989; 67) en opgegroeid. In Holten had hij gewerkt als gemeentearchitect en onder meer de weg over de Holterberg aangelegd. De monumentale woning in Zierikzee was niet meteen volledig woonwaardig, vertelt Jacqueline van PaaschenLouwerse (1953), het tweede van de vier kinderen. Het pand moest worden opgeknapt. “We woonden aanvankelijk dan ook op de eerste verdieping en verdwaalden regelmatig in het grote pand met meerdere kelders, tien kamers, twee keukens, twee grote zolders en een ruime tuin met vijver en zonneterras. Vanuit de voorkamer konden wij de woonschepen op het wisselende tij in de haven zien meedrijven. Wij woonden daar als kinderen met veel plezier.” In de begintijd was SchouwenDuiveland nog een geïsoleerd eiland. Nadat de Zeelandbrug was aangelegd, konden de kinderen het Christelijk Lyceum in Goes bezoeken. Daarna trokken ze verder, om te studeren en op kamers te gaan wonen. Magda (1950), de oudste, werd klassiek homeopaat; Jacqueline kunsthistorica; David (1954) landschapsarchitect en Siemco (1960) jurist. Hij is sinds negen jaar directeur van het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk. In 1973 kocht vader Louwerse zijn gehuurde woning van de gemeente, voor een bedrag van 73.000 gulden. De kinderen waren volledig onkundig van de geheime bergplaats in dit huis. Jacqueline: “Wel vertelden mijn ouders ooit dat er een NSB’er had gewoond en dat op zolder uniformen waren gevonden. Maar over de oorlog, net als over de watersnoodramp trouwens, hoorde je vrijwel niets. Van onze generatie waren wij niet de enigen die daar niets van meekregen.” Ze geeft een voorbeeld van dat ouderlijk zwijgen. Haar vader vertelde tijdens zijn leven “slechts één keer en zon-

Schuilplaats Zoiets overkwam haar ook weer toen het boek van Steenhof de Jong uitkwam, Collaboratie op SchouwenDuiveland in de Tweede Wereldoorlog. Toen pas ontdekte Van Paaschen dat het ouderlijk huis dat haar zo dierbaar was, bewoond was geweest door ir. Ilcken, ‘de grote schrik van Zierikzee’, en zijn tweede vrouw Hildegard Andereija. “Ons mooie huis, waar ik de helft van mijn jeugd doorbracht, was in feite dus een ‘schuldig huis’ geweest. In het boek worden het fanatisme en de nazistische activiteiten van het echtpaar in het huis beschreven.” “Ook las ik in het helder geschreven boek over de geheime schuilplaats onder een kast. Die kast kende ik goed, die hing als het ware wat hoger in een muur met rechts de deur die naar een van de zolders voerde. Onder de vloer van die kast zat dus een grote ruime bergplaats. Dat heb ik nooit geweten.” Haar vader zal “ongetwijfeld meer geweten hebben” over de bergplaats, maar hij zweeg erover. Uit die ruimte kwamen, las zij bij Steenhof de Jong, onder meer schilderijen en een borstbeeld van Hitler, nationaal-socialistische boeken, et cetera, enzovoorts. “De schilderijen van Hitler waren zo groot dat ze niet pasten in de kisten van het Nederlands Beheersinstituut (NBI).” Deze informatie ontregelde haar. Ze vertelde dat ze wel even moest slikken. “Want langs die kast liep ik elke avond op weg naar mijn slaapkamer. Die spullen waren er toen al niet meer, maar toch, het is een heel raar idee. Ik ging het huis met andere ogen bekijken. Ook de rol van Hildegard Andereya vervulde mij met afschuw. Volgens het boek was zij ‘rabiaat antisemiet’.” Als kunsthistorica heeft Van Paaschen altijd belangstelling getoond voor biografieën van kunstenaars. Ze wijst er in dat verband op dat zij bezig is te promoveren op een biografie van Marie Tak van Poortvliet, bij de Rijksuniversiteit Groningen. “In 1994 richtte ik het Marie Tak van Poortvlietmuseum op in Domburg op en organiseerde daar tentoonstellingen.” Het was dus vanzelfsprekend dat zij nu op internet ging speuren om meer over Hildegard en over haar doeken te weten te komen. Zolderraam Ze vertelt wat ze zoal te weten kwam: “Ik kon in mijn jeugd niet vermoeden dat de woning aan de Oude Haven ooit heeft volgehangen met kunstwerken. Waarschijnlijk had Andereya haar atelier in het aangebouwde tuinhuis. Maar op de zolder van de Oude Haven

Ir. A.J. Ilcken op latere leeftijd: een van de grootste kwelgeesten van Zierikzee. Foto Website ‘Watertorens.eu’

schilderde ze ook in de oorlog. Vanuit het zolderraam bracht ze de huizen aan de overkant van de haven op doek. In 1942 nam ze deel aan een expositie in het Rijksmuseum in Amsterdam. Veel schilderijen, ongeveer honderd stuks, zijn verdwenen, nadat het huis in 1945 geplunderd werd. Het overige werk werd verkocht om de proceskosten van Ilcken te betalen, dat was in 1949. Een raar idee vond ik dat Andereija nog verschillende malen in Zierikzee is geweest en ongetwijfeld langs ons huis moet hebben gelopen.” Inmiddels bezit Van Paaschen twee schilderijen van Andereija. “Bij een galerie in Middelburg vond ik een schilderij van haar dat aan twee kanten is beschilderd met een bloemstilleven en boeken. Tamelijk onschuldig zou je denken, ware het niet dat er nazi-lectuur op staat. Dat kon Lo van Driel zien aan de ingebonden kaften. In de bergplaats waren ook 178 van deze boeken gevonden, waarin volgens Steenhof de Jong ‘afschuwelijke en walgelijke afbeeldingen’ stonden. Met die informatie ga je het werk anders bekijken. Ik hang het werk van Andereija dan ook niet aan de wand.” Het andere werk kreeg zij van Lo van Driel (1944), een oud-docent die meerdere boeken heeft uitgegeven over taalkunde en geschiedenis. Hij gaf haar het werk ‘De Hooioppers’, dat vorig jaar geëxposeerd is geweest in het Stadhuismuseum in Zierikzee. Op dit schilderij heeft de ‘foute’ dichter George Kettmann jr. een gedicht geschreven in het nationaal-socialistische tijdschrift De Schouw. Jacqueline is er voorstander van om details over misdragingen van personen in de oorlog te openbaren. Net als Steenhof de Jong is zij van mening “dat huidige en toekomstige generaties ook het recht hebben om te weten wat er gebeurd is”. “Elk mens”, zegt zij, “draagt een kiem van het kwaad in zich. Dat zien we aan Hildegard Andereya, wier leven geheel in de ban was van een foute ideologie. Het laat een tragisch leven zien. Daarom denk ik dat er veel gedetailleerde verhalen en getuigenissen van onze generatie over de oorlog moeten worden verteld. Ze lijken me onontbeerlijk om te voorkomen dat toekomstige generaties weer meegesleept worden in een oorlog.” Namenmonument Tot slot haar initiatief om de namen te adopteren van Laura Labzowski en haar dochters Betsy en Rosa. De familie Labzowski had een chique kledingzaak, ook aan de Oude Haven, schuin aan de overkant, in het pand waar nu ‘Electro World’ is gevestigd. Vader en jongste dochter Clara overleefden de oorlog, moeder Laura en de dochter Betsy en Rosa werden vermoord in respectievelijk Sobibor, Raghun en Auschwitz. Van Paaschen adopteerde hun namen, die later dit jaar zullen staan in de bakstenen van het Holocaust Namenmonument. Wat dreef haar tot dit gebaar? “Begin 1942 t ypte Hildegard Andereya een brief aan Hitler, waarin ze haar gram over het zwakke leiderschap van Mussert spuide. Bijna tegelijkertijd vertrok aan de Oude Haven het joodse gezin Labzowski met als eindstation de vernietigingskampen. Ik vraag me af of Andereija haar kleding kocht in die kledingzaak van Labzowski. Zag ze het gezin vertrekken vanaf de zolder van het huis aan de Oude Haven? Hoe werkte haar geweten? Het onbeschrijflijke drama van het gezin Labzowski liet me niet meer los, net als hen heb ook ik drie dochters. Daarom heb ik Laura, Betsy en Roza Labzowski dan ook “geadopteerd” voor het monument. Ik hoop dat hun namen daar eeuwig mogen klinken.”


TWEEDE WERELDOORLOG

15

Jan van Doorn sneuvelde al op de derde oorlogsdag Geboren Zierikzeënaar, omgekomen bij de Barendrechtse brug, wordt op drie oorlogsmonumenten herdacht Op de rooms-katholieke begraafplaats St. Barbara aan de Grachtweg in Zierikzee bevindt zich een oorlogsgraf. Het is het enige. Het oorlogsslachtoffer dat hier eenzaam begraven ligt, is Johannes Hendrikus Jacobus van Doorn, Jan genoemd door zijn familieleden. Op de grafsteen staat: ‘Gevallen voor het vaderland’. Wie is deze jongeman, die nog pas 21 jaar oud al op de derde oorlogsdag van Nederland, op zondag 12 mei 1940, sneuvelde, en die afgezien van zijn grafsteen op St. Barbara ook nog wordt herdacht op liefst drie oorlogsmonumenten? Een terugblik op een kapperszoon die zelf kapper werd, maar jong werd weggerukt uit het leven. Faam Hij heeft het zelf niet geweten, maar achteraf gezien was het cijfer 12 bepalend voor het levenslot van Jan van Doorn. Hij werd op 12 april 1919 geboren, hij stierf op 12 mei 1940 – een wrede toevalligheid. Volgens de geboorteakte kwam Jan om 14 uur ter wereld, in de woning die nog altijd bestaat, al is het huisnummerbord verwijderd: in wat destijds nummer A 36 was, en nu nummer 5 van de Sint Anthoniesdam, vlakbij de molen van Zierikzee. Het is een klein huisje, ingeklemd tussen twee hogere panden. Maria Krielen, geboren in Utrecht, op 19 februari 1893, was 26 toen zij van Jan beviel, haar man 29. Dat was Hendrikus van Doorn, eveneens Utrechter van geboorte: 27 februari 1890. Hij zou in Zierikzee met zijn roepnaam Harry een zekere faam verwerven, als barbier, maar nog meer als grimeur. Bij toneelstukken, opera’s en operettes zorgde Harry ervoor dat de acteurs geschminkt werden. Een jaar na de geboorte van Jan verscheen er een broer, Petrus Leonardus (‘Piet’) van Doorn. Hij kwam er ter wereld op 21 juni 1920, volgens de akte om 20.15 uur. En met deze twee kinderen achtte het echtpaar het gezin kennelijk voltooid; het breidde zich niet meer uit. Coiffeur Harry van Doorn leerde het kappersvak in zijn geboortestad en trouwde daar in 1917 met Maria. In 1918 vestigden zij zich in Zierikzee, schreef oud-gemeentearchivaris Huib Uil in 2014 in een afl evering in deze WereldRegio over markante Schouwen-Duivelanders. Van Doorn nam er de zaak over van de weduwe Jongmans-Looijen. Haar echtgenoot, L.C. Jongmans, was eerder dat jaar overleden. De kapperszaak bevond zich aan de Schuithaven, op de hoek van de Hem met het Hoeltje, op nummer A 46 (nu: 3). Het was in dit pand, dat ook nog altijd intact is en naast het voormalige slachthuis van A. Schell staat, dat zoon Petrus werd geboren. Volgens Uil was het “een goed beklante zaak” en hield Van Doorn zijn vak in ere: hij noemde zich geen kapper, maar coiffeur. Nog in dezelfde maand dat Van Doorn startte, in april 1918, zocht hij een jongste bediende. Een sprong in de tijd, naar 1940. Jan van Doorn had zich in hetzelfde

tenartikelen werd op 12 mei nog hoog opgegeven van de Nederlandse verdediging.”

Jan van Doorn: probeerde als sergeant van het 3de Grensbataljon het oprukken van de Duitsers te stoppen. Foto Familiebezit

beroep bekwaamd als zijn vader, maar in de meidagen van 1940 vervulde hij zijn militaire dienstplicht. Hij was sergeant van het 3de Grensbataljon. De derde oorlogsdag was aangebroken. Het legeronderdeel probeerde het oprukken van de Duitsers te stoppen. Bij en op de (verdwenen) brug van Barendrecht, aan de Heinenoordse kant, maar ook bij het veer Goidschalxoord en bij het veer ’s-Gravendeel, voerden soldaten van het Grensbataljon gevechten tegen de bezetter, aldus de website ‘4en5mei.nl’. Zij probeerden op te rukken naar het vliegveld RotterdamWaalhaven, dat door Duitse parachutisten was ingenomen. Volgens een andere website, ‘Zuidfront Holland’ van de stichting Kennispunt Mei 1940, was Jan ter plekke stukscommandant zware mitrailleurs. Op enig moment werden de Nederlandse posities aan de zuidzijde van de brug met een mortier beschoten. Als gevolg daarvan werd Jan van Doorn gedood. Volgens het bidprentje dat zijn ouders voor hem lieten maken, gebeurde het op de brug, “des avonds te 7 uur”. In totaal kwamen rondom de brug en bij de veren 22 soldaten van het 3de Grensbataljon om. Later die avond vertrok volgens de website ‘Wikipedia’ het prinselijk gezin (Juliana, Bernhard, Beatrix, Irene) om 23.00 uur met de torpedobootjager HMS Codrington  vanuit  IJmuiden  naar Engeland. “De volgende dag, op 13 mei, vertrok koningin Wilhelmina onder begeleiding van enkele pantserwagens

naar Hoek van Holland. De Britse torpedojager HMS Hereward bracht haar naar Engeland. Ook de ministers (maar zonder hun gezinnen) weken op die dag uit naar het Verenigd Koninkrijk.” De Nederlandse bevolking reageerde volgens Wikipedia geschokt op de evacuatie van de koninklijke familie en het kabinet. “In vrijwel alle kran-

Diepbedroefd Jan van Doorn werd eerst begraven in het nabijgelegen Puttershoek. Zijn ouders en broer Piet kregen pas na 13 dagen, op zaterdag 25 mei “het treurige bericht” dat hun “lieve zoon en broeder” was gesneuveld, “in den krachtvollen leeftijd van 21 jaar”. Zij plaatsten op de 27ste mei een overlijdensadvertentie in de Zierikzeesche Nieuwsbode. Ze waren “diepbedroefd”, meldden ze, en verzochten de lezers: “Bidt voor hem”. Op het bidprentje wordt Jan van Doorn genereus geprezen. “Adeldom van karakter kenmerkte zijn leven”, staat er. “Zijn of fervaardigheid maakte hem steeds bereid om een ieder behulpzaam te zijn. Deze eigenschap is hem bijgebleven tot het uur van zijn dood, want in het officiële overlijdensbericht van zijn commandant staat vermeld: ‘Hij heeft zijn soldatenplicht op zeer heldhaftige wijze vervuld’.” Jan bleek op de dag van zijn dood nog een brief te hebben geschreven aan zijn ouders, waaruit op het bidprentje een zin wordt geciteerd: “Lieve ouders… Dapper zal ik zijn, toch voorzichtig.” Naderhand is Jan van Doorn herbegraven in zijn woonplaats Zierikzee. Hij ligt er eenzaam en alleen, ver verwijderd van zijn militaire kameraden. Schoenen Piet, de jongere broer van Jan, koos niet voor het kappersvak. Zijn Amsterdamse gezinskaart deelt mee dat hij filiaalhouder van de schoenwinkel ‘Bata’ was, daarna sigarenwinkelier. Piet bleef tot ver in de oorlog in Zierikzee. Op 1 september 1943 huwde hij er plaatsgenote en verkoopster Corrie Klazina Uijl (2 mei 1921), hij was 23, zij 22. Op

dezelfde dag ging hij met haar op het Havenplein wonen, op toenmalig nummer D 375a. In het jaar daarop, op 22 juni 1944, vertrok hij naar Dordrecht, op 23 april 1948 verruilde hij die stad voor Haarlem. Om ten slotte, per 15 oktober 1954, neer te strijken in Amsterdam, in de Theodorus Dobbestraat 128 I. Het enige kind dat Piet van Doorn kreeg met Corrie Klazina, op 4 augustus 1944 in Dordrecht, ging Johannes Hendrikus Jacobus heten. Deze naamgeving duidelijk bedoeld als een eerbetoon aan zijn gesneuvelde broer. Het huwelijk van Piet en Corrie is turbulent geweest, blijkt uit de Amsterdamse gezinskaart. Op 2 mei 1966 scheidden zij, maar op 1 september 1967 herenigden zij zich. Tien jaar later, op 2 september 1977, overleed Corrie Klazina, in Amsterdam, nog pas 56 jaar oud. Piet van Doorn, die na zijn pensionering woonde in het Zuid-Franse Fréjus-St. Raphael, stierf daar op 9 december 1992, op 72-jarige leeftijd. Hij is gecremeerd te Vidaubain. Hoe was het Piet’s ouders vergaan, Harry en Maria? In zijn rubriek vertelt Huib Uil dat het gezin Van Doorn op het einde van de oorlog moest evacueren naar Bergen op Zoom. “Na de oorlog keerde hij niet terug naar zijn oude winkel, maar opende een nieuwe zaak aan de Poststraat 7, nu onderdeel van het kantoor van Zeelandia. Ook daar beleefde hij goede tijden.” Harry van Doorn overleed op 19 november 1965, 75 jaar oud. De zaak voor de verkoop van parfums werd daarna voortgezet door zijn weduwe. Maria Krielen stierf op 30 januari 1975, zij is 81 jaar oud geworden. Monumenten Jan van Doorn, de gesneuvelde soldaat, is allerminst vergeten. Vanzelfsprekend niet door zijn fami-

