Page 1

In heel haar 125-jarig bestaan is Stadsharmonie OBK nauw verbonden geweest met Ravenstein. Bij feesten, herdenkingen en jaarlijkse evenementen was en is OBK altijd van de partij voor de muzikale omlijsting. En omgekeerd heeft de gemeenschap van Ravenstein OBK al die tijd hoog in het vaandel gehad. Het predicaat ‘Stadsharmonie’, verkregen van de gemeente Ravenstein in 1960, drukt dat uitstekend uit.

125 jaar Stadsharmonie Oefening Baart Kunst

Nu OBK dit bijzondere jubileum viert, staat daarmee ook Ravenstein zelf in de schijnwerpers. Precies dat gegeven is de basis voor dit jubileumboek. De geschiedenis van OBK wordt erin verweven met de geschiedenis van Ravenstein, terwijl ook de historische context in groter verband niet ontbreekt. Bijzonderheden die bijna niemand meer wist, unieke foto’s, kostbare herinneringen, de horeca, handel en industrie, de gilden, de Maas, hoogte- en dieptepunten van OBK – dat alles komt in dit boek uitgebreid aan bod. OBK en Ravenstein: een glansrijke combinatie.

EEN‘KRANIG KORPS’IN RAVENSTEIN

STADSHARMONIE OEFENING BAART KUNST 1890-2015

EEN‘KRANIG KORPS’IN RAVENSTEIN

125 jaar Stadsharmonie Oefening Baart Kunst


EEN‘KRANIG KORPS’IN RAVENSTEIN Roel Knoben

125 jaar Stadsharmonie Oefening Baart Kunst


1] OBK PROMOVEERT NAAR DE SUPERIEURE AFDELING, 1936. [NAMEN OP PAG. 152]

6


VOORWOORD Bij een 125-jarig bestaan komt het besef wat een rijk verleden OBK deelt met de gemeenschap van Ravenstein. De statutaire beginselen om alle kerkelijke en burgerlijke feesten muzikaal op te luisteren en serenades te brengen bij jubilea en koninklijke onderscheidingen zijn wij trouw gebleven. Ook de doelstelling om bij eenieder de liefde voor en de kennis van de instrumentale muziek aan te kweken, heeft al die jaren veel aandacht gekregen. We zijn daar trots op en willen er alles aan doen om deze traditie met uw ondersteuning in ere te houden. Stadsharmonie OBK is nog steeds een bloeiende muziekvereniging. De orkestleden hebben zich vol enthousiasme ingezet om van ons jubileum een groots feest te maken en willen dat graag samen met u vieren. Hoewel er inmiddels meerdere boeken over Ravenstein zijn verschenen, mag een boek over de geschiedenis van OBK en de verbinding met Ravenstein niet ontbreken. Ons oude archief, verdeeld over verschillende locaties, is verzameld en opnieuw geordend. Levendige verhalen binnen families met vier generaties orkestleden vanaf de start van OBK en van mensen uit Ravenstein en omgeving zijn te boek gesteld. De muzikale hoogtepunten, zoals het bereiken van de superieure afdeling en dieptepunten zoals de periodes zonder bestuur tonen de kwetsbare vitaliteit van de vereniging door de jaren heen. In het verbonden zijn van OBK met Ravenstein, heeft onze muziekkapel 8 Pils 2 Donker meer dan 50 jaar een belangrijke rol gespeeld. Het was een hechte vaste club orkestleden die garant stond voor een geweldige muzikale sfeer tot voorbij onze landsgrenzen. Het verleden van OBK is bewaard gebleven in sterke verhalen die als we ze nu niet zouden publiceren, alleen maar sterker zouden worden of nog erger, verloren zouden gaan. Foto’s die de geschiedenis van weleer weergeven en die zijn geplaatst in het tijdsbestek van wat er in Ravenstein, maar ook in de wereld, gebeurde. Een zeer lezenswaardig boek dat naar ik hoop en wens de leden zal inspireren voor onze toekomst. Met veel dank aan de boekcommissie, 125 jaar OBK, onder leiding van Roel Knoben. Veel leesplezier, Henk van Herwaarden Voorzitter Stadsharmonie Oefening Baart Kunst

7


TEN GELEIDE Het is alweer acht jaar geleden dat toenmalig vicevoorzitter Frans Nies met het idee kwam om een boek over Stadsharmonie OBK te schrijven. Daarvoor was het wel nodig eerst het archief op orde te brengen. Dat bestond uit een verzameling dozen, vele verroeste ordners en een massa mapjes. Tijdens het opschonen – en meteen maar digitaliseren – van het oude materiaal ontstond bij mij het enthousiasme om dit idee daadwerkelijk in een daad om te zetten. Al snel bleek dat grote delen van het archief, vooral van voor de Tweede Wereldoorlog, ontbraken en vermoedelijk verloren waren gegaan. Hierdoor was het nodig het Brabants Historisch Informatie Centrum in Grave en het Stadsarchief Oss, maar ook diverse websites vele malen te bezoeken. Met bevredigend resultaat. Vele honderden krantenknipsels kwamen boven water en vulden het archief opnieuw aan. Zoveel dat weer selectie nodig was. Dit boek is een zelf gekozen dwarsdoorsnede door de historie van OBK, maar meteen ook van Ravenstein omdat de leden sterk geworteld waren in het stadje. Feiten en historische wetenswaardigheden zijn aangevuld met interviews en anekdotes van hen die het meegemaakt hebben. Foto’s zijn opgesnord en van heinde en ver aangeleverd. Ondersteuning van veel mensen heeft dit mogelijk gemaakt. Zie daarvoor het colofon. Het boek pretendeert niet compleet te zijn en is in geen enkel opzicht een wetenschappelijke poging de geschiedenis te reconstrueren. Het is een poging een boek samen te stellen dat voor een breed publiek in de voormalige gemeente Ravenstein interessant is en dat tevens een gedenkwaardige terugblik biedt voor de jubilerende harmonie. Roel Knoben

8


WAT TREFT U AAN IN DIT BOEK? Dit jubileumboek bevat feiten, foto's, anekdotes, interviews, weetjes over Ravenstein en Stadsharmonie Oefening Baart Kunst tussen 1890 en 2015. Deze zijn geplaatst tegen de (cultuur)historische achtergrond van hun tijd. De hoofdopbouw van dit boek bestaat afwisselend uit een tekst over een tijdvak van ongeveer 25 jaar en een blok met teksten over een bepaald thema. Elk hoofdstuk schetst eerst de algemene historische context, de ontwikkeling van Ravenstein en de globale gang van zaken binnen de muziekvereniging in het tijdvak. Profielen van beeldbepalende personen binnen de vereniging of interviews met betrokkenen vullen het tijdbeeld aan met de subjectieve beleving. Het gezelschap Oefening Baart Kunst is gestart als fanfare, doorgegroeid naar harmonie en later omgedoopt tot stadsharmonie, maar is sinds jaar en dag in Ravenstein en de regio vooral bekend onder de afkorting OBK. In dit boek wordt daarom die afkorting gebruikt. Als bijlage is de complete leden- en leerlingenlijst over 125 jaar toegevoegd. INHOUD

...................................................................................................................................... 11 Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst .......................................................................... 16 TIJDVAK 2 1917–1940 .................................................................................................................................... 46 Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein .............................................................................. 52 TIJDVAK 3 1940–1965 .................................................................................................................................... 88 Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk ....................................................................................................92 TIJDVAK 4 1965–1990 .................................................................................................................................... 124 Thema 4 Straatoptredens en concerten ................................................................................................ 128 TIJDVAK 5 1990–2015 .................................................................................................................................... 162 Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen .................................................................................. 166 TIJDVAK 1

1890–1917

BIJLAGEN

Bestuursleden ............................................................................................................................................ 186 Beschermheren + ereleden ........................................................................................................................ 187 Externe opleiders ........................................................................................................................................ 187 Ledenlijst .................................................................................................................................................... 188 Vrienden 2014 ............................................................................................................................................ 194 Sponsoren + jubileumbijdragen ................................................................................................................ 195 Verantwoording + bronnen ...................................................................................................................... 196 Colofon ........................................................................................................................................................ 196

9


10


TIJDVAK 1 1890-1917 Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

11


TIJDVAK 1 1890-1917 HISTORISCHE CONTEXT

Dit eerste tijdvak van het bestaan van OBK omvat het eind van de negentiende eeuw (het fin de siècle) tot in de Eerste Wereldoorlog. Aan de ene kant heerst er optimisme over de vooruitgang in de techniek: de Eiffeltoren is juist gebouwd. Stoommachines rukken verder op in Nederland. Veel steden hebben een eigen gasfabriek voor gasverlichting. Na de eeuwwisseling begint langzaam de introductie van de elektriciteit. Philips start in 1891 al de eerste gloeilampenfabriek. Aan de andere kant is er nog veel armoede en vindt nog volop uitbuiting van arbeiders plaats. Fabrieksarbeid voor kinderen onder twaalf jaar is sinds het Kinderwetje van Van Houten verboden, maar zeker nog niet uitgebannen. Thuis en op het veld werken, mag nog steeds. Paus Leo XIII schrijft zijn encycliek Rerum Novarum, waarmee de emancipatie van de katholieke arbeiders vorm krijgt als tegenwicht voor het socialisme en het marxisme. Het bestuur van Nederland is in handen van de gegoede burgerij. Stemrecht is er alleen voor mannen die een zeker bedrag aan belasting betalen. Deze staan met naam en bedrag in de krant genoemd. Aan het begin van het volgend tijdvak introduceert de regering het algemeen mannenkiesrecht volgens het principe van evenredige vertegenwoordiging. Koning Willem III overlijdt in 1890 en vanaf dat moment tot 2013 staan vrouwelijke Oranjes aan het hoofd van het koningshuis en het land. Koningin Emma is regentes tot haar dochter Wilhelmina 18 jaar is en als koningin ingehuldigd kan worden. Politiek gezien is dit een bijzonder roerige periode in Europa. Veel landen bouwen een grote legermacht op. Dit leidt uiteindelijk tot een uitbarsting in de Eerste Wereldoorlog aan het eind van dit tijdvak. Nederland weet neutraal te blijven, maar een vluchtelingenstroom van ongeveer een miljoen Belgen brengt ook in ons land beroering. SLAPEND RAVENSTEIN

Tegen het eind van de negentiende eeuw en gedurende dit tijdvak ligt het grondgebied van Ravenstein nog geheel binnen de grachten. Het stadje telt 200 woningen en een klooster en heeft

12

1] PERSONEEL VAN LEERLOOIERIJ IGNAAT SUERMONDT IN 1904. 2] PANDEN VAN LEERLOOIERIJ SUERMONDT AAN DE WALSTRAAT IN 1904. 3] VERVOER PER KAR, LANDPOORTSTRAAT BEGIN 20STE EEUW. 4] HEREN VAN FANFARE OBK EN LIEDERTAFEL RAVO’S LUST IN 1903 BIJ GELEGENHEID VAN HET 25-JARIG ONDERWIJZERSCHAP VAN F.C. VAN AKEN, DE SCHRIJVER VAN DE TEKST VAN HET RAVENSTEINSE FEESTLIED.


ongeveer 900 inwoners. Sinds de Franse legers zijn vertrokken en de functie van de verdedigingsvesting is vervallen, is Ravenstein een onbeduidend, slapend stadje geworden. Als genadeslag is in 1818 het kasteel van Ravenstein verkocht en gesloopt. Wel bloeit halverwege die eeuw de nijverheid op door de vestiging van onder meer de leer- en schoenindustrie (1857), waar tientallen mensen uit het stadje werken. In 1890 bestaat de nijverheid uit een bierbrouwerij, twee leerlooierijen (van Ignaat Suermondt en Piet de Waal), een korenmolen met olieslagerij, door wind gedreven, vijf timmerwinkels, vier schoenmakerijen en vier metselaarsbedrijven. De bierbrouwerij vraagt een vergunning voor een stoommachine aan. De lokale gasfabriek produceert gas voor de straatverlichting en voor gasmotoren, maar werkt met verlies en kan bovendien niet aan de vraag voldoen. Het gaat zo slecht met deze gasfabriek dat de gemeente de verouderde boedel moet overnemen. Maar ook de exploitatie door de gemeente is verliesgevend. Om gas te sparen, zijn de gaslampen van de straatverlichting uit als de maan schijnt. Burgemeester en Wethouders schrijven in hun jaarverslag over 1890 dat de toestand der armen bevredigend is in vergelijking met elders. De meeste mensen vinden werk. Particulieren en diaconieën delen zoveel uit dat er geen werkelijk gebrek geleden wordt. Wel klaagt dominee Chuack dat de burgerij veel last heeft van bedelaars uit Overlangel, Berghem en Oss. Deze overlast neemt af als de veldwachter ze gaat bekeuren en marechaussees van de brigade uit Grave ’s nachts gaan surveilleren. Maar diefstallen zijn moeilijk tegen te gaan. Zo is bij de Augustinessen in Deursen het spek uit de schoorsteen gestolen. Op 19 mei 1900 richt een aantal burgers de Ravensteinse schiet- en schermvereniging ‘Generaal van der Heyden’ op. Deze richt zich op de bevordering van ’s lands weerbaarheid door zich te oefenen in het schieten met het geweer naar de schijf en in het schermen op alle wapens. Rond de eeuwwisseling loopt de bevolking terug door het faillissement van de schoenfabriek van De Waal. Arbeidersgezinnen gaan met hem mee naar Den Haag of vertrekken naar Goch. Als ze blijken daar niet te kunnen aarden, keren ze weer terug.

13


TIJDVAK 1 1890-1917

Het bestuur van Ravenstein krijgt in die tijd verschillende verzoeken voor een vergunning om een café te beginnen met een gelagkamer en een sociëteitszaal, zoals van het Veerhuis, het Oranjehotel (hoek Walstraat en Maasdijk) en café Burgerlust van de familie Heessen. Ook start Gerard van den Oever de brouwerij de Gersteaar aan de Walstraat. Hij is wethouder en raadslid in Ravenstein, maar ook burgemeester van de gemeente Huisseling en Neerloon. Het onderscheid tussen de gegoede burgerij en het werkvolk is groot. De beter verdienenden hebben stemrecht en bemannen de gemeenteraad en het college van B&W. De nieuwe commissaris van de koningin in Noord-Brabant, mr. A.E.J. baron Van Voorst tot Voorst, bezoekt tussen 1896 en 1922 Ravenstein elke vijf jaar en legt zijn bevindingen in zijn dagboek vast. Hij constateert in 1896 dat de schoenfabrikant Ignaat Suermondt 141 knechten in dienst heeft, van wie er maar 27 in de fabriek werken en de rest thuis. Hij betaalt zijn arbeiders lage lonen, maximaal 1 gulden per dag. Als Suermondt vijftien jaar later in een nieuwe fabriek machinaal schoenen gaat maken, ontslaat hij geen arbeiders maar betaalt hij naar kennis: arbeiders die aan de machines kunnen werken krijgen 12 gulden per dag, wie dat niet kan krijgt maar 6 tot 9 gulden voor handwerk. Ook noteert de commissaris de staat van de riolering: het lage deel van het stadje is gerioleerd en watert af op de grachten, waar het water moet ‘versterven’. Vanuit het hoge deel loopt het water vanzelf naar de riolering in het lage deel. Ravenstein kent een dagelijkse, druk bezochte groentenmarkt, maar vanaf 1910 komt daar de klad in. Ook blijkt de gegoede burgerij te vertrekken en gaan de huizen schrikbarend in waarde dalen.

1] AMBACHTELIJKE BEDRIJVEN IN HET JAARVERSLAG VAN RAVENSTEIN OVER 1897. 2] DE VOORMALIGE STRANG AAN DE MAASDIJK DIENDE ALS HAVEN. 3] FANFARE OBK ROND 1911, VLNR STAAND: DORUS MAAS, WILLEM GIJSBERS, PIET ELEMANS, FRANS KUIJPERS, BEN EVERS, GERRIT HOMBERGEN, JAN KUIJPERS, WILLEM VERHOEVEN. ZITTEND: FRANS JANSSEN, FRANS DE GOEIJ, JAN DE LUIJ, GRAD MAAS.

14


B&W hopen op nieuwe industrie, werkkrachten zijn er genoeg en ze zijn ook goedkoop. Maar zonder voldoende gas voor licht en gasmotoren is dat vergeefse hoop. Het globale beeld uit deze periode is dat er weinig nieuws te melden is uit Ravenstein. Dit valt ook op te maken uit de kranten. Slechts sporadisch stuurt de lokale correspondent een bericht naar de Graafsche Courant. OBK ALS NIEUWE CULTUURDRAGER

Aan het eind van de negentiende eeuw is er weinig vertier en vermaak in Ravenstein, buiten de cafés en de jaarlijkse kermis. De Liedertafel Ravo’s Lust is eigenlijk de enige cultuurdrager. Verder kent de Sint-Luciakerk een kerkkoor. Op het sociale vlak houdt de Oranjesociëteit in de verschillende cafés bijeenkomsten voor haar geselecteerde leden en hun introducés. De oprichting op 15 mei 1890 van een fanfare door een aantal middenstanders en arbeiders is dan ook een welkome aanvulling voor zowel de arbeiders als de gegoede burgerij op het magere culturele leven in het stadje. Binnen korte tijd wint het muziekgezelschap de sympathie van de bevolking. Al in augustus 1890 durft het een serenade te brengen. De fanfare houdt ook muzikale rondwandelingen en treedt op bij belangrijke gebeurtenissen die de dagelijkse sleur in het slaperige stadje onderbreken. Zo stappen in 1895 de koninginnen Emma en Wilhelmina uit de trein op station Ravenstein. Zij krijgen een feestelijke muzikale hulde. Nationale feestelijkheden zijn de kroningsfeesten van Wilhelmina in 1898, de prinsessefeesten bij de geboorte van Juliana in 1909 en de onafhankelijkheidsviering in 1913. Ook de commissaris van de koningin en nieuw benoemde burgemeesters krijgen een feestelijk onthaal met fanfaremuziek. In de diverse horecagelegenheden houdt OBK regelmatig muziekuitvoeringen die in de Graafsche Courant staan aangekondigd. Dit kunnen ook gecombineerde optredens zijn met de Liedertafel Ravo’s Lust. In de beginjaren bestaat de fanfare uit circa twintig mannen. Na twee decennia min of meer voorspoedige jaren gaat het bergafwaarts met OBK. Vermoedelijk wreekt zich hier een combinatie van factoren. Directeur Bodenstaff houdt er in 1910 mee op en president Stael wordt in 1913 onder de wapenen geroepen. Hij verkoopt zijn brouwerij en gaat voor zijn dienst naar Utrecht. Mogelijk is daarmee het gezag van de leiding weggevallen waardoor de opkomst en discipline teruglopen. Het OBK presentieboek meldt op 16 augustus 1914: in staat van oorlog. Het lijkt erop dat de fanfare op een laag pitje komt te staan. Op 13 juni 1915 is er een repetitie, maar vervolgens pas weer op 18 februari 1916. De sfeer is er niet naar om het 25-jarig jubileum te vieren. De oorlogssituatie leidt vermoedelijk tot mobilisatie van een aantal leden en zet de sfeer onder druk. Een bestuur van alleen werkende leden blijkt toch niet goed te werken. Aan het eind van 1917 is de vereniging dan ook op sterven na dood en spreekt men over opheffing.

15


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst 1.1 STICHTING VAN HET GEZELSCHAP

Over het prille begin van het muziekgezelschap Oefening Baart Kunst zijn geen directe bronnen meer voorhanden. De reconstructie moet dus plaatsvinden aan de hand van verschillende andere bronnen. Normaal gesproken zijn er een initiatiefnemer, een ondersteunende kracht en een goede voedingsbodem nodig voor de oprichting van een muziekgezelschap. Het is in elk geval een burgerlijk initiatief geweest, want ondanks het katholieke karakter van Ravenstein voerde OBK nooit de aanduiding RK in de naam. Het is aannemelijk dat de initiatiefnemer Segebertus (S.A.) van Duren is. Hij is in 1890 35 jaar en heeft sinds 1882 een zadelmakerij op de hoek Marktstraat en Winkelstraat. Van Duren komt uit Grave. Mogelijk speelde hij in Grave al bij de

Harmonie Stad Grave (opgericht in 1845) en voelt hij na zijn verhuizing het gebrek aan een muziekgezelschap in Ravenstein. Van Duren zal meer dan 45 jaar, maar niet ononderbroken, werkend (= spelend) lid zijn en is daarna tot zijn overlijden in 1939 lid van verdienste. Bij zijn overlijden noemt men hem de grondlegger en pionier. De ondersteunende kracht is ongetwijfeld burgemeester Reinier van Claarenbeek. Hij doneert als eerste ‘honorair lid’ 2 gulden (nu 25 euro) in de kas van het gezelschap. Deze donatie staat in het eerste kasboekje als eerste inschrijving op 15 mei 1890. Het allereerste optreden, krap drie maanden na de start, is dan ook een serenade voor diezelfde burgemeester en andere honoraire leden die de oprichting van de fanfare steunen. Deze datum is zeker te beschouwen

1] FANFARE OBK TUSSEN 1913 EN 1916 VOOR DE JONGENSSCHOOL AAN DE MAASSTRAAT. VLNR STAAND: POLITIEAGENT GERBRANS, JAN KUIJPERS, LINNARD DE GOEIJ, PIET ELEMANS, WILLEM GIJSBERS, NN, HERMAN VAN STEKELENBURG, PIET EVERS, BERNARD DE BRESSER, NN, JAN DE LUIJ, WIM VERHOEVEN EN TOON HOPPENBROUWERS. ZITTEND: SIMON DE LUIJ, BEN EVERS, FRANS DE GOEIJ, GERRIT HOMBERGEN, HARRIE SMITS, GRAD DE BRESSER, DORUS MAAS, SJAAK SMITS, NN. 2] ENTREE ONDER DE MAASPOORT. OBK NOG ZONDER UNIFORM, MAAR VERGEZELD VAN VEEL PUBLIEK (ROND 1952).

16


17


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

als de oprichtingsdatum, omdat een krantenartikel van november bevestigt dat de fanfare 15 mei 1890 als startpunt hanteert. En in de jaren daarna trekt het muziekgezelschap als fanfare op deze verjaardag door Ravenstein. De bevolking waardeert deze aanvulling op de bestaande liedertafel in hoge mate, zo blijkt uit de lovende recensies van serenades en concerten vanaf het eerste optreden. Ziedaar de behoefte en voedingsbodem. Wat weten we over de andere stichters? In 1950 noemt de 90-jarige Willem Gijsbers, de enige dan nog levende stichter, nog negen andere namen van personen die bij de oprichting betrokken zijn geweest. Het zijn twintigers en dertigers, zelfstandige ondernemers en arbeiders uit de lokale schoenindustrie. We stellen ze kort voor.

Willem Gijsbers, geboren Ravensteiner, is in 1890 23 jaar en kuiper van beroep. Hij maakt kuipen voor de leerlooiers, later werkt hij in manufacturen. Gijsbers zal meer dan 60 jaar lid blijven. Bakker Christ Evers is afkomstig uit Vierlingsbeek, heeft zich in 1881 in Ravenstein gevestigd en is 35 jaar als hij tot de fanfare toetreedt. De eerste repetities vinden plaats op de

zolder boven zijn bakkerij C.G. Evers & Zonen aan de Marktstraat op de plaats van het huidige museum voor vlakglas- en emaillekunst. Later zullen zijn zonen Bernd en Piet ook deel uitmaken van het gezelschap. De 35-jarige metselaar, later aannemer, Richard Theunissen is wel geboren in het stadje. Ook zijn zoon Antoon is later lid en bestuurslid. Dan zijn er drie broers uit het gezin Hoppenbrouwers. Hun vader Jan is een schoenmaker uit Breda die met een vrouw uit Batenburg is getrouwd en op de bloeiende leerindustrie in Ravenstein is afgekomen. De drie zonen zijn ook schoenmaker van beroep en zijn werkzaam in de schoenfabriek van Piet de Waal of Ignaat Suermondt of werken thuis in opdracht. De oudste zoon heet natuurlijk ook Jan en is bij de oprichting 37 jaar. De jongste broer Frans is 31 jaar en woont dan nog thuis. Frans vertrekt in 1898 met een grote groep arbeiders naar Goch, enkele jaren nadat schoenfabrikant Piet de Waal failliet is gegaan. De derde broer is Toon Hoppenbrouwers, de vader van Toon ‘Hop’, die vanaf 1913 tot begin jaren vijftig actief als tamboer was bij OBK en de grootvader van het huidige lid Willy, die sinds eind jaren vijftig op trompet in de harmonie speelt. In totaal zijn er tien Hoppenbrouwers uit vier generaties lid geweest van OBK. 1] EERSTE VERMELDING FANFARE OBK IN DE GRAAFSCHE COURANT VAN 27 AUGUSTUS 1890. NAAM DIRIGENT IS VERKEERD GESPELD. 2] OBK BEGELEIDT DE GILDEN NAAR HET SCHOOTSVELD TIJDENS DE REGIONALE GILDEDAG IN 1935. 3] HANDGESCHREVEN REGLEMENT VAN HET MUZIEKGEZELSCHAP IN 1917.

18


Gerard Dekkers Vermeulen is geboren in Den Haag en in 1890 25 jaar oud. Gerard heeft een kruidenierszaak op de hoek Landpoortstraat-Walstraat. Hij is getrouwd met Johanna Vermeulen, een Duitse uit Ruhrort. Dit levert hem telkens de toevoeging Vermeulen op bij zijn naam omdat er in die tijd nog een Gerard Dekkers in Ravenstein woont. Uit een OBK feestgids van 1925 blijkt dat hij al vroeg is overleden; zijn weduwe houdt dan een zaak in ‘koloniale waren’. Verder noemt Willem Gijsbers nog een Van Aarle als een van de oprichters. Deze woont niet in Ravenstein, maar vermoedelijk in Oss. Ten slotte is Peter Carpaij de eerste dirigent van OBK, geboren in Hernen en wonend in Oss. De leden kiezen in 1896 bierbrouwer Antoon Teulings als eerste president en de pas benoemde burgemeester Antoon van Claarenbeek (zoon van Reinier) als eerste beschermheer. Van de stichters houden Segebertus van Duren en Willem Gijsbers het meer dan 45 en 60 jaar vol als lid. 1.2 DE ONTWIKKELING VAN OBK

Terugkijkend zijn de belangrijkste ontwikkelingen en mijlpalen in het leven van OBK: 1890 1917 1933 1936 1952 1957 1960 1961

stichting van de fanfare Oefening Baart Kunst omvorming tot harmonie promotie naar de ereafdeling in Grave promotie naar de superieure afdeling in Zaltbommel bestuurscrisis alle instrumenten vernieuwd en eerste uniform predicaat Stadsharmonie promotie naar de ereafdeling in Sambeek

1962 1968 1972 1972 1973 1975 2000 2005 2008 2013 2015

oprichting damesdrumband Ravo’s drumband samenwerking met KVA uit Oss eerste nieuwjaarsconcert in Vidi Reo promotie naar de superieure afdeling in Rosmalen weer zelfstandig zonder KVA verder met 18 leden eerste optreden jeugdharmonie Millenniumconcert opleiding naar muziekschool Muzelinck Oss bestuurscrisis samenwerking studieorkest met Sint Hubertus Herpen 125 jaar OBK.

19


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

DOELSTELLINGEN

Het muziekgezelschap begint als een fanfare, dat wil zeggen alleen met koperen blaasinstrumenten en slagwerk. Het behelpt zich de eerste jaren met geleende instrumenten. Anderhalf jaar na de stichting heeft het gezelschap al behoefte aan de structuur van een vereniging. Het eerste reglement van november 1891 is verloren gegaan. In het volgende reglement uit 1896 stelt het gezelschap zijn leden en publiek uitdrukkelijk centraal in de doelstelling: door gezamenlijke oefening en eendracht den leden en gemeentenaren gezellige uren en goede muziek te verschaffen. Het streven naar goede muziek op een behoorlijk niveau is vanaf het prille begin tot in de huidige tijd gebleven.

20

Na de eerste crisis in de vereniging en de wederopstanding in 1917 luidt artikel 1: Het gezelschap stelt zich ten doel door het houden van repetitiën, het geven van uitvoeringen de toonkunst te beoefenen en het gezellig verkeer te bevorderen. Verder stelt het zich ten doel het opluisteren van kerkelijke en burgerlijke feesten. De publieke functie is daarmee verbreed naar religieuze optredens zoals processies en priesterjubilea. In 1950 schrijft journalist Gerrit van Dartel dat het reglement van 1934 in de geest van de ‘moderne tijd’ nog korter is over de doelstellingen: A) de beoefening der toonkunst en B) de opluistering van kerkelijke en burgerlijke feesten en plechtigheden. OBK krijgt pas in 1978 echte notariële statuten. De komst van Jurriaan Dericks als kandidaat-notaris in het bestuur zal daaraan niet vreemd zijn geweest. De vereniging stelt zich daarin ten doel bij leden en aspirant-leden liefde voor en kennis van de instrumentale muziek te kweken door het houden van repetities, het geven van en meewerken aan uitvoeringen en concerten, het verlenen van medewerking en deelnemen aan muziekwedstrijden en alle overige wettelijke middelen die aan het doel van de vereniging bevorderlijk kunnen zijn. Anno 2015 is dat nog steeds het basisdoel van de vereniging. OBK onderscheidt drie typen leden: Werkende leden wonen alle repetities en uitvoeringen bij en zijn minimaal 16 jaar oud. Vanaf 1963 is deze leeftijdsgrens 14 jaar. Gelijktijdig mogen ook vrouwen leerling of


lid worden, in verband met de oprichting van de damesdrumband in 1962. Aspirant-werkende leden zijn muzikanten die alleen de repetities bijwonen, lessen volgen en zich voorbereiden om werkend lid te worden. De ledenvergadering bepaalt of de ijver en het niveau voldoende hoog zijn om aspirant of werkend lid te worden. Leerlingen zijn diegenen die lessen volgen om aspirant-lid te worden. Leerlingen en aspirant-werkende leden dienen van goed gedrag en (tot in 1962) van het mannelijk geslacht te zijn. Na 1978 spreken de statuten slechts over leden en leerlingen. NAAM

Het gezelschap neemt al binnen enkele maanden de naam Oefening Baart Kunst aan. Dit past goed bij het karakter van een muziekvereniging omdat het bespelen van een instrument continue oefening vergt. Die naam is aardig populair voor harmonieën en fanfares aan het eind van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. Ravenstein lijkt wel het spits af te bijten in 1890. Andere muziekkorpsen volgen: Bennekom (1897), Schiedam(1899), Zeist (1906), Brakel (1919), Erp (1920), Well (Gld, 1922), Westervoort (1920), Otterlo (1922), Driebruggen (1928) en Rhenen (1931). In 1960 wordt de naam uitgebreid met de dan door de gemeente toegekende titel ‘Stadsharmonie’.

1] DAGBLAD DE SIRENE SIGNALEERT DE CRISIS IN 1952 EN MAANT DE LEDEN TOT IJVER. 2] BURGERWACHT TEGEN DE ACHTERGROND VAN DE EERSTE METALEN SPOORBRUG. 3] TOT KORT NA DE TWEEDE WERELDOORLOG

KARAKTER

Hoe de formele doelstellingen in de praktijk tot uitdrukking zijn gekomen in het karakter van de vereniging kan worden verklaard uit het tijdsgewricht en uit de ontwikkeling van Ravenstein. De beginnende fanfare heeft een volks karakter: elke mannelijke inwoner van het stadje die een instrument kan of wil leren bespelen, kan zich als aspirant-lid aanmelden. De ledenvergadering beslist over de toelating tot ‘werkend lid’ als het niveau en de inzet voldoende zijn. Tot aan de Tweede Wereldoorlog zijn de leden vrijwel uitsluitend afkomstig uit het stadje binnen de gracht en de Maasdijk, ook al is het stadje door de samenvoeging met de omliggende kerkdorpen uitgegroeid tot ‘Groot Ravenstein’. De leden van OBK vormen een afspiegeling van het stadje: ambachtslieden, winkeliers en arbeiders in de leerindustrie en een enkele ambtenaar of klerk. In 1932 bijvoorbeeld zijn dat de timmerman Albert van Aar, koperslagers De Luij, schoenmakers en (schoen)fabrieksarbeiders uit de families Hoppenbrouwers, Bros, Broes en Markese, zadelmaker Segebertus van Duren, kleermaker Linnard de Goeij, klompenmaker Jan van Gelder, smid Wim Verhoeven, metselaar en later aannemer Frans Walk, kuiper en manufacturier Willem Gijsbers, huisschilders Christ van de Poel en Bros en de petroleumventer Van de Berk. Maar ook kantoorbedienden, de grossier in bakkersartikelen Willem van Hall en een commies van de rijksbelastingen spelen mee. Leden met een agrarische achtergrond zijn er niet in het stadje. De enkele (zonen van) landbouwers: Bongaards, Kersten en Reijs komen uit de voormalige gemeente Herpen en Overlangel. Vanaf de jaren zestig komen er ook meer leden uit de andere kerkdorpen, met name uit Neerlangel (‘Over d’n Dam’) en Neerloon. De leden zijn voornamelijk werkzaam in de bouw, productie en middenstand.

LAG DE BEBOUWING VAN RAVENSTEIN GEHEEL BINNEN DE GRACHT. 4] EERSTE FOTO VAN OBK TIJDENS EEN MUZIKALE WANDELING IN 1910 DOOR DE LOKALE AMATEURFOTOGRAAF WILLEM SUERMONDT.

21


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

Vrouwen kunnen pas lid worden bij OBK na de oprichting van een damesdrumband in 1962. De laatste drie decennia komen er meer forensen in de wijken bij het station wonen. Het toenemend aandeel ‘import’ zien we terug in het ledenbestand van OBK. De multiculturele samenleving is nog niet in het ledenbestand tot uitdrukking gekomen.

Een momentopname uit de ledenlijst van 1937 toont vijf Markeses, vier De Goeijen, vier De Luijs en vier families met twee leden: Van de Berk, Broes, Bros en Van Wijchen. Het toppunt bereikt het gezin Strik uit Neerlangel, waarvan in 1965 gelijktijdig vier broers en drie zussen lid zijn. BESTUUR

VAN VADER OP ZOON

Muzikaliteit zit vaak in de familie. Zo zien we dat als vader bij het muziekgezelschap zit, de zoon of zonen ook toetreden als ze oud genoeg zijn. Soms tot in de vierde generatie zoals bij de Hoppenbrouwers. Of er zijn meerdere broers of neven die lid zijn.

22

Bestuursleden komen aanvankelijk uit eigen, spelende gelederen, maar dat blijken toch telkens de beter gesitueerden of grotere ondernemers te zijn, zoals architect Piet Elemans en schoenfabrikant Johan Suermondt. Het zijn de heren die op zondag met een hoge hoed lopen en een functie in het stadsbestuur als raadslid hebben. Tussen 1908 en 1917 wisselen de bestuursleden voortdurend, behalve de voorzitter. Kennelijk willen de leden liever spelen dan besturen. Als Johan van Stekelenburg OBK in 1917 uit de crisis trekt, bestaat het bestuur vrijwel geheel uit nietwerkende leden, met slechts een enkele vertegenwoordiger uit het korps. Na de oprichting van de damesdrumband in 1962 komt Bets Strik als eerste vrouw in het bestuur namens die geleding. Dit hoofdzakelijk externe karakter van het bestuur blijft zo tot eind jaren negentig. Vanaf dat moment nemen meerdere spelende leden zitting in het bestuur, vaak bij gebrek aan kandidaten van buiten. De functie van voorzitter is


voorbehouden aan mannen met een zeker aanzien in Ravenstein. In het bestaan van OBK is de functie bekleed door twee bierbrouwers (Anton Teulings uit Den Bosch en Richard Stael uit Dussen), twee generaties graanhandelaren (Johan en Harrie van Stekelenburg), twee notarissen (Harry van Mourik en Jurriaan Dericks), politiefunctionaris Wil van Rijn, de directeur van de mavo Jacques Ras en huisarts Henk van Herwaarden. LEDENVERGADERINGEN

Vanaf het prille begin houdt het muziekgezelschap tweemaal per jaar algemene vergaderingen. Die zijn bedoeld om het bestuur te kiezen, nieuwe werkende leden aan te nemen en de stand van zaken door te nemen. In januari en juli brengt het bestuur verslag uit aan de leden en worden het gevoerde financiĂŤle beheer en de staat van de kas gecontroleerd. Leden zijn verplicht de vergaderingen bij te wonen. Stemmen gebeurt op basis van een gewone meerderheid, als tenminste de helft van de leden aanwezig is. Helaas zijn vrijwel alle verslagen en archiefstukken van OBK van voor de Tweede Wereldoorlog verloren gegaan. Na de oorlog laten de verslagen zich lezen als een spiegel van de maatschappelijke veranderingen die zich in Nederland voordeden: emancipatie, ontkerkelijking, individualisering en matiging in drankgebruik en rookgedrag.

1] SCHEIDEND VOORZITTER WIL VAN RIJN STELT DE NIEUWE VOORZITTER JACQUES RAS VOOR TIJDENS DE ALGEMENE LEDENVERGVADERING VAN 1999. VLNR: PIET VAN UDEN, WIL VAN RIJN, JACQUES RAS, HANS DE BRESSER, GERARD

De leden krijgen een werkend lid als vertegenwoordiging in het bestuur. Het mannengezelschap spreekt elkaar met de achternaam aan. Secretaris Roelofs drukt een belangrijk stempel op de vergadering. Hij maakt het jaarverslag en leest dit integraal voor. De voorzitter opent en sluit de vergadering met de christelijke groet. Een van de twee vergaderingen per jaar is de zogenaamde feestvergadering. Die bestaat uit een kort huishoudelijk deel gevolgd door een feestavond met dansen voor leden en hun dames. Dan vloeit het bier rijkelijk, legt men een kaartje, staan de sigaretten en sigaren op tafel en krijgen de leden traditioneel een worstenbroodje. Er zijn altijd een paar entertainers onder de leden die spontaan een humoristisch stukje opvoeren. De leden kijken uit naar deze feestavond en het huishoudelijk deel is dan ook meestal snel afgewerkt. Soms is de ledenkas zo slecht gevuld dat een feestavond er niet in zit. De laatste decennia zijn de ledenvergaderingen nog maar eenmaal per jaar. De sfeer is informeler, de leden mondiger en drink- en rookgedrag beschaafder. Kritiek op het bestuur is van alle tijden, maar ook onderling zijn de leden gezond kritisch op opkomst en inzet tijdens uitvoeringen en repetities.

JANSSEN, JAN WILLEMS EN RIAN VAN DEMEN. 2] TOESTEMMING VOOR VERZUIM VOOR EEN OPTREDEN MET INHOUDING VAN LOON. 3] HET OUDST BEWAARD GEBLEVEN CONTRIBUTIEEN BOETEBOEKJE (1907). 4] DE LIJST MET BETALENDE LEDEN (1907).

23


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

DISCIPLINE EN LOYALITEIT

Musiceren in een muziekkorps vergt discipline van de leden. Repetities en optredens zijn alleen effectief als de bezetting compleet is en de leden hun partijen kennen. Op vele momenten in het 125-jarig bestaan moet het bestuur hameren op de opkomst tijdens repetities en op de noodzaak van thuisstudie. In sommige perioden repeteert het korps wel drie keer per week, maar de laatste decennia is dat beperkt tot een wekelijkse repetitie. Oude presentieboeken laten genadeloos zien wie vaak verstek laat gaan. Absentie en te laat komen levert ook een boete van een stuiver op. In 1911 constateert men fraude: leden komen naar de repetitie, zetten hun naam en vertrekken weer. En eerder fraudeerde men al door namen ertussen te voegen. Nu gebeurt het door de boete uit te stuffen en zijn naam ervoor in de plaats te zetten. Daarop benoemt het bestuur een commissaris van toezicht op de presentielijst. Na de crisis en wederopstanding in 1917 stelt bestuurslid Gerard Coenen een nieuw reglement op. Dit straalt een streng regime uit, waarschijnlijk omdat de voorafgaande periode minder gedisciplineerd is verlopen. Een flinke lijst met boetes staat nauwkeurig omschreven. Het bestuur bestaat in het vervolg uit vijf leden, onder wie slechts één werkend lid. Een handgeschreven kopie van dit reglement komt in 2001 boven water via mevrouw Van den BogaertBotden uit Amsterdam, een nazaat van het lid Botden in die tijd. Het reglement is vermoedelijk rond 1923 afgeschreven. De discipline die een muziekvereniging van de leden vraagt, loopt als een rode draad door de geschiedenis van OBK. Aan de andere kant onderkennen we ook een grote loyaliteit van leden aan de vereniging. Lidmaatschappen van 40 tot 60 jaar zijn geen uitzondering. Werkende leden die wegens

24

ouderdom of gebreken niet meer mee kunnen spelen krijgen de kwalificatie ‘lid van verdienste’. Dit is inmiddels in onbruik geraakt. CRISES

De geschiedenis van OBK kent vele hoogtepunten, maar zoals bij menige vereniging is ook het fenomeen bestuurscrisis OBK niet vreemd. Op drie momenten is de crisis zo ernstig dat de vereniging even stuurloos is: 1917, 1952 en 2008. Het eerste dieptepunt valt tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het bestuur bestaat alleen uit werkende leden en de belangstelling en discipline zijn tanend. Men spreekt zelfs over opheffing. Zover komt het niet, omdat Johan van Stekelenburg met een aantal externe notabelen een nieuw bestuur vormt. Besloten wordt de fanfare om te vormen tot een harmonie. Het tweede dieptepunt is vrij kort na de viering van het 60-jarig bestaan in 1950. Het bestuur is zijn gezag kwijt. De opkomst en inzet laten te wensen over, contributies worden niet of te laat betaald en er zijn veel opzeggingen. Voorzitter Harry van Mourik en zijn bestuur en directeur Verhoof zien zich genoodzaakt af te treden, precies op de verjaardag van de vereniging. De leden doen geen moeite om de vereniging te redden. De krant De Sirene kopt: saneren of niet meer musiceren en spreekt de muzikanten op hun verantwoordelijkheid aan. Het is ten slotte beschermheer burgemeester Hoefnagel die de partijen weer bijeenbrengt. Het meest recente dieptepunt speelt zich af in 2008 als het complete bestuur na een conflict met een groep leden opstapt. Oud-voorzitter Dericks richt als interim-voorzitter een klankbordgroep op met leden uit de twee kampen om deze in een aantal sessies weer bij elkaar te krijgen. Een half jaar later kiest de ledenvergadering een vrijwel volledig vernieuwd bestuur en is de crisis bezworen.


SOCIAAL GEZICHT

Op verschillende momenten zet het jonge OBK zich in voor de armen en de bedeling. Bij nationale feestdagen is het gebruikelijk dat een comité uit de gegoede burgerij het evenement organiseert. Bijvoorbeeld voor de kroningsfeesten van Wilhelmina in 1898. Na de encycliek Rerum Novarum van paus Leo XIII vormt zich ook in Ravenstein een ‘Leo-comité’ met een aantal notabelen. Dit comité zamelt geld in voor de armen, onder meer met medewerking van OBK. Ook zijn er geregeld geldinzamelingen voor slachtoffers van overstromingen. Niet alleen voor de directe omgeving vóór de kanalisatie van de Maas, maar ook wel eens voor een overstroming op Java.

Tenslotte spreekt de gemeente in 1990 bij het 100-jarig bestaan wederom haar waardering uit en reikt zij de Erepenning van Verdienste van de gemeente Ravenstein uit.

ONDERSCHEIDINGEN

De waardering die OBK bij de bevolking opbouwt, komt tot uitdrukking in een aantal onderscheidingen, die de vereniging bij haar jubilea heeft ontvangen. Burgemeester Hoefnagel kent OBK in 1960 het predicaat ‘Stadsharmonie’ toe om de verbondenheid met Ravenstein te bestendigen. Bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan in 1965 verzoekt burgemeester Van Weegen de commissaris van de koningin in Noord-Brabant om aan OBK de ‘Erepenning van verdienste door H.M. de Koningin’ toe te kennen. Het kabinet van koningin Juliana ziet geen bezwaar maar de toekenning komt pas in augustus, ruim na het jubileumfeest. De uitreiking door burgemeester Van Weegen vindt dan ook pas plaats op 27 november 1965 tijdens de opening van gemeenschapshuis Vidi Reo. In 1980 ontvangt OBK de Bondsonderscheiding in goud voor 90 jaar actieve muziekbeoefening.

1] IN 1986 ONDERSCHEIDT OBK DERTIEN ZILVEREN JUBILARISSEN EN EEN JUBILARIS VOOR 40 JAAR TROUWE DIENST. 2] SLAGWERKER CHRIST VAN DE POEL ONTVANGT SPELDJE VAN BESCHERMHEER COMBÉE. 3] EREPENNING VAN VERDIENSTE DOOR KONINGIN JULIANA TOEGEKEND IN 1965.

25


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

OBK is sinds de oprichting lid van de RK Bond van Harmonieen Fanfaregezelschappen in het bisdom ’s-Hertogenbosch (voorheen de Diocesane Bond) en heeft in 1937 mede aan de wieg gestaan van de bond. De bond is later toegetreden tot de Federatie van Muziekgezelschappen en onlangs zijn er op landelijk niveau weer diverse fusies geweest. Een vereniging kan echter niet zonder de bijzondere verdiensten van afzonderlijke personen. In de loop van de jaren zijn om die reden de volgende leden bij leven tot ereleden benoemd: Willem Gijsbers, Simon de Luij, Jan de Luij, Linnard de Goeij, Piet Elemans, Antoon Teunissen, Linnard van Wijchen, Christ Dappers, Wim Roelofs, Grad Markese, Lam van Duren en Harry Kocken. Harry van Mourik en Johan van Stekelenburg werden benoemd tot erevoorzitter. De nu nog levende ereleden zijn: Piet van Uden, Gerrit Janssen, Wil van Rijn en Jurriaan Dericks. 1.3 DE UPS EN DOWNS VAN DE DRUMBAND

Een drumband maakt veel geluid op straat, lokt de mensen naar buiten en vormt een goede aanvulling op een fanfare of harmonie. In 1956 is het aantal tamboers (slagwerkers) zodanig dat het bestuur G. Jansen uit Oss aantrekt om de tamboers op te leiden. Geleidelijk groeit deze groep uit naar een drumband. Maar in de loop van 1961 gaat de opgebouwde drumband ter ziele. Er zijn te weinig mannen over om nog van een drumband te kunnen spreken. Werkend

1] BASSIST ANTOON VAN DUREN. 2] MUZIKALE WANDELING MET DE DAMESDRUMBAND, 1962. 3] DRUMBAND MET INSTRUCTEUR LEO VAN VALKENBURG, BEGIN JAREN TACHTIG.

26


lid Hent de Best oppert tijdens een ledenvergadering het voorstel een damesdrumband te starten. Zoals op meer plaatsen in de regio gebeurt, besluit het bestuur positief. Maar de oprichting gaat met veel discussie gepaard. Allereerst vanwege de financiële last: de aanschaf van instrumenten en uniformen. Bovendien was het tot dan toe niet gebruikelijk dat dames lid werden van een vereniging, anders dan het Katholieke Vrouwengilde. Onder leiding van de heer Van den Hurk uit Oss begint de damesdrumband onder de naam Ravo’s drumband op 10 februari 1962 te repeteren. Uit de bijna 50 dames die zich hebben aangemeld, heeft het bestuur er achttien aangezocht. Voorzitter Van Stekelenburg gaat hoogstpersoonlijk langs bij de ouders

van de beoogde dames om toestemming te vragen. Op de eerste repetitie blijkt dat zes van de uitverkoren dames niet beschikbaar zijn op zaterdag als er gerepeteerd moet worden, dus slechts twaalf dames gaan met veel frisse moed aan de slag. De repetitieruimte is het huidige kapelletje aan de SintLuciastraat. De dames beginnen allen op een houten plankje met rubber plaatje en twee stokjes, zodat ze thuis flink kunnen oefenen. Noten leren lezen, vindt men niet nodig voor de dames. Al op 18 november 1962 presenteert de nieuwe drumband zich aan het publiek bij de opening van de Middenstandsactie. Tambour-maître is in eerste instantie Annemieke van de Kamp, later Jo Verhoeven. Blijkbaar zijn het snelle leerlingen, die dames, want hun opleider, de heer Van den Hurk, vertrekt alweer in december 1963. Anderhalf jaar na zijn aanstelling is zijn werk klaar. De leiding van de drumband wordt overgenomen door ‘vrijwilliger’ Wim van Aar, uit de eigen gelederen van OBK. De dames vinden in ieder geval hun weg binnen de vereniging. Niet alleen slaan zij de trom als ze daartoe verzocht worden, maar ook op andere manieren leveren zij hun bijdrage. Zij draaien als volwaardig lid mee in het verenigingsleven. Overigens worden de desbetreffende dames pas in de loop van 1963 daadwerkelijk op de ledenlijst bijgeschreven; na 73 jaar zijn zij de eerste vrouwelijke leden van de harmonie.

27


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

Maar zo snel als de dames hun opmars maken, zo snel verdwijnen ze ook weer uit beeld. Al in het voorjaar van 1966 vindt er overleg plaats tussen de voorzitter van OBK en de dames van de drumband. “Het kon beter,” was de conclusie. Een lid van toen vertelt dat het na een aantal jaren musiceren saai werd, altijd hetzelfde riedeltje slaan op straat. Pas met haar trouwen mag ze stoppen. Het aantal dames vermindert snel; na het huwelijk bleef je als eervolle jongedame in die tijd geen lid van een vereniging. En de dames waren in de tweede helft van de jaren zestig redelijk trouwlustig. Als vervolgens ook nog eens dames spontaan hun lidmaatschap opzeggen, dienen in november 1966 ook de twee nog overgebleven Ravo’s hun ontslag in. Wel zijn er op dat moment nog 20 leerlingen tussen de 10 en 16 jaar, onder wie ook een paar jongens, onder leiding van Wim van Aar. Als deze naar Oss verhuist, wordt de heer Hengeveld uit Oss aangetrokken. Deze groep leerlingen groeit uit tot een mannendrumband. Tien jaar later blijkt dat twaalf van de 22 drumbandleden en leerlingen uit Neerloon komen, zowel jongens als meisjes, uit de geboortejaren 1964-1968. Kennelijk is de drumband op

dat moment toch een aantrekkelijk alternatief voor voetbal en korfbal, de twee sportverenigingen in het kerkdorp. Vanaf 1980 doet de drumband c.q. het tamboerkorps jaarlijks mee aan bondsconcoursen onder leiding van instructeur Leo van Valkenburg, die later ook dezelfde functie heeft bij drumkorps Dedico. In 1992 zwaait Sjaak Kuijpers af na 27 jaar in de drumband. De drumband maakt een moeilijke tijd door en heeft uiteindelijk nog maar vijf leden. Enkele jaren later wordt geconstateerd dat de drumband geen bestaansrecht meer heeft. Instructeur Van Valkenburg wordt bedankt en William Gubbels neemt de opleiding van de slagwerkgroep over. Deze groep integreert geleidelijk in het harmonieorkest. 1.4 VAN BOERENKAPEL NAAR MUZIEKKAPEL 8 PILS 2 DONKER

Tijdens de viering van het 600-jarig bestaan van Ravenstein in 1960 is er behoefte aan een kleine flexibele muziekkapel om de festiviteiten die zes weken duren op te luisteren. Bestuurslid Wim Roelofs van OBK doet een oproep en tien leden melden zich aan. Zo wordt de zo succesvolle Boeren-

1] VOOR DRUMLES GEBRUIKTE MEN EEN PLANKJE EN EEN STOKJE VOORDAT OP EEN ECHTE TROM GESLAGEN MOCHT WORDEN. 2] DE BOERENKAPEL BRENGT SFEER TIJDENS FEEST IN HET STADJE (1960).

28


kapel geboren, althans volgens de mondelinge overlevering. In werkelijkheid bestaan er al sinds de jaren vijftig voorlopers van de ‘boeren’. In 1955 treedt een aantal leden van OBK in boerenkiel op als ‘Boeren van Ravenstein’ en spelen ze boerenmuziek. In 1957 luisteren ze als De Keienbloazers een kermisavond op en een filmactie op de markt. En in de archieven lezen we zelfs al over een optreden van ‘O.B.K. De Bietenbouwers’ op een fancy fair tijdens het jubileumfeest van 1950. De Boerenkapel van 1960 steekt zich in boerenkiel en rode zakdoek en trekt tijdens de stadsfeesten veel bekijks. Jo van Tilburg, eigenaar van de plaatselijke kledingzaak, voorziet de muzikanten van een bolhoedje en de naam 8 Pils 2 Donker, geïnspireerd op de drankvoorkeur van de tien muzikanten,

wordt gekozen. De naam is altijd gebleven, ook als het aantal muzikanten groeit en daarmee het aantal bestellingen. Het succes van de Boerenkapel zet zich ook na de stadsfeesten voort. Al snel is 8 Pils 2 Donker een veelgevraagde kapel die ook bij wedstrijden en concoursen hoge ogen gooit. In 1961 promoveert men tijdens een concours in VortumMullum naar de afdeling Uitmuntendheid. Gedurende de eerste decennia treedt 8 Pils 2 Donker vrijwel wekelijks op bij feestelijke gelegenheden in Ravenstein, de regio en soms daarbuiten. De kapel zet zich ook in voor activiteiten van het Rode Kruis, verzorgingshuizen, ziekenhuizen en andere goede doelen. In de jaren zestig ondersteunt de kapel de opbouw van het carnaval in Ravenstein.

29


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

Cateringbedrijf Gruijthuizen engageert 8 Pils 2 Donker in 1980 voor een optreden op Slot Loevestein voor Amsterdamse bankiers. De kapel brengt het gezelschap in opperbeste stemming. De stemming is zelfs zo goed dat de complete vloer – bestaande uit mozaïek en zand – het tijdens de polonaise begeeft. De vloer moet hersteld worden en 8 Pils 2 Donker mag nooit meer optreden op Slot Loevestein. De verdiensten van 8 Pils 2 Donker vinden hun bestemming

in nieuwe instrumenten voor OBK. Vaste kapelmeester of dirigent gedurende meer dan vijftig jaar is Gerard van Gelder. Op straat spelend, loopt hij met de steel van een schop voorop. De muziekstijl in de eerste jaren varieert van Hollandse boerenkapellenmuziek tot carnavalskrakers. De jaren zeventig staan in het teken van deelname aan wijnfeesten. De muzikanten bewaren goede herinneringen aan de uitwisseling

1] GERARD VAN GELDER DIRIGEERT JEUGDIGE OBK-LEDEN TIJDENS STADFEESTEN 1960. 2] CARNAVALSBLAASKAPEL TWUR TWA. 3] BLAASKAPEL DE KNALPOTTE.

30


met de muziekvereniging uit het Duitse Schweich en het leren drinken van moezelwijn. Vanaf 1980 gooit de kapel het roer om naar de serieuzere Egerländermuziek en nog later naar Tsjechische muziek. Men houdt de carnaval voor gezien en waardeert de naam Boerenkapel op tot Muziekkapel. De optredens zijn met de oplopende leeftijd van de muzikanten aangepast van feestgedruis naar luistermuziek. Enige jaren geleden werd de kapel opgeheven, maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan en inmiddels is de kapel weer tot leven gewekt. Bij bijzondere gelegenheden, zoals het 50-jarig bestaan van Drumband en Lyracorps Dedico in 2013, treedt 8 Pils 2 Donker weer op. 1.5 OVERIGE BLAASKAPELLEN DE KNALPOTTE

Enkele OBK-leden richten op 27 maart 1986 een Hofkapel op om het carnaval op te luisteren. De initiatiefnemers zijn Marco van Heck, Natasja Hoppenbrouwers, Margriet Oosterbaan en Hent Suppers. De kapel bestaat uit zestien OBK-leden en een niet-lid en staat het eerste jaar onder leiding van Henk van Drunen. Eerst repeteert de kapel in Vidi Reo, maar al snel verhuist men naar de werkplaats van (brom)fietsenmaker Bert van Demen. Geïnspireerd door deze omgeving verzint Hans Strik de naam De Knalpotte. In 1987 heeft Ravenstein geen actieve Prins Carnaval meer, alleen een slapende prins, waardoor de Hofkapel zijn naam wijzigt naar Dweilorkest. Door de jaren heen verandert het aantal leden en ook het instrumentarium van de kapel varieert, zodat er steeds meer ‘een ideale bezetting’ ontstaat. Er worden ook muzikanten van buiten Ravenstein lid maar het merendeel is ook lid van OBK.

De regio waarin wordt opgetreden, verbreedt zich. In eerste instantie zijn het vooral het openbaar carnaval Ravenstein (in samenwerking met De Narrekap) en de kroegen in Ravenstein waar de carnavalsstemming met levende muziek wordt versterkt. Een van de hoogtepunten tijdens carnaval is het ‘Varken aan het Spit’ in De Vlaam te Demen. Om de muzikanten te beschermen tegen uitzinnig feestvierende fans speelt men achter dranghekken. En ook de tafels zijn niet heilig. By the Rivers of Babylon en Land van Maas en Waal kunnen het best uitgevoerd worden door op tafels en stoelen te gaan staan en van bovenaf het feestgedruis te bekijken. Vanaf 1990 komen er steeds meer optredens binnen en buiten Ravenstein, zoals bij de Tettermiddag in Uden, tijdens braderieën in Ravenstein maar ook in het streng gereformeerde Buren, het Sinterklaasfeest bij BMW met medewerking van Peter-Jan Rens, de Zuid-Nederlandse kampioenschappen voor Dweilorkesten en Joekskapellen in Deurne en de Muziekmarathon van People’s Choice. Ondanks dat verschillende leden buiten Ravenstein studeren, repeteert de groep eens per drie weken op zondagavond. De sfeer in de groep is bijzonder goed en dat stralen De Knalpotte dan ook uit tijdens hun optredens. Toch valt de groep in 1997 door discussies en onenigheid en vertrek voor studie uit elkaar. Enkele leden van De Knalpotte sluiten zich aan bij een ander dweilorkest, Het College van B&W, dat hoofdzakelijk uit niet- of oud-OBK-leden bestaat. Leden van De Knalpotte door de jaren heen: Peter van Aar, Kees van Amstel, Marleen Ariëns, Adrienne Brands, Harald Brukx, Rian van Demen, Rianne Evers, Henk van Drunen, Gerrit van Gelder, Peter Gerrits , William Gubbels, Marco van Heck, Gerry Hermes, Simon van Hoorn, Natasja Hoppenbrouwers, Willy Hoppenbrouwers, Anke Janssen-Groesbeek, Francy Kersten, Bas Landman, Frank van

31


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

Lent, Margriet Oosterbaan, Hannelore Strik, Hans Strik, Marjolein Strik, Piet Strik jr., Piet Strik sr., Annie Suppers, Hent Suppers, Pauline Suppers, Marcel van Uden, Edwin Verhoeven, Marc Vermeulen en Michiel Dekkers. Vaste invallers: Marinus Strik, Theo Strik, Henk Sommers, Christ van de Poel.

meer uit OBK-gelederen, aangevuld met ander slag volk. In volle formatie telt Nèj Grèj zestien leden, onder de bezielende leiding van Peter van Aar. In 2013 heft de kapel zich op en maakt een doorstart in afgeslankte vorm onder de naam Agge-mar-van-Huisband. 1.6 FINANCIERING

TWUR TWA

In 1984 is er geen enkel dweilorkest dat zich tijdens carnaval laat horen. De leden van de harmonie mogen met carnaval niet op de instrumenten van OBK spelen. Een aantal leden is het daar niet mee eens. Willy Hoppenbrouwers pakt zijn trompet, Margriet Oosterbaan neemt een klein trommeltje en Ger van de Burgt heeft een paar asbakken. Leo van de Burgt vindt bij het Veerhuis nog een tuba aan de muur en mag die gebruiken. En dan is er in Ravenstein weer muziek waarvan zowel muzikanten als publiek kunnen genieten. Deze manier van muziek maken bevalt zo goed dat de groep zich het jaar daarna tot een officieel gezelschap, Twur Twa, doopt, waar iedereen zich bij kan aansluiten. In de loop der jaren verbetert ook de kwaliteit. Na het uiteenvallen van de De Knalpotte heeft een aantal OBK-leden zich aangesloten bij Twur Twa en ook andere OBK-leden gaan meespelen. In 2007 heeft Twur Twa zelfs een cd opgenomen. Maar het motto blijft: plezier maken is het belangrijkste. Als afsplitsing van Twur Twa heeft het orkest Ravage enkele jaren het arsenaal kapellen in Ravenstein uitgebreid. NÈJ GRÈJ

Rond 1997 ontstaat Nèj Grèj. Voortgekomen uit Het College van B&W, De Brompotte en De Knalpotte, heeft het orkest een stevige kern van lokale en Limburgse muzikanten, onder

32

De financiering van de kosten van de muziekvereniging varieert in de loop van de jaren, maar kent vier hoofdvormen: contributies, subsidies, donaties en opbrengsten uit acties. CONTRIBUTIES

In de eerste helft van het bestaan van OBK gaan de contributies die de werkende leden wekelijks contant afdragen naar de ledenkas. Deze ledenkas of kleine kas dient voor de ‘vertering’ ofwel consumpties na afloop van concerten, serenades en andere optredens. Dit is het geld dat de leden zelf inleggen. Als de kas voldoende gegroeid is, is een gezamenlijk uitstapje mogelijk. Ook de boetes die wekelijks om velerlei redenen uitgedeeld kunnen zijn, gaan in deze kas. Soms leiden deze uitstapjes tot verwarring bij de bevolking: hoe kan het dat een armlastige vereniging die zijn hand ophoudt wel kan potverteren? De voorzitter moet in de krant rechtzetten dat er een onderscheid is tussen de ledenkas, een feite een eigen spaarpot, en de grote kas, die instrumenten, directie en andere kosten moet financieren. In 1912 maken de leden een uitstapje (potvertering) op Dolle Maandag naar Nijmegen. Het voorstel van het lid Hombergen om naar Alkmaar te gaan, kon geen meerderheid krijgen. Van 1907 tot 1919 bedraagt de contributie 5 cent per week, daarna tot de Tweede Wereldoorlog 10 cent. De boetes staan nauwkeurig omschreven in het reglement:


ART. 28 (1917). De werkende leden worden beboet: 1e voor het niet bijwonen van een algem. verg. 25 cent

Contributies en boetes moeten wekelijks contant betaald worden aan de penningmeester. Jarenlang is dat Gradje Markese, die zorgvuldig de contributie int en bijschrijft in het boek aan zijn tafeltje in het repetitielokaal. Later voegt men de opbrengsten en uitgaven van de leden-kas en grote kas samen tot één exploitatie en vervalt het onderscheid. De contributie stijgt betrekkelijk langzaam in de loop van de jaren: van 30 cent per week in 1967 naar circa 3 euro per week (120 euro per jaar) in 2012.