Het graf voor Johannes Hendrikus Jacobus (‘Jan’) van Doorn is op de rk-begraafplaats St. Barbara in Zierikzee het enige oorlogsgraf. Jan ligt er begraven naast zijn ouders Harry van Doorn en Maria Krielen. Foto Gert van Engelen


TWEEDE WERELDOORLOG

16

In de ‘Zierikzeesche Nieuwsbode’ van 27 mei 1945 maakten de ouders en broer Piet bekend dat Jan is gesneuveld op de Barendrechtse brug, nog pas 21 jaar oud. Foto Krantenbank Zeeuws Archief

Het bidprentje voor Jan van Doorn: ‘Adeldom kenmerkte zijn karakter’. Foto Oorlogsgravenstichting

lieleden, maar evenmin bij het plaatsen van oorlogsmonumenten. Op liefst drie locaties wordt hij herdacht en geëerd. Op de plek waar hij om het leven kwam, in Barendrecht, staat langs de vroegere oprit aan de Achterzeedijk een monument ter nagedachtenis van de omgekomenen van het 3de Grensbataljon. Op het monument staat in reliëf een naakte mannenfiguur die in gevecht is met een slang, symbool van het kwaad. Dit monument bevond zich oorspronkelijk, vanaf 27 september 1952, aan de Hoeksche Waardse kant van de brug. Daar bleef het tot in de jaren zestig. Later is het om onduidelijke reden verplaatst naar de overzijde, naar het bruggehoofd aan de Barendrechtse kant. In het Noord-Brabantse Roosendaal, aan de Parabaan 10, is een monument opger icht ter nagedachtenis van onder anderen leden v an he t Neder l andse Kor ps Commandotroepen. ‘Nunc Aut Nunquam’ heet het, naar de lijfspreuk ‘Nu of nooit’ van de commando’s. (In de Nassaukazerne van Roosendaal was het derde Grensbataljon gelegerd.) Tussen de overledenen staat ook J.J.H. van Doorn, de ‘Sgt. 1-2 G.B.”. En in Zierikzee zelf werd op 4 mei

2019, bij de muur van de Nieuwe Kerk, een nieuw oorlogsmonument onthuld, drie forse marmeren platen, “ter nagedachtenis aan de inwoners van Schouwen-Duiveland die slachtoffer werden van de Tweede Wereldoorlog”. Jan van Doorn wordt ook hier genoemd. Inundaties Inmiddels zijn alle familieleden die Jan van Doorn nog persoonlijk hebben gekend, overleden: zijn ouders, zijn broer. Toch is er na enig zoeken nog een verwant gevonden: de naamgenoot van de Zierikzeese Jan, ook Johannes Hendrikus Jacobus van Doorn geheten. Het internet afgrazend op Van Doorns werd als voorzitter van het Amsterdams Havenkoor een zekere John H.J. van Doorn aangetroffen. Zou hij het zijn? Dat was inderdaad het geval. Nadat er contact was gelegd, werkte deze drs. Van Doorn, op 17 juli 1970 getrouwd met Karin Christel Schmidt, bereidwillig mee. Hij vertelt dat zijn ouders hem bij de geboorte in Dordrecht met opzet de roepnaam John hebben gegeven. Zij wilden daarmee een Engelse piloot eren die bij Dordrecht is gesneuveld. “De naam mocht overigens van de Duitsers niet ingeschreven worden.” Hoe de ouders überhaupt in

Dordrecht terecht waren gekomen? Dat hield, zegt hij, verband met de inundaties, het opzettelijke onder water zetten van delen van Zeeland. Die inundaties veroorzaakten ook dat zijn ouders nooit meer zijn teruggekeerd naar Zierikzee. Van Dordrecht, waar zijn vader filiaalchef van Bata was, verhuisde het gezin naar Haarlem, om uiteindelijk in Amsterdam te belanden, waar Piet van Doorn ook weer filiaalchef van Bata werd. Zijn moeder Corrie trof het indertijd slecht in Dordrecht. Zwanger van John werd ook zij geraakt toen de stad werd gebombardeerd. “Ze heeft 24 uur onder het puin gelegen. Daarna is in shock in het ziekenhuis opgenomen.” Terugkijkend concludeert John dat zij eigenlijk “nooit meer is hersteld”. Corrie Uijl stamt af van de Zierikzeese boerenfamilie Uijl. “Veel van mijn neven en nichten en heel veel achterneven en -nichten wonen op Schouwen-Duiveland, onder andere aan de Zandweg, met camping ’t Uulof. “En niet minder bekend is mijn neef Sam Uijl, tot voor kort kreeftenvisser en -handelaar te Burghsluis.” Over zijn grootouders Harry en Maria, op het laatst wonend in de Poststraat 7, vult hij aan: “Zij waren ook grimeurs en toneelkappers (prui-

Bij de oprit naar de opgeheven hefbrug over de Oude Maas, aan de Achterzeedijk in Barendrecht, staat dit monument. Het eert de mannen die er in de meidagen van 1940 het leven lieten. Links staat als derde J.H.J. van Doorn. Foto Gert van Engelen

In de Poststraat, op huidig nummer 7, was de zaak van kapper Harry van Doorn, de vader van Jan. Het is het pand links, met de lichtgrijze gevel. Foto Gert van Engelen

kenmakers) en actief in het helaas niet meer bestaande theater de ‘Concertzaal’. Tot aan zijn dood heeft mijn grootvader dagelijks zijn klanten geknipt en geschoren, onder wie de heer Doeleman, de eigenaar van Zeelandia. Mijn grootmoeder werkte overigens volop mee in de kapsalon. Zij schoor de mannen die vroeg, om 07.00 uur, naar hun werk moesten.” Sail Na het overlijden van zijn grootouders kwamen John en zijn vrouw “zelden meer” op SchouwenDuiveland. Dat veranderde zo’n twintig jaar geleden, toen het echtpaar een zeegaand zeiljacht kocht. “Nu liggen wij bijna elke zomer een dag of tien bij de watersportvereniging Zierikzee. En hebben wij weer tijd voor familiebezoek.” Terzijde is het misschien aardig te vermelden dat John van Doorn behoorlijk thuis is in de nautische wereld: hij is een voormalig koopvaardijofficier, maar daarnaast bovenal de oprichter van Sail Amsterdam. Hij heeft dit reusachtige, vijfjaarlijkse evenement georganiseerd in 1975, 1980 en 1985, steeds honderdduizenden nieuwsgierigen trekkend. De gemeente Amsterdam heeft hem, als de gemeenteambtenaar die de man achter Sail werd en als medeopr ichter van het Amsterdams Havenkoor, in april 2016 met de Andreaspenning onderscheiden, een erkenningsprijs. John weet wat er is gebeurd bij de Barendrechtse brug. In zijn lezing is zijn oom Jan van Doorn gesneuveld bij een poging de brug te heroveren op de Duitsers. “Deze poging is mislukt en zo lag de weg naar Rotterdam open.” Het oorlogsmonument bij de Barendrechtse brug (officieel: Brug over de Oude Maas) heeft betekenis voor zijn familie. Toen het nog aan de Heinenoordse zijde stond, woonde de Van Doorns elk jaar er de dodenherdenking bij. In 1969 werd de brug gesloopt, want ter vervanging was de Heinenoordtunnel geopend. In de herinnering van John was het monument toen tijdelijk verplaatst naar de algemene begraafplaats van

Barendrecht. De familie was bij de onthulling daar aanwezig. Nadat het beeld aan de Barendrechtse zijde was neergezet, woonde zij geen herdenkingen meer bij. Niettemin zegt John van Doorn: “Goed dat het weer bij het voormalige bruggehoofd staat, wij varen er elk jaar met de boot langs op weg naar Hellevoetsluis.” Grootmoeder Telkens wanneer John en zijn vrouw in Zierikzee zijn, bezoeken zij nu de begraafplaats St. Barbara. Daar liggen zijn grootouders naast hun gesneuvelde zoon Jan. Voor John zelf is het “altijd een schok” als hij zijn naam ziet staan op het grafmonument van zijn oom. Zijn grootouders, zo besluit hij, spraken “inhoudelijk niet veel” over Jan, “hoewel zijn naam toch vaak viel.” Vooral grootmoeder Maria is volgens hem “nooit heen gekomen” over het verlies van haar gesneuvelde zoon. “Maar de clientèle in de kapsalon heeft dat nooit gemerkt.”

John H.J. van Doorn, naamgenoot en neef van Jan van Doorn, poseert samen met zijn vrouw Karin Schmidt voor een foto. Van Doorn, oprichter van Sail Amsterdam, vaart elk jaar wel langs het monument bij het voormalige bruggehoofd bij Barendrecht. Ook bezoekt hij met zijn echtgenote steeds het graf van zijn oom in Zierikzee. Foto Familiebezit


TWEEDE WERELDOORLOG

17

De Zierikzeese viool die in Auschwitz belandde Wat gebeurde er rond het muziekinstrument van Roger Spalter? Een reportage in ‘Vrij Nederland’ na 56 jaar ‘herontdekt’ Waar is toch de viool gebleven van Roger Spalter, de talentvolle, joodse musicus uit Zierikzee? Vorig jaar, 75 jaar nadat de oorlog werd beëindigd, zijn daarover bij toeval enkele details opgedoken – die nader uitgediept in deze oorlogsbijlage kunnen worden gepresenteerd. Roger’s viool blijkt op 5 september 1944 in het vernietigingskamp Auschwitz terecht te zijn gekomen. En daar had iemand, niet Roger zelf, het muziekinstrument op de grond laten vallen. Hoe is het mogelijk dat anno 2021 alsnog iets bekend wordt over het lot van Roger’s kostbare viool? En wat is er verder gebeurd rondom het gezin Spalter, dat in Zierikzee woonde aan de Korte Groendal D 458 (nu: 32)? Een reconstruerende terugblik. Memoires In 2020 publiceerde Igor Cornelissen (Zwolle, 3 mei 1935), een roemrijk oud-redacteur van Vrij Nederland, het vijfde deel van zijn memoires, getiteld Mijn opa rookte ook een pijp. Daarin doet hij verslag van zijn zoektochten en ontmoetingen. Hij herinnert zich – terugvallend op zijn even reusachtige als legendarische archief van brieven, foto’s, aantekeningen en bovenal krantenknipsels. Eén van de herinneringen die hij ophaalt, is hoe hij in 1965 naar Delden was gereisd, om het oorlogsverhaal te noteren van tante Clara. Deze Clara Groenheim-Jacobs is een dochter van Rosalia Jacobs-Spits, die op haar beurt een zus is van Cornelissens oma Lea Spits. Zij is familie dus. Clara had “na enig aarzelen” toegestemd in het interview over haar tijd in Auschwitz. “Het kostte haar moeite.” Maar samen met haar vriendin Zylpa (of: Zilpa) Cohen, die “het allemaal mét haar had beleefd”, vertelde ze het verhaal uiteindelijk “zonder haperen”. Dat verhaal, een paginagroot artikel in kleine letter, stond in Vrij Nederland van 23 januari 1965. De viool van Roger Spalter werd daar al in genoemd, maar dat viel mij als verslaggever niet op (ik was pas 13) en journalisten in Zeeland blijkbaar ook niet. De publicatie in Vrij Nederland

voorwerpen zien liggen: kinderspeelgoed en kapotte horloges.” “Toen kwamen we onder die grote lampen. Dokter [Josef] Mengele stond er bij. Volgens mij was het een heel grote man met kaplaarzen aan en een militair pak. Mengele ging splitsen, selecteren heette dat.” Zylpa: “Tegen mij zei hij: ‘Sie sind kräftig. Sie können laufen.’ Maar ik wilde graag bij het meisje Sachs blijven, daar had ik vriendschap mee gesloten; zij had in Westerbork difterie opgelopen, Maar Mengele zei tegen haar dat ze in de wagen mee kon rijden. En ik dacht nog: ik wou dat ik ook in die wagen mocht. Maar die wagen betekende, dat wisten we later pas: vergassen.” Clara: “Ik zie m’n moeder nog zo. Zij moest naar links.” Een bijzondere, onbekende foto van Roger Spalter. Een foto die van hem is gemaakt in juni 1935 is aan de binnenzijde van het boekje ‘Vieux Tempts’ geplakt, dat hij op 3 mei 1933 klaarblijkelijk in Antwerpen heeft gekocht. Het boekje is in familiekring bewaard gebleven, het overlijdensjaar is naderhand ingevuld. Foto Collectie-Jack Spalter

bleef op dit punt dus onopgemerkt, wat ook niet zo ongewoon was: in de jaren zestig was er aanmerkelijk minder aandacht voor het joodse oorlogsleed dan tegenwoordig. In het nieuwste deel van zijn autobiografie komt Igor Cornelissen, 55 jaar later, terug op die reportage uit Delden. En pas toen, vorig jaar dus, bleek dat er onbekende, schrijnende details speelden rond de viool van Roger Spalter. Zo ontstond het idee om er een artikel aan te wijden in de oorlogsbijlage van 2021. Bij dezen. Citeren In zijn boek vat Cornelissen zijn artikel uit 1965 in slechts een handjevol zinnen samen. Dat maakte nieuwsgierig naar de oorspronkelijke versie: wat had Clara nog meer verteld over die viool? Via het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam lukte het ten slotte om het artikel te bemachtigen; het IISG stuurde foto’s van de desbetreffende editie. Nu kon er uitgebreid worden geciteerd. De kop luidde: ‘Auschwitz, het fluitje dat ieder moment kon komen’. Dit fluitje, legde Cornelissen uit,

was “het geluid dat de gevangenen opriep aan te treden voor de splitsing door kamparts Josef Mengele. Wie kon er nog werken en wie werd doorgestuurd naar de gaskamers?” Links betekende: de vrachtauto’s in naar de gaskamers. Dit overkwam Clara’s moeder, de 71-jarige Rosalia Jacobs-Spits. Ze had de sleutels van haar huis nog in de hand, de volgende dag was ze dood. Rechts betekende dat je vooralsnog in leven mocht blijven en moest afmarcheren naar de barakken. Dit geluk was Clara en Zylpa gegund, en ook Roger Spalter, die eveneens in Auschwitz was beland. In hun eigen bewoordingen vertelden Clara en Zylpa, die in de oorlog in de dertig waren en allebei in Westerbork hadden gezeten, om beurten wat er bij aankomst in Auschwitz voorviel. Zylpa: “Toen we in het kamp binnenkwamen, zagen we alleen grote schijnwerpers. Het was zoiets raars, zo iets onwezenlijks. We konden ons niet indenken wat het was.” Clara: “Moeder zei: ‘Wat is het netjes hier, ze lopen allemaal met pyjama’s aan.’ Toen we uit de wagons kwamen, hadden we wel allemaal vertrapte

Ongewilde symboliek: schaduw hangt over het voormalige woonhuis van het gezin Spalter aan de Korte Groendal, op nummer 32. Voor het pand staat een fiets met voorop een lichtblauwe plastic kist. Nadat Roger in Antwerpen om zijn joodse afkomst was ontslagen bij de Vlaamsche Philharonie, keerde hij in augustus 1940 terug naar Zierikzee. Foto Gert van Engelen