2e voor te laat aanwezig zijn op een algem. verg. 10 cent 3e voor verzuim van een repetitie 5 cent

SUBSIDIES

4e voor te laat zijn op een repetitie 3 cent

De gemeente Ravenstein heeft OBK langdurig structureel subsidie verleend met als argument dat de harmonie een belangrijke culturele functie in de gemeenschap vervult. In 1922 brengt de gemeente de subsidie van 150 gulden naar 250 gulden, op voorwaarde dat er een kap op de muziektent komt. Het blijft echter financieel tobben. Als de gemeenteraad in 1925 moet beslissen over een subsidie van 500 gulden, breekt Karel Bruens een lans voor de harmonie. Krijgt de harmonie geen subsidie, dan is ze onherroepelijk verloren, wat jammer zou zijn. De leden doen hun best. Wat is nu een gemeente zonder muziekkorps. Ze verleent haar medewerking bij alle voorkomende festiviteiten, bij kermissen, gouden bruiloften, inhalen van den burgemeester en ook kerkelijke feesten. Ik ben al acht jaren bestuurslid en het is ieder jaar hetzelfde; men wordt dat schooien en bedelen beu. Als we zo'n steun hadden van de boeren als van de burgers, dan hadden we de subsidie niet nodig, doch dit is helaas niet het geval. Er zit geen cent meer in kas. De raad gaat akkoord, onder voorwaarde dat de harmonie minstens twee uitvoeringen in de buitenwijken zal geven. De balans uit 1935 omvat 908 gulden. Een kwart komt van

5e voor het verlaten van een repetitie zonder voorkennis van den directeur 5 cent 6e voor verzuim van een uitvoering 25 cent 7e voor het te laat aanwezig zijn, of het verlaten van een uitvoering zonder voorkennis v.d. directeur 12 ½ cent 8e voor het niet bijwonen van de begrafenis van een werkend lid krachtens art. 11 v.h. Reglement 25 cent 9e voor het blazen op zijn instrument tijdens een repetitie of uitvoering zonder toestemming v.d. directeur 5 cent 10e voor het blazen op zijn instrument op straat zonder in vereniging te zijn v.h. geheele gezelschap 25 cent 11e voor het gebruiken van een ander instrument zonder toestemming van eigenaar of directeur 25 cent 12e voor het verschijnen met een ongepoetst instrument op een uitvoering, wanneer hierbij van te voren door het bestuur is gewaarschuwd 10 cent 13e voor het rooken onder uitvoeringen 10 cent 14e voor het rooken onder repetitiën 5 cent Van deze bepaling kan door den directeur ontheffing worden verleend.

1] ZILVEREN DUBBELTJES EN GULDENBILJET KOMEN UIT ARCHIEF TE VOORSCHIJN.

33


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

donateurs en begunstigers, een kwart is gemeentesubsidie en de rest bestaat uit het batig saldo van het festival bij gelegenheid van het 40-jarig bestaan en giften bij optredens. Voor de vaststelling van de gemeentelijke subsidie dient OBK jaarlijks een overzicht in van donateurs, leden en uitgaven. Ook bijzondere uitgaven zijn reden voor een subsidieverzoek, zoals 2500 gulden voor de oprichting van de damesdrumband in 1962 en de les- en reiskosten voor Ria Tax die de hobo bespeelt, die de gemeente zelf geschonken heeft bij het 75-jarig jubileum. De gemeente baseert de subsidie op het draagvlak bij de bevolking en de energie die OBK zelf steekt in de donateursactie: 80 procent (1954) en later 50 procent (1973) van het opgehaalde bedrag legt de gemeente bij. Voordat er sprake is van structurele subsidie heeft de gemeente Ravenstein vaker de beurs getrokken of een lening verstrekt voor speciale gelegenheden, zoals het vernieuwen

34

van het instrumentarium. In 1968 is de balans al 8.000 gulden groot. Na de samenvoeging van Ravenstein met Oss heeft de Gemeente Oss de subsidieverstrekking overgenomen. Maar sinds de financiĂŤle crisis in 2008 meldt de gemeente dat de subsidie aan cultuurverenigingen structureel verminderd zal worden. DONATIES

De eerste inzamelingsactie onder de burgerij vindt op initiatief van werkend lid Verbunt plaats in 1894 voor de aanschaf van een vaandel. De steun voor OBK is zo groot dat iedereen bijdraagt en het benodigde bedrag snel bijeen is. In het reglement van 1917 is opgenomen dat begunstigers en donateurs de vereniging jaarlijks steunen met drie respectievelijk vijf gulden. Daarvoor is dat nog twee gulden. Vijftig jaar later is het bedrag in het reglement nog steeds gelijk gebleven, alsof er geen inflatie is geweest! Vanaf 1930 houdt OBK een donateursschrift bij waarin de vaste donateurs met naam en toenaam genoemd staan voor drie of vijf gulden, afhankelijk van de draagkracht. Jan van Gelder


gaat jarenlang langs de deuren om de donaties op te halen. De laatste jaren is de jaarlijkse donateursactie anoniem. Leden gaan in Ravenstein en de dorpen Huisseling, Deursen, Dennenburg, Demen, Dieden, Neerlangel en Neerloon langs de deur. Herpen en Overlangel worden niet bezocht; deze zijn het inzameldomein voor muziekvereniging Sint Hubertus. Piet Strik sr. is al jaren de grootste inzamelaar van Over d’n Dam. Dit kost hem vele uren koffiedrinken omdat hij op veel adressen binnengevraagd wordt. Naast de donateursactie zijn sinds 2011 de Vrienden van OBK weer in het leven geroepen, die jaarlijks een bedrag van 25 euro (bedrijven 50) doneren en met naam en toenaam bekend zijn op de website en in programmaboekjes. In 1958 richt voorzitter Van Mourik ook al eens een Stichting Vrienden van OBK op, maar op enig moment is deze stichting toch een stille dood gestorven.

In 1950 krijgt de harmonie van de bevolking 1000 gulden als geschenk voor het 60-jarig jubileum. Twee kinderen bieden het aan in een zak met het opschrift 1000. Het is het resultaat van een fancy fair tijdens carnaval en van bijzondere giften. LOTERIJFONDS

Loterijen lijken van alle tijden te zijn. Ravenstein kent al sinds bijna drie eeuwen zijn Loterijfonds, oorspronkelijk bedoeld om een nieuwe RK kerk te bouwen. Landheer Karel Philips verleent op 29 oktober 1729 aan het stadsbestuur de nodige concessies om een Loterijfonds op te richten. Het initiatief komt van de Ravensteinse advocaat-fiscaal Johan van Willigen. Dat is zo succesvol dat al in 1735 van de opbrengst de huidige Sint-Luciakerk gebouwd kan worden. Ook de bouw van de Latijnse school, voor het onderwijs in oude en moderne talen en andere vakken, komt in 1752 ten laste van het Loterijfonds. De zogenaamde Franse school, voor vakken als boekhouden en koophandel, volgt in 1787. OBK kan incidenteel een beroep doen op dit fonds. Na de promotie naar de superieure afdeling in 1936 dienen B&W van Ravenstein een verzoek voor een toelage voor OBK in bij het Loterijfonds. De motivatie ligt in de vele repetities die nodig zijn voor het handhaven 1] LOT TEN BATE VAN HET van dit hoge peil. Daarbij is natuurINSTRUMENTENFONDS. lijk een goed hulpmiddel dat de 2] CONTRIBUTIEBEWIJS VOOR EEN voorzitter van OBK ook ‘provisor’ BEGUNSTIGER. van het Loterijfonds is. Bij Koninklijk 3] LOTERIJEN ZIJN IN DE Besluit krijgt OBK vanaf 1937 JAREN ZESTIG EEN BEPROEFD jaarlijks gedurende een aantal FINANCIERINGSMIDDEL. jaren 50 gulden uitgekeerd.

35


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

ACTIES EN GELDINZAMELINGEN

OBK heeft in de loop der jaren veel verschillende acties op touw gezet om geld te genereren bovenop de contributies, subsidies en donaties. De acties veranderen geleidelijk van karakter en lopen gelijk op met maatschappelijke trends. In de jaren vijftig doet OBK mee aan de Anjeractie om de aanschaf van nieuwe instrumenten te financieren. Ook vraagt men geregeld een dansvergunning aan bij de gemeente. Tegen betaling van entree kan de Ravensteinse bevolking dansen in een tent of horecazaal. In de jaren zestig komt het fenomeen fancy fair in zwang. Spelletjes voor kinderen en volwassenen die maar een klein beetje kosten, maar waar vele kleintjes toch een groot bedrag kunnen maken. Daarnaast vraagt OBK in de jaren zestig geregeld vergunning aan voor het houden van een eigen loterij onder de bevolking. De middenstanders en andere ondernemers zorgen voor mooie prijzen. Af en toe bedenkt OBK een bijzondere actie. In 1957 bijvoorbeeld, als men een groep motorkozakken inhuurt. Deze voeren stunts uit op hun motoren. Het contract houdt rekening met een andere opbrengstverdeling als het regent. Al met al bedragen de kosten 1850 gulden en beloopt het verlies voor de vereniging 400 gulden. De secretaris vat het als volgt samen: Typisch een geval van ‘er is nooit iets te doen in Ravenstein en als er iets te doen is komt men niet’. In 2011 krijgt OBK de gelegenheid om het traditionele oliebollenbakken bij de supermarkt Emté op het Keurvorstenplein over te nemen van twee vrijwilligers. Dit levert lekkere bollen op, vervaardigd door twee opgeleide koks uit eigen

36

gelederen: Thomas Sluijters en Piet Strik jr. Jeugdleden en kleine ensembles vrolijken het muzikaal op. De actie geeft een mooie opbrengst van bijna 2.000 euro. RALLY LAND VAN RAVENSTEIN

Een bijzondere actie die 15 jaar heeft standgehouden, is de Rally Land van Ravenstein. Wanneer auto’s langzaamaan algemener voor gaan komen in het stadsbeeld, organiseert OBK-voorzitter Harrie van Stekelenburg een jaarlijkse oriëntatierit. De eerste is in 1955. Van Stekelenburg is een fanatiek autobezitter en lid van de automobielclub AA Rijders uit Veghel. AA is de kentekenserie voor het Koninklijk Huis. De rally is in feite een puzzelrit van 60 km die de auto’s, motoren of scooters met een gemiddelde snelheid moeten afleggen. Onderweg bemannen de harmonieleden controleposten voor tijd en route. Elke fout levert strafpunten op. Aan de eerste rit doen al 58 deelnemers mee. In de loop van de jaren daarna ligt dat gemiddeld op 100 deelnemende voertuigen en 300 personen. In 1957 doopt men de rit Autorally Land van Ravenstein. De rit heeft tot in de verre omtrek grote aantrekkingskracht, mede door de beschikbaar gestelde prijzen, afkomstig van de lokale middenstand. Voor de winnaar is een monumentale wisselbeker beschikbaar. De jaarlijkse – en na 1963 tweejaarlijkse – rit levert de harmonie een mooie inkomstenbron op. Elk jaar is er al een goede voorinschrijving van de deelnemers van vorig jaar. Maar in 1959 blijkt er toch een teruggang in het aantal deelnemers. Nieuwe deelnemers laten zich afschrikken door het beeld dat ‘geroutineerden’, die vermoedelijk overal deelnemen aan ritten, alle mooie prijzen wegslepen. Bij de aankondiging roept de organisator deelnemers op om zich toch aan te melden, omdat bij


de vorige rit slechts drie van de twintig prijzen naar geroutineerden zijn gegaan. Harrie van Stekelenburg is totaal overdonderd als de AA Rijders hem in 1967 voorlopig schorsen. De harmonierit is namelijk op dezelfde dag gepland als een rit van de club en dat vindt men niet correct. OBK-secretaris Roelofs neemt zonder medeweten van de voorzitter de pen ter hand en schrijft een uitgebreide verdediging van de geplande datum. Zo lukt het hem de schorsing ongedaan te maken. De autorally is in totaal vijftien keer verreden, de laatste keer in 1972.

1] DEELNEMERS RALLY LAND VAN RAVENSTEIN IN DE MARKSTRAAT, CIRCA 1956. 2] FLYER VAN SUCCESVOLLE RALLY.

37


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

38


GASTVRIJ RAVENSTEIN

LEGAAT VAN COOTH

De markt Gastvrij Ravenstein heeft het karakter van een markt met ambachtelijke vlijt en kunst. Het initiatief is genomen in 1995 door Wil van Rijn, op dat moment voorzitter van OBK, en Piet van Heck. Doel van de markt, die begint onder de naam Bruisend Ravenstein, is het genereren van geld voor de aanschaf van nieuwe instrumenten. De markt is altijd een groot succes geweest voor de vereniging en heeft zeventien jaar stand gehouden. Het begint klein, met een beperkt aantal kramen, maar elk jaar komen er weer nieuwe activiteiten bij, zoals een tocht van oldtimers, modelbouw van Lego, straattheater en oude ambachten. Op het hoogtepunt staan er 200 kramen in de binnenstad.

Ook het Legaat Van Cooth springt soms bij als het om activiteiten voor de huidige of potentiële jeugdleden gaat. Zo ondersteunt het Legaat het project Windkracht 6 dat leden van OBK uitvoeren op de basisscholen De Bogaard en ’t Ravelijn in Ravenstein, die nu verenigd zijn in Horizonschool de Morgenster. Het Legaat is een fonds met een bijzondere historie. Aan het einde van de negentiende eeuw laat de in Ravenstein geboren mr. P.F. van Cooth een legaat na aan een groot aantal Brabantse en Gelderse stadjes en dorpen, waaronder Deursen, Dieden, Herpen, Huisseling, Keent en Ravenstein. Elk legaat bestaat uit een geldbedrag dat in grond belegd dient te worden, die de desbetreffende gemeenten vervolgens moeten beheren. De pacht die de grond zal opbrengen moet aan onderwijsdoelen besteed worden, zoals ambachtsonderwijs en herhalingsonderwijs. In de periode tussen 1891 en 1897 zette Van Cooth zijn opvoedkundige ideeën op papier. In grote lijnen komen deze erop neer dat Van Cooth jongeren uit de arbeidersklasse kansen wilde geven zich te ontwikkelen en tot vakman opgeleid te worden. Inmiddels vindt de financiering van het onderwijs vrijwel volledig plaats door de overheid en heeft het legaat in zijn oorspronkelijke vorm geen functie meer. Wat veel mensen niet weten, is dat niet alleen Ravenstein en de genoemde kerkdorpen een bijdrage uit het Legaat Van Cooth hebben gehad. Andere plaatsen die hij na zijn dood iets schonk zijn: Ammerzoden, Appeltern, Asten, Balgoij, Batenburg, Berghem, Bergharen, Bergen op Zoom, Boxmeer, Boxtel, Driel, Druten, Echteld, Eindhoven, Etten, Everdingen, Geffen, Gemert, Grave, Lith, Lithoijen, Megen, Nederasselt, Oirschot, Oosterhout, Raamsdonk, Roosendaal, Steenbergen,

1] TON WILLEMS DIRIGEERT HET OBKORKEST TIJDENS EEN OPTREDEN IN DE MARKTSTRAAT (1999). 2] RAVENSTEIN IS ZEER GEREGELD DECOR VOOR CULTURELE ACTIVITEITEN. 3] ‘KUNST UIT KLEI’ IS EEN VAN DE VELE INITIATIEVEN IN HET STADJE.

39


Thema 1 De muziekvereniging Oefening Baart Kunst

Uden, Veghel, Waalwijk, Wamel, Werkendam, Wijchen en Zevenbergen. Sommige gemeenten krijgen een legaat van 4000 gulden, andere een van 40.000, weer andere vaste goederen en een tiende van de hele nalatenschap na alles wat er uit de boedel moet worden betaald.

heb ik echter gemeend te moeten voorbijgaan, omdat de gemeenteschool aldaar slechts door een betrekkelijk zeer gering getal kinderen bezocht wordt en het alzoo te verwachten is, dat dit ook bij een school van herhalingsonderwijs het geval zou zijn. Eind 2002 was een groot deel van de grond nog steeds in het bezit van de gemeente Ravenstein. De opbrengst van de grond uit verkoop en pacht stond op een aparte rekening en was in principe nog steeds beschikbaar voor het oorspronkelijke doel. Met de samenvoeging van de gemeenten Ravenstein en Oss dreigde het Ravensteinse Legaat Van Cooth toe te vallen aan de nieuwe gemeente. Tijdig ingrijpen van het Ravensteinse gemeentebestuur heeft het Legaat echter exclusief weten te behouden voor de jeugd van de voormalige gemeente Ravenstein. Dit blijkt dus geheel in de geest van Van Cooth zelf geweest te zijn.

In de eerste versie van het testament had Van Cooth geschreven dat hij zijn geboorteplaats Ravenstein niets wilde nalaten omdat de gemeente Ravenstein jaarlijks eene uitkering geniet uit het zoogenaamde loterijfonds ten behoeve van het gemeente onderwijs aldaar. Later is hij tot inkeer gekomen en heeft hij Ravenstein toch een bedrag nagelaten. Over Oss heeft hij uitgesproken ideeën die hij niet bijgesteld heeft in latere versies: Eenige gemeenten, zoals Oss en anderen, die in sommige opzichten zeker wel verdiend hebben voor zoodanig legaat in aanmerking te komen,

Het Ravensteinse gemeentebestuur richt een stichting op om het Legaat te beheren. Het doel van de nieuwe stichting ligt – uiteraard – in het verlengde van het oorspronkelijk Legaat. De uit het Legaat afkomstige opbrengsten dienen te worden besteed aan min of meer eenmalige activiteiten of aanschaffingen ten behoeve van onderwijs en/of algemene ontwikkeling van jongeren tot 18 jaar, binnen de voormalige gemeente Ravenstein, waarbij als voorwaarde geldt dat deze activiteiten of aanschaffingen niet binnen van overheidswege (volledig) gesubsidieerde reguliere projecten vallen.

1] PIET STRIK JR. EN THOMAS SLUIJTERS BAKKEN OLIEBOLLEN VOOR OBK (2013). 2] BOERENKAPEL OBK TIJDENS BLOEMENFEEST IN OSS, 1960.

40


INTERVIEW Muziekkapel 8 Pils 2 Donker KWALITEIT EN GEZELLIGHEID HOOG IN HET VAANDEL

JARENLANG WAS MUZIEKKAPEL 8 PILS 2 DONKER EEN VAN DE POPULAIRSTE EN BESTE MUZIEKKAPELLEN VAN DE HELE REGIO. OP CONCOURSEN HAALDEN ZE STEEVAST DE EERSTE PRIJS. IN DE JAREN ZESTIG EN ZEVENTIG TRADEN ZE MINSTENS EENMAAL PER WEEK OP. SAMEN BELEEFDEN ZE MOOIE TIJDEN. INMIDDELS ZIJN DE MUZIKANTEN OP LEEFTIJD GEKOMEN, ZE DOEN HET WAT RUSTIGER AAN. OPTREDENS

luisteren. Secretaris Wim Roelofs kwam daarom op het idee voor de gelegenheid een muziekkapel op te richten. Het werd een boerenkapel van tien muzikanten onder leiding van ‘heerboer’ Gerard van Gelder. De kapel trad op in boerenkiel met rode zakdoek en – dankzij kledingzaak Jo van Tilburg – een bolhoed. Bij ieder rondje riepen ze “8 pils 2 donker” en dat werd dan ook de naam van de kapel.

ZIJN NU BEPERKT, MAAR REPETEREN DOEN ZE NOG ELKE DONDERDAG MET VEEL ENTHOUSIASME.

In 1960 vierde Ravenstein zes weken lang uitbundig haar 600jarig bestaan. Voor Stadsharmonie Oefening Baart Kunst was het onmogelijk met volledige bezetting van het orkest álle festiviteiten op te

KLEURRIJK

De optredens van 8 Pils 2 Donker waren zo’n doorslaand succes dat de meeste muzikanten ook na het 600-jarig bestaan door wilden gaan met de kapel. Bijzonder is dat drie personen van het eerste uur: Antoon van Duren, Piet Strik sr. en Gerard van Gelder nog steeds lid

zijn. De verhalen uit die beginjaren zijn kleurrijk. De muzikanten waren toen nog vrijgezel. Optreden deden ze minimaal een keer per week, ze speelden vaak tot in de kleine uurtjes en de drank vloeide rijkelijk. Een vaste chauffeur (Toon Beerens) was dan ook geen overbodige luxe. In de 55 jaar van haar bestaan heeft 8 Pils 2 Donker meer dan duizend keer opgetreden. Ze speelden tijdens feestelijke en culturele evenementen in de gemeente en bij bruiloften en partijen in de hele regio. Tot in de jaren tachtig traden ze met carnaval op als hofkapel. Onvergetelijk zijn ook de jaarlijkse wijnfeesten in het Duitse Schweich waar ze – getuige de krantenartikelen uit die tijd – de sterren van de hemel speelden. Ook begeleidden ze optredens van landelijke artiesten als Ria Valk, Conny Vink en Pierre Knoops. Het bekende boekingsbureau Jan Vis uit ’s-Hertogenbosch bood hen ooit zelfs een contract aan! Het tarief voor de optredens varieerde in die jaren van 25 tot 1000 gulden. “Dat was afhankelijk van de situatie,” vertelt voorzitter Willy Hoppenbrouwers. “Tegenwoordig vragen we een kleine vergoeding voor een optreden van twee uur. Maar we treden ook nog steeds op voor goede doelen in

41


onze gemeenschap, zoals verzorgings- en verpleeghuizen. En enkele keren per jaar spelen we nog steeds met veel plezier op vakantieschip Henri Dunant. Wij zien dat als onze morele plicht.” MUZIEKKEUZE

Behalve ‘gezelligheid’ heeft vooral ‘kwaliteit’ altijd hoog in het vaandel gestaan van de kapel. Ze speelden alleen als de bezetting voldoende was en als de muzikanten de muziek beheersten. Piet Brukx herschreef zo nodig muziekpartijen op het niveau van de muzikant. “Onze kwaliteit werd ook bepaald door het feit dat wij altijd samen met muziek bezig waren,” vertelt Willy Hoppenbrouwers. “Wij waren een hechte groep vrienden die met elkaar kon lezen en schrijven. En dat is nog steeds zo.” In totaal beschikt 8 Pils 2 Donker over een repertoire van zo’n 1000

42

muziekstukken. Aanvankelijk lag het accent – zoals een boerenkapel betaamt – op feestmuziek. Na vijftien jaar werd het repertoire uitgebreid met Tiroler- en Egerländermuziek. Daarna ging men ook Tsjechische muziek spelen. Moeilijker te spelen en dus meer uitdaging. En uitdaging hebben de muzikanten van 8 Pils 2 Donker graag. Ook tegenwoordig wordt er voor 80 procent nieuw repertoire gespeeld. Willy Hoppenbrouwers: “Nog iedere maand komt er een nieuw nummer op onze lessenaar. Vindt iemand van ons een nummer leuk dan wordt het als mp3 naar de anderen gestuurd. Samen besluiten we of het opgenomen wordt in ons repertoire.” BAND MET OBK

Muziekkapel 8 Pils 2 Donker was niet alleen muzikaal, maar ook commercieel succesvol. Dat heeft

OBK veel kosten bespaard. Vele jaren lang werd het geld dat de kapel jaarlijks overhield, geïnvesteerd in instrumenten en muziekstukken voor het harmonieorkest. Nu ze bijna niet meer optreden is dat natuurlijk afgelopen. Maar de band met OBK is altijd hecht gebleven. Aanvankelijk konden alleen leden van OBK ook lid van 8 Pils 2 Donker worden. In 2010 is die regel losgelaten en inmiddels is Hans van Rossum als eerste muzikant ‘van buiten’ toegetreden. Bijzonder is ook dat in 2010 saxofoniste Mientje Brukx als eerste vrouw toetrad tot de kapel. Naast de vele hoogtepunten in het bestaan van 8 Pils 2 Donker waren er ook dieptepunten. Vooral het afscheid nemen door ziekte en overlijden van goede en trouwe muzikanten zoals Wim Roelofs, Henk van Duren, Piet Brukx en Harry Kocken deed pijn.


TOEKOMST

De muzikanten van 8 Pils 2 Donker zijn nu allemaal boven de zestig, sommigen zelfs boven de tachtig. Nog ongeveer eenmaal per kwartaal verzorgen ze een optreden. “Wij zijn oudjes geworden,” zegt Willy Hoppenbrouwers. “Onze toekomst is ongewis. Mocht er een kerninstrument wegvallen, dan moeten we ons opnieuw beraden. Maar voorlopig musiceren we nog enthousiast door. Elke donderdagmiddag repeteren wij in het parochiehuis in Deursen. Dat is voor de gezelligheid en de binding en daar genieten wij enorm van!”

1] 8 PILS 2 DONKER BIJ HUN 50-JARIG JUBILEUM IN 2010.

MUZIKANTEN VAN 8 PILS 2 DONKER SINDS 1960 Wim van Aar (kleine trom) Jozef van Aar (grote trom) Piet Brukx (klarinet, saxofoon) Tonny Brukx (klarinet) Willy Brukx (trompet) Mientje Brukx (saxofoon) Henk van Duren (klarinet) Toon van Duren (bas) Wim Fleuren (grote trom) Gerard van Gelder (dirigent) Ad van Hees (bariton) Willy Hoppenbrouwers (cornet) Jan Hoppenbrouwers (klarinet) Tonnie Hoppenbrouwers (klarinet) Harry Kocken (klarinet) Martien Mouthaan (bugel) Lambert Ouwens (klarinet) Wim Roelofs (altsaxofoon) Hans van Rossum (bariton) Henk Schuijling (trombone) Bert Schuijling (tenorsaxofoon) Piet Strik sr. (trombone/tuba) Christ van de Poel (drums) Jan van Gelder (althoorn) Henk Sommers (grote trom) Marinus Strik (tuba) Theo Strik (cornet) Willy van der Velden (bariton)

2] TIJDENS STADSFEESTEN VAN 2010 ORGANISEERT 8 PILS 2 DONKER EEN KAPELLENFESTIVAL.

MUZIEKKAPEL 8 PILS 2 DONKER IS 20 JAAR NA DE START OP 10 OKTOBER 1979 OFFICIEEL OPGERICHT VIA NOTARIËLE ACTE MET WILLY HOPPENBROUWERS ALS VOORZITTER, PIET BRUKX ALS SECRETARIS EN TOON VAN DUREN ALS PENNINGMEESTER.

43


44


TIJDVAK 2 1917-1940 Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

45


TIJDVAK 2 1917-1940 HISTORISCHE CONTEXT

Tijdens de Eerste Wereldoorlog is Nederland formeel neutraal maar krijgt het wel te maken met de opvang van een flinke stroom vluchtelingen. De ‘Grote Oorlog’ eindigt, na een enorme slachting onder Duitse en geallieerde militairen in België en Noord-Frankrijk, op 11 november 1918 met een wapenstilstand. Maar in dat jaar openbaart zich alweer een nieuwe ramp: de Spaanse griep waart door Europa en maakt miljoenen slachtoffers, nog meer dan de oorlog. In Nederland schrijdt de democratisering voort met de instelling van het algemeen passief en actief kiesrecht voor alle mannen en het passief kiesrecht voor vrouwen vanaf 1917. Vanaf 1919 krijgen vrouwen ook actief kiesrecht. De Nederlandse katholieken emanciperen in snel tempo en in de jaren twintig en dertig treden ze steeds zelfbewuster naar buiten. Het instorten van de koersen op de New Yorkse beurs in 1929 is het begin van een wereldwijde economische depressie. Deze ongekende crisis treft ook ons land in de daaropvolgende jaren en leidt tot vele honderdduizenden werklozen. Een werkloze moet dagelijks in de rij staan om te stempelen om het zo onmogelijk te maken dat hij zwart aan het werk gaat. Wel start de regering grote werkgelegenheidsprojecten, zoals de aanleg van het Amsterdamse Bos. Ook sluit men de Zuiderzee af met de Afsluitdijk en legt men de Noordoostpolder aan volgens een plan van ingenieur Lely. De Maaskanalisatie of -verbetering is eveneens zo’n project en van zijn hand. In dit tijdvak valt ook de opkomst van de radio en worden er omroepen gesticht. Naar de geest van de tijd zijn ze geheel verzuild. In buurland Duitsland komen de nazi’s aan de macht met hun belofte van werk voor het volk. De tsaar van Rusland is door de bolsjewieken verdreven en enkele jaren na de revolutie daar neemt Stalin de macht over. Hij regeert met harde hand en maakt vele miljoenen slachtoffers onder de eigen bevolking. In Nederland is koningin Wilhelmina de hele periode aan het bewind, maar na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog ziet ze zich genoodzaakt naar Engeland uit te wijken. GROEI NAAR GROOT-RAVENSTEIN

In de Eerste Wereldoorlog zorgt de burgerwacht, die uit meer dan 70 man bestaat, voor de bewaking van de spoorbrug over de Maas. De Spaanse griep bereikt ook Ravenstein. OBK stelt de jaarvergadering een maand uit en er worden ook leden getroffen. In 1922 brengt de commissaris van de

46


koningin zijn laatste bezoek aan Ravenstein. Hij verneemt dat er geen woningnood heerst. De gemeente legt een ondergronds elektriciteitsnet aan. Dit is de nekslag voor de versleten gasfabriek. De bestrating in het stadje is ellendig, maar daar gebeurt niets aan totdat het stroomnet klaar is. De riolering is nog niet geheel voldoende. Men zou die in de lage delen van het stadje willen verlengen zodat er geen modderpoel ontstaat, maar men hikt tegen de hoge kosten aan. De Maas kent ter hoogte van het stadje een strang of zijgeul. Bij hoog water kunnen de schepen tot onder aan de dijk varen. Graan en andere goederen zijn dan eenvoudig uit te laden en in de pakhuizen op te slaan. De schoenfabriek van Suermondt loopt op dat moment slecht, omdat hij met veel onverkochte schoenen zit. Tekenonderwijs is niet veel meer gevraagd, maar de school moet vanwege het Loterijfonds in stand worden gehouden. Een goede ambachtsschool zou beter zijn. De markten renderen slecht en zijn teruggegaan van dagelijks naar driemaal per week. Dat komt mede door de bezorging aan huis door de groentenmannen. Het Loterijfonds betaalt de vaccinatie en de gemeente de doodschouw. De kerkelijke en burgerlijke armbesturen betalen de geneeskundige armenverzorging. Vanuit Den Bosch controleert het provinciaal gezag de Warenwet. Dat blijkt nodig te zijn omdat er vooral met de melk wordt geknoeid. De belangrijkste lokale gebeurtenis in dit tijdvak is wel de gemeentelijke samenvoeging in 1923 tot Groot-Ravenstein, in de volksmond soms ‘Groot-Ravo’. De vier gemeenten Ravenstein, Huisseling en Neerloon, Deursen en Dennenburg en Demen, Dieden en Langel vormen volgens de regering een natuurlijk geheel van zeven dorpen met het oude stadje Ravenstein als middelpunt. Het stationsemplacement en de spoorbrug over de Maas behoren geografisch tot Ravenstein, maar op papier vallen ze onder Deursen en Dieden. Door zijn stedelijk karakter en taken komen zaken rond

1] DE GRAAFSCHE COURANT WIJDT EEN KLEURIGE PAGINA AAN HET 40-JARIG KONINGSCHAP VAN WILHELMINA IN 1938. 2] RAVENSTEIN IN 1923. RECHTS OP DE VOORGROND HET PATRONAAT OF VEREENIGINGSGEBOUW EN DE WONING VAN VAN KESSEL.

47


TIJDVAK 2 1917-1940

het spoor, maar ook de brandweer en politiezorg vooral ten laste van Ravenstein. En dat terwijl het een van de kleinste gemeenten van het land is. Om het bestuur te vereenvoudigen en meteen een bezuiniging van meer dan 10.000 gulden te realiseren, kiest de regering voor samenvoeging. De gemeenteraden staan er achter, behalve de raad van Deursen. Deze raad stribbelt nog even tegen omdat Deursen zijn lage belastingpercentage wil behouden en liever een gescheiden boekhouding wil voeren. Door de samenvoeging groeit het inwonertal van rond de 900 naar circa 2400 en het grondgebied gaat van 30 naar 2200 hectare. Het betekent dat Ravenstein eindelijk buiten de gracht treedt. In 1941 komen tenslotte ook Herpen en Overlangel bij de gemeente Ravenstein. Dit heeft het karakter van een gedwongen huwelijk, hetgeen nog tot in 2002 merkbaar is geweest in de lokale politiek. De laatste uitbreiding vindt plaats in 1958 als ook Keent, eerst deel van Balgoij, formeel bij de provincie NoordBrabant wordt gevoegd. Fysiek lag Keent door de Maasverbetering al twintig jaar aan de Brabantse kant van de Maas. Na de herindeling kent Groot-Ravenstein acht wijken, A t/m H. Binnen de wijken loopt de nummering op. Om de administratie te vereenvoudigen voert de gemeente een aantal nieuwe straatnamen in in wijk A, Ravenstein binnen de gracht. Wanneer men bij de hoek Marktstraat rechts afdraait zal men voortaan de Kolonel Wilsstraat aflopen tot aan den hoek bij de weduwe Chris Dekkers. Deze straat was eerst de Maasstraat. De draaimolen zal voortaan draaien op het ‘Maasplein’ (nu boven-Bleek). Het stuk vanaf wed. Chris Dekkers tot aan G. Dekkers-Vermeulen heet in het vervolg ‘Walstraat’. Dit pand van Dekkers-Vermeulen op de hoek met de Landpoortstraat is in 2014 weer in de oorspronkelijke staat teruggebracht. De ‘Molenberg’ zal in de toekomst luisteren naar den naam van ‘Molensingel’, terwijl het stuk vanaf de bijzondere school tot aan den dijk de ‘van Coothweg’

48


wordt genoemd. Het pleintje voor het RK Vereenigingsgebouw draagt den naam ‘Van Kesselplein’. Het straatje dat de Walstraat met de Nieuwstraat verbindt, tegenover Rijken heet Fabrieksstraat en de straat achter Nienhuis ‘de Walhoek’, vanaf de Walstraat tot de Kolonel Wilsstraat loopt vanaf heden de ‘Walsteeg’. Het schoenmerk van de schoenfabriek van Ignaat Suermondt heeft in 1933 inmiddels landelijke bekendheid gekregen door zijn flinke pasvorm, keurig bovenleder en onderwerken zoals maar door weinig fabrieken worden geleverd. De Ravo-sneeuwschoen geniet bekendheid. Suermondt heeft de handmatige fabricage van schoenen succesvol weten te vervangen door machinale fabricage, aanvankelijk op stoom, later op stroom. Zijn leerfabriek verwerkt op dat moment 400 huiden per week. De naam Ravo inspireert de postduivenvereniging tot de naam Ravo’s Luchtpost en ook de vereniging Ravo’s Nut ontleent haar naam aan de schoenfabriek. In 1934 komt W. van Pinxteren uit Den Haag een lezing houden om te komen tot een radiodistributiecentrale in Ravenstein. Hij zet het doel en de voordelen uiteen voor een matig bezochte zaal. De centrale kan er komen als er ten minste 25 kabelaansluitingen zijn. De aangeslotenen krijgen de beschikking over drie stations, waarvan een buitenlands. Het tarief bedraagt 50 cent per week, de aansluitkosten 12 gulden en 20 gulden voor een luidspreker. De aanleg van de hoofdkabel begint een maand later al in wijk A, het stadje. Daarna komt wijk C (Huisseling) aan de beurt. Dezelfde Van Pinxteren zal na de oorlog ook het Centraal Theater, de bioscoop aan de Bleek oprichten en exploiteren. Het jaar 1935 is voor de bewoners van Ravenstein een feestjaar. De Sint-Luciakerk bestaat 200 jaar. De harmonie OBK organiseert een nationaal muziekfestival en 30 gilden paraderen door de Marktstraat op het jaarlijkse regionale gildefeest van de Bond van Schuttersgilden in het Land van Cuijk dat het SintBarbaragilde dit jaar in Ravenstein organiseert.

1] OP TWEEDE PINKSTERDAG 1935 ORGANISEERT HET SINT-BARBARAGILDE DE GILDEDAG VAN DE BOND VAN SCHUTTERSGILDEN IN HET LAND VAN CUIJK, WAARBIJ DE GILDEN DOOR DE MARKTSTRAAT PARADEREN. 2] PROCESSIE IN DE NIEUWSTRAAT BIJ GELEGENHEID VAN 200 JAAR SINTLUCIAKERK (1935). 3] AANPLAKBILJET VOOR FEESTCONCERT NA PROMOTIE IN GRAVE, 1933.

49


TIJDVAK 2 1917-1940

Een andere belangrijke gebeurtenis in die tijd is de uitvoering van de verbeteringswerkzaamheden aan de Maas. Door de kanalisatie komt een einde aan de vele overstromingen in het gebied ten zuiden van de kern van Ravenstein (de Beersche Overlaat). In het verzuilde Nederland van voor de Tweede Wereldoorlog springt Ravenstein er als uitgesproken katholiek uit. Dit vloeit voort uit de historie van het zelfstandige Land van Ravenstein. In de aanloop van de landelijke verkiezingen van mei 1937 trekt een spreekbeurt van het Tweede Kamerlid K. van der Putt in februari 400 mensen naar het patronaat of RK Vereenigingsgebouw. De katholiek gekleurde Graafsche Courant drukt alle toespraken integraal af. In mei komen zelfs 2000 mensen naar een grote politieke openluchtmeeting van de RK Staatspartij, de voorloper van KVP en CDA, georganiseerd door het dekenaat Ravenstein en Megen. De meeting vindt plaats bij ’t Laantje, tussen de gracht en de spoorlijn. De RKSP krijgt bij de daaropvolgende verkiezingen in Ravenstein 1065 van de 1189 stemmen, oftewel 91 procent. Tal van georganiseerde groepen voeren het voorvoegsel RK, zoals de RK JeugdBond, de RK Werkliedenvereniging, de RK Vrouwenbond Sint Lucia, de RK Boerinnenbond, de RK Verkennerij en de RK Middenstand. Ook richt men een plaatselijke afdeling op van de Nederlandse Bond van Grote Gezinnen, een exponent van de gezinspolitiek die de RKSP voert. Ravenstein kent ook een Missie-Naaikring, die kleding, maar ook priestergewaden voor de missie maakt. De kring organiseert tentoonstellingen en loterijen. OBK VANUIT EEN CRISIS NAAR HET HOOGSTE NIVEAU

In 1917 verkeert het muziekgezelschap zo ernstig in crisis dat men over opheffing spreekt. Na een anonieme brief roept Johan van Stekelenburg een groep mensen bij elkaar om het probleem te bespreken. Hij zet de vereniging weer op de rails door een bestuur van externen in te stellen. Er komt een nieuw reglement, een deugdelijke administratie en het bestuur moet in het vervolg alle rekeningen goedkeuren. Ook besluit men de fanfare in een harmonie om te zetten en klarinetten aan te schaffen. De voorzitter en de nieuwe directeur Van de Goor zijn ambitieus en laten de harmonie elke twee jaar aan een

1] FEESTGIDS VOOR HET MUZIEKFESTIVAL BIJ GELEGENHEID VAN HET 45-JARIG BESTAAN.

50


wedstrijd of concours deelnemen. Bij elk concours stijgt het niveau. Het aantrekken van de Tilburgse dirigent Harrie van Abeelen in 1929 zorgt ervoor dat de harmonie uiteindelijk in 1936 in Zaltbommel het hoogste niveau bereikt: de superieure afdeling. Behalve een optreden voor de KRO radio slaat OBK zijn vleugels uit naar het buitenland. De harmonie bezoekt in 1932 een muziek- en zangfestival in Oostende (B) en geeft daar twee uitvoeringen. De burgemeester moet het gezelschap toestemming geven om de landsgrens te passeren. Een uitje gaat naar Spa in de Ardennen, maar dan zonder instrumenten. Kortom, onder de bezielende leiding van Van Stekelenburg gaat de harmonie tegen de tijdgeest van de crisis van de jaren dertig in. Daarnaast toont hij zich actief bij de oprichting van de Katholieke Bond van Muziekgezelschappen.

PROFIEL: JOHAN VAN STEKELENBURG (1884-1958) Johan (G.H.J.) van Stekelenburg is de zoon van Louis van Stekelenburg uit Oirschot, die zich in 1879 in Ravenstein vestigt als molenaar. Zijn huis aan de Landpoortstraat draagt nog zijn naam. Als de vereniging in 1917 op het punt staat ten onder te gaan, krijgt de jonge graanhandelaar Van Stekelenburg een anonieme brief onder ogen die adviseert om de aanstaande opheffing van fanfare OBK nog eens te heroverwegen. Hij roept enkele andere heren bij elkaar en tijdens deze vergadering kiest men een nieuw bestuur voor OBK, buiten de werkende leden om. De vergadering benoemt Van Stekelenburg tot voorzitter. Het is zijn verdienste dat de fanfare in een harmonie wordt omgezet, de vereniging weer tot groei en bloei komt en de juiste dirigenten voor het korps staan. In 1930 moet hij tijdelijk ontslag nemen als voorzitter in verband met de ziekte van zijn vrouw, maar vijf jaar later staat hij weer aan het roer, tot 1948. Dan moet hij om dezelfde reden opnieuw terugtreden. Zijn vrouw overlijdt in 1949 en Van Stekelenburg ‘krijgt kennis aan’ een vrouw uit Nijmegen, hertrouwt en vertrekt uit Ravenstein. In 1930 stellen de Staten van Noord-Brabant hem aan als provisor van het Loterijfonds. Niet toevallig krijgt OBK een subsidie uit dit fonds. Eind jaren dertig is hij ook wethouder en vervangt hij de burgemeester bij diens afwezigheid. Als zakenman in het dagelijks leven heeft hij een zakelijke, maar allerminst strenge manier van leiding geven aan de harmonie. Vanwege zijn grote verdiensten benoemt de vereniging hem tot erevoorzitter. Later zal zijn zoon Harrie ook lange tijd voorzitter zijn.

51


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein 2.1 LIEDERTAFEL RAVO’S LUST

De zangvereniging of Liedertafel ‘Ravo’s Lust’ is op 6 maart 1851 te Ravenstein formeel opgericht. Het doel van de vereniging is om door oefening en zang zich aangename ontspanning te verschaffen. Bij de start bestaat de Liedertafel uit elf leden. Volgens het reglement moeten nieuwe leden een aangename welluidende stem hebben, alsmede een zuiver gehoor en kennis der beginselen van de zangkunst. Daarom moeten zij een toelatingsexamen afleggen voor een verenigingscommissie. Burgemeester Reinier van Claarenbeek is beschermheer en later ook de president. Ravo’s Lust verzorgt bij gebrek aan een muziekkorps in Ravenstein openbare serenades bij publieke gebeurtenissen.

Zanguitvoeringen vinden meestal in de buitenlucht op de Markt plaats. Maar soms zingt men ook in een horecagelegenheid. De Liedertafel zorgt voor de muzikale noot bij bijzondere gelegenheden, zoals feesten van het koninklijk huis, de ontvangst van nieuwe burgemeesters en bezoeken van de commissaris van de koningin. Ook bij de opening van de nieuw gebouwde gothische kerk van Overlangel (1854), dan nog gemeente Herpen, is de Liedertafel aanwezig, samen met de harmonie van Wijchen. De kerk kon gebouwd worden dankzij de weldadigheid van de familie De Bruyn. Op 7 augustus 1898 verzorgen Liedertafel Ravo’s Lust en de fanfare Oefening Baart Kunst een uitstekend geslaagd

1] LIEDERTAFEL ‘RAVO’S LUST’ IN 1898 OP DE BINNENPLAATS VAN HOTEL DE KEURVORST VAN DE PALTZ. VLNR: THEO BODENSTAFF (DIRIGENT), NICOLAAS BODENSTAFF, SIMON DE LUIJ, BERTUS VAN HORSSEN, IGNAAT SUERMONDT, HARRY BAKKER, PIET VAN DE WOLK, PIET VAN HALL, PETER DE LUIJ, GERARD BAKKER, PIET VAN MILL, GRAD NIËNHUIS. 2] AANKONDIGING CONCERT OBK SAMEN MET LIEDERTAFEL RAVO’S LUST, 1897. 3] SCHEIDEND VOORZITTER VAN STEKELENBURG SPREEKT JUBILARIS SIMON DE LUIJ TOE, 55 JAAR LID (1949).

52


53


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

vocaal en instrumentaal concert in het Veerhuis. Dit concert is aangeboden door het comité voor de aanstaande inhuldigingsfeesten van koningin Wilhelmina, ten bate van de algemene armen van de gemeente Ravenstein. De ’s-Hertogenbossche Courant meldt: Als om strijd deden beide gezelschappen hun best de ten gehoore gebrachte stukken zoo correct mogelijk uit te voeren. Daverend was dan ook het applaus dat schier elk nommer van het rijk program ten deel viel. Vooral maakte de aandacht van het talrijk publiek gaande: ‘Nachtwanderling’ van Ravo’s Lust, den heer Th. Bodenstaff. Dit stuk werd zeer accuraat op de piano begeleid door den jongenheer Stephaan Suermondt. ‘Denderland Polka’ (solo op piston) waarin de heer S. De Luij bewees dat instrument meester te zijn. ‘La Reine de Chypre’ (duo) gezongen door de heeren G. Bakker en F. Hoppenbrouwers. ‘Wie den arme geeft leent aan God den Heer’ (solo) gezongen door den heer G. DekkersVermeulen. ‘Pfui wat für slechte menschen’ (duo) gezongen door de heeren N. Bodenstaff en H. Bakker. ‘Anna Polka’ (piston solo met piano begeleiding) door de heeren S. de Luij

54

en Th. Verbunt. Niet onaardig was ook het vierhandig pianostuk, de naam is me niet bekend, voorgedragen door de jonge heeren Willem en Stephaan Suermondt. Moge den bijval die beiden bij hun eerste optreden ten deel viel aanleiding geven tot nadere kennismaking. In de koorstukken merkten we onder andere op dat de heer Van Horssen over eene zeer welluidende tenorstem beschikt welke in de een of andere solo goed tot zijn recht zou komen. Het slotnummer ‘Potpourri’, door de fanfare gespeeld, werd door alle aanwezigen mede gezongen. En zoo heeft dan het goede doel door het genoemde feestcomité voor alles beoogt aanleiding gegeven tot eenen zeer gezelligen avond. Bij het 50-jarig bestaan kiest men Ignaat Suermondt, de leerfabrikant, tot voorzitter. In plaats van een feest te houden, maakt het gezelschap een uitstapje naar Den Haag en Scheveningen. 2.2 DE SOCIËTEIT ORANJE (1863-1889)

De Industriële Revolutie brengt nieuwe bedrijvigheid in het stadje met de nodige werkgelegenheid. Voorbeelden zijn de leerindustrie van Suermondt (1852) en de meel- en graanhandel van Meulemans, die zijn bedrijf vanuit Herpen naar Ravenstein verplaatst om dichter aan de Maas te zitten (1886). In 1881 krijgt Ravenstein meer aansluiting bij de buitenwereld door de opening van de nieuwe spoorlijn Tilburg-Den Bosch-Nijmegen. De nieuwe industriëlen gaan landelijk in sociëteiten netwerken om voordeliger zaken te bespreken. Cultuur, politiek en zaken zijn de onderwerpen die de leden onder het genot van een goede sigaar bediscussiëren. De sociëteit organiseert lezingen om het peil van de leden en hun introducés op hoger niveau te brengen. De doelstelling is om de samenleving onder de leden aangenaam te maken. Men spreekt in plaats van een sociëteit ook wel van een koffiehuis. Waarschijnlijk houden de


notabelen en heren van de Sociëteit Oranje hun bijeenkomsten in Hotel Keurvorst van de Paltz, dat soms ook met koffiehuis wordt aangeduid. Bij Koninklijk Besluit van 1863 worden de statuten, ingediend door koopman J. Versterren en drie anderen, goedgekeurd. De sociëteit is daarmee een rechtspersoon. Van de herensociëteit Oranje is maar één archiefstuk bewaard. Als we de lijst van introducés doorbladeren, zien we: aannemers, ambachtslieden, ambtenaren, artiesten, advocaten, artsen, brouwers, burgemeesters, fabrikanten, ingenieurs, kooplieden, landbouwers, landmeters, molenaars,

notarissen, officieren (onder wie een generaal), renteniers, rechters, (handels)reizigers, secretarissen, studenten en wijnhandelaren. De introducés komen niet alleen van de omliggende dorpen en steden, maar ook van Amsterdam, Brussel, Den Haag, Eindhoven, Emmerich, Hannover, Kleef, Leiden, Maastricht, Mechelen, Middelburg, Parijs, Rotterdam en Utrecht. Een aantal sociëteitsleden is ook lid van Liedertafel Ravo’s Lust. Ook het Veerhuis kent een zaal, genoemd naar de sociëteit ‘Johan de Wit’. Deze is op 5 augustus 1894 opgericht en op 5 december 1896 bij Koninklijk Besluit erkend. De doelstelling is het gezellig verkeer in Ravenstein bevorderen. 2.3 DE STAMTAFEL

De Stamtafel is een herengezelschap, dat oorspronkelijk uitsluitend uit geboren Ravensteiners bestaat. Leden zijn er niet, wel ‘aangezetenen’. Zij moeten behalve van het mannelijk geslacht, katholiek, in Ravenstein zijn geboren en geworteld zijn in de Ravensteinse gemeenschap. Toch is het

1] VAANDEL VAN RAVO'S LUST, HANGT NU IN HET LEERLOOIERSHUISJE. 2] DE LEDENLIJST VAN LIEDERTAFEL RAVO'S LUST ROND 1919 KENT OVERLAP MET OBK LEDEN. DE LIJST HANGT IN HOTEL DE KEURVORST. 3] HET ENIGE OVERBLIJFSEL VAN DE SOCIËTEIT ORANJE IS HET REGISTER MET INTRODUCÉS.

55


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

voorgekomen dat een importstedeling het tot aangezetene bracht. Het illustere genootschap bezoekt zonder uitzondering 's zondags Stadsherberg de Keurvorst in aansluiting op de mis in de Luciakerk. Tijdens de zitting buigen de leden zich over het wel en wee van Ravenstein. Het gezelschap zit dan aan een lange tafel midden in het etablissement. Op die tafel staat het houten Pronkstuk, een door J. de Goey handgesneden beeltenis met daarin de raaf, onderdeel van het wapen van Ravenstein. Aan de onderzijde van het pronkstuk staan de namen gegraveerd met geboortedatum en – indien

relevant – de datum van overlijden. Bij de installatie krijgt de aangezetene een ambachtelijk vervaardigde pul waarop zijn naam prijkt en die bedoeld is voor het nuttigen van een verfrissende dronk. Kastelein Han van den Berg bewaart deze attributen liefdevol. Het gezelschap heeft ook iets korporaals: er is weinig voor nodig om de heren van hun stoel te doen opstaan om een lied aan te heffen. De sfeer aan de Stamtafel is niet die van uitsluiting en hooghartigheid die menig studentencorps kenmerkt. Het is ook zeker niet zo dat alleen ‘het groot’ van Ravenstein mag aanschuiven. Want naast de professor, de

1] DE STAMTAFEL TIJDENS DE KERMIS VAN 1929 OP DE BINNENPLAATS VAN HOTEL DE KEURVORST VAN DE PALTZ. 2] OBK-VOORZITTER WIL VAN RIJN (LINKS) SPREEKT DE STAMTAFEL TOE TIJDENS EEN SERENADE (1999). 3] DE STAMTAFEL OP ZONDAGOCHTEND BIJEEN, MET ELK EEN PERSOONLIJKE MOK. 4] OBK SLUIT OPTREDENS TRADITIONEEL AF MET DE RAVENSTEINSE FEESTMARS.

56


fabrikant en de advocaat maken ook de voormalige waard, de fietsenmaker, de fotograaf en de gemeenteambtenaar deel uit van het gezelschap dat bestaat uit ongeveer 25 heren. De Stamtafel is een traditie waarvan de historie teruggaat tot 1575, maar die in de loop der eeuwen op de achtergrond is geraakt. In 1974 blaast hoogleraar notarieel recht prof. dr. Martin-Jan van Mourik de Stamtafel weer nieuw leven in. Bij het 25-jarig bestaan benoemt Van Mourik zichzelf tot president voor het leven waarmee de aangezetenen van harte instemmen. De ballotage lijkt serieus. Wanneer iemand er voor voelt definitief aan te schuiven, kan hij dat aanvragen. Na een niet nader vastgestelde periode wordt de aspirant aangezetene op de zondag van inauguratie met het nodige ceremonieel door de ‘Hoge Commissaris der Uit- en Ingeleide’ naar de pomp op het plein voor de Stadsherberg geleid om daar het oordeel van de Stamtafel af te wachten. Na terugkeer noemt president voor het leven Van Mourik eerst alles wat tégen het opnemen van de aspirant spreekt, en vervolgens alles ervóór. En dan wordt hij aanvaard. Altijd. Eenmaal door de ballotage blijft men aangezetene voor het leven.

feestmars aan het eind van het nieuwjaarsconcert, tijdens serenades en andere feestelijkheden te spelen. Van Aken is 25 jaar en in het bezit van de aktes voor Franse, Duitse en Engelse taal en wiskunde als hij benoemd wordt in Ravenstein. Hij is ruim 31 jaar hoofd van de school. Op 1 mei 1910 krijgt hij wegens lichaamsgebreken eervol ontslag. Voor het 600-jarig bestaan van Ravenstein schrijft rector Verhoof uit Herpen, op dat moment ook onderdirecteur bij OBK, een alternatieve tekst op de Ravensteinse feestmars. Deze heeft echter nooit ingang gevonden en de oude tekst in de jaren daarna niet naar de achtergrond verdrongen. Het jubileum 650 jaar Ravenstein brengt twee Ravensteiners uit het orkest Comeback op het idee om een nieuwe lofzang te schrijven over het stadje. Het nummer ‘Ravenstein… mooie stad’ is voor het eerst live uitgevoerd tijdens de muziekavond ‘De Heeren van Valkenburg Live’ in mei 2010 in de 650 jaar Ravenstein-feesttent. Ook bij de snertrecordpoging op de Bleek en de afsluiting van de feestweek is het lied te horen. De vertolker is de Ravensteinse zanger Marc van Demen. 2.5 EVENEMENTEN EN TRADITIES

2.4 VOLKSLIED EN FEESTMARS

Het is 1880 als Frans C. van Aken, het nieuwe hoofd van de lagere school (Princenhagen, 1854), een tekst schrijft over het stadje Ravenstein op de wijs van een oud Ravensteins volksliedje. De dirigent van OBK, Harrie van Abeelen, schrijft er ergens tussen 1929 en 1935 een marsintro voor, vermoedelijk bij gelegenheid van het 45-jarig jubileum. De vroegste vermelding is te vinden in het programmaboekje van het festival bij gelegenheid van dat jubileum. Sinds die tijd is deze feestmars de facto het volkslied van Ravenstein. De harmonie houdt, zeker de laatste jaren, een traditie in ere om deze

In Ravenstein zijn in de tweede helft van de twintigste eeuw vele evenementen en tradities ontstaan. Een jaarlijkse kermis is er al sinds mensenheugenis, soms druk bezocht, soms slap. De ene keer met veel onrust en vechtpartijen, de andere keer is er geen wanklank te horen. De politie krijgt tijdens de kermis zekerheidshalve ondersteuning van marechaussees van de brigades in Oss en Grave. De horeca probeert het evenement op te fleuren met speciale attracties, zoals optredens van humoristen of het organiseren van een ‘soiree amusante’. OBK opent de kermis met een muzikale wandeling. Het Sint-Barbaragilde

57


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

combineert zijn koningsschieten met de kermis. Toen het nog bestond was op maandag het Sint-Luciagilde aan de beurt (1925). In de jaren zestig en zeventig zijn het fancy fairs die veel volk trekken. Daarna volgen de braderieĂŤn, kunstmarkten en rommelmarkten. Enkele voorbeelden van langdurig succesvolle evenementen zijn Gastvrij Ravenstein, Samen op de Koffie en Ravenstein bij Kaarslicht. Evenementen met een kortstondigere levensduur zijn Kunst uit Klei en het Kleinkunstfestival. De laatste jaren blijkt het steeds lastiger om de vele vrijwilligers te werven die nodig zijn om de evenementen te organiseren en mogelijk te maken. Samen op de Koffie en Gastvrij Ravenstein zijn na 2010 gestaakt na respectievelijk 32 jaar en 15 jaar. RAVENSTEIN BIJ KAARSLICHT

Dit evenement speelt zich af in de donkere dagen voor kerst. De bewoners van de huizen binnen de gracht doven alle elektrische lichten en zetten brandende kaarsen en waxinelichtjes in de vensterbanken voor de ramen. Ook de straatverlichting is uit. Dit levert een sprookjesachtige sfeer op, waar jaarlijks vele duizenden bezoekers uit het hele land op afkomen. Op diverse plekken treden zangkoren, toneel-

58


groepjes en dansgroepen op. OBK geeft een kerstconcert in de Sint-Luciakerk. Elk jaar nodigt de organisatie een bekende Nederlander uit om het evenement te openen. Ravenstein bij Kaarslicht is een idee van Piet van Heck, die jaren als grote organisator optreedt. Zijn zoon Marco is hem inmiddels opgevolgd. Honderden vrijwilligers zijn nodig om na zonsondergang alle waxinelichtjes aan te steken en alle activiteiten in goede banen te leiden. DODENHERDENKING

Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog vindt de herdenking van de slachtoffers plaats. In Ravenstein hebben tussen 1940 en 1945 tien burgers en militairen de dood

gevonden. Het eerste slachtoffer, al op 10 mei 1940, was OBK-lid Christ van de Poel. Bevrijdingsdag wordt voor het eerst gevierd op 5 mei 1947. De harmonie luistert vanaf het begin de Dodenherdenking op. Tegenwoordig vanaf zeven uur op het kerkhof, met een kleine groep koperblazers, daarna in volledige bezetting in de Marktstraat bij het nieuwe monument, dat bestaat uit een koperen plaquette met de namen van de gesneuvelden en een zilverlindeboom in leivorm met klokjes die klingelen in de wind. Dit monument is geplaatst in 2003. Aanvankelijk blaast trompettist Henk Langenhuijzen de ‘Last Post’. De laatste twee decennia blaast Willy Hoppenbrouwers het signaal ‘Taptoe’, juist voordat de kerkklok 8 uur slaat.

1] RAVENSTEIN BIJ KAARSLICHT. 2] TIJDENS RAVENSTEIN BIJ KAARSLICHT ZIJN STRATEN EN PANDEN SLECHTS VERLICHT MET KAARSLICHT, ZOALS DIT PAND AAN DE LANDPOORTSTRAAT. 3] BLOKFLUITLEERLINGEN VAN OBK SPELEN TIJDENS RAVENSTEIN BIJ KAARSLICHT. 4] DODENHERDENKING IN DE MARKTSTRAAT. 5] ZOMERCONCERT AAN DE GRACHT ACHTER VIDI REO.

59


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

2.6 HORECA

Voor de horeca in Ravenstein is OBK altijd een vereniging van grote betekenis geweest. Muziek brengt sfeer in het stadje en trekt mensen aan. Omgekeerd hebben blazers en slagwerkers altijd dorst na een muzikale wandeling of uitvoering en zorgen zo voor een flinke klandizie. De leden sparen tot aan de oorlog wekelijks een stuiver of dubbeltje in de ledenkas. Deze kas is voor de ‘vertering’ na een optreden. De cafés bezoekt men beurtelings om de klandizie te spreiden over de kasteleins. Als de kas flink gespekt is, gaat men ook weleens naar Nijmegen voor het ‘potverteren’. Enkele horecagelegenheden hebben ook een sociëteitszaal. OBK gebruikt deze zalen voor de halfjaarlijkse ledenvergadering. Om geen scheve gezichten te krijgen, bestaat er ook een roulatieschema voor de zalen. Als de harmonie in 1965 het gebouw Vidi Reo als vaste stek kiest, levert dat dan ook protest op van de kasteleins die hun inkomsten zien verdwijnen. Voorzitter Van Stekelenburg voert met hen een goed gesprek. Ravenstein heeft in de loop van de jaren veel horecagelegenheden met nog meer verschillende eigenaren en

1] HENRI VAN HALL, OVERGEKOMEN UIT DE VERENIGDE STATEN, IS EIGENAAR VAN HOTEL DE KEURVORST.

60

kasteleins gekend. De eerste Drankwet van 1881 bepaalt dat het aantal gelegenheden dat sterke drank in het klein mag verkopen aan een maximum gebonden is om misbruik te beteugelen. De gemeente moet een vergunning afgeven. De vernieuwde wet van 1904 laat dat maximum los en meteen stromen de verzoeken om vergunningen voor verkoop van sterke drank bij de gemeente binnen. Jaarlijks laat de gemeente de huurwaarde van de horecapanden schatten. Aan het begin van de twintigste eeuw zijn er zes tot zeven cafés, waarvan drie met sociëteitszaal. Sommige bestaan nog steeds. Opvallend is dat men de gelegenheden meestal naar hun eigenaar noemt, ondanks dat ze een officiële naam hebben. Op een zeker moment in de jaren tachtig zijn er elf horecagelegenheden. DE KEURVORST VAN DE PALTZ

Dit etablissement bestaat onder deze naam al 220 jaar. Voor die tijd is het een pleisterplaats genaamd De Roskam, waar bestuurders en rondtrekkende ambtenaren van de rechterlijke macht elkaar ontmoeten. De Keurvorst is tevens logement en heeft voor 12 paarden stalling beschikbaar. Vrijwel gelijktijdig met de oprichting van de fanfare, in 1891, koopt de uit Amerika overgekomen Henri van Hall het pand aan de Marktstraat. Notaris Verbunt gebruikt in die tijd het koffiehuis voor openbare verkopingen en veilingen. Na Van Halls overlijden in 1927 nemen zijn drie dochters Elisabeth, Laura en Johanna, de ‘gezusters Van Hall’, de zaak over. De erven Van Hall bestieren het hotel en koffiehuis tot de laatste dochter overlijdt in 1964. Frans Duijts neemt De Keurvorst over en is de


CAFÉ BURGERLUST, WALSTRAAT | HOTEL DE KEURVORST, MARKTSTRAAT CAFÉ DE ZWARTE RAAF, CONTRE ESCARPE | VERANDA CAFÉ BEERENS, MAASDIJK CAFÉ DE WITTE PLAK, WALSTRAAT | CAFÉ KUIJPERS-HEINST, STATIONSSINGEL.