In een kist En dan komt Roger Spalter ter sprake – de alinea die in 1965 onder de radar is gebleven. Clara: “We moesten alles laten vallen. Ik had nog een kostbare viool in de hand. Die was van Roger Spalter uit Zierikzee. Hij had in Westerbork nog concerten mogen geven met Sam Swaap. Hij kwam uit Zierikzee en had in een fabriek in Dordrecht ondergedoken gezeten, in een kist. In de veewagon had Roger tegen Clara gezegd: “Dat is zo’n kostbare viool, bewaar jij hem, de dames doen ze niet zo veel. Maar die viool moest ik laten vallen.” Nadat de nieuw aangekomenen gescheiden waren, reden de vrachtauto’s meteen naar de gaskamers. Clara: “Wat daar gebeurde, heb ik nooit gezien, wel gehoord. Zylpa en ik zijn toen bij elkaar gebleven. Maar die schijnwerpers vergeet ik nooit. Het is zoals ’s nachts op een eenzaam station. Toen we naar onze barak liepen, zag ik in de verte iets vreemds: allemaal mensen die gehurkt vreemd rondliepen en sprongen. Ik dacht dat het kunstijsbanen waren, maar het bleken experimenteerbarakken te zijn.” Vrij Nederland plaatste het verhaal van Clara en Zylpa naar aanleiding van een actueel feit: in januari 1965 was het 20 jaar geleden dat Auschwitz

door Russische troepen was bevrijd. In Amsterdam, Rotterdam en Den Haag organiseerde het Nederland Auschwitz Comité herdenkingsavonden. Igor Cornelissen haakte hier bij aan: Clara en Zylpa waren twee van diegenen die de Russen bevrijdden. In zijn boek corrigeert hij dit. Dit had hij in 1965 niet goed begrepen of opgeschreven. Clara en Zylpa zijn in januari 1945, terwijl de Russische troepen dichterbij kwamen, vanuit Auschwitz met een trein vervoerd naar Kratzau in het noorden van Tsjechoslowakije, samen met andere Nederlandse, Franse en Poolse meisjes. In die plaats “moesten ze in een munitiefabriek werken aan onderdelen van kanonnen en andere wapens”, zette Cornelissen recht. In dat Kratzau wisten Clara en Zylpa de rest van de oorlog te doorstaan. Van de groep van 1200 behoorden zij tot de acht vrouwen die overleefden. Locatie De ouders van Roger Spalter hebben van dit alles niets geweten. Abraham Spalter, Roger’s vader, is op 7 september 1942 al vermoord in Auschwitz, samen met zijn vrouw, Delphine Spalter-Dreyfus. Hij was 65 jaar oud, zij 59. Roger zelf is ergens in Midden-Europa omgebracht, op 15 maart 1945, op 32-jarige leeftijd. De precieze locatie van zijn dood is niet bekend. De enige overlevende van het Zierikzeese gezin Spalter is Georges, de oudere halfbroer van Roger. Zijn dochter Mirjam, de haren tijdelijk roodgeverfd, en zijn zoon Jack liepen in februari 2017 rond in Zierikzee, toen daar, én in Burgh-Haamstede, Stolpersteine, herdenkingssteentjes, werden aangebracht bij de voormalige woonhuizen van joden. Zoals aan de Korte Groendal, waar de Spalters ooit neerstreken vanuit Frankrijk. Ook de man van Mirjam, de vrouw van Jack en hun kinderen met partners waren erbij aanwezig. Ter gelegenheid van de steenlegging heeft de werkgroep Schouwen-Duiveland van de Stichting Struikelstenen Zeeland een boekje uitgebracht, met biografische gegevens over alle eilandelijke joden die in maart 1942 onder dwang

Abraham en Delphine Spalter, de ouders van Roger, zijn tegelijk vermoord in Auschwitz, op 7 september 1942. Foto Werkgroep Struikelstenen Schouwen-Duiveland


18

zijn afgevoerd naar Amsterdam, en vandaaruit naar de vernietigingskampen. De research is gedaan door drs. Jan Kroesen. Uit deze uitgave is geput voor een korte beschrijving van de familiegeschiedenis der Spalters. Vader Abraham, geboren op 4 april 1878 in het Poolse Zelechow, vertrok in 1903 naar Parijs, waar deze boekbinder trouwde met Henriëtte Rosen. Op 7 januari 1907 werd hun eerste zoon Georges geboren. Drie jaar later overleed Henriëtte, op 7 juli 1910, een jaar later hertrouwde Abraham in Parijs met Delphine Dreyfus, op 6 juli 1911. Op 28 juli 1912 schonk zij het leven aan Roger. De Eerste Wereldoorlog brak uit, het gezin Spalter vluchtte via België naar het neutrale Nederland, naar Zierikzee. Abraham “kon direct aan de slag” als chef boekbinden bij de firma Ochtman en Zoon. Georges bezocht de Rijks-hbs, Roger de mulo. Georges ging in de handel, Roger schreef zich in bij het Vlaamsch Conservatorium in Antwerpen, waar hij zijn opleiding in juli 1934 afrondde. “Hij bleek een bijzonder talent te hebben voor het vioolspel.” Klerk Hij gaf vioolles en droeg bij aan vele concerten, bijvoorbeeld in het Concertgebouw in Zierikzee, op 7 mei 1935. In Antwerpen werd hij, aldus het struikelstenenboekje, lid van de Vlaamsche Philharmonie. Daar werd hij in 1940 om zijn joodse afkomst ontslagen. Hij keerde terug naar Zierikzee, hij trok op 3 augustus 1940 weer in bij zijn ouders, wonende in de Korte Groendal. Georges, zijn oudere broer en inmiddels klerk op het gemeentehuis, was in 1938 getrouwd met Lieselotte (‘Lot te’) Wolf (Gel senk irchen, 16 maar t 1910). Het echtpaar ging in Dordrecht wonen, in de Bilderdijkstraat op nummer 29 (nu: 31), waar dochter Mirjam werd geboren op 3 september 1939. Door onder te duiken, wist dit gezin de Holocaust te overleven. Mirjam belandde in Wormerveer bij de familie Barendregt. Haar ouders verbleven in een bovenwoning aan de Krispijnseweg in Dordrecht, bij de familie Schram de Jong. In mei 1945 kwamen vader, moeder en Mirjam uit de onderduik tevoorschijn en herenigden zich in Dordrecht. In die stad werden nog twee kinderen geboren: Henriette Gertrude Delphine

TWEEDE WERELDOORLOG (‘Rita’) op 16 augustus 1946 en Jacob Abraham (‘Jack’) op 3 augustus 1949. Mirjam Spalter ging in 1961 als toerist naar Israël, en trouwde er in juli 1962 met Edmond Allouch. Zij woont op een kwartier afstand van haar zus Rita, die in 1977 emigreerde. Rita is vorig jaar op 12 mei overleden. Anno 2021 zijn meerdere betrokkenen overleden. Clara Jacobs (Hengelo, 15 juni 1906), de vrouw die Roger’s viool bij zich hield, trouwde met Benjamin Groenheim (Delden, 28 september 1915) en verliet Delden zelden. Haar echtgenoot is er gestorven op 21 december 1988 (73); zij ging er heen op 23 juli 1985, op 79-jarige leeftijd. Haar vriendin Zylpa Cohen (Enschede, 27 juni 1914), op 15 april 1942 in Amsterdam getrouwd met Herman Legerman (Amsterdam, 16 februari 1907), is overleden op 7 februari 1991, 76 jaar oud; haar man was al gestorven op 9 februari 1986, 78 jaar oud. Georges Spalter, de overlevende broer van Roger, is op 21 februari 1997 (90 jaar) gestorven; hij werd begraven op de joodse begraafplaats in Haarlem. Zijn echtgenote Lieselotte werd daar vier jaar eerder ter aarde besteld, op 28 februari 1993 (82 jaar).

wist hij het ook niet.” Sowieso “werd er bij ons thuis heel weinig over de oorlog gesproken”, benadrukt hij. Roger beschikte over meerdere violen. Twee ervan heeft Georges aan een kleinkind gegeven: Naomi, de dochter van Jack en zijn vrouw Marian. Op acht-jarige leeftijd kreeg Naomi, die op vioolles wilde, in 1989 van haar opa een kinderviool en een viool voor volwassenen. Voordat zij met de vioollessen begon, heeft haar vader de violen laten restaureren. Naomi is inmiddels 39 jaar oud, gepromoveerd juriste en moeder van twee kinderen. En “nog steeds speelt zij” op de violen van Roger. Naomi heeft overigens een oudere zus, Deborah. Zij is 42 jaar oud, kinder- en jeugdpsychiater en eveneens moeder van twee kinderen. Maar hoe kwamen de in Nederland achtergebleven violen van Roger eigenlijk bij Jack’s vader Georges terecht? Want Georges, zijn vrouw en hun dochter Mirjam waren immers in de oorlog ondergedoken. Dat is een raadsel dat niet meer zal worden opgelost, zegt Jack. “Mijn vader kreeg enkele violen van zijn broer terug vanuit een onbekend bewaaradres.”

Rolstoel Jack Spalter, de zoon van Georges en neef van Roger, is anno 2021 met pensioen. Hij is 71 jaar oud. Jack was mede-eigenaar van het grafisch bedrijf Global Printing BV, door hem opgericht in 2004, gevestigd in zijn woonplaats Wormer. Daarvoor stichtte hij, in 1980, met enkele collega’s drukkerij Equipage, die in 2001 werd verkocht. “Nee”, zegt hij, noch hij, noch zijn vader noch zijn zus kende het verhaal over de viool van Roger in Auschwitz. De reportage in Vrij Nederland is destijds bij hen volstrekt onopgemerkt gebleven. Jack reageert bij navraag van de WereldRegio ook namens zijn zus Mirjam. Zij was eerst benaderd, in Israël, maar e-mailde terug dat zij grote moeite heeft met schrijven. Sinds ze een auto-ongeluk heeft gehad, zit ze in een rolstoel, haar ogen zijn slechter, haar rechterhand is mankerende. Om haar te ontlasten, werd daarop contact gelegd met Jack Spalter. Hij vertelt dat hij van zijn vader “nooit heeft gehoord” dat Roger een viool heeft meegenomen in de trein naar Auschwitz. “Maar waarschijnlijk

(Journalist en schr ijver Igor Cornelissen is op 13 maart 2021 in Zwolle op 85-jarige leeftijd onverwacht overleden aan een hartaanval.)

De arrestantenkaart van Roger Spalter uit het Rotterdamse Stadsarchief. Roger werd van Rotterdam, waar hij op 22 juni 1944 werd opgesloten, (zo te lezen) op 19 juli 1944 overgebracht naar Kamp Westerbork. Hij had bij zich: 3,95 gulden, een portemonnee, vulpen, vulpotlood, polshorloge, twee handschoenen, een spiegeltje en een koffertje met viool. Foto Stadsarchief Rotterdam

Mirjam Allouch-Spalter, overgekomen uit Israël, houdt haar hand geëmotioneerd voor haar mond als zij, in februari 2017 in Zierikzee, de herdenkingssteentjes ziet voor haar vermoorde familieleden. Foto Werkgroep Struikelstenen Schouwen-Duiveland.

Onderweg van Westerbork naar Auschwitz gaf Roger in de trein zijn viool aan Clara Jacobs. Dat leek hem veiliger. Clara moest de viool en andere bezittingen laten vallen op het perron van Auschwitz. Daar werd iedereen naar links (de gaskamers) of naar rechts (dwangarbeid) gecommandeerd. Foto Beeldarchief Yad Vashem

Bij de plechtigheid in de Korte Groendal is ook Mirjam’s broer Jack Spalter aanwezig. Hij staat als tweede van links met een A4-tje in zijn hand. Foto Werkgroep Struikelstenen SchouwenDuiveland


TWEEDE WERELDOORLOG

19

‘Wij hebben hem nooit leren kennen’ Verzetsman Cesar Willem Ittmann uit Brouwershaven werd in Amsterdam geëxecuteerd toen zijn twee zonen nog piepjong waren In de jaren twintig van de vorige eeuw liep Cesar Willem Ittmann nog onbekommerd rond in Brouwershaven. Zijn vader was er huisarts, Cesar was een van de vier kinderen Ittmann. Zijn leven leek zich zorgeloos voor hem uit te strekken. Op 7 februari 1945 werd Cesar, die inmiddels als assistent-chirurg werkte in het Amsterdamse Binnengasthuis, door de Duitsers ijskoud gefusilleerd. Hij was pas 30 jaar oud en vader van twee jonge kinderen. Het pad naast de fusilladeplaats aan de Amsteldijk is genoemd naar Cesar Ittmann. En vlakbij, in het Amstelpark, staat een stoel voor hem. Daar, en ook op uiteenlopende websites, wordt Cesar Ittmann geëerd als een verzetsstrijder. Wie was deze geboren inwoner van Brouw? Op welke wijze probeerde Cesar Ittmann de Duitse bezettingsmacht te ondergraven? En vooral: hoe kijken zijn zonen terug op de vader die ze nooit hebben gekend? Een verhaal over het verdriet van de Ittmannen. Haven Over zijn jeugdjaren in Brouwershaven zijn alleen wat praktische gegevens terug te halen; niemand leeft immers nog die deze periode kan inkleuren. Cesar Willem (‘Cees’) Ittmann is er geboren op 25 juli 1914. Zijn vader is Willem Hendrik Ittmann, geboren in Goes op 15 mei 1881, zijn moeder heet Hilda Maria Eisma. Zij is afkomstig uit Sneek, waar ze op 25 februari 1881 ter wereld kwam, iets eerder dus dan haar latere echtgenoot. Het gezin woonde aan de haven, aan de Markt. Destijds had dit grote pand, dat er nog altijd staat, nummer B14, tegenwoordig is het nummer 48. Tot 1953 is deze woning in het bezit van het gezin Ittmann gebleven. Vier kinderen telde het gezin en in Brouw waren die nogal een verschijnsel. Dat valt af te leiden uit deze passage in het boek van C.P. Pols uit 1984 Brouwershaven in oude ansichten, deel 2 (uitgeverij Europese Bibliotheek): “Wie ken ze niet in Brouw, ’t viertal van “den dokter”? Dirk en Marietje, met de lichte haren, de helderblauwe ogen en de fel blozende wangen; Cees, ’t tengere kereltje met ’t ietwat dromerig gezichtje en de grote vraag-ogen; ’t kleine Wimpie, met de donkere kijkers van z’n Vader, waaruit de ondeugd je tegenstraalde! Je kon vroeger in Brouw eigenlijk nooit op straat lopen, onverschillig in welk jaargetij of op welk uur van den dag, altijd zag je wel een Ittmann-netje.” Cees trad, zoals dat heet, in de voetsporen van zijn vader. Die was huisarts, maar niet uitsluitend in Brouwershaven. Zijn patiëntenbestand bestreek een groot deel van noordelijk Schouwen-Duiveland. Cees Ittmann ging geneeskunde studeren in Amsterdam. Op 16 september 1932, op 18-jarige leeftijd, liet hij zich inschrijven als bewoner van de Stadhouderskade, op nummer 48 huis. Twee jaar later, op 5 juin 1934, verhuisde hij terug naar Brouwershaven, een reden valt uit de bewonerskaart niet af te leiden. Op 9 mei 1935 betrok hij zijn oude kamer in Amsterdam weer, in 1937 behaalde hij zijn doctoraal. Nadat hij zijn opleiding tot chirurg had voltooid, heeft hij al eens waargenomen voor de chirurg H. Aris in het ziekenhuis te Noordgouwe. Dit schreef oudhuisarts dr. C.M. van Hoorn in 1988 in het boek Beelden uit de geschiedenis

De broers Jan Willem en Cesar Willem Ittmann leunen in het Amstelpark op de stoel waarmee hun vader wordt herdacht. Zij beschouwen de stoel als de stoel die hun vader thuis nooit heeft gehad. Foto Gert van Engelen

van de geneeskunde sinds het jaar 1900 op Schouwen-Duiveland. Van Hoorn was vanaf 1937 huisarts te Zierikzee. Roemenië Een kleine stap voorwaarts. De oorlog is uitgebroken. Cees Ittmann trouwt op 10 september 1941 in haar woonplaats Hilversum met Cornelia Jacoba (‘Corrie’) Kars. Zij is op 17 juli 1906 geboren in het Roemeense Brãila. Kort voor het begin van de Eerste Wereldoorlog verliet zij Roemenië en ging zij achtereenvolgens in Parijs, Antwerpen en Londen wonen, om in 1931 te belanden in Amsterdam. Daar werd ze in het Wilhelminagasthuis aangesteld als operatiezuster. De twee hebben elkaar leren kennen toen Ittmann er eens, in een soort amfitheater, een operatie bijwoonde. De chirurg gaf het scalpel terug aan Cornelia; volgens hem was het mes niet steriel. Zij veegde het scalpel zogenaamd met een gaasje schoon en gaf het terug: “Is ’t zo goed?” Cees, die de truc van bovenaf zag, moest lachen. Een verliefdheid brak door. Enkele dagen na de bruiloft streek het nieuwe paar neer aan de Bos en Lommerweg 259 III, op 30 september. Een volgend, belangrijk feit is dat Cees in dienst trad van het Binnengasthuis aan de Grimburgwal. Dat gebeurde op 11 december 1941, zijn functie werd omschreven als “geneesheer-assistent”. En in dit ziekenhuis trof hem in 1945 het noodlot. Elfhonderd In 2005 publiceerde Sdu Uitgevers een vuistdik boek, getiteld De Eerebegraafplaats te Bloemendaal. De uitgave, liefst elfhonderd pagina’s tellend, is samengesteld door Peter H. Heere en Arnold Th. Vernooij, uitverkocht en een herdruk wordt niet overwogen. De (ontstaans)geschiedenis van de begraafplaats wordt er uitgebreid in geschetst. Maar bovenal bevat het boek een gedetailleerde studie in woord en beeld, met levensbeschrijvingen, van de 372 gesneuvelden die hier hun laatste rustplaats kregen.

Onder wie Cesar Willem Ittmann. Om enigszins te kunnen beschrijven wat het verzetswerk van Cees heeft ingehouden, wordt teruggevallen op de degelijke research van Heere en Vernooij, die werkzaam zijn geweest voor de Stichting 1940-1945. Voor aanvullende gegevens zijn ook andere bronnen geraadpleegd, zoals het Stadsarchief van Amsterdam, en terugblikkende artikelen over Cesar op diverse websites, zoals die van de NOS, Het Parool, De Dokwerker en de Oorlogsgravenstichting. De meeste feiten zijn overeenkomend. Welk beeld rijst op? Cees sloot zich in 1943 aan bij het studentenverzet en werd medewerker bij de persoonsbewijzencentrale. Hij was toen al vader: op 19 november 1942 was het eerste kind geboren dat hij en Cornelia kregen. De baby kreeg de naam van zijn vader, Cesar Willem. Later in de oorlog werd Ittmann lid van de Knokploeg-Amsterdam en in september 1944 trad hij toe tot de Binnenlandse Strijdkrachten. Twee maanden later beviel Cornelia van het tweede kind, op 8 november 1944: Jan Willem. Op een zolderkamer van het Binnengasthuis bood Ittmann illegaal en belangeloos medische hulp aan zieke en gewonde verzetsmensen en (joodse) onderduikers. Jongemannen die niet tewerkgesteld wilden worden, verwees hij naar een ‘goede’ huisarts, die hen kon afkeuren. Ook gaf hij hen pillen, die hen niet konden schaden, maar wel arbeidsongeschikt maakten. In januari 1945 was Ittmann volgens Heere en Vernooij samen met enkele collega’s betrokken bij de geslaagde bevrijdingsactie van de joodse Lena Wolff (schuilnaam Anke), die met een schotwond werd bewaakt op zijn afdeling in het Binnengasthuis. Verraad Nog in diezelfde maand slaat het verraad toe. Cor S., een chauffeur en lid van de Knokploeg, en wordt gearresteerd voor het stelen van betonijzer. Hij verraadt zijn mede-verzetsman. Hij vertelt de Sicherheitspolizei dat

Ittmann op de zolderkamer leden van de zogenoemde Knokploeg-Frans illegaal heeft ondergebracht en verzorgt. Ittmann kent de opgepakte verzetsman persoonlijk: eerder had hij het leven van diens vrouw gered bij een riskante bevalling. Op 19 januari vallen de Duitsers het ziekenhuis binnen. Van de drie te arresteren werknemers is op dat moment alleen Ittmann aanwezig. Hij wordt meegenomen naar het Huis van Bewaring aan de Weteringschans. Bijna drie weken later, op 7 februari, wordt hij uit zijn cel gehaald en – met nog vier andere verzetsmannen – overgebracht naar de fusilladeplaats Rozenoord aan de Amsteldijk. Daar staat het vuurpeloton opgesteld. De vijf worden tegen de muur gezet en geëxecuteerd. Een ooggetuige, Fr. Hendrikx, die vlakbij woont en al meerdere executies heeft gezien, vertelt de NOS later: “Ik zag de angst, hun schrikogen turen in de verte naar dierbaren en vrienden – naar alles wat hun lief en heilig was.” Het doodschieten van de vijf was een vergeldingsactie. De Höhere SS- und Polizeiführer Nordwest meldde dit

Cesar Willem Ittmann, de man uit Brouwershaven die in Amsterdam als chirurg-assistent verzetsstrijder werd. Foto Privébezit

in een ‘Bekendmaking’, die is afgedrukt in De jaren ’40-’45 (uitgeverij De Bezige Bij, 1975), een overvloedig geïllustreerd boek over bezet Nederland, samengesteld uit de collecties van het Rijkinstituut voor Oorlogsdocumentatie (nu: NIOD). De standrechtelijke executie had als reden, staat er, “den laffen, politieken moordaanslag op den ProcureurGeneraal, Mr. Dr. J. Feitsma”. Feitsma was procureur-generaal bij het Amsterdamse gerechtshof en tevens NSB’er. De aanslag was gepleegd door het verzet. En de represaille-executie was bevolen door Reichsführer-SS Heinrich Himmler, die tijdens een bezoek persoonlijk had kennisgemaakt met Feitsma. Ittmann wordt op het plakkaat (‘Afscheuren of beschadigen is strafbaar’) een “communistische arts” genoemd. De vier anderen zijn: “hooggraadvrijmetselaar” J. Smuling; de vice-president van de arrondissementsrechtbank in Amsterdam, mr. W.J.H. Dons; de raadsheer bij het gerechtshof in Amsterdam, mr. H.J. Hülsmann en de communistenleider en leider van een verzetsorganisatie J. Bak. Deze laatste verrichtte koeriersdiensten en was lid van Bataljon Three Castles. Smuling regelde als lid van de organisatie ‘De Zeemanspot’ financiële steun aan ondergedoken joden. Terwijl Cees Ittmann werd begraven op de Eerebegraafplaats in Bloemendaal – in grafkuil B, gedenksteen 1, grafvak 9 – bleef zijn vrouw Corrie achter met twee jonge kinderen. Kinderen Anno 2021, zijn de beide zonen gepensioneerden. Broederlijk, maar op gepaste corona-afstand, zitten ze samen met de verslaggever in de Amstelveense woning van Cesar, 78 nu. Hij was in zijn werkzame leven personeels- en ict-functionaris in het bedrijfsleven. Zijn huwelijk bleef zonder kinderen. Jan Willem (76) klom van onderwijzer op tot basisschooldirecteur. Zijn woonplaats is Haarlem. Met zijn vrouw kreeg hij twee zoons, die zelf alweer twee dochters en een zoon hebben. Nadat de beide mannen met enige moeite waren opgespoord, toonden ze zich alleszins bereid om mee te werken aan dit achtergrondverhaal. Cesar wijst op de ‘Bekendmaking’ in het boek De jaren ’40-’45, en gnuift verontwaardigd. “Mijn vader was helemaal geen communist. Dat hebben de Duitsers zo gezegd om het

Cornelia Ittmann-Kars, de weduwe die haar zonen alleen moest opvoeden nadat haar man was gefusilleerd. Foto Privébezit


20

TWEEDE WERELDOORLOG Drie jaar na de onthulling leverde nieuw onderzoek nog een ontbrekende, negende fusilladedatum op; nabestaanden hadden daar op gewezen. Voor de zes mannen die op 18 september 1944 werden doodgeschoten, kwamen er zes nieuwe stoelen bij. Het oudere Rozenoord-monument hoefde uiteindelijk niet opgeheven te worden. Jaarlijks is er een stille tocht langs de Amstel, die hier eindigt met een herdenking. Een van de twee paden naar het monument is in 1992 naar Cesar Willem Ittmann vernoemd. De gedenkplaquette in het viaduct is er tot op heden niet gekomen.

Het voormalige woonhuis van Cesar’s ouders in Brouwershaven, aan de Markt 48, bestaat nog altijd. Hier brachten Cesar’s zonen Cesar Willem en Jan Willem van 1946 tot en met 1952 de zomervakanties door, zes weken lang. Foto Gert van Engelen

volk een reden te geven voor de executie. Als hij een gewone een arts zou zijn geweest, zou ’t veel moeilijker hebben gelegen. Van alle gefusilleerden in Nederland waren er maar twee arts.” Hij wijst op de andere geëxecuteerde Smuling, die op het plakkaat nadrukkelijk “hooggraadvrijmetselaar” wordt genoemd; ook zoiets. “De Duitsers kwamen snel weg met executies als ze zeiden: ‘Die mensen waren niet nodig.’” De beide broers betonen zich twijfelloos trots op hun vader. Toch geven ze ook onmiddellijk toe dat zij hem niet hebben gekend. Cesar was toentertijd weliswaar een twee-jarige, maar kan zijn vader niet voor de geest halen. En Jan op één dag na nog pas drie maanden oud. Maar heeft uw moeder dan niet verteld wie uw vader was? Cesar schudt het hoofd: “Haar verdriet was na de oorlog zo groot, dat er thuis niet over hem werd gesproken. We waren ook nog kinderen.” Hij ontmoette jaren terug op het bedrijf waar hij werkte, eens een man die in Zaandam in het verzet had gezeten en nu hoofd van de receptie was. Toen die Cesar’s naam hoorde, trok hij wit weg. De man heeft Cesar’s vader gekend. “Vreselijk dat hij is gefusilleerd”, stamelde de man. Waarop Cesar hem vroeg: “Maar vertel me nu eens hoe mijn vader was?” De man wilde er niet over praten, “no way.” Dit stelde Cesar teleur. “Want ik vond het zelf al bijzonder dat ik in mijn leven iemand zou ontmoeten die mijn vader had gekend. De echte groep mensen die gedurende de oorlog in het verzet had gezeten, was immers uiterst gering in aantal, en velen hadden net als onze vader het leven gelaten.” Jan Willem valt in: “Onze vader zorgde ervoor dat mensen niet naar Duitsland hoefden, door ze ziek te maken. Hij gaf ze daartoe water met sigarenas te drinken. Dat was ongeveer wat we van hem wisten.” Heef t u uw vader gemist? Cesar schudt het hoofd: “Nee. We waren zo jong. We hadden ons moeder, je wist niet wat je moest missen.” Gemis Dat ligt anders bij zijn broer. Bij Jan Willem is het gemis steeds sterker gaan schrijnen. In eerdere interviews heeft zich daarover al eens uitgesproken. Bijvoorbeeld voor het onderwijsprogramma ‘In mijn buurt’, waarin kinderen in heel Nederland vertellen over ontmoetingen met ouderen in hun buurt. Azahr, Faas en Jack noteerden uit Jan Willem’s mond, zo valt op de website van ‘In de buurt’ te lezen’: “Op 4 mei was het altijd een hel bij ons thuis. Alleen maar verdriet. Daarom heb ik mijn moeder ook nooit naar mijn vader gevraagd; ik wilde niet nog meer verdriet bij haar losmaken.”

In een speciale krant over Monument Rozenoord (daarover straks meer) vertelde Jan Willem: “Als kind groeide ik samen met mijn broer op zonder vader. Wij werden grootgebracht door mijn moeder. Als kind had ik een onbezorgde jeugd. Ik had geen vader, maar ik wist niet beter.” Voor vrienden en vriendinnen stond thuis de deur altijd open, en ze konden altijd blijven eten. Moeder Corrie was onbewimpeld gastvrij. Zij werkte ondertussen als doktersassistent bij een kinderarts, totdat Jan Willem de hulp in huis “mama” ging noemen. Daarop besloot ze een beroep aan huis te zoeken: ze werd collectrice van de Staatsloterij en verhuisde naar een benedenhuis aan de Churchilllaan. Naarmate hij ouder werd, werd bij Jan Willem het gemis groter. “Het gemis van een aai over je bol, van niet weten hoe zijn lichaamsgeur was, hoe hij lachte, en wat hij zou zeggen als hij boos op me zou zijn geweest.” In 2007, vervolgt hij in de huiskamer van zijn broer, hield hij bij het oude Monument Rozenoord een toespraak. Bij die gelegenheid zei hij zijn vader te hebben gemist, vooral toen hij zelf vader en grootvader werd. “Ik weet heel goed wat een moeder of een grootmoeder is, maar wat een vader of grootvader is en doet in een gezin: geen idee. Je hebt geen referentiekader, geen levend voorbeeld.” Op de website ‘In mijn buurt’ zei hij daardoor niet te weten of hij een goede vader is. “Ben ik te streng, of te slap? Ik weet niet hoe een vader zich gedraagt. En nu heb ik kleinkinderen, en weet ik weer niet hoe je een goede opa bent.” Hij zou graag willen weten wie zijn vader was: “Lijk ik op hem? Zijn laatste foto is van een halfjaar voordat hij werd neergeschoten, 30 jaar oud. In mijn hoofd is hij nooit ouder gewor-

De vier kinderen Ittmann vielen op in Brouw. Dit zijn drie van hen, omcirkeld, op een klassenfoto uit de jaren twintig van de vorige eeuw, van de openbare lagere school ‘De Schoener’. Onderin op de schoolbank zitten Cees en Marie, in de derde rij staat Dirk. Foto uit het boekje ‘Brouwershaven in oude ansichten’, deel 2

den. Ik ben nu zelf twee keer zo oud, dat voelt heel vreemd.” Brouwershaven Hun eigen grootouders, Willem en Hilda Ittmann in Brouwershaven, zwegen al evenzeer. “Ze hebben ons nooit iets verteld over hun zoon, onze vader.” Niettemin hebben de broers vrolijke, plezierige herinneringen aan de stad. Even uit de nare oorlogssfeer brekend, vertellen ze enthousiast over de lange zomervakantie die ze er doorbrachten. Jan Willem: “Van 1946 tot en met 1952 logeerden we er steeds zes weken. Onze moeder bleef achter; zij moest werken. Onze opa was huisarts; hij reed bijna het hele eiland af, naar Zonnemaire, naar Oosterland. Brouwershaven had nog school als wij in Amsterdam al zomervakantie hadden. En dan gingen we in Brouwershaven nog twee weken naar school.” Cesar, met glimmende ogen: “Ik heb het er geweldig gevonden. Wij mochten wel eens meevaren op een onderlosser, zo’n plat schip waarvan de schipper de kleppen opende en snel weer dicht deed. De haven was toen nog open.” Jan Willem: “Ik herinner me de smid, het beslaan van paarden. En dat je soms een ijsje mocht kopen.” Vlak voor de watersnoodramp verhuisden opa Willem en oma Hilda naar Amersfoort – waar ze ook zijn overleden: hij op 3 oktober 1957 (76 jaar oud), zij op 15 januari 1960 (78). Cesar is nadien nog maar tweemaal teruggegaan naar Brouwershaven, samen met zijn grootmoeder. “Zij wilde per se naar een begrafenis van iemand die ze heeft gekend. Een begrafenis was toen nog zoiets indrukwekkends. In ieder huis waren de gordijnen dicht; dat is nu verwaterd. En we liepen naar de begraafplaats, aan de rand van

Het plakkaat waarop de executie van vijf mannen bekend wordt gemaakt als represaille voor “een laffen, politieken moordaanslag” op procureur-generaal mr. dr. J. Feitsma. Ittmann wordt een communistisch arts genoemd, wat hij niet was. Foto uit het boek ‘De jaren ’40-’45’

de stad.” Ook ben ik met een vriend nog een keer naar Brouwerhaven gegaan, om te laten zien waar mijn grootouders hebben gewoond.” Jan Willem: “Ik was er in de jaren zeventig nog eens, zomaar, om de opening van het Groene-Kruisgebouw mee te maken.” En daarna was het voorbij. Brouwershaven is verder nooit meer bezocht. “Er was geen aanleiding voor”, zeggen de broers. Stoelen Terug naar het oorlogsleed, dat als een schaduw over de levens van de Ittmannen is blijven hangen. De fusilladeplaats, die schuldige grond voor de broers, was al onder de A10 verdwenen. Rond 2014 dreigde ook nog het monument naast de A10 te moeten verdwijnen. Zij moest wijken voor de geplande verbreding van de snelweg. Daarmee zou ook het oude monument dat sinds 1973 herinnert aan Rozenoord verplaatst moeten worden, een gedenksteen met bronzen plaquette. De stadsdeelraad Zuid stelde toen, tijdens een bijeenkomst met nabestaanden, voor om als alternatief een stuk grond in het Amstelpark voor, dat de plek kon worden voor een nieuw monument. De nabestaanden spraken de wens uit dat er op de locatie van de fusilladeplaats een gedenkplaquette zou komen, dus aan de onderkant van het viaduct van de A10 dat over de Amstel loopt. Buurtbewoonster Pauline Wesselink, op een steenworp afstand van de fusilladeplaats wonend, had een idee voor het nieuwe monument: op de plaquette staan niet de namen van de meer dan honderd Nederlanders die daar zijn gefusilleerd. Zij is de slachtoffers gaan uitzoeken, om ze een naam te kunnen geven. Op basis van haar verzamelde documentatie ontstond onder buurtbewoners en het dispuut Marnix het initiatief voor een kunstwerk. Vier beeldend kunstenaars dienden een voorstel in, de IsraëlischNederlandse Ram Katzir, won de ontwerpwedstrijd. Zijn oorlogsmonument werd op 1 mei 2015 onthuld. In plaats van één monument voor honderd personen, had Katzir voor alle honderd personen een eigen monument ontworpen: voor ieder apart een stoel, bevestigd op een betonnen ondergrond met daarin aangebracht de naam, geboorte- en overlijdensdatum. De stoelen zijn niet allemaal eender. Er zijn drie verschillende vormen, die verwijzen naar de diverse leeftijdsgroepen: een gewone rechte stoel voor mensen tot 29 jaar, een armstoel voor mannen tussen 30 en 39 en een loungestoel voor leeftijden boven de 40 jaar. De stoelen vormen steeds negen groepen, elk symboliseert een bepaalde executiedatum.