61


CAFÉ SANTÉ, HOEK NIEUWSTRAAT-PEPERSTRAAT | ’T VEERHUIS CAFÉ ’T PUMPKE, MAASDIJK | STATIONSKOFFIEHUIS

62

VERWIJZING NAAR HOTEL ORANJE (NU CAFÉ ONS THUIS) | PERSONEEL VAN CAFÉ DE MAASSTAD.


volgende 17 jaar de eigenaar, met als kasteleins Peter van Veghel, Cor van Lee en een zekere Lucassen. In de OBKarchieven heet het etablissement dan ook Hotel Duijts. Als Duijts in 1978 failliet gaat, nemen Jan en Anneke van den Berg De Keurvorst over en dopen deze om tot Stadsherberg. Sinds hun pensionering zwaaien zoon Han en zijn vrouw Marike Hammen de scepter over café en hotel. Zij koesteren de waarde van muziek, door steun aan onder meer Rock op de Keien, blaaskapel Nèj Grèj en de Big Band Ravenstein. HET VEERHUIS

Ook het Veerhuis aan de Maasdijk bestaat al meer dan 200 jaar (1805), maar een veerpont is er al sinds 1644. Als koning Lodewijk Napoleon in 1809 Ravenstein bezoekt, is het Veerhuis net ingrijpend verbouwd. Op de eerste kadasterkaart van 1830 staat het Veerhuis als Domein des Rijks aangeduid, met het recht van overvaart met een veerpont tot de helft van de breedte van de Maas. Later neemt de gemeente het eigendom en het veerrecht over. Het is typisch een herbergveerhuis geweest met aanvankelijk slechts één verdieping en een houten veranda. Uitvoeringen in de vroege jaren van de fanfare vinden plaats in de sociëteitszaal ‘Johan de Witt’. Bij mooi weer zit men op de veranda. De pachter is in die tijd Richard Vermeulen. Deze handelt daarnaast in stenen, pannen, plavuizen, steenkool, lijn- en raapkoeken en bruine teer. In de jaren twintig is een zekere Driessen de pachter. In 1932 krijgt het Veerhuis er een verdieping bij met hotelaccommodatie. Tot na de oorlog heet het Veerhuis Café Heij, naar de pachter C. Heij. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog is het Veerhuis een belangrijk bruggenhoofd. De keuken dient voor passerende geallieerde troepen. Daarna biedt het Veerhuis het eerste onderdak op vaderlandse

bodem aan Nederlanders die terugkeren uit het toenmalig Nederlands-Indië. Tegenwoordig is het vooral een pleisterplaats voor dagrecreanten op de Maas of de dijk en een populair restaurant. CAFÉ ONS THUIS

Het huidige café-biljart Ons Thuis aan de Maasdijk 36 (voorheen 37) op de hoek met de Walstraat is gebouwd rond 1850. Evenals het Veerhuis is het een typisch voorbeeld van de ontwikkeling van het rivierengebied waarbij herbergen ontstaan langs de dijken in de buurt van veerponten en rivierovergangen. De aanbouw is van 1880. Aanvankelijk is deze voorzien van een open veranda, maar later is die bij de sociëteitszaal getrokken en afgesloten. In 1891 is de drankvergunning in handen van J. Versaan en kort daarna gaat deze over op Theo Linssen. Als hij op 35-jarige leeftijd overlijdt, zet zijn vrouw Berendine Som dit Oranje-Hotel voort. Het is niet duidelijk wanneer deze naam in gebruik raakt, maar deze verwijst naar een deel van de vestingwerken die vlakbij aan het licht zijn gekomen, het zogenaamde ravelijn Oranje. Later noemt men het Café Van Zummeren, Café Beerens, Café Van Geffen en daarna tot 2008 Het Pumpke. HOEK NIEUWSTRAAT-KOLONEL WILSSTRAAT

Ook dit café aan de Maasstraat 189 kent sinds 1879 een vergunning onder veel verschillende namen. Het is een van de vergader- en pleisterplaatsen van OBK. De ouderen kennen het nog als Café Elemans, naar Jan Elemans, die dit vanaf zijn huwelijk met Maria Kroonen in 1879 uitbaatte. Na zijn dood in 1908 voert de weduwe Elemans het café tot haar dood in 1925. Hun zoon Silvester en hun dochter Isabel Elemans (Fes en Bel) nemen het dan over. Zij verkopen het aan de weduwe Kraaijvanger. Vanaf de jaren zeventig tot 1997

63


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

1] VERTERING NA EEN MUZIKALE WANDELING. OBK BIJ DE KEURVORST AAN DE MARKSTRAAT. 2] BROUWERIJ DE GERSTAAR AAN DE WALSTRAAT IS GESTICHT DOOR GERARD VAN DEN OEVER. 3] DE BROUWERIJSTRAAT ROND 1938. GENOEMD NAAR DE BROUWERIJ VAN BURGEMEESTER VAN CLAARENBEEK AAN DE RECHTERKANT, LATER ACHTEREENVOLGENS OVERGENOMEN DOOR OBK-PRESIDENTEN TEULINGS EN STAEL.

heet het café Old Corner, met de familie W. Peters-van Sambeek als uitbaters. De jaren daarna volgen de eigenaren en uitbaters elkaar snel op: Café Dinges met de gebroeders Van Griensven, De Kolonel met Wilco Rutgers en ten slotte Elly's Café. In die jaren repeteert onder meer blaaskapel Nèj Grèj in het achterzaaltje. Elly's Café is de laatste horecabestemming, sinds kort is er een stoffeerderij in gevestigd. CAFÉ DE ZWARTE RAAF

Dit café ligt in de oude situatie feitelijk in Huisseling, op de grens met Ravenstein bij de ingang van de Landpoortstraat. Hier strijkt het OBK-korps meestal neer na de Sint-Eligiusprocessie in Huisseling. Café De Zwarte Raaf was van de familie Smits. In 1930 bouwt men er de kenmerkende veranda aan. De familie Smits had tevens een eierhandel aan huis en exporteerde vooral eieren naar Duitsland. Eind jaren vijftig is het café overgenomen door Jan en Betje Kuijpers. Zij blijven eigenaars tot eind jaren zeventig. Daarna is het diverse keren van eigenaar

64

gewisseld. Jan Kuijpers had naast het café een maatschap die vee transporteerde, samen met zijn broer Ben. In 1989 gaat De Zwarte Raaf over in café Walsing Matilde, dat na vijf jaar definitief de deuren sluit, waardoor er een einde komt aan de horecabestemming van het pand. CAFÉ KUIJPERS-HEINST

Café Kuijpers-Heinst lag aan de Stationssingel aan het spoor, waar de straat een hoek maakt naast de voormalige spoorwegovergang, voorheen op het grondgebied van DeursenDennenburg. Het café van Frans Kuijpers, voorheen postvervoerder, en Cornelia Heist heette in de volksmond ‘Kee en Frans Kuijpers’. Het had een kleine gelagkamer als caféruimte met een klein buffetje (als bar) en een zeer beperkte zitruimte voor de gasten, maar was niettemin zeer sfeervol. Meestal was het alleen in het weekeinde open. Dit is typisch een café waar de harmonie na een optreden of processie Over D’n Dam of in Huisseling een afzakkertje ging nemen. Het gebouw is gesloopt voor de aanleg van de wijk Plan Schonenberg, begin jaren zestig.


STATIONSKOFFIEHUIS

Het Stationskoffiehuis is vrij snel na de aanleg van het station, formeel op grondgebied van Deursen, gebouwd. De benamingen zijn achtereenvolgens Koffiehuis Arnold van Herpen (1890), Café Alphons de Vocht (1911) en daarna pas Stationskoffiehuis, met kastelein Piet van Mullekom. Deze mag alleen aan logeergasten schenken. Hij verliest in 1927 zijn logementsvergunning omdat hij niet aan de eisen voldoet. Theo Egbars voldoet twee jaar later wel weer aan alle eisen voor verlof en vergunning. Zijn zoon Frans neemt het over; hij is werkend lid van OBK. Een grote kroegzaal maakt het mogelijk hier ledenvergaderingen te houden. Het Stationskoffiehuis ligt ver uit de vroegere bebouwde kom, maar het ligt wel strategisch bij het station van Ravenstein. Dit heeft ook zijn nadelen. De kastelein mist verschillende keren artikelen die op de toonbank waren uitgestald. Daar men vermoeden had op een Tilburgsche reiziger, die nu en

dan in dat café wat gebruikte, werden alle aanwezige artikelen geteekend en mocht het de politie gelukken Zaterdag de dader te arresteeren. Aanvankelijk bleef deze ontkennen doch naar Grave getransporteerd zijnde, wist de ijverige brigadecommandant hem tot bekentenis te brengen, waarna procesverbaal werd op gemaakt en de dader weer op vrije voeten werd gesteld. Naast de langdurig bestaande gelagkamers en herbergen zijn er voor kortere tijd nog enkele andere horecagelegenheden geweest, zoals Het Brouwerijke, San Remo en Tom’s Eethuis (later Oxfords’) in de Nieuwstraat. Sinds de jaren zeventig zijn Cafetaria Maasstad of Café Krebbers in de Walstraat een geliefde plaats voor de jeugd. Vanaf circa 1978 vestigt Gerrit Fluit uit Wijchen een restaurant aan de Mgr. Zwijsenstraat. Thomas en Nolleke Sluijters nemen dit later over en manifesteren zich ook op muzikaal gebied door muzikale dinerarrangementen aan te bieden. Zanggroep Marcato bracht een uitgebreid programma van musicalnummers tussen de gangen door. 2.7 BIERBROUWERIJEN

Al in de Middeleeuwen maken bierbrouwerijen deel uit van de vaste nijverheid in een stad. Bier is een goed alternatief voor onbetrouwbaar drinkwater. In Ravenstein zijn aanwijzingen voor het bestaan van zeker zes bierbrouwerijen.

65


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

onderzoek van stadsarchivaris Hans Sluijters tot 1706 een brouwerij gevestigd geweest. Sinds de stadsdokter er heeft gewoond, aan het eind van de achttiende eeuw, heet het pand In den Moriaen.

De oudst bekende brouwerij is De Roemer, in het voormalige pand van Hattink aan de Marktstraat 15. Cornelis van Berchum begint daar in 1630 met het brouwen van bier. Deze brouwerij blijft in bedrijf tot 1705. Brouwerij Den Ancker is in het pand hoek WinkelstraatNieuwstraat gevestigd. Dat blijkt uit een koopakte uit 1621. Diverse generaties van de familie Maes brouwen daar bier van circa 1650 tot 1772. Vervolgens komt het pand in handen van de gezusters Mullekom. Die brouwen tot 1813. J.H. Niehuis neemt het dan over en begint een mouterij. Bij de verbouwing in 1980 zijn nog moutresten in de spouwen gevonden. De naam ‘anker’ komt vaak voor bij brouwerijen (bijvoorbeeld in het logo van Budels Bier) en is het teken van de hoop. Brouwerij Oranjeboom moet gevestigd zijn geweest in het pand Nieuwstraat 6-8, maar daarover zijn geen nadere gegevens meer voorhanden. Ook in het voormalige pand van de familie Walk aan de Kolonel Wilsstraat 1-3 is volgens

66

Over de twee meest recente brouwerijen is veel meer bekend. Sinds 1777 brouwt de familie Van Claarenbeek al bier in een pand aan de Brouwerijstraat, voorheen Molensingel, op de hoek met de Landpoortstraat. De afstammeling Reinier van Claarenbeek, de latere burgemeester, is de laatste brouwer van deze familie. Kennelijk zijn die functies goed te combineren. Met deze brouwerij heeft OBK een bijzondere band gehad. Nadat brouwer Antoon Teulings uit Den Bosch zich in 1888 in Ravenstein gevestigd heeft, neemt hij in 1892 de brouwerij van de Van Claarenbeeks over. Zes jaar na de oprichting benoemt OBK Teulings tot eerste president van het muziekgezelschap. Hij vertrekt echter in 1903 naar Goes. De brouwerij komt dan in handen van Richard Stael, geboren in 1882 in Tilburg en zoon van Alphons Stael, later notaris in Grave. Richard trouwt in Grave en komt in 1905 in Ravenstein wonen. De brouwerij heet dan De Leeuw. In 1908 treedt hij toe tot OBK en neemt hij ook het roer van Teulings over als president. Hij is ook gemeenteraadslid. Stael stopt in 1912 met de brouwerij, neemt een jaar later afscheid als president van OBK en vertrekt voor mobilisatie naar Utrecht. De burgemeester van Huisseling en Neerloon, Gerard van den Oever, vraagt in 1896 bij de gemeente Ravenstein een vergunning aan voor een bierbrouwerij aan de Walstraat. Het gebouw is nog goed te herkennen door de gevelsteen met de naam ‘Gerstaar’. Zijn zoon Lard van den Oever runt de brouwerij en bouwt een groot herenhuis ernaast. Ook Frans


Kuijpers, uit Huisseling, werkt als brouwer in deze brouwerij, maar deze wordt postambtenaar en keert in 1920 terug naar Huisseling. Het biergebruik loopt kennelijk vaak de spuigaten uit, want in de tijd van de drooglegging in Amerika en BelgiĂŤ ontstaat ook in Ravenstein een vereniging van anti-alcoholisten.

muzikant van OBK. Na de oorlog wordt dat patroon minder uitgesproken, maar de voorzitter is toch steeds een man van aanzien binnen Ravenstein. Ook is de middenstand een trouwe sponsor van de harmonie. Winkels gaan vaak over van vader op zoon, net zoals het lidmaatschap van OBK, of de weduwe zet de zaak voort. De belangrijkste vertegenwoordigers van een aantal sectoren laten we hierna de revue passeren.

2.8 MIDDENSTAND EN NIJVERHEID

Aan het eind van de negentiende eeuw kent Ravenstein veel kleine winkeliers, die vooral de lokale bevolking van 900 zielen voorzien van de eerste levensbehoeften zoals brood, vlees, kleding en schoenen. Groenten en fruit halen de huisvrouwen op de dan nog dagelijkse groentenmarkt. Het bereik van de leer- en schoenindustrie en graan- en veevoederhandel is veel groter en gaat tot ver buiten het stadje. Omdat veel OBKleden een winkel hebben of werkzaam zijn in de lokale industrie, is de onderlinge betrokkenheid bij de middenstand en de bedrijven zeer groot. Daarbij is een duidelijk patroon zichtbaar: de eigenaren van grotere bedrijven zijn meer in het bestuur vertegenwoordigd dan als

BAKKERS

In het vroege Ravenstein heeft elke straat wel een bakkerij. Een van de stichters van OBK is bakker Christ Evers. Zijn beide zonen Bernd en Piet zijn ook muzikaal en staan ook in de bakkerszaak aan de Marktstraat. Vanaf de jaren twintig gaat de bakkerij over op elektrisch aangedreven apparatuur.

1] NOTA VAN BROUWERIJ DE GERSTAAR (1909). 2] PANDEN VAN LEERLOOIERIJ SUERMONDT AAN DE NIEUWSTRAAT, HOEK FABRIEKSSTRAAT.

67


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

internationale bakkerijtentoonstelling in ’s-Hertogenbosch in klasse A, water(pan)brood, de gouden medaille. Om niemand te kort te doen mogen de bakkers in de jaren vijftig en zestig volgens een roulerend schema worstenbroodjes leveren voor de ledenvergaderingen van OBK, waaronder natuurlijk ook de twee bakkers Maassen en bakker Gijsbers. KRUIDENIERS EN SUPERMARKTEN

Als Piet Evers in de zaak zit, brandt deze af. Op die plaats verschijnt het gebouw in Bossche School-stijl van de bibliotheek, het huidige museum voor vlakglas- en emaillekunst. Het pand van de huidige bakkerij Van Mook blijkt al in 1830 een rosmolen (aangedreven door paardenkracht) voor grutten en granen te hebben en heeft vermoedelijk altijd als bakkerij gefungeerd. In 1939 neem Eef Vedder en later zijn zoon Harry het pand over van de familie Nass. Dochter Elly weet nog dat op dat moment op zolder de ramen stonden van het Ravensteinse kasteel. Die zijn helaas naar een opkoper gegaan. Bakker Gerrit Hombergen roert zich vaak tijdens ledenvergaderingen, bijvoorbeeld met een voorstel om in Alkmaar te gaan ‘potverteren’. Het lid Wim Roding, uit Rheden, heeft in 1920 een bakkerij in de Winkelstraat en later in de Maasstraat. Kennelijk is hij een kwaliteitsbakker, want hij wordt vier keer met goud bekroond. In 1924 haalt hij op de

68

De voorloper van de supermarkt is de kruidenier. Alle mogelijke etenswaren, specerijen, huishoudraad en ander gerei liggen in de volgepakte winkels opgeslagen. Voor de oorlog is de deftigere naam voor deze spullen ‘koloniale waren’. Onder meer stichter Gerard Dekkers Vermeulen heeft zo'n zaak aan de hoek Walstraat-Landpoortstraat. De eerste zelfbedieningszaak is de VéGé van Cees de Vocht in de Graafsestraat. Cisca van Gelder is daarin de eerste caissière in Ravenstein. Daarna volgt Henk Schamp op de hoek Markstraat-Kolonel Wilsstraat met een moderne supermarkt. Cor de Vocht volgt met een Spar, die hij in een nieuw pand aan het Keurvorstenplein onder de naam C1000 uitbouwt tot de grootste en inmiddels enige supermarkt van Ravenstein. Nadat hij deze heeft overgedragen is de markt overgegaan naar de Emté-formule. SIGARENHANDEL

Momenteel leiden sigarenwinkels een kwijnend bestaan. Dat is wel anders geweest. Bijna alle mannen rookten! Zelfs tijdens repetities, waarbij de muziekstandaarden voorzien waren van asbakken. Werkend lid Jan de Luij runt een sigarenmagazijn en in het pand met de klokgevel aan de Marktstraat heeft lid Ant Leo zijn sigarenfabriek en -winkel.


KLEDING- EN MODEZAKEN

De voorloper van de modezaak is de zelfstandige kleermaker. Hij maakt op bestelling en levert ook stoffen, garens en andere toebehoren (manufacturen). Het lid Jan de Goeij (zoon van Linnard) is in de jaren twintig zo'n kleermaker met een winkel in manufacturen. Sinds 1953 zet de modezaak van Jo en later dochter Ria van Tilburg Ravenstein regionaal op de kaart op het gebied van mode en bedrijfskleding. Van Tilburg start op de Marktstraat (later drogisterij Den Ouden) en verbouwt de traditionele winkel in kleding en mode met een moderne gevel en inloopetalage. In 1967 verhuist de zaak naar een nieuw en groot pand aan de Saksenweg, samen met de supermarkt van Cor de Vocht en electrozaak Van Schaijk. Boetiek Portina van Riet en bestuurslid Piet van Uden vestigt zich in 1973 in de Marktstraat. Jaarlijks houdt Portina een modeshow in de buitenlucht met een heuse catwalk. Piet vertelt dat het is voorgekomen dat hij in de zaak de modeshow aan het voorbereiden was, toen de boerenkapel van OBK langskwam en spontaan de catwalk beklom en de muziek inzette. GRAAN- EN VEEVOEDERHANDEL

De ligging aan de Maas maakt Ravenstein aantrekkelijk voor handelaren in granen en veevoeders. Deze ontwikkelen zich tot buiten de regio en tot in Den Bosch en Venlo toe. Louis van Stekelenburg vestigt zich in 1880 vanuit Oirschot in Ravenstein als molenaar van de windmolen. Hij timmert aan de weg en plaatst in 1910 een moderne Hornsby-Stockport zuiggasmotorinstallatie van 20 pk in zijn windmolen. Zijn zoon Johan en kleinzoon Harrie zullen de handel in graan voortzetten. Beiden zijn meer dan 25 jaar voorzitter geweest van OBK. Ook de graanhandelaar Carel Bruens is bestuurslid geweest.

1] JO VAN TILBURG EN ECHTGENOTE MIENTJE VAN GAAL HELPEN EEN KLANT. 2] SLOOP VAN VOORMALIGE BAKKERIJ EVERS, WAAR OBK HAAR EERSTE REPETITIES OP ZOLDER HIELD. 3] MODEBOETIEK PORTINA HOUDT MODESHOW IN DE BUITENLUCHT.

69


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

De firma die in Ravenstein het langst present is en de grootste bloei heeft doorgemaakt, is Meulemans. Jean Baptiste Meulemans start in 1864 in de molen in Herpen bij café De Brug. Al in het begin van de twintigste eeuw adverteert hij in de Graafsche Courant en roemt hij zijn opslagcapaciteit van 1 miljoen kilo. Evenals Bruens heeft hij een vestiging aan de Maas in Venlo. In 1951 opent Nol Meulemans een nieuwe bedrijfshal in de uiterwaard. In de loop van de jaren breidt het complex zich gestaag uit. OBK luistert natuurlijk de openingen op van beide uitbreidingen (1951 en 1978) en het 100-jarig jubileum in 1964. Het fabriekscomplex gaat eind twintigste eeuw over in handen van Koudijs-Wouda en heet momenteel De Heus. Meulemans NV houdt op 1 juni 1960 zijn muldersdag. De tent gonst van de mulders. Het gezelschap gebruikt meer dan de inhoud uit de gele zak. Het gaat er gezellig aan toe en Meulemans maakt er een erezaak van zijn klanten “ons goeie OBK” te laten zien en horen om daarna met zijn allen de feestilluminatie te gaan zien. Dus met OBK’s muziek door straten en langs grachten waarbij het feestlied het weer bijzonder goed doet. METAALBEWERKING

1] JOHAN SUERMONDT ZET DE LEERLOOIERIJ VAN VADER IGNAAT SUERMONDT VOORT. 2] IN HET EERSTE KADASTERREGISTER VAN 1830 IS HET ‘REGT VAN OVERVAART’ NOG IN HET BEZIT VAN ’S RIJKS DOMEINEN, LATER VERPACHT DE GEMEENTE DIT RECHT. 3] OOK BUSVERBINDINGEN MAKEN GEBRUIK VAN DE VEERPONT.

70

In 1906 komt Toon Verhoeven (Antonius Anastasius) in Ravenstein wonen en neemt hij de oude smederij aan het begin van de Landpoortstraat over, vermoedelijk van Van Wetten. Zijn zoon Wim neemt de smederij over en laat in de jaren dertig door de firma Van de Kamp een nieuwe smederij (de huidige) bouwen naast café De Zwarte Raaf. Wim speelt ringbas bij OBK. Hij overlijdt echter in 1936 op 38-jarige leeftijd aan een slecht behandelde longontsteking. Zijn vrouw Anna zet de smederij met winkel voor witgoed voort tot hun zoons Toon en Jan groot genoeg zijn. Uiteindelijk wordt Toon


de smid van Ravenstein, met een gezin van elf kinderen. In de laatste jaren van zijn leven krijgt hij eindelijk erkenning als ‘kunstenaar met ijzer’. Een meer verfijnde tak van metaalbewerking, die van koperslager, wordt in de Marktstraat uitgeoefend door Simon de Luij. Zijn zoon Piet de Luij past zich aan de moderne tijd aan en stapt later over op elektrische apparatuur en fietsen. Met name Simon is fanatiek lid van OBK geweest, meer dan 57 jaar, met het erelidmaatschap als beloning.

familie Suermondt gewerkt, terwijl Johan Suermondt op zijn beurt in het bestuur van OBK heeft gezeten. Willem Suermondt is de eerste die OBK op de gevoelige plaat heeft vastgelegd, en wel in 1910. In 1951 werken acht OBK-leden bij Ravo Leder- en Schoenfabrieken NV. Ze krijgen toestemming om overdag met de harmonie op te treden, voor eigen rekening, door een snipperdag op te nemen of niet uitbetaald te krijgen.

LEER- EN SCHOENINDUSTRIE

Voor Ravenstein betekent de Maas zowel vreugde als ellende, zowel verbinding als barrière. Vreugde vanwege het commerciële voordeel dat de ligging aan het water heeft. Vanwege de strategische mogelijkheid van tolheffing op de Maas verplaatst Walram van Valkenburg rond 1360 zijn kasteel zelfs van Herpen naar Ravenstein. In de negentiende en twintigste eeuw is de Maas voor de graanhandelaren van Ravenstein

2.9 STADJE AAN DE MAAS

Over de leer- en schoenindustrie, die in Ravenstein vanaf 1852 tot grote bloei kwam, is al veel geschreven. Met de restauratie van het leerlooiershuisje aan de gracht achter Vidi Reo door de Heemkundekring is er ook een passende gedenkplaats voor ontstaan. Ook deze industriële sector kent een innige relatie met OBK. Veel muzikanten hebben voor de

71


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

zoals Meulemans, Van Stekelenburg en Bruens een prima oost-west verbinding en een goede aan- en afvoerroute voor grondstoffen en producten. Aan het eind van de negentiende eeuw heeft de haven wel flink last van aanzanding, omdat de Maas nog niet gekanaliseerd is. Tot die kanalisatie in 1936 gebeurt het laden en lossen via de strang (zijgeul) en vormt de dijk bij hoogwater de loswal. VEERPONT

Voor het verkeer en vervoer tussen Brabant en Gelderland vormde de Maas altijd een natuurlijke barrière. Voor de verbinding bestaat er al heel lang een veerpont bij Ravenstein. Op de eerste kadasterkaart van Ravenstein van 1830 staat vermeld dat het recht van overvaart bij het Rijk ligt. Neerloon kent een veer bij de Staaij en er stond een wachthuis in de uiterwaarden, dat door de Maasverbetering is verdwenen. Verder was er nog een veer bij Overlangel en

een ter hoogte van Reek bij het nog bestaande wachthuis aan de dijk. OBK is present bij de ingebruikneming van het laatste veer ‘Jeanne’ in 1939. In 1975 verliest dit veer zijn functie door de opening van de Rijksweg 75, nu de A50, met de brug over de Maas. Op zondag 8 juni is er een kijkdag met sport, spel en muziek op de brug. Minister Westerterp van Verkeer en Waterstaat opent op donderdagmiddag 12 juni onder begeleiding van OBK de snelweg en Maasbrug. ’s Avonds gaan inwoners van Ravenstein in optocht met het gemeentebestuur en muziekgezelschappen vanaf de markt naar de nieuwe weg. Onderweg onthullen ze een verkeersbord ‘Verboden voor vrachtauto’s’ aan het begin van de Landpoortstraat. Dan volgt de opening van de nieuwe rondweg, de Veersingel. De feestelijke dag wordt afgesloten met verlichting van de Sint-Luciakerk en een vuurwerk op de Loswal. Daarna is het dansen op de markt waar de boerenkapellen van Ravenstein en Herpen de danslust aanwakkeren. De volgende dag is de historische laatste overtocht van veerpont Jeanne. De passagierslijst is bekend. Ter opluistering van de laatste vaart nodigt Martin-Jan van Mourik, Heinz Hermann Polzer uit, beter bekend als kleinkunstenaar Drs. P. Hij begeleidt de laatste tocht van Jeanne met zijn nummer Veerpont, beter bekend als Heen en weer. Een grafrede volgt en dan wordt de veerpont definitief aan de ketting gelegd onder het zingen van een droevig lied. In 2012 komt er op dezelfde plek weer een klein fietspontje in de vaart. OVERLAST

Ellende is er van hoogwater, overstromingen en ijsgang. De hele negentiende en het begin van de twintigste eeuw is het geregeld raak met overstromingen in de winter en het vroege

72


1] TOT 1975 IS DE VEERPONT DE ENIGE VERBINDING VOOR AUTOVERKEER OVER DE MAAS BIJ RAVENSTEIN. 2] GRAANHANDELAREN ZOALS VAN STEKELENBURG EN MEULEMANS ZIJN AFHANKELIJK VAN DE MAAS VOOR AAN- EN AFVOER VAN GRONDSTOFFEN EN PRODUCTEN. 3] OVERSTROMINGEN VAN DE MAAS BIJ HOOGWATER KOMEN VÓÓR DE MAASVERBETERING MET GROTE REGELMAAT VOOR.

voorjaar bij hoge Maasafvoeren. Als er veel slachtoffers zijn, houdt men overal geldinzamelingen. De administratie van de opbrengst is gedetailleerd en komt per gemeente uitgesplitst in de krant. Bij grote aanvoer van Maaswater uit België en water uit de Peel treedt de Beersche Overlaat in werking. Het water stroomt dan over twee verlagingen in de dijken tussen Cuijk en Linden en Linden en Gassel het achterland in. Een gebied van ca. 20.000 ha. tussen Cuijk en Den Bosch, de traverse van de Beersche Maas genoemd, komt dan onder een kleine meter water te staan. Het water stroomt tussen Beers, Gassel en Escharen verder langs de vestingwerken van Grave, om Velp heen. Vandaar langs de Maasdijk tot Overlangel en verder tussen Herpen en Huisseling, waar de

traverse slechts 525 ellen (ca. 300 meter) breed is. In het poldergebied legt men keerdammen aan zodat het water niet de dorpen instroomt, zoals De Erfdijk, bij Huisseling, de weteringwal bij Herpen en Overlangel. Het stadje Ravenstein zelf ligt hoog genoeg en ondervindt meestal geen wateroverlast, maar de verbinding met de omgeving valt weg. De post moet via Grave over de dijk komen. Wat ook vaak voorkomt, is dat de Maas bijna of helemaal dichtvriest. De veerpont is dan uit de vaart, maar de waaghals durft dan met de auto de Maas over te steken. Dat gaat ook wel eens mis. De vrachtwagen van OBK-voorzitter Van Stekelenburg van 1300 kg met 500 kg meel zakt in 1929 met een voor- en een achterwiel door het ijs.

73


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

Als het ijs begint te kruien, wordt het pas echt gevaarlijk. Geregeld moet de Zuid-Ooster spoorwegmaatschappij haar dienstregeling staken omdat het ijs tegen de brugpijlers ophoopt en de spoorbrug dreigt te beschadigen. Ook de brugdelen van de spoorlijn tussen Ravenstein en Berghem, die het water van de Beersche Overlaat moeten doorlaten, lopen vaak het risico op beschadiging. MAASVERBETERING

Na tientallen jaren aankaarten van het waterprobleem tot in de Tweede Kamer, komt ir. C. Lely in 1915 met een plan voor de uitvoering van de verbetering van de Maas. De verbeteringswerken bestaan uit het afsnijden van bochten waardoor het water sneller naar zee kan stromen en het bouwen van stuwen om altijd voldoende diepgang voor de scheepvaart te houden. Ook de kribben verdwijnen. Feitelijk is het een groot werkgelegenheidsproject omdat het grootste deel met schop en kruiwagen wordt gegraven. Als de kanalisatie in 1936 voltooid is, komt de Maas in een rustiger vaarwater, met een vast peil tussen de stuwen bij Grave en Lith. In 1942 sluit men de Beerse Overlaat en de Nederlandse Spoorwegen ruimen de 60 metalen brugdelen tussen Ravenstein en Berghem op. 2.10 STADJE AAN HET SPOOR

Met de aanleg van de Zuid-Ooster spoorweg van Tilburg naar Nijmegen krijgt Ravenstein zijn metalen spoorbrug en op 4 juni 1881 een eigen

74

station. Vier treinen rijden per dag het traject heen en weer. In die tijd is er nog geen landelijke tijdrekening en dienstregeling en kan elke stad een eigen tijd hanteren. In 1892 gaat de gemeente het uurwerk regelen volgens de door de minister van Binnenlandse Zaken aanbevolen ‘Greenwichschen’ tijd. De komst van de spoorlijn is een belangrijke stap in de ontsluiting en ontwikkeling van Ravenstein, ook al ligt het station midden in de weilanden en ver van het stadje. Formeel staat het stationsgebouw in Deursen en de weg naar het stadje loopt over het grondgebied van Huisseling. Vermoedelijk ligt het station zo ver van het stadje af omdat de zware stoomtreinen een lange aanloop nodig hadden om de hoge Maasbrug over te komen. De bouw van een station dreigt bijna aan Ravenstein


voorbij te gaan, omdat de Zuid-Ooster Spoorwegmaatschappij in 1880 nog het plan heeft om alleen een station Berghem-Herpen te bouwen. Het gemeentebestuur brengt ernstige bezwaren tegen dat plan in. Alleen met het uitzicht op een station heeft de gemeente ermee ingestemd dat de strang of zijgeul van de Maas gedeeltelijk mag worden afgesloten door de spoordijk. Het gemeentebestuur roept met succes de tussenkomst in van de regering en krijgt zijn station. Ook Berghem heeft tot de oorlog nog een eigen station. Het eerste stationsgebouw is van het standaardtype ‘Helvoirt’ met een dienstwoning en lokalen. In 1898 krijgt het een schuin dak en een uitbreiding. De dienstwoning staat zo dicht langs het spoor dat er een keer brand in de slaapkamer uitbreekt door vonken uit een passerende stoomtrein. Tegenover het station verschijnt het Stationskoffiehuis. Opmerkelijk is dat alle dirigenten van OBK tot de jaren zeventig aan de spoorlijn Nijmegen-Tilburg wonen. Voordat de auto gemeengoed is, kunnen de dirigenten per trein de repetities en concerten bezoeken. Taxibedrijf Alphons Beerens haalt hen op. Bij het station is gedurende enige tijd een losplaats aanwezig voor de bedrijven naast het spoor, zoals de stoomzuivelfabriek, die later is verbouwd tot vrachtwagenfabriek Hogra. Ook de auto-importeurs van Trabant en later BMW Nederland maken gebruik van de spoorlijn. De elektrificatie van de spoorlijn gebeurt pas in 1957.

1] HET NIEUWE STATION IN AANBOUW, MET OP DE ACHTERGROND HET OUDE GEBOUW. 2] HET OUDE STATIONSGEBOUW. 3] DE FANFARE VAN NEERLOON HOUDT

De Nederlandse Spoorwegen vervangen het oude stationsgebouw in 1973 door een zeer eenvoudig gebouw met loketruimte en een wachtruimte. Met de aanleg van de nieuwe wijken Hoge Graaf, Roesterd en Kromland dicht bij het station wordt Ravenstein ook een geschikte woonplaats voor forensen. Rond 2005 stappen per dag circa 1250 personen in en uit de treinen. Rond die tijd dreigt de halfuurdienst van de stoptrein een uurdienst te worden, maar na een protestactie is dit niet doorgegaan. Momenteel stoppen er circa 70 treinen per dag. 2.11 MUZIEK IN DE KERKDORPEN NEERLOON

Ten tijde van de stichting van OBK zijn er voor zover we weten nog geen andere muziekgezelschappen actief in de kerkdorpen van Ravenstein. Wat weinigen meer weten is, dat rond 1918 in Neerloon (dan behorend tot de gemeente Huisseling en Neerloon) een jeugdfanfare is opgericht. Dit jeugdige korps luistert in augustus 1918 de Sacramentsprocessie op, een van de weinige gebeurtenissen in het zo stille dorpje. De gebeurtenis trekt van heinde en verre enorme belangstelling. Twee jaar later blijkt de fanfare verenigd te zijn met de toneelvereniging onder de naam Sint Victor, de patroonheilige van de parochie. Het gecombineerde gezelschap werkt eendrachtig samen en bevordert daarmee de goede harmonie en gaat de uithuizigheid tegen, meldt de Graafsche Courant. De toneeluitvoeringen vinden plaats in het gymnastieklokaal van de lagere school in Neerloon, uitsluitend voor heren op de zondagavond en uitsluitend voor dames op de maandagavond. Behalve dat er drie blijspelen worden opgevoerd, waaronder ‘De Jood in de val’ en ‘De gewaande Burgemeester van Rijsbergen’ speelt de fanfare verschillende muzieknummers. Gezien de ruime zaal,

OPTREDENS IN DE GYMZAAL VAN DE LAGERE SCHOOL AAN DE LOONSESTRAAT.

75


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

de drukke repetities en het wel ingerichte toneel mag het gezelschap op een druk bezoek rekenen. Wegens plaatsgebrek kunnen 50 bezoekers niet binnen. Een week later voert het gezelschap hetzelfde programma uit in het cafĂŠ van de kinderen Van Aar in Huisseling. Ook bij de inhuldiging van burgemeester Caners van de nieuwe gemeente GrootRavenstein in 1923 is de fanfare uit Neerloon van de partij. Sint Victor is tot aan de Tweede Wereldoorlog actief. OVERLANGEL

Blaaskapel ’t KON zorgt, zoals de naam zegt, in Keent, Overlangel en Neerloon voor de muziekcultuur. Rond 1996 nemen Noud van Tilborg en Ai van Dijk vanuit het parochiekoor Sint Antonius Abt het initiatief om een blaaskapel op te richten.

De club leent instrumenten van een kapel uit Megen, trekt een oefenmeester aan en begint driftig met studeren. De meesten hebben nooit een instrument leren bespelen, kunnen geen noten lezen, maar drijven op enthousiasme en doorzettingsvermogen. De eerste optredens zijn dan ook aarzelend, met eenvoudige, eenstemmige nummers met een beperkt bereik in toonhoogte. Het enthousiasme van de blazers moet dat compenseren. De inwoners van de dorpen vragen de kapel voor feestjes om hun inzet te ondersteunen en hen een hart onder de riem te steken. Inmiddels is de blaaskapel volwassen en is het een vaste waarde in de kerkdorpen. Eenmaal per jaar gaat de kapel er een weekend tussenuit als repetitieweekend.

1] DE IN 1936 OPGERICHTE MONDHARMONICAVERENIGING VAN DE RKJB RAVENSTEIN IN DE KRO STUDIO IN HILVERSUM. 2] DE CAST VAN HET MUZIEKTHEATER MAASTRIMUZE IN HET VLIERBOSTHEATER. 3] DEDICO EN DE DRUMBAND VAN OBK IN PONYPARK SLAGHAREN.

76


MUZIEKTHEATERS STICHTING MAASMEANDERING

Op initiatief van Hans van Griensven besluiten de gezamenlijke culturele verenigingen uit Overlangel, Neerloon en Keent in 2006 om samen een muziektheater op de planken te brengen. De Stichting Maasmeandering neemt de organisatie ter hand. Het gaat om het zangkoor Forte Vicante, blaaskapel ’t KON, de toneelvereniging en een dansgroep. In totaal 120 vrijwilligers. Een boerenschuur aan de Vlierbosstraat wordt omgetoverd tot een theater dat meer dan 300 toeschouwers kan ontvangen. Ook een aantal OBK-blazers doet hieraan mee. De eerste productie ‘Maas Trimuze’ in 2009 staat onder muzikale leiding van OBK-lid Berno Velthausz, op dat moment ook dirigent van koor Forte Vicante. De jongste productie ‘In vuur en vlam’ in 2013 handelt over de terroristische aanslag op het verdeelstation van de Gasunie in Ravenstein.

als er in Ravenstein feesten of bijzondere gebeurtenissen zijn. In de jaren tachtig bestaat er ook een nauwe band met de drumband van OBK. Samen treden de bands op in pretpark Ponypark Slagharen. In 2013 is het 50-jarig jubileum uitbundig gevierd met tal van activiteiten. HUISSELING

In het begin van de twintigste eeuw kent Huisseling een fanfare. Er is niet veel over bekend, maar in het ‘Memoriale Parochiae’ spreekt pastoor Vinken over fanfare Sint Eligius. Het is aannemelijk dat deze de jaarlijkse Eligiusbedevaart muzikaal opluisterde. In 1922 neemt het Sint-Lambertusgilde de fanfare mee naar ’s-Hertogenbosch om er het grote Boerenbondsfeest mee op te luisteren.

DEURSEN-DENNENBURG, DEMEN EN DIEDEN

In Deursen bestaan er in 1921 plannen om een harmonie op te richten, mogelijk in navolging van Sint Victor in Neerloon. Door het voorlopig bestuur is over dit plan een circulaire bij alle huisgezinnen bezorgd. Het bestuur hoopt dat door eendrachtige samenwerking de plannen snel door kunnen gaan. Het is niet bekend of deze harmonie daadwerkelijk van start is gegaan. Pas veel later, in 1963, is de Drumband en Lyracorps Dedico (Demen Dieden Combinatie) opgericht met als doel jong en oud uit de dorpen ‘Over d’n Dam’ kennis te laten maken met muziek. Dedico verzorgt vele optredens in de dorpen, maar is ook paraat

77


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

De RK Jonge Boerenstand Ravenstein richt in 1936 in Huisseling een mondharmonicaclub op, onder leiding van M. Bekx. Deze club is een aantal jaren actief en treedt op 28 januari 1939 bijna een half uur op voor de KRO radio, de opnames vonden plaats in Hilversum. Kennelijk musiceert de club op een behoorlijk niveau. HERPEN

Voordat muziekvereniging Sint Hubertus op 31 mei 1931 het leven ziet, is in Herpen de Harmonie en Toneelvereniging Arbeid Adelt actief. In de winter van 1920 is de grote zaal (van welk etablissement staat niet vermeld) drie avonden goed bezet ondanks het weer en hoogwater in de Beersche Maas. De harmonie voert de verschillende nummers goed uit en krijgt veel bijval. Het drama ‘De twee broeders’ is prachtig. Arbeid Adelt geeft dat jaar ook twee uitvoeringen met muziek, zang, voordrachten en duetten in de school van Overlangel, op zondag voor heren en op maandag voor dames. De grondlegger van harmonie Sint Hubertus is deken Verkuyl. Hij heeft een enorme invloed op het verenigingsleven in Herpen. De deken verzorgt tot op redelijk hoge leeftijd de muzieklessen en is dirigent van de harmonie en later de fanfare. De ontwikkeling is tegengesteld aan OBK in Ravenstein, die begint als fanfare. Kennelijk kan men niet met houten instrumenten uit de voeten. In 1933 is er in Herpen ook een Muziekcorps Sint Jozef actief, dat samen met veel andere korpsen de bondsdag van katholiek georganiseerde arbeiders opluistert. In 1961 breidt de muziekvereniging Hubertus zich uit met een drumband, die onder de bezielende leiding van Nelly van Mook tot grote bloei komt en later met melodische slaginstrumenten uitgroeit tot een percussiegroep.

78

Dirigent Harry Godtschalk zorgt er in de jaren tachtig en negentig voor dat Sint Hubertus de echte brassband sound krijgt. 2.12 HET SINT-BARBARAGILDE

Het stadje Ravenstein heeft drie gilden of schutterijen gekend, namelijk het Sint-Barbaragilde, het Sint-Jansgilde en het Sint-Luciagilde. Enkele kerkdorpen van Ravenstein hebben ook een gilde, zoals Sint Lambertus te Huisseling, heropgericht in 1985, en de vijftiende-eeuwse broederschap van Sint Lambertus en het uit de zeventiende eeuw stammende Sint Jan in Neerlangel. Het Sint-Barbaragilde is het enige overgebleven gilde in Ravenstein en bestaat zo goed als zeker al sinds 1439. Uit één der ‘caerten’, uit 1577, blijkt met zekerheid dat het oprich-


tingsjaar in elk geval vóór 1573 moet liggen. Het gilde zou volgens de overlevering zijn opgericht tijdens een pestepidemie. BLOEITIJD

De bloeitijd van het Sint-Barbaragilde valt in de zeventiende eeuw. In 1666 telt het 50 leden en 12 buitenleden die buiten het stadje wonen. Buitenleden hadden minder plichten. Ondanks de bloei van het gilde is in die tijd bijna de gehele zilverschat, in gewicht zo'n 1½ pond en 6 lood, verdwenen. Mogelijk is deze verkocht, maar nergens zijn in de boeken inkomsten daarvan vermeld. Of het zilver is versmolten om er kelken voor de kerk van te maken. In de negentiende eeuw vervallen de beschermende taken van het gilde. Alleen het gebruik van het verzorgen van begrafenissen en het houden van teerdagen blijven behouden.

HERLEVING EN HUIDIGE SITUATIE

Rond 1930 leeft het Sint-Barbaragilde weer op, zodat het in 1935 ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van de SintLuciakerk de regionale gildedag van de Gildebond Land van Cuijk kan organiseren. Harmonie OBK is van de partij om de gilden in optocht naar het schietterrein te begeleiden. Helaas vindt er tijdens dat gildefeest een dodelijk ongeval plaats doordat er een kogel ketst. In die tijd schiet men nog met zogenaamde voorladers. Het gilde kende ‘vrije broeders’. Deze betaalden entreegeld en waren met het gilde verbonden zonder verdere rechten of plichten. Maar in 1956 begonnen zij met eigen activiteiten. Toen begon een lange moeizame weg, die uiteindelijk tot een fusie met het eigenlijke gilde leidde. In 1952 schoot, na ruim 125 jaar, zich weer een gildebroeder tot

1] VOGELSCHIETEN OP DE BLEEK TIJDENS DE ONAFHANKELIJKHEIDSFEESTEN VAN 1913. 2] OBK LUISTERT JAARLIJKS DE GILDEFEESTEN OP VAN HET SINT-LAMBERTUSGILDE IN HUISSELING. 3] VENDELZWAAIERS VAN HET SINT-BARBARAGILDE VOOR HET VOORMALIGE RAADHUIS. 4] DE GILDEN PARADEREN DOOR DE MARKTSTRAAT OP DE REGIONALE GILDEDAG IN 1935.

79


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

keizer, namelijk Henk Heessen (†1978). De volgende keizer is Jan van der Zanden in 1977 (†1999). Het teerhuis of gildehuis van het Sint-Barbaragilde is momenteel stadsherberg De Keurvorst. Het aantal gildebroeders en -zusters bedraagt 37. Sinds 2006 is prof. mr. M.J.A. van Mourik de beschermheer en oud-burgemeester J. Combée erebroeder. Sint Barbara heeft de laatste decennia moeite om de aanwas met jeugdige leden op peil te houden, maar de nieuwe jeugdige broeders zijn wel heel actief. Het ontwerp van het huidige kostuum dateert uit 1962. Het wordt bekroond met een zwarte gildehoed met een naturel struisvogelveer. SCHIETEN

In 1810 krijgt de schutterij of broederschap onder de baniere van de Heilige Barbara toestemming om te schieten den Vogel of zogenaamde Papegaij onder voorwaarde dat de drie Eerste of zogenaamde Eereschoten zullen moeten geschieden ter Ere van Zijn Majesteit de Keizer en Koning. Het schieten gebeurt al meer dan 225 jaar op de Bleek, aan de Walstraat. De huidige schutsboom is geschikt voor zowel wip- als vogelschieten. Ook nu nog worden de ereschoten afgevuurd door de pastoor, de burgemeester en de beschermheer. Elk jaar schiet men eind augustus om de zogenaamde ‘dagkoning’. Het koningsschieten, dat vanaf 1994 driejaarlijks wordt, is op Hemelvaartsdag, tevens de eerste dag van de Ravensteinse kermis. Voor die tijd, behalve tijdens de oorlog, was dat op kermismaandag. Samen met de andere gilden uit de gemeente Oss schiet het gilde jaarlijks ook nog om de titel van Gemeentekoning. De burgers van Ravenstein schieten elk jaar op Koninginnedag om de titel van Burgerkoning. Sinds de inhuldiging

80

van koning Willem-Alexander verzorgt OBK dan een concert op de Bleek. BIJZONDERE GEBEURTENISSEN EN ACTIVITEITEN

Het gilde is sinds jaar en dag present bij bijzondere gebeurtenissen, zoals bezoeken van de commissaris der koningin en de installatie- en afscheidsvieringen van pastoors en burgemeesters. In 1852 wordt een nette erewacht te paard door de twee aloude schutterijen Sint Lucia en Sint Barbara onder muziek de stad uitgeleid om de nieuwe burgemeester op een uur afstand, in het dorp Schaijk, op te halen. Het is Reinier van Claarenbeek, die 44 jaar burgemeester van Ravenstein zal blijven. Tot de gemeentelijke herindeling in 2003 onderhouden gildebroeders de graven van de Engelse militairen op het kerkhof en organiseren zij de herdenking van de gevallenen in


1] EEN ORIGINELE ‘KAART’ VAN HET SINT-BARBARAGILDE, ONTCIJFERD DOOR WOUT HEESSEN. 2] OBK IN DE CARNAVALSOPTOCHT VAN DEURSEN.

de parochiekerk en bij de graven. Tijdens de jaarlijkse dodenherdenking op 4 mei op het kerkhof en in de Marktstraat zijn zowel gilde als harmonie aanwezig. Wanneer het gilde een bijzondere gelegenheid opluistert, lopen tamboers met trommels voorop en kan waar nodig een klaroenist trompetsignalen geven. Vanaf de jaren dertig kent het gilde al dergelijke goede contacten met stadsharmonie OBK. Jarenlang zijn beide verenigingen present bij de opening van de kermis en de intocht van Sinterklaas. Maar ook zijn er gezamenlijke optredens, zoals in Oss, waarbij het gilde de ‘kanon’schoten verzorgt tijdens de uitvoering van de Ouverture 1812 van Tsjaikovski door de combinatie OBK-KVA. In concertgebouw De Vereeniging te Nijmegen brengt het gilde een vendelgroet tijdens het concert van OBK met Gé Reinders in 2008. 2.13 CARNAVAL

Het vieren van carnaval is nog betrekkelijk jong in Ravenstein in vergelijking met andere plaatsen in Brabant en Limburg. De eerste tekenen verschijnen in 1950 als de bevolking op carnavalsmaandag en -dinsdag een fancy fair ten bate van de 60-jarige harmonie houdt. Deze fancy fair wordt opgeluisterd door het eerste Ravensteinse carnavalsorkest, de O.B.K.-

Bietenbouwers. Dit groepje muzikanten in boerenkielen met boerenmuziek noemt men nadien de Boeren van Ravenstein. In de eerste jaren speelt het carnaval zich vooral af binnen een tent die het Sint-Barbaragilde tot 1958 opzette. Dit was afwisselend bij de gildebroeders met een café. Bekend is dat tijdens één van die jaren door hevige sneeuwval het zeil scheurde waardoor de vastenavond vroegtijdig eindigde. Ook in Neerloon staat voor en na de oorlog een danstent, waar ook de Neerlangelse en Overlangelse jeugd naartoe gaat. In de bijtende kou van carnaval 1959 luistert een halve harmonie de rondgeleiding van Prins Stuif de eerste (Ad Dekkers van de Instuif) op. De eerste officiële en openbare carnavalsviering in Ravenstein vindt plaats in 1960. In november 1959 ontstaat in café Burgerlust van Henk en Fien Heessen de eerste carnavalsvereniging: De Pompers, die nog steeds bestaat. Tijdens de onthulling van Kees Bodenstaff als prins Ravento dun Urste speelt de ‘Hofkapel van de Pompers’, ofwel de boerenkapel van OBK. In 1960 haalt OBK deze prins Ravento dun Urste muzikaal in. Dat gaat dan nog officieel in het vrij recent aangeschafte, strenge uniform. Pas acht jaar later zal de harmonie, nog niet eerder vertoond, zich in carnavalstenue hijsen.

81


Thema 2 Verbondenheid van OBK met Ravenstein

prinsenreceptie, de optocht, Snert op de mert en de boerenbruiloft. Ravenstein heet tijdens de carnavalsdagen Pomperstad en Hent de Pomper hangt als mascotte aan de pomp op de Markstraat.

Later volgt de oprichting van andere carnavalsverenigingen: De Ravotten, De Trappers en De Narrekap (sinds 1979), maar de eerste twee bestaan inmiddels niet meer. Een echte carnavalsoptocht komt er pas in 1965. Groepen mensen gaan per buurt of vereniging aan de slag om een wagen te bouwen of een verklede groep te vormen. Na de fusie van OBK met KVA uit Oss loopt OBK vanaf 1970 ook mee met de optocht op zaterdag in Keiendonk (Megen). Vanaf 1972 komt daar de optocht in het Schottelzakkenrijk, ofwel Deursen en Dennenburg bij. Ook nadat OBK en KVA weer uiteen zijn gegaan, blijft OBK nog enkele jaren in Megen muziek maken tijdens de optocht. De laatste 15 jaar blaast een aantal muzikanten ook tijdens de kinderoptocht van de basisscholen in Ravenstein een deuntje mee. De oprichting van Stichting Carnaval Ravenstein moet meer lijn en samenhang brengen in de viering van het carnaval. Martin-Jan van Mourik is de eerste en langstzittende voorzitter. De belangrijkste verandering is dat er een stadsprins wordt benoemd. Na een korte onderbreking tussen 1988 en 1995, verschijnt de stadsprins weer als vast onderdeel van het carnavalsfeest in Pomperstad. Vaste activiteiten zijn inmiddels het Keienschijtersbal, waarin de prins en zijn raad bekend worden gemaakt, de

De laatste jaren zijn er enkele typen carnavalsverenigingen te onderscheiden. Allereerst zijn er de traditionele verenigingen met eigen prins, raad van elf (of minder) en een vaste residentie. Dan is er een categorie met veelal jonge feestvierders die zich met name richt op de optocht en het bouwen van een wagen. Anderen houden het simpel en bouwen alleen een hut met veel herrie, ofwel een springwagen. Bekende namen zijn: Gammel gerammel, Goeigeknoei en Moizat. Elke zichzelf respecterende carnavalsvereniging probeert een boerenschuur te zoeken om er een wagen te bouwen. Bij de sloop van de boerderij van Cor Schonenberg op de hoek Nieuwe Erfsestraat-Dorpenweg zijn in 2011 twee schuren behouden gebleven waarin zeven groepen uit Ravenstein, Overlangel en Neerloon hun wagens kunnen bouwen. De muzikale opvrolijking van carnaval start met boerenkapellen. In latere jaren ontstaan steeds nieuwe hof- of blaaskapellen in wisselende samenstellingen en wisselende levensduur. OBK is meestal de hofleverancier van de muzikanten (zie thema 1.5). Het begint met De Knalpotte, Twur Twa en College van B&W. Vanaf 1997 mengt Nèj Grèj zich in het feestgedruis. Uit deze laatste kapel ontstaat in 2014 de Agge-mar-van-Huisband.

1] BLAASKAPEL NÈJ GRÈJ IN 2011. 2] IN 2014 ZIJN ZEVEN LEDEN VAN DE FAMILIE STRIK LID VAN OBK: VLNR: PIET SR., PIET JR., HILDE, RIAN, SARAH, THEO, MARINUS.

82


INTERVIEW De familie Strik: “WIJ HEBBEN HET NIET VAN EEN VREEMDE”

DE FAMILIE STRIK IS EEN BEGRIP BIJ STADSHARMONIE OEFENING BAART KUNST (OBK). TUSSEN 1950 EN 2015 LEVERDE DEZE FAMILIE MAAR LIEFST 22 LEDEN AAN DE VERENIGING. VADER STRIK BLEEK DE DRIJVENDE KRACHT.

Het echtpaar Piet en Hanna Strik had vijftien kinderen. Gelukkig verhuisden ze in de jaren vijftig van Demen naar Neerlangel waar ze een boerderij kochten aan de Zwarteweg. Anders waren de kinderen nooit lid geworden van OBK in Ravenstein. Te ver om te lopen. Vader Strik (1905) was lid van de mondharmonicaclub en van het kerkkoor. “Wij hebben het van geen vreemde,” zegt Piet Strik sr. “Ons vader was gek van muziek. Overal waar hij ging, nam hij een draagbare radio mee om naar muziek te kunnen luisteren.” DE KEUZE

De kinderen Strik mochten één club kiezen om lid van te worden. Zeven

kozen voor de harmonie, de anderen voetbalden liever. Jan (1940) was de eerste die voor de muziek koos. Hij ging klarinet spelen en zou ook na zijn verhuizing naar het Limburgse Grashoek zeer actief blijven in de muziek. Piet sr. (1942) hoorde Jan spelen en vond dat leuk. Samen met zijn kameraad Jantje van Gelder koos ook hij voor de harmonie. Hij begon op althoorn, later kreeg hij een trombone en inmiddels speelt hij bariton. Lopend gingen Piet en Jantje met hun instrument naar de lessen in het Patronaat. “Later kwam ik bij de jeugdharmonie. Dat samen blazen vond ik erg leuk, maar vooral ook de reisjes met de bus. Wij waren niet veel uitstapjes gewend.” NODIG

Marinus (1945) werd voor OBK gevraagd door rector Verhoof en begon op trombone. “Maar je kreeg niet meteen een instrument. Eerst moest je een boekje met theorie doorspitten en maat leren tikken op je been. Als dat goed lukte, mocht je oefenen op een instrument. Na een jaar stroomde je dan in in het grote orkest. Daar zat ik met mijn trombone naast onze Piet.” Inmiddels speelt Marinus al jaren tuba. Zus Nelly (1949) ging klarinet

83


1] TIJDENS HET 75-JARIG JUBILEUM VAN OBK ZIJN ZEVEN KINDEREN UIT HET GEZIN STRIK LID VAN OBK. VLNR: PIET, BETS, JAN, NELLY, THEO, MARIE EN MARINUS.

spelen. Keuze voor een instrument hadden de jonge muzikanten vroeger niet. “Je kreeg wat het orkest nodig had,” vertelt Theo (1947). “Ik had eigenlijk graag trompet gespeeld, want die speelde bij ons thuis nog niemand, maar ik kreeg hoorn. Dat accepteerde je gewoon.” HEILIG

De Strikken zijn altijd trouwe leden gebleven. Ze lieten het zelden afweten bij de repetities en oefenden goed thuis. Daar zorgde vader ook wel voor. Repetities waren heilig. Konden de voetballende kinderen, volgens vader, gemakkelijk een training overslaan, voor de muzikanten gold dat niet. Die mochten zelfs eerder weg van het hooien zodat ze zeker op tijd zouden zijn. “En thuis moesten we ook

84

elke dag spelen,” vertelt Theo, “soms ging vader achter ons staan om te kijken of we het goed deden. Oefenen deden we allemaal apart. De een zat in de woonkamer, de ander in de bijkeuken, de slaapkamers, of op stal. Dat repeteren hebben wij Strikken nodig, wij zijn geen natuurtalenten.” Behalve dat het trouwe muzikanten zijn, weten de Strikken ook de handen uit de mouwen te steken. Nooit wordt er vergeefs een beroep op hen gedaan bij het opstellen van instrumenten, opknapbeurten van opslagruimten, sjouwwerk van materieel en podiumbouw. Theo verzorgde jarenlang het decor bij de nieuwjaarsconcerten. DRUMBAND

Begin jaren zestig werd de

damesdrumband opgericht. Marie (1943) en Bets (1944) werden lid. “Wij waren heel erg OBK-gezind,” vertellen zij, “wij vonden het mooi om daar nu ook deel van uit te maken.” Marie sloeg kleine trom en Bets de overslagtrom. Thuis oefenden ze op een plankje en ook marcheren moesten ze leren. Het mooiste was om door de straten te lopen van Ravenstein. Marie: “De drumband voorop en dan de harmonie. In die tijd stonden de inwoners rijen dik langs de straat. Dat gaf een fijn gevoel. Een heel verschil met tegenwoordig.” Bets zat als afgevaardigde van de drumband in het bestuur en schreef daarmee geschiedenis als eerste vrouwelijk bestuurslid van OBK. PLEKKERS

Ook buiten OBK werd er druk gemusiceerd, vooral door de jongens. Piet, Marinus en Theo waren lid van andere bands, waaronder The Raven Swing Band en later natuurlijk blaaskapel 8 Pils 2 Donker. Piet sr.: “Wij haalden overal eerste prijzen op kapellenfestivals, wij waren populair.” Bijna elke week was er wel een optreden bij feesten en partijen in de hele regio. Het thuisfront was daar niet altijd blij mee.


“De ‘nabeschouwing’ duurde vaak wat lang, de Strikken zijn namelijk nogal ‘plekkers’!” TWEEDE GENERATIE

Inmiddels waren de Strikken getrouwd en hadden kinderen gekregen. Natuurlijk hoopten de kersverse vaders en moeders Strik dat hun spruiten hun liefde voor muziek zouden erven. Ze stimuleerden de kinderen dan ook op muziekles te gaan. “Misschien soms een beetje té,” denkt Piet sr. nu, “Dan werkt het averechts.” In de jaren tachtig groeide de tweede generatie Strikmuzikanten op. Bijna alle kinderen gingen musiceren bij OBK. En bijna allemaal vertrokken ze weer. Vaak omdat ze elders gingen wonen of studeren en soms omdat ze andere keuzes maakten. Het dragen van uniformen was bij deze generatie niet erg populair. Sommigen namen het uniform mee in de tas en kleedden zich pas ter plekke om. Een grote tegenstelling met de oudere garde die vroeger trots was op het uniform. Van de tweede generatie is alleen Piet Strik jr. (1969) nog lid. Hij vond dan ook zijn grote liefde bij OBK in fluitiste Rian van Demen (1970). De vonk sloeg over bij de viering van het 100-jarig bestaan tijdens de boottocht naar

Zaltbommel. Inmiddels hebben zij gezorgd voor een derde generatie Strikken. Want ook hun kinderen Daan (2001), Hilde (2002) en Sarah (2006) zijn lid van OBK en spelen respectievelijk trompet, hoorn en blokfluit. ZWAAR KOPER

Piet jr. herinnert zich nog goed hoe hij als kind met zijn moeder en twee zusjes met Piet sr. meeging naar optredens van 8 Pils 2 Donker. Samen in de auto en dan keiharde Egerländermuziek aan. Zijn vader stimuleerde dat hij ook een instrument ging leren. “Ik wilde koper en vooral geen hout. Trombone is echt mijn instrument, zwaar koper past bij mij.” Ook Piet jr. heeft, naast OBK, ervaring met diverse andere orkestjes zoals De Knalpotte en C’est Tout. In 1991 ging hij in militaire dienst en kwam hij bij het Trompettercorps der Cavalerie. “Dagelijks van negen tot vier uur musiceren, een prachtige tijd waarin ik veel geleerd heb.” Ook nu speelt hij nog regelmatig mee bij optredens van het reünieorkest van de Cavalerie. Van blaaskapel 8 Pils 2 Donker is hij nooit lid geworden, want “dat is niet echt mijn muziek, ik heb als kind al genoeg geleden.”

STRIKKENKAPEL

De eerste generatie bewaart onvergetelijke herinneringen aan de nieuwjaarsnachten, toen ze samen met de kinderen Van Gelder in het donker musicerend over de dijk naar Neerlangel liepen om daar huis aan huis nieuwjaar te wensen. En tijdens de carnaval ergens in de jaren tachtig ontstond de Strikkenkapel waarin zo’n 28 Strikken van de eerste en tweede generatie samenspeelden. Ook Jan uit het Limburgse Grashoek was met zijn zeven kinderen van de partij. Er werd een vaandel gemaakt met de letters KKG (Kunst Kan Groeien). Marie naaide van carnavalsstof grote vlinderstrikken voor om de nek en Theo fabriceerde een prachtige strik van hout die werd meegedragen. De Strikkenkapel haalde dat jaar eerste prijzen bij de optochten. Behalve met de carnaval traden ze ook aan bij familiefeesten zoals de negentigste verjaardag van moeder Strik. Alle Strikken benadrukken dat sámen muziek maken voor hen het allermooiste is. Marinus: “Het is contact zonder woorden, je moet elkaar aanvoelen en alle gedachten loslaten, anders kun je niet blazen! Wij zijn nog lang niet uitgespeeld, wij Strikken gaan door tot we erbij neervallen!”