Symboliek Cesar en Jan lopen met de verslaggever naar de stoel voor hun vader. Ze leunen erop, aan weerszijden, en laten zich zo fotograferen. Allebei loven ze de sterke symboliek van de stoel. Jan Willem, in ‘In mijn buurt’: “Toen ik vier was, verhuisden we van de Bos en Lommerweg naar de Churchilllaan. Dat huis was ingericht zonder een plek voor mijn vader. Nu, bij dit monument, heeft mijn vader eindelijk een eigen stoel.” Jan Willem hecht er ook aan dat de stoel vlakbij de voormalige fusilladeplaats staat. Hij is maar één keer op de Eerebegraafplaats geweest, maar acht die plek “minder belangrijk”, omdat hij zich daar, anders dan bij de fusilladeplaats, niet “met hem kan identificeren”. De herdenking in Bloemendaal irriteerde hun moeder trouwens, vertelde Cesar Het Parool. “Ze mopperde steevast op de notabelen die voorop liepen. De verzetsmensen en nabestaanden hobbelden daar achteraan.” Inmiddels weten de broers in grote lijnen wat hun vader in en voor het verzet heeft betekend. Toch zouden ze hem geen van beiden een oorlogsheld willen noemen; dat vinden ze overdreven. Cesar, de oudste: “Ik probeer dingen altijd te relativeren. En het dilemma voor mij is: je wordt dan wel als verzetsheld beschouwd, maar het ligt er maar aan aan welke kant van de lijn je staat. Wat voor de één een held is, is voor de ander een terrorist.” Dit gezegd hebbend, wil hij allerminst afbreuk doen aan de inzet van zijn vader in de oorlog. “Wat hij heeft gedaan, was fantastisch. Hij heeft zijn leven voor de vrijheid gegeven. Dat zat gewoon in zijn karakter. Hij kon niet anders.” Zijn broer Jan legt liever het accent op hun moeder Cornelia – die op 75-jarige leeftijd op 18 april 1981 is overleden in Amsterdam. “Het was inderdaad fantastisch wat onze vader heeft gedaan. En het is vervelend dat wij hem nooit gekend hebben; dat is een gemis geweest. Maar onze moeder heeft ons er doorheen geduwd. Zíj heeft in haar eentje twee kinderen opgevoed. Zij is de ware held.”

Na de terechtstelling is Cesar Willem Ittmann begraven op de Eerebegraafplaats in Bloemendaal. Foto Oorlogsgravenstichting


21

www.fizi.nl

week 16

fiZi / Kerkhof 3 / Zierikzee

Uitgelicht

Scheiding en levenslange liefde

Afscheid van De Beentjes Plotseling staat het def initieve afscheid van ‘De beentjes van SintHildegard’ voor de deur. Deze succesfilm van Herman Finkers trok vorig jaar, ondanks de beperkingen door corona, 682 bezoekers in fiZi. Met het toegestane maximaal aantal van 30 bezoekers was vrijwel elke voorstelling uitverkocht. ‘De beentjes blijven lopen’, constateerden we dan ook vrolijk. Maar nu lijkt komende week toch het moment daar om als fiZi afscheid te nemen van deze film, want ‘De beentjes van Sint-Hildegard’ wordt dinsdagavond 27 april op televisie vertoond vanaf 20.35 uur op NPO1. Dat biedt nog een mooie kans voor iedereen die zich alsnog of nog een keer wil amuseren met het verhaal over een man die bezwijkt onder de liefde van zijn vrouw die alles voor hem regelt en verzorgt. Voor fiZi dus ‘afscheid van De Beentjes’, maar tevens gaan hier de armen open voor iets nieuws, want eindelijk lijkt er enige beweging te komen in de versoepeling van de lockdown wegens corona. Definitief kan er nog niks worden toegezegd, maar na bijna vijf maanden sluiting gloort er nu toch wat licht. De overheid overweegt in zes stappen toe te werken naar een volledig ontsloten samenleving in de loop van de zomer.

Volgens dat traject zouden theaters, bioscopen en filmhuizen wellicht eind mei weer open kunnen. Of die herope-

ning in de loop van volgende maand inderdaad gaat lukken, hangt af van het aantal besmettingen dan en van het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen en op de i.c.’s. Ook de voortgang van het vaccinatietraject speelt hierin uiteraard een belangrijke rol. Maar als het moment van heropening echt daar is, zullen er bij fiZi ook fijne nieuwe films op het programma staan.

Een wilde, muzikale meid De 23-jarige losbol Rose-Lynn uit Glasgow in de film ‘Wild Rose’- ook een thuiskijktip op Netfl ix – blijkt helemaal niet bezig met oud worden en het koesteren van een levenslange liefde. ‘Wild Rose’ werd in een voorgaand seizoen ook in fiZi vertoond en maakte daar behoorlijk veel indruk. Het hoofdpersonage Rose-Lynn weet nogal wat emoties bij de kijker los te woelen. We maken kennis met haar als zij net - nog met een enkelband om - uit de gevangenis komt, nadat ze een jaar heeft vast gezeten. Op jonge leeftijd heeft zij al twee kinderen op de wereld gezet, die in de tussentijd door Rose-Luynns moeder zijn verzorgd. De jonge, wilde, muzikale vrouw laat zich ondanks dit alles niet

weerhouden haar droom na te jagen: een countryster worden in Nashville. De Ierse actrice Jessie Buckley zet een heerlijke rol neer en kan bovendien prachtig zingen.

‘Als liefde te veel wordt’, betreft het thema in genoemde film ‘De beentjes van Sint-Hildegard’ in de film ‘A Separation’ draait het juist om liefde die langzaam wegvloeit. Deze indrukwekkende Iranese film is vanavond (vrijdag) te zien vanaf 0.25 uur op NPO2. Het rommelt in het huwelijk van Nader en Simin. De werkende, hoogopgeleide Simin wil weg uit Iran om elders een nieuw leven te beginnen. Haar man Nader wil blijven om voor zijn dementerende vader te zorgen. De inzet van de scheiding is de voogdij over de 11-jarige dochter Termeh. Bij de familierechter probeert iedereen wanhopig zijn of haar gelijk te halen. Dat het in veel huwelijken overigens ook goed kan gaan, blijkt dan weer in de documentaireserie ‘My Love: Six Stories of True Love., te zien op Netflix. Het is heerlijk om je als kijker te laven aan levenslange liefde, die echt kan bestaan. De hoofdpersonen in de zes afzonderlijke verhalen zijn na een halve eeuw samen nog hartstikke dol op elkaar. De camera’s volgen zes stellen uit landen verspreid

over de wereld. Allemaal hebben ze hun eigen verhaal over hard werken, ouder worden en fysieke beperkingen. De conclusie van alle personages is duidelijk: liefde overwint alles. Er wordt geknuffeld, er zijn lieve woorden naar en over elkaar en ook tips voor stellen die hetzelfde hopen te bereiken.

Redactie: Ali Pankow

OP 28 APRIL OPENEN WE ONZE NIEUWE VESTIGING IN BRUINISSE. WAAR?

MEER INFORMATIE:

Schoolstraat 32A 4311 GZ Bruinisse

085-0471023

OPENINGSTIJDEN Di t/m za: 10.00 tot 17.00

WWW.BLOEMENSUPER.NL

Elke week nieuwe aanbiedingen volg je via Facebook, bestel je op onze webshop of kom langs in onze winkels!


23

Eiland over op digitale viering Koningsdag ‘21 Onduidelijkheid over oproep feestje in Zierikzee Koningsdag 2021 wordt dinsdag 27 april anders dan anders. Door corona was het de comités lange tijd onduidelijk wat wel en niet georganiseerd kan worden. De gemeente heeft daar ook een actieve rol in gespeeld door comités actief te bellen over de samengestelde programma’s. Daar wordt onderscheid gemaakt in kleinschalige activiteiten én evenementen. Burgemeester Jack van der Hoek: ,,Alle activiteiten die leiden tot groepsvorming en/of bijvoorbeeld ondersteund worden door luide (live)muziek gelden als evenement. Evenementen zijn onder de huidige regels niet toegestaan’’.

ZIERIKZEE

Dat leidde in Noordgouwe tot onbegrip nu een fietspuzzeltocht in de open lucht niet door kan gaan. Vanuit Renesse klinkt juist een positief geluid over de bemoeienis van de burgemeester, waardoor het programma redelijk ongeschonden blijft. Opvallend is Zierikzee. Daar wordt vanuit de ondernemersvereniging niets georganiseerd. Het kost de laat-

ste jaren toch al moeite om de stad enthousiast te krijgen. Maar dit keer ziet voorzitter Martin Boevée geen mogelijkheden. Evenementen zouden al snel te veel mensen trekken en dat is in zijn ogen niet te handhaven. Er klinkt ook een protest tegen alle beperkende maatregelen. Zo circuleert er een oproep op internet om massaal naar ‘Plein Montmearte’ (ver-

De oproep voor een feest in Zierikzee

keerd gespeld) in Zierikzee te komen. Breng zelf je eten en drinken mee en ‘Let’s party’. Onderaan de oproep staat dat ‘bijeenkomsten van meer dan dertig deelnemers zijn toegestaan voor geloofs-en levensovertuigingen’. De oproep leidt tot veel verwarring op internet. Oosterland was één van de eerste dorpen met een volledig programma. Bij de ijsbaan wordt een ‘Fiets ‘m er door’ georganiseerd. De prijzen worden later die dag aan huis bezorgd. Oosterland kiest ervoor om toch nog wat fysieks te organiseren. In Renesse gaan ze vooral digitaal. ,,In tegenstelling tot andere jaren zijn de activiteiten tijdens Koningsdag 2021 in Renesse alleen voor de inwoners. De leden bieden wij dit jaar een coronaproof programma met in de ochtend het wekken door de herauten en daarna het drive-thru ontbijt. Voor de kinderen is er dan een spelletjespuzzeltocht (allemaal startend op tijd). In de middag is er een happen & trappenof-stappen puzzeltocht. In de avond is er vanaf 19.30 uur (start 20.00 uur) een oranje pubquiz waar iedereen aan

Liefde kan huiselijk geweld niet voorkomen in ‘Bitter Zoet’ Schrijfster Lily van der Velde met eerste roman voor volwassen Ze heeft al aardig wat kinderboeken op haar naam staan en is er zelfs voor in de prijzen gevallen. Maar nu heeft Lily van der Velde uit Burgh-Haamstede haar eerste roman voor volwassenen geschreven. Over échte liefde, maar over het feit dat dat geen garantie voor ultiem geluk is. BURGH-HAAMSTEDE

‘Bitterzoet’ is het verhaal van Eva en David. Het vertelt over de opbloeiende liefde tussen twee volwassen en intelligente mensen die toch belanden in een situatie die in werkelijkheid helaas maar al te vaak voorkomt. David, belast door zijn verleden, reageert zijn frustraties te vaak af op Eva. Wel blijven ze hopen dat hun liefde sterk genoeg is om dat te overwinnen. Het boek gaat deels over huiselijk geweld, een actueel thema. Als we de cijfers mogen geloven komt het veel voor. ,,Vrouwen schamen zich er voor en komen er niet graag mee naar buiten”, vertelt Lily van der Velde. In haar roman verdiept ze zich in de personages en ontrafelt ook de oorzaak van David’s losse handjes. ,,Hij vindt het zelf ook verschrikkelijk.” Maar toch gebeurt het en strijden de twee tegelijkertijd voor hun liefde. Of de liefde overwint, is aan de lezer om te ontdekken. Lily van der Velde is gepassioneerd schrijfster en schilder. Haar woonkamer hangt vol met eigen werk. En ook voor het boek heeft ze één van haar schilderijen uitgekozen. Een stormachtig tafereel met een kale boom: een beeld dat in haar verbeelding past bij het verhaal dat ze geschreven heeft. Het schilderij hangt voor de gelegenheid ook bij boekhandel De Vries in de etalage. Ze wisselt het schilderen graag af met het schrijven. ,,Ik kruip dan als het ware in mijn hoekje achter de computer. Muziek op de achtergrond en dan kan ik uren bezig zijn. Elke zin moet kloppen.” En met name dat laatste is een uitdaging want door haar directe schrijfstijl laat ze de hoofdpersonen graag zelf aan het woord. Door die actieve schrijf-

De herauten starten traditiegetrouw Koningsdag in Renesse

mee kan doen via twitch.tv/stulptv!’’ Het is inderdaad opvallend hoe snel Koningsdag een digitaal alternatief wordt. In het programma van Bruinisse valt te lezen: ,,Pubquiz via Zoom! Inschrijven via email. 10 euro inschrijfgeld per team. 5 rondes, 5 categorieën. Onder vermelding van naam en telefoonnummer. Voor de livestream ontvangen jullie een whats app nummer waar jullie alle antwoorden kunnen opgeven. Uiterlijk inschrijven tot Zondag 25

April 14.00”. Wat wel duidelijk is dat de activiteiten er vooral op gericht zijn om de mensen op het eigen dorp te houden. Op die manier wordt onnodig verkeer voorkomen. De programma’s die tot het laatste moment aangepast zijn, worden op de dorpen zelf verspreid. Vandaar dit jaar geen overzicht in WereldRegio omdat de kans dat er op het allerlaatste moment iets gewijzigd wordt te groot is. En er zullen zoals bekend ook geen terrassen geopend zijn.•

Dorpsvisie kan verder Zo’n honderd mensen hebben deelgenomen aan de digitale presentatie van de dorpsvisie voor Burg-Haamstede. Hoewel er nog veel vragen onbeantwoord gebleven zijn, was het een overwegend constructieve presentatie.

BURGH-HAAMSTEDE

Kees Veerhoek voorzitter van de dorpsraad, zei zich in grote lijnen te kunnen vinden in de verkeersstudie. Die richt zich vooral op het ontlasten van de drukke Noordstraat. Nu neemt ook het verkeer voor Burgh (o.m. Albert Heijn) deze route. Daaraan moet een einde komen. Veerhoek pleitte er wel voor haast te maken met de verkeerswijzigingen omdat wat hem betreft over anderhalf a twee jaar met de reconstructie van Haamstede

zelf begonnen gaat worden. Ook Nadja Bom, voorzitter van de ondernemers, vond de presentaties een goed startpunt voor verder overleg. Wat haar betreft zijn de inwoners en de ondernemers nu aan zet. ,,Maar wel met een positieve insteek anders zijn we over twintig jaar nog geen stap verder.” Opvallend is dat in het relatief kleine gebied BurghHaamstede zo’n 350 eigenaren van grond en woningen zitten. Dat maakt het wel lastig, want iedereen is ervan overtuigd dat vergelijkbare functies bij elkaar gezet moet worden en ze elkaar zo versterken. Ook de gaten (Goudzwaard) moeten worden gevuld. En zowel Burgh als Haamstede verdienen een eigen publiekstrekker. •

Stad & Lande wandeling Stad & Lande deelt haar fascinatie voor de geschiedenis en het erfgoed van Schouwen-Duiveland graag met iedereen. Vorig jaar, in 2020, herdacht Nederland 75 jaar Bevrijding. Terwijl de rest van Zeeland al in het najaar 1944 was bevrijd, werd op SchouwenDuiveland nog steeds fel gestreden. Pas op 8 mei 1945 gaf de laatste Duitse soldaat zich eindelijk over.

ZIERIKZEE

Lily van der Velde (foto Elvira van Gool)

stijl zuigt ze haar lezers als het ware in het verhaal. ,,Dat hoor ik ook. Dat mensen blijven lezen.” In Bitterzoet fileert ze de karakters van de hoofdpersonen. Doet niet aan goed of fout, maar zoekt al schrijvend naar de oorzaken van het huiselijk geweld. ,,Ik weet niet of het jaloezie is van David, maar op de een of andere manier heeft hij er moeite mee als mensen te dicht bij Eva komen”, vertelt Lily van der Velde alsof ze zelf nog geen exacte oorzaak voor David’s gedrag kan vinden. Ze laat zich niet verleiden om het slot van het verhaal te vertellen. Misschien is dat aan de lezer om zelf in te vullen. Maar dat ‘echte liefde’ bestaat en alles kan overwinnen, daarvan is ze wel overtuigd. ,,Liefde is toch het belangrijkste wat er is.’’