MARINUS: “Het is contact zonder woorden, je moet elkaar aanvoelen en alle gedachten loslaten, anders kun je niet blazen! Wij zijn nog lang niet uitgespeeld, wij Strikken gaan door tot we erbij neervallen!” 85


86


TIJDVAK 3 1940-1965 Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

87


TIJDVAK 3 1940-1965 HISTORISCHE CONTEXT

De Tweede Wereldoorlog beheerst dit tijdvak. De bezetting door de Duitsers is voor de meeste Nederlanders weliswaar voelbaar in het leven van alledag, maar het dagelijkse leven gaat de eerste jaren op veel plaatsen relatief ongestoord zijn gang. Voor Joodse Nederlanders is dat heel anders: zij worden weggevoerd om te worden vermoord in de vernietigingskampen. Op cultureel gebied dwingt de bezetter muziekverenigingen om toe te treden tot de censuur van de Nederlandse Cultuurkamer, maar veel verenigingen staken hun activiteiten. Vanaf september 1944 wordt Nederland bevrijd, waarbij het midden en noorden eerst nog te maken krijgen met de hongerwinter. Soekarno verklaart in augustus 1945 ons overzeese gebiedsdeel Indië onafhankelijk. Nederland stuurt tot tweemaal toe militaire troepen om de orde te herstellen. Maar deze zogenaamde politionele acties kunnen de aanstaande onafhankelijkheid niet terugdraaien en onder internationale druk moet Nederland zijn kolonie opgeven. De wederopbouw van ons land komt goed op gang met behulp van het Amerikaanse Marshallhulpprogramma. Nieuwe woonwijken schieten als paddenstoelen uit de grond, maar kunnen de woningnood niet bijhouden. De West-Europese landen groeien naar elkaar toe en richten de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal op, die later uitmondt in de Europese Economische Gemeenschap en de huidige Europese Unie. Op militair terrein vinden de West-Europese landen en de Verenigde Staten elkaar in de NAVO. Zelfs met alle opgelegde restricties voltrekt zich in WestDuitsland het ‘Wirtschaftswunder’. De relatie met de landen onder Russische invloed in Oost-Europa, verenigd onder het Warschaupact, blijft na de oorlog zo slecht dat er sprake is van een Koude Oorlog of gewapende vrede. De bouw van de muur in Berlijn en het IJzeren Gordijn maken de scheiding der geesten compleet. Op 29 mei 1959 ontdekt de Nederlandse Aardolie Maatschappij aardgas in het Groningse Slochteren. Het gas levert de Nederlandse staat daarna decennia lang miljarden op. Op film- en muziekgebied is de naoorlogse invloed uit Amerika duidelijk merkbaar, met de twist, de

1] IN 1962 RICHT OBK EEN DAMESDRUMBAND OP WAARVOOR VEEL BELANGSTELLING BESTAAT. HET ZIJN DE EERSTE VROUWELIJKE LEDEN VAN DE VERENIGING. 2] FEESTGIDS VOOR HET 60-JARIG BESTAAN IN 1950. 3] HET BRABANTS DAGBLAD BRENGT EEN SPECIAL UIT TER GELEGENHEID VAN

88

600 JAAR STAD EN 70 JAAR OBK.


rock & roll en Elvis. Vanuit Engeland komt een hele nieuwe sound van de Beatles. De Nederlandse samenleving is in hoge mate verdeeld in zuilen op religieuze grondslag. Dit komt bijzonder tot uitdrukking in de diverse omroepverenigingen (KRO, NCRV, VPRO, VARA en AVRO) en in de signatuur van de verschillende politieke partijen en vakbonden. RAVENSTEIN

Tijdens de oorlog zijn er geen gebouwen in Ravenstein geconfisqueerd door de Duitse bezetter, wel gebruikt men de voormalige school van Neerloon voor inkwartiering. In 1944 wordt de NSB-er Van Apeldoorn, burgemeester van Oss, in De Keurvorst doodgeschoten. Als represaille voor deze moord wordt de industrieel Jo Meulemans gefusilleerd, nadat er al eerder meerdere gijzelaars (pastoor Van Heijst, Piet Verheggen, cafÊhouder Jan Smits en een inwoner van Haren) zijn opgepakt. Na de oorlog blijkt dat veel huizen in het binnenstadje verpauperd en verkrot zijn. Ook de riolering is in slechte staat en het lage deel van de stad laat het afvalwater nog steeds gewoon in de stadsgracht lopen. De gemeente stelt een nieuw komplan op voor de sloop en vernieuwing van huizen in het centrum. Bovendien wordt de eerste nieuwe wijk gebouwd buiten de gracht. Deze Middingwijk ligt feitelijk op het voormalige Huisselings grondgebied. Binnen een paar jaar bouwt Ravenstein vijf nieuwe scholen. De firma Meulemans breidt uit en bouwt in 1951 een nieuwe fabriekshal aan de dijk. De voetbalvereniging VV Ravenstein ziet het levenslicht. Aan de Graafscheweg buiten de bebouwde kom verrijst een aardgasverdeelstation. Ravo’s schoenfabriek verkast naar een industrieterrein buiten de gracht aan de Stationssingel. De fabriek aan de Walstraat-Nieuwstraat gaat tegen de vlakte en laat een gapend gat in de binnenstad achter. OBK GROEIT NA DE OORLOG WEER NAAR EEN HOOGTEPUNT

Tijdens de eerste oorlogsjaren gaat OBK door met repetities en optredens, totdat de vereniging in 1942 samen met de RK Bond van Harmonie- en Fanfaregezelschappen (de zogenaamde Bossche Bond) weigert om verplicht lid van de Cultuurkamer te worden. Dan gaat de vereniging in ruste. OBK hervat de repetities weer in 1944. Het instrumentarium heeft wel danig geleden onder de situatie en is deels verloren gegaan. Dat is bij veel muziekgezelschappen het geval en ze zoeken via bedelbrieven steun bij andere verenigingen. Fanfare Concordia Berghem doet een voorstel om met een aantal muziekgezelschappen in de regio tot een uitwisseling te komen voor de zomerconcerten. In elke plaats zouden vijf concerten moeten komen volgens een roulatieschema. OBK-secretaris Roelofs schrijft terug dat OBK het moeilijk vindt om aan het verzoek te voldoen. OBK, meent hij, steunt op een roemrucht verleden waarin een muzikaal peil is bereikt dat zich kan meten met dat van elke vereniging in de verre omtrek. Dit peil zal in de oorlogsjaren gezakt zijn, maar vertoont weer een stijgende lijn. Een manier om deze stijgende lijn te handhaven, is het aanhoren van betere muziek. OBK ziet dus voor zichzelf meer nut in een samenwerking met andere muziekverenigingen.

89


TIJDVAK 3 1940-1965

In 1946 vindt ook de succesvolle dirigent van voor de oorlog, Van Abeelen, zijn weg weer naar OBK. Helaas komt hij datzelfde jaar te overlijden. De opvolging van het dirigentschap van de verschillende samenwerkende verenigingen wordt geregeld door een comité. Dat levert een lijst van sollicitanten, van wie er drie geschikt lijken. Als vervolgens blijkt dat twee kandidaten protestant zijn, hoeven deze geen proefrepetitie meer te doen en blijft slechts één kandidaat over, Ton Kotter uit Nijmegen. De harmonie moet in totaal zes werkende leden missen die naar Indië worden uitgezonden voor de politionele acties. Secretaris Roelofs houdt via de luchtpost contact en doet aan hen verslag van het wel en wee van de vereniging. De viering van het 50-jarig jubileum kan door de oorlogssituatie niet plaatsvinden, evenals dat het geval was geweest bij het 25-jarig jubileum, maar in 1950 grijpt men de kans aan voor een grootse jubileumviering van 60 jaar OBK. Zoals wel vaker het geval is na een hoogtepunt, zakt de vereniging daarna in. Er zijn veel opzeggingen en de leden die blijven, zijn laks in hun verplichtingen. De ledenvergadering signaleert meer ongemakken: de harmonie moet zijn repetitieruimte in de jongensschool verlaten en de eigen muziekkiosk voldoet niet meer. De secretaris schrijft de ene na de andere brief om een waarschuwing uit te delen of het royement te melden, maar dit heeft geen effect. Het verbaast dan ook niemand dat dit twee jaar later tot een bestuurscrisis leidt. Het bestuur stapt op omdat de opkomst en inzet tijdens de repetities te wensen overlaten. Ook de krant De Sirene doet een duit in het zakje en maant de leden tot grotere ijver. Burgemeester en beschermheer Hoefnagel krijgt de zaak echter weer op de rails omdat de leden toch ook weer niet willen stoppen met de harmonie. Met de komst van dirigent Ad van der Heijden gaat het weer bergop met de vereniging. De gemeente geeft OBK in 1957 een lening om alle instrumenten te vernieuwen. Ook kunnen de leden zich voor het eerst in een compleet uniform steken, zij het tweedehands. Het 70-jarig jubileum valt samen met de viering van 600 jaar Ravenstein. Het Brabants Dagblad brengt een complete special over Ravenstein en OBK uit. De wederopbouw komt mede tot uiting in de oprichting van een damesdrumband. Ook melden zich leden van buiten het stadje, onder wie zeven kinderen van ‘Over d’n Dam’ uit het gezin Strik uit Neerlangel.

90

1] GROEPSFOTO 1950: VLNR GEHURKT:

DE LUIJ, WILLEM GIJSBERS, PIET

TOON DE BEST, ANTOON HOPPEN-

DE LUIJ, LEO VAN DEMEN, NARD

BROUWERS, AD KORSTEN, JAAP VAN

VAN WIJCHEN, GRAD MARKESE,

ZUIJLEN. ZITTEND: RECTOR VER-

SJORS VAN DUREN, THEO MARKESE,

HOOF, WIM ROELOFS, JAN DE GOEIJ,

HENT MAASSEN. STAAND 2E RIJ: JAN

JOHAN VAN STEKELENBURG (VOOR-

KUIPERS, HANNES HOOGSTRATEN,

ZITTER), BURGEMEESTER HOEFNAGEL

PIET LANGENHUIJZEN, LEO BRUKX,

(BESCHERMHEER), HARRY VAN

NN, CHRIST DAPPERS, JOS DE BEST,

MOURIK, WILLEM VAN DE KAMP, TED?

BERT SCHUIJLING?, HARRY KOCKEN,

DE LUIJ, MICHAEL CASTENMILLER

PIET BRUKX?, HENK VAN DUREN,

(DIRECTIE). STAAND 1E RIJ: BEN VAN

WIM BODENSTAFF, NN, JAN

WIJCHEN, JAN VAN GELDER, WILLY

VERHOEVEN, HENK SCHUIJLING?,

BRUKX, HENK LANGENHUIJZEN?,

LAMBERT VAN DUREN, MARINUS

FRANS EGBARS, GERRIT VAN ROSSUM,

VAN ROSSUM?, ARNOLD VAN

FRANS DE GOEIJ, SIMON DE LUIJ, JAN

WIJCHEN, HARRY STOOTS.


De ruggengraat van het bestuur wordt gevormd door het duo voorzitter Harrie van Stekelenburg en secretaris Wim Roelofs, de grote man op de piccolo. Als gevolg van Van Stekelenburgs liefde voor auto’s gaat OBK jaarlijks de autorally Land van Ravenstein organiseren om de kas te spekken. De oprichting van de damesdrumband in 1962 is er de oorzaak van dat voortaan ook vrouwen lid mogen worden van OBK. Aan het eind van dit tijdvak speelt OBK weer op het hoogste niveau en neemt het deel aan de kampioenswedstrijd in het Limburgse Valkenburg. Kort na het 75-jarig jubileum ontvangt de harmonie de hoogste lof in de vorm van een erepenning van verdienste van H.M. koningin Juliana. Burgemeester Van Weegen is zeer lovend: “Wat het Concertgebouworkest is voor Nederland, is OBK voor Ravenstein”. Namens de bevolking schenkt hij een nieuw vaandel. Op de feestdag zendt de KRO radio weer een optreden van de harmonie uit. Geheel in de tijdgeest blaast men een swingend When the Saints Go Marching In.

PROFIEL: WIM ROELOFS Wim Roelofs is vermoedelijk de meest markante secretaris in de geschiedenis van OBK. Hij wordt in 1919 in Ravenstein geboren en begint al op vroege leeftijd fluit te spelen. Op dertienjarige leeftijd wint hij een eerste prijs op piccolo op een solistenconcours in Valkenswaard. Door zijn grote lengte in combinatie met het kleinste instrument is hij een opvallende verschijning in het korps. In sommige perioden is hij de enige houtblazer in de harmonie. Later speelt hij ook altsax. Na de oorlog komt hij als secretaris-penningmeester in het bestuur, omdat hij nauwgezet kan werken. In het dagelijks leven is hij districtsbureauhouder van de Stichting tot Uitvoering van Landbouwmaatregelen. Hij is ook een begenadigd schrijver, die jaarverslagen en notulen met veel onderkoelde humor doorspekt en deze met plezier voorleest op de ledenvergaderingen. Wim correspondeert namens de vereniging met de zes uitgezonden militairen of Indië-gangers. De verslaglegging van een concours zet hij geheel op rijm, zeven pagina's lang. Ondanks zijn verhuizing naar Oss blijft hij 25 jaar in het bestuur aanwezig. Samen met voorzitter Harrie van Stekelenburg is hij jarenlang de drijvende kracht achter de Kring van samenwerkende muziekkorpsen in het Maasland. Wim is van 1932 tot 1981 lid van OBK en overlijdt in 1986. Ook zijn twee zonen en dochter hebben een muziekopleiding bij OBK genoten.

1] WIM ROELOFS HAALT HET WEEKBLAD DE KATHOLIEKE ILLUSTRATIE IN 1933. 2] DIPLOMA MET EERSTE PRIJS. 3] WIM ROELOFS ONTVANGT EEN ELEKTRISCHE KLOK VAN BURGEMEESTER VAN WEEGEN BIJ ZIJN AFSCHEID IN 1981.

91


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk 3.1 VAANDELS

Voor elke corporatie is een vaandel een onmisbaar onderscheidingsteken, schrijft de Bossche Courant in 1894 over OBK. Bij de oprichting in 1890 zijn de omstandigheden niet erg gunstig en ondanks het zuinig beheer van de geldelijke middelen is er tot op dat moment geen geld geweest voor de aankoop van een vaandel. Het is wel een vurige wens van de leden. Totdat werkend lid Lambert Verbunt het initiatief neemt om de ingezetenen van Ravenstein een intekenlijst aan te bieden. Dan blijkt hoeveel sympathie er voor OBK bestaat: iedereen draagt bij en binnen enkele dagen is het geld bij elkaar gebracht. De opdracht gaat naar de firma Seiler in ’s-Hertogenbosch. Die weet een niet al te groot drapeau te maken, dat rijkelijk versierd is met gouddraad en behalve de naam een aantal vervlochten instrumenten en het gemeentewapen draagt. Beschermheer en burgemeester Van Claarenbeek onthult het vaandel en onder het spelen van een mars maakt de fanfare een wandeling door het stadje, gevolgd door een grote menigte. Dit vaandel gaat met elk optreden op straat fier voorop of

1] EERSTE VAANDEL VAN OBK UIT 1894, VERWEERD DOOR DE TAND DES TIJDS. 2] JEUGDLEDEN ALEX SCHOTMAN, DAAN STRIK EN HILDE STRIK SPELEN MET HET ANEMOS ARTS ENSEMBLE IN HET NH KERKJE (2012).

92

staat op het podium bij een concertoptreden of festival. Door het veelvuldig gebruik en de klimmende jaren is het aan slijtage onderhevig. Begin jaren vijftig ontstaat er een, vooral door vaandeldrager Hent Maassen aangezette, discussie over herstellen of vernieuwen. Schilder De Bresser heeft een ster opnieuw verguld. Deskundig advies uit Den Bosch luidt: versierselen zijn slecht en het doek is verweerd: u kunt beter een nieuw kopen. Dat komt er de volgende vijftien jaar door geldgebrek niet van. Alleen vaandrig Maassen is voor herstellen van het verguldsel, de rest wil er geen geld aan uitgeven. EEN NIEUW VAANDEL

Na meer dan zeventig dienstjaren van het oude vaandel schenkt burgemeester Van Weegen namens de bevolking bij gelegenheid van het 75-jarig jubileum dan toch een nieuw vaandel. Het ontwerp en de stoffen zijn gestileerder en moderner. Dit vaandel is tot op de dag van vandaag nog steeds in gebruik bij officiële muzikale wandelingen, concerten en concoursen. De rol van vaandeldrager is meestal weggelegd voor iemand die zich verbonden voelt met de harmonie, maar geen instrument kan bespelen of anderszins beperkt is. Dit geldt ook voor de schellenboom. Dragers in de loop der jaren zijn onder meer Grad Jansen, Hent Maassen, Jan van Kessel, Bert Schamp, René Pouels, Wimke van Vlijmen en Gerard Visschers. Bovenop de vaandelstok prijkt een uit hout gesneden en goud geverfde leeuw, vervaardigd door Hent Maassen. Daaronder hangt een ring voor medailles van festivals en wedstrijden. Na de promotie in Zaltbommel in 1936 is een tweede ring nodig. Het uitreiken van medailles is de laatste decennia niet meer in zwang zodat het aantal nu constant op 33 blijft.


93


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

3.2 DIRECTEUREN EN DIRIGENTEN

Gedurende 125 jaar hebben negentien dirigenten voor het korps van OBK gestaan. Tot de Tweede Wereldoorlog spreekt men over ‘de directeur’ als naam voor de dirigent. Vaak leidt de directeur maar ééns per week of maand de repetitie en is er een onderdirecteur voor de overige repetities. Dat kan ook een lid van het korps zijn. De meest bekende onderdirecteuren zijn Jan de Luij, Michael Castenmiller en rector Verhoof uit Herpen. Als de harmonie de repetitiefrequentie naar eenmaal per week verlaagt, is een onderdirecteur niet meer zo dringend nodig. Enkele leden springen incidenteel bij als vervanger, zoals Piet Langenhuijzen, Berno Velthausz en Lambert Ouwens. De eerste twee hebben ook een dirigentendiploma in hun bezit. Drie dirigenten springen eruit door hun bijzondere prestaties en langdurig verblijf bij OBK: Harrie van Abeelen, Ad van der Heijden en Ton Willems. Maar we stellen ze toch allemaal kort even voor in chronologische volgorde. Tijdelijke invallers laten we buiten beschouwing.

Vanaf de oprichting is PETER CARPAIJ (ook als Karpeij of Carpé gespeld) (*Hernen, 1830; †Oss, 1910) de eerste dirigent, vermoedelijk een amateur, die in het dagelijks leven kuiper is en in Oss woont. Misschien werkt hij wel in Ravenstein en is hij een kennis van oprichter Willem Gijsbers, ook kuiper. In elk geval blijft hij niet lang bij het gezelschap want in 1892 blijkt LAMBERTUS VAN OEFFELT bij een optreden als directeur te fungeren. Hij is wel echt kapelmeester van beroep. Tijdens het concert speelt hij ook verdienstelijk solo’s op piston. In 1894 benoemt OBK GABRIEL DELSALLE (*Antwerpen, 1840; †Amersfoort, 1916) tot dirigent. Hij staat ook voor de Graafse harmonie. Ook hij is een professional: stafmuzikant eerste klasse van het derde Regiment Infanterie te Bergen op Zoom. Delsalle vertrekt in 1896 naar Brielle en PETER CRANEN (*OudGastel, 1851; †?) volgt hem op en staat enkele jaren geheel belangeloos voor het gezelschap. Hij blijkt de zwager te zijn van Frans van Aken, de hoofdonderwijzer van de jongensschool in Ravenstein. Cranen is ook tot 1904 directeur van het Gastels mannenkoor en de fanfare daar.

1] BIDPRENTJE VAN DIRIGENT HARRIE VAN ABEELEN DIE SLECHTS 47 JAAR OUD WERD. 2] (ONDER)DIRECTEUR EN BOVENMEESTER MICHAEL CASTENMILLER (1939). 3] AFFICHE VAN OPTREDEN IN 1906.

94

Fanfare OBK benoemt in maart 1900 (*Maastricht, 1864; †Nijmegen, 1934) tot dirigent voor de repetities. Hij is sergeant en later kapelmeester van de Koloniale Reserve, gelegerd in Nijmegen. Blijkens een affiche voor een concert hanteert Thewissen de dirigeerstok in elk geval tot 1906. In 1900 staat hij ook voor KVA Oss tijdens een

ADOLF THEWISSEN


optreden. In zijn vroege jaren in Maastricht was hij trombonist. Thewissen is een bekende in muziekkringen door zijn arrangementen van grote muziekwerken en vooral ook van militaire marsen voor harmonie en fanfare. Na Thewissen, vanaf 1904, zwaait NICOLAAS BODENSTAFF (*Ravenstein, 1855; †Ravenstein, 1917) de dirigeerstok voor de fanfare. Hij komt uit een muzikale familie en treedt ook op als zanger bij de Liedertafel Ravo’s Lust (1898). In 1910 neemt hij om onbekende redenen ontslag. De Graafsche Courant meldt: De fanfare lijdt hierdoor een gevoelig verlies daar de heer B, geheel belangloos steeds zijn beste krachten wijdde aan den bloei van het gezelschap. Met het vertrek van Bodenstaff komt er een voorlopig einde aan de professionele dirigenten. Het lid Jan de Luij neemt voorlopig het stokje over. Maar het lijkt het begin van de teruggang te zijn, die eind 1917 bijna tot opheffing leidt. Na de crisis en de wederopstanding van OBK door het ingrijpen van voorzitter Van Stekelenburg, wordt LAURENS (L.G.) VAN DE GOOR (*?;†?) uit Nijmegen in 1918 aangesteld als dirigent van de nieuw gevormde harmonie. In die tijd ontvangt hij 5 gulden voor de directie van een uitvoering. Hij leidt de Postfanfare in Nijmegen en dirigeert OBK onder meer op het muziekfestival bij harmonie Phileutonia in Eindhoven in 1922. Een jaar later behaalt hij de directeursprijs op een concours in Leuvenheim, Gelderland. Uit het schaarse materiaal doemt het beeld op dat hij vaak te laat komt en weinig gezag heeft. Hij loopt een keer boos weg als iemand zonder het hem te vragen een saxofoon uit de kist haalt die hij mee had gebracht. In het presentieboek verschijnt een spottende advertentie voor een nieuwe dirigent: Terstond gevraagd bij O.B.K. In Ravs een bekwame muziek-

directeur, v.g.g.v. Liefst ongehuwd, vrij van aambeien en lintwormen. Aanmelding bij het bestuur. Van de Goor was ook Kapelmeester Weerbaarheid in Nijmegen (1910-1914) en directeur van het fanfarekorps Erica in Mook (1916-1916). Vanaf januari 1924 staat H.L. VAN BERGEN (*Oss, 1885; †?) uit Nijmegen voor het korps. Hij is infanteriemuzikant, maar verder is er niets over hem bekend. Ook over zijn opvolger J.J. HERMANS (*’s-Hertogenbosch; †?) is geen informatie beschikbaar. Beiden zijn er slechts enkele jaren. Hermans heeft vanaf 1908 dertig jaar voor harmonie KVA uit Oss gestaan.

95


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

(*Tilburg, 1900; †1947) is de meest opvallende dirigent in de geschiedenis van OBK. Hij is de zoon van de regionaal bekende dirigent Piet van Abeelen en begint in 1929. Van Abeelen behaalt vervolgens vele successen door zijn inzet en toewijding. Elke twee jaar doet OBK aan een concours mee en weet dan telkens een eerste prijs te halen en te promoveren. In Grave 1933 wint hij persoonlijk de directeursprijs. Onder zijn leiding bereikt OBK in 1936 in Zaltbommel het hoogste niveau: de superieure afdeling. Na de onderbreking van de Tweede Wereldoorlog komt hij op verzoek van onderdirecteur Castenmiller begin 1947 weer naar Ravenstein. Hij heeft een zwakke gezondheid en last van bronchitis waardoor hij zich regelmatig per telegram moet afmelden. Van Abeelen overlijdt plotseling in december van dat jaar. Zijn erven (broer Frans) starten een uitgebreide correspondentie om de vele uitgeleende muziekstukken bij verschillende verenigingen terug te krijgen of over te laten nemen. OBK heeft vijf stukken van zijn hand opgevoerd: Knal, Radioklanken, Potpourri, Piet Hein en als meest bekende stuk de Ravensteinse Feestmars, waarmee het orkest tot op de dag van vandaag het nieuwjaarsconcert in Ravenstein afsluit.

HARRIE VAN ABEELEN

Tijdens het directeurschap van Van Abeelen is MICHAEL (M.D.) CASTENMILLER (*Stoppeldijk, 1887; †Ginneken, 1961) de instructeur of onderdirecteur die de meeste repetities leidt. Hij is sinds 1921 hoofdonderwijzer op de jongensschool en raakt korte tijd later al betrokken bij OBK als onderdirecteur en als opleider voor de jeugd. Als onderwijzer kent hij alle jongens en kan hij de muzikale voorselectie uitvoeren. Op de woensdagmiddag komen zij bij hem aan huis naast de jongensschool om les te krijgen. Hij krijgt daar tot ergernis van zijn vrouw niets voor betaald, maar hij doet het uit liefde voor de muziek en de harmonie. Zijn elf dochters zijn allemaal heel muzikaal en spelen piano, blokfluit, citer, mandoline of xylofoon. Ze zouden graag bij de harmonie gespeeld hebben, maar in die tijd is dat nog ondenkbaar, vertelt Angela Dekkers-Castenmiller, een van zijn jongste dochters. Na het plotselinge overlijden van Van Abeelen treedt Castenmiller op de voorgrond als dirigent. Tijdens een solistenwedstrijd in 1948 begeleidt hij de solisten op piano en dirigeert hij het harmonieorkest. Castenmiller (bijgenaamd ‘Casje’) is streng voor de leden en maant ze tot minder drankgebruik bij optredens. Castenmiller stelt zelf voor om

1] KLASSENFOTO MET MICHAEL CASTENMILLER ROND OORLOGSTIJD. 2] DIRIGENT AD VAN DER HEIJDEN OP DE KIOSK. 3] DIRIGENT JOS RIJKEN VERBLIJFT SLECHTS KORTE TIJD BIJ OBK VANWEGE DE REISAFSTAND.

96


gebruik te maken van de diensten van rector Verhoof van het klooster uit Herpen. (*Tilburg, 1903; †1987), meestal ‘het rectorke’ genoemd vanwege zijn kleine postuur, is dan al sinds 1946 actief als opleider van de jeugd. De secretaris schrijft aan de uitgezonden OBK-leden in Indonesië over Verhoof: Een muziekkenner die onze harten won. Hij luisterde eens en ging toen zelf aan het dirigeren. Tegenover die rector doet mijnheer Castenmiller niets als een beetje maatslaan. Maar bij sommigen valt Verhoof niet zo in de smaak; hij kan het korps net niet zuiver laten spelen, zodat het vals klinkt.

ADRIAAN (A.N.J.) VERHOOF

Het bestuur zoekt dan ook weer een professionele dirigent, via het comité dat de nalatenschap van Van Abeelen regelt. TON (A.J.H.) KOTTER (*Aalten, 1906; † 1991) staat kort voor het orkest van OBK en doet er de opleiding van leerlingen. Vanwege geldgebrek moet het bestuur hem in 1949 alweer laten gaan. Kotter is dirigent van de Politieharmonie en de Robinson Harmonie, maar is ook trompettist en componist. Werken van zijn hand die het korps nog steeds speelt zijn de Hunter Mars en Kingsway (1946). Secretaris Roelofs schrijft over hem: Het is geen Van Abeelen, doch in elk geval leren we nog van hem. Het is een lange slanke man die met de motor naar Ravenstein komt (vanuit Tilburg), weer of geen weer. (*Vlijmen, 1913, †?) begint bij OBK aanvankelijk in 1949 als instructeur, na een tip van de instrumentenfabriek Van Wijk in Vlijmen. Rector Verhoof is dan herbenoemd tot directeur. In 1952 benoemt het bestuur Van der Heijden tot directeur. Hij zal de harmonie bijna 20

jaar onafgebroken leiden. Het lukt hem om OBK weer naar het een na hoogste niveau te leiden, nadat alle korpsen na de oorlog weer onderaan de ladder moesten beginnen. Hij behaalt met OBK vier eerste prijzen op concoursen. Van der Heijden komt voor de repetities per trein uit Vlijmen en een taxi van de firma Alphons Beerens haalt hem wekelijks van het station af. Als hij per brief aankondigt ontslag te nemen, formuleert de ledenvergadering de eisen voor een nieuwe dirigent: hij moet jong zijn en in elk geval niet te oud; hij mag geen militaristische opvattingen hebben; hij mag niet te duur zijn.

AD (A.N.) VAN DER HEIJDEN

(*Gemonde, 1931) staat maar één jaar voor het orkest. Hij woont in de Peel en krijgt een aanstelling in Bergen (L). Dat verkiest hij boven OBK vanwege de reisafstand, niet vanwege het salaris. Omdat hij in de winter niet

JOS RIJKEN

97


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

zo ver met zijn DAF durft te rijden, haalt voorzitter Van Stekelenburg hem geregeld op. Rijken denkt dat OBK hoger dan uitmuntendheid kan spelen. Na zijn ontslag verzorgt hij nog even de repetities totdat Ton Willems is aangesteld. OBK heeft ook twee stukken van zijn hand uitgevoerd: Brabants Bont en de mars Hertog Jan. Samen met Fanfare Broekhuizenvorst begeleidt hij in 1975 Joost Nuissl met zijn hit Ik ben blij dat ik je niet vergeten ben. TON WILLEMS (*Heerlen, 1938) heeft met 25 jaar het langste verblijf als dirigent bij OBK gehad, in de periode 1973 tot 1998. Geboren in het Limburgse Brunssum is hij eigenlijk voorbestemd om in de mijnen te gaan werken, zoals zijn broers. Maar in 1955 kan hij in dienst komen bij de Kapel van de Koninklijke Luchtmacht en krijgt zijn carrière definitief een andere wending. Vanaf zijn tiende speelt hij al op klarinet en later dwarsfluit. Naast 38 jaar als solofluitist bij de kapel doet hij veel directiewerk bij amateurverenigingen. Hij is betrokken bij de oprichting van de Wijchense Streekmuziekschool in 1963 en blijft daar meer dan 25 jaar aan verbonden. Daarnaast is hij ook jarenlang opleider van fluitleerlingen voor OBK. Ton Willems komt bij OBK als de scheiding met KVA Oss na meer dan vijf jaar samenwerking net achter de rug is en OBK nog maar achttien leden telt. Hij wint tot driemaal toe de Maaslandcup met OBK.

(*Rosmalen, 1945) begint op zijn negende met blokfluit spelen. Bij zijn opleiding aan het conservatorium in Utrecht kiest hij voor een breed scala: klarinet solospel, schoolmuziek en directie. Hij staat voor vele orkesten, waaronder Odio in Vinkel. Willem neemt afscheid van OBK met een prachtig concert met Gé Reinders in de Vereeniging in Nijmegen.

WILLEM VAN DE LAAR

1] DIRIGENT PETER SMITS TIJDENS EEN GALACONCERT IN ARNHEM. 2] DE BÂTON, HET INSTRUMENT VAN DIRIGENT WILLEMS. 3] DIRIGENT TON WILLEMS. 4] DIRIGENT MARC KOCKEN. 5] DIRIGENT WILLEM VAN DE LAAR.

98


Dirigent MARC KOCKEN (*Megen, 1965) heeft zijn opleiding hafa-directie op de Schumann Akademie en het conservatorium te Rotterdam genoten. Daarnaast is hij trompettist en docent koper op diverse muziekscholen. Een maand nadat hij door een sollicitatiecommissie is voorgedragen en, na een proefdirectie, ook door het orkest is geselecteerd, ontstaat er in 2008 een bestuurscrisis binnen OBK. Het bestuur stapt op en de werksfeer is niet optimaal voor deze dirigent. Hij constateert weinig progressie in het niveau en te weinig aanwas van nieuwe leden en besluit na drie jaar te vertrekken. Vanaf april 2011 staat het harmonieorkest van OBK onder leiding van dirigent PETER SMITS (*Arnhem, 1958). Hij komt uit een muzikale familie en zijn vader, Krijn Smits, was ook dirigent. Sinds 1977 staat Peter voor orkesten en dirigeren is nog steeds een grote passie van hem. Samen met zijn orkesten heeft hij op diverse concoursen vele successen behaald, zoals de Gouden Prijs op het Wereld Muziek Concours te Kerkrade met de Van Limburg Stirum Showband in 2013. Naast zijn bestuursactiviteiten voor de Bond van Orkestdirigenten en Instructeurs heeft Peter ook zitting in het jurycollege en beoordeelt hij optredens tijdens wedstrijden. Samen met zijn vriend en collega Rudy Böhmer runt Peter Muziekhuis Fidelis. OBK speelt de laatste jaren veel mooie arrangementen van Böhmer. 3.3 REPETITIELOKALEN EN CONCERTZALEN

De eerste jaren na de oprichting heeft de fanfare geen vast lokaal voor repetities. Bij droog weer zet men de houten muziekstandaarden ergens op straat, bijvoorbeeld hoek Nieuwstraat-Maasstraat, vanaf 1924 Kolonel Wilsstraat, en repeteert daar tot genoegen van het publiek. Ook heeft men een tent ter beschikking.

Vanaf 1911 repeteert men drie keer per week, op zondag, dinsdag en vrijdag. Deze belasting blijkt te hoog; in 1917 gaat dat naar twee keer, op zondagmorgen en woensdagavond. Als voorzitter Van Stekelenburg de vereniging weer op de rails zet in 1917, huurt men een sociëteitszaal in het Oranjehotel of het Veerhuis. De huur bedraagt 1,50 per week. De kosten van gaslicht zijn in die ‘abnormale’ tijd echter hoog: 320 uren in de winter kosten 40 m3 gas, tegen een gasprijs van 32 cent per m3. De vereniging wijkt daarom uit naar de zaal van juffrouw Verbakel (1 augustus 1919–1 juni 1920). JONGENSSCHOOL

Voor de Tweede Wereldoorlog doet de gymzaal van de jongensschool voor basisonderwijs aan de Kolonel Wilsstraat jarenlang dienst als repetitieruimte voor OBK. De harmonie betaalt zelf de rekening voor stroom en brandstof, zoals de cokes voor de kachel. Die worden betrokken bij de firma Van Schadewijk. Maar het duurt lang voordat de kachel warm is, met als gevolg dat de leerlingen, die vóór de repetitie les krijgen, in de kou zitten. In de winter van 1926 merkt werkend lid en bakker Gerrit Hombergen over het repetitielokaal op: “Als de wind op de ramen staat, is het er om kapot te gaan”. Eerder is al een keer het glas van een raam naar binnen gevallen, gelukkig zonder iemand te raken. In 1946 spreekt de ledenvergadering over het onverwarmde repetitielokaal, dat de groei en verdere uitbouw van het korps verhindert. Maar in 1947 merkt onderdirecteur Castenmiller op dat het lokaal verwarmd is en dat dus geen reden voor absentie meer kan zijn. De gymzaal heeft een houten vloer, maar de gangen hebben granieten vloeren, herinnert OBK-lid Bert Schuijling zich.

99


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

In maart 1950 verlaat OBK het gymnastieklokaal in verband met een nieuwe houten vloer en verhuist tijdelijk naar het balkon van het RK Vereenigingsgebouw, waarover later meer. Tijdens de ledenvergadering in 1965 meldt het bestuur dat OBK het lokaal in de oude jongensschool definitief moet ontruimen omdat de gemeente een goede huurder heeft gevonden. De gemeente zorgt voor vervanging door de eerste verdieping van het voormalig gemeentehuis aan OBK toe te wijzen. In dit oude raadhuis zit ook de Ravensteinse Tafeltennis Club RTTC. Tussen de verhuizingen door zijn de repetities tijdelijk in de zaal van hotel Duijts (De Keurvorst) en later in de voormalige Instuifzaal, nadat die van verwarming is voorzien. Ook de kapel naast de pastorie van de Sint-Luciakerk is tijdelijk in gebruik geweest als repetitielokaal. Ook dit is een ruimte zonder verwarming, dus allerminst ideaal.

Een stevige verbouwing tovert het RK Vereenigingsgebouw om tot Vidi Reo. Het lukt de voorzitter om met het bestuur van Vidi Reo tot overeenstemming te komen over de huur van een repetitieruimte. OBK krijgt er een klankvol lokaal met een gezellig zitje voor de liefhebbers en Van Berkel als beheerder. Vanaf augustus 1966 tot op de dag van vandaag is dat de vaste stek voor OBK. PATRONAAT OF RK VEREENIGINGSGEBOUW

De deken van de Sint-Luciaparochie ijvert al sinds het begin van de twintigste eeuw voor de oprichting van een patronaatsgebouw. Patronaten verschijnen in elk zichzelf respecterend dorp of stadswijk. Ze zijn bedoeld om de katholieke jeugd, die in die tijd nog op het land of in de werkplaatsen meewerkt, op zondagen onderwijs te geven en op te voeden. In 1923 vraagt het RK kerkbestuur een bouwvergunning aan voor een patronaatsgebouw. Dit is eindelijk mogelijk geworden dankzij een legaat van Theodorus Wilhelmus Jacobus van Kessel, agent in brandverzekeringen en kerkmeester, die in 1922 overlijdt. Van Kessel is vrijgezel en woont met zijn zus aan de Walstraat 149. Dit pand op de huidige Van Kesselplaats is gesloopt. Feitelijk komt het legaat van zijn eerder overleden broer Bernard van Kessel, notaris te Heerlen. Pastoor Kluijtmans schrijft over dat legaat in zijn dagboek: Als enige en algehele

1] HET VEREENIGINGSGEBOUW VANUIT DE WALSTRAAT BEZIEN. 2] DE JONGENSSCHOOL AAN DE KOLONEL WILSSTRAAT HEEFT JARENLANG ALS REPETITIERUIMTE GEFUNGEERD. 3] IN HET VEREENIGINGSGEBOUW WAS HET MAASTHEATER GEVESTIGD.

100


erfgenaam had hij benoemd de parochie van St. Lucia te Ravenstein. In zijn testament had hij bepaald dat het door hem bewoonde huis met aangrenzend gebouw, tuin en boomgaard geheel of gedeeltelijk gebruikt en bestemd zou worden voor verenigingsgebouw, patronaat of ander gebouw, geheel volgens het inzicht en goedvinden van het bestuur der parochie. Aanvankelijk wil men een patronaat stichten in de oude schoenfabriek, maar de fundamenten blijken niet geschikt en er komt een nieuw plan. Aan de huidige Van Kesselplaats, genoemd naar de weldoeners, verrijst het RK Vereenigingsgebouw. Vermoedelijk heeft het niet zozeer dienst gedaan als jeugdinstelling, maar meer als gemeenschapshuis voor de vele katholieke verenigingen. Op 14 oktober 1924 vindt de opening plaats met inzegening door pastoor Kluijtmans. De RK Vrouwenbond houdt er als eerste een vergadering.

Spreker is de landelijk bekende franciscaanse pater Borromaeus de Greeve. Ook OBK gaat vanaf 1925 tot aan de oorlog de winteruitvoeringen in de grote zaal van dit gebouw houden. Repetities en opleidingen vinden hier pas vanaf 1950 plaats, als de gymzaal van de jongensschool niet meer beschikbaar is. OBK moet de zaalhuur rechtstreeks met pastoor Van Heijst afrekenen. De zaal kost per keer 25 gulden. Voor een filmvoorstelling in 1958 rekent hij 15 cent per stoel. Verder maken heel veel verenigingen gebruik van het patronaat: de Missie-Naaikring voor tentoonstellingen, de RK Werkliedenbond en de RK Vrouwenbond Sint Lucia voor vergaderingen, de RK Fabrieksarbeidersbond met voorzitter A. Hoppenbrouwers en de RK Staatspartij voor propagandabijeenkomsten. VIDI REO

Na de oorlog blijkt Ravenstein behoorlijk armoedig en verkrot te zijn. Halverwege de jaren vijftig streeft de Stichting Maaskant Welvaren (voortgekomen uit de Stichting Regionaal Sociaal Charitatief Centrum De Maaskant) naar een verbetering van de leefbaarheid. Een eigen ‘huis’ zou daar goed aan bij kunnen dragen. Tegelijkertijd wil het kerkbestuur van Sint Lucia juist af van het beheer van het patronaat. Om de overgang goed te laten verlopen en het nieuwe beheer zeker te stellen wordt op 7 februari 1957 de Stichting Gemeenschapshuis Ravenstein opgericht. Het bestuur bestaat uit voorzitter Mattias Meulemans en de leden Jan Elemans, Ton Fleuren, Frans Pouels en Harry van Mourik. Als eerste actie verbouwt de stichting het patronaat tot het Maastheater, geschikt voor film en toneel en met een capaciteit van 237 stoelen, met als beheerder Wim van Berkel. De exploitatie van het theater is in handen van Gofilex NV.

101


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

Het is de opvolger van het Centraal Theater van Van Pinxteren, dat op het Maasplein of Bleek gevestigd was van 1948 tot 1954 en een capaciteit van 270 zitplaatsen had. Maar met de verbouwing is het patronaat nog geen gemeenschapshuis. Na eindeloze vergaderingen, vele plannen en het bijeensprokkelen van geld kan op 27 oktober 1965 het nieuwe Gemeenschapshuis officieel geopend worden. Het ontwerp is van architect Elemans en de bouw gebeurt door aannemer Janssen.

De Instuif voor de jeugd en de bibliotheek, die op dat moment in het oude gemeentehuis zijn ondergebracht, krijgen een plekje in het nieuwe gebouw. Dokter Sluijters sr. bedenkt de huidige naam voor het gebouw: Vidi Reo, ofwel ‘Voor iedereen, door iedereen, Ravenstein en omstreken’. In 1972 volgt een tweede verbouwing, die bestaat uit een

102

vergroting en verbetering van de bestaande zalen. Vidi Reo is echter niet onder een goed gesternte geboren. Het gebouw en de stichting krijgen te maken met flinke bouwtechnische en financiële tegenvallers en het voortbestaan hangt aan een zijden draadje. Als de gemeente het gebouw commercieel wil gaan laten beheren en uitbaten, leidt dit begin jaren tachtig tot een coup en een gedwongen bestuurswisseling. Het nieuwe bestuur bestaat uit Martin-Jan van Mourik als voorzitter en de leden Jan van den Hoogen, Jo Vermeulen en Jan Coenen. Hedde Homan volgt Tiny van Dinther op als beheerder van Vidi Reo. Begin jaren negentig is het voortbestaan weer in gevaar. Dit levert weer nieuwe plannen en een ingrijpende verbouwing op. Hierdoor ontstaat er ook ruimte voor Soos Madhouse, de Katholieke Bond voor Ouderen (KBO) en de Peuterspeelzaal. De gemeente Ravenstein wordt eigenaar van het gebouw en de exploitatie van de grote zalen komt in handen van een horecaondernemer. Tijdens het nieuwjaarsconcert van 1993 overlijdt Roland van IJzendoorn, op dat moment beheerder van Vidi Reo en leerling van OBK. Dankzij een vernieuwd exploitatiemodel blijft het sociaalcultureel karakter van het gemeenschapshuis behouden. Gebreken en nieuwe milieutechnische eisen maken een vierde verbouwing in 1998 nodig. De gemeente garandeert daarmee het voorbestaan. Vanaf dat moment komt ook de huidige horeca-exploitant Bart Verhoeven in het gebouw. De crèche moet in 2013 zijn deuren sluiten, maar OBK, Mix of Music en de KBO zijn nog steeds de vaste gebruikers. KIOSK

In 1918 maakt timmerman Frans de Goeij een verplaatsbare kiosk voor 185 gulden. Schilder Henri Bakker zet deze twee


keer in de verf. Voor een rijksdaalder zet Frans de kiosk voor elk buitenoptreden op en bergt hem daarna weer op. Plaats van handeling is steeds de Markt. In 1921 is er nog altijd geen vaste muziektent. De Graafsche Courant stelt dan voor ook op andere plaatsen dan op de Markt concerten te geven, bijvoorbeeld op de hoek Nieuwstraat-Maasstraat. In de jaren veertig staat de kiosk midden op de Markt, waar nu de pomp staat. Maar in 1953 constateert het bestuur van OBK dat deze kiosk totaal niet meer geschikt is voor de harmonie. De gemeente koopt daarop een nieuwe verplaatsbare kiosk, die onder andere op de Bleek komt te staan. Het podium daarvan wordt nog steeds gebruikt bij evenementen. In 1998 proberen leden van de Stamtafel weer een vaste kiosk voor OBK te realiseren. Als locatie stelt men de Reinoutshof bij de Valkenburcht voor aan de gemeente. Gesprekken met architect Elemans uit Oss resulteren in een eigentijds ‘transparant’ ontwerp. Ook neemt de Stamtafel de eerste stappen om de financiering rond te krijgen. Het komt echter nooit tot een nieuwe kiosk. 3.4 INSTRUMENTEN

Goede muziek vraagt naast inzet en oefening van muzikanten ook instrumenten van goede kwaliteit. Het zijn de voornaamste attributen van de harmonie. Hoe is het begonnen? Hebben de oprichters zelf al een instrument? Vermoedelijk dragen ‘honoraire leden’ bij in de kosten. De fanfare begint met blazers op piston (trompet), bugel,

ventieltrombone, bariton en bombardon (ringbas), de zogenaamde koperblazers. Het slagwerk bestaat uit kleine en grote trom. Uit de vroege reglementen blijkt dat de instrumenten in het bezit van de vereniging zijn en dat de leden daar zorgvuldig mee om moeten gaan. Dat blijkt niet altijd mee te vallen als het korps na een muzikale wandeling de dorst lest in een van de cafés. In de jaren vijftig besluit de voorzitter dan ook om de instrumenten eerst op te bergen alvorens de cafés te bezoeken.

1] GROEPSFOTO VOOR HET NIEUWE VIDI REO (1976/77). 2] VIDI REO NA DE TWEEDE INGRIJPENDE VERBOUWING IN 1972. 3] KIOSK OP DE BOVENBLEEK BEGIN JAREN VIJFTIG.

103


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

Het onderhoud van de koperinstrumenten gebeurt in de vroege jaren door werkend lid Simon de Luij, de koperslager uit de Marktstraat. De overgang van fanfare naar harmonie in 1917 biedt het korps de mogelijkheid het instrumentarium aan te vullen met houten instrumenten. Deze voegen heel nieuwe klankkleuren toe aan het geluid van de metalen instrumenten. In eerste instantie zijn het zes klarinetten en een fluit. Later (in elk

geval voor 1933) volgen pas de saxofoons. Vlak na de oorlog zijn er geen klarinetten meer. Alleen Wim Roelofs speelt nog op een piccolo. OBK wordt wel spottend de fanfare met de fluit genoemd. Het topjaar van het korps op het gebied van instrumenten is ongetwijfeld 1957. In dat jaar krijgt de vereniging een lening van 11.500 gulden van de gemeente Ravenstein. Met dit bedrag en het zelf gespaarde geld kunnen alle instrumenten

1] HARMONIE OBK VOOR DE ZIJMUUR VAN DE WONING VAN HET SCHOOLHOOFD NA DOORSTART IN 1917. VLNR ZITTEND: S.A. VAN DUREN, BESTUUR: KAREL BRUENS, GERRIT COENEN, JOHAN (G.J.H.) VAN STEKELENBURG, SCHOOLHOOFD FRANS DIELEN, FONS DEKKERS, LINNARD DE GOEIJ. 2E RIJ: JOHAN KUIJPERS, DIRK ROMEIJN, JAN DE GOEIJ, ARIE ROMEIJN, NN, DIRIGENT VAN DE GOOR, REIN BAKKER, FRITS VAN BALVEREN, NN, TOON HOPPENBROUWERS. 3E RIJ: JO VAN DE WOLK, JAN SMITS, BERNARD DE BRESSER, BORUS MAAS, SIMON DE LUIJ, WIM VERHOEVEN. 4E RIJ: WILLEM GIJSBERS, PIET ELEMANS, JAN ROMEIJN, TOON TEUNISSEN, GERRIT HOMBERGEN, PIET EVERS, JAN VAN DUREN, BEN EVERS, GUUS ROMEIJN. 2] HET VERNIEUWDE VIDI REO IN 1981. 3] INZEGENING NIEUWE INSTRUMENTEN DOOR PASTOOR VAN HEIJST IN 1957. 4] DE HARMONIE POSEERT BIJ HET VOLLEDIG NIEUWE INSTRUMENTARIUM. 5] VERDELING VAN INSTRUMENTEN BIJ EEN ‘OPTIMALE’ BEZETTING VAN EEN HARMONIEORKEST.

104


vernieuwd worden. De RK Bond geeft advies en de firma Van Wijk uit Vlijmen levert 34 nieuwe instrumenten. Van Wijk stalt alle instrumenten uit in het RK Vereenigingsgebouw (de voorloper van Vidi Reo) en de leden proberen ze aarzelend uit. De stemming valt niet tegen en de klank is in elk geval beter. Ook B&W van Ravenstein komen inspecteren hoe de lening besteed is. Niets staat het maken van goede muziek nu nog in de weg. Maar ’s avonds roept vicevoorzitter Harrie van Stekelenburg toch het bestuur bij elkaar. Door de aanschaf van de instrumenten is de aanschaf van uniformen op de lange baan geschoven en dat vindt men niet wenselijk. Diezelfde avond wordt besloten voor een zacht prijsje uniformen van Vught over te nemen. Later zegent pastoor Van Heijst de nieuwe instrumenten van de in het nieuw gestoken muzikanten in. Kwaliteit mag wat kosten, want bij een goede muzikant maakt dat het verschil. In 1924 bestelt voorzitter Johan van Stekelenburg een trombone uit Brussel voor 360 gulden (vergelijkbaar met 2500 euro nu). Twee nieuwe bassen voor Antoon van Duren en Max Suppers kosten in 1998 samen met foudraal circa 20.000 gulden. Dit maakt duidelijk dat een harmonie veel moet sparen en daardoor doorgaans krap bij kas zit.

BIJZONDERE INSTRUMENTEN

De harmonie heeft ook een aantal minder gebruikelijke instrumenten in het orkest gehad, zoals fagot en strijkbas. Henk van Drunen bespeelt als enige de fagot in de jaren tachtig en negentig. De strijkbas of contrabas is alleen door zijn vrouw Wilda bespeeld, in dezelfde periode. Ook de hobo is een bijzonder instrument, vanwege de moeilijkheidsgraad. Tot op dit moment heeft OBK sinds 1963 maar vier hoboĂŻsten in het orkest gehad: Ria Tax, Lambert Ouwens, Cecile van Uden en Carlijn Goverde. Het bijzonderste instrument dat OBK heeft gekend, is ongetwijfeld een houten hoorn. Deze is door lid Theo Strik vanwege zijn 50-jarig lidmaatschap van OBK helemaal zelf uit hout samengesteld. De hoorn produceert zelfs geluid, maar is moeilijk te stemmen!

HOUT

KOPER

SLAGWERK

piccolo 2

1e trompet/cornet 2

ritmisch slagwerk 3

fluit 4

2e trompet/cornet 2

melodisch slagwerk 3

althobo 1

3e trompet/cornet 2

hobo 2

1e-4e hoorn 4

OPTIMALE BEZETTING

fagot 2

1e-4e trombone 4

Een optimale bezetting voor een harmonieorkest bestaat uit 66 personen met de volgende verdeling over de instrumenten (zie overzicht).

esklarinet 1

1e bariton/tuba 3

solo/1e klarinet 5

2e bariton/tuba 3

2e klarinet 5

c/besbas 3

3e klarinet 5

contrabas 1

In de jaren tachtig en negentig benadert OBK deze bezetting, maar over het algemeen is het lastig om zowel deze instrumenten als deze aantallen spelers in het korps te krijgen, zeker op de bijzondere instrumenten.

basklarinet 1 altsaxofoon 4 tenorsaxofoon 3 baritonsaxofoon 1

105


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

3.5 REPERTOIRE

Het muziekrepertoire heeft in 125 jaar een grote ontwikkeling doorgemaakt. De eerste decennia bestaat het repertoire vooral uit marsen, ouvertures en walsen afgewisseld met een fantasiestuk. Vrijwel zonder uitzondering zijn de titels in het Frans. Dit komt omdat het fenomeen harmonie na de Franse Revolutie naar Nederland is komen overwaaien. Het komt voort uit de traditie van de militaire blaaskapellen die het moreel van de troepen hoog moesten houden, maar dan in een uitgebreidere bezetting. Veel van dit soort stukken zijn van de hand van M.J.H. Kessels uit Tilburg die ook bladmuziek uitgeeft en instrumenten fabriceert. Marsen komen ook uit Amerika, met name van de ‘koning van de mars’ J.P. Sousa, bekend van onder

106

meer The Washington Post en The Stars & Stripes Forever. Later duiken er ook Duitse titels in het archief op, zoals Germanenblut en Dem Lenz Entgegen van de Duitse componist H.L. Blankenburg, maar sommige titels zijn na de Tweede Wereldoorlog uit het OBK-archief verwijderd. Vanaf de jaren vijftig beginnen ook Nederlandse en Belgische componisten stukken te schrijven voor harmonieorkest. Bekende namen die geregeld op het repertoire staan, zijn Piet Bisselink, Henk van Lijnschoten, Willy Hautvast en Kees Vlak. De oriëntatie van Nederland op de Verenigde Staten komt ook tot uitdrukking in de muziek, in de vorm van musicals en filmmuziek. Sommige dirigenten van OBK schrijven ook zelf stukken, zoals Harrie van Abeelen, Ton Kotter en Jos Rijken.


Na het aantreden van Ton Willems als dirigent in 1970 neemt hij vaak muziek mee van de Kapel van de Koninklijke Luchtmacht om wat meer variatie in het repertoire aan te brengen. Vanaf de jaren tachtig komen er steeds meer stukken op de markt die speciaal voor harmonieorkest zijn gecomponeerd, onder meer van de wereldbekende Jan de Haan, Jacob de Haan, Bert Appermont, Johan de Meij en Peter Kleine Schaars. Daarnaast arrangeren zij vaak medleys van popsongs, film- en musicalmuziek. OBK speelt onder meer popsongs van ABBA, the Beatles, Simon & Garfunkel, Eric Clapton en Marco Borsato. Het nieuwjaarsconcert van 2004 heeft als thema filmmuziek: Dances with Wolves, Exodus Song, Italian Western, Star Wars, Soldaat van Oranje en The Lion King. Op het repertoire komen ook veel mooie musicalmedleys voor: Fiddler on the Roof, Hair, Cats, Miss Saigon, Chess, Elisabeth, Chicago, The Wizard of Oz en The Phantom of the Opera. 3.6 OPLEIDINGEN

Een muziekinstrument bespelen in een fanfare of harmonie vergt een goede opleiding en vele jaren van individuele en gezamenlijke oefening. Tot in de jaren zestig bepaalt de dirigent welk instrument op dat moment nodig is, dat wordt dan aan de nieuwe leerling toegewezen. Er zijn strenge regels voor de leerlingen en leden. Als een leerling zich niet voldoende inzet, kan de voorzitter het instrument thuis komen ophalen en is het gedaan met de opleiding. Deze handelwijze komt doorgaans voort uit een gebrek aan instrumenten.

1] REKENING VOOR INSTRUMENTEN. 2] JO BROES ALS LEERLING OP TROM

OPLEIDERS

In de begintijd van OBK zijn het de leden zelf die leerlingen en aspirant-leden opleiden. Vaak gaat het van vader op zoon over. In 1900 voegt het bestuur een artikel toe aan het reglement waaruit de zorg voor leerlingen blijkt: Adspiranten of leden, die den ouderdom van zestien jaar nog niet bereikt hebben en wier vader geen deel uitmaakt van het gezelschap, staan bij uitvoeringen, muzikale wandelingen of feestelijkheden, waarbij gelagen worden gemaakt, onder controle van het bestuur. Vanaf 1917 krijgen nieuwe leerlingen onderricht van het lid Simon de Luij. Na zijn komst in Ravenstein als hoofd van de jongensschool, verzorgt Michael Castenmiller vanaf de jaren dertig de opleiding van de jeugd. Vanaf de jaren vijftig neemt Rector Verhoof uit Herpen deze taak over. Hij ontfermt zich over de groep leerlingen en maakt uitstapjes met een bus. Pas aan het eind van de jaren zestig trekt de vereniging professionele opleiders aan. Eind 1968 zijn er al 36 leerlingen onder leiding van de heren Leo van Valkenburg (drumband) en Hermsen (blazers). Zo’n groot aantal leerlingen schept

(ROND OORLOGSTIJD). 3] VOORZITTER DERICKS ONTVANGT EEN NIEUWE KLARINET TIJDENS 100-JARIG JUBILEUMFEEST. 4] ELLEN HOFHUIZEN BEGELEIDT BLOKFLUITLEERLINGE.

107


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

een probleem voor de vereniging omdat het erg kostbaar is om ze allemaal van een instrument te voorzien. In de jaren tachtig worden er steeds meer professionele opleiders aangetrokken die les geven aan een bepaalde instrument- of instrumentengroep. Het aantal leerlingen schommelt sterk en loopt soms op tot in de tientallen. De belangstelling voor een bepaald instrument is gevoelig voor de bekendheid: tijdens de hoogtijdagen van Berdien Stenberg vallen de leerlingen voor de dwarsfluit, bij Hans en Candy Dulfer voor de saxofoon. Maar lang niet alle leerlingen hebben voldoende doorzettingsvermogen of talent om in de harmonie plaats te mogen nemen. In augustus 2005 legt OBK de opleiding van leerlingen in handen van muziekschool Muzelinck uit Oss. Aanleiding voor deze beleidswijziging zijn de grote druk op de financiën en de fiscale en juridische risico’s die bestuur en vereniging lopen met de eigen opleiders. Maar vanaf 2010 geven de eigen (oud)leden Ellen Hofhuizen, Fiet Tonies en Maaike Swinkels wel weer les op de blokfluit om de jonge leerlingen

1] LEERLINGENUITJE ONDER LEIDING VAN RECTOR VERHOOF (GEHEEL RECHTS) (CIRCA 1953).

108

noten te leren lezen en ze vertrouwd te maken met een blaasinstrument. WERVING VAN LEERLINGEN

Na het vertrek van meester Castenmiller in 1953 is het contact van de harmonie met de jeugd minder direct en vanzelfsprekend. Om de harmonie op termijn van voldoende nieuwe aanwas te voorzien, zijn acties nodig. In de jaren zestig verspreidt OBK circulaires op de lagere scholen en verzorgt de harmonie een speciaal jeugdconcert om de jeugd warm te maken voor het lidmaatschap van OBK. Tot de eeuwwisseling blijkt de aantrekkingskracht voldoende om het aantal leerlingen op peil te houden zonder speciale wervingsacties. Vanaf 2000 starten de leden Lambert Ouwens en Marcel van Uden het ‘bolderkar project’, waarbij ze de instrumenten letterlijk met een bolderkar bij de scholen naar binnen rijden en ze stuk voor stuk laten horen. Leerlingen krijgen uitleg over de instrumenten en mogen ze zelf uitproberen. In 2002 heeft de harmonie al 30 leerlingen. Promotie op de basisschool en een jeugdconcert leveren nog eens 24 aanmeldingen op. Dit betekent bijhuren van instrumenten. Uitstapjes voor de leerlingen verstevigen de band met de vereniging: Bike Adventure Tour, het Klimbos in Apeldoorn, een Expeditie Robinson en een djembee workshop. Een recente landelijke methode om leerlingen te werven is het Windkracht 6 project. Dit bestaat uit theorie- en praktijklessen om kinderen van de basisschool enthousiast te maken voor muziek. Afsluitend studeert de harmonie samen met de kinderen een stuk in


FLUITLEERINGEN | JOSKE COPPUS MET DOCENT PETER BEERKENS TROMPETSECTIE | MAESTRO BERNO VELTHAUSZ MET STUDIEORKEST ‘MINI MA NON TROPPO’ BLOKFLUITLEERLINGEN O.L.V. MAAIKE SWINKELS | FLUITLEERLINGEN (2002).

109


KLARINETSECTIE | HUGO DAMME OP HOORN VEERLE HAMERS OP TROMPET | JOCHEM PEELS OP DRUM

110

ELLEN HOFHUIZEN GEEFT MUZIEKLES | KARLIJN HOEFNAGEL OP DWARSFLUIT.


voor de ouders, zoals Jungle Fantasy, waarbij ze naar hartelust junglegeluiden mogen produceren. Met de komst van de horizonschool Morgenster in Ravenstein, breidt OBK dit project uit met blokfluitlessen, probeerlessen en lessen voor peuters op kinderopvang De Eerste Stap. In samenwerking met de Werkgroep Cultuur voert OBK in 2012 het project Programmamuziek uit, dat resulteert in een concert in de Nederlands Hervormde kerk en een tentoonstelling van kindertekeningen. JEUGDORKEST

Het jeugd- of studieorkest is afhankelijk van het aantal leerlingen en daarmee geen vast gegeven binnen OBK. In 1975 tijdens Koninginnedag treedt voor het eerst een jeugdorkest op, onder leiding van rector Verhoof. Het jaar daarna verzorgt het jeugdorkest van achttien leerlingen meerdere concertjes en rondwandelingen en begeleidt het zelfs de Ravensteinse pelgrims naar Kevelaer. In 1984 ziet opnieuw een jeugdharmonie het licht, ditmaal onder leiding van Henk Kraus. In 1988 zijn de meeste leerlingen van deze jeugdharmonie doorgeschoven naar de harmonie waardoor weer een nieuwe start nodig is. Het leiderschap wisselt naar Marto Vreugdenhil, later opgevolgd door respectievelijk Eric Brink en Berno Velthausz. In 2001 krijgt het studieorkest de naam ‘Mini ma non troppo’. Het orkest verzorgt diverse optredens waaronder een adventsconcert en het neemt deel aan een grote muziekdag voor de jeugd in Lith. Het begeleidt zelfs ‘De zoektocht naar Joseph’ oftewel op zoek naar Ravensteins zangtalent. Het orkest speelt de sterren van de hemel, alleen jammer dat er maar één Joseph is. In 2010 wordt besloten om het studieorkest op te heffen omdat er te weinig leerlingen aan deelnemen.

In 2013 besluit OBK aan te sluiten bij het al bestaande studieorkest van muziekvereniging Sint Hubertus uit Herpen. Beide verenigingen hebben weinig leerlingen maar gezamenlijk zijn er voldoende om een orkest te vormen, onder leiding van Kees van Vliet uit Herpen. VOORSPELEN

De emancipatiegolf van de jaren zeventig zorgt ervoor dat de vereniging ouders gaat betrekken in de opleiding van de leerlingen. De eerste ouderavond vindt plaats in 1976 en trakteert de ouders op een concert door hun kinderen. Dit mondt in 1981 uit in de start van de traditie van een zogenaamde voorspeelavond. Alle leerlingen spelen in aanwezigheid van hun docent een of twee stukjes om hun ouders hun vorderingen te laten horen. Opvallend daarbij is dat volwassen leerlingen meestal veel zenuwachtiger zijn dan kinderen. Na een aantal jaren zonder voorspeelavond wordt in 1988 de draad weer opgepakt en wordt er met enige regelmaat een voorspeeldag gehouden. Een bijzondere voorspeeldag is die van 2009. Een groot aantal leerlingen speelt mee met een 26 minuten durende videomontage van de film Pirates of the Carribean, gemaakt door klarinetdocent Jan van Aart. EXAMENS

Tot de jaren zestig kent de opleiding tot muzikant geen formele examens. Het bestuur bepaalt of de muzikale kennis van de leerling voldoende is om aspirant-werkend lid te worden. Als dit ‘examen’ goed uitvalt, draagt het bestuur de leerling voor ter ballotage aan de algemene ledenvergadering. Pas vanaf 1979 nemen OBK-leerlingen voor het eerst deel aan een examen van de Bond voor Muziekgezelschappen bisdom ’s-Hertogenbosch. De examens vinden eerst plaats in

1] SINDS 2013 HEBBEN OBK EN SINT HUBERTUS HERPEN EEN GEZAMENLIJK STUDIEORKEST.