Haar boekt sluit ze af met een tekst van de Franse zanger Charles Aznavour. ‘De t’avoir aimée, aimée comme un fou’. Wat ze vertaalt met ‘Ik hou als een gek van jou’ wat in de context van het verhaal zeker een diepere betekenis krijgt. ,,Weet je, als kind ontwikkel je je zelf. Onbevangen. Maar op een bepaald moment ben je alleen maar bezig met jezelf te leren begrijpen.” Inmiddels heeft ze de smaak te pakken en werkt ze aan een tweede boek. ,,Voor volwassenen weer ja. Maar ik heb de gewoonte om niet over een boek te praten dat nog niet geschreven is.” Even geduld dus. ISBN 978-94-643-1134-11 Boekscout Soest, €20.50. Ook verkrijgbaar bij Boekhandel De Vries in Zierikzee•

Hoe is het Zierikzee vergaan voor, tijdens en na de oorlogsjaren 19401945 en welke sporen uit die tijd zijn nu nog steeds zichtbaar? Deze Stad & Lande-wandeling (dus ook op zaterdag 8 mei), door corona een jaar later dan gepland, geeft u antwoord en vertelt u tevens over inundatie, evacuatie, collaboratie, verzet en vervolging maar ook over de bevrijding en herstel van Schouwen-Duiveland. Met het routeboek in de hand loopt u geheel coronaproof, 1,5 uur door Zierikzee. U komt meer te weten over

de plaatsen en gebeurtenissen die een rol hebben gespeeld in de WOII. Bekijk de sporen die nu nog steeds zichtbaar zijn en waar u misschien altijd aan voorbijloopt. Ga naar www. stad-en-lande.nl voor de inschrijfinformatie. Vandaag in WereldRegio weer een imposante bijlage over SchouwenDuiveland en de Tweede Wereldoorlog; geschreven door Gert van Engelen. • Een bijlage van

Tekst: Gert van Engelen

TWEEDE WERELDOORLOG

Nazi-lectuur in geheime bergplaa ts

Onthutsende vondst in 1949 in het pand

van het geruchtmakende echtpaar Ilcken

aan Oude Haven

Aan de Oude Haven van Zierikzee, op nummer 26-28, staat een ‘schuldig’ dubbel pand. Hier werd in 1949, in een geheime bergplaats, een onthutsende vondst gedaan: een uitgebreide collectie nazi-lectuur in de vorm van 178 boeken, zeven grote schilderijen van Hitler, een marmeren borstbeeld van Hitler, een SS-uniform en nog zo wat meer nazi-verheerlijkende voorwerpen. Het was alsof het kwaad zijn bek had opengesperd. Dat de vondst werd gedaan in uitgerekend dit pand, was niet verbazingwekkend. Op dit adres hadden in hun gloriedagen waterschapsingenieur A.J. Ilcken en zijn tweede vrouw Hildegard Andereija gewoond, een pro-Duits echtpaar met fel antisemitische ideeën. Andereija, een kunstschilderes uit het Duitse Winz, had Ilcken warm weten te maken voor het nationaalsocialisme, waarna hij kringleider werd van de NSB. In 2017 publiceerde dr. Jop Steenhof de Jong zijn ontluisterende boek over Collaboratie op Schouwen-Duiveland in de Tweede Wereldoorlog. Daarin behandelde hij kort de geheime schuilplaats. Pas tóen realiseerde Jacqueline van Paaschen-Louwerse zich, tot haar schrik, dat zij als kind in die woning Het monumentale pand aan de Oude Haven, op nummer 26-28. Hier werd in 1949, in dagelijks langs die bergplaats was een geheime bergplaats onder een kast, de lading nazilectuur ontdekt. Foto Gert van Engelen gelopen, op weg naar haar slaapkamer. De vier kinderen Louwerse wisten “helemaal niets” van een Den Haag. In datzelfde jaar ontgeallieerden oprukten vanuit het zuigeheime ruimte. Wat is er met de gevangenisstraf. De zitting van het moette hij als 41-jarige in Zierikzee den, verliet Ilcken het eiland, op 18 aangetroffen spullen gebeurd? Bijzonder Gerechtshof had plaats in een jongere, 30-jarige Duitse vrouw, september 1944. Hij kwam in Drenthe Hoe kijkt Jacqueline van Paaschen, het kantongerecht van Zierikzee, op met wie hij op 6 september 1932 terecht, waar hij zich aanmeldde bij kunsthistorica van beroep, terug op 15 juni. In hoger beroep kwamen er trouwde: Hildegard H.A. Andereija de Waffen-SS. In maart 1945 vertrok haar tijd in het besmette huis én op nog twee jaar bij. In 1952 werd Ilcken (Ennepe,1902, soms geschreven als Ilcken opnieuw, nu naar Den Haag. het werk van Andereija? En waarom evenwel in een gratiegolf vervroegd Andereya). Ook zijn ex hertrouwde Hij was als SS-soldaat overgeplaatst. heeft zij op het in aanbouw zijnde vrijgelaten. Hij overlijdt in 1979, zijn overigens, in Den Haag op 21 decemSteenhof de Jong achterhaalde Holocaust Namenmonument, dat vrouw in 1988. Aanzien genoot hij al ber 1932, met Jacobus Marinus de dat Ilcken daarna nog driemaal in in september wordt voltooid in het niet meer op het eiland, dat hij nooit Ruijter, een assistent-geneesheer bij Zierikzee is geweest: op 24 april en Weesperplantsoen in Amsterdam, meer bezocht. Zijn echtgenote onderde Rijksverzekeringsbank. 5 mei in SS-uniform en in september, de namen geadopteerd van Laura, hield na de oorlog contacten met Andereija was verslingerd aan het om er verhoord te worden op het poliBetsy en Rosa Labzowski, kinderen de Alte Kameraden en is nog vaak in nationaal-socialisme en dat enthoutiebureau. Om het af te sluiten: Ilcken van de overkant van de Oude Haven? Zierikzee geweest. siasme sloeg aan bij haar echtgenoot. werd in 1949 veroordeeld tot tien jaar Ilcken wordt volgens Steenhof de Hij werd lid van de NSB, klom op tot Hertrouwen baas van de NSB Noord-Zeeland, Toen Steenhof de Jong in uiteenloomvattende Schouwen-Duiveland, pende archieven nog volop bezig was Tholen en St. Philipsland. Volgens met zijn onderzoek naar de eilandeSteenhof de Jong wist hij tientallijke collaboratie, zag hij al vrij spoelen mensen uit zijn omgeving lid te dig het patroon: “Al die informatie maken van de NSB, medewerkers van lezend, zag ik dat alle sporen leidhet waterschap, maar ook rijke boeden naar Ilcken. Hij was immers de ren. Onderwijl schilderde zijn echtleider van de NSB, rondom hem cirgenote er gedreven op los in haar kelde veel collaboratie.” Ir. Arnoldus atelier. Jacobus Ilcken, geboren in Baarn in 1892 en afgestudeerd in civiele techBriefje niek in Delft, trad in 1920 in dienst bij Tijdens de oorlog kreeg Ilcken ferme het Waterschap Schouwen. “Hij werd ruzie met ir. Anton Mussert, de natier een soort technisch directeur; de onale NSB-leider: Hilde en hij hadopzichters van de arbeiders vielen den geprobeerd Mussert beentje te allemaal onder hem.” lichten door een anti-Mussertbrief Ilcken ging in Zierikzee behoren tot naar Hitler te sturen, een exposé van de gegoede burgerij, samen met zijn meerdere kantjes. vrouw Wilhelmina Anthonia Hendrica Mussert zette Ilcken uit de NSB. Ilcken (‘Mien’) van der Vegt (Zierikzee, wendde zich daarop tot de Germaanse 19.9.1892), met wie hij op 28 maart SS. Op voorspraak van Meinoud Rost 1918 in Den Haag was getrouwd, nog van Tonningen, de nummer twee van 2de luitenant der infanterie zijnd. Hij de NSB met wie Ilcken bevriend was, was toen 26, zij 25. Het echtpaar ging ging Ilcken naar Oekraïne. Ook daar aan de Oude Haven 28 wonen en kreeg kreeg hij ruzie. In januari 1944 keerde drie kinderen. hij terug naar het waterschap. Ilcken werd een man van aanzien. Ilcken bood zich aan bij de Duitsers, Op 10 april 1931 scheidde Ilcken en hielp mee om Schouwen-Duiveland van zijn Mien, die Kunstschilderes Hildeg

Jong beschouwd als “de grootste schurk van Schouwen-Duiveland” , dan wel “de schrik van Zierikzee”. Burgemeester Schuurbeque Boeije van Zierikzee noemde hem indertijd “een van de grootste kwelgeesten”. Volgepropt In hetzelfde jaar dat Ilcken werd berecht, 1949, werd in zijn voormalige woning aan de Oude Haven een geheime schuilplaats ontdekt. Het was een beerput van nazisme: zeven grote schilderijen van Hitler, gemaakt door Andereija, een borstbeeld van Hitler, 178 nationaal-socialistische boeken, een SS-uniform, kaarten van de Krim en Oekraïne en daarnaast nog gewone spullen als een radio, tapijten, en 164 stuks linnengoed. Steenhof de Jong kreeg na alle research de indruk dat de verborgen ruimte onder de vloer was. Pas later vernam hij dat zij zich tussen twee vloeren bevond. Steenhof de Jong reconstrueerde dat het zo gegaan is: toen Ilcken en zijn vrouw Zierikzee op 15 september 1944 op stel en sprong moesten verlaten, hebben ze “hun auto volgepropt”. “Maar ze konden niet alles meenemen.” Tegenstanders van Ilcken hadden het volproppen gezien en probeerden nog bij Bruinisse, bij het veer, “om de auto open te breken”. Van wat de Ilckens niet mee konden nemen, hadden zij “het meest vertrouwelijke en belastende spul in die geheime ruimte opgeslagen, in de hoop dat later nog eens te kunnen weghalen”. Dat is niet meer gelukt, en zo kwamen de spullen bij het NIOD terecht, het Amsterdamse instituut voor oorlogs-, holocaust- en genocidestudies. Steenhof de Jong vond decennia later, bezig met zijn boek, bij het NIOD “een enorm dossier” met papieren van Ilcken en zijn vrouw: allerlei studies, kladjes, voorberei-


Klachten na bestraling?

Zuurstoftherapie helpt. “Tijdens deze behandeling wordt de zuurstof onder druk ingeademd, waardoor er twaalf keer meer zuurstof in het lichaam wordt opgenomen dan normaal”, vertelt Tjeerd van Rees Vellinga, arts van het hyperbaar centrum. “Dat zorgt ervoor dat de weefsels die een tekort hebben aan zuurstof, tijdens deze behandeling beter van zuurstof worden voorzien. Juist die zuurstof heeft het weefsel keihard nodig om aan het werk gezet te worden. Dat maakt deze therapie bijzonder geschikt voor verschillende indicaties zoals klachten na bestraling en wonden aan de diabetische voet.” “De behandeling vindt plaats in een soort tank”, vervolgt meneer Lijsenaar. “Zodra de deur dicht is, wordt de druk langzaam opgebouwd. Dat voel je een beetje aan je oren. Als de druk op het juiste niveau is, zet iedereen zijn zuurstofkapje op. Ik had altijd het idee dat je heel ijle lucht inademt, maar je merkt er niks van. Je leest een boek of je luistert muziek en die anderhalf uur gaat ongemerkt voorbij. Mijn klachten zijn enorm verminderd. Ik ben vooral blij dat ik ook weer een deel van mijn smaak terug heb.” Zijn ogen gaan twinkelen als hij zegt: “Nu proef ik ook weer eens een kroketje.”

Hij had al diverse therapieën gehad, maar ze zorgden geen van allen voor verlichting van zijn klachten. Meneer Lijsenaar was dan ook wat sceptisch over zuurstoftherapie, maar onder het motto ‘baat het niet, dan schaadt het niet’ besloot hij in januari toch te starten met de behandeling in het Medisch Centrum voor Hyperbare Zuurstoftherapie (MCHZ) in Goes. Aan het eind van zijn behandeling verschijnt er een grote glimlach op zijn gezicht als hij zegt: “De resultaten zijn wonderbaarlijk.” Vijf jaar geleden kreeg hij te horen dat hij een zeer agressieve tumor in zijn kaak had. Er volgde een operatie én een bestralingstraject. “Je weet dat er bijwerkingen kunnen zijn na een bestraling en ik hoopte dat ik daarvan gespaard bleef, maar dat was helaas niet het geval. Na de bestralingen was mijn smaak en reuk ernstig verstoord, mijn mond kon nog maar beperkt open, ik had een heel droge tong en moeite met praten”, somt hij op. “Kortom, het was eigenlijk niet te doen.” Meneer Lijsenaar is helaas geen uitzondering. Ondanks de uiterst zorgvuldige behandeling van de radiotherapeut, is het mogelijk dat je klachten krijgt door beschadigd bestraald weefsel. Soms pas maanden of zelfs jaren na de bestraling. Veel van deze patiënten merken een sterke verbetering na hyperbare zuurstoftherapie.

Naast klachten na bestraling en chronische en complexe wonden aan de diabetische voet, zijn er nog diverse aandoeningen die succesvol behandeld kunnen worden met zuurstoftherapie, zoals zuurstoftekort na huid-, spierof bottransplantatie, osteomyelitis of zuurstoftekort in het spierweefsel na een trauma of door een infectie. Het volledige overzicht is te vinden op www.hyperbaarcentrum.nl

Medisch Centrum Hyperbare Zuurstoftherapie ’s-Gravenpolderseweg 114, Goes 088 - 1254290 info@hyperbaarcentrum.nl www.hyperbaarcentrum.nl


25

Nesten kwetsbare kustbroedvogels beter beschermd tegen verstoring Afzetten gebieden langs de Ooserschelde

Vliegvlugge jongen Kattendijke (foto Wilco Jacobusse)

Nationaal Park Oosterschelde, Natuurmonumenten en Stichting Het Zeeuwse Landschap zijn begonnen met het afzetten van stukken dijk en schelpenstrandjes langs de Oosterschelde. Met deze maatregel krijgen bontbekplevieren, strandplevieren en scholeksters de kans om in alle rust te broeden en hun kroost groot te brengen. ZIERIKZEE

Op ‘gesloten’ dijktrajecten en strandjes rondom de Oosterschelde broeden regelmatig scholeksters, bontbekplevieren en af en toe een strandplevier. “De nesten van deze vogels – vaak niet meer dan een kuiltje - liggen vaak op de grond tussen de stenen van de dijk of op een schelpstrook op een strandje”, vertelt boswachter Paul Begijn van Natuurmonumenten. “De nesten zijn daarom erg kwetsbaar en gevoelig voor verstoring.”

Van de bontbekplevier broeden er momenteel slechts 300 tot 350 paar in Nederland, waarvan ruim 30 paar rondom Nationaal Park Oosterschelde. Van de strandplevier zijn zelfs maar 120 tot 160 broedparen bekend in Nederland. Ook voor de scholekster is de Oosterschelde een belangrijk broedgebied. In totaal hebben de natuurorganisaties zo’n 15 locaties in beeld om rasters te plaatsen als nestbescherming om de bezoekers op afstand te houden. Een aantal plekken worden op voorhand afgesloten omdat bekend is dat er jaarlijks terugkerend broedsucces is. Andere plekken worden pas afgesloten nadat er broedactiviteit is waargenomen. Vrijwilligers van Nationaal Park Oosterschelde en Natuurmonumenten houden de potentieel geschikte locaties voortdurend in de gaten, zodat er bij nestactiviteit

snel overgegaan kan worden tot afsluiting. De meeste nesten bevinden zich op dijktrajecten die doorgaans al afgesloten zijn voor het publiek, maar waar desondanks toch nog regelmatig verstoring plaatsvindt. Een enkele plek, zoals bij Kattendijke, bevindt zich wel aan een doorgaande fietsroute. Om de bezoekers goed te informeren, worden informatiebordjes geplaatst om de reden van de afsluiting uit te leggen en begrip te vragen voor de situatie. Ook worden omwonenden zoveel mogelijk betrokken bij de broedvogels op de stranden en dijken langs de Oosterschelde. Wilco Jacobusse, coördinator van Nationaal Park Oosterschelde: ,,De betrokkenheid van omwonenden is cruciaal, veel omwonenden weten niet dat de dijken en strandjes ook belangrijke broedgebieden zijn. Maar na informatie of een bewonersexcursie is er veel begrip en zijn de reacties echt hartverwarmend”

Ook het Zeeuwse onderwijs wordt actief betrokken bij het project. Zo hebben middelbare scholieren informatiebordjes ontworpen en hebben Zeeuwse basisscholen diverse broedstrandjes schoongemaakt voor aanvang van het broedseizoen. Met behulp van een ervaren groep vrijwilligers worden de nesten van bontbekplevieren, strandplevieren en scholeksters rond de Oosterschelde gemonitord. Op die manier wordt het broedsucces in kaart gebracht en kunnen gerichte maatregelen genomen worden om nesten te beschermen. Ook worden een aantal vogels geringd door medewerkers van Delta Milieu Projecten, zodat ze gevolgd kunnen worden en we aan de hand van hun trekbewegingen nog meer te weten komen over deze kwetsbare kustvogels. De natuurorganisaties putten moed uit de successen van vorig jaar, toen

Bontbekplevier (foto Ruud Poelstra)

werd gestart met de nestbescherming. Toen konden 20 bontbekplevieren, 17 scholeksters en 2 strandplevieren in alle veiligheid worden grootgebracht. Het broedseizoen loopt tot begin augustus. •

Nieuwerkerk krijgt slimme verkeerslichten NIEUWERKERK De stoplichten op de N59 ter hoogte van Nieuwerkerk zijn aan het einde van hun levensduur. Rijkwaterstaat is momenteel druk bezig met de voorbereiding voor de vervanging.