111


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

warmer was dan het eigen leslokaal, les gegeven in dit Scoutingkapelletje. Al vanaf de jaren zeventig is er regelmatig gesproken over het oprichten van een eigen muziekschool in Ravenstein maar deze is er nooit gekomen. Nadat Muzelinck uit Oss de lessen heeft overgenomen, zijn de lessen in Ravenstein in het leslokaal van Vidi Reo, het museum voor vlakglas- en emaillekunst en het zaaltje De Uitkomst achter de Nederlands Hervormde kerk. 3.7 INTERNE EN EXTERNE COMMUNICATIE

Driel, daarna bij de Stichting Muziek Opleidingen en Cursussen (SMOC) in Vught en later bij het Centrum voor Amateurkunst te Tilburg. Vanaf 2005 organiseert Muziekschool Muzelinck de examens. Theorielessen geven de leden Lambert Ouwens en Tonny Brukx zelf. LESLOKAAL

In de jaren na de Tweede Wereldoorlog wisselt de locatie van het leslokaal regelmatig. Als de harmonie verhuist, verhuist het leslokaal mee. EĂŠn locatie was er echter uitsluitend voor de leerlingen: een kapelletje van Scouting, gelegen tegenover de huidige Sint Jozef rouwkapel. Omdat rector Verhoof ook aalmoezenier van Scouting was, werd er, als het kapelletje

112

Voor de oorlog gaat de meeste communicatie mondeling via mededelingen en de tamtam in het kleine stadje. Papier is schaars en als het bestuur al een briefje aan de leden stuurt, heeft dat een minimale omvang. De secretaris typt de enkele regels van de boodschap een keer of zes op een vel van folioformaat met carbonpapier. Tot ver in de jaren zestig is de omgang tussen de werkende leden en het bestuur heel formeel. Men spreekt elkaar met de achternaam aan. De bestuursleden krijgen als uitnodiging voor bestuursvergaderingen een klein getypt briefje dat in de bus wordt geduwd. Op ledenlijsten zijn zelden voornamen te vinden, hoogstens de eerste voorletter. Pas in 1963 brengt het bestuur een eerste informatieblad voor de leden uit: Valkenburg Nieuws. Dit blad omvat vier afleveringen van enkele gestencilde blaadjes en gaat over de deelname aan de kampioenswedstrijd in Valkenburg


(Limburg). In 1969 verschijnen enkele OBK-Klanken. Het blijkt erg lastig om een ledenblad in de lucht te houden, want pas vanaf 1993 verschijnen er weer zes OBK-Nieuwsbrieven, ditmaal gekopieerde A4-tjes. Ook dit initiatief dooft weer langzaam uit, met als uitzondering de OBK-Berichten in 1996. Het meest serieuze ledenblad dat het langst heeft standgehouden is De Opmaat. Vier leden vormen in 1998 op voorstel van het bestuur een redactie en stellen een periodiek samen om de onderlinge communicatie tussen de leden te verbeteren. De redactie schrijft zelf artikelen, maakt foto’s of zoekt actief naar geschikt materiaal. Het blad omvat vier tot acht pagina's, kent een aantal vaste rubrieken, verschijnt ongeveer vier keer per jaar en wordt geprint bij Drukkerij Ravenstein. Er is veel aandacht voor de mens achter de

muzikant, belevenissen binnen en buiten de harmonie en hobby’s van de leden. Na 14 jaargangen en 59 nummers stopt de redactie, bij gebrek aan nieuwe aanwas. Het bestuur valt voor de overdracht van de meest essentiële informatie noodgedwongen terug op een OBK-Nieuwsflits die via e-mail zijn weg naar de leden vindt. Aankondigingen voor concerten en muzikale wandelingen lopen vermoedelijk via de lokale correspondent, die vooral aan de Graafsche Courant en de Bossche Courant levert. Voor speciale gelegenheden maakt men een klein affiche. Pas midden jaren negentig stelt de secretaris persberichten op voor de verschillende geschreven media, waaronder het lokale weekblad De Omroeper. Ook benadert de harmonie actief de nieuwe lokale televisieomroep, Omroep Walraven. Bij menig OBK-concert of -evenement maken de vrijwilligers mooie opnamen. Via de goed bekeken kabelkrant en ‘uitzending gemist’ wordt zo de Ravensteinse bevolking geïnformeerd. OBK is tegenwoordig zelf ook actief via de verschillende nieuwe digitale media, met een website, een Facebookpagina en een Twitteraccount.

1] OBK-LEERLINGEN IN 2014. 2] OBK HEEFT BEGIN JAREN ZEVENTIG EEN INTENSIEVE UITWISSELING MET SCHWEICH AAN DE MOEZEL TIJDENS DE WIJNFEESTEN. 3] DE OPMAAT IS VANAF 1999 HET LEDENBLAD.

113


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

3.8 UITSTAPJES IN EIGEN LAND EN BUITENLAND

1] DE LEDEN HEBBEN TOESTEMMING VAN DE BURGEMEESTER NODIG OM DE GRENS TE PASSEREN VOOR EEN FESTIVAL IN OOSTENDE (1932). 2] LEERLINGENUITJE IN HERPERDUIN. 3] WIJNFEESTEN IN SCHWEICH. 4] CORRESPONDENTIE MET DE HOTELEIGENAAR IN OOSTENDE.

114

De leden van OBK leggen wekelijks geld in voor de ledenkas, niet alleen voor consumpties na de optredens, maar ook voor uitstapjes. Dit gebruik kent OBK al sinds de tijd dat nog vrijwel niemand een auto heeft. Het is een reactie op de wekelijkse routine van twee tot drie repetities. Op Dolle Maandag 1912 wordt er potverteerd in Nijmegen, waarbij het ingelegde geld uit de kleine kas wordt opgemaakt. In augustus 1925 gaat het naar Oisterwijk, zoveel mogelijk gekostumeerd. Ook het buitenland is al vroeg in beeld. In 1928 staat een reisje naar Kleef op het programma. Ondanks de zware crisistijd lukt het de harmonie om in juli 1932 in Oostende aan de Belgische kust aan een driedaags festival deel te nemen. Als OBK per bus in Oostende arriveert, staat mevrouw Flet, de eigenaar van hotel Parapluie, hen op te wachten. Vooraf correspondeert de voorzitter met het hotel om de prijs af te spreken. Tijdens het festival geeft OBK twee succesvolle concerten. In 1935 volgt een reis naar Spa, ditmaal zonder instrumenten. Kort na de oorlog willen de leden wel weer een uitstapje. De meeste leden hebben geen auto en komen weinig buiten Ravenstein. Maar de kas is leeg: Tussen willen en kunnen ligt een groot verschil, aldus de secretaris. De voorzitter stelt een spaarkas voor, maar de leden willen liever bezuinigen op de volgende feestvergadering. Na de oorlog is er toch weer wat geld in kas, maar verzoeken in 1948 voor excursies bij Philips in Eindhoven, Etna, Drie Hoefijzers en Kwatta in Breda worden afgewezen. Opvallend is de belangstelling voor industriĂŤle bedrijven. De tijdgeest klinkt ook door in de bestemming die de leden kiezen in 1951, namelijk de tentoonstelling Ahoy, over de wederopbouw van Rotterdam. Daar staat ook een Spido havenrondvaart op het programma.


Bijna tien jaar later begeeft het gezelschap zich naar Monschau, waar de leden van de boerenkapel 8 Pils 2 Donker musicerend door het plaatsje marcheren. Tot een daadwerkelijke internationale muzikale uitwisseling komt het met drie bezoeken aan Schweich in Duitsland tussen 1969 en 1976. INTERNATIONALE UITWISSELING

Nol Ansems, de basblazer van harmonie KVA Oss, staat eind jaren zestig regelmatig op de camping in het plaatsje Schweich aan de Moezel. Tijdens een wijnfeest raakt hij aan de praat met iemand van Musikverein Schweich. De voorzitter nodigt OBK per brief uit om het Heimat- Wein- und Erntedankfest in Schweich aan de Mittelmosel te kiezen als invulling van het jaarlijkse uitje. Ook OBK-lid Maria Tax heeft hij ontmoet. Dit is het begin van een jarenlange band en uitwisseling met OBK, dat op dat moment samen met KVA uit Oss repeteert en optreedt. Uiteindelijk is 8 Pils 2 Donker elf keer in Schweich geweest, OBK in zijn geheel drie keer. De eerste reis per bus vindt plaats in september 1969, samen met KVA en inclusief dames. Voorzitter Van Stekelenburg ‘brengt’ OBK met zijn eigen auto naar Schweich, maar wordt daar zelf ziek terwijl het buiten 30 graden is. Het is een groots wijnfeest waar het orkest voor 2500 man speelt, een aantal dat in Ravenstein nooit aan de orde is. De reis kent geen wanklanken en daarmee is de goede reputatie opgebouwd. Het dagblad Landkreis TrierSaarburg weidt aan de oogstdankfeesten een reportage van een hele pagina, waarin beide harmonieën in alle toonaarden worden geprezen: Mit ihren modernen Rhytmen brachten sie die Stimmung im Festzelt auf den Höhepunkt. Der nachfolgenden stürmischen Beifal war vollauf verdient. Die Kapelle bot eine Spitzenleistung. De drie concerten zijn samen door meer dan 10.000

mensen bijgewoond. Juist tijdens het bezoek vindt in Ravenstein de installatie plaats van de nieuwe burgemeester, drs. Bonnier. Normaal gesproken is OBK bij zo’n gelegenheid present, maar nu zorgt een bandopname van Wout Heessen ervoor dat de burgemeester toch de speech van de voorzitter en de Ravensteinse feestmars kan beluisteren. Het tegenbezoek van de Duitse vrienden volgt in 1971. De bijna 100 bezoekers worden ondergebracht bij gezinnen van de leden en kennissen. Vidi Reo is het toneel van een feesten verbroederingsavond. Het bezoek valt samen met het afscheid van dirigent Ad van der Heijden na 19 jaar dienst bij OBK. Die zaterdagavond treden op: Musikverein Schweich,

115


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

Die Schweicher Weinsänger, Die Trachtentanzgruppe, en wijnkoningin Lydia de Eerste met prinsessen. Wijnkoningin Lydia biedt de erewijn aan en tot ieders verrassing spelen de Duitse gasten de Ravensteinse feestmars die de zaal uit volle borst meezingt. De volgende dag zit het gezelschap samen in de jongerenmis en verzorgt het een staand concert op de markt. Onder leiding van het gilde meet men zich onderling met vogelschieten. ’s Maandags vertrekken de gasten weer. De uitwisseling is zo’n succes dat OBK in 1972, alweer per bus, richting Moezel rijdt. De secretaris maakt een smeuïg verslag. Bij het binnenrijden van Schweich worden ze begroet: De mannen staan veelal op straat, de vrouwen hangen met hun hele hebben en houwen uit de bovenramen. Gerard van Gelder dirigeert 8 Pils 2 Donker in de feesttent en wordt steeds teruggeroepen. De Musikverein Schweich biedt hem het eredirigentschap aan. In mei 1974 komt Schweich weer naar Ravenstein. Het gaat deze keer zo stroef met het onderbrengen van de gasten dat het bezoek bijna moet worden afgezegd. Maar onder die dreiging melden zich toch nog voldoende mensen aan. Het laatste bezoek van de hele harmonie aan Schweich vindt plaats in juli 1976. Dit verloopt iets minder goed door een incident: drie leden keren ’s nachts niet terug in het hotel wegens een bezoek aan een andere gelegenheid. Dit zet een domper op de uitwisseling en is een zware dobber voor het bestuur, vertelt toenmalig bestuurslid Piet van Uden. Al met al heeft de uitwisseling met Schweich een grote indruk op de leden achtergelaten. Behalve de muziekvereniging uit Schweich is ook een Zwitserse muziekvereniging Stadtmuzik Lenzburg in juni

116

1996 een weekend in Ravenstein bij OBK op bezoek geweest. Dit was echter een eenmalige gebeurtenis, die ook niet door een tegenbezoek is gevolgd. 3.9 KLEDING

Kleren maken de man. En dat geldt uiteraard ook voor muzikanten. In de beginjaren echter was de juiste kleding niet de grootste zorg van de toenmalige fanfare. Instrumenten waren een absolute noodzaak, de rest kon gemist worden. Toch schaft men in 1893 al 20 petten aan. Dat geeft de fanfare een gevoel van uniformiteit. De petten zijn vooral voor op straat. Tijdens concoursen en op groepsfoto’s ontbreken ze. Tot ver in de jaren vijftig presenteren de muzikanten zich in hun eigen kleding, het zondagse pak. Prettige bijkomstigheid hierbij is wel dat de kleding nog niet erg aan mode onderhevig is en de gemiddelde zondagse outfit voor de heren redelijk uniform is: een donker pak met licht overhemd en een stropdas. Bij de processies in Kevelaer draagt men een strohoed.


In de jaren vijftig groeit bij verschillende mensen binnen de vereniging het verlangen om ook werkelijk uniform naar buiten te treden. De muzikale prestaties laten een stijgende lijn zien, het is een tijd van opbouw en vooruitkijken en de vereniging doet dat ook. Het zijn de financiĂŤle middelen die de stap naar de aanschaf van een uniform nog tegenhouden. Tot die dag in januari 1957, waarop het bestuur geheel toevallig lucht krijgt van een partij tweedehands uniformen uit Vught. Een kleine vijftig stuks, compleet met petten, kolbak en ceinturen. En dat alles voor een vraagprijs van 1000 gulden. Wellicht een koopje, maar voor een vereniging die net een enorme lening met de gemeente heeft afgesloten voor de aanschaf van een volledig nieuw instrumentarium,

1] UNIFORMPET UIT 1957. 2] LOGO OP BORSTZAK VAN DE UNIFORMEN IN DE JAREN ZESTIG. 3] JUBILARISSEN BERT SCHUIJLING EN HENK SOMMERS IN HET HUIDIGE

een gigantisch bedrag. Maar de tijd is er blijkbaar rijp voor, de kans te goed om voorbij te laten gaan en vol goede moed vertrekt een delegatie van het bestuur richting Vught om eens poolshoogte te nemen. In het gezelschap ook manufacturier Van Tilburg als deskundige. Er wordt stevig onderhandeld en voor 500 gulden gaan de pakken mee naar Ravenstein. Op de eerstvolgende vergadering verzoekt de voorzitter de leden trots om zwarte schoenen aan te schaffen voor zover nog niet in bezit, want voortaan zal de harmonie in uniform verschijnen. Jo van Tilburg heeft aan deze levering uit Vught nog een flinke klus gehad: de uniformen zijn door zijn modezaak gepast, geverfd, voorzien van nieuwe soutaches (gevlochten koorden), harpjes, galon en nieuwe knopen; 47 uniformen voor 350 gulden. Een aantal nieuwe jassen moet worden bijgemaakt. Ook zijn er nieuwe petten aangeschaft. Op 30 april 1957 treedt de harmonie ’s morgens aan bij de burgemeester om daarna, voor het eerst in uniform met de nieuwe instrumenten, een glorieuze rondgang door het stadje te maken. Deze zwarte uniformen houden echter niet lang stand.

UNIFORM. 4] OOK DIRIGENT AD VAN DER HEIJDEN DRAAGT HET ZWARTE UNIFORM UIT 1957. LATERE DIRIGENTEN WERKEN IN ROKKOSTUUM. 5] OBK-LOGO VAN DE UNIFORMPET.

117


Thema 3 OBK in de dagelijkse praktijk

1] MARCEL VAN UDEN TOONT DE WINTERJAS VOOR OPTREDENS TIJDENS RAVENSTEIN BIJ KAARSLICHT. 2] DE DRUMBAND DRAAGT EEN OPVALLENDE RODE CAPE. 3] MODE VAN TILBURG BEHEERT EN ONDERHOUDT DE UNIFORMEN VAN OBK.

Bij de oprichting van de Damesdrumband in 1962 krijgen de dames een uniform dat lijkt op dat van de harmonie, maar dan met rok en een hoedje. Een paar goudkleurige epauletten maken het geheel af. In de jaren tachtig, als de drumband vooral uit jongens bestaat, is het uniform sterk gemoderniseerd met een grijze pantalon, wit overhemd en een rode cape. Een los geknoopt oranje stropdasje zorgt voor de vrolijke noot. Begin jaren zestig schaft OBK nieuwe uniformen aan met een donkerblauw jasje, een effen grijze broek en een witte blouse met logo van OBK. Omdat de broeken geen galon (gouden bies) aan de zijkant hebben, worden ze door sommige muzikanten ook in het dagelijks leven gedragen. Dat leidt ertoe dat sommige broeken wel erg snel slijten. Het volgende uniform komt in 1990 bij het honderdjarig jubileum. Gekozen

118

wordt voor een mooie donkerblauwe wollen stof met dit keer een galon op de broek en op de mouwen en een logo op de jasjes. Vaste coupeuse Riet van Uden is betrokken bij de keuze en let op draagbaarheid en gemak. Zij bepleit geen rokken maar broeken voor vrouwen omdat die praktisch zijn in alle houdingen. Riet beheert sinds de jaren zeventig de uniformen en vermaakt jasjes en broeken wanneer een muzikant uit de kluiten gewassen is. In 2007 worden de muzikanten weer in het nieuw gestoken. De stof van de oude uniformen bleek erg warm in de zomer. Samen met een bestuursdelegatie zoekt Riet van Uden de nieuwe uniformen uit. De firma Seezo uit het Gelderse Keijenborg komt ze aanmeten. Weer wordt het een wollen donkerblauwe stof, maar nu van een luchtiger kwaliteit. De broek is iets lager en het jasje enigszins getailleerd met plooien in de rug voor meer bewegingsvrijheid. Net als de vorige uniformen krijgen ook deze een galon op broek en mouwen en een geborduurd logo op de jasjes. Onder de uniformen dragen de muzikanten witte blouses met een stropdas of een sjaaltje die sinds jaar en dag worden gekocht bij Van Tilburg in Ravenstein. Dat dit modehuis OBK een warm hart toedraagt blijkt ook uit het feit dat zij in 2003 tegen sterk gereduceerde prijs sweatshirts met opdruk voor het studieorkest leveren. Sinds 2013 is ook het beheer en onderhoud van de uniformen in handen van Van Tilburg Mode.


&

INTERVIEW Ton Willems MUZIKAAL LEIDER VAN 1972 TOT 1997

HET WAS IN DE ZOMER VAN 1972 TOEN VOORZITTER HARRIE VAN STEKELENBURG NAAR TON WILLEMS (1938) IN WIJCHEN BELDE MET DE VRAAG OF HIJ DIRIGENT VAN STADSHARMONIE OEFENING BAART KUNST WILDE WORDEN. OBK HAD NET EEN MOEILIJKE TIJD ACHTER DE RUG. HET ORKEST WAS IN 1967 SAMENGEGAAN MET HARMONIE KVA UIT OSS EN WILDE NU WEER ZELFSTANDIG VERDER. “OBK IS GEEN ORKEST OM SAMEN TE GAAN,” ZEGT TON WILLEMS. “RAVENSTEINERS VORMEN EEN HECHTE GEMEENSCHAP, ZE GAAN DOOR HET VUUR VOOR ELKAAR. MAAR ZE ZIJN OOK TROTS EN ERG GESTELD OP HUN ONAFHANKELIJKHEID.”

Na een oefenrepetitie in het Stationskoffiehuis zei Ton Willems ja. Hij werkte bij de Kapel van de Koninklijke Luchtmacht als fluitist en had ervaring als dirigent bij orkesten in Heelsum en Boxmeer. De uitdaging om van het tot achttien muzikanten geslonken OBK een succes te maken trok hem. “Het was een klein clubje zeer gemotiveerde en goede muzikanten. De basis was dus goed, maar er was werk aan de winkel. Om de toekomst veilig te stellen 1] TON BIJ ZIJN AFSCHEID NA 25 JAAR ALS DIRIGENT.

119


moest er nieuwe aanwas komen.” OBK besloot met een eigen muziekopleiding te beginnen met professionele musici. Er werden muziekleraren aangetrokken, onder wie een aantal muzikanten van de Luchtmachtkapel. “Dat is uiteindelijk de redding geweest,” zegt Willems. “Dan duurt het nog enkele jaren voor je instroom in het orkest hebt, maar er is weer ontwikkeling. In de 25 jaar dat ik dirigent ben geweest heb ik een heel orkest opgeleid zien worden.” KLIK

TON: “Er zijn zoveel mooie herinneringen overgebleven. Ik ben trots op de ontwikkeling die ik samen met dit orkest heb mogen meemaken.”

120

Het langjarig succes van Ton Willems als dirigent bij OBK is waarschijnlijk vooral te danken aan het feit dat het meteen klikte tussen hem en de vereniging. “We pasten bij elkaar,” zegt hij, “maar ik heb ook geluk gehad. Tijdens het jaarlijkse Maaslandcup concours sleepten we meteen de eerste keer de beker in de wacht! Dat geeft natuurlijk een geweldige kick. Die beker hebben we ook daarna nog verschillende keren gewonnen. Later lukte het niet meer omdat grotere verenigingen, zoals Heesch, die al langer een eigen opleiding hadden, ons voorbij streefden.” Maar Willems had ook visie. Zelf had hij als jong fluitist ervaring opgedaan bij diverse muziekgezelschappen zoals het muziekkorps van de Staatsmijn Emma en het Limburgs Symfonieorkest. Daar zag hij soms oudere muzikanten op een botte manier bejegend worden en hij nam zich voor dat zelf nooit te doen. “Iedereen wil graag muziek maken en doet zijn best. Oudere

muzikanten hebben soms niet eens les gehad, ze hebben zichzelf noten aan moeten leren. Dat verdient respect. Ik zag mijzelf vooral als muzikaal leider. Mijn doel was ervoor te zorgen dat iedereen op een prettige manier muziek kon maken op een zo goed mogelijk niveau. Daarom had ik als principe om tijdens repetities enkele stukken helemaal door te spelen. Wel de puntjes op de i natuurlijk, maar niet een half uur op een paar noten blijven hangen.” Willems zorgde er altijd voor dat het orkest ook buitenshuis verantwoord kon optreden. “Geen muziek die ze niet goed beheersten, maar gemakkelijk te spelen stukken die ook gespeeld konden worden als er enkele muzikanten ontbraken.” REPETITIES

Repetitiebezoek is altijd een hot item bij verenigingen. Ton Willems heeft de tijden van Harrie van Stekelenburg later weleens gemist. “Een charmante man met overwicht. OBK was zijn leven, hij bezocht leden die niet op de repetitie waren verschenen zelfs thuis! De latere voorzitters waren wat milder, die hadden ook minder tijd natuurlijk. Daardoor liet het repetitiebezoek wel eens te wensen over. Dat vond ik niet prettig, maar ik probeerde dat nooit te laten merken aan de leden die er wél waren. Ik begon op tijd en stopte op tijd en probeerde de repetities altijd zo aangenaam mogelijk te maken. Presentie is toch de taak van het bestuur. Als het bestuur niet honderd procent functioneer-


de, had ik daar last van. Gelukkig heb ik altijd een goed overleg met de diverse besturen gehad. En je moet niet met iedereen bevriend willen zijn. Ik houd van een zekere distantie.” Heeft hij ook kritiek? “Nee, eigenlijk weinig. Ja, er hadden soms wat meer muzikale activiteiten georganiseerd kunnen worden. Concerten en optredens zijn belangrijk, ook voor de binding met de gemeenschap. Je moet zichtbaar blijven.” MUZIEKKEUZE

In de jaren zeventig bepaalde de dirigent alles zelf wat met muziek te maken had. Hij koos de muziek die werd aangeschaft en gespeeld en maakte de programma’s voor concerten. In die tijd programmeerden harmonieën nog veelal marsen en klassieke harmoniemuziek. “Bij de Kapel speelden wij ook veel lichtere muziek zoals musicals, filmmuziek en popmuziek. Ik zat dan natuurlijk op het vinkentouw en vond het leuk muziekstukken mee te kunnen nemen naar Ravenstein. De Rivierencyclus, American Folksuite, de musical Hair, filmmuziek van Ennio Morricone, allemaal stukken op ereafdelingsniveau waarvan ik wist dat OBK die aankon. Dat was financieel voordelig voor de altijd krappe begroting, maar vooral aantrekkelijk qua programmering voor muzikanten en toehoorders. Die moderne lichte muziek was een noviteit die niemand had in die tijd.” Later drong ook bij OBK de tijdgeest door. Mensen werden mondiger en wilden meepraten. Voortaan werd

de muziek uitgezocht in de muziekcommissie waarin enkele orkestleden en de dirigent zaten. “Een begrijpelijke ontwikkeling,” zegt Willems, “maar niet altijd gemakkelijk voor mij, want dan moet je soms compromissen sluiten.” EREAFDELING

In een lang dirigentenleven kun je veel beleven. Ton Willems heeft in 25 jaar ruim duizend repetities meegemaakt met OBK en honderden concerten en optredens. Hij ging vijf keer met OBK op concours en behaalde daarbij vier keer een eerste prijs en een keer een tweede prijs in de ereafdeling! Een ongekend succes voor zo’n relatief kleine harmonie. “Maar het werd steeds moeilijker,” zegt Ton. “De niveaus van de andere orkesten gingen omhoog, de eisen werden hoger, de jurering werd strenger. En OBK werd er ook niet jonger op. Dat gaat toch een rol spelen op een gegeven moment. Toch vind ik het jammer dat ze niet meer op concours zijn gegaan en daardoor een niveau lager zijn gaan spelen. Je hoeft toch niet per se een eerste prijs te halen! Een tweede prijs is ook prima, maar dan waren ze wel in de ereafdeling gebleven. OBK is al die jaren een mooi orkest gebleven met een aantal uitstekende muzikanten als harde kern. Ook de bijdrage van muziekkapel 8 Pils 2 Donker moet niet onderschat worden. Aanvankelijk had ik grote zorgen over twee muziekgezelschappen naast elkaar. Maar dat is achteraf nooit een probleem geweest. Integendeel, zij

zijn binnen het orkest steeds de stabiele factor gebleken.” Ton Willems praat graag over OBK. Hij voelt nog altijd een sterke band met de vereniging. Zelden laat hij verstek gaan bij nieuwjaarsconcerten en hij blijft graag op de hoogte van het wel en wee van de leden. “Er zijn zoveel mooie herinneringen overgebleven. Ik ben trots op de ontwikkeling die ik samen met dit orkest heb mogen meemaken.”

1] DIRIGENT TON WILLEMS MET KONINKLIJKE ONDERSCHEIDING. 2] KRANTENBERICHT UITWISSELINGSCONCERT MET CONCORDIA BERGHEM, WAARVAN OUD-LID PIET LANGENHUIJZEN DIRIGENT IS.

121


122


TIJDVAK 4 1965-1990 Thema 4 Straatoptredens en concerten

123


TIJDVAK 4 1965-1990 HISTORISCHE CONTEXT

In dit tijdvak beleeft de Koude Oorlog zijn hoogtepunt, na de Cubacrisis in 1962 die een rechtstreekse confrontatie was tussen president Kennedy van de Verenigde Staten en partijleider Chroesjtsjov van de USSR. West- en Oost-Europa worden zorgvuldig gescheiden door het IJzeren Gordijn, een zwaar met mijnen en prikkeldraad beveiligde zone tussen de landen. De spanningen tussen de NAVO en het Warschaupact drukken hun stempel op deze periode. De val van de muur in Berlijn tussen West- en OostDuitsland op 9 november 1989 en de hereniging van de beide Duitslanden vormen de opmaat tot het einde van de tegenstelling tussen Oost- en West-Europa. Het echte einde van de Koude Oorlog komt uiteindelijk binnen bereik door het uiteenvallen van de Sovjetunie in afzonderlijke staten tijdens het bestuur van partijsecretaris Gorbatsjov onder de motto’s ‘perestrojka’ (hervorming) en ‘glasnost’ (openheid). Deze openheid slaat over op de landen in het voormalig Oostblok. De Verenigde Staten winnen uiteindelijk de wedloop die zich ook in de ruimtevaart voltrekt: Neil Armstrong zet als eerste mens voet op de maan. De wederopbouw in Nederland zorgt voor toenemende welvaart en de verzorgingsstaat wordt uitgebouwd, mede ondersteund door geld uit de aardgasbaten. Tegelijkertijd is er sprake van emancipatie van de burgers en van vrouwen in het bijzonder. Ondanks de nieuwe vrijheden die het Tweede Vaticaans Concilie brengt, schrijdt de ontkerkelijking, eenmaal ingezet, snel voort. Traditionele gezagsverhoudingen tussen overheid en burgers, tussen ondernemers en werknemers, docenten en studenten veranderen ingrijpend. De aanzet komt vanuit de Provobeweging en uit studentenkringen. Mondige burgers staan op en verzetten zich bijvoorbeeld tegen de plaatsing van kruisraketten. Het verzuilde Nederland wordt losser. Tijdens de inhuldiging van Koningin Beatrix in 1980 is Amsterdam in de greep van rellen. Het straatbeeld verandert ingrijpend door de grootschalige entree van de auto, nu voor bijna alle gezinnen binnen bereik. De televisie krijgt een centrale plaats in de huiskamer en het aantal zenders neemt eerst toe van een naar drie om later te exploderen naar een vrijwel onbeperkt aantal buitenlandse en commerciële zenders.

124


James Last maakt klassieke muziek populair, net zoals André Rieu dat momenteel doet. Maar popmuziek inclusief de bijbehorende (jeugd)cultuur is en blijft dominant. Sinds het begin van dit tijdvak haalt Nederland de eerste groepen buitenlandse gastarbeiders uit onder meer Spanje, Turkije en Marokko naar ons land om te werken in de bloeiende industrie, zoals de vlees- en conservenindustrie in het naburige Oss. RAVENSTEIN

In Ravenstein vindt stadsuitbreiding plaats op het oorspronkelijk grondgebied van Huisseling: de Veerkamp met gezinswoningen en villa’s, De Hoge Graaf met een nieuwe sporthal en later de Roesterd en Kromland. Een aantal gebouwen in de stijl van de Bossche School verschijnt in Ravenstein, zoals de bibliotheek en de huizen aan de Walstraat op de plaats van de voormalige schoenfabriek. Buiten de gracht vestigen zich Salets Meubelfabriek en Transportbedrijf Van Klaarenbeek. Aan de Stationssingel en Het Kolkske verschijnen industrieën zoals die van BMW Nederland en Van Wijk & Boerma. De Dorpenweg van Zeeland naar Oss wordt onder het spoor door getrokken en verbindt de kerkdorpen van Ravenstein. De grote wereld komt even Ravenstein binnen wanneer in 1972 de Palestijnse terreurgroep Zwarte September een bomaanslag pleegt op het verdeelstation van de Gasunie aan de Dorpenweg bij Overlangel. Ravenstein komt aan de rijksweg 73 (later autosnelweg A50) te liggen en een brug over de Maas vervangt de veerpont. Samen met het spoor biedt dit de inwoners een uitstekende ontsluiting, zodat Ravenstein ook voor forensen een aantrekkelijke woonplek is. Diverse verenigingen organiseren activiteiten om geld te genereren en zorgen daardoor voor een levendiger straatbeeld. Jarenlang zijn er de bekende braderieën en markten: Gastvrij Ravenstein, Samen op de Koffie, Op naar Ravenstein en Kunst uit Klei. OBK: EEN VASTE WAARDE IN RAVENSTEIN

Na de uitgebreide viering van het 75-jarig jubileum gebeurt er veel binnen de vereniging. De opleiding van leerlingen gaat over van eigen leden en instructeurs, zoals Castenmiller en Verhoof, naar professionele krachten met

1] OPENING VAN DE OPENBARE SCHOOL OP DE BLEEK. 2] HET SPOORWEGVIADUCT IS JAREN EERDER GEREED DAN DE DORPENWEG DIE DE KERKDORPEN MOET VERBINDEN. 3] HARMONIE EN DRUMBAND BIJ HET 90-JARIG JUBILEUM.

125


TIJDVAK 4 1965-1990

conservatoriumopleiding. Sommige jaargangen kennen een grote toeloop. Veel kinderen van leden uit de babyboomgeneratie gaan hun opleiding bij OBK volgen en worden daarna in het orkest opgenomen. Geheel in de tijdgeest verenigen deze jonge leden zich en eisen ze inspraak in de repertoirekeuze. Een ingrijpende ontwikkeling vindt plaats als harmonie KVA (Kunstliefde Vermag Alles) uit Oss zich bij OBK aansluit bij gebrek aan muzikanten. Gedurende vijf jaar trekken beide korpsen gezamenlijk op bij repetities en optredens, maar als de belangstelling voor het lidmaatschap in Oss weer toeneemt, gaat KVA weer zelfstandig verder. De ontkerkelijking, die zich in Nederland breed manifesteert, komt ook in de Ravensteinse kerkdorpen tot uitdrukking in een afnemende belangstelling voor processies. Vanaf 1970 hoeft OBK niet meer aan te treden. In deze periode vindt vijfmaal een uitwisseling plaats met een muziekvereniging in Schweich aan de Moezel in Duitsland. Het voorzitters- en secretarisduo Van Stekelenburg en Roelofs is jarenlang actief als leiding van de Kring Maasland, het samenwerkingsverband van de muziekgezelschappen in de regio. OBK sleept driemaal de Maaslandcup in de wacht en heeft een reputatie hoog te houden in de regio. Het muziekrepertoire verbreedt zich van marsen en ouvertures tot musicals, filmmuziek en gearrangeerde popmuziek. Deze keuze komt tot stand in de muziekcommissie, die de inspraak van de leden organiseert. Leden komen nu ook veel meer van buiten de kern Ravenstein. Een hele lichting jongens en meisjes uit Neerloon en uit de nieuwe wijken van Ravenstein vormt een nieuwe drumband, nadat de damesdrumband ter ziele is gegaan. Na een vernieuwing van het oude patronaat tot het gemeenschapshuis Vidi Reo, kiest OBK deze ruimte als vaste stek voor repetities en concerten. Het 100-jarig jubileum is een mooie aanleiding om de boottocht naar Zaltbommel opnieuw te maken, dezelfde tocht die OBK in 1936 maakte om er op een concours voor de eerste keer het hoogste niveau te bereiken, de superieure afdeling.

1] MARIE EN BETS STRIK ZIJN BIJ DE EERSTE LICHTING VAN DE DAMESDRUMBAND (1962). 2] VOORZITTER HARRIE VAN STEKELENBURG DRUKT BIJNA 30 JAAR ZIJN STEMPEL OP OBK. 3] PIET BRUKX ALS EERSTE KLARINETTIST VAN HET HARMONIE-ORKEST. 4] PIET BRUKX OP SAX IN DE BOERENKAPEL.

126


PROFIEL: TOPMUZIKANT PIET BRUKX Wanneer oudere leden van Stadsharmonie OBK beginnen te vertellen over het wel en wee van de vereniging, valt steevast de naam Piet Brukx. Ook oud-dirigent Ton Willems spreekt met veel respect over hem. Piet Brukx was lid van OBK van 1958 tot in de jaren negentig. Hij was tevens een van de oprichters, secretaris en arrangeur van muziekkapel 8 Pils 2 Donker.

Piet Brukx (1941) speelde soloklarinet in het harmonieorkest. “OBK had veel goede muzikanten,” zegt oud-dirigent Ton Willems, “maar Piet Brukx stak er toch wel met kop en schouders bovenuit. Hij had een goede techniek en een prachtige toon, was tempovast, maakte nooit fouten en kon goed muziek lezen en schrijven. Een muzikant waar ik op kon bouwen.” Bij 8 Pils 2 Donker speelde Piet behalve klarinet ook altsaxofoon, tenorsaxofoon en esklarinet. “Hij had soms wel vier instrumenten bij zich,” herinnert Willy Hoppenbrouwers van 8 Pils 2 Donker zich. “En hij kon ermee improviseren als de beste. Een natuurtalent. Soms zat hij tijdens een optreden met vier, vijf muzikanten te jammen terwijl de rest aan het bier zat!” Willy Hoppenbrouwers en Piet Brukx woonden in de jaren zestig in de Prinses Irenestraat en Harry Kocken woonde er vlak achter in de Doolhof. Dat had zo z’n voordelen. Willy: “In de zomer repeteerden we vaak met het raam open. Zodra ik op mijn trompet begon, vielen de andere twee in op klarinet, of andersom. En als ik iets niet goed deed, kwam Piet naar mij toegelopen om het uit te leggen. Hij was een fanatiek muzikant en kon je soms op je donder geven!” Piet Brukx schreef zelf muziek en ook zijn arrangementen waren fameus. Willy: “Op een goede dag hoorde hij tijdens ons jaarlijkse optreden bij de wijnfeesten in het Duitse Schweich vijf mooie wijnliederen zingen. Het jaar daarop had hij voor ons vijf arrangementen gemaakt, met teksten erbij voor de zangers! Het was ongelooflijk! Er zaten melodieën tussendoor geweven van sinterklaasliedjes die alleen wij Nederlanders kenden. De zaal stond op z’n kop en wij lagen dubbel van het lachen natuurlijk.” In de jaren negentig werd Piet Brukx ziek, het spelen ging moeizamer. Toen bleek dat hij Alzheimer had, werd hij opgenomen in de Nieuwe Hoeven in Schaijk. In die laatste periode herkende hij geen mensen meer, maar als 8 Pils 2 Donker kwam spelen, rolden er tranen over zijn wangen. Piet Brukx overleed op 30 november 2001.

127


Thema 4 Straatoptredens en concerten 4.1 WERELDLIJKE OPTREDENS

Een fanfare of harmonie laat vanuit haar militaire oorsprong meestal marcherend of staand van zich horen via muzikale wandelingen en aubades en serenades bij feestelijke gebeurtenissen. De muzikanten spelen de muziek uit het hoofd of vanaf een boekje met de muziek in klein formaat op een harpje op het instrument. Voor het korps loopt de tambour-maître om de route, het tempo en de passen in de maat aan te geven. Bij meer plechtige gelegenheden loopt de vaandeldrager mee. Het is lange tijd traditie geweest bij OBK om zo'n optreden te onderbreken of op zijn minst af te sluiten met een drankje in een café. Het royale drankgebruik van de spelende leden tijdens en na optredens, staat in de meeste oude verslagen slechts in omfloerste bewoor-

dingen omschreven: We hielden het niet droog. Maar de waardering van de burgerij op straat lijdt daar niet merkbaar onder. EERSTE OPTREDENS

Het eerste publieke optreden is al op 20 augustus, vlak na de start in mei 1890. Dan waagt de fanfare het al een mars te verzorgen en op de Markt een serenade te brengen aan het eerste honorair lid, burgemeester Van Claarenbeek. Deze serenade bevalt de burgemeester zo goed, dat hij zich genoopt voelt zijn verrassing kenbaar te maken. “Hij hoopt,” zegt hij, “dat hij snel weer van een dergelijke vrolijke avond mag genieten.” De directeur (dirigent) P. Carpaij heeft zich volgens Van Claarenbeek uiterst verdienstelijk getoond.

1] OBK BRENGT EEN SERENADE VOOR HET OUDE STADHUIS. 2] DE TROMBONESECTIE BEREIDT ZICH VOOR OP EEN WEDSTRIJD OM DE MAASLANDCUP.

128


129


Thema 4 Straatoptredens en concerten

In januari daaropvolgend geeft de fanfare al twee winterconcerten, en wel voor een groot publiek. De correspondent van de Graafsche Courant merkt verscheidene vreemdelingen op tussen het talrijke publiek. De ijver van de werkende leden van het jonge gezelschap verdient aller lof, schrijft de krant. Ruim een jaar na de oprichting heeft OBK al een nieuwe directeur aangetrokken, Lambert van Oeffelt uit Oss. De krant oordeelt dat het gezelschap onder zijn leiding zo mogelijk

nog grotere vorderingen maakt dan onder de vorige directeur. Van Oeffelt speelt tijdens het zomerconcert op de Markt zo’n uitmuntende solo Nachklänge aus dem Zillertal op piston dat het publiek hem vraagt het stuk te herhalen.

toezingen of toespelen van een geliefde of een vorst in de vroege morgen, bijvoorbeeld op Koninginnedag. Bij afwezigheid van de koning of koningin treedt de burgemeester als vertegenwoordiger op. Bij een serenade is het muzikale huldebetoon in de avonduren. Daadwerkelijke aubades voor de vorstin zelf heeft OBK twee keer kunnen brengen: bij de aankomst van koninginregentes Emma en de jonge koningin Wilhelmina op het station in Ravenstein in 1895 en bij een tussenstop van koningin Wilhelmina op 17 augustus 1904. Gedurende een groot deel van zijn bestaan brengt OBK jaarlijks een serenade aan de burgemeester tijdens Koninginnedag met een muzikale wandeling in de ochtend, maar de laatste decennia is deze traditie in onbruik geraakt. Wel geeft de harmonie weer jaarlijks een concert op de Bleek sinds de inhuldiging van koning Willem-Alexander in 2013. Het aantal andere serenades dat OBK gedurende zijn 125 jaar brengt, loopt in de vele honderden, maar bij gebrek aan archiefstukken is het exacte getal niet te bepalen. Als er een gelegenheid met burgerlijk karakter te vieren is, staat het korps paraat. Gouden huwelijksfeesten, jubilea van instellingen en verenigingen, openingen van winkels, bedrijven, sportterreinen, acties van Veilig Verkeer, middenstandsbeurzen, begroetingen van de RodeKruisboot Henri Dunant enzovoorts. Ook voor de werkende leden zelf komt men soms vroeg uit de veren, bij een huwelijk, zilveren of gouden huwelijk of een ander jubileum van een lid of bestuurslid.

AUBADES EN SERENADES

Tegenwoordig hanteert OBK het onderscheid niet meer tussen aubades en serenades. Officieel is een aubade het

130

Bij vele religieuze feestelijkheden treedt het korps eveneens aan: processies, verwelkoming van neomisten en de vele


jubilea van pastoors en dekens in de kerkdorpen van Ravenstein. Deze optredens komen apart aan bod. Eind negentiende en begin twintigste eeuw, als de gemeente uit zuinigheid de gaslampen in het stadje vroeg dooft, krijgt een muzikale wandeling het karakter van een fakkeloptocht. Het publiek staat dan met fakkels langs de kant om de muzikanten bij te lichten. Zoals de allereerste serenade bij de herverkiezing van schoenfabrikant De Waal tot raadslid in augustus 1890. Het bestuur schaft in 1908 lantaarns aan om bij serenades in de avond nog beter voor de dag te kunnen komen. In 1960 schaft men de modernere vorm van hoofdlampen op batterijen aan. Deze raken echter snel in onbruik door de verbeterde verlichting en lampjes op de instrumenten.

Bij de serenade ter gelegenheid van de zilveren bruiloft van onderdirecteur Castenmiller in 1939 krijgen alle leden van hem een sigaar uitgereikt. Op het sigarenbandje staat een piepkleine foto van hem en zijn vrouw. Hij heeft speciaal een kistje laten maken met dezelfde foto erop. Een vaak terugkerend onderwerp op de ledenvergaderingen is de opkomst van de leden tijdens serenades en wandelingen. Niet alle leden zijn even dol op het marcheren op de keien van Ravenstein. Als de harmonie een muzikale wandeling houdt, komen jarenlang alle mensen naar buiten of hangen ze uit het raam. De jeugd trekt in groten getale achter de harmonie aan. Dat is de laatste decennia zeker niet meer het geval.

1] SERENADE VOOR TOENMALIG CAFÉ OLD CORNER. 2] OP WEG NAAR DE GILDEFEESTEN IN HUISSELING. 3] DE BOERENKAPEL BRENGT SFEER IN HET STADJE (BEGIN JAREN ZESTIG). 4] MICHAEL CASTENMILLER PRESENTEERT HET KORPS EEN SIGAAR UIT EIGEN DOOS MET AFBEELDING VAN HET 25-JARIGE PAAR.

131


Thema 4 Straatoptredens en concerten

OPLUISTERING VAN OPENINGEN

In de tijd van de wederopbouw heeft de harmonie het druk met optredens bij gelegenheid van openingen van nieuwe gebouwen, bedrijven en sportcomplexen. De ontwikkeling van Ravenstein laat zich aflezen aan deze optredens. De laatste jaren zijn er helaas ook sluitingen en afscheidsceremonies te betreuren. Hieronder volgt een kleine opsomming. 1913 Opening van de nieuwe openbare school. 1922 Opening van het gemeentelijk elektrisch bedrijf. Eerste concert in de muziektent met elektrische lampen op stroom! 1929 Opening van het nieuwe sportterrein voor de voetbalclub S.V.R. ofwel Blauw-Wit. De bijna duizend toeschouwers krijgen mooi spel te zien en harmonie OBK

132

wist de feestelijkheden bijzonder op te luisteren, schrijft de Graafsche Courant. Beschermheer van de sportvereniging burgemeester Caners verricht de formele opening en houdt een passende openingsrede. Onder de klanken van Wien Neerlands bloed, de voorloper van het Wilhelmus, verricht de geestelijk adviseur de officiÍle aftrap. 1939 Ingebruikname van de nieuwe veerpont Jeanne. 1946 Opening tennisbaan; opening nieuwe sportterrein Herpen. 1947-74: Opening middenstandsactiviteiten zoals de middenstandsbeurs, middenstandswinkelweken en Sint-Nicolaasacties. 1951 Opening nieuwe fabriekshal Meulemans aan de dijk in de uiterwaarden. 1956 Opening gemeentelijk propaangasbedrijf. 1956 Opening vakantiecentrum Herperduin. 1960 Opening tennisbanen. 1965 Opening bejaardenhuis Maasland in Herpen. 1965 Opening Vidi Reo. 1968 Opening kanaal Macharen naar Oss, uitvoering van De Slag bij Waterloo in samenwerking met het Sint-Barbaragilde. 1970 Opening jeugdhuis ’t Kempke. 1970 Opening SPAR winkel. 1970 Opening van het distributiecentrum van BMW Alimpo (Algemene Import Maatschappij) aan de stationssingel door de Duitse CSU-minister Franz Josef Strauss. De import van BMW's in Nederland gaat in het vervolg via Ravenstein. 1972 Opening van de Nederlands Hervormde kerk, na complete restauratie. 1973 Opening nieuwe treinstation Ravenstein.


1974 1974 1975 1978 1978 1979 1981 1981 1981 1981 1994 2000 2001 2001 2002 2012 2013 2014

Opening ABN bank. Opening gemeentehuis Oss. Opening brug over de A50. Opening nieuwe fabriek Dekro aan Schaafdries. Heropening kantoor Meulemans. Opening openbare school ’t Ravelijn aan de Molensingel. Heropening kantoor Rabobank. Opening Sporthal De Hoge Graaf. Opening openbare bibliotheek aan de Marktstraat. Opening bedrijfscomplex Van Dijk op het industrieterrein. Opening dorpspomp Herpen. Opening kiosk Herpen. Opening rondelen op de wallen. Opening klooster Soeterbeeck als studiecentrum van de Radboud Universiteit. Afscheid van de zelfstandige gemeente Ravenstein, rondtocht met de Stamtafel. Opening pinautomaat in CHV-gebouw, na sluiting Rabobank. Sluiting Drogisterij Den Ouden. Sluiting Slijterij Heessen.

4.2 KERKELIJKE OPTREDENS

In het van oorsprong katholieke Land van Ravenstein zijn processies nooit verboden geweest, omdat het gebied zelfstandig was als enclave binnen de Noord-Nederlandse Republiek. In een bepaalde periode zijn er zelfs zes processies of vereringen in één jaar in Ravenstein en zijn kerkdorpen. OBK is in elk geval na de Tweede Wereldoorlog bij deze processies present, bij sommige al veel eerder. Gezien de doelstelling van de vereniging ligt het voor de hand dat de harmonie ook voor die tijd al deelnam, maar daar zijn geen concrete aanwijzingen voor. Een aparte categorie is de bedevaart naar Kevelaer. Daar trekt men niet jaarlijks naar toe. SINT JAN (JOHANNES DE DOPER)

Jaarlijks zijn op 24 juni, of de eerste zondag erna, de SintJansfeesten in Neerlangel. Vóór 1970 begonnen deze feesten met een processie waarvan de organisatie in handen lag van het Sint-Jansgilde van Neerlangel (niet te verwarren met het voormalige Sint-Jansgilde uit Ravenstein). De processie

1] WILLEM VAN DE LAAR DIRIGEERT BIJ OPENING VAN STUDIECENTRUM IN VOORMALIG KLOOSTER SOETERBEECK (2001). 2] 8 PILS 2 DONKER OP HET RONDEEL AAN DE MAASDIJK. 3] RECTOR VERHOOF LEIDT SERENADE BIJ GELEGENHEID VAN 25-JARIG PRIESTERFEEST VAN PASTOOR DIELS IN HUISSELING (1953). HET KORPS HEEFT NOG GEEN UNIFORM.

133


Thema 4 Straatoptredens en concerten

startte bij de kerk en maakte via een veldweg een ronde door de landerijen en trok dan via de dijk terug. Niet alleen de Neerlangelse bevolking liep mee, ook vanuit Ravenstein namen verschillende groepen min of meer verplicht deel. Bruidjes van de Mariaschool onder strenge begeleiding van hun nonnen, het mannenkoor van de Sint-Luciakerk, Scouting, de Katholieke Plattelands Jongeren (KPJ) in sporttenue en het Sint-Barbaragilde. Tegenwoordig is er een mis in de open lucht met daarna het koningsschieten. Fanfare OBK doet vermoedelijk al vanaf 1900 mee aan de processie en zet dat door tot de laatste processie in 1970. In 1918 doen voor het eerst de klarinetten mee, een klein jaar

nadat de fanfare tot een harmonie is omgevormd. De bevolking stopt veel energie in het versieren van de route met erebogen en een rustaltaar. In 1921 staat wel 1000 man publiek langs de kant. De Graafsche Courant schrijft in 1933 heel lyrisch: Een lange schare geloovigen trok zondagmorgen vanaf het nederige dorpskerkje door de velden langs wuivende korenakkers en met gras omzoomde paden, openlijk getuigenis afleggend van hun geloof aan den God der Altaren. Wat mogen zij er fier op gaan, dit voorrecht nog te bezitten en onbelemmerd rond te mogen trekken te midden van onzen Schepper. Sinds 1970 trekt er geen processie meer, maar viert men

1] GILDEKONING BERNARD BRANDS VAN HET SINT-JANSGILDE EN BURGEMEESTER VAN WEEGEN GAAN HET BALDAKIJN MET MONSTRANS VOOR IN DE SINT-JANSPROCESSIE IN NEERLANGEL (1963). 2] SINT-ROCHUSPROCESSIE (2013). 3] OBK IN LOSSE FORMATIE IN KEVELAER. 4] OBK-LEDEN SPELEN DE DEUTSCHE MESSE VAN SCHUBERT IN KEVELAER TIJDENS 100 JAAR BEDEVAART KEVELAER.

134


nog wel het Sint-Jansfeest, waarbij OBK om de vijf jaar een buitenconcert verzorgt, hoewel de regen dit herhaaldelijk verhindert. SINT ROCHUS

De verering van Sint Rochus in Deursen stamt uit 1745 en is feitelijk een bedevaart. Sint Rochus is de patroon van de pestziekten, omdat hij door zijn gebeden en het kruisteken in Italië veel pestzieken genas. Tegenwoordig krijgt dit een bredere uitleg omdat de pest vervangen is door andere levensbedreigende ziekten. Ook voor de bescherming van het vee werd hij aangeroepen. Rochus wordt voorgesteld als een jonge man met een pelgrimsstaf, meestal met zijn kleed opgetild om zijn wonden te laten zien. Deel van de traditie is het eten van het Sint-Rochusbrood tegen pest en andere besmettelijke ziekten. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog loopt de belangstelling voor Sint Rochus weer op, als gevolg van de inspanningen van pastoor Timmermans. De bedevaart omvat dan vanaf 16 augustus (of de eerste zondag daarna) een hele week processies van zondag tot en met zondag (een ‘octaaf’). In 1938 trekt op de eerste zondag de processie uit Groot-Ravenstein naar Deursen. De missen zijn om 6, 8 en 10 uur. In de middag viert men een plechtig lof en trekt de Sacramentsprocessie door het dorp tot aan het kerkje van Dennenburg. Op dinsdag arriveert de processie uit Heikant, terwijl op donderdag pelgrims uit Schaijk, Nistelrode, Heesch, Oss, Berghem en Herpen aankomen. Op de laatste zondag komen de gelovigen uit Batenburg en de rest van Maas en Waal naar Deursen. De bedevaart vervult dus een regionale functie. Rond 1966 komt de traditie stil te liggen wegens te weinig belangstelling. Maar sinds 2004 is de processie weer in ere hersteld, nu vooral voor de lokale bevolking. De Sint-

Rochusprocessie trekt nu weer jaarlijks op 16 augustus of de zondag erna rond, opgeluisterd met processiemarsen van OBK. Na anderhalve mars bereikt de processie al haar eindpunt bij de Kapelhof aan de Rondestraat. Daar staat de achthoekige barokke kapel van de HH. Rochus en Antonius Abt uit 1745. SINT LUCIA

De verering van Sint Lucia vindt plaats op 13 december of de daaraan voorafgaande zondag en nogmaals de week daarna. De viering vindt plaats in de aan haar toegewijde parochiekerk in de Marktstraat in het centrum van Ravenstein. Hoewel de devotie tot Sint Lucia in Ravenstein al in de zeventiende eeuw aanwijsbaar is, ligt de bloeiperiode, met bedevaarten uit omliggende dorpen, duidelijk in de achttiende eeuw, als de regio wordt geteisterd door dysenterieepidemieën. De bedevaarten zijn doorgegaan tot in de twintigste eeuw, terwijl de heilige de laatste decennia uitsluitend nog ter plaatse als patrones van de parochie wordt geëerd. In de jaren zeventig luistert OBK jaarlijks de hoogmis op het feest van Sint Lucia op. SINT ELIGIUS

De verering van deze heilige vindt plaats in Huisseling. De processie trekt op dezelfde dag als die van Sint Jan in Neerlangel (24 juni) en OBK komt dan ook ’s morgens in Neerlangel en ’s middags in Huisseling in actie. Dit gebeurt tot in 1970. In de week van Sint Eligius zijn er overigens twee processies, waarvan OBK er dus maar een opluistert. Na de processie gebruikt het korps de borrel in café KuijpersHeijnst (Stationsweg) of in De Zwarte Raaf, op de grens van Ravenstein en Huisseling. De aanhang zit dan vaak al in het café te wachten terwijl de mannen nog aan het blazen zijn.

135


Thema 4 Straatoptredens en concerten

KINDSHEIDSOPTOCHT DEMEN

Rond 1900 was er veel aandacht voor de Heilige Kindsheid, een pauselijk missiegenootschap dat door particulieren was opgezet maar dat later de steun kreeg van de paus en uiteindelijk onder leiding werd gesteld van de toenmalige Vaticaanse Congregatie der Propaganda. Doel ervan was kinderen tot dertien jaar op te wekken tot gebed en tot het geven van aalmoezen ten bate van de katholieke missie in verre landen. De jaarlijkse Kindsheidsoptochten vonden vooral plaats in het zuiden van Nederland, in Demen tot 1960. Voor de reis van OBK naar Demen gaat het korps achter op de vrachtwagen van voorzitter Van Stekelenburg. Na afloop van deze optocht is er slechts ranja voor de muzikanten en missen ze de gebruikelijke borrel. SACRAMENTSPROCESSIE

Bij een Sacramentsprocessie draagt de priester het Allerheiligste in een monstrans te midden van gelovigen, bruidjes en muziekgezelschappen door de straten. Deze processie trekt op Sacramentsdag, de tweede donderdag na Pinksteren, door de straten van Ravenstein. De straten en huizen zijn rijkelijk versierd, vaak met beelden, vlaggen en verse bloemen. In de Nieuwstraat is een rustaltaar waar men

1] DE DAMESDRUMBAND ONDER LEIDING VAN ANNEMIEK VAN DE KAMP IN DE SINTJANSPROCESSIE OP DE MAASDIJK (1963). 2] NEOMIST BODENSTAFF MET FAMILIE OP DE DAG VAN ZIJN EERSTE H. MIS (1944). 3] BRUIDJES TIJDENS DE SINT-JANSPROCESSIE (1963).

136


even pauzeert en bidt. Daarna trekt de processie naar de Sint-Luciakerk waar men nog de Latijnse lofzang Tantum Ergo zingt en de zegen krijgt.

Bardoel in Deursen (1938), Geurts in Huisseling (1947), de neef van pastoor Schakenraad in Neerloon (1949), Bertus van Huisseling in Dieden (1959), Van Uden in Demen (1963) en Peter van der Heijden in Deursen (1969).

ONTHAAL VAN NEOMISTEN

Een neomist is een priester die na zijn priesterwijding zijn eerste mis opdraagt, en wel in zijn geboorteplaats. Daar bestaat een vast patroon voor. De neomist en zijn familie worden in optocht van hun woning opgehaald. De harmonie loopt voorop en een schare bruidjes begeleidt de neomist naar de kerk. Daar draagt hij zijn eerste mis op. Na de mis brengen ze hem weer in optocht naar huis en spreekt de voorzitter van de harmonie hem toe. Onthaalde neomisten zijn onder meer P. Meulemans in Ravenstein (1933),

KEVELAER

Sinds de zeventiende eeuw gaan gelovigen op bedevaart naar het Duitse Kevelaer. Deken en pastoor Wouters van Ravenstein neemt in 1888 het initiatief een Broederschap Bedevaart Kevelaer Ravenstein en Omstreken op te richten om de bedevaart een structureler karakter te geven. De eerste jaren reizen de circa 300 pelgrims met de trein. Tot 1939 overnachten ze in Kevelaer en reizen ze de volgende dag terug. Later gaat men per bus. Ondanks de oorlogsdreiging

137


Thema 4 Straatoptredens en concerten

gaat de bedevaart in 1914 nog door. Maar van 1915 tot en met 1921 ligt ze stil. Het is niet bekend of OBK vanaf het begin meetrok, maar in elk geval gebeurt dat regelmatig vanaf 1922, als de tocht weer hervat wordt. Het vaandel van OBK is goed te zien op de foto’s die de fotograaf telkens

een delegatie van OBK mee en speelt ze de Deutsche Messe van Franz Schubert mee in de kerk. OPLUISTERING HEILIGE MISSEN

Het opluisteren van heilige missen in de parochiekerk van Ravenstein behoort niet tot het vaste jaarlijkse programma van de harmonie. Slechts sporadisch luistert OBK, of een klein deel van het orkest, een hoogmis of een nachtmis met kerstmis op. Wel is een delegatie meestal aanwezig als het een uitvaart van een lid of bestuurslid betreft. De laatste jaren verzorgen kleine groepen hout- of koperblazers wel de muzikale opluistering van diensten in de hervormde Kerk van Ravenstein. Dit gebeurt als tegenprestatie voor het gebruik van het kerkzaaltje ‘De Uitkomst’ als leslokaal. 4.3 SINTERKLAASINTOCHT

vanaf een vaste positie maakt. De harmonie begeleidt de bedevaart tegenwoordig meestal niet in volle bezetting en niet geüniformeerd. In 1933 melden zich elf leden aan om mee te trekken. Door de dreigende situatie in ons buurland besluit men de bedevaart in 1938 niet naar Kevelaer maar in eigen land naar Roermond te houden. Van 1940 tot en met 1950 ligt de bedevaart weer stil. De deelname van OBK is niet jaarlijks, maar vindt wel plaats onder meer in 1957, 1961, 1964, 1967, 1969, 1976 (jeugd) en 1977. Tijdens de honderdste bedevaart vanuit Ravenstein in 2005 loopt

138

Het is niet duidelijk wanneer Sinterklaas voor het eerst zijn intocht heeft in Ravenstein. In 1929 bezoekt hij in elk geval de stad samen met Zwarte Piet. Na aankomst maakt hij een rondgang. Daarna houdt de Sint een receptie voor groot en klein, oud en jong bij bakker P. Evers-Derksen in de Marktstraat. Zeker is dat OBK vanaf 1948 present is om de goedheiligman in te halen met muziek. Later zal ook drumband Dedico uit Demen en Dieden jaarlijks van de partij zijn. De intocht vindt in die tijd een of twee weekenden voor Sinterklaasavond plaats. OBK heeft er nog wel eens een handje van om te laat te komen. Soms loopt de mis uit, soms duurt de koffie na de zondagsrepetitie te lang. In de tijd dat OBK samen met KVA uit Oss optrekt, gaat het gecombineerde korps ook in Oss de Sint inhalen. Maar in


1971 is de opkomst van de OBK leden schandalig laag: slechts vier zielen melden zich. Het korps beschouwt de intocht als een verplicht nummer en heeft er niet altijd zin in, zoals doorklinkt in de jaarverslagen. In 1971 schrijft secretaris Flip van de Wolk: Wanneer gaat die heilige eens met pensioen? En in 1973: Een Spaanse gastarbeider komt aan in Ravenstein. OBK geeft aan de middenstandsvereniging aan dat het tijdstip van 12 uur op zaterdag heel onhandig is om een heel korps op de been te brengen. Veel leden werken in een winkel. Muziekvereniging Sint Hubertus uit Herpen heeft daar kennelijk minder moeite mee en verzorgt de intocht. Sinterklaas noemt OBK daarop een korps van beunhazen, een uitspraak waar hij later toch weer op terugkomt. Gedurende vele jaren fungeert Hent de Best als goedheilig-

1] ZES OBK-MUZIKANTEN MET VAANDEL BEGELEIDEN DE RAVENSTEINSE PELGRIMAGE IN KEVELAER (1924). 2] TROMPETTIST WILLY HOPPENBROUWERS BEGELEIDT JEUGDLEDEN IN KEVELAER (1975). 3] IN 1993 BEGELEIDT OBK DE AANKOMST VAN DE LANDELIJKE SINTERKLAAS IN DE HAVEN VAN RAVENSTEIN. DE NOS DOET VERSLAG OP TV. 4] INTOCHT SINTERKLAAS TREKT DOOR

man. Jan Urselmann volgt hem op van 1992 tot 2002. Sindsdien vervult Peter Roelofs deze rol met zijn broer Karel als hoofdpiet. De meest spectaculaire intocht is op 20 november 1993 als de landelijke Sinterklaas in Ravenstein aankomt. Deze intocht voltrekt zich in een oer-Hollands decor. Het is bitter koud en een gure wind met stuifsneeuw waait over de haven. Desondanks staan duizenden kinderen en ouders op de kade. De vendelzwaaiers van het Sint-Barbaragilde staan langs de kade en OBK staat in gelid aan de waterkant sinterklaasliedjes te spelen. Aart Staartjes zit in een hokje op de loswal achter de microfoon. Voor hem staat het “grootste muziekkorps van Ravenstein”. Burgemeester Combée ontvangt de Sint als deze (pas om half een) aanmeert. Na de ontvangst trekt de stoet met de Sint op de schimmel en de burgemeester erachter in een koets door het stadje naar het gemeentehuis. Onderweg stapt Sinterklaas af en toe af om een aantal middeleeuws aangeklede taferelen te bekijken. De NOS is indringend aanwezig met achttien camera’s, onder meer in de helikopter en bovenop de silo van Meulemans. De beelden tonen het stadje Ravenstein op zijn best. De Sint

KOLONEL WILSSTRAAT (1963). 5] IN WEER EN WIND WORDT SINTERKLAAS INGEHAALD.