De stoplichten ook wel een verkeersregelinstallatie (VRI) genoemd is aan het einde van zijn levensduur en verdere optimalisatie is helaas dan ook niet meer mogelijk. De huidige installatie op deze kruising wordt in zijn geheel vervangen, waardoor deze weer reageert op het actuele verkeersaanbod. Momenteel is Rijkswaterstaat druk bezig met het voorbereiden van deze werkzaamheden. De huidige werkt momenteel alleen nog volgens een vast tijdsschema, waarin alle lichten binnen een vaste cyclustijd en in een vaste volgorde een vaste groentijd krijgen. Ook de zijrichtingen krijgen dus een vaste tijd. Dit heeft als gevolg dat de gebruiker voor rood licht kan komen te staan, terwijl er geen verkeersaanbod is op de andere richtingen. De verschillende richtingen worden tot de vervanging op deze manier zo goed als mogelijk gefaciliteerd. •

DUURZAAM LOUNGEN OP LOLL DESIGN

Zondag 25 april extra geopend

We zijn zeer verheugd over de terugkeer van de duurzame buitenmeubelen van Loll Design, in onze collectie. Waaronder bijvoorbeeld de Adirondeck fauteuil. Een klassiek lounge model gemaakt van gerecyclede melkpakken. Weersbestendig en onderhoudsvrij. Wat wilt u nog meer?

van 13.00 tot 17.00 uur*

EEN PLEK ONDER DE ZON

VERANTWOORD EN ONDERHOUDSVRIJ GENIETEN

ONTDEK ALLES VOOR BUITEN

ONZE NIEUWE OUTDOOR COLLECTIE IS BINNEN! We beginnen het voorjaar fris, maar grotendeels zonovergoten. En hoe lekker is het dan om dat perfecte plekje uit de wind op te zoeken en in het zonnetje te genieten van uw tuin of balkon? Heeft u zin gekregen om uw exterieur een update te geven? Laat u in Zonnemaire inspireren door de nieuwe collecties van o.a. Borek en Max&Luuk. *Dinsdag 27 april gesloten.

Zuidweg 20a | 4316 LB Zonnemaire | T (0111) 40 13 18 | E info@interieur-paauwe.nl

WWW.INTERIEUR-PAAUWE.NL


Onze sportieve Eef, Je ging altijd voor de winst, maar deze wedstrijd kon je helaas niet winnen….

Overlijdens

EEF VAN ZESSEN Rotterdam 7 juli 1944 - Scharendijke 20 april 2021 Netta Simonetta, Esmée Esterella, René, Justin, Anissa

Na een kortdurend ziektebed hebben wij afscheid moeten nemen van onze moeder, schoonmoeder en oma

Lenie van der Maas * 20 juli 1937

Zierikzee

† 18 april 2021

André en Petra Chantal Michelle en Paul Amanda en Tim Cor Indy en Quinten

De afscheidsbijeenkomst zal in besloten kring plaatsvinden. Echter, iedereen is welkom om op 26 april 2021 om 14.30 uur aanwezig te zijn bij de begrafenis op de Algemene Begraafplaats aan de Boutlaan te Scharendijke.

We gaan je missen!

Bloemen worden zeer gewaardeerd, graag één onverpakte bloem.

Vele fijne herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, maar altijd in ons hart.

Na een mooi leven vol liefde en zorg voor allen die haar lief waren, is na een periode van afnemende kracht rustig van ons heengegaan onze lieve (pleeg)moeder, oma, grootmoeder, tante en oudtante

Verdrietig, maar dankbaar voor al het goede wat zij ons gegeven heeft, hebben wij afscheid moeten nemen van onze lieve zorgzame moeder, schoonmoeder, oma en overgrootmoeder

Hermina Maria Theodora Brinckman

Gré van Helden - Frik

Piet en Desiree Roy Manon en Mathieu Dion Onze dank gaat uit naar verzorgende en vrijwilligers van Hospice Kaaskenshuis te Zierikzee voor de liefdevolle verzorging die zij aan onze moeder en oma hebben gegeven. Correspondentieadres: A. de Jonge Wethouder den Boerstraat 42 4318 EP Brouwershaven

Sinds 21 oktober 2019 weduwe van Bob van Helden

* Rotterdam, 18 oktober 1936

† Bruinisse, 18 april 2021

Anita en Ab Duinhouwer-van Helden Kevin en Zoë Luke

Colin en Divya

De crematie heeft in familiekring plaatsgevonden.

Rob en Miranda van Helden-Goulooze Samantha en Remo Amber en Mitchel Khaya

Correspondentieadres: Elzenstraat 24 4306 DA Nieuwerkerk

Stil

op de leeftijd van 96 jaar. Zij is liefdevol verzorgd in Borrendamme. Marijke en Rob Brinkman en hun (klein)kinderen Ria Brinckman en Wim Prinsen en hun (klein)kinderen Zierikzee, 15 april 2021 Correspondentieadres: Oosterduinen Z10, 9331 WK Norg De afscheidsbijeenkomst heeft maandag 19 april plaatsgevonden in uitvaartcentrum Vredehof, waarna Miep door haar naasten naar het crematorium is begeleid. Onze dank gaat uit naar de medewerkers van Allévo Zorg Thuis en Borrendamme woongroep 60, de artsen en naar een ieder die, op welke wijze dan ook, liefdevolle zorg en aandacht aan Miep gegeven heeft.

Het afscheid heeft in besloten kring plaatsgevonden.

Zij mocht gaan, het is goed. Zij mag rusten. Maar voor ons, een gemis, dat zij

Verdrietig, maar dankbaar voor alle bijzondere en mooie herinneringen, geven wij u kennis dat is overleden

stil geworden is....

Christina Maria (Tineke) Vis - de Reus * 26 juli 1933 Makassar (Nederlands Indië)

~ Miep ~

† 15 april 2021 Zierikzee

De stilte en leegte zijn nu al voelbaar. We zullen haar ontzettend missen. Ze was zo sterk en zo betrokken bij de mensen om haar heen. Wij zijn trots op wat zij voor ons en haar omgeving betekend heeft. Ook al is het nu stil, haar verhalen leven voort. Den Haag, Martine Vis Eduard Koek Correspondentieadres: Hofzichtlaan 7 2594 CB Den Haag De crematie heeft op woensdag 21 april 2021 plaatsgevonden.

Annie Ans-Bosveld ’s Gravenhage, 24 juli 1932 - Dirksland, 18 april 2021 Tom Joop en Sigrid Ingrid † Sjoerd en Milou, Avi Pascal en Paula Vivienne

Zorg met hoofd, hart en handen Mark de Bruijne, Janine Schouls en Caroline Giltay In alle rust samen zijn

Afscheidshuis de Omarming

Een plaats van warmte en liefde, dag en nacht toegankelijk voor nabestaanden

Petra en Mark Vallonne en Gerald, Jesse, Rosalie & Eva Léon en Wilma Mika Marloes en Kenny, Hannah Emmy Daan Correspondentieadres: Petra Hamel-Venrooy Sterappelstraat 43, 2564 RA ’s Gravenhage

Bel bij overlijden

0111 450 717 (24/7)

Emil Sandströmweg 2a, Zierikzee www.uitvaartsd.nl


Bedroefd en verdrietig zijn wij om het overlijden van onze goede en lieve vriend

Jan Heijboer Paulina & Jan Stouten

Voor uw hartelijk meeleven, in welke vorm dan ook, ervaren na het overlijden van onze lieve, zorgzame moeder, oma en oude oma

Neeltje van der Linde-den Boer

Kees-Jan, Lotte

~ Nellie ~

U I T VA A RT Z O R G

STEIJN DE VLIEGER UITVAARTZORG

STEIJN DE VLIEGER UI TVAA

“Als er ooit een dag komt dat we niet meer samen zijn, neem me dan mee in je hart. Daar zal ik altijd blijven.” Met pijn in ons hart, nemen wij afscheid van onze vader

Jan van der Maden * 20 november 1949 Den Bommel

† 19 april 2021 Zierikzee Melisa en Jenni Pascal en Julia Jordy

Het heeft ons goed gedaan.

UI TVAA

April 2021

Het heeft ons goed gedaan zoveel medeleven en belangstelling te hebben ontvangen na het overlijden van onze lieve moeder, schoonmoeder en oma

Lieneke Bosman-Hartoog Ludy en André Jan en Tanja Diana en Marc en kleinkinderen

Cora Quaak-Dijkman Langs deze weg willen wij u onze hartelijke dank betuigen.

RT

0111 40 2000

RT SE

RV IC

E

UI TVAA

D E V LRT SE RV IC E IE G E R UI TVAA

DE VL IE G RT SE

RV IC

U I T VA A RT S E RV I C E

ZEELAND

E

ER

Voor een respectvolle uitvaart... U I T VA A RT S E RV I C E DE VLIEGER

Schouwen-Duiveland

Oosterland 0111 40 2000 (dag &nacht) info@uitvaartdevlieger.nl | www.uitvaartdevlieger.nl

U I T VA A RT S E RV I C E

DE VLIEGER

Herdenking in dorpshuis / Dienst in de Kerk? • Helpend • Inspirerend • Persoonlijk •

Bruinisse, april 2021 Arjen van de Hee T 06 42 17 94 17 www.yarden.nl/vandehee

omdat afscheid nemen zorg vraagt... uitvaartonderneming

Lieke Bosveld

Met lieve groet, Piet Quaak Fred en Ivonne John en Sylvia kleinkinderen en achterkleinkinderen

GRATIS WILSBESCHIKKING Voorkom onduidelijkheid. Zet uw wensen in alle rust op papier. Vraag gratis en vrijblijvend aan.

Dit heeft ons diep geroerd en tegelijkertijd erg gesteund.

Ontroerend en hartverwarmend waren de vele blijken van belangstelling en medeleven na het overlijden van mijn onvergetelijke vrouw, onze zorgzame moeder, oma en overgrootoma

ZEELAND

Zo w mijn u il ik Z Eit E Lv Aa ND ar t UI TVAA

Dankbetuigingen

U I T VA A RT S E RV I C E

RG

Z E E L ASE RV IC E ND

Kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen

De crematie heeft in besloten kring plaatsgevonden.

RT ZO

ST E D E V L IJ N IE G E R

willen wij u hartelijk dankzeggen.

Woont in Zierikzee werkt door heel Zeeland dag en nacht bereikbaar Tel. 0111 - 40 85 44 0113 - 22 88 49

• Professionele en creatieve begeleiding • aandacht voor kinderen en bijzondere familierelaties • Voorgesprek en nazorg zijn gratis • Geeft lezingen over rouw en afscheid • Dementievriendelijk

www.uitvaartondernemingliekebosveld.nl

& van de Hee

Claessen

uitvaartzorg

Sacha Claessen Hoge Hilleweg 27a 4328 RA Burgh-Haamstede www.claessenuitvaartzorg.nl info@claessenuitvaartzorg.nl dag en nacht bereikbaar

0111 - 852 773

06 - 45 775 978

Burgh-Haamstede, april 2021

INGEZONDEN BRIEVEN Borden

Willem Grinwis, Arie-Jaap Arensman, Linda Hollestelle-Oosterwijk & Leendert van der Werf

VOORHEEN |

de Jonge & Uijl

0111 - 412877 Uitvaartcentrum “Vredehof”

Oude Lagezoom 6, 4328 ED Burgh-Haamstede

www.arensmanuitvaart.nl

TIM MERMAN NATUURSTEEN Vierbannenstraat 1 4306 BH Nieuwerkerk  0111– 64 17 98

Grafgedenkstenen Traditioneel en eigentijds In alle prijsklassen Natuursteen of glas/RVS Deskundig advies T I M M E R M A N - N AT U U R S T E E N . N L

Schouwen Duiveland, ons geliefde eiland. De wind door je haren, zon in je gezicht; de gastvrije ontvangst van mensen en natuur. Maar wat ook opvalt: de natuur heeft een bordje. Om me vertellen wat ik zie, of zou moeten zien. Om me te vertellen waar ik ben, of zou moeten zijn. Om me vertellen wat ik mag doen en wat ik niet mag doen. En er komen meer borden. Digitale borden die de recreant ‘in een oogopslag’ vertellen wat er te doen is. Want ‘Ik heb een band’ is passé. Nou, als iets passé is, zijn het borden. De recreant heeft immers een telefoon, volgeladen met apps en is op het eiland omdat die weet wat er doen is. Zie de volle campings en volgeboekte accomodaties: Schouwen Duiveland is niet bepaald onbekend terrein. Borden, dat is visueel kabaal, vervuiling en vernietiging van het landschap. Ons opgedrongen door marketingjongens. En wat doet de gemeente? 1 miljoen weggeven aan marketing. Ja, weggeven! Een blanco cheque voor het optuigen van een organisatie die aandacht trekken tot doel verheven heeft en daarvoor alles offert wat de aandacht waard is. Robert Schütte, Burgh-Haamstede •

Claim Brouwerseiland? Dat de gemeenteraad van SchouwenDuiveland een onduidelijke koers gevaren heeft is wel duidelijk. Het verdient geen

schoonheidsprijs, maar is nog steeds het resultaat van een democratisch proces. De afwijzing van het plan Brouwerseiland kan voor niemand een verassing zijn geweest. Van begin af aan was er weerstand en heeft de initiatiefnemer veel energie besteed aan het weerleggen van bezwaren en bedenkingen. Dat doe je niet als je er van overtuigd bent dat het goed komt. De organisatie koos er voor de tegensignalen te negeren. Het project was van begin af kwestieus: openbare ruimte werd omgezet in particuliere ruimte. Zonder

noodzaak. Want laten we niet vergeten: Brouwerseiland is niet een project met een maatschappelijk doel. Het bedient een selectieve groep waar het goedkope geld tegen de plinten klotst. Ja ook die groep hoort bij de maatschappij, maar daar hoeft geen openbare ruimte voor te worden opgeofferd. De bestedingen en verwachtingen zijn het resultaat van tunnelvisie en voor eigen rekening. Robert Schütte, Burgh-Haamstede •

Mildere straf voor wapenbezit De rechtbank heeft een 55-jarige inwoner van Zierikzee voor het bezit van een arsenaal aan wapens en munitie veroordeeld tot tien maanden gevangenisstraf, waarvan zes maanden voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaar. In de strafmaat werd ook het bezit van amfetamine en xtc-pillen, die afkomstig waren van zijn broer, meegenomen.

ZIERIKZEE

De officier van justitie had drie jaar celstraf, waarvan zes maanden voorwaardelijk, geëist. De rechtbank liet in de strafmaat meewegen de grote hoeveelheden aan wapens en munitie die bij de man 14 oktober vorig jaar op verschillende adressen werden aangetroffen. In zijn voordeel sprak dat de wapens niet bedoeld waren voor criminele activiteiten, maar dat hij ze als verwoed verzamelaar in huis en in een loods had. Wel nam de rechtbank het hem kwalijk dat hij zijn

vriend erbij betrokken had door wapens en munitie bij hem in bewaring te geven. De 70-jarige Zierikzeëenaar beschouwde het bewaren van de wapens op zijn beurt als een vriendendienst. De 55-jarige verzamelaar had zijn maatje ook opgezadeld met de verdovende middelen, die in een collectebus zaten. Daarvan oordeelde de rechtbank dat niet bewezen kon worden dat de zeventiger had kunnen weten dat er drugs in de collectebus zaten. Verder werd er rekening gehouden met de persoonlijke omstandigheden, dat hij naïef was geweest en in een isolement leefde. De man werd voor zijn aandeel veroordeeld tot 120 uur werkstraf en drie maanden voorwaardelijke gevangenisstraf, drie jaar proeftijd. Dat was precies de helft van geëiste straf van het Openbaar Ministerie. •


30

Wintersportwinkel Brouwerdam dient twee doelen Rick Jendrusch: ,,Als we open kunnen, wordt het een gekkenhuis” SCHARENDIJKE Zeil- en surfcentrum Brouwersdam wil een jaarrond in bedrijf zijn en daarmee medewerkers aan zich binden. Met een ‘andere’ wintersportwinkel wil het watersportcentrum aan de Brouwersdam daarmee een invulling geven.

Jaarlijks van half oktober tot en maart wordt de surf- en zeilwinkel leeggehaald en komen er alleen maar wintersportspullen voor terug. ,,Deze winter was het heel rustig”, constateert Rick Jendrusch namens het zeil- en surfcentrum. Het moet geen standaardwinkel worden maar eentje met beleving en experience. ,,Je moet de lucht van wax ruiken, er moet glühwein zijn en overal komt sneeuw te liggen. Zo moeten de mensen een wintersportgevoel krijgen”, aldus Jendrusch. De wintersportwinkel, die de naam ‘Brouwersdam Snow, Shop & Experience’ meekrijgt, is er ook voor de medewerkers van het zeil- en surfcentrum. Met alle activiteiten op watersportgebied kunnen ze niet het hele jaar aan het werk worden gehouden. Een deel van hen verkiest er dan voor wintersportgebieden op te zoeken om daar te gaan werken als bijvoorbeeld skileraar en heeft daar kennis van wintersport in al haar facetten opgedaan. ,,Dat is een goede combinatie”, weet Rick Jendrusch, die zelf ook graag en al jaren met wintersport gaat. ,,Zo kunnen we mensen een jaarcontract aanbieden. We willen naar een vaster team. De ene kan dan de ‘winter’ ondersteunen en andersom de ‘zomer’. Dit plan zat al jaren in ons hoofd.”

Bovendien heeft Brouwersdam, gelijk aan haar medewerkers, heel veel klanten die ook op wintersport gaan. De nadruk ligt vooral op kwalitatief hoogwaardige producten die gegarandeerd van belang zijn tijdens de wintersport. Het gaat van ski’s, snowboards en boots tot goggles, helmen, underwear en lawinetassen. ,,We richten ons hoofdzakelijk op de kwaliteit, service en iets wat nog niet in de omgeving te vinden is: bootfitting. Deze innovatie zorgt ervoor dat jouw schoen precies gemaakt is voor jouw voet. Wat is er bij het skiën of snowboarden belangrijker dan een schoen die als gegoten zit?”, aldus Rick Jendrusch. ,,Wintersport is niet niks. Daarom maken wij jouw dag ook gelijk sportief door middel van de ‘Wintersport Ready Bootcamp’. Hierbij focussen wij ons op oefeningen die gerelateerd zijn aan de bewegingen die je maakt op de piste. Voor de veiligheid op de (off-)piste bieden wij een lawine-piepertraining op het strand aan. Ben je een echte avonturier? Waag jezelf met ski’s van de waterjump om jouw gloednieuwe airbag te testen.” Ook komt er een wax- en slijpclinic. •

Rick Jendrusch (rechts) met twee medewerkers van zeil- en surfcentrum Brouwersdam, Froukje Schaapveld en Victor Middelbeek.