139


Thema 4 Straatoptredens en concerten

brengt 50 pieten en 300 kilo snoepgoed mee. Onze eigen kersverse sinterklaas Jan Urselmann heeft dit jaar geen dienst. Tijdens de voorbereiding van de intocht is er discussie over de kleur van de uniformjasjes van drumband Dedico. Deze band verzorgt op dat moment al 25 jaar de intocht, maar de NOS vindt naar verluidt de blauwe kleur niet geschikt en de rode kleur van Sint Hubertus uit Herpen beter. Maar in werkelijkheid is het vooral de marsmuziek van Dedico die de omroeporganisatie niet geschikt vindt en waardoor ze niet deel mogen nemen. OBK komt niet veel in beeld, maar het muzikale optreden is wel tot bijzondere tevredenheid van de NOS en de aanwezigen. 4.4 UITVOERINGEN EN CONCERTEN

Naast muzikale wandelingen kent een harmonieorkest ook zittende optredens. De muziekstukken zijn over het algemeen langer, gecompliceerder en de bladmuziek staat dan in groot formaat op een muziekstandaard. Een uitvoering of concert kan zowel binnen als in de buitenlucht plaatsvinden. OBK kent een vrij vast patroon van uitvoeringen in de verschillende perioden van zijn bestaan. Tijdens de fanfaretijd houdt OBK jaarlijks een of twee winteruitvoeringen en een reeks zomeruitvoeringen in de buitenlucht.

telkens in de Marktstraat plaatsvindt. De correspondent van de krant heeft echter een beperkte historische blik, want bijvoorbeeld in 1911 speelt men op de hoek Maasstraat en Nieuwstraat op de feestdag van Sint Petrus en Paulus (29 juni). De bewoners van Ravenstein zouden het op prijs stellen, meent de krant, dat de concerten ook eens ergens anders gegeven worden. Zolang er geen vaste muziektent is, moet dat kunnen. Geschikte punten zijn hoek MaasstraatNieuwstraat, hoek Winkelstraat-Nieuwstraat, kruispunt Walstraat-Landpoortstraat. Daar wonen ook donateurs en begunstigers! Wat wel zeer hinderlijk werkt, is het geravot van de schooljeugd, ondanks de aanwezigheid van de veldwachter die op de hoek van de kiosk blijft staan alsof hij aan de grond genageld is. Ook in eerdere jaren treedt dit fenomeen van storende en weinig respectvolle jeugd op. Optreden van de veldwachter biedt vaak wel soelaas. Zomerconcerten in de buitenlucht geeft OBK al zijn hele bestaan. Aanvankelijk zijn er meerdere concerten in de zomermaanden. Een onderbreking van repetities en concerten in de vakantie kent de harmonie pas sinds 1966. De frequentie loopt dan ook terug tot een enkel buitenoptreden. In de jaren negentig spreekt men van vakantieconcert. Het concert vindt dan plaats op het grasveld onder de bomen bij verzorgingshuis De Valkenburcht aan de Kasteelseplaats.

ZOMER

De zomeruitvoeringen zijn voornamelijk in de Marktstraat, maar soms, als het weer het toelaat, ook op de veranda van het Veerhuis. De bewoners van de Marktstraat zitten in hun zelf meegebrachte leunstoel of op de bank naar de mooie muziek te luisteren. Maar in 1921 vraagt de Graafsche Courant zich af of het een voorwaarde voor subsidiĂŤring is dat het concert

140

De huidige vorm van het zomerconcert is sinds 2006 het grachtenconcert, jaarlijks op de laatste maandag voor de zomervakantie. Doorgaans komen ook de blokfluitleerlingen of andere leerlingen hierbij aan bod. De Kasteelseplaats is verruild voor een idyllische plek achter Vidi Reo waar de muzikanten aan de gracht onder de treurwilgen hun zomerse muziek ten gehore brengen.


DORPSFEESTEN IN HUISSELING (1997) | BARITONSECTIE (2014) KONINGSCONCERT OP DE BLEEK MET ORANJEBITTER (2013) | BESTUUR LOOPT MEE MET HET KORPS (1999) ZOMERCONCERT OP DE KASTEELSEPLAATS (1997) | GOUDEN JUBILARISSEN (2006).

141


PAUKEN VOOR HET GRACHTENCONCERT | FLUITSECTIE TROMPETSECTIE | DORPSFEESTEN IN NEERLOON (2007)

142

KLARINETSECTIE EN HOBO BIJ DODENHERDENKING | SAXOFOONSECTIE (2004).


WINTER

1] KLARINET- EN TROMPETSECTIE.

Winteruitvoeringen vinden plaats in de sociëteitszalen van de horecagelegenheden, ten huize van de heer Vermeulen of in het koffiehuis van de heer Linssen, zoals de aankondiging in de ’s-Hertogenbossche Courant luidt. De concerten zijn meestal vroeg in de avond: half zes of zes uur. Reveilles op straat bij bijzondere feesten zijn er soms al om half zes ’s ochtends. Het hele leven speelde zich vroeger af dan tegenwoordig. Het ontbreken van straatverlichting is daar mede debet aan.

2] VOCAAL EN INTRUMENTAAL

Al vrij vroeg probeert OBK de muzikale winteruitvoeringen te combineren met andere cultuurvormen. In eerste instantie zoekt men samenwerking met lokale verenigingen zoals de Liedertafel Ravo’s Lust en de toneelvereniging Juliana. Sommige werkende leden zijn ook in die andere verenigingen actief of voeren zelf een toneelstukje op. Zo is Willem van de Kamp een entertainer die met voordrachten, toneelstukjes en moppen de zaal kan vermaken. Het eigen toneel noemt men De Dilettantenclub. Ook zoekt men vernieuwing buiten Ravenstein. In de jaren twintig en dertig zijn humoristen en karakterkomieken populair. Het bijzondere van de winteruitvoeringen is dat deze de eerste jaren op twee dagen achter elkaar plaatsvinden, namelijk voor mannen en vrouwen gescheiden. Pas laat komt hieraan een eind. Voorzitter Johan van Stekelenburg stelt in 1923 de leden voor om gemengde uitvoeringen te gaan houden. Hij zal wel eerst toestemming aan deken Sala moeten vragen. Het is bekend dat de vrouw van de voorzitter, Lucie Hamaekers, daar flink ruzie met hem over maakte en tegen hem gezegd heeft dat hij niet thuishoort bij een

CONCERT TEN BATE VAN DE ALGEMENE ARMEN TIJDENS KRONING VAN KONINGIN WILHELMINA (1898).

muziekvereniging als ze niet samen naar een uitvoering kunnen gaan. Door haar toedoen zijn de uitvoeringen na 1923 voor gemengd publiek. Een aantal medewerkenden kon worden achterhaald. 1897 Muzikaal-vocaal optreden met Ravo’s Lust. 1904 Van Vorsselen, Betuwse komiek. 1906 Karakterkomiek Rief, Nijmegen. 1910 Karakterhumorist Lucien, Rotterdam. 1917 Gebroeders De Bruin, duettisten, Nijmegen. 1918 Grefkens en Hardeman, Nijmegen. 1919 Groot anti-alcoholisch kluchtspel in 2 bedrijven door de toneelvereniging. 1920 Eigen toneel. 1921 Eigen toneel. 1922 Komische voordrachten van Jos van Herwaarden, Lith. 1922 Feestavond voor donateurs met de vermaarde illusionist Chambly. Die voorstellingen zijn hoogst interessant en verbazingwekkend. Wat prof. Chambly presteert op het gebied van goochelkunst, illusionisme of hoe het ook mag heten grenst aan het ongelooflijke.

143


Thema 4 Straatoptredens en concerten

1922 1923 1923 1924 1925 1927 1928 1929 1930 1930 1931 1932 1932 1933 1933 1934 1934 1935 1936 1936 1937 1937 1938 1938 1941 1945 1947 1950 1951 1953

Cornelissen-Boeren, ’s-Hertogenbosch. H.Kramer, humorist, Nijmegen. Gezelschap Boesnach (Mimi), Rotterdam. Mandolineclub La Serenate. Het Bossche Dubbelmannenkwartet. Boris Lensky, vioolvirtuoos, Rob Gevers, bariton. Bart van de Wiel, Eindhoven. Humorist Van Bussel. Met Liedertafel Ravo’s Lust en dilettantenclub OBK. Professor Ben-Ali Libi. Humoristen Van Engelen en Vermeeren. Duo Gelria uit Nijmegen. Film. Eigen toneel: De Vrek. Davola. Eigen toneel: De Goede Reis of De Dode te Paard. Vlaams humorist F. Lamoen. Wedstrijd voor humoristen en duo’s. Toneel Asterius, Oisterwijk. Bot. Bleijenburg. Karakterhumorist Bart van de Wiel. Brabants Leeken Toneelgroep De Spiegel. Toneel, Oisterwijk. Humorist W. van Noordt, Den Bosch. Cabaret en revuegezelschap The Holiday Stars en humorist Henk Geurts uit Nijmegen. Rotissono Mannenkoor. Toneelclub Vrouwengilde. Eigen toneel: Wie Ben Ik? Eigen toneel: Hoe Peerke Kustermans toch nog in de Hemel Kwam. “Wereldberoemde” Indische mentalist Chandu, afgelast wegens de watersnoodramp in Zeeland.

144

1955 Humorist-conferencier H. v.d. Bosch uit Tilburg. 1956 Pier Duro, illusieshow en August de Laat, humorist. 1966 Grote muziekuitvoering met fanfare Sint Cecilia Zijtaart. 1968 Jeugdfanfare Aurora Heesch en Koninklijk Erkende Harmonie Sint Cecilia Rosmalen. Het valt op dat er ook landelijk tot internationaal bekende artiesten bij zijn, zoals in 1927 de Hongaarse vioolvirtuoos Boris Lensky, die toen vaak op de AVRO radio te horen was. Ook Mimi Boesnach (Maria Alida Pieters) van het naar haar genoemde gezelschap is later een zeer bekende actrice geworden, onder meer als Kniertje in Op Hoop van Zegen. De winteruitvoeringen gaan tot eind jaren zestig door. NIEUWJAARSCONCERT

Vanaf 1972 ontstaat een nieuwe traditie: het nieuwjaarsconcert. Eerder maakt de harmonie een muzikale rondwandeling om het nieuwe jaar te verwelkomen. Met de vernieuwing van het patronaatsgebouw tot gemeenschaps-

1] DE VIOOLVIRTUOOS BORIS LENSKY WORDT DOOR OBK NAAR RAVENSTEIN GEHAALD (1927). 2] OBK NODIGT VAAK ARTIESTEN UIT VOOR WINTERCONCERTEN. 3] WILDA VAN DRUNEN-LANGENDIJK BESPEELT DE CONTRABAS. 4] POSTER VOOR WINTEROPTREDEN MET TONEEL (1951).


huis Vidi Reo krijgt de harmonie een goede en vaste ‘concertzaal’, wat een nieuwjaarsconcert mogelijk maakt. De eerste jaren is dat nog met KVA uit Oss samen. Vanaf het eerste nieuwjaarsconcert tot op de dag van vandaag is dit concept een groot succes en een vaste waarde in het jaarprogramma. Een omroepster of ladyspeaker kondigt de stukken aan en geeft het concert nog meer cachet. In het begin is dat Marjo van Stekelenburg, dochter van de voorzitter, en later zijn het onder meer de dames Jos de Bresser, Marian Verhallen, Iet Fleuren, Antoinette Neijenhuis, Mieke Hoegen, Martje Gallé, Ester van Haren en daarna ook twee mannelijke sprekers, Rob Wijnhoud en Jelle van Oosterhout. Vaak speelt ook de drumband enkele nummers. Ook het studieorkest krijgt de ruimte om vooraf of tussendoor te laten horen wat het al geleerd heeft. Daarnaast is er ruimte voor andere muziekverenigingen. Mede-optredenden zijn: 1977 parochiekoor Sint Lambertus Huisseling, drumband, studieorkest 1980 jongerenkoor People's Choice onder leiding van Leo van de Burgt 1981 gemengd koor Sint Cecilia onder leiding van Alois Cremers 1990 Regionaal Symphonie Orkest uit Oss 1996 Osse Opera Vereniging 2000 Millenniumconcert met het koor Mix of Music in Sporthal De Hoge Graaf. Enkele jaren na het Millenniumconcert zoekt het bestuur naar vernieuwing van het nieuwjaarsconcert door het weer te combineren met andere artiesten of door speciale thema’s te kiezen.

Een overzicht: 2004 thema filmmuziek 2007 zangeressenduo Shiny Stockings 2008 met studieorkest Mini ma non troppo 2010 zanggroep Emma Capella en zanger Marc van Demen 2012 Young & Swinging met tapdansers en pianist/ componist Max van Platen die voor de harmonie het stuk Impromptu heeft geschreven 2013 thema Rondje Europa met duo doedelzakspelers 2014 secties in the spotlight 2015 jubileumconcert 125 jaar OBK. 4.5 CONCOURSEN EN WEDSTRIJDEN

Het wedstrijdelement is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van OBK. In de beginjaren neemt de fanfare deel aan festivals, waarbij in onderlinge strijd per gelegenheid prijzen te winnen zijn. Later gaat het om concoursdeelnames die dienen om de plaatsing in een afdeling te bepalen. De regel is dat een korps dat lid is van de Bond ten minste elke

145


Thema 4 Straatoptredens en concerten

146


vijf jaar zijn niveau bewijst in een gejureerde wedstrijd. De dirigent maakt een keuze voor een verplicht werk en een vrij werk. Deze muziekwerken moeten wel in de officiĂŤle lijst staan die bij het niveau hoort. Dit zijn respectievelijk het klein en groot repertorium. Bij een eerste prijs met een bepaald aantal punten volgt promotie naar de naast hogere afdeling. Na de crisis en wederopstanding in 1917 laat OBK een indrukwekkende inzet zien en marcheert het op door de verschillende afdelingen. Voor een concours in Leuvenheim bij Brummen stapt in mei 1923 de hele harmonie op de trein. De reden voor deze verre locatie is dat men daar tevens aan een marswedstrijd kan meedoen. In het concertgedeelte daar behaalt OBK een eerste prijs in de derde afdeling. Het korps maakt een beschaafde indruk. Over de solisten is de jury wel te spreken, maar de koperblazers persen de hoge tonen teveel, waardoor ze vaak te hoog worden. Het forte klinkt over het algemeen beter dan het piano. De marswedstrijd is minder succesvol: een tweede prijs. Een kritische verslaggever meldt

1] OBK TIJDENS MAASLANDCUP, MET VAANDELS VAN ALLE DEELNEMENDE VERENIGINGEN (1987). 2] OBK OP DE SPEELPLAATS VOOR DE

dat de muziek onder het marcheren wel zeer goed was, maar het tempo schommelde voortdurend. De paslengte en het tempo van marcheren scoren laag. De kleine trom klinkt kinderachtig en dient vervangen te worden! Het jaar daarop in Hengelo (G) komt OBK bij de mars ook niet verder dan de tweede prijs. Het marcheren zit OBK niet in het bloed. Dat is tot op de dag van vandaag merkbaar. WISSELENDE SUCCESSEN

De weg naar de top krijgt vooral een versnelling onder dirigent Harrie van Abeelen, vanaf 1929. Zijn tomeloze ijver en inzet leiden in 1936 in Zaltbommel tot het bereiken van de superieure afdeling, het hoogst haalbare . De oorlog gooit vervolgens roet in het eten. Als de bond weer functioneert, moet OBK een paar stappen terug doen en zich vanuit de eerste afdeling opnieuw bewijzen. Heel serieus gaat dat in het begin nog niet. Tijdens een concours in 1949 in Heeze heeft het korps zeer matig gespeeld en slechts een derde prijs behaald. In de herinnering van Angela Dekkers-Castenmiller was dat het gevolg van drankgebruik. Na het 60-jarig bestaan in 1950 zakt de vereniging weer in met als gevolg een bestuurscrisis in 1952. Dat kost een afdeling. Onder leiding van dirigent Ad van der Heijden kruipt OBK daarna vanuit de tweede afdeling op naar de ereafdeling. Dirigent Jos Rijken mag het karwei afmaken. Hij brengt OBK samen met KVA tijdens zijn korte verblijf bij het korps weer op het niveau van de superieure afdeling. Kort daarna volgt de terugslag als KVA uit de samenwerking met OBK stapt en OBK met achttien spelende leden overblijft. Niettemin is het gelukt om het niveau van de ereafdeling, tegenwoordig de tweede divisie, bijna 30 jaar te handhaven. In 2009 kiest de vereniging ervoor op een niveau lager in te schrijven om een teleurstellende uitslag te voorkomen.

JONGENSSCHOOL NA EEN CONCOURS IN DE JAREN TWINTIG. OP DE BRIEFJES STAAT DE BEHAALDE PRIJS.

147


Thema 4 Straatoptredens en concerten

RESULTATEN DEELNAME BONDSCONCOURSEN HARMONIE JAAR

PLAATS

DIRIGENT

AFDELING 5e

1919 1920 1922 1923 1925 1927 1929 1931 1933 1936 1938 1949 1950 1955 1957 1961 1964 1969 1972 1973 1980 1982 1984 1989 1994 1999 2003 2009 2014

4e

ZALTBOMMEL VAN DE GOOR OSS ” EINDHOVEN ” LEUVENHEIM ” HENGELO VAN BERGEN ARNHEM ” EINDHOVEN VAN ABEELEN OSS ” GRAVE ” ZALTBOMMEL ” BOXTEL ” 2E WERELDOORLOG, NIEUWE START HEEZE VERHOOF/CASTENMILLER RAVENSTEIN OBK ORGANISATOR VEGHEL VAN DER HEIJDEN OVERLOON ” SAMBEEK ” SOMEREN ” VOLKEL ” ROSMALEN RIJKEN BREUK MET KVA * HAAREN WILLEMS POELDIJK ” HEEZE ” BOEKEL ” VELDHOVEN ” VELDHOVEN VAN DE LAAR VELDHOVEN ” CRISIS ETTEN-LEUR KOCKEN ETTEN-LEUR SMITS | GEEN CONCOURS

3e

2e

1e

P

P

DIRIGENT

P

STERKSEL STIPHOUT ST. OEDENRODE VIANEN-CUIJK LANGENBOOM

P

5

4

2

1

DIVISIE 4

VAN VALKENBURG ” ” ” ”

= 1E PRIJS | = 2E PRIJS | = 3E PRIJS P = PROMOTIE | D = DEGRADATIE | * DEGRADATIE DOOR GEEN TIJDIGE DEELNAME

148

P

P

P P

5 1980 1981 1982 1983 1986

superieure

D

DRUMBAND/TAMBOERKORPS PLAATS

ere

P

divisie

JAAR

uitmuntendheid

3a

3

2

1


Van verschillende concoursen zijn muziekopnamen gemaakt. In Someren (1964) wanneer OBK met de nummers Herfst en Céphale et Procris een eerste prijs behaalt, perst men ter plaatse een lp, een disque Pyral. Na afloop van het concours in Someren schrijft secretaris Wim Roelofs een verslag van zeven kantjes op rijm. Dertig jaar later is de techniek verder, maar het korps niet. Het Concours in Veldhoven (1999) levert een cd op en een magere tweede prijs. De voorbereiding van een concours is voor het korps altijd bijzonder intensief. Het zijn maar twee muziekwerken die gespeeld hoeven te worden, maar ze liggen meestal maar net binnen de macht. Het betekent vaak extra repetities met het hele orkest (tutti) of apart per sectie, zoals houtblazers en koperblazers. Dat levert de nodige stress op en opmerkingen van het bestuur en de dirigent over de opkomst tijdens de repetities. Bij een voorbereiding in de jaren vijftig is het voorgekomen dat er in een maand tijd dertien repetities nodig waren. Als het dan gelukt is om een eerste prijs te halen, straalt het hele korps. Bij terugkeer in Ravenstein volgt dan ook meestal een muzikale ereronde, de burgerij is trots op ‘haar’ OBK en viert uitgebreid mee feest. De laatste twee decennia is de betrokkenheid van de bevolking echter veel minder

1] TIJDENS EEN CONCOURS GEVEN TWEE OF DRIE JURYLEDEN PUNTEN VOOR DE UITVOERING (1929). 2] EEN ZILVEREN LAUWERTAK VOOR DE EERSTE PRIJS MET HOOGSTE AANTAL PUNTEN TIJDENS CONCOURS IN SAMBEEK (1961).

zichtbaar en is er geen sprake meer van een volksfeest, zodat OBK niet langer een ereronde maakt. In het schema een overzicht van deelnames en resultaten. CONCOURS IN EINDHOVEN IN 1929

Door de innige band tussen de harmonie en Ravenstein is de burgerij altijd bijzonder betrokken geweest bij bijzondere optredens van de harmonie zoals concoursen. Vaak reizen veel familieleden en vrienden mee. Na afloop is er vaak een groots onthaal, zeker als er een eerste prijs is behaald. De verslagen in de krant noteren deze fenomenen. Onderstaand citaat uit de Graafsche Courant van 21 augustus 1929 illustreert dat. Zondag is het OBK gelukt te Eindhoven beslag te leggen op den 1en prijs in de 2e afd. Harmonie; met 312 p. (minimum 294) trad onze Harmonie uit het strijdperk. Weken lang was er met taaie volharding gerepeteerd onder beproefde leiding van den heer H. van Abeelen, aan wien voorzeker een groot deel van het succes toekomt. Zondagmorgen vertrok de Harmonie met 2 bussen, gevolgd door een extra bus supporters en vergezeld van de beste wenschen der burgerij. De strijd zou zwaar zijn, maar de leden hadden trouw gerepeteerd; men was in spanning. Postduiven en telefoon brachten omstreeks 4 uur de blijde mare, die zich weldra als een loopend vuurtje door de stad verspreidde. Vlaggen verrezen aan de gevels, eerst enkele, weldra vele. Nijvere handen – muziekvrienden – zij, die meeleven met het wel en wee van onze Harmonie, brachten fluks versieringen aan. De muziektent werd gezet en opgesmukt en Ravenstein was gereed voor ontvangst. Toen de bussen omstreeks 9 uur het stadje binnenrolden, stonden voor de ontvangst gereed: de beide gilden met

3] AD VAN DER HEIJDEN BESTUDEERT DE JURYBEOORDELING TIJDENS CONCOURS IN SAMBEEK.

149


Thema 4 Straatoptredens en concerten

vaandels, de Liedertafel met vaandel en de voetbalclub RSV in tenue. Handen werden gedrukt en speechen afgestoken. In optocht ging het door de stad, waar op de markt bij monde van den heer G. Coenen de vereeniging werd gelukgewenscht, namens RSV werd den Voorzitter van OBK een prachtige bloemenmand aangeboden, welke deze op zijn beurt overdroeg aan den onderdirecteur de heer Castenmiller. Nog lang bleef men gezellig tezamen, totdat ook tenslotte weer het uur van scheiden kwam.

PROMOTIE NAAR DE EREAFDELING IN 1933

De stedelijke Harmonievereeniging van Grave organiseert vanaf 13 augustus 1933 een driedaags nationaal zang- en muziekconcours. OBK wil hier ook aan deelnemen en studeert onder leiding van directeur Harrie van Abeelen twee nummers in: Avril, een suite van Guillement, en Ludomatycello van Langlois. Ter voorbereiding voert OBK deze nummers al uit tijdens een concert in de buitenlucht bij het Veerhuis. OBK komt uit in de afdeling Uitmuntendheid. Het concours vindt plaats net buiten het stadje in een heer-

1] OBK POSEERT NA PROMOTIE NAAR ERE-AFDELING OP HET CONCOURS TE GRAVE IN 1933. VLNR BOVENSTE RIJ: CHRIST DAPPERS, TOON BROS, TIES VISSERS, SJAAK KERSTEN, GRAD JANSEN (VAANDRIG), MARTIEN VAN UDEN, KAREL BROES SR., CHRIST DE LUIJ. 2E RIJ VAN BOVEN: BART PETERS, LINNARD DE GOEIJ, GRADJE MARKESE, JAN BROS, SIMON DE LUIJ, WILLEM VERHOEVEN, GRADJE VAN DE BERK, JAN VAN GELDER, GUUS ROMEIJN, CHRIST VAN DE POEL, JAN DE GOEIJ, WILLEM GIJSBERS, WIM VAN HALL, THE MARKESE. 3E RIJ VAN BOVEN: JONGEN MET SCHILD (UIT GRAVE), JAN DE LUIJ, HENT VAN BEERS, LAM VAN DUREN, TIES JANSEN, HARRIE VAN ABEELEN, MICHAEL CASTENMILLER, JOAN SUERMONDT, MARTIEN JACOBS, SEGEBERTUS VAN DUREN, PIET ELEMANS. ONDERSTE RIJ: TOON HOPPENBROUWERS, TOON MARKESE, ADRIAAN SCHELLEKENS, WIM ROELOFS, NOL REIJS, HANNES HOOGSTRATEN, BEN BONGERS. 2] HET ORIGINELE DIPLOMA VAN DE EERSTE PRIJS IN GRAVE (1933). 3] EEN GEWONNEN LAUWERKRANS WERD OP HET VAANDEL BEVESTIGD.

150


lijke omgeving van ongerept natuurschoon, omzoomd met prachtige waterpartijen, door de natuur kwistig met waterplanten en groen versierd, zo schrijft de Graafsche Courant. Als een zeldzame decoratie dient het oude monument van de Hampoort. Het betreft dus het huidige terrein van het blindeninstituut Visio. Er staan diverse tenten: een grote muziektent, een jurytentje, een bestuurstent en een grote consumptietent. Daarnaast zijn er diverse kermisattracties. Op de zondagavond werkt de organiserende harmonie een concert af. Maandag rond de middag verzamelen de deelnemende gezelschappen zich op de sociëteit Tot Nut en Vermaak en trekken ze door de straten voor de officiële ontvangst op het stadhuis. Na toespraken, het aanbieden van erewijn en het Wilhelmus volgt de marswedstrijd in de Hoofschestraat. Een dichte haag van publiek staat langs de kant. OBK doet vermoedelijk niet mee aan de marswedstrijd. In elk geval wordt er geen prijs genoemd voor deze discipline. OBK laat zich in de laadbak van de vrachtwagen van Harrie Smits (van café De Zwarte Raaf) naar Grave vervoeren. Het verhaal gaat dat de vrachtwagen op de terugweg in de sloot belandt, zo weet Gerard van Gelder dat van zijn vader. De heren zijn niet zuinig met de drank. Dat heeft ook zijn reden. De harmonie behaalt namelijk op de dinsdag van het concours met 330 punten een eerste prijs met lof der jury. Dit betekent promotie naar de ereafdeling! Ook krijgt de harmonie een medaille die is geschonken door Prins Hendrik voor de vereniging die over het hele zang- en muziekconcours het hoogste aantal punten heeft behaald. Als klap op de vuurpijl krijgt dirigent Van Abeelen de directeursprijs en een gouden medaille uitgereikt. De tocht door Grave daarna is een ware zegetocht. Het blije nieuws dringt spoedig door tot het thuisfront in Ravenstein, waar muziekvrienden

een grootse ontvangst voorbereiden. Pater Suermondt spreekt het gezelschap toe namens de burgerij. Voorzitter Johan van Stekelenburg spreekt de leden en directeur toe en vraagt meteen de burgerij om financiële steun. Na afloop marcheert de harmonie nog een keer het stadje rond en het feest eindigt in een gezellig samenzijn. Als de harmonie een week later een ledenvergadering heeft, besluiten de leden spontaan om een concert in Overlangel te geven, als waardering voor de steun van de vier Overlangelse leden. Dat zijn Sjaak Kersten, Nol Reijs, Ben Bongers en Ties Vissers. Voor zover na te gaan is dit de enige keer dat OBK in Overlangel een concert heeft gegeven, afgezien van enkele serenades. Het dorp valt immers binnen het ‘werkgebied’ van de muziekvereniging van Herpen. De medaille en lauwertak van deze gebeurtenis zijn nog aanwezig. Onlangs is ook het diploma boven water gekomen in het archief in Oss. PROMOTIE NAAR DE SUPERIEURE AFDELING IN 1936

In 1936 trekt OBK naar Zaltbommel waar in de tuin van het inmiddels gesloopte Nutsgebouw een concours plaatsvindt. Het orkest is buitenwoon succesvol: het promoveert naar de superieure afdeling. OBK raakt hierdoor zo wijd bekend dat er een radio-optreden volgt in 1937. Het verplichte nummer was Le Pré aux Clercs en het vrij werk Marche de Gala. Ook van deze bijzondere gelegenheid biedt de Graafsche Courant van 1 juni 1936 een gedegen beschrijving in twee artikelen waaruit de tijdgeest en de steun van de bevolking voor OBK spreekt: De Harmonie O.B.K. vertrok 2en Pinksterdag naar Zaltbommel, om deel te nemen aan het concours in de Eereafdeeling Harmonie. De reis werd gemaakt per salonboot “De Twee Provinciën” van de Stoombootonderneming Jansen

151


Thema 4 Straatoptredens en concerten

1] OBK NA DE PROMOTIE NAAR DE SUPERIEURE AFDELING OP HET CONCOURS IN 1936 TE ZALTBOMMEL. VLNR 1E RIJ, GEHURKT: TH. MARKESE, A. MARKESE, J. MARKESE, G. MARKESE, A. SCHELLEKENS, A. HOPPENBROUWERS, A. DE GOEIJ, A. BROES. 2E RIJ, ZITTEND: L. VAN DUREN, P. ELEMANS, M. JACOBS, J. VAN STEKELENBURG, M. JANSEN, M. CASTENMILLER, J. VAN DUREN, W. GIJSBERS, L. DE GOEIJ. 3E RIJ, STAAND: J. KUIJPERS, B. VAN WIJCHEN, W. ROELOFS, J. BROS, L. BRUKX, J. VAN GELDER, M. VISSERS, F. WALK, CHR. VD POEL, G. VD BERK, J. HOOGSTRATEN, J. DE GOEIJ, K. BROES, A. ROMEIJN, S. DE LUIJ, J. DE LUIJ. 4E RIJ, STAAND: P. DE LUIJ, W. BRUKX, J. KERSTEN, G. MARKESE, N. VAN WIJCHEN, A. REIJS, H. MAASSEN, CHR. DAPPERS, HOPPENBROUWERS?, J. VD WOLK, CHR. DE LUIJ, A. VD BERK.

te Lith. Een 70-tal supporters maakten den tocht mee. Op bijzonder hooge prijs werd gesteld, dat Burgemeester Caners, Beschermheer der Vereeniging, mede de Harmonie vergezelde. Zij werd uitgeleide gedaan door een enorme schare gemeentenaren, die op de kade bij het veerhuis was te zamen gestroomd en de harmonie de beste wenschen mee gaf. Wie op dat oogenblik den penningmeester der Harmonie, die bij de valreep kaartjes verkocht en controleerde, goed had opgenomen, zou den hunkerenden blik hebben

152

ontwaard, waarmede hij langs de rijen der aanwezigen ging of er zich uit die schare nog niet een honderdtal O.B.K. vrienden losmaakten om de reis mee te maken. Het waren dan evenzooveel guldens geweest om de onkosten te dekken. Edoch, de massa bleef aaneengesloten en diezelfde penningmeester staarde in de verte en zag in zijn geest het sigarenkistje, den geldpot der Harmonie met leegen bodem, en hij berekende alvast, wat O.B.K. er bij zou moeten passen. De moed kwam er gauw weer in, toen de boot zich onder


de vroolijke tonen der Ravensteinsche feestmarsch losmaakte en zoetjesaan onder het gejuich der menigte, weggleed het eindpunt tegemoet. De tocht zelf was schitterend; zij, die meegingen, hebben veel gezien; de gezelligheid aan boord verkortte de uren. Jammer dat het weer niet meewerkte; het was koud en er woei een stevige bries. Dit zal velen wel teruggehouden hebben, om dit reisje mee te maken. Het zal ongeveer 2 uur geweest zijn, toen de bruggen van Zaltbommel in zicht kwamen en op hetzelfde oogenblik, dat de groote oceaan-stoomer, de trots van Engeland de "Queen Mary" in de haven van New York haar trossen vastmaakte, meerde de "Twee ProvinciĂŤn" aan den landingssteiger te Zaltbommel. Met de gemeentevlag voorop, trok de Harmonie, onder het gezang der supporters, naar het terrein en O.B.K. betrad na 17 jaar voor den tweeden maal den tuin van het Nutsgebouw te Zaltbommel. Het was in 1919 dat de Harmonie hier voor den eersten keer in de 4de afd. optrad en zich tevreden moest stellen met een 2en prijs. Zij heeft zich in die 17 jaar opgewerkt tot de Eere-afd. en zij mag veilig gerekend worden tot een der beste van het land van Raven-

1] OBK PARADEERT OP DE MARKT IN ZALTBOMMEL NA PROMOTIE NAAR DE SUPERIEURE AFDELING OP HET CONCOURS, PINKSTEREN, 1 JUNI 1936. NAAST HET VAANDEL LOOPT DIRIGENT HARRIE VAN ABEELEN. DAARACHTER VLNR: ONDERDIRECTEUR CASTENMILLER, VOORZITTER JOHAN VAN STEKELENBURG EN BESTUURSLID TIES JANSEN.

stein. Het was precies half 5, toen bekend werd gemaakt, dat de harmonie "O.B.K." te Ravenstein, in de Eere-afdeeling, met 338 p. den 1en prijs had behaald. Men was dolzinnig van vreugde. De heer van Abeelen, de kranige dirigent, ging de hoogte in, handen werden gedrukt en een der eersten, die ons feliciteerde, was de oude heer van Duren een der nog in leven zijnde oprichters, die de reis ook mee heeft gemaakt. Het moet voor hem een voldoening geweest zijn en een grootsch moment, zijn troetelkind met zooveel roem te zien beladen. De tocht terug naar het stadje was een ware zegetocht. Een gezellige vroolijkheid heerschte er onder de O.B.K.-mannen en menige dronk werd gewijd op het welzijn der Harmonie. Om half 7 werd de terugtocht aanvaard en verlangend keek men uit naar het oogenblik, dat de boot aan wal zou komen. Een ontzaglijke menigte had zich op den loswal verzameld om de met roem terugkeerende Harmonie te verwelkomen. Het was een verrassing en een attentie, die zeer gewaardeerd werd, dat het bestuur der fanfare Concordia, met aan het hoofd de heer Peters, aanwezig was om de Harmonie te verwelkomen en te feliciteeren. Spr. zei, dat het misschien vreemd aan deed, dat een vreemde dorpeling hier aanwezig was, om de eerste te zijn, die het woord voerde. De harmonie had zijn hart gestolen door de spontane medewerking bij het Burgemeesterfeest en het festival te Schaijk. Trouwens zoo erg vreemd ben ik hier niet, zei spr. Immers ik ben toch een inwoner van het "Land van Ravenstein". De voorzitter, de heer van

153


Thema 4 Straatoptredens en concerten

Stekelenburg, dankte den heer Peters voor diens waardeerende woorden. Onder gezang en gejubel trok men naar de Markt. De vereeniging had gehoopt, dat van de zijde der burgerij, hier een welverdiende hulde zou worden gebracht. Het was een groote teleurstelling voor bestuur, directeur en leden, dat er van deze huldiging niets kwam. Tot laat in den avond heerschte er nog een groote gezelligheid. Verschillenden voerden nog het woord, o.a. Burgemeester Caners, de heer Peters te Schaijk, de oudvoorzitter der vereeniging, de heer J. Suermondt te Waalwijk en de heer van Stekelenburg. Het ligt nog in de bedoeling om op Zondag 14 Juni een concert te geven. Een telegrafische gelukwensch kwam nog binnen van de Harmonie vereeniging van Grave, welk blijk van medeleven zeer gewaardeerd werd. De Harmonie van Ravenstein in de superieure afdeling! Een O.B.K.-enthousiasteling maakte het volgende verslag van de tocht naar ZaltBommel: Op 1 Juni vertrok de Harmonie O.B.K. per plezierboot naar het concours te Zaltbommel. Na een natten Pinkster-Zondag

zette de Maandag goed in. Bij helder weer en een stralende zon, vertrok het gezelschap van het veer, weggebracht door honderden Ravensteiners en vergezeld van een 70-tal nietleden. Na het lossen der trossen ging de boot van wal, zette O.B.K. de feestmarsch in en werd de afstand tusschen ons en de kade steeds grooter.....Quo Vadis? Ja, dat was bekend genoeg. Maar hoe zouden we “terug” komen?... Was het op ’t land lekker weertje, we zouden al gouw merken, dat op ’t water met andere factoren rekening gehouden moest worden. De wind tegen, de kracht van eigen vaart, het was genoeg om reeds spoedig eenigen naar de kajuit te sturen. De bries was koud, het water was koud, het land was koud, na een dag van kouden regen. Daar hielp geen zonnetje aan; alleen muziekamesuur, stemming en gezelligheid, die vermochten meer dan zij; de warmte van het bloed, het kloppen van het hart, dat sneller ging naarmate we dichter het doel naderden. Al deze factoren werkten mee, om het tekort aan zomerwarmte te nivelleeren. Zoodat dan ook spoedig weer alles op het dek was, om “mede te leven”, om de nieuwe Maasbochten te bekijken, om de Maaswerken te bewonderen.

1] EERSTE PRIJS VOOR HET TAMBOERKORPS ONDER LEIDING VAN LEO VAN VALKENBURG (1980). 2] WILLEM VAN DE LAAR MOTIVEERT HET ORKEST VOOR EEN CONCOURSOPTREDEN. 3] BASSISTEN ANTOON VAN DUREN EN MAAIKE SWINKELS. 4] GEZAMENLIJKE MUZIKALE RONDTOCHT VAN KVA EN OBK OP KONINGINNEDAG ROND 1970. 5] OP WEG NAAR DODENHERDENKING.

154


De terugtocht zou een uur langer duren, zei de kapitein, dat wordt dus 4 uren! Maar we hebben er niets van gemerkt. Op het achterdek zorgen eenige O.B.K.-leden voor een “dansantje”, waar het niet minder gezellig was, al was de dansvloer maar enkele vierkante meters groot. “Benedenachter” werd druk gekaart en nagekout. “Beneden-voor” stond het buffet, wie daar dus waren, behoeft niet nader te worden toegelicht....de dorstigen moesten gelaafd worden. Uit een verslag van een deelnemer: In Zaltbommel stond de heer Van Abeelen al op ons te wachten. In de stromende regen beklom OBK de muziektent. Men voelde de spanning. Het rechtse jury-lid zat nog al te schrijven, de middelste sloeg met zijn potlood de maat en het tempo klopte niet met het onze. Het derde jurylid hing met een vergrootglas over de ‘Marche de Gala’. Dit alles voorspelde niet veel goeds. En toen het volgende gezelschap hetzelfde nummer in een geheel ander tempo speelde, ontzonk iedereen de moed. Toen de spanning ten top steeg, werd bekend gemaakt: ‘Harmonie OBK in de Ere-afdeling, eerste prijs met 338 punten.....’ Verder hoorde men niets meer. De afroeper werd door de 110 supporters overschreeuwd en zij konden met moeite tot zwijgen worden gebracht. KAMPIOENSWEDSTRIJD VALKENBURG 1963

Na een aantal successen op concoursen mag het korps op 23 november 1963 meedoen met de landelijke kampioenschappen in Valkenburg, Limburg. In de twee weken daarvoor repeteert het korps vrijwel dagelijks. Na de successen van de vorige concoursen bespeurt het bestuur wat overmoedigheid en het maant alle leden de wedstrijd toch heel serieus te nemen. In de afdeling Uitmuntendheid bestaat de

concurrentie uit Orthen, Posterholt en Voerendaal. Dirigent Jos Rijken schrijft een stuk in het ledenblad, dat het bestuur speciaal voor deze gelegenheid uitbrengt, over de plichten van de muzikant: thuis oefenen, trouw repetitiebezoek, op tijd aanwezig zijn, ongeacht welke omstandigheden ook. Heel OBK, dus ook de drumband, gaat mee, want in Valkenburg gaat men ook op straat marcheren. Echtgenoten en verloofden mogen ook mee in de bus. Als men meer dan 300 punten haalt is het vooruitzicht dat de KRO het korps uitnodigt voor een radioconcert! Uit het ledenblad ‘Valkenburg Nanieuws’ nr. 2: Oordeel van de jury: (Eerst over het verplicht werk, Le Petit Monde de Cathy van P. Desprey) Wanneer de verdiensten tegenover de zwakkere dingen afgewogen worden, kan men spreken van een uitvoering die er tamelijk mee door kon. Er werden passages gehoord die bijzonder fraai en evenwichtig klonken en van innerlijke muzikaliteit der coryfeeën blijk gaven, bijvoorbeeld van fluit en clarinet. Maar soms wilde het niet best lukken om een behoorlijke klankversmelting te bereiken; het samenspel dat men als technisch geslaagd kon achten, miste dan toch de musiceergeest die als totaalbelevenis moet worden ervaren. Men kreeg dan ook vaak de indruk, dat een deel der bezetting zich niet met overtuiging voor deze muziek wist in te zetten. Dit werd op slag anders toen men als keuzewerk de suite "Céphale et Procris" van Grétry-Moerenhout te vertolken kreeg; deze delicate, maar in wezen vrij eenvoudige muziek zonder verwikkelingen, drong tot ieders besef door en men wist ze weer te geven als iets wat bezit geworden is. De kwaliteiten van het hele korps konden nu aan hun trekken komen en dus hoorden we nu ook een fijn genuanceerde harmonieklank die er wezen mag. Op kleine vlekjes na, werd het een opvallende goede,

155


Thema 4 Straatoptredens en concerten

smaakvol geテッnterpreteerde uitvoering. Toegekend: 140 en 162 = 302 punten (van maximaal 360). Aldus Jos. de Klerk uit Haarlem als rapporteur van de jury.

fanfare Sint Hubertus uit Herpen voor een muzikale hulde. De vereniging besluit de dag met een feestavond. SOLISTENCONCOURSEN

De excuses voor het wat teleurstellende resultaat zijn groot: plotselinge ziekte van trombonist Piet Strik, de recente opzeggingen van bassist Cor van Hoogstraten en pistonnist Jacques van Rossum, repetitieverzuim door militaire dienst van leden en de slechte verwarming in het repetitielokaal. Daarnaast blijkt ook de concurrentie moeite met het verplicht werk te hebben. Kortom, OBK haalt een eerste prijs, maar behaalt niet het kampioenschap en scoort als tweede. Desondanks zijn de blijken van hulde van de bevolking bij thuiskomst groot. In de loop van de volgende dag gaan brandweer en carnavalsvereniging huis aan huis collecteren en halen ze 200 gulden op. Burgemeester Van Weegen stelt het resultaat ten voorbeeld aan andere verenigingen. Rector Verhoof is er met de

Vijf leden van de harmonie trekken op 28 april 1933 naar Valkenswaard voor een solistenconcours. In de eerste afdeling klarinet behaalt het lid A. Romeijn een tweede prijs, het lid Bongers behaalt een tweede prijs in de tweede afdeling en het lid G. van de Berk doet dat in de derde afdeling. In die afdeling haalt het lid Chr. de Luij nog een eerste prijs. Enkele dagen later hoort hij dat hij de ereprijs krijgt omdat hij het hoogst behaalde aantal punten behaald heeft in zijn afdeling. Het aspirant-lid Wim Roelofs (pas dertien jaar) sleept al een eerste prijs op piccolo binnen. Op 17 november 1946 bezoeken niet minder dan vijftien OBK muzikanten het solistenconcours van de harmonie Echo de la Montagne te Tilburg. Jan de Goeij (klarinet), Jan Verhoeven (piston), en Theo Markese (bombardon) behalen een eerste prijs, respectievelijk in de derde, tweede en eerste afdeling. Er zijn niet alleen solisten. Twee kwartetten, bestaande uit Sjors Van Duren, Piet Langenhuijzen, Jo Markese en Jan Verhoeven en Piet de Luij, Jan de Goeij, Harry Kocken en Wim Roelofs behalen een tweede prijs. De overige tweede en derde prijzen gaan naar de solisten Wesseling, Hoogstraten, Reijs, Lテゥ Brukx, Willy Brukx en Jos de Best. Voorwaar een goed resultaat, schrijft de secretaris.

1] OP WEG NAAR ETTEN-LEUR VOOR CONCOURS (2010). 2] SERENADE TER GELEGENHEID VAN VERJAARDAG BESCHERMHEER COMBテ右. 3] SAXOFOONSECTIE IN 2014. 4] SLAGWERKER CHRIST VAN DE POEL.

156


Lé Brukx behaalt met zijn tuba een eerste prijs in de eerste afdeling op het solistenconcours in Dinther in 1955. Wim Roelofs bereikt dat resultaat niet, evenmin als in Gilze het jaar ervoor. Hij komt naar huis met een tweede prijs op piccolo. 4.6 MAASLANDKRING

OBK is altijd nauw verbonden met, maar niet uitsluitend gericht geweest op Ravenstein. Al vroeg neemt men deel aan festivals en concoursen in de regio. De vereniging sluit zich ook aan bij de Diocesane Bond van Muziekgezelschappen in ’s-Hertogenbosch, meteen nadat deze gesticht is in 1937. Deze katholieke bond organiseert onder meer de concoursen. Na de Tweede Wereldoorlog bestaat bij de muziekgezelschappen in de omgeving de behoefte om elkaar te ontmoeten en de competitie aan te gaan. OBK-voorzitter Harrie van Stekelenburg staat mede aan de wieg van de oprichting van de Samenwerkende Muziekgezelschappen in Maasland, later Combinatie of Kring genoemd. Hierin zitten fanfares, harmonieën en later ook brassbands uit de directe omgeving in Noord-Brabant. De Kring begint in 1963 met acht korpsen die een muziekfestival organiseren dat rouleert langs de deelnemende plaatsen. Vanaf 1968 wordt het een wedstrijd met jurering. De Kring stelt een jaarlijkse Maaslandontmoetingsdag in, waarop de korpsen kunnen strijden om de Maaslandcup. Later heet deze de Brabant Wonen Cup, naar de woningbouwvereniging die als hoofdsponsor optreedt. Het hoogtepunt van de Kring ligt in de jaren zeventig/negentig. OBK wint vier keer de Cup, namelijk in 1971, in combinatie met KVA Oss, 1973, 1978 en 1981. In 1973 gebeurt dat meteen nadat KVA zich weer van OBK heeft afgesplitst en men nog maar achttien spelers over heeft. Dit levert de nodige

discussie op over het niveau van het concourswerk waarmee OBK voor de dag komt. Met een dergelijk bezetting in verhouding tot het aantal muzikanten is, vindt men, een stuk van het juiste niveau feitelijk niet te spelen. Aanvankelijk vinden de wedstrijden plaats in de gemeenschapshuizen van de dorpen, maar met de komst van de sponsor kan de wedstrijd in schouwburg De Lievekamp in Oss plaatsvinden. Het kleinschalige en gezellige karakter neemt echter in de loop van de jaren af. Als in 2011 door de financiële crisis de hoofdsponsor afhaakt en de ontmoetingsdag weer in de dorpen moet plaatsvinden, is het enthousiasme van de verenigingen zover gedaald dat de Kring zichzelf in mei 2014 opheft. De volgende korpsen hebben tot de kring of combinatie behoord: – Fanfare Aurora, Heesch – Harmonie Concordia, Berghem – Muziekvereniging Concordia, Schaijk (fanfare) – Drumband en Lyracorps Dedico, Demen – Muziekvereniging Hartog, Oss – Muziekvereniging Sint Hubertus, Herpen (brassband) – Fanfare Jong Leven, Macharen – Stadsharmonie Kunstliefde Vermag Alles (KVA), Oss – Fanfare Sint Lambertus, Lith – Fanfare Sint Lambertus, Nistelrode – Stadsharmonie Oefening Baart Kunst (OBK), Ravenstein – Harmonie Odio, Vinkel – Harmonie Per Ardua ad Astra, Megen – Harmonie Semper Crescendo, Reek – Harmonie Union, Nuland – Muziekvereniging Willen Is Kunnen (WIK), Geffen (fanfare) – Koninklijke Fanfare Sint Willibrord, Heeswijk.

157


158


x

INTERVIEW Gerard van Gelder TAMBOUR-MAÎTRE EN HEERBOER

WELKE RAVENSTEINER KENT GERARD VAN GELDER NIET? HIJ IS ONDER ANDERE BEKEND ALS STADS-

toen bij meubelfabriek Salet en directeur Salet zat weer in het bestuur van OBK.

OMROEPER, MAAR VOORAL ALS TAMBOUR-MAÎTRE VAN STADSHARMONIE OEFENING BAART KUNST EN ‘HEERBOER’ (DIRIGENT) VAN BOERENKAPEL 8 PILS 2 DONKER.

Gerard van Gelder (1933) mocht als zestienjarige de muziekmap van zijn vader dragen als die vanuit Neerlangel naar de repetitie van OBK liep in de jongensschool aan de Maasdijk. Gerard genoot daarvan en werd al snel een soort klusjesman voor de harmonie. Hij zette de klapstoelen klaar voor de muzikanten en ruimde ze na afloop weer op. Bij latere repetities in de Sint-Jozefkapel voerde hij achter op zijn fiets het hout aan voor de grote kachels die de repetitieruimte moesten verwarmen. Dat mocht zelfs in de tijd van de baas. Want Gerard werkte

HEERBOER

Gerard komt uit een muzikale familie. Vader en drie van de zeven kinderen waren lid van de harmonie. Gerard speelde grote trom en bij het rondtrekken sloeg hij de bekkens. “Ritmisch was ik heel goed,” vertelt Gerard. In 1960 werd hij door secretaris Wim Roelofs gevraagd dirigent van 8 Pils 2 Donker te worden. “Omdat het een boerenkapel was, werd ik ‘heerboer’ genoemd.” Op klompen, getooid in slipjas en ‘hoge zije’ en met een schopsteel als dirigeerstok maakte hij furore tijdens de vele optredens en concoursen. “Een keer ben ik zelfs door het podium gezakt toen ik stond te dirigeren,” herinnert Gerard zich. “Maar ik ben gewoon door blijven slaan!”

TAMBOUR-MAÎTRE

Daarnaast werd Gerard in de jaren zeventig tambour-maître voor OBK op straat. Met veel zwier ging hij het harmoniekorps voor bij de honderden tochten door de straten van Ravenstein en bij de jaarlijkse intocht van Sinterklaas. Vanwege zijn hoge leeftijd loopt hij sinds kort niet meer mee op straat. Maar zijn liefde voor OBK en 8 Pils 2 Donker is nog lang niet voorbij, getuige ook zijn omvangrijk archief met krantenartikelen, juryrapporten en foto’s. Al die jaren bleef hij ook de klusjesman. Samen met anderen bouwde hij vele malen podia op en af en nog altijd is hij na de maandagse repetitie in de weer met opruimen van stoelen en slagwerk. Gerard: “En iedere maandagavond word ik door dirigent Peter Smits begroet met een ferme hand en de woorden ‘Dag collega’. Dat doet mij elke keer opnieuw goed.”

GERARD: “En iedere maandagavond word ik door dirigent Peter Smits begroet met een ferme hand en de woorden ‘Dag collega’. Dat doet mij elke keer opnieuw goed.” 159


160


TIJDVAK 5 1990-2015 Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen

161


TIJDVAK 5 1990-2015 HISTORISCHE CONTEXT

Het beschrijven van de zeer recente geschiedenis is altijd lastig, omdat vaak pas later blijkt wat de hoofd- en bijzaken zijn. Toch zijn de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen in dit tijdvak wel aan te wijzen. Op het wereldtoneel voltrekken zich verschillende oorlogen en langslepende conflicten, vooral in het Midden-Oosten. De inval van Irak in Koeweit leidt tot de eerste Golfoorlog in 1990. Na een terroristische aanslag op de Twin Towers van het World Trade Center in New York op 11 september 2001 luidt president Bush de ‘War on terrorism’ in, waarbij met name aanhangers van Al Qaida het doelwit vormen. Maar Bush pakt ook andere terroristische regimes aan. In de Irakoorlog verdrijft een coalitie van landen dictator Saddam Hoessein in 2003. De Amerikanen verlaten pas tien jaar na het begin het land. Inmiddels is Afghanistan als tweede toneel van oorlog in beeld. Ook Nederland levert een bijdrage in de vorm van een opbouwmissie in de provincie Uruzgan. Na de traumatische ervaring van het Nederlandse leger in Srebrenica in de Bosnische oorlog, is er geen draagvlak meer voor een vechtmissie. De terroristenleider Osama Bin Laden wordt na jaren oorlogvoeren en zoeken in buurland Pakistan

1] MARTIN-JAN VAN MOURIK VERRICHT GRAAFWERK IN ZIJN TUIN EN ONTDEKT RESTEN VAN VERDEDIGINGSWERKEN (2014). 2] SLOOP JONGENSSCHOOL GRAAFSESTRAAT (2005). DEZE SCHOOL IS IN 1955 ONTWORPEN DOOR ARCHITECT EN OBK-ERELID PIET ELEMANS. 3] BIJ VERTREK RABOBANK UIT RAVENSTEIN (2012) LUISTERT OBK DE ONTHULLING VAN DE NIEUWE PINAUTOMAAT OP.

162


gevonden en gedood. Ook blijft het onrustig tussen Israël en de Palestijnen met de intifada. Vanaf 2010 manifesteren zich in de Arabische wereld in achtereenvolgens Tunesië, Egypte, Libië en Jemen volksrevoluties. In Syrië leidt dit tot een nog steeds voortdurende burgeroorlog. Deze breidt zich het laatste jaar uit naar het noorden van Irak en het Koerdisch gebied. De Europese Unie breidt in dit tijdvak uit van 12 naar 28 lidstaten. Het vrije verkeer van mensen en goederen in de Schengenlanden zorgt voor migrantenstromen uit de voormalige Oostbloklanden naar ons land. Ze werken vooral in de land- en tuinbouw. De introductie van de euro in twaalf Europese landen en drie ministaatjes vervangt in 2002 de vertrouwde valuta, waaronder onze Nederlandse gulden. Kroonprins Willem-Alexander treedt in het huwelijk met de Argentijnse Máxima Zorreguieta, waarna de prinsessen Amalia (2003), Alexia (2005) en Ariane (2007) worden geboren. Vanaf 2008 bevindt de Europese unie zich in een lang slepende financiële crisis, die begint met het faillissement van de Lehman Brothers bank in de Verenigde Staten. Het noopt de verschillende Nederlandse regeringen tot grote bezuinigingen om binnen het afgesproken begrotingstekort van 3 procent te blijven. In 2013 treedt koningin Beatrix af en maakt zij plaats voor koning Willem-Alexander. De laatste jaren laten grote onrust zien in Oekraïne, met als dieptepunt het neerhalen van vlucht MH17 boven Oost-Oekraïne in de zomer van 2014. Het digitale tijdperk zet binnen 25 jaar de samenleving en huisgezinnen totaal op zijn kop. De eerste computers worden betaalbaar voor de particulier. De techniek ontwikkelt zich razendsnel, zowel in de hardware als de software: personal computers, spelcomputers, internet, smartphones, tablets, Google, social media als Facebook, Twitter en webdiensten als Spotify, Netflix. Televisieantennes verdwijnen van de daken en de kabel is weer terug, nu gecombineerd voor televisie, internet en telefoon. De burger ontwikkelt zich tot een consument die uit een veelheid aan informatiekanalen en activiteiten kan kiezen. Kinderen hebben niet langer een hobby, maar zappen veel makkelijker voor kortere of langere tijd tussen meerdere hobby’s. Ook volwassenen leggen zich minder graag voor langere tijd vast. RAVENSTEIN

Nieuwe uitbreidingen van het stadje met nieuwe wijken zijn er slechts mondjesmaat: industrieterrein De Bulk en Het Kolkske en woonwijk Lamoenhof. De gemeente bouwt een nieuw schoolgebouw waarin de openbare basisschool Het Ravelijn aan de Molensingel en de RK basisschool De Bogaard onderdak vinden. De Bogaard vervangt de oude Jozefschool (jongens) en de Mariaschool (meisjes). De drie oude schoolgebouwen zijn inmiddels gesloopt. De laatste jaren werken de beide basisscholen

163


TIJDVAK 5 1990-2015

1] DE BRADERIE SAMEN OP DE KOFFIE VULT JARENLANG DE STATIONSSINGEL EN SCHAAFDRIES. 2] RAVENSTEIN DRAAGT DE RAAF TEN GRAVE BIJ DE OPHEFFING VAN DE GEMEENTE RAVENSTEIN.

samen onder de naam Horizonschool Morgenster. In de binnenstad van Ravenstein verdwijnen langzaam aan steeds meer winkels. De panden veranderen in woonhuizen en het wordt minder levendig. Het aantal geregistreerde bedrijven blijft wel gelijk, maar bestaat meer en meer uit ZZP’ers die van thuis uit werken. Het stadje trekt wel veel toeristen die veel waardering hebben voor de oude gevels. Het belangrijkste lokale historisch feit in dit tijdvak is dat de gemeente Ravenstein in 2001 concludeert dat ze feitelijk onbestuurbaar is geworden en zich aanbiedt aan de gemeente Oss. Later zullen – minder vrijwillig – ook Megen en Lith onder de vleugels van Oss vallen. De Stamtafel trekt in grafstemming rond met fakkels en een doodskist terwijl de harmonie de klaagzang speelt Moeder Mien Krei is Dood. Martin-Jan van Mourik rept in zijn speech in de Marktstraat over “Een sierlijke raaf [die] wordt vervangen door een lompe os”. De raaf verdwijnt in het vuur onder de klanken van de Ravensteinse feestmars. Na de opheffing van de gemeente ontluiken in Ravenstein nieuwe

164


initiatieven om dit verlies te keren: het Toeristisch Informatiecentrum (TIR) en het museum voor vlakglas- en emaillekunst worden opgericht en samen met de bekende activiteiten groeit langzaam nieuw elan. Ravenstein staat vervolgens weer volop op de kaart in 2010 met de viering van het 650-jarig bestaan. Een week lang bruist het van de festiviteiten, in combinatie met de jaarlijkse Vestingstedendagen. De muziekkapel 8 Pils 2 Donker viert zijn 50-jarig bestaan. De afgelopen twee jaar zijn nieuwe concrete bewijzen voor de oude vestingwerken van Ravenstein letterlijk aan het licht gekomen bij twee opgravingen. Martin-Jan van Mourik graaft in zijn tuin aan de Van Coothweg resten van gewelven op van vijftiende-eeuwse vestingwerken. De gewelven zijn van een kazemat en twee geschutkelders en hebben een totale lengte van ongeveer 40 meter. Ze zijn goed bewaard gebleven. De tweede opgraving, bij de sloop van de Mariaschool in 2014, brengt resten van de voorburcht van het kasteel aan het licht, hemelsbreed 50 meter van de eerste opgraving. OBK OP ZOEK NAAR VERNIEUWING

In deze periode trekt OBK grote aantallen leerlingen, meer dan 40; dit kost veel aan opleiders en instrumenten. Candy Dulfer maakt de saxofoon populair en dat is te merken aan de belangstelling voor dit instrument. Het grote aantal leerlingen maakt de heroprichting mogelijk van een studieorkest onder de naam ‘Mini ma non troppo’ (klein, maar niet te klein) onder leiding van Berno Velthausz. In 2005 beslist het bestuur de opleiding aan muziekschool Muzelinck in Oss over te laten. De harmonie krijgt last van de landelijke trend van verminderde belangstelling voor verenigingen. Het blijkt steeds moeilijker om leerlingen vast te houden door de veelheid aan andere mogelijke activiteiten, internet bijvoorbeeld. Het bestuur zoekt voortdurend naar nieuwe elementen voor het nieuwjaarsconcert, zoals samenwerking met Mix of Music, zangeressenduo Shiny Stockings en het jeugdorkest. In 2008 treedt het korps op in de Nijmeegse Vereeniging met de Limburgse troubadour Gé Reinders. Dit is tevens het afscheid van dirigent Willem van de Laar. Het optreden is ook de aanleiding voor een vertrouwenscrisis tussen een groep leden en het bestuur. Het bestuur treedt af en gedurende een half jaar werkt oud-voorzitter Jurriaan Dericks aan herstel van vertrouwen en aan een doorstart. In november 2008 treedt er een nieuw bestuur aan waarin voldoende leden vertrouwen hebben. In 2007 stapt OBK in de digitale wereld en introduceert het bestuur een eigen website. Vanaf 2013 volgen een Facebookpagina en Twitteraccount. Voor een deel van de leden zijn deze digitale communicatiekanalen onoverkomelijke hindernissen. De Opmaat als papieren verenigingsblad is ter ziele gegaan. De digitale OBK-Nieuwsflits dient als vervanging. De laatste jaren werkt OBK hard aan zijn zichtbaarheid en het behoud van zijn goede imago. Teruglopende gemeentelijke subsidies dwingen tot het zoeken naar particuliere sponsors, onder de noemer Vrienden van OBK.

165


Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen 5.1 HOOG BEZOEK TWEE KONINGINNEN

In 1895 doet zich een bijzondere gebeurtenis voor: Ravenstein ontvangt koninklijk bezoek op het station. Het zijn koningin Emma en haar enige dochter, koningin Wilhelmina. Omdat Wilhelmina nog geen 18 jaar is, neemt haar moeder, weduwe van koning Willem III, de zaken als regentes waar. In dat jaar reizen ze samen door het land om Wilhelmina aan de bevolking voor te stellen en haar vertrouwd met het land te maken. Op 15 mei reizen ze met de trein van Nijmegen naar ’s-Hertogenbosch en stoppen ze in Ravenstein, het eerste station in Noord-Brabant. De krant is lyrisch over het gebeuren: ‘Oranje boven!’ jubelt en juicht het met fanfares en kracht van stem van Gelre’s beemden tot Brabants velden. Als beelzebub Locomotief, zwarte rookpluimen over de landen jagende, onze geliefde Vorstinnen binnenleidt in Noordbrabant, staan de hoge dignitarissen van onze provincie gereed tot plechtige ontvangst der Koninginnen, hunne Majesteiten vergezellend op haar bezoek aan de hoofdstad van dit gewest (…) Op het

station waren eenvoudige, passende versieringen aangebracht, een hulde aan de koninginnen door de Ravensteinse huisgezinnen. Het perron is afgezet met houten dwarsliggers met ijzerdraad, terwijl marechaussees de toegang tot de perrons bewaken. Alleen de feestcommissie, de fanfare en de Liedertafel worden toegelaten. Midden voor het hoofdgebouw is een reusachtige erezuil opgericht met toepasselijke inscripties. Aan beide zijden van deze zuil hangen draperieën van vlaggen en groen, waaronder door groen omlijst aan de ene kant een W en aan de andere kant een E prijkt. Het fanfarekorps staat op een verhoging en speelt ‘Vaderlandse stukken’. Op het station staan de commissaris van de koningin en de burgemeester klaar voor de ontvangst. De erewacht van de schutterij van Grave gaat niet door omdat de schutterij te laat op het station verschijnt. Later in de week zal de fanfare een fakkeloptocht aanvoeren als de koninginnen op hun terugreis Ravenstein weer aandoen. PROVINCIALE HULDEBETOGING

Enkele dagen later beleeft de prille fanfare OBK, pas vijf jaar daarvoor opgericht, opnieuw een hoogtepunt. De vereniging is aanwezig op de ‘Provinciale Huldebetooging’ voor de beide vorstinnen in Tilburg. De hulde komt van 59 leden van de Noord-Brabantse Liefhebberij Harmonie en Fanfaregezelschappen. De regionale Nieuwe Tilburgsche 1] KONINGIN-REGENTES EMMA EN HAAR DOCHTER WILHELMINA BEZOEKEN TILBURG. OBK IS ERBIJ (1895). 2] DE DAMESDRUMBAND BEREIDT DE WEG VOOR HET NIEUWE VAANDEL IN DE LANDPOORTSTRAAT BIJ HET 75-JARIG BESTAAN (1965).

166


167


Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen

Courant en het Amsterdamse Nieuws van den Dag vermelden als nr. 46: Harmonie Oefening Baart Kunst Ravenstein. Kennelijk kennen de verslaggevers het verschil niet tussen fanfare en harmonie. Op een groot terrein De Veldhoven buiten Tilburg brengen de muziekgezelschappen hun hulde. Dit terrein is later opgeslokt door de groeiende stad en is het huidige Wilhelminapark, genoemd naar het bezoek. De kosten van het bezoek zijn geraamd op 2700 gulden: aanleg van het park ƒ250,–, koninklijk paviljoen ƒ1050,–, erepoort ƒ200,–, schildering ƒ250,–, vlaggen ƒ250,–, herinneringsmedailles ƒ500,–, drukwerk ƒ200,–. De herinneringsmedaille hangt tot op de dag van vandaag aan het vaandel van OBK. Het jaartal is nauwelijks nog leesbaar, maar de beeltenis van beide koninginnen staat op de achterkant zodat duidelijk is dat de medaille van de huldebetoging is. OPNIEUW KONINKLIJK BEZOEK

Op 17 augustus 1904 reist Koningin Wilhelmina van Nijmegen naar Den Bosch met een aankomst

in Ravenstein, nu vergezeld van haar echtgenoot prins Hendrik. Een commissie uit de burgerij zamelt geld in en versiert het station. De gemeente laat de koningin een boeket aanbieden door bruidjes, de fanfare en de Liedertafel brengen een aubade. 5.2 JUBILEA OBK VIERT HET 35-JARIG JUBILEUM

Dit jubileum in 1925 is het eerste dat OBK groots kan vieren omdat de viering van 25 jaar in 1915 in oorlogstijd niet gepast is. Vanuit de burgerij ontstaat een feestcomité, dat een groot nationaal muziekfestival organiseert. Het is gebruikelijk in die tijd om muziek- en zanggezelschappen te combineren in één

1] IN DE JAREN TWINTIG EN DERTIG IS HET GEBRUIKELIJK OM EEN MUZIEKFESTIVAL TE ORGANISEREN BIJ GELEGENHEID VAN EEN JUBILEUM. 2] FEESTGIDS VOOR HET EERSTE JUBILEUM DAT OBK VIERT (35 JAAR) MET EEN FESTIVAL. 3] JEUGDIGE LEDEN PROOSTEN OP HET 75-JARIG BESTAAN IN DE KEURVORST. 4] HET BESTUUR VAN OBK RECIPIEERT BIJ VIERING 90-JARIG BESTAAN EN 600 JAAR STADSRECHT RAVENSTEIN IN 1980.

168


festival. Bonte plakkaten op schuttingen nodigen iedereen uit en er zijn 400 feestgidsen gedrukt en verzonden. Het comité schrijft landelijk bekende fabrikanten aan om advertenties in de feestgids te plaatsen. Ook de lokale middenstand, waaronder veel werkende leden van OBK, plaatst advertenties. Daar staat tegenover dat ze er ook zelf van profiteren: timmerman Frans de Goeij van de Contre Escarpe fabriceert een demonteerbare kiosk en een feestpoort. Loodgieter Simon de Luij uit de Marktstraat slaat een pomp op het feestterrein en Adriaan Taks levert Maaszand. De gebroeders De Bresser verzorgen het verfwerk. Zadelmaker en stoffeerder Segebertus van Duren levert linnen. Hotel-café De Keurvorst van de weduwe van Henri van Hall levert drank en sigaren, de onmisbare geneugten van die tijd. Als feestterrein dient een stuk grond van Elisabeth van Claarenbeek aan het Laantje, tussen de spoorlijn en de gracht. Te midden van bos en waterpartijen onder het suizen van machtige eiken zullen de muziek en zang ruischen over de hoofden der talrijke muziekliefhebbers, schrijft de Graafsche Courant. OBK onthaalt de gezelschappen op zondag 27 juni op het gemeentehuis met erewijn en bepaalt door loting de volgorde van optreden. Het festival eindigt maandagavond. Deelnemende gezelschappen komen uit de directe omgeving van beide kanten van de Maas: Balgoij, Overasselt, Nederasselt, Deest, Wijchen, Horssen en Nijmegen uit Gelderland. Uit Brabant komen Nuland, Grave, Oss en de eigen zangvereniging Ravo’s Lust. Het Nijmeegs Vrijwilligers Korps verzorgt voor 100 gulden een concert. Door de grote belangstelling is het festival een succes. De krant is naderhand vol lof over het eerste festival dat OBK heeft georganiseerd. Men heeft 5000 entreebewijzen laten drukken en aan entree komt uiteindelijk 1500 gulden binnen.

JUBILEUM 70 JAAR OBK

De viering van dit jubileum wordt gecombineerd met de viering van 600 jaar Ravenstein. Het verslag daarover volgt op pagina 174. JUBILEUM 75 JAAR OBK

Na intensieve voorbereiding beginnen de tweedaagse festiviteiten op zaterdag 15 mei 1965 met een muzikale wandeling door het stadje. Deze voert langs de zilveren jubilaris Christ Dappers, de beschermheer mr. H. van Weegen, erelid Lam van Duren en Linnard van Wijchen die het erelidmaatschap krijgt aangeboden. Verder trekt de wandeling langs erevoorzitter Van Mourik en erelid Antoon Teunissen. Tegen 10 uur trekt het korps met de mars When the Saints de Sint-Luciakerk in. Het past bij de nieuwe tijdgeest dat pastoor Soontiëns toestaat dat een compleet muziekkorps in de kerk mag spelen. Secretaris Roelofs noemt het zijn meest aangrijpende moment dat hij bij OBK heeft beleefd, zo machtig, zo imposant en zo passend bij de feestdag, dat de hele hoogmis voor hem op de tweede plaats komt. Tijdens de hoogmis speelt een koperkwartet onder leiding van Piet Langenhuijzen een eigen compositie van de dirigent en andere koraalmuziek. Na de mis volgt een kort maar prettig samenzijn bij Duijts, ofwel hotel De Keurvorst. Om tien over twee kruipt iedereen in de radio om het concert van OBK bij de KRO te beluisteren. Om vier uur ’s middags is het gezelschap weer present in het nieuwe schoolgebouw van de Pius XII U.L.O. (Uitgebreid Lager Onderwijs) aan de Middingstraat in de nieuwe Middingwijk, het huidige Hooghuis Lyceum. Daar vinden een receptie en een buffet plaats. Twee bevriende korpsen verzorgen op het schoolplein de muzikale omlijsting: fanfare Semper Crescendo uit Reek en Sint Hubertus uit

169


Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen

Herpen. De huldiging vindt om vijf uur plaats door A. van de Burgt, de voorzitter van het huldigingscomité. Hij biedt namens de bevolking een nieuw vaandel aan. Meelhandelaar Meulemans (het jaar ervoor nog gefêteerd voor het 100-jarig jubileum van zijn bedrijf) biedt namens de industriële kern twee nieuwe schellenbomen aan en spreekt zijn waardering uit voor de muzikale aanwezigheid en inzet van OBK voor de gemeenschap en ook voor de industrie. Bij een jubileumfeest horen blijken van waardering en onderscheidingen. De RK Bond reikt bondsinsignes uit aan de leden die meer dan 25 jaar (twee zelfs meer dan 40 jaar) lid zijn van OBK. Dat zijn Grad Markese,

ONDERSCHEIDINGEN

Hent Maassen, Linnard van Wijchen, Lam van Duren, Jan van Gelder, Lé Brukx, Christ Dappers en Wim Roelofs. Beschermheer en burgemeester Van Weegen vervolgt de receptie met een speech waarin hij zijn grote waardering namens de gemeenteraad uitspreekt en OBK een nieuwe hobo aanbiedt. Daarnaast reikt hij namens Hare Majesteit Koningin Juliana aan de trouwe leden Grad Markese en Hent Maassen (25 jaar vaandrig en dan nog steeds bestuurslid) de koninklijke onderscheiding Oranje Nassau in zilver uit. Jan van Gelder ontvangt de onderscheiding in brons vanwege zijn langdurig lidmaatschap en zijn optreden als contributieinner van OBK. Dirigent Ad van der Heijden krijgt van voorzitter Harrie van Stekelenburg een nieuwe lessenaar die de

1] JUBILERENDE HARMONIE OBK MET DAMESDRUMBAND IN 1965 VOOR HET RAADHUIS. 2] NA DE HULDIGING VANWEGE HET 75-JARIG JUBILEUM STAAT OBK MET DAMESDRUMBAND OPGESTELD OP DE SPEELPLAATS VAN DE RECENT GEBOUWDE PIUS XII U.L.O. AAN DE MIDDINGSTRAAT. ZOWEL HET OUDE ALS HET NIEUWE VAANDEL WORDEN GEPRESENTEERD. 3] OP 15 MEI 1965 SCHENKT DE RAVENSTEINSE BEVOLKING DE 75-JARIGE EEN NIEUW VAANDEL. KONINKLIJKE ONDERSCHEIDINGEN ZIJN ER VOOR DRIE LEDEN. VLNR: H. VAN STEKELENBURG (VOORZITTER), H. MAASSEN, HUISKNECHT BIJ MEULEMANS (30 JAAR LID WAARVAN 25 JAAR VAANDRIG), G. MARKESE (36 JAAR), J. VAN GELDER SR. (35 JAAR), BURGEMEESTER MR. H. VAN WEEGEN.

170


gammele houten versie moet vervangen. De lessenaar is gemaakt door de leden Antoon van Duren, Jan van Gelder en Christ van de Poel, met gratis smeedwerk door smid Toon Verhoeven. Nu, 50 jaar later, is deze lessenaar nog steeds in gebruik. Gerard van Gelder biedt in een enthousiaste speech namens de boerenkapel een concerttrom aan. Vader en moeder Strik krijgen van de voorzitter een foto waarop hun zeven kinderen staan die op dat moment lid zijn van OBK. ’s Avonds is er in het Veerhuis een groot feest voor de leden dat – nog nooit eerder vertoond bij OBK – met een diner begint. Om half drie op zondag 16 mei 1965 klinkt er op zeven plaatsen in Ravenstein tromgeroffel en muziek. Zeven bevriende muziekkorpsen beginnen aan hun stertocht door Ravenstein, op weg naar het voetbalveld. Daar begint een grote muziekshow georganiseerd door en onder leiding van Piet Langenhuijzen en met hulp van de heer Van de Velden. Dit evenement trekt meer dan 1000 betalende en genietende bezoekers. Ondertussen is er een kermis op de Bleek. Deze is mede bedoeld om bij te dragen aan de kosten voor het jubileumfeest. In de week na dit feestweekend is er in een grote danstent nog een cabaretavond voor de donateurs van OBK. Omdat het gemeenschapshuis (later Vidi Reo) nog niet klaar is, is men gedwongen uit te wijken naar deze tent. Daarnaast speelt Voetbal Vereniging Ravenstein nog tegen Herpinia vanwege het jubileum. Slotactiviteit van de feestweek is de inmiddels traditionele autorally Land van Ravenstein op 23 mei ten bate van de harmonie. De 153 deelnemers starten bij Café Heessen en eindigen hun puzzelrit bij Café Egbars, ofwel het Stationskoffiehuis. De echte afsluiting vindt plaats op 5 juni om 6 uur MUZIEKSHOW EN KERMIS

’s ochtends. Dan staat de complete harmonie bij voorzitter Harrie van Stekelenburg op de stoep om een serenade te brengen als dank voor zijn inzet bij de festiviteiten. EEUWFEEST

De ervaring met het 90-jarig jubileum heeft geleerd dat er veel komt kijken bij de organisatie van een jubileum. Dat doet het bestuur besluiten om met de organisatie van het eeuwfeest ruim op tijd te beginnen. Begin 1987 komt een jubileumcomité onder leiding van Henk van Leeuwen voor het eerst bijeen. In totaal zal dit comité meer dan dertig maal bijeenkomen. OBK voorzitter Jurriaan Dericks is met bestuurslid Piet van Uden bezig om een boekje samen te stellen als vervolg op het boekje Ravenstein in Oude Ansichten van stadsarchivaris Hans Sluijters uit 1971. Zelf is hij een hartstochtelijk

VOORBEREIDINGEN

171


Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen

verzamelaar van ansichten van Ravenstein. Vrijwel gelijktijdig is een nazaat van schoenfabrikant Suermondt bezig om ook een boek over Ravenstein te maken met onder meer de foto's van Willem Suermondt. Het comité is van mening dat het niet wenselijk is deze initiatieven naast elkaar te laten bestaan en gaat in gesprek met de vader van deze nazaat. Het boek met de foto's van Willem Suermondt zal daarom pas een jaar na het jubileum verschijnen. Het comité heeft gesprekken met de bekende Gerrit den Braber van de AVRO. Hij overweegt een documentaire over de harmonie te maken, maar de kosten daarvan bedragen 85.000 gulden, waarvan 60 procent voor rekening van OBK zou komen. Dat is een brug te ver en de documentaire komt er niet. Ook een poging van het comité om het predicaat ‘koninklijk’ voor de harmonie aan te vragen loopt op niets uit. Na uitgebreide correspondentie wordt het niet verleend in verband met juist gewijzigde voorschriften. Als klap op de vuurpijl wil de organisatie de Kapel van de Koninklijke Luchtmacht naar Ravenstein halen. Deze komt echter niet ter gelegenheid van een korpsjubileum, omdat dat een precedent zou scheppen voor een eindeloze stroom verzoeken van korpsen in de regio. Als de gemeente de aanvraag indient is er wel een kans. Zo gebeurt het en op 15 juni 1990 geeft de Kapel een uitverkochte wervelende muzikale show in sporthal De Hoge Graaf. Dit ondanks de WK voetbalwedstrijd op die avond. In het kader van het jubileum neemt OBK ook de organisatie van de Maaslandcup op zich, in maart voor harmonie- en fanfareorkesten en in mei voor drumbands, majoretten en miniretten. Beide vinden plaats in de sporthal. De eerste dag trekt achttien blaasorkesten, waaronder het MAASLANDCUP

172

groot orkest en het studieorkest van OBK. Gespeelde werken zijn de mars With Sword and Lance en In Malaga, onder leiding van Ton Willems. Het studieorkest staat dan onder leiding van Marto Vreugdenhil. De beoordeling van beide orkesten is ruim voldoende, maar niet genoeg voor een prijs. Fanfare Aurora uit Heesch wint de cup en krijgt de wisselbeker mee naar huis. Alle orkesten mogen als aandenken een groepsfoto laten maken. Het grote feest vindt plaats in het weekend van 8 tot 10 juni 1990 in een tent van 20 bij 40 meter op de Bleek. De festiviteiten starten met een galaconcert door OBK zelf. Het concert wordt onderbroken door speeches van de vertegenwoordiger van de Federatie van Muziekbonden, de burgemeester en de voorzitter van OBK. Als cadeau biedt de jubileumstichting namens de bevolking en de industrie de harmonie nieuwe uniformen aan, die de leden al aangetrokken hebben. De uniformen zijn stijlvol donkerblauw met gouden biezen. Tambour-maître Gerard van Gelder krijgt er nog een speciaal hoofddeksel bij. Hij lijkt op een Romeinse veldheer, schrijft correspondent Gerrit van Dartel in de krant. Van Dartel heeft 40 jaar daarvoor ook al het 60-jarig jubileum van OBK beschreven. Zeven muziekkorpsen uit de regio Maasland vertrekken op zaterdagmiddag vanuit verschillende plekken naar de Bleek voor de opening van het feest. Het stadje galmt van de muziek. De routes en tijdstippen zijn zo gekozen dat ze vrijwel gelijktijdig arriveren. Dit is het startsein voor de receptie. Ton Willems dirigeert de gezamenlijke korpsen vanaf een verhoogd podium. OBK speelt zelf niet mee. Voor de muzikale omlijsting is de naamgenoot OBK Rhenen uitgenodigd. Deze verzorgt een concert met een wervelende show buiten en in de tent. ’s Avonds zijn de grachtfeesten in

HET FEEST


Caraïbische sfeer. Helaas is het weer minder Caraïbisch, waardoor het feest toch in de tent moet plaatsvinden. De laatste feestdag opent traditioneel met een mis in de feesttent door pastoor Donders. Twee weken later is de feestdag voor de leden zelf en een aantal genodigden. De grote attractie van die dag is een boottocht met de ‘Keizerstad’ over de Maas naar Zaltbommel. Deze tocht is een herhaling van de triomfvaart in 1936, toen OBK daar de eerste prijs behaalde en naar het hoogste niveau, de superieure afdeling, promoveerde. Op de kade in Zaltbommel staan de burgemeester en de harmoniekapel Generaal Karel van der Heijden het gezelschap op te wachten. OBK kan haar buitenluchtconcert in het stadspark

OP REIS

helaas niet voltooien in verband met de weersomstandigheden. Tijdens de terugreis klaart het weer op en onder het genot van een koud en warm buffet kan men luisteren naar de eigen blaaskapel De Knalpotte. Ook de Ravensteinse watersportvereniging Windkracht 13 doet zich gelden door met vele verlichte bootjes de pleziervaartboot te begeleiden naar de haven. Op de loswal staat Fanfare Concordia uit Schaijk de feestelingen op te wachten. Een slotfeest in het Veerhuis vormt de afronding van de feestdag. 5.3 STADSFEESTEN 600 JAAR RAVENSTEIN EN 70 JAAR OBK

In 1960 viert men op grootse wijze het zesde eeuwfeest van de stichting van Ravenstein. Dat moet het moment zijn dat

1] TON WILLEMS EN KORPS ONTVANGEN APPLAUS TIJDENS JUBILEUMCONCERT 1990. 2] OBK MARCHEERT IN VOL ORNAAT ONDER DE KASTEELSEPOORT (1960). 3] GROEPSFOTO 1960. VLNR ACHTERSTE RIJ: RICHARD DE BIJL, PIET STRIK, HENK SCHUIJLING, TOON VAN DUREN, JAN VAN KESSEL, MARINUS STRIK, SJORS VAN DUREN?, WILLIE BRUKX, NARD VAN WIJCHEN, WIM ROELOFS, GRAD MARKESE. 2E RIJ STAAND: LEO VAN DE BURGT, HENK LANGENHUIJZEN, RINUS VAN ROSSUM, SJAAK VAN ROSSUM, JAN VAN GELDER SR., JAN HOPPENBROUWERS, PIET BRUKX, JAN STRIK, HENK VAN DUREN, HENT DE BEST, HARRIE KOCKEN, TONNIE HOPPENBROUWERS, TOONTJE MARKESE, GERRIT VAN ROSSUM, RECTOR VERHOOF. ZITTEND: TOON TEUNISSEN, HENT MAASSEN, HARRIE VAN STEKELENBURG, HARRY VAN MOURIK, LAMBERT VAN DUREN, F. POUWELS. GEHURKT: CHRIS VAN DE POEL, FRANS VAN ROSSUM, TOON LANGENHUIJZEN, HANS DE BRESSER, SJAAK MEGENS, WIM VAN AAR, GERARD VAN GELDER.

173


Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen

het kasteel van Herpen naar Ravenstein verplaatst wordt en de kern vormt van een nieuw stadje. Volgens de nieuwste inzichten moet dat moment enkele jaren eerder hebben plaatsgevonden, maar daar heeft men dan nog geen weet van. Het Brabants Dagblad, de Sirene, wijdt er een bijzondere uitgave van zestien pagina's aan met daarin het uitgebreide feestprogramma van 14 mei tot 12 juni en een blik op de sanering van de binnenstad; natuurlijk is er ook ruimte voor een historische terugblik op de hoogtepunten en dieptepunten van de dan 70-jarige harmonie. Het programma zit boordevol traditionele en katholieke gebruiken. Op zaterdagochtend 14 mei om half acht blaast ‘heraut’ Henk Langenhuijzen, trompettist van OBK, reveille vanaf de toren van de Sint-Luciakerk. Een uur later volgt klokgelui in alle acht parochies van Groot-Ravenstein. Een plechtige mis ‘uit dankbaarheid’ volgt om 10 uur in de buitenlucht op de Markt. Voor de duur van de feestweek installeert men daarna schout en schepenen en een aantal stadswachten. Het formele deel volgt daarna met de ontvangst van de commissaris van de koningin, mr. Kortmann, op Aalsvoort in Herpen. Na een rit langs Herperduin en door Herpen gaat de tocht naar de grens Huisseling-Ravenstein, naar het huis van burgemeester Van Weegen aan de Grotestraat. Harmonie OBK, Sint Hubertus uit Herpen en Muziekvereniging Bergoss verwelkomen de commissaris met de mars Hertog Jan. Om 15 uur vindt een openbare vergadering van de gemeenteraad plaats met de nodige toespraken. Op het plein bij de jongensschool vullen de zangverenigingen van Ravenstein, Herpen en Overlangel een kwartiertje met een

EERSTE WEEKEND

174

cantate, onder meer begeleid door OBK en Sint Hubertus. Onder de titel Ravenstein Vroeger en Nu volgt een defilé, een historische optocht met twintig praalwagens, die verzorgd zijn door de kerkdorpen, plaatselijke bedrijven en historische groepen. In de feesttent achter het gemeentehuis krijgen de genodigden erewijn aangeboden, een eeuwenoud gebruik dat doorgaans ook bij muziekfestivals wordt gepraktiseerd. Deze feestdronk gaat vloeiend over in een wijnfeest met medewerking van het populaire dans- en showorkest De Flamingo's. Na een ongetwijfeld rumoerige nacht gaat zondagmiddag de zesde rally Land van Ravenstein van start. Grote organisator is Harrie van Stekelenburg, de voorzitter van OBK. De leden helpen mee op de stempelposten onderweg. Het is een kijkstuk voor Ravenstein en een kasstuk voor OBK. Hoofdprijzen zijn een wisselbeker, een bandrecorder en een elektrisch scheerapparaat. ’s Avonds weer dansen in de feesttent. Het grote feest van OBK zelf speelt zich het weekend erna af. Ook voor deze gelegenheid past een mis uit dankbaarheid. De receptie is aan het eind van de middag in De Keurvorst, waar de harmonie burgemeester Van Weegen als beschermheer installeert. De voorzitter verheft Piet Elemans tot erelid, en onderscheidt de jubilarissen L. van Duren (45 jaar lid), L. van Wijchen (35), W. Brukx, H. Maassen (25) en Wim Roelofs (25). Het huldigingscomité overhandigt de harmonie 1400 gulden, het voorlopige resultaat van een inzamelingsactie. Daarna gaat de harmonie in muzikale wandeling naar de feesttent voor het feestconcert. Voor de zondag heeft OBK een concours voor boerenkapellen georganiseerd, onder leiding van secretaris Wim Roelofs.

TWEEDE WEEKEND


1] DE BOERENKAPEL TIJDENS STADSFEESTEN IN 1980. 2] VAANDELDRAGER GERARD VISSCHERS TIJDENS EEN MUZIKALE WANDELING IN 2010.

KERMIS

De traditionele start van de Ravensteinse kermis is op Hemelvaartsdag, dat jaar op 26 mei. Op de eerste avond zijn de volgende attracties present: emotiebaan, zeemeerminnentent, autoscooter, schietsalon, bumperspel, puzzelspel, kinderdraaimolen, gebakkraam, vis-, zuur- en palingkraam en een suikerkraam. Komt dat zien! De Gelderse tafeltenniskampioenschappen vinden plaats in de grote feesttent. De organisatie is in handen van RTTC, de Ravensteinse TafelTennisClub.

Katholieke Middenstandsvereniging van Ravenstein. Op de laatste zondag houden de RK Jonge Boeren en RK Boerenbond een kringsportdag voor jonge boeren en boerinnen. Dit is de laatste activiteit van de feestmaand. Hoewel er vooraf wel sceptici waren, kijkt Ravenstein en zeker ook OBK zeer tevreden terug op een geslaagde feestmaand met een groot OBK-aandeel. Vijftig jaar later zal de volgende viering, het 650-jarig jubileum, eveneens een groot succes zijn.

PINKSTEREN

Tijdens tweede Pinksterdag 6 juni ontvangt Ravenstein circa duizend leden van de Nederlandse Reisvereniging. Deze vereniging wil de culturele en intellectuele ontwikkeling van arbeiders en kleine middenstanders bevorderen door goed geleide en vooral goedkope reizen te organiseren. Zij doen zich in de Marktstraat tegoed aan een koffietafel. ’s Middags organiseert het Sint-Barbaragilde traditionele gildefeesten, met gilden uit Beugen, Escharen, Gassel, Linden, Vianen, Groeningen en Boxmeer.

RAVENSTEIN 650 JAAR

Tijdens het laatste weekend van de feestmaand kunnen bedrijven zich in de grote feesttent presenteren op een middenstandsbeurs, die georganiseerd is door de

2010 is een feestjaar in Ravenstein vanwege het 650-jarig bestaan. Een speciaal comitĂŠ organiseert in mei een feestweek met een groot aantal evenementen. Tijdens de opening op de Marktstraat installeert burgemeester Klitsie van Oss een prinselijk paar. De historische optocht is door het grote aantal prachtig verklede deelnemers een succes en trekt veel publiek. Het is die dag zo heet dat het korps in hemdsmouwen loopt. Gelijktijdig met de stadsfeesten zijn de Vestingstedendagen, een jaarlijks terugkerend evenement in historische vestingsteden zoals Grave, Geertruidenberg, Heusden en Ravenstein. Onder aan de dijk spelen amateurschutters de

SLOTWEEKEND

175


Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen

slag om Ravenstein tussen de Brabanders en de Geldersen na. Met zoveel mogelijk mensen snert eten is een recordpoging voor het Guiness Book of Records, die slaagt met meer dan 1400 eters. Op de Van Kesselplaats voert de harmonie een buitenluchtconcert op onder leiding van invaller Rudy Böhmer, die veel stukken voor OBK arrangeert. Als laatste activiteit marcheert OBK door het stadje naar de beneden-Bleek, waar de voorzitter van de organisatie, Max Maas, de opbrengst van het goede doel, de KIKA (KinderKanker)-actie, die als rode draad door het feest liep, bekendmaakt en de feestweek afsluit. DE VLOEK VAN RAVENSTEIN

In het verlengde van het stadsjubileum realiseert Stichting Regiotheater een muziektheater dat zich voornamelijk in de buitenlucht afspeelt: De Vloek van Ravenstein. Het muziektheater speelt zich op drie locaties af: in de Nederlands Hervormde kerk, op de Kasteelseplaats en in de Marktstraat. Het publiek rouleert langs de locaties en aktes. OBK treedt in twee aktes op: de entree met de Kingsway-mars onder de Maaspoort door naar de verduisterde Markstraat en de slotscène op de Kasteelseplaats. Daar is met steigermateriaal een kasteel nagebouwd waarin op verschillende verdiepingen het toneelspel plaatsvindt. Tien avonden achter elkaar begeleidt OBK het toneelspel, gezeten onder en tussen het steigerwerk. De muziekstukken zijn van de hand van componist Mark van Platen, woonachtig in de Marktstraat. 5.4 BIJZONDERE CONCERTEN MILLENNIUMCONCERT

Het naderen van de overgang van de twintigste naar de eenentwintigste eeuw en een nieuw millennium leidt tot het

176

initiatief om een groots Millenniumconcert te organiseren op 9 januari 2000. Het koor Mix of Music, OBK, de band Amici en enkele solisten gaan de uitdaging aan om in Sporthal De Hoge Graaf een prachtig concert neer te zetten. Meer dan een jaar voorbereiding is nodig om de muziek uit te zoeken, in te studeren, samen te spelen en alles op elkaar af te stemmen. Het blijkt nog niet mee te vallen om een harmonie, solisten en een combo op een lijn te krijgen. De organisatie heeft meer dan tien vergaderingen nodig om allerlei tegenstellingen te overbruggen, maar dan staat er ook wat. OBK heeft het in de voorbereiding erg druk met het concours in Veldhoven in november, waardoor het aandeel in het concert relatief klein is. Het programma bestaat uit twintig nummers en varieert van een Beatlesmedley via een traditionele harmoniemars tot Music van John Miles; van het Argentijnse Evita tot Les Misérables en tenslotte als finale de Hair-selectie, waarin alle musici nogmaals de revue passeren. Het oorverdovend warme applaus en de complimenten leverden voor de organisatie enorme waardering, schrijft Marco van Heck in het ledenblad De Opmaat. Het Millenniumconcert is een overweldigend succes, zowel voor toeschouwers als voor muzikanten. Kaarten zijn in een mum van tijd uitverkocht en de media zijn na afloop juichend. CONCERT MET GÉ REINDERS

Op zoek naar vernieuwing van het nieuwjaarsconcert van OBK probeert vicevoorzitter Frans Nies in 2006 een optreden te regelen met de Limburgse band Rowwen Hèze, die op dat moment zeer populair is. Na aanvankelijk enthousiasme bij de band lukt dat niet, maar dan doet zich ineens de mogelijkheid voor om met de Limburgse zanger Gé Reinders een optreden te verzorgen in de Vereeniging in Nijmegen. Dit is


een buitenkans, die bestuur en muziekcommissie met beide handen aangrijpen. Gé is landelijk bekend door het nummer Blaosmeziek en trekt het land door met optredens in combinatie met harmonieën en fanfares. Nu is het dus de beurt aan OBK. Meteen een mooie kans om in een van de beste akoestische zalen van Nederland te kunnen optreden. Na de vakantie van 2007 begint het orkest met het instuderen van de begeleidingsstukken. Een aantal leden vindt de muziek te weinig uitdagend, hetgeen tot harde woorden leidt en de opmaat is voor de crisis na het optreden. Op 18 januari 2008 is het zover. Al weken hangt een enorm spandoek op de Vereeniging met de aankondiging. Het optreden is een groot succes, het publiek is laaiend enthousiast. Met Gé op gitaar speelt OBK onder meer As se Mos Gaon, Eine Gek, Dun Droadje en De Grote Vruntjelikke Josef en Sint Cecilia. OBK stijgt boven zichzelf uit door de fantastische akoestiek in twee eigen nummers zonder Gé, de stuk-

ken Arsenal en Ross Roy. Het is tevens het laatste optreden van dirigent Willem van de Laar; een ontroerend afscheid. FLORIADE

De Floriade is de tienjaarlijkse internationale tentoonstelling van de Nederlandse land- en tuinbouw. Deze wordt in 2012 in de omgeving van Venlo gehouden en trekt twee miljoen bezoekers. De organisatie biedt regionale muziekverenigingen de mogelijkheid om aan het eind van de dag bij de uitgang hun muziek ten gehore te brengen. Ook OBK geeft zich op en speelt onder een gespannen tentdoek op een zonnige middag in juni. 5.5 MEDIA-OPTREDENS

De radio is sinds de allereerste uitzending van een concert in 1919 nog lang niet in alle huishoudens doorgedrongen, als OBK in 1937 al zijn eerste radioconcert geeft. Dit gebeurt bij de Katholieke Radio Omroep (KRO), die dan pas twaalf jaar bestaat. RADIO-UITZENDING 1937

1] CONCERT OP DE VAN KESSELPLAATS TIJDENS STADSFEESTEN RAVENSTEIN 650 JAAR (2010). 2] OBK WERKT MEE AAN DE THEATERPRODUCTIE IN DE OPENLUCHT DE VLOEK VAN RAVENSTEIN (2010). 3] DE LIMBURGSE TROUBADOUR GÉ REINDERS TIJDENS EEN

Na de promotie in Zaltbommel naar de hoogste, superieure klasse, nodigt de KRO de harmonie uit voor een rechtstreeks uitgezonden radioconcert op 27 augustus 1937. Eerst houdt burgemeester Caners een ongetwijfeld plechtige toespraak. OBK speelt onder leiding van Harrie van Abeelen het volgende programma: Borussia mars, Grande Fantasie Caprice Militaire, Le Chef de Corps

GEZAMENLIJKE REPETITIE (2007). 4] VOOR HET MILLENNIUMCONCERT IS EEN ENORM PODIUM IN SPORTHAL DE HOGE GRAAF GEBOUWD.

177


Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen

(militaire mars), Ouverture Raymond, Ein Abend in Toledo en ten slotte natuurlijk de door Van Abeelen gecomponeerde Ravensteinse feestmars. Het initiatief voor het radio-optreden komt van de heer Verheggen, de correspondent voor de KRO in Ravenstein, tevens voorzitter van ‘Ravo’s Nut en Genoegen’. Vermoedelijk regelt Verheggen ook dat twee jaar later ook de mondaccordeonvereniging van de Jonge Boerenstand in Ravenstein voor de radio mag optreden. FILMACTIE 1957

Heel Nederland op de film, aldus de kop van een persbericht uit 1950, ondertekend door de voorzitter van de Nederlandse Federatie van Harmonie- en Fanfaregezelschappen. De Federatie licht hierin haar ‘Landelijke Filmactie’ nader toe, waarbij … iedere inwoner van Nederland, die in een plaats beneden 20.000 inwoners woont, zichzelf eens als filmster op het witte doek zal kunnen gaan zien. Deze filmactie, waarbij het eigenlijke doel is reclame te maken voor de muziekverenigingen in alle Nederlandse dorpen en kleine

178

steden, is uitgedacht door zakenman Johannes Willem Lambert Adolfs uit Enschede. Nadat in 1954 ook de Katholieke Bond van Muziekgezelschappen toch instemt met de actie, komt deze op verzoek van OBK naar Ravenstein. Een wagen met een professionele filmploeg filmt op 14 mei 1957 en portretteert mensen in het stadje in hun omgeving. Bedrijven zoals Meulemans en winkeliers laten zich tegen betaling bij hun nering filmen en adverteren op die manier. Buitenopnamen van de zaak kosten 20 gulden. Het toevoegen van gesproken commentaar 35 gulden. Ook de recettes van de filmvertoningen in de winter brengen geld op. Van de totale opbrengst is 80 procent voor OBK. Elf jaar later, op 5 juli 1968, komt de actie weer naar Ravenstein en wordt er een nieuwe film opgenomen. Piet en Marcel van Uden stellen in 1990 van de originele filmbanden een videoband samen met beide films. RADIOCONCERT 1963

Het is nu bijna acht voor half twee. Dit is de zender Hilversum 2, het programma van de K.R.O. Tot kwart voor twee in onze uitzending ‘Musicerende dilettanten’ kunt u vandaag luisteren naar de harmonie Oefening Baart Kunst uit Ravenstein, onder leiding van Ad van der Heijden. Oefening Baart Kunst gaat het programma openen met een uitvoering van de mars Punjaub. Daarna volgen de Ouverture Miniature van Jos Moerenhout en enkele fragmenten van Céphale et Procris van Grétry. Tot besluit speelt OBK het bekende nummer When the Saints. Het optreden ontvangt allerwegen zeer gunstige recensies. De secretaris meldt: We zijn voor de KRO goed voor de dag gekomen tot eer van Ravenstein en van onze Bond. Muziekuitgever Piet Molenaar stuurt een ansichtkaart met de boodschap: Hedenmiddag het radioconcert van Uw muziekvereniging beluisterd. En met veel


genoegen. Een uitgever kan alleen maar dankbaar zijn als zijn stukken zo muzikaal en in beste stemming worden uitgevoerd. Wil de groeten doen aan Uw dirigent. Het beste met Uw kranig corps. Hoogachtend P.J. Molenaar. De Nederlandse Radio Unie betaalt 75 gulden voor dit optreden en de KRO de buskosten. Het optreden is opgenomen op een lp, een disque Pyral. JUBILEUMRADIOCONCERT IN 1965

Bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan biedt de KRO aan OBK weer de gelegenheid om een radioconcert te verzorgen. Aan het begin van het jaar stuurt de KRO eerst Van het Woud voor een auditie ter beoordeling van het niveau. Hij resumeert: Veel waardering voor dit sympathieke corps en: het programma is goed. Op 8 mei vindt de opname plaats in de studio in Hilversum. Tijdens de uitzending op de verjaardag, 15 mei, als heel Ravenstein aan de radio gekluisterd zit,

kondigt de presentator per abuis Harmonie OBK uit Oss aan! In die tijd stelt men de associatie met Oss nog niet op prijs en de voorzitter gaat bellen met Hilversum, waarna de fout hersteld wordt. OMROEP WALRAVEN

Naast deze opnamen met landelijke media-aandacht maken de vrijwilligers van de lokale Omroep Walraven mediaopnamen van OBK. Omroep Walraven heeft sinds 1991 een vergunning voor lokale omroep en gaat van start met een kabelkrant en muziekprogramma's. Een jaar later komen daar

1] DE FIRMA ADOLFS DOORKRUIST HET LAND OM FILMOPNAMEN VOOR MUZIEKKORPSEN TE MAKEN. 2] RADIO-OPNAME IN HILVERSUM (1963). 3] EEN LP MET OPNAMEN VAN OBK DIE TIJDENS CONCOURS IN 1969 ZIJN GEMAAKT. 4] OBK ONTVANGT 75 GULDEN VOOR DE RADIO-OPNAME.

179


Thema 5 Bijzondere eenmalige gebeurtenissen

vooral ook muziek die de leden zelf graag spelen en die het publiek altijd waardeert. Tijdens het concert wordt dit jubileumboek aangeboden. Zondagmiddag 4 januari wordt dit jubileumconcert herhaald voor het Ravensteinse publiek. Op zondag 17 mei, na de feitelijke verjaardag op 15 mei, verzorgt OBK de muzikale opluistering van een heilige mis in de Sint-Luciakerk van Ravenstein. Samen met het Ceciliakoor en Cordaad zal OBK de première van een nieuwe mis ‘Missa Festare’ van Wim Laseroms uitvoeren. Daarna is er een receptie door het bestuur in Vidi Reo. In het voormalige Raadhuis is er dan een tentoonstelling over OBK, met veel foto’s uit het jubileumboek. video-opnamen en -uitzendingen van diverse gelegenheden bij. Eerst presenteert men een maandjournaal. Dit groeit in de jaren daarna geleidelijk uit naar daguitzendingen waarin telkens een onderwerp per uitzending is verwerkt.

Een hele bijzondere gebeurtenis is het 125-jarig jubileum van OBK in 2015. Aan het begin van dat feestjaar verschijnt dit jubileumboek. Daarom komt hier alleen het geplande programma van de feestelijkheden aan bod.

De jeugd krijgt ruime aandacht op 22 mei in de Horizonschool tijdens ‘OBKabaal’. OBK organiseert workshops, muzikale activiteiten en optredens. Het Legaat Van Cooth draagt zijn steentje hieraan bij. Op 28 juni is er een grachtenfestival in de openlucht op de Van Kesselplaats voor Vidi Reo. Op 4 en 5 juli organiseert KuCoRa, het Kunstenaars Collectief Ravenstein een kunstmarkt waarvan de opbrengst aan OBK ten goede komt.

De officiële opening van het feestjaar vindt plaats tijdens een jubileumconcert voor genodigden op zaterdagavond 3 januari 2015. Uiteraard in het vertrouwde Vidi Reo. Het harmonieorkest verzorgt een programma met als leidraad de historie van OBK. Hoogtepunten in de muzikale geschiedenis, maar

De afsluiting van het feestjaar vindt plaats op 24 en 25 oktober met twee sing-along concerten in Vidi Reo onder de titel ‘Ravenstein zingt met OBK’. Ravensteinse artiesten en het koor Mix of Music brengen samen met het harmonieorkest een keur aan aantrekkelijke en zingbare muziek.

5.6 VIJFENTWINTIGSTE LUSTRUM

1] FOTOSESSIE MET ORKESTLEDEN ALS VOORBEREIDING OP HET 125-JARIG JUBILEUM. 2] OBK SPEELT DE BEGELEIDING IN VOOR EEN CD-OPNAME VAN HET KOOR MIX OF MUSIC (2007).

180

De afloop van dit feestjaar kunnen we hier nog niet beschrijven, maar de traditie leert dat het nog lang onrustig zal blijven in het stadje!


1] OBK ANNO 2014, VLNR ZITTEND: J. DERICKS,

B. SCHUIJLING, TH. STRIK, E. VAN DE BURGT,

H. SCHOOL, W. WALK, S. VAN HOORN.

J. VELTHAUSZ, E. HOFHUIZEN, A. VAN DUREN,

5E RIJ: I. VAN DER HEIJDEN, C. DAMME,

P. VAN UDEN, W. VAN RIJN. LEERLINGEN 1E RIJ:

M. BRUKX, W. HOPPENBROUWERS,

B. MEGENS, J. VAN ASSEN, P. STRIK JR.,

V. HAMERS, H. STRIK, S. STRIK, M. HOEFNAGEL,

S. VAN UDEN, W. VAN DER SLUIJS.

M. VAN UDEN, H. BRENTERS, P. STRIK SR.,

H. VAN HERWAARDEN, P. SMITS, C. COMBÉE,

F. VAN DE WIEL, F. DE KLEIN, M. BOUQUET,

4E RIJ: M. VAN HEUMEN, R. VAN DEMEN,

T. BRUKX, J. TERPSTRA, M. STRIK, C. GOVERDE,

R. TIECKEN, E. ALONSO GONZÁLEZ, F. VAN DE

L. VAN AAR-OVERHAGE, M. HENDRIKS,

H. DAMME, C. VAN DE POEL, M. VAN DE BERG,

WIEL. 2E RIJ: T. VAN DE WIEL, J. VELTHAUSZ,

M. VAN DE BURGT-NIJHOF, D. POELMANS,

B. VELTHAUSZ, W. BRUKX, T. KLERKS.

S. HOEFNAGEL, K. HOEFNAGEL, L. BOUQUET,

ML. VISSERS, R. KNOBEN, M. VELTHAUSZ,

AFWEZIG: P. DOMMECK, T. SLUIJTERS.

A. SCHOTMAN. LEDEN 3E RIJ: G. VAN GELDER,

H. SCHOOL-ALBERS, A. VELTHAUSZ, W. VAN AAR,

181


INTERVIEW Piet van Uden MISTER OBK VOETBALLEN OF MUZIEK MAKEN. DAT WAS DE KEUZE IN VRIJETIJDSBESTEDING DIE DE KINDEREN UIT RAVENSTEIN IN DE JAREN VIJFTIG HADDEN. PIET VAN UDEN (1941) HIELD VAN MUZIEK, NET ALS ZIJN VADER DIE VENTIELTROMBONE SPEELDE BIJ STADSHARMONIE OEFENING BAART KUNST. MAAR PIET HIELD OOK VAN VOETBALLEN. HIJ BEGON MET BEIDE. DAT ZOU NIET LANG DUREN.

Bij OBK leerde Piet noten, deed hij muziekexamen en begon hij op bariton. Tot hij af en toe ging verzuimen. Piet: “Op een goede dag moest ik bij het rectorke* komen in de toenmalige Sint-Jozefkapel. Hij vroeg mij wat ik het allerliefste deed. ‘Voetballen,’ zei ik. ‘Leg je instrument daar dan maar neer,’ zei hij, ‘en ga maar naar huis.’ Nooit meer iets van hem gehoord.” Het ergste vond Piet dat hij nu de uitstapjes met OBK misliep. Later, nadat hij twee jaar in Dekkerswald had gelegen vanwege een longaandoening, zei OBK hem niet veel meer. Dat veranderde weer in 1974. Piet had inmiddels een winkel in Ravenstein en zat in het bestuur van de Middenstandsvereniging. Daar ontmoette hij Harrie van Stekelenburg, toenmalig voorzitter van OBK. Die vroeg Piet bestuurslid te worden

182

*rector Verhoof


van OBK. En Piet zei ja. “Ik ben namelijk altijd van muziek blijven houden,” vertelt hij. “OBK stond bekend als een goede en gezellige vereniging. De vriendschap en de betrokkenheid trok mij.” BESTUURSLID MATERIEEL

Piet bleef bestuurslid tot 2008 en heeft in de loop van de jaren zo ongeveer alle bestuursfuncties vervuld die er bestaan: penningmeester, secretaris, vicevoorzitter en bestuurslid materieel. De laatste functie lag hem het beste en die vervulde hij dan ook het langst. Hij was onder andere verantwoordelijk voor de aanschaf en het onderhoud van instrumenten. Talloze keren reed hij op en neer naar Oss om instrumenten te halen of te brengen naar Martien van Rooij. “Onze vaste reparateur en een geweldige

1] PIET NA UITREIKING KONINKLIJKE ONDERSCHEIDING IN 2002. 2] PIET SPELDT ZIJN DOCHTER CECILE DE ONDERSCHEIDING OP

jongen,” zegt Piet. “Hij repareerde goed en hij gaf ons flinke korting. Er was altijd wel iets met hem te regelen.” In die tijd is ook het systeem ontwikkeld dat instrumenten alleen ter reparatie aangeboden mogen worden met een door het bestuurslid materieel ondertekend briefje. Piet zorgde niet alleen dat het instrumentarium in goede staat bleef. Hij lette ook op de uniformen en bijpassende kleding en accessoires. Muzikanten die de verkeerde kleur schoenen droegen, liepen kans naar huis gestuurd te worden. Was een broek te kort geworden of een jas te strak, dan stond coupeuse Riet van Uden klaar om het kledingstuk te vermaken. Zij hield de uniformen ruim veertig jaar lang perfect in orde en had ook veel inspraak bij de keuze van nieuwe uniformen in 1990 en 2007. KINDEREN EN KLEINKINDEREN

Piet heeft zijn enthousiasme voor OBK ook overgebracht op zijn kinderen en kleinkinderen. Cecile

(1963) heeft vele jaren hobo gespeeld bij OBK, bereikte een hoog niveau en is inmiddels veelgevraagd bij diverse ensembles in de regio. Marcel (1966) begon met drummen op de zolder aan de Marktstraat waar het gezin toen woonde. Op zijn twaalfde meldde hij zichzelf bij de drumband aan. Later ging hij over op trompet. Schoondochter Sandra (1968) speelt basklarinet in het orkest en de kleinkinderen Jelle (1994), Liedeke (1994) en Thye (1996) hebben trompetles gehad bij OBK. Sinds 2014 geeft Jelle bij nieuwjaarsconcerten een mondelinge toelichting bij de gespeelde nummers. DONATEURSACTIE

Elke vereniging staat of valt met de inzet van de leden. Piet: “Verzuim is een signaal, daarom zijn presentielijsten belangrijk. Die hield ik altijd stipt bij. Als een lid vijfmaal niet was verschenen, namen wij contact op. Zakt de motivatie, of is er iets anders aan de hand? Als bestuur moet je de vinger aan de pols houden om tijdig actie te kunnen ondernemen. Niet alleen in het belang van de vereniging maar ook van de leden zelf.” En dan was er nog de donateuractie met Piet als drijvende kracht. Alles

BIJ HAAR 25-JARIG JUBILEUM.

183


1] BIJ RONDTOCHTEN LIEP PIET (RECHTS) MEER DAN 25 JAAR TROUW MET HET KORPS MEE, HIER IN 1999 MET PENNINGMEESTER HANS DE BRESSER EN SECRETARIS MARIANNE VAN DUIJNHOVEN.

was gericht op zoveel mogelijk geld ophalen voor de vereniging. De subsidie van de gemeente was afhankelijk van wat de donateuractie opbracht. Piet coördineerde de inzamelingsactiviteiten, maakte de zakken met enveloppen gereed en bepaalde welke leden naar welke wijken en kerkdorpen gingen. “Dat is belangrijk,” vertelt hij, “omdat bepaalde leden nu eenmaal in een bepaalde wijk beter bekend zijn dan andere leden.” Zelf deed hij jarenlang het centrum van Ravenstein in zijn eentje omdat hij wist dat hij dan meer ophaalde. “Het mooiste was op maandagavond tijdens de repetitie met andere bestuursleden samen de enveloppen openen en het geld tellen,” vertelt hij glim-

mend. “Overgelukkig waren we als we weer meer hadden dan het jaar ervoor!” VRAAGBAAK

In de ruim dertig jaar dat Piet in het bestuur van OBK zat, heeft hij vier voorzitters meegemaakt. Piet: “Ze waren heel verschillend en ze hadden allemaal sterkte kanten die op dat moment belangrijk waren voor de vereniging.” Piet, altijd met OBK bezig, was tientallen jaren de stabiele factor van het bestuur. De meeste aanvragen voor serenades kwamen bij hem binnen. Hij was aanspreekpunt naar buiten en vraagbaak voor de leden. Stond vooral voor jongere leden het bestuur toch wat op afstand, Piet

vonden ze ‘toegankelijk en benaderbaar’. Zat er iets niet lekker, dan hoorde Piet dat vaak als eerste. Zijn luisterend oor en zijn humor werden zeer gewaardeerd. Bijna ongemerkt was Piet van Uden ‘Mister OBK’ geworden. Het was dan ook niet voor niets dat hij bij zijn 25-jarig jubileum als bestuurslid in 2002 niet alleen tot erelid van OBK werd benoemd, maar ook koninklijk werd onderscheiden tot lid in de Orde van Oranje Nassau. In 2008 trad het hele bestuur na een bestuurscrisis af. Voor Piet was het vele werk fysiek erg zwaar geworden en hij besloot niet meer terug te keren. “Het is nu aan de jongeren,” meent hij. Zoon Marcel, bestuurslid materieel, is min of meer in zijn voetsporen getreden. Piet: “Ik herken mezelf in hem. Net als ik vroeger, is hij nu altijd met OBK bezig.” Maar ook bij Piet ligt OBK nog altijd na aan het hart. Bij concerten en optredens is hij altijd present en vrijwel elke maandagavond gaat hij even kijken, praten en luisteren bij ‘zijn’ OBK.

OVER PIET: Piet was tientallen jaren de stabiele factor van het bestuur. Hij was aanspreekpunt naar buiten en vraagbaak voor de de leden. 184


BIJLAGEN

185


BESTUURSLEDEN In volgorde van aantreden

Teulings, Antoon (A.H.J) Coenen, Herman (H.A.) Gijsbers, Willem (J.W.) Stael, Richard (R.J.H.M.) Goeij, de, Linnard (L.A.) Magdelijns, Mart Dekkers Vermeulen, Gerard (G.J.A.) Luij, de, Simon (S.P.J.) Goeij, de, Frans Bruens, Karel (C.H.J.) Burgers, Gerard Coenen, Gerrit (G.M.) Dielen, Frans (F.A.) Haeyen, Alois (A.H.) Stekelenburg, van, Johan (G.H.J.) Dekkers, Fons (A.) Elemans, Piet (P.G.) Koning, de, Hent (H.P.A.) Romeijn, Guus (A.) Botden, Theo (J.J.Th.N) Roding, Wim (W.H.) Duren, van, Lam (L.H.) Jacobs, Mart (M.J.) Suermondt, Johan (J.R.) Jansen, Ties (M.). Castenmiller, Michael (M.D.) Goeij, de, Jan Kamp, van de, Willem (C.W.) Luij, de, Albert (A.F.) Roelofs, Wim (W.A.) Mourik, van, Harry (H.P.M.) Salet, Theo (P.Th.) Teunissen, Antoon (A.I.A.) Stekelenburg, van, Harrie (H.H.J.) Markese, Grad (G.Th.) Maassen, Hent (H.R.) Rossum, van Pouels, Frans, (F.) Strik, Bets (B.) Velden, van de, Willy (W.J.H.) Fleuren, Antoon Kocken, Harry (H.E.) Oomens, Han (J.G.F.) Sommers, Henk (H.J.) Wolk, van de, Flip (Ph.) Akker, van de, Frans (F.W.) Dreumel, van, Bert (L.) Kuijpers, Jacq. Hoppenbrouwers, Willy (W.)

186

1896 – 1907 1908 – 1911 1908 – 1917 1908 – 1913 1909 – 1912 1909 – 1912 1910 – 1912 1910 – 1913 1912 – 1913 1917 – 1925 1917 – 1918 1917 – 1932 1917 – 1918 1917 – 1918 1917 – 1948 1918 – 1922 1923 – 1942 1923 – 1925 1925 – 1928 1928 – 1930 1928 – 1930 1929 – 1942 1929 – 1934 1930 – 1934 1932 – 1942 1938 – 1938 1946 – 1950 1946 – 1950 1946 – 1950 1946 – 1972 1948 – 1962 1950 – 1953 1950 – 1963 1952 – 1981 1953 – 1976 1954 – 1968 1960 – 1960 – 1967 1964 – 1969 1964 – 1967 1967 – 1973 1968 – 1971 1968 – 1973 1972 – 1983 1972 – 1975 1974 – 1979 1974 – 1976 1974 – 1989 1976 – 1978

vz sec vz sec sec sec

vz sec

sec vz

sec/pm vz

vz pm

Uden, van, Piet (P.J.G.) Vermeulen, Jo (J.A.) Dericks, Jurriaan (J.W.) Gelder, van, Gerard (G.J.) Janssen, Gerard (G.H.A.) Paardekooper, Jacques (J.C.) Brukx, Tonny (A.J.A.) Sonneveldt, Charles (C.J. ) Tonies-Gielen, Fiet Mouthaan, Martien Rijn, van, Wil (W.M.) Vries, de, Cor (C.H.) Reijs, Henk (H.A.) Langenhuijzen, Henk (H.J.) Op ’t Veld, Dick (Th.M.) Gubbels, William (W.M.G.J.) Demen, van, Rian (A.M.P.) Willems, Jan (J.F.) Duijnhoven, van, Marianne (M.A.E.) Bresser, de, Hans (H.) Ras, Jacques (J.G.M.) School-Albers, Henriette (H.F.J.) Sluijters, Thomas (T.F.M.) Uden, van, Cecile (F.A.M.) Strik, Hans (J.P.M.L.H.) Nies, Frans (F.H.J.M.) Harbers, Gerard Dommeck, Peter Heijden, van der, Irma Herwaarden, van, Henk Heumen, van, Marianne Hofhuizen, Ellen (E.C.) Knoben, Roel (R.A.E.) Uden, van, Marcel (J.P.) Berg, van de, Marisca Assen, van, Jan Demen, van, Rian (A.M.P.) Burgt-Nijhof, van de, Mirjam Uden-Frickel, van, Sandra

1976 – 2008 1976 – 1986 1977 – 1989 1978 – 1995 1980 – 2004 1980 – 1989 1982 – 1988 1986 – 1986 1987 – 1993 1988 – 1990 1989 – 1999 1989 – 1990 1990 – 1994 1991 – 1998 1992 – 1995 1993 – 1995 1994 – 2000 1994 – 2003 1996 – 2004 1998 – 2004 1999 – 2008 2003 – 2008 2003 – 2008 2004– 2007 2004– 2008 2005 – 2008 2007– 2013 2008– heden 2008– 2011 2008– heden 2008– 2011 2008– 2013 2008– heden 2008– heden 2011 – 2012 2013 – heden 2013 – heden 2013 – heden 2013 – heden

(vc)vz

sec

vz sec pm

sec pm vz

sec pm vcvz sec pm vz

vcvz

sec


BESCHERMHEREN + ERELEDEN

EXTERNE OPLEIDERS Voor eigen opleiding

BESCHERMHEREN

HOUTBLAZERS

Antoon (A.A.C.T.) van Claarenbeek, burgemeester 1886-1912 Jan (J.A.A.J.M.) Ridder De van der Schueren, burgemeester 1912-1922 Frans (F.G.) Caners, burgemeester 1923-1939 Jan (mr. J.H.W.A.) Hoefnagel, (1940-1961); burgemeester 1939-1958 Henri (mr. H.P.J.) van Weegen, (1961-1969); burgemeester 1958-1969 Jacques (drs. J.J.M.) Bonnier, burgemeester 1969-1982 Coos (J.) CombĂŠe, burgemeester 1983-1994 huidige beschermheer

Cor Bakker, 1980-1989 Scherrenburg, 1989-1992 Peter Beerkens, 1992-2005 Anton Willems, 1999-2002

EREVOORZITTERS

SCHUIFTROMBONE

Stekelenburg, van, Johan | 1949 Mourik, van, Harry | 1963

Piet Langenhuijzen, 1996-2001

DWARSFLUIT Hetty Boeyen, 1989-1994 Karin Toorn, 1994-1995 Ton Willems, 1995-2005

KOPERBLAZERS Henk Kraus, 1980-1989 Martho Vreugdenhil, 1989-1997 Eric Brink, 1994-2000 Dirk de Kruiff, 1998-2001 Pieter van Engelen, 2001-2002 Leon van Schijndel, 2002-2005

HOORN ERELEDEN Gijsbers, Willem | 1950 Luij, de, Simon | 1950 Luij, de, Jan | 1950 Goeij, de, Linnard | 1950 Elemans, Piet | <1963 Teunissen, Antoon | <1963 Duren, van, Lam | <1965 Wijchen, van, Linnard | 1965 Maassen, Hent | 1968 Markese, Grad | 1976 Dappers, Christ | 1977 Roelofs, Wim | 1980 Stekelenburg, van, Harrie | 1982 Kocken, Harry | 1998 Uden, van, Piet | 2002 Janssen, Gerard | 2004 Rijn, van, Wil | 2004 Dericks, Jurriaan | 2009

Marlies Timmers, 1997-1998 Huub van Schijndel, 1998-2000

SLAGWERK G. Janssen, 1963-1963 Hengeveld, 1968Eric Brink, 1994-2000 Arnold Adriaans, 2002-2004 Peter Smits, 2013-heden

187


LEDENLIJST Naam, geboortejaar, lid van – tot, instrument

A

Aa, van der, Joep *1968 | 1980-1988 Trom Aalders, Gijs *1997 | 2005-2007 Slagwerk Aalders, Jetske *1995 | 2004-2008 Altsaxofoon Aar, van, Femke *2004 | 2011-2012 Blokfluit Aar, van, Ties *2001 | 2009-2010 Slagwerk Aar, van, Patrick *1971 | 2006-2010 Cornet Aar, van, Wim *1939 | 1958-heden Pauk, piston, tuba, schuiftrombone Aar, van, Albert *1913 | 1930-1934 Aar, van, Joep *1938 | 1960-1993 Besbas, trombone, baritonsaxofoon Aar, van, Sonja *1967 | 1977-1988 Klarinet, dwarsfluit Aar, van, Harriet *1968 | 1981-1986 Klarinet Aar, van, Peter *1972 | 1984-1999 Saxofoon Aar, van, Jeroen *nb | 1976-1976 Aar, van, Piet *nb | 1949-1953 Marstrom, kleine trom Aar-Overhage, van, Laura *1975 | 1997-heden Dwarsfluit, trompet Aarle, van, *nb | 1890-? Akker, van den, Frans *1921 | 1974-1979 Commissaris Alonso González, Elena *2004 | 2010-heden Hobo Aminetzah, Femke *2003 | 2010-2011 Dwarsfluit Ariëns, Elze *2005 | 2012-2013 Blokfluit Ariëns, Luuk *2000 | 2010-2012 Trompet Ariëns, Marleen *1972 | 1984-1992 Klarinet Arnts-van de Wolk, Mieke *1963 | 2003-2008 Trompet Arts, Wim *1907 | 1925-1928 Arts, Peter *1951 | 1993-1994 Altsaxofoon Arts, Willemien *1961 | 1974-1974 Arts, Mariska *1982 | 1992-1995 Klarinet Arts, Teun *1983 | 1992-1995 Arts, Hermien *nb | 1997-2000 Assen, van, Jan *1976 | 2010-heden Trompet, besbas, bestuur

B

Baars, Maria *1967 | 1977-1979 Klarinet Bakker, Taeke *2003 | 2010-2011 Blokfluit Bakker, Ype *2002 | 2010-2011 Blokfluit Bakker, Jan *1952 | 2002-2002 Trom, alttuba Bakker, K. *1963 | 1975-1976 Blokfluit Bakker, Gerard jr. *nb | 1926-1927 Bakker, Jan *nb | 1918-1920 Trombone Bakker, Mark *1974 | 1997-1998 Bakker, Ruf *nb | 1923-1924 Bakker, Henri *1856 | 1917-1918 Bakker, Rein *1893 | 1918-1919 Bakker, Get *1898 | 1918-1922 Trombone Balveren, van, Frits *1902 | 1918-1922 Klarinet

188

Balveren, van, Lambertus *1899 | 1916-1920 Banken, Marianne *1987 | 2000-2003 Klarinet Bardoel, Puck *1991 | 2000-2004 Dwarsfluit Barts, Pieter *1949 | 1996-2002 Trompet Beck, Hent *1905 | 1918-1919 Klarinet Bedeschi, Jacques *1948 | 1999-2003 Klarinet Bedeschi, Hanneke *1977 | 1999-2001 Klarinet Beerens, Sjan *nb | 1965-1966 Drumband Beers, van, Jan *1928 | 1946-1950 Esklarinet Beers, van, Eric *1958 | 1983-1984 Tenorsaxofoon Beers, van, Antoon *nb | 1955-1956 Beers, van, Christ *nb | 1950-1957 Klarinet Beers, van, Hent *1899 | 1926-1929 Bekkers, *nb | 1983-1983 Berben, *nb | 1922-1923 Berg, van de, Marisca *1971 | 2002-heden Trompet, bariton, slagwerk, bestuur Berg, van de, Jan *1961 | 1975-1976 Tenorsaxofoon Berg, van de, Cor *1962 | 1975-1978 Trom Berg, van de, L.G.A. *1973 | 1981-1981 Klarinet Berg, van de, Willy *nb | 1955-1965 Cor Berk, van de, Gradje *1912 | 1928-1937 Soloklarinet Berk, van de, Toon *1918 | 1934-1937 Klarinet Best, de, Toon *1921 | 1941-1953 Tamboer Best, de, Jos *1924 | 1938-1952 Trombone Best, de, Henk *1927 | 1945-1961 Piccolo, grote fluit Bijl, de, Richard *nb | 1957-1967 Cor Blom, G.H.W.L. *1969 | 1982-1983 Trom Blommers, Berend *1989 | 1999-2000 Trompet Bodenstaff, Nils *1999 | 2011-2014 Saxofoon Bodenstaff, Theo *nb | 1917-1920 Bodenstaff, Wim *1921 | 1950-1952 Tuba Bodenstaff, Hubert *1890 | 1917-1929 Bodinot, Tom *1980 | 2000-2000 Boekel, van, Corine *1983 | 1993-1993 Altsaxofoon Boer, de, O.A. *1957 | 1982-1984 Trompet Boerboom, W. *nb | 1971-1971 Bolt, van de, Anita *1968 | 1980-1982 Klarinet Bolt, van de, Hendrina *1969 | 1980-1982 Klarinet Bongaards, Ben *1906 | 1924-1934 Bongaerts, Ben *1959 | 1974-1977 Klarinet Bonnefaas, Merle *1990 | 1999-2000 Klarinet Bos, W. *2000 | 2011-2013 Blokfluit Bosch, Wolter *1964 | 2003-2008 Trompet Botden, Theo *1912 | 1928-1931 Bestuur Bouquet, Laura *2003 | 2014-heden Bouquet, Marlies *2004 | 2014-heden Boxtel, Douven, van, Miranda *1976 | 2001-2005 Dwarsfluit

De genoemde periode is in beginsel inclusief leerlingtijd. Die tijd is echter niet consistent bijgehouden in de administratie. Soms kon de precieze periode niet meer worden achterhaald, en hetzelfde geldt voor de bespeelde instrumenten. Sommige leden zijn met tussenpozen meerdere keren lid geweest.

Brakel, van, Mandy *1979 | 2003-2005 Klarinet Brands, Jenneke *1976 | 1985-1991 Klarinet Brands, Adriana *1978 | 1988-1989 Piston Brandt, Ellen *1978 | 1989-1991 Brandt, Teun *nb | 1989-1990 Brandt, R. *nb | 1924-1928 Brenters, Hans *1956 | 2008-heden Hoorn Bresser, de, Hans *1939 | 1998-2004 Overslagtrom, penningmeester Bresser, de, Grad *1901 | 1918-1925 Klarinet, piccolo Bresser, de, G.J. *1965 | 1976-1976 Blokfluit Bresser, de, C. *nb | 1919-1919 Klarinet, piccolo Bresser, de, Gerard *nb | 1957-1960 Bresser, de, Henny *nb | 1957-1963 Bresser, de, M. *nb | 1965-1966 Bresser, de, Bernard *1896 | 1919-1926 Bresser, de, Nienke *2002 | 2013-heden Blokfluit Brinkman, Bren *1997 | 2005-2007 Slagwerk Brinkman, Rowie *1995 | 2002-2006 Saxofoon Broek, van den, Marloes *1992 | 2002-2003 Hoorn Broek, van den, C.G.M. *1947 | 1987-1989 Altsaxofoon Broek, van den, E.W.G. *1976 | 1987-1987 Trompet Broek, van den, Renée *1985 | 1996-1998 Klarinet Broek, van den, Luuk *1987 | 1996-1999 Trompet Broeren, Carla *1952 | 1967-1967 Slagwerk Broeren, H. *nb | 1968-1969 Schellenboom Broeren, Jan *nb | 1947-1947 Besbas Broes, Karel *1920 | 1950-1952 Broes, Jo *1929 | 1950-1953 Marstrom Broes, Els *1960 | 1991-1992 Broes, A. *nb | 1937-1937 Broes, Karel sr. *1896 | 1929-1952 Trombone Bros, Jan *1906 | 1928-1937 Bros, Toon *1910 | 1929-1937 Brouwer, Tom *1975 | 1986-1986 Trom Brouwer, Sharon *1979 | 1992-1993 Klarinet Brucks, Fieke *nb | 1978-1979 Bruckwilder, Joost *1960 | 1977-1984 Klarinet Bruckwilder, Marloes *1961 | 1978-1984 Klarinet Bruckwilder, Linda *1962 | 1980-1983 Dwarsfluit Bruens, Carel *1886 | 1917-1925 Commissaris Bruggers, Guus *nb | 2011-2012 Blokfluit Bruggers, Jop *2002 | 2010-2011 Blokfluit Bruinsma, Mieke *1971 | 1986-1987 Klarinet Bruinsma, Fr. *nb | 1976-1976 Blokfluit Bruinsma, Jochem *1997 | 2004-2011 Slagwerk Bruinsma, Martijn *1994 | 2004-2010 Slagwerk Brukx, Mientje *1951 | 1990-heden Saxofoon Brukx, Willy *1949 | 1965-heden Piston


Brukx, Tonny *1959 | 1969-heden Klarinet, bestuur Brukx, Willy *1908 | 1935-1961 Piston, bariton Brukx, Lé *1918 | 1937-1969 Trompet, piston, tuba Brukx, Piet *1941 | 1958-1997 Klarinet, saxofoon Brukx, Hans *1953 | 1968-1969 Brukx, Corrie *1955 | 1967-1968 Slagwerk Brukx, Heidy *1974 | 1987-1992 Klarinet Brukx, L.M.R.M. *1974 | 1987-1988 Dwarsfluit Brukx, Harald *1976 | 1986-1995 Trom Brukx, Marcella *1985 | 1999-1999 Brukx, Gerard *nb | 1967-1969 Piston Bueters, Daan *1986 | 1999-2000 Trompet Burg, van de, Pascale *nb | 2000-2001? Dwarsfluit Burgers, Gerard *nb | 1917-1918 Bestuur Burgers, Harry *1908 | 1925-1925 Burgt, van de, Leo *1940 | 1958-2006 Trombone, bariton, piston Burgt, van de, Rik *1971 | 1984-1986 Trom Burgt-Nijhof, van de, Mirjam *1972 | 1987-heden Piccolo, dwarsfluit, bestuur Burgt-Vedder, van de, Elly *1942 | 1997-heden Klarinet

C

Calatz, Julia *nb | 2014-heden Blokfluit Campfens, Jair *1998 | 2007-2012 Slagwerk Campfens, Jehudi *1996 | 2005-2012 Slagwerk Castenmiller, Michael *1887 | 1927-1953 (Onder)directeur Ceelen, Bjorn *1980 | 1990-1995 Trompet Ceelen, J. *nb | 1991-1992 Trompet Ceelen, N. *nb | 1991-1993 Ceelen-Heintzbergen, A.W. *1954 | 1997-1998 Cobben, Susan *2003 | 2012-2013 Blokfluit Coenen, Carolien *1963 | 1976-1980 Dwarsfluit Coenen, Herman *1889 | 1908-1911 Commissaris Coenen, Gerrit *1883 | 1917-1932 Bestuur Coevering, van de, H. *1949 | 1961-1964 Klarinet Coppus, Joske *1984 | 1998-2000 Altsaxofoon Coppus, Fieke *1987 | 1998-1998 Klarinet Cousine, de la, A.F.G. *1960 | 1988-1989 Trombone

D

Damme, Hugo *2001 | 2009-heden Hoorn Damme-Bodenstaff, Christel *1963 | 1998-heden Klarinet Damhuis, *nb | 1965-1966 Dappers, Christ *1913 | 1929-1967 Tuba Dappers, Helma *1968 | 1979-1981 Klarinet Dappers, Sjaak *1950 | ?-? Dappers-Tubee, Miriam *1962 | 2007-2011 Trompet Dartel, van, J. *nb | 1954-1955 Dekkers, Alex *2001 | 2009-2013 Slagwerk Dekkers, Fons *nb | 1918-1922 Commissaris Dekkers, Marjo *nb | 1976-1977 Klarinet Dekkers, Antoon *1883 | 1900?-1906? Dekkers, (Vermeulen), Gerard *1865 | 1890-1922 Secretaris Demen, van, Rian *1970 | 1979-heden Dwarsfluit, piccolo, bestuur

Demen, van, Lé *1937 | 1962-1978 Altsaxofoon, esklarinet Demen, van, Rick *1992 | 2002-2004 Slagwerk Dericks, Allard *1969 | 1980-1985 Klarinet Dericks, Jurriaan jr. *1971 | 1982-1986 Piston Dericks, Jurriaan *1939 | 1977-1989 Voorzitter Dericks-Gall, Fransje *1842 | 1977-1995 Klarinet, dwarsfluit Derks, Peter *1991 | 2002-2004 Trompet Derks, Leander *1969 | 1980-1981 Trom Derksen-van Kerkhof, Ria *1948 | 1994-2009 Dwarsfluit Dielen, Frans *1884 | 1917-1918 Bestuur Dieten, van, Jacques *1897 | 1911-1915 Dijk, van, Ai/Adriaan *1930 | 1951-1956 Cor Dijk, van, Mieke *1950 | 1995-1998 Klarinet Dijk, van, Frans *1889 | 1911-1912 Dinther, van, Monique *1965 | 1976-1984 Trompet, lyra Disseldorp, van, Annemarie *1991 | 2009-2010 Klarinet Dommeck, Peter *1958 | 2008-heden Penningmeester Dommelen, van, Nina *2005 | 2013-2014 Blokfluit Dommelen, van, C.H.A. *1972 | 1983-1985 Klarinet Doorn, van, Laura *1979 | 1990-1992 Klarinet Doorn, van, Annemiek *1987 | 1998-1998 Klarinet Dreumel, van, Bert *nb | 1974-1976 Commissaris Drunen, van, Henk *1946 | 1980-1995 Baritonsaxofoon, fagot Drunen-Langendijk, van, Wilda *1949 | 1979-1995 Klarinet, contrabas Duckworth, Saxon *1980 | 1993-1996 Altsaxofoon Duijnhoven, van, Marianne *1950 | 1996-2004 Bestuur Duren, van, Antoon *1938 | 1952-heden Trompet, trombone, besbas, esbas Duren, van, Antoon *nb | 1917-1918 Duren, van, Ben *1929 | 1949-1953 Klarinet Duren, van, Alphons *1932 | 1949-1959 Cor, trompet, piston, bariton Duren, van, Henk *1934 | 1950-1965 Klarinet, cor Duren, van, C.M. *1949 | 1979-1980 Klarinet Duren, van, Wolfgang *1965 | 1978-1981 Piston Duren, van, Segebertus *1852 | 1890-1931 Bombardon Duren, van, Lam *1890 | 1916-1952 Cor, althoorn, bestuur Duynstee, Piet *1934 | 1977-1980 Klarinet Duynstee, Jacqueline *1966 | 1977-1981 Klarinet

E

Eerden, Ingrid *1981 | 1991-1993 Klarinet Eerden, Carlijn *1984 | 1993-1994 Trompet, slagwerk Egbars, Frans *1921 | 1950-1952 Klarinet Eichelsheim, van, Chris *1901 | 1922-1923 Elbers, Rianne *1957 | 1993-1993 Eldijk, van, Bernie *1964 | 1976-1986 Trom Elemans, Inessa *1992 | 2002-2004 Altsaxofoon Elemans, Sophie *1989 | 2002-2005 Klarinet

Elemans, Hent *nb | 1941-1946 Elemans, Piet *1893 | 1908-1930 Trombone, commissaris Emons, Fleur *2001 | 2011-2012 Dwarsfluit Evers, Rianne *1973 | 1982-1997 Klarinet Evers, Chris *1855 | 1890-<1907 Evers, Ben *1886 | 1908-1926 Bariton Evers, Piet *1900 | 1918-1922 Klarinet Ewijk, van, Myrthe *1993 | 2002-2005 Altsaxofoon Ewijk, van, Allard *1956 | 2000-2007 Tenorsaxofoon

F

Fleuren, Ineke *1967 | 1978-1984 Dwarsfluit, klarinet Fleuren, Antoon *nb | 1967-1973 Vicevoorzitter Fleuren, Christian *nb | 1974-1974 Fleuren Cz., Wim *nb | 1957-1959 Grote trom, bestuur Frickel, Jeanette *1951 | 1967-1967 Slagwerk

G

Geffen, van, Rinie *1948 | 1961-1965 Tamboer, kleine trom Gelder, van, Gerard *1933 | 1958-heden Bekkens, slagwerk, bestuur, tambour-maître Gelder, van, Tonny *1960 | 1969-1970 Schellenboom Gelder, van, Cisca *nb | 1963-1966 Slagwerk Gelder, van, Jan sr. *1896 | 1930-1965 Alt Gelder, van, Jan jr. *1940 | 1958-1967? Altsaxofoon Gerrits, Peter *1948 | 1982-2000 Saxofoon Gerrits, Jeske *1981 | 1991-2002 Klarinet Geurts, Claudia *2000 | 2011-2013 Dwarsfluit Geyn, van de, Hein-Jan *1964 | 1977-1984 Klarinet Giesbers, Tom *1999 | 2010-2013 Drums Gijsbers, Kaz *1991 | 2001-2003 Slagwerk Gijsbers, Juul *1988 | 1996-2002 Trompet Gijsbers, Willem *1867 | 1890-1950 Bariton Gijsbers-Muskens, Annelies *1956 | 1997-2009 Altsaxofoon Goeij, de, Ton *1954 | 2006-2009 Tenorsaxofoon Goeij, de, Adriaan *1917 | 1937-1938 Goeij, de, Frans *1873 | 1906?-1917 Piston Goeij, de, Linnard *1876 | 1902-1950 Bombardon, bas, bestuur Goeij, de, Marinus *1879 | 1906?-1907 Goeij, de, Jan *1882 | 1909-1909 Goeij, de, Jan (Franszoon) *1902 | 1918-1953 Klarinet, bestuur Goeij, de, Jan (Linnardzoon) *1926 | 1939-1952 Klarinet Goets, W. *1973 | 1984-1985 Klarinet Goets, Manon *1979 | 1990-1993 Klarinet Gommans-Seegers, Wil *1964 | 1994-1998 Hoorn Goverde, Carlijn *1992 | 2002-heden Klarinet Goverde, Joris *1989 | 2000-2004 Altsaxofoon Greven, B.G. *1970 | 1982-1984 Trom Grijs, de, Merle *1995 | 2006-2007 Klarinet Groot van Gils, Maria *1953 | 1979-1981 Dwarsfluit Grunsven, van, Salome *1996 | 2005-2008 Dwarsfluit Gubbels, William *1967 | 1976-2011 Trom, bestuur Guelen, Kyra *2004 | 2001-2012 Blokfluit Guelen, Mijntje *2004 | 2013-2014 Blokfluit

189


LEDENLIJST

H

Haaren, van, Stan *1958 | 2006-2013 Bariton Haeijen, Alois *1889 | 1917-1919 Bestuur Hal, van, Marlou *1992 | 2003-2004 Trompet Hall, van, Willem *1911 | 1917-1936 Hall, van, Henri *1887 | 1917-1922 Hamers, Veerle *2004 | 2010-heden Trompet Hamers, Camiel *2001 | 2010-2011 Blokfluit Hanys, Franklin *1965 | 1976-1983 Trom Hanys, Maciano *1969 | 1980-1981 Trom Harbers, Gerard *1948 | 1993-2013 Saxofoon, bestuur Harbers, Margje *1979 | 1991-1996 Klarinet Harbers, Eric *nb | 1993-1993 Trom Hartman, Gerrie *1953 | 1967-1967 Slagwerk Hartman, Jopie *1955 | 1967-1967 Slagwerk Heck, van, Marco *1969 | 1978-2009 Klarinet Hees, van, Ad *1937 | 1978-2006 Trombone, bariton Heessen, H. *1950 | 1978-1979 Slagwerk Heessen, Stien *nb | 1965-1966 Trom Heijden, van der, Irma *1980 | 1990-heden Klarinet, bestuur Heijden, van der, Chris *1887 | 1911-1912 Heineman, Mieke *1980 | 1991-1993 Klarinet Heineman, Anke *nb | 1990-1993 Klarinet Hemmen, van, A. *nb | 1954-1954 Hendriks, Monique *1982 | 1992-heden Dwarsfluit Hendriks, M.A. *1961 | 1975-1977 Trom Hendriks, Marläne *1963 | 1975-1982 Trom Hendriks, Wim *1965 | 1975-1996 Klarinet Hendriks, Erik *1967 | 1976-1978 Klarinet Hendriks-van der Linden, Inge *1971 | 2000-2008 Klarinet, tenorsaxofoon Hermes-Suppers, Pauline *1965 | 1978-2005 Altsax Herwaarden, van, Beatrijs *1978 | 1988-1989 Dwarsfluit Herwaarden, van, Henk *1945 | 2008-heden Voorzitter Heumen, van, Marianne *1968 | 2007-heden Cornet, bestuur Heumen, van, Heino *1964 | 1976-1986 Trom Heumen, van, John *1968 | 1976-1978 Trom Heuvel, van den, Marcel *1988 | 2000-2000 Slagwerk Heuvel, van den, Frank *nb | 1992-1992 Cornet Hoefnagel, Suzanne *2005 | 2013-heden Dwarsfluit Hoefnagel, Karlijn *2003 | 2012-heden Dwarsfluit Hoefnagel, Meike *2007 | 2014-heden Saxofoon Hoefnagels, Tim *1981 | 1996-1997 Slagwerk Hoefsloot, Gon *1954 | 1997-1998 Trombone Hoek, van den, Gert *1890 | 1910-1911 Hoeks, Rolf *1980 | 2003-2003 Slagwerk Hofhuizen, Ellen *1957 | 2003-heden Hoorn, bestuur Hofhuizen, Tom *1986 | 2002-2005 Hoorn Hofhuizen, Gijs *1989 | 2002-2007 Hoorn Hofman, Ties *nb | 1971-1974 Schellenboom Hofmans, Truus *nb | 1969-1974

190

Hombergen, Gerrit *1879 | 1911-1928 Tuba Hoogen, van de, Jesse *1983 | 1993-2000 Klarinet Hoogen, van de, Lotus *1987 | 1999-2001 Klarinet Hoogen, van de, Maarten *nb | 1973-1974 Hoogstede-van Gaal, Bets *1944 | 1988-1992 Trom, klarinet Hoogstede, Tom *1990 | 2002-2003 Trompet Hoogstede, Edwin *1969 | 1981-1989 Klarinet Hoogstraten, Cor *1943 | 1950-1986 Esbas, besbas Hoogstraten, M. *1967 | 1980-1980 Slagwerk Hoogstraten, Johan *1969 | 1980-1981 Bugel Hoogstraten, Conny *1970 | 1980-1986 Klarinet Hoogstraten, H.J.H.A. *1971 | 1982-1982 Trom Hoogstraten, Anton *nb | 1985-1986 Hoogstraten, Jennie *nb | 1969-1969 Hoogstraten, Hannes *1914 | 1933-1954 Trombone, esbas Hoogstraten, Nellie *nb | 1968-1969 Hoogstraten, Rianne/Ria *nb | 1963-1967 Slagwerk Hoogstraten, Trudy *nb | 1965-1965 Slagwerk Hoogstraten, Zus *nb | 1963-1966 Slagwerk Hoorn, van, Simon *1972 | 1982-heden Trom, pauken, tambour-maître Hoppenbrouwers, Jan *1947 | 1963-2010 (Bas)klarinet Hoppenbrouwers, Willy *1945 | 1955-heden Tamboer, piston, trompet, bestuur Hoppenbrouwers, Tonny *1944 | 1953-1979 Klarinet Hoppenbrouwers, Natasja *1970 | 1980-1989 Trompet Hoppenbrouwers, W. *1973 | 1984-1986 Trom Hoppenbrouwers, Jan *1853 | 1890-1906? Hoppenbrouwers, Toon *1856 | 1890-1906? Hoppenbrouwers, Frans *1859 | 1890-1908 Hoppenbrouwers, Toon *1897 | 1913-1952 Tamboer Hoppenbrouwers, Gerard *1898 | 1913-1914 Hosson, de, Lotte *1985 | 1995-2003 Dwarsfluit Hosson, de, Gijs *1983 | 1993-1998 Klarinet, saxofoon Houdt, van, Max *1989 | 2000-2002 Slagwerk Huynen, L. *nb | 1989-1989

I J

IJzendoorn, van, Roland *1944 | 1991-1992 Altsaxofoon Jacobs, Angelique *nb | 1974-1975 Jacobs, Frans *nb | 1945-1950 Trombone Jacobs, Jan *1954 | 1968-1969 Drums Jacobs, Mart *1894 | 1929-1934 Bestuur Jansen, Martien *1962 | 1975-1977 Trom Jansen, Jikke *1978 | 1993-1993 Jansen, Annemarie *nb | 1974-1974 Jansen, Frans *nb | 1913-1913 Jansen, Ties *nb | 1932-1942 Vicepresident Jansen, Grad *1871 | 1921-1935 Vaandrig Janssen, Mees *2003 | 2010-2012 Blokfluit Janssen, Gerrit *1936 | 1980-2004 Commissaris

Janssen, Roemer *2001 | 2010-2011 Blokfluit Janssen, Herman *1970 | 1980-1986 Trom Janssen, Yvonne *1973 | 1982-1986 Piston Janssen, Annemarie *1975 | 1984-1986 Cornet Janssen-Groesbeek, Anke *1973 | 1983-1993 Klarinet Janssens, Loes *1978 | 1994-2007 Saxofoon Janssens, Fons *1977 | 1994-1994 Trompet Jong, de, J.B.F. *1940 | 1982-1986 Dwarsfluit Jong, de, J.A. *nb | 1922-1922 Jong-Oosterbaan, de, Margriet *1945 | 1983-1998 Klarinet Jongbloed, Maj *2004 | 2012-2013 Blokfluit Jordens, H.A. *1914 | 1933-1934

K

Kamman, Sigrid *1996 | 2003-2004 Klarinet Kamman, Sjors *1995 | 2003-2003 Klarinet Kamp, van de, Annemieke *nb | 1963-1964 Tambour-maître drumband Kamp, van de, Willem *1884 | 1908-1909 Bestuur Keijzer, de, Dirk Jan *1982 | 1991-1993 Trompet Kerkhof, Heidy *nb | 1974-1974 Kersten, Sjaak *1907 | 1925-1941 Kersten, Helma *1962 | 1978-1981 Klarinet Kersten, Jac. *1963 | 1976-1977 Klarinet Kersten, Patrick *1970 | 1979-1986 Trom Kersten, Francisca/Fransje *1971 | 1983-1989 Klarinet Kersten, Caja *1971 | 1983-1986 Klarinet Kersten, Marion *1973 | 1983-1986 Klarinet Kessel, van, Jan *1905 | 1963-1969 Vaandrig Kessel, van, A. *nb | 1969-1971 Klarinet Kessel, van, Evelien *nb | 1974-1974 Kessel, van, Gerrie *nb | 1969-1969 Kessel, van, Hannie *nb | 1967-1969 Slagwerk Kessel, van, P. *nb | 1946-1946 Tuba Kessels, Jean-Paul *1974 | 1985-1986 Trom Kessels, Gilbert *1975 | 1986-1986 Trom Kettani, Nadia *1981 | 1993-1994 Keulers, Bart *1976 | 1986-1987 Trompet Keulers-Huntjens, B.M.A.V. *1951 | 1987-1988 Tenorsaxofoon Kil, Marloes *nb | 1974-1974 Kil, Marjan *nb | 1974-1974 Kisters, Sara *1993 | 2002-2005 Klarinet Klarenbeek, Sabrina *1994 | 2002-2009 Dwarsfluit Klarenbeek, Gerben *1996 | 2006-2008 Slagwerk Kleijn, de, Hanneke *1981 | 1991-1997 Klarinet Kleijn, de, Frans *nb | 1946-1946 Piston alt Kleijn, de, T. *nb | 1971-1971 Klein, de, Floor *2004 | 2011-heden Saxofoon Klein, de, Hent *nb | 1929-1930 Trombone Klein, de, Renske *nb | 1997-1998 Klerks, Thérèse *1959 | 2005-heden Klarinet Klerks, Hans *1991 | 2002-2002 Trompet Kleyn, de, Judith *1971 | 1983-1986 Klarinet Kleyn, de, S. *1972 | 1982-1985 Klarinet Klinkhamer, Nina *1986 | 1999-2000 Saxofoon


Knoben, Peter *1995 | 2005-2007 Altsaxofoon Knoben, Loes *1991 | 2000-2009 Klarinet Knoben, Nienke *1989 | 2000-2006 Dwarsfluit Knoben, Roel *1959 | 2000-heden Baritonsaxofoon, bariton, vicevoorzitterr Kocken, Harry *1929 | 1947-1997 Klarinet, bestuur Kocken, P. *nb | 1946-1946 Klarinet Kocken-Brukx, Fr. *1960 | 1981-1981 Eshoorn Kok, de, M. *nb | 1976-1976 Blokfluit Kokke, Merijn *1971 | 1982-1985 Klarinet Kokke-Verwey, M.A.D. *1947 | 1982-1983 Klarinet Koll, van, H.A.J. *nb | 1950-1954 Bariton Koning, de, H.P.A. *1899 | 1923-1925 Secretaris, penningmeester Korsten, Adje *nb | 1946-1953 Tamboer Koyk, Ivo *1997 | 2008-2010 Slagwerk Krabbenborg, Hugo *1969 | 1981-1983 Klarinet Kraus, B. *1977 | 1989-1989 Trompet Krispijn, Rudolph *1949 | 1986-1986 Klarinet Kronen, Clemens *nb | 1973-1974 Kroonen, W. *nb | 1908-1909 Kroot, Pieter *2003 | 2010-heden Blokfluit, trompet Kuijpers, Mieke *1957 | 2008-2011 Klarinet Kuijpers, Tanja *1990 | 2000-2004 Klarinet Kuijpers, Diny *1954 | 1963-1966 Slagwerk Kuijpers, Pauline *1954 | 1967-1967 Slagwerk Kuijpers, Sjaak *1954 | 1964-1992 Trom, bestuur Kuijpers, Rinie *1957 | 1967-1967 Kuijpers, Daan *1995 | 2006-2009 Slagwerk Kuijpers, Toon *nb | 1946-1953 Tamboer Kuijpers, Johan *nb | 1908-1931 Grote trom Kuijpers, Johan *nb | 1946-1950 Bekkens, grote trom Kuijpers, Jacq. *nb | 1952-1953 Trom Kuipers, Frans *nb | ?-1907 Kuipers, Jan *nb | 1908-1931 Grote trom Kuipers, Theo *nb | 1911-1911 Kuipers, Toon *1880 | ?-1914 Trom Kusters, Annie *1955 | 1968-1969 Trom Kusters, Bert *1959 | 1977-1986 Trom Kuypers-van Kessel, Wilma *1956 | 1969-1984 Tambour-maître drumband Kweens, Indy *2003 | 2012-2013 Blokfluit Kweens, Jody *2005 | 2012-2013 Blokfluit

L

Laat, de, Pam *2002 | 2012-2013 Blokfluit Landman, Bas *1971 | 1984-1997 Tuba Landman, Sjoerd *1973 | 1985-1987 Hoorn Landman, Eve *1979 | 1990-1995 Klarinet Landman, Taco *1983 | 1990-1992 Trom Langenhuijzen, Antoon *1938 | 1951-1961 Dieptrom, bariton Langenhuijzen, Henk *1941 | 1951-1998 Trompet, bestuur Langenhuijzen, Piet *nb | 1949-1968 Alt, bariton, trombone, pauken Lee, van der, Piet *1905 | 1923-1923

Lee, van der, A. *nb | 1979-1979 Piston Leemans, Laetitia *1960 | 1977-1977 Dwarsfluit Leeuw, de, Inge *1988 | 2000-2000 Klarinet Leeuwen-Egberts, van, Jeanne *1948 | 1979-1986 Klarinet Leijendeckers, Harm *1969 | 1980-1985 Trom Leijendekker, Viale *nb | 1978-1979 Leo, Albert *1887 | ?-1918 Leo, Sjef *1890 | 1908-1912 Leo, Antoon *1896 | 1911-1918 Leo, Karel *1898 | 1922-1922 Liebergen, van, Sjef *1992 | 2000-2003 Cornet Lier, van, A. *1959 | 1977-1977 Saxofoon Lieshout, van, Lisanne *1991 | 2002-2003 Dwarsfluit Lieshout, van, Annie *1958 | 2002-2003 Dwarsfluit Lieshout, van, Gijs *1981 | 1990-1993 Hoorn Lijssel, van, Jesper *1992 | 2002-2002 Trompet Linden, van der, M.M.A. *1963 | 1975-1979 Trom Linden, van den, Neele *nb | 2014-heden Blokfluit Linders, Jan *1948 | 1977-1986 Saxofoon Linders, Dietske *1982 | 1993-1993 Hobo Linssen, J. *nb | 1916-1916 Lok, Annemargriet *1949 | 2014-heden Dwarsfluit Loop, van der, Paul *1995 | 2007-2009 Slagwerk Loozen, Matthijs *2003 | 2010-2011 Blokfluit Louw, de, Kris *2003 | 2012-2013 Blokfluit Louw, van der, Anke *1967 | 1985-1986 Klarinet Loyer, de, Susan *1991 | 2001-2006 Cornet Luij, de, Christ *1916 | 1933-1937 Luij, de, Albert *1919 | 1946-1950 Bariton?, bestuur Luij, de, Piet *1921 | - Klarinet Luij, de, Piet *1846 | 1906?-1922 Luij, de, Simon *1876 | 1893-1957 Piston, bariton, bestuur Luij, de, Jan *1879 | 1907-1910 Onderdirecteur

M

Maas, Dorus *1877 | 1906?-1923 Piston Maas, Grad *1884 | 1906?-1918 Maassen, Hent *1900 | 1935-1968 Vaandrig, bestuur Maassen, Tinus *1903 | 1922-1922 Magdelijns, Mart *1862 | 1908-1913 Secretaris Manders, Ingrid *1967 | 1980-1981 Klarinet Markese, Antoon *1940 | 1998-2009 Klarinet Markese, Grad *1906 | 1929-1984 Tenorsaxofoon, bestuur Markese, Thé *1907 | 1928-1954 Besbas Markese, A.J. *1915 | 1930-1933 Klarinet Markese, Jo *1921 | 1938-1947 Tuba Markese, Theo *1948 | 1963-1965 Klarinet Markese, Narda *1953 | 1967-1967 Slagwerk Markese, Frans *1960 | 1969-1969 Tuba Markese, Enrico *1966 | 1980-1981 Trom Markese, S.J.A.L. *1973 | 1987-? Klarinet Markese, Danielle *1986 | 1997-1998 Klarinet Markese, Kelly *1988 | 1997-1998 Klarinet Markese, G. *nb | 1938-1947 Bariton

Markese, Maria *nb | 1969-1969 Mee, van der, Joep *1939 | 2001-2005 Klarinet Mee, van der, Jeroen *1969 | 1985-1985 Trompet Meekes, Arjen *1992 | 2002-2003 Slagwerk Megens, Saskia *1993 | 2003-2008 Dwarsfluit Megens, Marlijn *1992 | 2002-2008 Dwarsfluit Megens, Bianca *1974 | 1998-heden Klarinet Megens, Sjaak/Jac. *1937 | 1958-? Dieptrom Megens, Eline *1994 | 2003-2006 Klarinet Megens, Jan *nb | 1957-1961 Bariton Megens, T. *nb | 1974-1974 Drumband Meulen, van der, Leonie *1960 | 1986-1986 Basklarinet Meurs, van, Myrthe *1982 | 1996-1996 Dwarsfluit Monteny, M. *nb | 1976-1976 Blokfluit Morskate, Manus *1889 | 1911-1911 Mosmans, Cato *2003 | 2011-2012 Blokfluit Mourik, van, Harry *1911 | 1948-1962 Voorzitter Mouthaan, Marthe *1988 | 2002-2003 Saxofoon Mouthaan, Martien *1949 | 1983-2008 Trompet, bestuur Mulder, A.H.W. *1970 | 1982-1986 Trom Munster, van, Karin *1969 | 1980-1985 Dwarsfluit

N O

P

Nass, G. *nb | 1971-1971 Nies, Frans *1956 | 2005-2008 Bestuur O’Neill, Simone *1990 | 2000-2001 Klarinet Oomens, Han *nb | 1968-1973 Bestuur Oosterhout, van, Bram *1996 | 2003-2008 Slagwerk Oosterhout, van, Jelle *1994 | 2002-2008 Trompet Op ’t Veld, Dick *1929 | 1991-1995 Altsaxofoon, bestuur Oss, van, W. *nb | 1910-1910 Ouwens, Lambert *1943 | 1984-2010 Hobo, dwarsfluit, klarinet Ouwens, Gerard *1904 | 1925-1925 Overtoom, Tom *1955 | 1982-1986 Schuiftrombone Paardekoper, Jacques *1938 | 1980-1989 Secretaris Pashouwers, Mario *1978 | 1991-1992 Trompet Pathuis, van, Vincent *1975 | 1988-1991 Klarinet Pauw, D. *1965 | 1976-1976 Blokfluit Peels, Jochem *1996 | 2003-2013 Slagwerk Peels, Sander *1992 | 2002-2007 Altsaxofoon Peeters, Varna *1982 | 1991-2000 Klarinet Pennings, M. *1971 | 1987-1987 Klarinet Peters, Anke *1991 | 2000-2006 Klarinet Peters, Manus *1905 | 1921-1922 Peters, Sjef *1902 | 1925-1928 Peters, Herman *1905 | 1925-1925 Peters, Bart *nb | 1933-1933 Poel, van de, Martien-Geer *1953 | 1999-2004 Trompet, tuba Poel, van de, Christ *1940 | 1954-2014 Kleine trom, pauken

191


LEDENLIJST Poel, van de, Christ *1908 | 1925-1940 Trom, klarinet Poel, van de, Paul *1956 | 1968-1969 Drums Poel, van de, Monique *1962 | 1974-1977 Blokfluit Poel, van de, Maarten *1988 | 1999-2001 Trompet Poelmans, Stephanie *2001 | 2011-2011 Dwarsfluit Poelmans, Barend *2001 | 2009-2010 Slagwerk Poelmans, Marlou *1963 | 1976-1980 Klarinet Poelmans, Christel *1966 | 1976-1986 Trompet, cor, hoorn Poelmans, Dorin *1958 | 2007-heden Klarinet Pouels, René *1939 | 1959-2007 Schellenboom, vaandeldrager Pouels, Frans *nb | 1960-1967 Commissaris Pouels, Frans *1967 | 1979-1982 Trompet Pouels, René *1968 | 1979-1981 Trompet, trom Pouels, Karin *1971 | 1985-1985 Klarinet Pouels, Frans *nb | 1963-1964 Vicevoorzitter Princen, Gijs *1991 | 2001-2003 Slagwerk Proos, Sylvia *nb | 1993-1993 Pruntel, Karin *nb | 1971-1971

R

Ras, Jacques *1943 | 1999-2008 Voorzitter Reijs, Henk *1941 | 1989-1994 Secretaris Reijs, Els *1960 | 1974-1977 Piston Reijs, Lambert *1962 | 1974-1977 Trompet Reijs, Tiny *1963 | 1976-1977 Bariton Reijs, Nol *nb | 1930-1937 Reijs, G. *nb | 1965-1965 Reys, Joop *1964 | 1976-1986 Trom Reys, Willy *1965 | 1976-1986 Trom Rijdt, van de, Geertje *1992 | 2002-2003 Hoorn Rijdt, van de, A.T.M. *1957 | 1988-1988 Rijdt, van de, Hanneke *1981 | 1991-1993 Klarinet Rijken, Frans *nb | ? Rijn, van, Wil *1941 | 1989-1999 Voorzitter Rijt, van de, A.T.M. *nb | 1990-1992 Trom Rikken, Roy *1992 | 2002-2003 Cornet Roding, Wim *1890 | 1928-1930 Bestuur Roelofs, Wim *1919 | 1932-1981 Piccolo, altsaxofoon, bestuur Roelofs, Wim *1938 | 1978-1985 Bariton, trompet Roelofs, E.Th.M. *1963 | 1979-1981 Trompet Roelofs, Jolanda *1964 | 1984-1985 Klarinet Roelofs, Pierre *nb | 1969-1969 Roesgen, Theo *1896 | 1911-1916 Romeijn, Guus *1907 | 1923-1923 Bibliothecaris Romeijn, Dirk *1901 | 1918-1925 Klarinet Romeijn, Arie *1904 | 1919-1928 Romeijn, Jan *1903 | 1918-1923 Trombone Romeny, Ellen *1947 | 1986-1986 Dwarsfluit Rossum, van, Marinus *1926 | 1945-1971 Trompet, bugel, piston Rossum, van, Sjaak *1931 | 1953-1963 Piston, trompet Rossum, van, Frans *1941 | 1957-1963 Tamboer, kleine concerttrom Rossum, van, Gerrit *1925 | 1942-1963 Klarinet

192

Rossum, van, Gerard *1966 | 1978-1982 Trompet, trom Rutgers, Wilco *1968 | 1987-1992 Trom Rutjes, Marit *2003 | 2011-2013 Blokfluit

S

Salemans, Jan *1886 | 1917-1917 Salman, Lex *1984 | 1993-1993 Klarinet, dwarsfluit Salet, Theo *nb | 1950-1953 Bestuur Salters, Irene *1970 | 1980-1982 Klarinet Schadewijk, van, H.M.A. *1970 | 1982-1983 Trom Schamp, S.N.J. *1946 | 1977-1989 Schellenboom Schellekens, Adriaan *nb | 1933-1937 Schellekens, Lambertus *1873 | 1931-1931 Schepens, Dia *1966 | 1976-1978 Klarinet Schijndel, van, Huub *1963 | 1982-1995 Hoorn Schijndel-Overgauw, van, Helga *1965 | 1985-2000 Altsaxofoon Schonenberg, Lies-An *1991 | 2000-2007 Klarinet, hobo Schonenberg, Mariel *1984 | 1993-2007 Klarinet School, Henk *1959 | 1998-heden Trombone School, Martha *1956 | 1968-1969 School-Albers, Henriette *1960 | 1992-heden Klarinet, bestuur Schotman, Renée *2005 | 2012-2013 Blokfluit Schotman, Thom *2003 | 2010-2012 Trombone Schotman, Alex *2001 | 2009-heden Dwarsfluit Schotman, Indy *1997 | 2008-2011 Klarinet Schotman, Vince *1999 | 2007-2013 Slagwerk Schrans, Jelle *2003 | 2010-2011 Blokfluit Schrans, Lisa *1996 | 2007-2009 Slagwerk Schrans, Hent *nb | 1922-1923 Schraven, Eggy *1963 | 1988-1993 Altsaxofoon Schreurs, *nb | 1918-1919 Klarinet Schriks, Frans *1955 | 1977-1983 Trom Schriks, H.F. *1961 | 1978-1978 Trom Schriks, Gert Jan *1965 | 1978-1980 Trompet Schriks, Gonny *nb | 1967-1969 Klarinet Schriks, Nollie *nb | 1967-1969 Schriks Gz., Marinus *nb | 1948-1950 Bugel Schuijling, Bert *1933 | 1973-heden Klarinet, tenorsaxofoon Schuijling, Henk *1935 | 1947-1958 Piston, trombone Schuijling, Paola *1965 | 1976-1976 Klarinet Seegers, M. *nb | 1957-? Trom Segers, Bart *1964 | 1994-1998 Trompet Selman, Lex *nb | 1993-1993 Klarinet, saxofoon? Setz, Bernadette *1960 | 1978-1978 Dwarsfluit Setz, Marion *1963 | 1977-1981 Dwarsfluit Siebers, Elleke *1977 | 1988-1993 Dwarsfluit Siepkamp, van de, Margo *1980 | 1993-1995 Klarinet Sluijs, van der, Wilma *1959 | 1999-heden Tenorsaxofoon Sluijs, van der, H.H. *1929 | 1946-1946 Piston alt Sluijters, Thomas *1962 | 1978-heden Tenorsaxofoon, baritonsaxofoon, bestuur Sluijters, Annemiek *1992 | 2001-2014 Klarinet, esklarinet

Sluijters, Roos *1961 | 1976-1981 Dwarsfluit Sluijters, Teun *nb | 1974-1974 Sluijters, Willibrord *nb | 1974-1977 Dwarsfluit Smit, Thomas *1991 | 2003-2006 Slagwerk Smits, Harrie *nb | 1918-1924 Piston Smits, Monique *1964 | 1977-1980 Klarinet, hobo Smits, D. *1966 | 1977-1978 Trom Smits, Iris *1967 | 1977-1979 Klarinet Smits, Mark *nb | 1995-1996 Schuiftrombone Smits, Sjaak *1898 | 1911-1911 Sohilait, Ruby *1995 | 2006-2007 Klarinet Sommeren, van, Wil-Jan *1971 | 1984-1986 Trom Sommers, Henk *1935 | 1969-2014 Grote trom, bestuur Sommers, Toine *1968 | 1979-1982 Klarinet Sommers, Ellis *1969 | 1979-1986 Klarinet Sonneveldt, Charles *1956 | 1986-1986 Bestuur Spanjers, Bertie *1967 | 1976-1979 Klarinet Spanjers, Joh. *nb | 1966-1968 Stael, Richard *1882 | 1908-1913 Voorzitter Stegeman, Tom *2002 | 2010-2011 Blokfluit Stekelenburg, van, Johan *1884 | 1917-1948 Voorzitter Stekelenburg, van, Herman *1887 | 1907-1912 Althoorn Stekelenburg, van, Harrie *1918 | 1952-1981 Voorzitter Stoots, Harry *nb | 1950-1957 Besbas, bugel Strik, Sarah *2006 | 2013-heden Blokfluit Strik, Hilde *2002 | 2012-heden Hoorn Strik, Daan *2001 | 2011-2014 Trompet Strik, Wout *2001 | 2009-2010 Slagwerk Strik, Hans *1972 | 1981-2008 Trompet, penningmeester Strik, Judith *1975 | 1984-2003 Cornet Strik, Theo *1947 | 1957-heden Cor, waldhoorn, hoorn Strik, Piet *1969 | 1981-heden Trompet, trombone Strik, Piet *1942 | 1954-heden Trombone, tuba Strik, Marinus *1945 | 1955-heden Tuba Strik, Hannelore *1972 | 1982-1997 Dwarsfluit Strik, Betty *1972 | 1981-1986 Piston Strik, Sandra *1973 | 1981-1986 Piston Strik, Marjolein *1974 | 1982-1998 Trompet, saxofoon Strik, Thomas *1980 | 1991-1997 Cornet Strik, Bets *1944 | 1963-1969 Slagwerk, bestuur Strik, Jan *1940 | 1950-1967 Klarinet Strik, Marie *1943 | 1962-1967 Trom Strik, Nelly *nb | 1965-1965 Klarinet Strik, P. *nb | 1968-1969 Klarinet Strik-van Dorst, Cisca *1943 | 1981-1984 Klarinet Strik-Vissers, Gerrie *nb | ?-? Bariton Suermondt, Ignaat *1852 | 1917-1919 Suermondt, Willem *1885 | 1917-1922 Suermondt, Johan *1897 | 1930-1934 Bestuur Suermondt, Piet *1898 | 1922-1922


Summeren, van, Jan *1952 | 1965-1974 Kleine trom, pauken Summeren, van, J.W.M. *1963 | 1975-1982 Grote trom Summeren, van, Kees *1965 | 1980-1983 Trom Summeren, van, C.H. *nb | 1974-1974 Summeren, van, Elmy *nb | 1974-1974 Suppers, Max *1992 | 2002-2004 Slagwerk Suppers, Max *1951 | 1992-2011 Besbas Suppers, Hent *1930 | 1978-2011 Piston, tuba, bariton Suppers, Anita *nb | 1969-1969 Susteren, van, Jozef *nb | 1937-1938? Susteren, van, Marie *nb | 1965-1966 Drums Susteren, van, Truus *nb | 1965-1965 Swinkels, Teun *1998 | 2007-2009 Trompet Swinkels-van de Bogaard, Maaike *1970 | 2006heden Besbas

T

Tax, Ad *nb | 1951-1959 Alt, trombone Tax, Ria *nb | 1963-1969 Slagwerk, hobo Teeuwes, H. *1966 | 1976-1976 Blokfluit Tempelmans, Floor *nb | 1993-1997 Klarinet Teulings, Antoon * | 1896-1907 President Terpstra, Julia *1989 | 1999-heden Klarinet Teunissen, M. *nb | 1911-1916 Teunissen, Wieneke *nb | 1963-1966 Drums, bestuur Teunissen, Ignaat *1855 | 1890-1907 Teunissen, Antoon *1898 | 1950-1963 Bestuur Theunissen, Sandra *1974 | 1985-1990 Klarinet Thorn, Sjaak *1886 | 1910-1911 Tiecken, Renske *2005 | 2011-heden Saxofoon Timmermans, Dennis *1977 | 2003-2004 Slagwerk Tol, van, Imke *2002 | 2011-2012 Blokfluit Tongeren, van, Vivian *2000 | 2007-2014 Dwarsfluit Tonies-Gielen, Fiet *1933 | 1987-1993 Bestuur Toonen, Jeroen *1965 | 1990-1993 Cornet Toonen, G.H.M. *nb | 1989-? Toonen, Johan *nb | 1992-1992 Trompet

U

Uden, van, Thije *1996 | 2008-2009 Trompet, bariton Uden, van, Piet *1941 | 1976-2008 Bariton, commissaris Uden, van, Liedeke *1994 | 2003-2009 Cornet Uden, van, Marcel *1966 | 1976-heden Trom, trompet, bestuur Uden, van, Martien *1915 | 1933-? Uden, van, Ans *1955 | 1967-1967 Slagwerk Uden, van, René *1981 | 1992-2000 Slagwerk, trompet Uden, van, Cecile *1963 | 1974-2007 Hobo, secretaris Uden-Frickel, van, Sandra *1968 | 1980-heden Klarinet, basklarinet, bestuur Urlings, Robert *1990 | 1997-1999 Trompet

V

Veghel, van, H. *nb | 1971-? Veghel, van, Robert *nb | 1993-1993 Velden, van der, Willy *1933 | 1958-1977 Bariton, bestuur Velden, van der, Martine *1967 | 1974-1975 Velden, van der, J. *nb | 1963-1963 Velden, van der, Jolanda *1965 | 1976-1985 Altsaxofoon Velthausz, Joris *2001 | 2011-heden Trompet Velthausz, Ayessa *1998 | 2007-heden Klarinet Velthausz, Myrthe *1995 | 2004-heden Saxofoon Velthausz, Berno *1961 | 2000-heden Trombone Ven, van der, Theo *1984 | 1996-2003 Slagwerk Ven, van der, Michael *1986 | 1996-1998 Drums Ven, van der, J. *nb | 1936-1936 Venrooy, van, Ruth *1981 | 1991-1993 Dwarsfluit Verbruggen, M.E. *1940 | 1980-1982 Dwarsfluit Verbunt, Lambert *1862 | 1894?-? Verhagen, Kees *1981 | 1991-1992 Hoorn Verhallen-Hagebout, Marianne *1958 | 1986-1991 Klarinet Verhoeven, Riet *1954 | 1967-1969 Slagwerk Verhoeven, Tonny *1956 | 1968-1969 Trom Verhoeven, L.W.M. *1960 | 1975-1978 Trom Verhoeven, A. *1961 | 1977-1977 Klarinet Verhoeven, J.M. *1961 | 1975-1978 Trom Verhoeven, Niek *1965 | 1969-1978 Klarinet Verhoeven, Edwin *1972 | 1982-1993 Klarinet, trombone Verhoeven, Francien *nb | 1963-1964 Drums Verhoeven, Jan *nb | 1945-1950 Piston Verhoeven, Jo *nb | 1963-1967 Trom Verhoeven, Martien *nb | 1966-1966 Trom Verhoeven, Wim *1898 | 1911-1926 Bugel, ringbas Verkuylen, Boukje *1993 | 2002-2006 Klarinet Verkuylen, Pepijn *1992 | 2002-2003 Slagwerk Vermeulen, Jo *1931 | 1976-1986 Secretaris Vermeulen, Mark *1976 | 1984-1992 Trom Verstegen, Thea *1955 | 1967-1967 Slagwerk Verstegen, Jopie *1957 | 1967-1967 Slagwerk Verstegen, Hans *nb | 1969-1969 Verstegen, Henri *nb | 1969-1969 Visschers, Gerard *nb | 2009-2013 Vaandeldrager Vissers, Mika *2002 | 2010-2011 Blokfluit Vissers, Marielouise *1973 | 2007-heden Saxofoon Vissers, Marion *1965 | 1981-1982 Klarinet Vissers, Ties *nb | 1931-1937 Vleming, Jenneke *1972 | 1983-1992 Klarinet Vlijmen, van, Wimke *1959 | 1979-1983 Schellenboom, trom Vocht, de, Alphons *nb | 1922-1922 Voet, M.M.M. *1971 | 1982-1983 Trom Vos, Gerrie *1961 | 1975-1979 Trom Vos, Dorothé *1963 | 1975-1979 Trom Vries, de, Cor *nb | 1989-1990 Bestuur Vugt, van, Jeroen *1975 | 1986-1997 Trom

W

Z

Waardenburg, van, Maria *1952 | 1966-1968 Slagwerk Waardenburg, van, Ineke *1954 | 1966-1968 Slagwerk Walk, Wim *1947 | 1997-heden Trombone Walk, Frans *1910 | 1927-1933 Walk, Joan *1946 | 1998-1999 Klarinet Walk, Lisette *nb | 1988-1988 Wedel, Ben *1985 | 1997-1998 Slagwerk Weesjes, Salome *1996 | 2005-2008 Dwarsfluit Weijenburg, Roeland *1993 | 2002-2002 Slagwerk Weijers, Etienne *1970 | 1985-1986 Slagwerk Wesseling, J. *nb | 1947-1947 Trombone Wiegmans, Jan *1942 | 1957-1957 Klarinet Wiel, van de, Fabienne *2002 | 2013-heden Saxofoon Wiel, van de, Thom *2002 | 2011-heden Trompet Wiel, van de, Fréderique *nb | 2014-heden Blokfluit Wielen, van der, Kim *1979 | 1991-1995 Klarinet Wijchen, van, Ben *1908 | 1925-1952 Grote trom, bekkens Wijchen, van, Arnold *nb | 1949-1953 Bariton, alt Wijchen, van, Linnard *1898 | 1922-1964 Baritonsaxofoon Wijers, Jean Paul *1969 | 1981-1981 Klarinet Wijnakker, Thomas *1995 | 2005-2014 Slagwerk Wilbrink, Frank *1953 | 2008-heden Trompet Willems, Jan *1937 | 1990-2007 Bestuur Willems, H. *1949 | 1977-1979 Schellenboom Willems, Anton *1975 | 1985-1983 Klarinet Willems, Jorien *1987 | 1998-2001 Klarinet Willems(e), Kitty *nb | 1969-1974 Wiltink, Quiana *2002 | 2010-2011 Blokfluit Winsen, van, Mirjam *1976 | 1986-1991 Wirtz, L. *nb | 1995-1995 Slagwerk Witjes, Maikel *1989 | 2002-2004 Slagwerk Witjes, B. *nb | 1941-1942 Trombone Wolferen, van, René *1959 | 1967-1979 Drums Wolferen, van, Antoon *nb | 1969-1970 Wolk, van de, Rick *1989 | 2002-2002 Slagwerk Wolk, van de, Jo *1904 | 1921-1936 Wolk, van de, Jolanda *1964 | 2000-2001 Cornet Wolk, van de, Jos *nb | 1969-1969 Wolk, van de, Flip *nb | 1962-1975 Slagwerk, bugel, bestuur Wolk, van de, Tanja *nb | 1974-1974 Wolters, Jan *1882 | <1907-1913 Zanten, van, Maggie *1953 | 1968-1969 Zuijlen, van, Jaap *1926 | 1945-1951 Tamboer, marstrom Zwam, van, Beppie *nb | 1968-1969 Slagwerk Zwam, van, Johan *nb | 1974-1974 Slagwerk

193


VRIENDEN 2014

BEDRIJVEN

PARTICULIEREN

Advocatenkantoor A-Firm Advocatuur Advocaten en Mediators D&H Apotheek Ravenstein Bloemen van Van Haeren Bogaerts van Nuland Bové Draadproducten Café Cafetaria de Maasstad Café Ons Thuis De Bresser Schilderwerken De Heus Voeders Drukkerij Ravenstein Firma P & D Poelmans Gemeenschapshuis Vidi Reo Grand Café & Feesterij 't Vunderke Huisartsenpraktijk Keulers en van der Laan Huisartsenpraktijk Tigchelaar & Peeters K & K personeelsdiensten Oss La Chapelle Haarmode Leo van Uden Allround Dak & Klusbedrijf Loonbedrijf W. Rossen Praktijk voor Fysio- en Manuele Therapie Saedt & Daanen Rob Pluijm Fotografie Stadsherberg De Keurvorst Ton Callaars Holding Transportbedrijf René van den Hoogen Van Tilburg Mode Zwaans Kartonnage

mw A. van Aspert-van Erp mw Lies van Bakel hr en mw Albert en Ans van de Bergh hr en mw A.F.J. en J.A.G.M. Bogaerts-van Gaal hr en mw Ger van de Burgt en Hanneke Kuijpers hr en mw Coos en Nelleke Combée-Geven hr en mw Rick en Christel Damme-Bodenstaff hr en mw Juriaan en Fransje Dericks-Gall de hr H. Derks hr en mw Peter en Willemijn Dommeck-van de Burgt hr en mw J.H.G. en J.M. Elemans-Coenen hr en mw Juul en Laura Fransen-Janssen Duijghuijsen hr en mw Cor en Riet Geurts hr en mw W.P. en A.M. Hakvoort-Müller heren Henk en Wout Heessen hr en mw Henk en Clementine van Herwaarden-Raaijmakers de hr S.A.G. van Hoorn hr en mw T.J. de Hosson en N. Leenders hr en mw Frank en Carla Jansen de hr G. Kampes mw Th. van Kessel hr en mw Gerrit en Riet Koel mw A. Koster hr en mw H.P.J. en C.P.M. Krutwagen-Hey mw C. Lampe-van Gilse mw S. de Leeuw hr en mw Jacques en Lies Leverdingen-van Bakel de hr Ruud van Liempt hr en mw Kees en Henriette van der Linden-Smolders de hr M. Maas de hr P. van der Maas hr en mw Joep en Doortje van der Mee hr en mw Nol en Margriet Meulemans-Bolsius hr en mw Willy en Carla van Mook hr en mw Martin-Jan en Litjoe van Mourik-Tjen hr en mw Trudo en Maria van Oosteren de hr A. Prinssen hr en mw Jacques en Bep Ras hr en mw W.N. en M.C. van Rijn-van Uden hr en mw Jan en Tonnie van Schadewijk dames Martha en Antoinette School hr en mw Bram en Thera Schrijvers-van Doorn hr en mw Jan en Els van der Sluijs-Brouwer hr en mw Henk en Riek Sommers-Brands de hr P.J.H.J. Toonen de hr J.H.H. Vrehen

194


SPONSOREN + JUBILEUMBIJDRAGEN

BEDRIJVEN EN ORGANISATIES

PARTICULIEREN

Bakkerij Willy van Mook Bloemen van van Haeren Bonnet en Partners Accountants Bouwbedrijf Megens Bové Draadproducten De Bresser Schilderwerken De Dorpsraad, Ravenstein De Heus Voeders De Stamtafel, Ravenstein Donato’s Emté Supermarkten Gasunie Gemeenschapshuis Vidi Reo Gemeente Oss Heemkundekring Land van Ravenstein Het Legaat van Cooth Huisartsenpraktijk Tigchelaar & Peeters Hypotheek- & Financieel Adviesbureau Theo Reijers Konings Kabellas- en Glasvezeltechniek Loonbedrijf W. Rossen Loterijfonds Makelaardij Theo van Casteren Marco de Kok Transport Muziekhuis Fidelis Ondernemers Belang Ravenstein OBR Praktijk van Fysio- en Manuele Therapie Saedt en Daanen Prins Bernhard Cultuur Fonds Rabobank Oss Stadsharmonie OBK Stichting Initiatieven Ravenstein Stoffeerderij Nachtegaal Tandarts en Implantologie praktijk Paul van Hooft Van der AA Blaasinstrumenten Van Tilburg Mode Vissers Hekwerk Weijsters & Kooij vormgevers Zwaans Kartonnage

hr en mw Coos Combée en Nelleke Combée-Geven hr en mw Juul en Laura Fransen-Janssen Duijghuijsen hr en mw Henk en Clementine van Herwaarden-Raaijmakers de hr G. Kampes de hr G. Koel mw C. Lampe-van Gilse de hr R. van Liempt hr en mw Kees en Henriette van der Linden-Smolders de hr prof. mr. Martin-Jan van Mourik de hr A.D. Nelemans

195


VERANTWOORDING + BRONNEN

COLOFON

Appels, Eddy (2003). Heel Nederland op de film. De dorpsfilms van J.W.L. Adolfs Brabants Historisch InformatieCentrum (BHIC), Graafsche Courant, Gemeentearchief Ravenstein Broederschap Kevelaer Ravenstein en Omstreken (2005). 100ste Bedevaart naar Kevelaer Ravenstein en omstreken Burgt, R.J.M. van de (2008). Hoe Pius XII in het Hooghuis kwam; vijftig jaar voortgezet onderwijs in Ravenstein Databank Bedevaarten, Meertens Instituut, www.meertens.knaw.nl/bedevaart Dericks, J.W. (1989). Ravenstein in oude ansichten 2. Uitgegeven ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van Stadsharmonie Oefening Baart Kunst uit Ravenstein in het jaar 1990 Elemans, H.M.J. (1997). Honderd jaar de hand aan de ploeg; NCB Ravenstein-Herpen 1897-1997 Gemeente Ravenstein (1976). Ravenstein, verleden en heden Gemeente Ravenstein (1998). Ravenstein ’n Heerlijkheid. Rapportages, conclusies, Aanbevelingen Werkgroep Stadje Heemkundekring Land van Ravenstein, oude ansichten, project Nijver Ravenstein Heessel, J.B. van (1978). Vrije en Soevereine Heerlijkheid van het Land van Ravenstein Kadaster (www.watwaswaar.nl) Katholiek Documentatie Centrum, Radboud Universiteit Nijmegen, www.ru.nl/kdc Koninklijke Bibliotheek (www.kb.nl/historischekranten, www.delper.nl) Nationaal archief (www.gahetna.nl) Openbare Bibliotheek Ravenstein (2003). Biebblik. 90 jaar bibliotheekwerk in Ravenstein Regionaal Archief Nijmegen, digitaal archief De Gelderlander Reijs, S.G.F. (1922). Geschiedkundige aantekeningen. Handschrift. Pastorie Neerloon Stadsarchief Oss, fotocollectie Daan Scholte: fotocollectie Paul van der Werff, bevolkingsregisters Ravenstein Sluijters, J.M.J.F.A. (1977). Ravenstein in oude ansichten Suermondt, Rik (1991). Willem Suermondt. Amateurfotograaf te Ravenstein (1907-1918) Tielhof, M. van (2014). Erkende verenigingen, 1855-1903 (www.historici.nl/onderzoek/projecten/erkendeverenigingen) Vlemmix, J. (2012). De geschiedenis van het Land van Ravenstein. Uitgave Rotary Club Schaijk-Land van Ravenstein www.wiewaswie.nl: persoonsgegevens www.stationsweb.nl Zuijlen, J. van (1985). “Een sieraad voor Osch”; 150 jaar stadsharmonie “Kunstliefde Vermag Alles” Oss 1835-1985

TEKST

ARCHIEF

Roel Knoben

Piet van Uden

MET BIJDRAGEN VAN

MET DANK AAN (ALFABETISCH)

Rian van Demen Marielouise Vissers Marianne van Duijnhoven (interviews 41, 83, 119, 127, 159, 182)

Wim van Aar, Marie van Aar-Strik, Jeroen Arts, Han van den Berg, Hetty Broes, Angela Dekkers-Castenmiller, Jurriaan Dericks, Hans Diks, Peter Dommeck, Antoon van Duren, Gerard van Gelder, Hannie Hamers-Heessen, Wout Heessen, Mieke Hoegen, Willy Hoppenbrouwers, Henk Langenhuijzen, Riet van Lee, Jacques Leverdingen, Agnes Lewe, Martin-Jan van Mourik, Dorin Poelmans, Mariël Schonenberg, Marinus Strik, Piet Strik sr., Piet Strik jr., Theo Strik, Harro Turksma, Cecile van Uden, Marcel van Uden, Bart Verhoeven, Joost Vlemmix, Wim Walk, Bets Wiegmans-Strik, Ton Willems

EINDREDACTIE Leny van Lieshout Marianne van Duijnhoven

CORRECTIES Marjo Heezius-van Stekelenburg

FOTOGRAFIE (PER PAGINA) Wim van Aar 155 | Edward Aghina 54,55 | E. Appels 178-1 | Theo Audenaerd 59-1,1322,139-1,142-1,156,162-2 | Jan van Assen 1091,110-3,111 | Jan Barnard 127,174 | Teun van Beers 112,157-1,180-1,181 | Brabants Historisch Informatie Centrum 65-2 | Peter Drent 98-1 | Marianne van Duijnhoven 22, 26,38,56-2,79-3,83,92,109-2,110-2,119,141-1, 141-5,142-6,145,164-2 | H. Elemans, 100 jaar NCB 76 | Wim Franken 146 | Heemkundekring Land van Ravenstein 12,14,61,62, 65-1,67,68,69,71 | Wout Heessen 80 | Henk van Herwaarden 40,79-1,81,109-5, 110-5,141-3,142-2,155-1,158,163,175,176,177-1 | Simon van Hoorn 180 | Roel Knoben 178-2 | Katholieke Illustratie 78,91 | Frans Nies 177-2 | Rob Pluijm 58-1 | Daan Scholte† 29,30,53,84,91,105,125,131,151,170,171,172 | Willem Suermondt 21 | Annie Suppers 31-2 | Max Suppers 42,117-1 | Ravenstein in oude ansichten: 16,52 | René Theunissen 59-2,98-2,99-2,142-5,157-2,162-1 | Harro Turksma 141-4,183,184 | Joyce Voet 58-2 | Weijsters & Kooij 5,11,23,25-3,28,45,87,89, 98-2,116,117-3,118-3,123,148,149-3,151-2,161, 179-1,185,187,194, omslag | Paul van der Werff† 57,72,74,75,102,124,164-1 Stadsharmonie OBK heeft getracht alle fotografen te achterhalen. Dat is niet bij alle foto’s gelukt. Degenen die menen alsnog recht te hebben op naamsvermelding, kunnen contact met ons opnemen.

196

VORMGEVING Weijsters & Kooij vormgevers, Grave

DRUK Control Media, Wildert (Essen), België

ISBN/EAN 978-90-9028733-1 © 2015 Stadsharmonie Oefening Baart Kunst Postbus 27, 5370 AA Ravenstein Niets uit deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden overgenomen of vermenigvuldigd zonder toestemming van de uitgever, auteurs en fotografen.


In heel haar 125-jarig bestaan is Stadsharmonie OBK nauw verbonden geweest met Ravenstein. Bij feesten, herdenkingen en jaarlijkse evenementen was en is OBK altijd van de partij voor de muzikale omlijsting. En omgekeerd heeft de gemeenschap van Ravenstein OBK al die tijd hoog in het vaandel gehad. Het predicaat ‘Stadsharmonie’, verkregen van de gemeente Ravenstein in 1960, drukt dat uitstekend uit.

125 jaar Stadsharmonie Oefening Baart Kunst

Nu OBK dit bijzondere jubileum viert, staat daarmee ook Ravenstein zelf in de schijnwerpers. Precies dat gegeven is de basis voor dit jubileumboek. De geschiedenis van OBK wordt erin verweven met de geschiedenis van Ravenstein, terwijl ook de historische context in groter verband niet ontbreekt. Bijzonderheden die bijna niemand meer wist, unieke foto’s, kostbare herinneringen, de horeca, handel en industrie, de gilden, de Maas, hoogte- en dieptepunten van OBK – dat alles komt in dit boek uitgebreid aan bod. OBK en Ravenstein: een glansrijke combinatie.

EEN‘KRANIG KORPS’IN RAVENSTEIN

STADSHARMONIE OEFENING BAART KUNST 1890-2015

EEN‘KRANIG KORPS’IN RAVENSTEIN

125 jaar Stadsharmonie Oefening Baart Kunst

125 jaar OBK  

Een ‘kranig korps’ in Ravenstein

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you