Toch hebben Rick Jendrusch en zijn omgeving er wel van wakker gelegen om de plannen voor een Brouwersdam in ‘winterse sferen’ door te zetten. Er is nog een kans dat er misschien komende winter weer geen pistes opengaan in de Alpenland. ,,Als ondernemer moet je durven. Als we open kunnen, wordt het een gekkenhuis. Niemand is nu op wintersport geweest. Iedereen heeft geld in zijn zakken, en wie weet maken we de beste start ooit.” Voor de duidelijkheid: Brouwersdam heeft dus onlangs

alle spullen voor het komende wintersportseizoen besteed. ,,We willen

een iets andere doelgroep aanspreken en niet hetzelfde doen als anderen.”

Zwevend over de eindstreep

Koningsspelen op aangepaste manier ZIERIKZEE Ook in 2021 worden de Koningsspelen georganiseerd op Schouwen-Duiveland. In verband met het coronavirus vinden ze dit jaar plaats op een aangepaste manier.

Ondanks de maatregelen doet SMWO er samen met de scholen en verenigingen alles aan om het zo leuk mogelijk te maken. Het doel van de Koningsspelen is dat alle kinderen in Nederland gestimuleerd worden om voldoende te sporten en te bewegen. In Zierikzee worden de Koningsspelen ieder jaar georganiseerd: honderden kinderen komen samen om sportcli-

nics te volgen. Deze clinics worden gegeven door een aantal sportverenigingen van Schouwen-Duiveland. Een groot evenement is voorlopig nog niet mogelijk en daarom organiseren de scholen het dit jaar kleinschalig. Door sportverenigingen te koppelen aan een school ontstaat er een ‘koningsmatch’. Zo krijgen de kinderen de mogelijkheid om kennis te maken met een voor hen soms nieuwe sport en een nieuwe vereniging. SMWO ondersteunt bij het maken van deze matches om de kinderen in deze tijd toch te voorzien van een sportieve middag. •

PUZZEL MEE EN WIN EEN HEERLIJKE TAART De woorden zitten horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Ze kunnen elkaar ook overlappen. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing. U kunt uw oplossing mailen naar info@wereldregio.nl of opsturen naar WereldRegio, Postbus 37 4300 AA Zierikzee. Doe dat voor woensdag 21 april 2021 en u maakt kans op een heerlijke taart! Vermeld er wel uw telefoonnummer bij, de winnaar wordt door ons gebeld. De winnaar van deze week is: R. de Feiter-Eerland uit Renesse De oplossing was: DAMHERT

Het mocht weer. Rennen, werpen, springen, sprinten op de atletiekbaan van Delta Sport op sportpark Bannink. Twee jeugdleden bestreden elkaar in een nek-aan-nekrace en kwamen al zwevend over de finish tijdens de eerste onderlinge wedstrijd sinds september 2020. Het weer werkte mee en er waren alleen maar blije gezichten. ,,Het is zeker voor herhaling vatbaar”, sprak de Zierikzeese atletiekclub na afloop. (foto Kees Bin) •

AANVAARDING ACRYL ALRAS BLOEI CHIPS CLICHE DOBBELSPEL EIKEN GENADE GERST GNOOM KIPPENEI KLEVERIG LEERDAM LOKET

NOTIE OBSCEEN ONGANS PLAAG POEIER POULE ROOKBOM TORNMESJE TYPEN VEDER VERSLINDEN VERTE VISIE VREDEVORST WELLEN

C L I C H E N E P Y T R

H A Y V T G R E I E O P

I A N R P R N D K O K K

P N E E C S B O K I L I

S V J D D A L B O E E P

N A S E P N O B V M E P

A A E V L M I E B V R E

G R M O A U R L I S D N

N D N R A I O S S A A E

O I R S G E I P N R M I

P N O T I E W E L L E N

A G T S R E G L I A A V


31 afsluiting plaats met een stormbaan en springkussen: ‘s ochtends voor de kleinste jeugd met lunch en ‘s middags voor de oudere jongens en meiden. Schouwen-Duiveland decor tweede etappe ZLM Tour

Terpstra troeft landgenoot Tauber af in race Ötztal Anne Terpstra heeft zich de sterkste getoond op het Ötztaler Mountainbike Festival. De geboren en getogen Zierikzeese, was tijdens de wedstrijd in Oostenrijk zondag ruim een halve minuut sneller dan haar landgenoot Anne Tauber. De dertigjarige mountainbiker is dit jaar één van de Nederlandse deelnemers aan de Olympische Spelen.

Een deel van de tweede etappe van de ZLM Tour, een internationale wedstrijd, komt over Schouwen-Duiveland. De tweede etappe, die op donderdag 10 juni wordt verreden, start in Veere en gaat via de Oosterscheldekering over het eiland en verlaat die via de Zeelandbrug weer. De etappe eindigt in Goes. Op woensdag 9 juni is de eerste etappe tussen Kapelle en Wemeldinge.

Nederlaag Kerkhove geen invloed op winst Nederland Het Nederlands tennisteam heeft de play-offs met China met 3-2 gewonnen. Een nederlaag van Lesley Kerkhove had geen gevolgen voor de eindzege van Oranje in het kader van de Billy Jean Cup (voorheen Fed Cup). De oud-Zierikzeese verloor zaterdagmiddag in drie bedrijven van Wang Xiyu, een speelster die een dag eerder ook Aranxta Rus in drie sets de baas was. Kerkhove (foto) kwam onverwacht in actie omdat Kiki Bertens daags na haar gewonnen wedstrijd tegen Wang Xinyu toch weer last kreeg van haar achillespees. Na de nipte nederlaag van de Schouwse tennisser won Rus haar enkelspel en samen met Demi Schuurs het dubbelspel. •

Volleybalsters en coach Munter VCN op koers voor lijfsbehoud De volleybalsters van VCN, die worden gecoached door Brueaar Ivo Munter, hebben Eurosped een tikje gegeven. In de vijfde wedstrijd in de degradatiepoule won het team uit Capelle aan den IJssel zaterdag met 3-1. De setstanden waren 20-25, 25-22, 27-25 en 25-23. Er staan nog drie wedstrijden op het programma. Dokter van de Zande-toernooi SKNWK gaat weer niet door

Promotie naar tweede divisie hoogtepunt Jonker Over het absolute hoogtepunt in zijn volleyballoopbaan hoeft Lennen Jonker niet lang na te denken.

Het onderlinge toernooi van voetbalverenging SKNWK, ook bekend onder de naam Dokter van de Zande-toernooi, gaat voor het tweede achtereenvolgende jaar niet door. Vanwege de geldende coronamaatregelen is het niet mogelijk. ,,Met alle beperkingen en onzekerheden hebben we moeten besluiten ook de editie van 2021 te schrappen”, aldus de Nieuwerkerkse club op haar website. De 41e editie staat nu gepland voor Hemelvaartsdag 2022 (donderdag 26 mei). Flessenactie jeugd FC De Westhoek’20 zaterdag 1 mei De jaarlijkse flessenactie van de jeugd van FC de Westhoek’20 heeft zaterdag 1 mei plaats. Op deze dag komen de kinderen langs de deur in BurghHaamstede, Renesse en Scharendijke om statiegeldflessen op te halen. Het geld komt helemaal ten goede aan de jeugd. Op 5 juni vindt de seizoen-

Het was in mei 2015 toen hij met het eerste mannenteam van Forza in een afgeladen sportzaal De Vanger promotie naar de tweede divisie bewerkstelligde. Dat ging ten koste van het Limburgse Jolly Jokers. ,,Dat was heel spannend”, herinnert Jonker zich nog. Hierna hield Forza het drie seizoenen uit in de tweede divisie van de landelijke NeVoBo-competitie. Dat maakt hem misschien nog wel het meest trots. ,,Dat we als team uit zo’n kleine plaats landelijk hebben meegedaan”, legt hij uit. In het eerste seizoen van de tweede divisie won Forza alle thuiswedstrijden. ,,Als alles had geklopt, had eerste divisie gekund.” Hoewel het seizoen 2019/2020 werd afgebroken vanwege corona, stond daarvoor al voor Jonker vast dat hij zou stoppen met zijn geliefde sport. Na ruim twintig jaar volleybal, blessures in zijn laatste seizoenen en het ontbreken van het heilige vuur vond hij het welletjes. •

Jonker zet aan tot bewegen Eerste marathon ooit voor lotgenotendag Parkinson-patiënten

Lennen Jonker tijdens één van de trainingen in voorbereiding op de marathon die hij op 8 mei loopt. (foto Jaap Jonker)

Parkinson-patiënten hebben moeite met bewegen. In ieder geval voor één dag wil Lennen Jonker daar verandering in brengen door deze doelgroep een leuke dag te geven door ze op een andere manier te laten bewegen. In de hoop dat Parkinsonpatiënten een drempel over stappen om ze vaker tot beweging te brengen. Over beweging gesproken: Jonker wil de bijzondere dag via sponsoring bekostigen met zijn eerste marathon ooit.

BRUINISSE

,,Ik heb nog nooit verder dan 35 kilometer gelopen. Het laatste uur zal zwaar worden” De 32-jarige inwoner van Bruinisse is bekend met Parkinson. Als fysiotherapeut bij Fysant in Zierikzee ziet hij wekelijks twintig tot vijfentwintig Parkinson-patiënten. ,,Het is een groep die moeite met bewegen heeft.” Tijdens een dag met lotgenoten worden er verschillende out of the boxactiviteiten zoals (power) kiten, yoga op het strand, boksen, bootcamp. De fysiotherapeut werkt in deze samen met Ellen Parkinson Project, de stichting van de Zierikzeese Ellen van Velthoven die zich de afgelopen jaren al vaak heeft ingezet en laten zien voor Parkinson. Om tot een geslaagde dag te komen, heeft Jonker een bedrag van tweeduizend euro nodig. Een locatie en datum zijn nog onbekend, maar waarschijnlijk einde zomer

Beleggen in recreatief vastgoed in uw regio?

Investeer in project Marina Port Zélande

ergens op de Brouwersdam. Om het een geslaagde dag voor Parkinsonpatiënten te laten worden, komt Jonker eerst zelf in beweging. En niet voor een klein rondje op het strand, door het bos of iets dergelijks. Nee, hij wil zaterdag 8 mei zijn eerste marathon volbrengen. In drie uur. Kortom, een flinke uitdaging. Jonker is niet onbekend met hardlopen. Toen hij nog volleybalde bij Forza (zie kader) volbracht hij de Halve van Renesse. Dat deed hij redelijk ongetraind en dat kwam hem later duur te staan met een achillespeesblessure. ,,De marathon is een bijzonder nummer”, blikt Jonker vooruit, die in 2002 eigenlijk de Kustmarathon wilde lopen. De oud-volleyballer ging toch verder trainen en gaandeweg leek het ‘ontzettend gaaf’ een marathon onder de drie te lopen. ,,Dat is haalbaar. Terloops werd ook het idee geboren er een goed doel aan te koppelen. Ook ten tijde van zijn volleyloopbaan richtte Jonker zich al op andere sporten. In de zomer van 2019 deed hij mee aan een achtste triatlon in Herkingen en volgde hij een borstcrawlcursus. En bij een schouderblessure kon hij niet volleyballen maar wel hardlopen. ,,Als volleyballer vond ik hardlopen heel saai. Ik ben het nu wel wat meer gaan waarderen omdat je merkt dat je je snel ergens in kunt verbeteren. Je bent helemaal zelf verantwoordelijk voor je eigen voortgang. Wanneer je het op een goede manier opbouwt, kan het heel snel gaan.” Jonker (1,97 meter, 80 kilo) heeft er ook plezier in. Tijdens het gesprek vertelt hij doodleuk dat hij die ochtend vanaf kwart over zeven in een uur

en twintig minuten zeventien kilometer heeft getraind. ,,Dat is heerlijk wakker worden.” Jonker heeft zijn eerste marathon zelf uitgestippeld. Afhankelijk van het weer start hij zaterdag 8 mei rond 9.00 uur. Vanuit zijn woonplaats gaat het naar Sirjansland, Dreischor, Zonnemaire, Noordgouwe, Kerkwerve, Zierikzee, Nieuwerkerk, Ouwerkerk en dan weer terug naar Bruinisse. Hij wordt vergezeld door een paar hazen en fietsers om hem te ondersteunen en drank aan te geven. Hij verwacht een gemiddelde van veertien kilometer per uur te lopen. ,,Ik heb nog nooit verder dan 35 kilometer gelopen. Het laatste uur zal zwaar worden.” Via de QR-code op deze pagina kun je een dag voor Parkinson-patiënten mogelijk maken. Rechtstreeks geld storten kan ook op NL65 RABO 0192 0904 10 ter attentie van Ellen Parkinson Project. www.fysant.nl/marathon-voorparkinson •

ZIB Investments Crowdfunding is al sinds 1999 succesvol in recreatief vastgoed en heeft ruim 30 projecten gerealiseerd. Bij project Marina Port Zélande investeert u door middel van crowdfunding en/ of verhandelbare Obligaties. Met rentebetalingen per kwartaal, looptijd 10 - 13 jaar en tijdens de looptijd (half)jaarlijks aflossingsmogelijkheden.

PARK VELDZIGT 2, MIDDELBURG

HOFPLEIN 20, ROTTERDAM

Let op: Beleggen kent risico’s. Iedere beslissing tot deelname en inschrijving moet zijn gebaseerd op de bestudering van de gehele Informatie Memoranda en bijlagen.

Tot 4% rente per jaar

Deelname vanaf € 5.000

www.zibinvestments.nl


TopzorgGroep: online afspreken met alle specialisten De TopzorgGroep streeft ernaar de beste paramedische zorg te bieden, met alle specialisaties op het gebied van onder andere fysiotherapie en leefstijl. Dit betekent dat je bij de TopzorgGroep terecht kunt voor een breed scala aan specialisaties op het gebied van fysiotherapie, oefentherapie en ergotherapie maar ook diëtiek, UWV trajecten, letselschade, arbeidsrevalidatie, medisch fitness en psychologie. Prettig is dat je sinds kort direct online een afspraak kunt maken.

De TopzorgGroep heeft meerdere vestigingen in Zuidwest-Nederland. Met een zo breed mogelijk scala aan specialiteiten binnen de praktijk biedt deze zorggroep de zorg zo compleet mogelijk aan. Elke therapeut bij de TopzorgGroep heeft een eigen specialisatie en biedt zorg op maat van de patiënt. Matthijs van ’t Westende, Eline Pladdet en Bert Veldhuis werken bijvoorbeeld als ergotherapeut bij de TopzorgGroep. Zij zijn gespecialiseerd in veelvoorkomende klachten en aandoeningen waaronder hypermobiliteit, whiplash, reumatische aandoeningen, niet aangeboren hersenletsel en chronisch vermoeidheid syndroom. Ergotherapie kan ook ingezet worden bij complexe pijnproblematiek, waardoor mensen beperkingen ervaren bij het uitvoeren van de betekenisvolle, dagelijkse activiteiten. Obstakels zoals vermoeidheid, pijnklachten, valgevaar, overprikkeling, concentratie-en geheugenproblemen kunnen onderdelen zijn van de ergotherapiebehandeling.

vindt niet alleen plaats in een behandelkamer, maar ook daar waar de problemen zich voordoen, zoals thuis, op school of op het werk. De adviezen variëren van oefeninstructies tot handige manieren om activiteiten makkelijker te maken. De ergotherapeut adviseert desgewenst ook over eventuele hulpmiddelen of aanpassingen, die nodig of mogelijk zijn in de woning. Verder geven de ergotherapeuten van de TopzorgGroep voorlichting aan de naaste betrokkenen en mantelzorgers.

Hoe ziet een ergotherapie behandeling eruit? De ergotherapeut kijkt gericht naar je persoonlijke situatie. De behandeling

Kijk voor meer informatie en een vestiging bij jou in de buurt op: www.topzorggroep.nl

Online afspraak maken Of het nu gaat om een afspraak met een ergotherapeut of één van de andere specialisten, je regelt dat sinds kort heel eenvoudig online. Voor fysiotherapie, ergotherapie, oefentherapie en diëtiek is zelfs een verwijzing van de huisarts niet meer nodig. Ideaal, want zo bepaal je zelf wanneer en hoe laat je op welke vestiging een afspraak hebt.

0113-330875 | www.srnrevalidatie.nl | www.topzorggroep.nl | info@srnrevalidatie.nl | info@topzorggroep.nl

Profile for Wereldregio

WereldRegio Nummer 713  

WereldRegio Nummer 713  

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded