Issuu on Google+

Scholenmap

•

1

Van boekenkriebels tot bibexpert

Informatiebrochure voor leerkrachten uit het basisonderwijs Win

een auteurslezing in de klas! Meer info middenin deze brochure


Scholenmap

2

Voorwoord Beste leerkracht Lotje, Juul, Harry, Pjotr, Lyra, Tommy, Polleke, Mimoen, Iep of Jip en Janneke. Misschien zijn het namen uit jouw buurt of klas. Kinderen met dromen, ideeën, gedachten en gevoelens. Steeds op zoek naar iets nieuw: leergierig, een tikje eigenwijs en soms ook ondeugend. Misschien zaten ze op de schoolbanken en vertelden ze elke week vol overgave hun verhaal. Leerden ze andere kinderen over vreemde culturen, ingewikkelde machines of raadselachtige talen. Of was jij het die hun belevenissen aan de rest van de klas voorlas? Om zo stilaan, dag na dag, een deel van de groep, een deel van jullie school te worden. Boeken en hun bewoners zijn voor kinderen van alle leeftijden boeiende, spannende en leerrijke ontdekkingen. Net zoals de plek waar je al dit moois kunt vinden: de bibliotheek. Maar wat vind je nog allemaal terug in de bib? Hoe kun je met de bibliotheek op school werken? En wie kan er allemaal terecht? Deze brochure is een schatkamer vol informatie en ideeën voor leerkrachten uit het basisonderwijs die met of in de Antwerpse bibliotheken willen werken. Per leeftijdsgroep vind je in deze krant tips, informatie en weetjes. Je ontdekt telkens wat je met jouw leerlingen in de bibliotheek kunt ontdekken, welke materialen er specifiek voor jou zijn, hoe je lees- en taalbevordering aanpakt en rond welke doelen je samen kunt werken. Bovendien helpen de handige doe-pagina’s in het midden van deze krant je verder op weg om samen met je klas de bibliotheek grondig te verkennen. Ontdek waar de bibliotheek van nut kan zijn voor jou en je leerlingen. Bekijk de rijkdom van het aanbod uit jouw buurt en laat je inspireren. We zien je graag terug in de bib!

De bib, een educatieve meerwaarde

De bibliotheek is een plek waar kinderen en jongeren volop kunnen zoeken, genieten en ontdekken. Het is een bron van informatie en inspiratie. Kennis, vaardigheden en attitudes opbouwen vanuit de verwondering van kinderen: het kan zeker in de bib. Traditiegetrouw zijn leerkrachten en hun leerlingen kind aan huis bij de bibliotheek. Omdat mooie tradities er zijn om te bewaren, blijven de Antwerpse bibliotheken investeren in een intensieve en structurele samenwerking met scholen. We doen dat ondermeer door ons flexibel op te stellen met een dienstverlening op maat. Wie van een goede samenwerking een prioriteit wil maken, moet er rekening mee houden dat zoiets tijd en geduld vergt. Een goede relatie vol vertrouwen, realiseer je niet van de ene dag op de andere. Een stevige samenwerking tussen school en bibliotheek vraagt veel overleg, een grote flexibiliteit en goede communicatie,langs beide kanten. Wie wil samenwerken, moet de andere leren kennen en zijn mogelijkheden en verwachtingen kunnen inschatten. Een langdurige samenwerking op punt stellen en werkbaar houden, is de grote uitdaging tussen onderwijs en bibliotheken. Beide partners moeten kunnen rekenen op wederzijdse goodwill en de belofte van duurzaam engagement. Zo wordt de bibliotheek een echt open leercentrum, waar jong en oud steeds welkom is.

School en bibliotheek, dat zijn partners voor het leven!


Scholenmap

3

Inhoudstafel Voorwoord .......................................................................... 2 De bib, een educatieve meerwaarde ...................................... 2 Kleuters................................................................................ 4 Eerste graad.......................................................................... 8 Tweede graad..................................................................... 11 Derde graad........................................................................ 14 Buitengewoon onderwijs..................................................... 17 Auteurslezingen.................................................................. 20 Bibbus en boekenpakketten.................................................. 21 Lid worden van de bib.......................................................... 21 Goede samenwerking........................................................... 22 Handige websites................................................................ 23 Adressen en openingstijden.................................................. 24

Doe-pagina’s in het midden van de informatiebrochure

Checklist bibliotheekbezoek.................................... doe-pagina 1 Bon auteurslezing................................................. doe-pagina 2 Zoekweg – zoeken via de catalogus......................... doe-pagina 3 Hoe zoek ik een boek? – 2e en 3e leerjaar................ doe-pagina 4 Hoe zoek ik een boek? – 4e, 5e en 6e leerjaar........... doe-pagina 5 Leesfiche eerste graad........................................... doe-pagina 6 Leesfiche tweede en derde graad........................... doe-pagina 7


Scholenmap

4

Kleuters

Wat betekent de bib voor kleuters?

Voor veel kleuters is een rondleiding een allereerste contact met de bib. Tijdens een eerste verkenning vindt het kind, via een doolhof van ‘grotemensenboeken’, zijn weg naar de veilige kleuterhoek. Daar kan het onderduiken in de bonte en boeiende wereld van boeken: prentenboeken, voorleesverhalen, luisterboeken, sprookjes en eenvoudige informatieve boekjes. De kleuter ervaart plezier aan verhalen en vindt er heel wat van zijn gevoelens van vreugde en verdriet in terug. Hij leert bij elk verhaal ook nieuwe dingen.

Wat ontdekken kleuters in de bib?

Een kleuter ontdekt niet alleen wat de bib hem te bieden heeft, maar vindt een antwoord op deze vragen: • • • • • • • • • • •

Hoe ziet de bibliotheek er uit? Wat is een bibliotheek nu precies en wat gebeurt er? Wie kan me helpen in de bibliotheek? Waar vind ik boeken op mijn maat? Mag ik boeken zomaar mee naar huis nemen? Wat is het verschil tussen lenen en kopen? Hoe ga ik om met boeken? Hoe draag ik zorg voor boeken? Wat maakt boeken leuk en boeiend? Hoe zijn boeken geordend? Is iedereen welkom in de bibliotheek?

Rond welke ontwikkelingsdoelen werk je?

Er zijn talrijke ontwikkelingsdoelen waarrond je in de bib kunt werken. We sommen er een aantal op: • • • • • • • • •

Nederlands – lezen: De kleuters zijn bereid spontaan en zelfstandig voor hen bestemde boeken en andere infobronnen in te kijken. Nederlands – taalbeschouwing: De kleuters beseffen dat bepaalde symbolen (pictogrammen, lettertekens ...) dienen om boodschappen over te dragen. Muzische vorming – beeld: De kleuters kunnen visuele waarneming en beeldend geheugen versterken en vergroten door beeldelementen te herkennen. Muzische vorming – attitudes: De kleuters kunnen genieten van de fantasie, de originaliteit, de creativiteit en de zelfexpressie in ‘kunstwerken’. Wereldoriëntatie – natuur: De kleuters kunnen met hulp van een volwassene, eenvoudige bronnen hanteren om meer te weten te komen over de natuur. Wereldoriëntatie – kerncomponenten van techniek: De kleuters kunnen van een eenvoudig technisch systeem uit hun omgeving aantonen dat verschillende onderdelen ervan in relatie staan tot elkaar in functie van een vooropgesteld doel. Wereldoriëntatie – ruimte: De kleuters vinden zelfstandig hun weg in een vertrouwde omgeving. Wiskundige initiatie: De kleuters kunnen dingen rangschikken volgens de toenemende of afnemende mate van een welbepaald kwalitatief kenmerk. Wiskundige initiatie: De kleuters kunnen dingen kwalitatief vergelijken en samenbrengen op basis van één of twee gemeenschappelijke kenmerken.

• Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters •


Scholenmap

5

Welke materialen gebruiken kleuters in de bib?

Prentenboeken

Voorlezen

Tommie en de torenhoge boterham / Lorraine Francis en Pieter Gaudesaboos (ill.). Lannoo, 2009. ISBN 978 90 209 7987 9

Meer verhalen van de sprookjesverteller / Thé TjongKhing. Gottmer, 2009. ISBN 978 90 257 4550 9

Aandachtig prenten bekijken, ontwikkelt de waarnemingszin en het concentratievermogen van kleuters. Ze hebben oog voor detail en ontdekken in prenten elementen waar volwassenen zomaar overheen kijken.

Luisterboeken Een mooi alternatief voor voorlezen als er geen voorlezer in de buurt is.

Voorlezen is één van de krachtigste middelen om kleuters taalvaardig te maken en hen liefde voor verhalen en boeken bij te brengen. Het is een ontspannende bezigheid voor kinderen én volwassenen. Bovendien bevordert het de taalontwikkeling en het leesgedrag van de jonge luisteraar.

Liedjesboeken en rijmpjesboeken Klop klop klaar … ben je daar? / Riet Wille en Noëlle Smit (ill.). Lannoo, 2009. ISBN 978 90 209 8183 Liedjes zingen en herhaaldelijk rijmpjes voorlezen, maakt kinderen taalgevoelig. Bovendien stimuleren liedjes en rijmpjes het gevoel voor muziek en ritme.

Fundels Klein konijn en de wonderwortel / Gunter Segers - ISBN 90-5932-323-8 Fundels (‘bundels vol fun’) zijn zijn prentenboeken aangevuld met een interactieve online variant. Het prentenboek is gedigitaliseerd tot een soort e-boek voor kinderen, vergezeld van spelletjes en oefeningen. Via een chip in het boek en een speciale lezer, aangesloten op de computer, kan de kleuter video, gesproken tekst, geluidseffecten en muziek bekijken en beluisteren.

Dvd’s Verfilmde boeken tekenfilms

• tip van de bib • Boekenkriebels Boekenkriebels wil kleuters en hun ouders warm maken voor boeken, voor lezen én voor een familiebezoek aan de bibliotheek. Wie naar aanleiding van dit project nog meer van boeken, lezen en voorlezen wil genieten, kan meteen lid worden van de bibliotheek.

Hoe werkt het? • • • •

De kleuters komen met de klas naar de bib en krijgen een korte introductie. Er wordt voorgelezen of er is een andere leuke activiteit. Ze lenen een prentenboek of voorleesboek op een door de bib aangemaakte klassenkaart. De leerkracht schrijft op het bibliotheekticket achter elke titel de naam van het kind dat dit boek leent. De leerkrachten geven het boek samen met andere infomaterialen (brief voor de ouders, folder van de Antwerpse bibliotheken, infoboekje jeugdafdeling ...) in een draagtas van de bib mee met de kleuter naar huis. In de brief vragen we aan de ouders om het boek voor te lezen of te bekijken met hun kleuter. Daarna brengen ze het samen terug naar de bib.

Inleveren van de boeken kan in: • de eigen bibliotheek tijdens de openingsuren • een andere bibliotheek van het netwerk, dichter bij huis voor de kleuters • de klas,de juf verzamelt de boeken in de klas en brengt ze terug tijdens een volgend bibbezoek.

• Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters •


Scholenmap

6

• Weetje • Leeslekker Vrijwilligers lezen op geregelde tijdstippen voor in bibliotheken of op andere plekken in de Antwerpse districten. Wanneer? Een overzicht van de voorleesmomenten vind je via de site van de bibliotheek: www.antwerpen.be/bibliotheek.

Illustratie: Kitty Crowther Campagnebeeld Voorleesweek 2010

• Weetje • Voorleesweek Van 20 tot 28 november 2010 vieren we Voorleesweek in heel Vlaanderen. De bib viert natuurlijk mee. Tijdens de Voorleesweek leest Kip van Troje voor aan kleuterklasjes in verschillende bibliotheken. Voor meer informatie contacteer je de klantendienst op het gratis nummer 0800 992 93 of per mail via bib.klantendienst@stad.antwerpen.be.

• Weetje • Boekenklap

Illustratie: Sabien Clement Campagnebeeld Leeslekker

• Weetje • Kunnen kleuters lid worden van de bib? Iedereen kan lid worden van de bibliotheek. Tot je 18 jaar is dit zelfs gratis. Kleuters brengen hun SIS-kaart mee naar de bibliotheek en krijgen dan gratis hun eigen lenerspas. Een leuke bijkomstigheid: alle materialen kun je gratis uitlenen in de bib.

• Weetje • Boekbespreking Zoek je een boekbespreking van een kinder- of jeugdboek? Ga naar www.zoeken.bibliotheek.be naast de beschrijving klik je op de afbeelding van de boekomslag/kaft. Klik dan op ‘inhoud/bespreking’. Meer recensies vind je in de databank Pluizer: www.linc-vzw. be. Deze is ingedeeld naar leeftijdscategorie en zo mogelijk ook thematisch. Je kunt er zoeken op leeftijd, titel, auteur, fictie of non-fictie.

Vind je het moeilijk om leuke kinderboeken te kiezen? Vraag jij je af hoe je peuters en kleuters kunt laten genieten van boeken en verhalen? Stichting Lezen, het Team Opvoedingsondersteuning Stad Antwerpen en de Antwerpse bibliotheken helpen jou op weg tijdens 2 vormingsmomenten over voorlezen. Specialisten stellen je de mooiste voorleesboeken voor en geven handige tips om kinderen het plezier van boeken en lezen te laten ontdekken.

Peuters Stichting Lezen stelt het boekenaanbod voor deze doelgroep voor en vertelt waarom voorlezen zo belangrijk is voor jonge kinderen. Elly van der Linden, jeugdauteur en deskundige leesbevordering en taalstimulering, vertelt over haar lievelingsonderwerp: lezen met baby’s, dreumesen en jongste peuters. dinsdag 23 november 2010, van 19.30 tot 21.45 uur – auditorium bibliotheek Permeke Je bent van harte welkom bij vormingsmomenten. De toegang is gratis. Vooraf inschrijven is gewenst.

Kleuters Hedwige Buys, enthousiaste boekenjuf, geeft een lezing over hoe je kinderen de waarde van het boek kunt leren appreciëren, hoe je kinderen in contact kunt brengen met boeken en alle vormen van lezen. Eduard van de Vendel, jeugdauteur, vertelt over zijn boeken.

• Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters •


Scholenmap

7

Info en inschrijving via mail opvoeding@stad.antwerpen.be donderdag 25 november 2010, van 19.30 tot 21.45 uur auditorium bibliotheek Permeke Je bent van harte welkom bij vormingsmomenten. De toegang is gratis. Vooraf inschrijven is gewenst.

• Tip van de bib • Boekenhoek Kleuters doen niets liever dan kijken in boekjes. Omdat deze activiteit ontzettend taalverrijkend is en communicatie uitlokt, kun je dit extra stimuleren. Enerzijds door zelf veel te vertellen uit prentenboeken, anderzijds door ze aan te bieden in de klas in de boekenhoek. Een boekenhoek in de kleuterklas biedt de kleuters de kans alle aspecten van leesplezier te ervaren. Het is een gezellig plekje met prentenboeken die uitnodigend opgesteld staan. In de boekenhoek kunnen de kleuters zelf ‘voorlezen’ aan knuffels of aan andere kinderen. In deze hoek wordt er veel gepraat en verteld mét en over boeken. Je kunt ook gebruik maken van een boekenpakket om de boekenhoek in de klas aan te vullen. Meer info over het aanvragen van boekenpakketten vind je achteraan deze brochure.

• Weetje • Kamishibai en vertelplaten De kamishibai is een klein, draagbaar verteltheater dat oorspronkelijk uit Japan stamt. De naam kamishibai betekent letterlijk: theater van papier. Het theatertje trekt op magische

wijze de aandacht van jong en oud. De kamishibaiverteller brengt de personages tot leven en duikt samen met de kinderen in het avontuur van het verhaal. In het theatertje worden grote tekeningen geplaatst. Elke tekening geeft een scène weer uit een verhaal. Een verteller verschuift de tekeningen, als ging het om een verstilde animatiefilm, en vertelt intussen het verhaal. Het vertellen met de kamishibai is een didactische vertelvorm waarbij de verteller gebruik maakt van de artistieke meerwaarde van allerlei illustraties. Het is een unieke werkvorm om met kinderen op een speelse en aantrekkelijke manier aan de slag te gaan rond taal- en leesbevordering. Je kan een kamishibai vertelkastje aanvragen bij de klantendienst via bib.klantendienst@stad.antwerpen.be of op het gratis nummer 0800 992 93

• Tip van de bib • Voorlezen Kinderen vanaf jonge leeftijd in contact brengen met boeken en verhalen is heel belangrijk voor hun verdere ontwikkeling. De speelse verwerking, creatieve en actieve activiteiten die bij het voorlezen horen, werken op lange termijn stimulerend voor de taal- en socio-emotionele ontwikkeling van de kleuters. Ze leren hen kennismaken met de wereld van het boek en het plezier dat lezen hen kan brengen. Op het internet vind je heel wat sites die suggesties en werkvormen aanreiken om creatief aan de slag te gaan met jeugdboeken. Eén van de klassiekers voor kleuters zijn de Kikkerboeken van Max Velthuijs. Meer informatie over de Kikkerboeken vind je op www.kikkervriendjes.nl.

• Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters • Kleuters •


Scholenmap

8

Eerste graad

Wat betekent de bib voor leerlingen van de eerste graad?

Kinderen van deze leeftijd banen zich sprongsgewijs een weg door het aanbod van stap voor stap opgebouwde leesboeken. Ze starten dit traject met veel enthousiasme. Ze zijn bijzonder leergierig en halen alle nuttige weetjes uit eenvoudige informatieve boeken. Ze stockeren de info in hun enorme geheugen en woordenbank. Op elke vordering zijn ze apetrots. Naast het leren lezen en het opslaan van informatie blijven ze verlangen naar de luxe van een goed verhaal uit een prentenboek, een luister-, voorlees- of sprookjesboek. Het is belangrijk dat wat ze te lezen krijgen boeiend en de moeite waard is.

Wat ontdekken leerlingen van de eerste graad in de bib?

De leerling maakt kennis met het bibliotheekaanbod voor lezers van zijn leeftijd. Maar wat betekent een goed begeleid bezoek aan de bib nog meer? • • • • • • • • •

De kinderen ervaren het bezoek aan de bibliotheek als de ontdekking van een boeiende, avontuurlijke wereld. De bib stimuleert het leesplezier en de natuurlijke interesse voor boeken. De werking van de bibliotheek en de spelregels worden duidelijk. Niet alleen kennen kinderen nu de verschillende soorten boeken, ze kunnen ze ook onderscheiden. Ze leren dat de bibliotheekmaterialen volgens een zeker systeem zijn geplaatst. De belangstelling voor boeken en lezen groeit. De kinderen voelen zich thuis in de bib, ze durven vragen stellen. De kinderen leren zelf boeken kiezen en beoordelen. Informatie op de rug en kaft van een boek wordt begrijpelijk.

Rond welke eindtermen werk je?

Er zijn talrijke eindtermen waarrond je in de bib kunt werken. We sommen er een aantal op: • • • • •

Nederlands – lezen: De leerlingen kunnen de informatie ordenen die voorkomt in voor hen bestemde verhalen, kinderromans, dialogen, gedichten, kindertijdschriften en jeugdencyclopedieën. (verwerkingsniveau = structureren) Wereldoriëntatie – techniek: De leerlingen kunnen keuzes maken bij het gebruiken of realiseren van een technisch systeem, rekening houdend met de behoefte, met de vereisten en met de beschikbare hulpmiddelen. Wereldoriëntatie – brongebruik: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen. Muzische vorming – beeld: De leerlingen kunnen beeldinformatie herkennen, begrijpen, interpreteren en er kritisch tegenover staan. Muzische vorming – media: De leerlingen kunnen eenvoudige, audiovisuele informatie uit de eigen belevingswereld herkennen, onderzoeken en vergelijken.

• eerste graad • eerste graad • eerste graad • eerste graad • eerste graad • eerste graad •


Scholenmap

9

Welke materialen gebruiken leerlingen van de eerste graad in de bib?

Boeken voor aanvankelijk lezen, boeken met aanduiding voor niveaulezen (AVI) De reus van Teus / Thea Dubelaar en Benjamin Leroy (ill.). De Eenhoorn, 2009. ISBN 978 90 5838 548 2

Informatieve boeken

Gedichtenbundels

Sprookjes

Van wie zijn die billen? / Stéphane Frattini. Gottmer, 2010. ISBN 978 90 257 4688 9

Voel je wat ik voel? / Jan van Coillie en diverse ill. Davidsfonds/Infodok, 2009. ISBN 978 90 5908 296 0

De sprookjesboeken blijven erg aantrekkelijk. Voor het eerst kunnen ze die zelf lezen. Voorleesboeken Ook in deze fase neemt voorlezen een belangrijke plaats in. Doordat het technisch leren lezen vaak veel aandacht eist, verdwijnt het plezier van lezen wat meer naar de achtergrond. Door kinderen voor te lezen, verrijkt hun taal, vergroot hun woordenschat en leren ze nieuwe taalstructuren en dialoogvormen kennen.

Dit zijn eenvoudige weetboekjes, geklasseerd per hoofdrubriek en deelrubrieken.

Deze boekjes sluiten aan bij de verschillende niveaus van technisch lezen. Zo lezen kinderen teksten die beantwoorden aan hun individuele, technisch leesvaardigheidsniveau.

Luisterboeken Nog steeds genieten kinderen van een verhaal dat ze op cd kunnen beluisteren, maar nu kunnen ze zelf meelezen in het boek. Het versterkt hun vertrouwen in hun eigen leesvermogen en het maakt hen vertrouwd met zelf lezen.

Prentenboeken Via prentenboeken waarin een klein beetje tekst voorkomt, ontdekten kinderen vroeger al het verband tussen de wereld waarin ze leven en de wereld van letters en woorden. Nu ze zelf kunnen lezen, zijn prentenboeken eens zo leuk.

Op deze leeftijd spelen kinderen graag met taal. Ze houden van gedichtjes, versjes en aftelrijmpjes. Het traint hun taalgevoeligheid, besef van klanken, ritme en de muzikaliteit van taal.

Strips Voor kinderen in de eerste graad neemt het aanbod stripverhalen sterk toe. Het is een ontspannende manier om verhalen te verslinden en prenten te bekijken.

Cd-rom’s Dvd’s Verfilmde boeken Tekenfilms.

• eerste graad • eerste graad • eerste graad • eerste graad • eerste graad • eerste graad •


Scholenmap

10

• Weetje • Avi of vijfvingertest

• TIP VAN DE BIB • Voorlezen in de klas

Heel wat basisscholen hanteren het AVI-systeem bij het evalueren van het leesniveau van kinderen. Het systeem heeft zeker zijn verdiensten, maar velen bekritiseren het, al dan niet terecht. Leesbevorderaars vinden al lang dat leerkrachten en ouders te veel belang hechten aan het systeem. Het AVI-niveau geeft enkel informatie over de technische moeilijkheidsgraad van een tekst. De indeling zegt niets over de inhoud en de opbouw van een boek. Een boek dat mooi geschreven is en aanleunt bij de interesses, kan de jonge lezertjes nochtans aanzetten tot lezen van woorden en zinnen die moeilijker zijn dan wat ze normaal lezen. Het AVI-systeem leidde er ook toe dat uitgevers schrijvers de opdracht geven om volgens een bepaald stramien te schrijven. Het resultaat zijn dikwijls boeken die dan wel technisch leesbaar zijn, maar inhoudelijk te wensen overlaten. Aan de andere kant krijgen heel wat mooie boeken van de uitgeverij geen AVI-niveau. Zo worden ze spijtig genoeg vaak over het hoofd gezien.

Kinderen voortdurend in contact brengen met boeken en verhalen is heel belangrijk voor hun verdere ontwikkeling. De creatieve en actieve activiteiten die bij het voorlezen horen, werken op lange termijn stimulerend en zorgen ervoor dat ze ook spontaan naar een boek grijpen. Laat kinderen proeven van verschillende tekenstijlen, verschillende onderwerpen … Laat hen zelf uitzoeken wat ze mooi vinden. Te weinig tijd? Lees eens een gedichtje voor. Gedichtjes zijn kort. Kinderen die zich moeilijker kunnen concentreren, blijven geboeid luisteren.

Een eenvoudige, alternatieve manier om te weten of een boek geschikt is voor een kind is de vijfvingertest. Wil een kind een boek lezen, dan leest het eerst een willekeurige pagina uit het boek en telt alle woorden die het moeilijk vindt. Zijn het er minder dan vijf, dan is het boek geschikt. Zijn het er meer dan vijf, dan kiest het kind best een ander boek. Bij de vijfvingertest beslist het kind zelf of hij het boek neemt.

• TIP VAN DE BIB • Lezen tijdens de vakantie De bibliotheek organiseert elk jaar tijdens de zomervakantie een leesactie. Ook jij hebt er baat bij dat kinderen tijdens de zomervakantie een aantal boeken lezen. Uit onderzoek blijkt dat heel wat kinderen na de zomervakantie minder goed lezen dan ervoor. Lezen tijdens de zomervakantie is immers een middel om de gewonnen taalkennis van dit schooljaar niet zomaar verloren te laten gaan. Zeker bij gezinnen waar ze nog een andere taal spreken. Het leesplezier staat hierbij centraal: opgaan in het verhaal, meegesleept worden op avontuur … een heerlijke zomer.

• eerste graad • eerste graad • eerste graad • eerste graad • eerste graad • eerste graad •


Scholenmap

11

TWEEDE graad

Wat betekent de bib voor leerlingen van de tweede graad?

Het terrein in de bib breidt voor deze kinderen in hoge mate uit. Het is belangrijk om hen wegwijs te maken in alles wat voor hen geschikt is. Behalve allerlei soorten verhalen, gedichten en strips moeten ze ook de weg vinden naar toegankelijke informatieve boeken, geklasseerd volgens onderwerpen in rubrieken. Leerlingen van de tweede graad gaan actief en selectief op zoek en doen inspanningen. Ze nemen ruim de tijd en willen hulpmiddelen leren gebruiken om het juiste boek te vinden. Voorlezen is nog altijd fijn voor deze leeftijd, maar het is belangrijk dat een voorgelezen boek een opstap vormt naar een moeilijker genre of onbekende titel of auteur.

Wat ontdekken leerlingen van de tweede graad in de bib?

Deze kinderen maken een steeds scherper onderscheid tussen verhalende boeken en informatieve boeken. Ze zoeken informatie en verhalen die aansluiten bij hun persoonlijke interesses. Kinderen zijn op deze leeftijd erg vatbaar voor leesplezier. Ze worden mondiger en meer vertrouwd met alle faciliteiten van de bibliotheek. Ze vinden er vlot hun weg en gebruiken de bibliotheek steeds zelfstandiger. Na een algemene kennismaking met de bibliotheek gaan de leerlingen elk jaar verfijnder te werk. In de tweede graad laten we de kinderen kennismaken met de geautomatiseerde catalogus. Ze leren hoe ze bepaalde materialen kunnen opzoeken via eenvoudige zoekingangen als titel en auteur.

Bibliotheek en school werken samen aan volgende doelstellingen voor de leerlingen: • • • • • • • •

verschil leren maken tussen informatieve boeken en verhalen leesplezier bevorderen kinderen aanmoedigen om echte, dikke boeken te lezen vakoverschrijdend werken: in overleg met leerkrachten speelt de bibliotheek in op thema’s uit de lessen (bijvoorbeeld wereldoriëntatie, muzische opvoeding …). inzicht vergroten in de plaatsing van verhalende en informatieve boeken Leren opzoeken via computer: titel, auteur, thema, trefwoord, woord uit titel … zijn geen onbekende begrippen. herkennen van een goed boek vertrouwd raken met het werk van één of meerdere auteurs

• TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad •


Scholenmap

12

Rond welke eindtermen werk je?

Er zijn talrijke eindtermen waarrond je in de bib kunt werken. We sommen er een aantal op: •

Nederlands – lezen: De leerlingen kunnen de informatie ordenen die voorkomt in voor hen bestemde verhalen, kinderromans, dialogen, gedichten, kindertijdschriften en jeugdencyclopedieën. (verwerkingsniveau = structureren) • Nederlands – lezen: De leerlingen kunnen de informatie achterhalen in voor hen bestemde instructies voor handelingen.(verwerkingsniveau = beschrijven) • Nederlands – taalbeschouwing: De leerlingen kunnen op hun niveau reflecteren op de door hen gebruikte luister-, spreek-, lees- en schrijfstrategieën. Daarbij zetten ze de attitudes, kennis en vaardigheden in van de eindtermen Nederlands. • Wereldoriëntatie – techniek: De leerlingen kunnen keuzes maken bij het gebruiken of realiseren van een technisch systeem, rekening houdend met de behoefte, met de vereisten en met de beschikbare hulpmiddelen. • Wereldoriëntatie – brongebruik: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen. • Muzische vorming – beeld: De leerlingen kunnen beeldinformatie herkennen, begrijpen, interpreteren en er kritisch tegenover staan. • Muzische vorming – media: De leerlingen kunnen eenvoudige, audiovisuele informatie uit de eigen belevingswereld herkennen, onderzoeken en vergelijken. • Leren leren: De leerlingen kunnen op systematische wijze verschillende informatiebronnen op hun niveau zelfstandig gebruiken. • ICT: De leerlingen kunnen met behulp van ICT voor hen bestemde digitale informatie opzoeken, verwerken en bewaren.

Welke materialen gebruiken leerlingen van de tweede graad in de bib?

Leesboeken

Dvd’s

Iep / Joke van Leeuwen. Querido, 2010. ISBN 978 90 451 1042 4

Sven en de rat: gebaseerd op het boek van Marit Nicolaysen

Gedichten Sprookjesboeken Voorleesverhalen Strips Luisterboeken Informatieve boeken

Leesboeken staan geklasseerd volgens leeftijd, in sommige bibliotheken ook volgens genre.

• TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad •


Scholenmap • doe-pagina 1

Aanvraag van een bibliotheekbezoek Een rondleiding duurt gemiddeld één uur.

Bezorg dit formulier, volledig ingevuld, aan de baliemedewerker of aan de klantendienst via bib.klantendienst@stad.antwerpen.be

Algemeen Naam van de school/organisatie : . .................................................................................................................... Adres : ............................................................................................................................................................ Telefoon : . ...................................................................................................................................................... Fax: ................................................................................................................................................................ E-mail : ........................................................................................................................................................... Naam contactpersoon : .................................................................................................................................... Wanneer is de contactpersoon bereikbaar?..........................................................................................................

Samenstelling van de groep Leeftijd bezoekers:............................................................................................................................................ Aantal bezoekers: . ........................................................................................................................................... Zijn er beperkingen waarmee de bib rekening moet houden? ...................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................

Verwachtingen en motivatie Is het een eerste bezoek? JA / NEEN (doorhalen wat niet van toepassing is) Hebben de kinderen reeds ervaring met een bibliotheek (bv. schoolbibliotheek)? JA /NEEN (doorhalen wat niet van toepassing is) Is het een eenmalig bezoek of kadert het in een proces van kennismaking?............................................................. ...................................................................................................................................................................... Wordt het bezoek voorbereid in de klas: JA / NEEN (doorhalen wat niet van toepassing is) Wat zijn de interesses van de groep: ..................................................................................................................

Kan de bib inspelen op bepaalde onderwerpen die in de groep behandeld zijn: JA /NEEN (doorhalen wat niet van toepassing is) Zo ja, welke:..................................................................................................................................................... Wat is de motivatie van de groep voor het bibliotheekbezoek? ......................................................................................................................................................................

Vaardigheden van de bezoekers Wat is het leesniveau van de bezoekers?.............................................................................................................

Concreet: het bezoek zelf Datum bezoek: ................................................................................................................................................ Tijdstip bezoek: ................................................................................................................................................ Wat moet de bib zeker uitleggen? Welke afdelingen willen jullie zeker bezoeken? ......................................................................................................................................................................

Wenst je klas op het einde van het bezoek jeugdwerken uit te lenen? JA / NEEN (doorhalen wat niet van toepassing is) JA: indien je nog geen klassenkaart hebt, maken wij er één voor jou aan. Meer info over de leenvoorwaarden met een klassenkaart krijg je ter plaatse.

De bib. Zo verrassend, zo veelzijdig. www.antwerpen.be/bibliotheek 0800 992 93


Scholenmap • doe-pagina 2

Bon auteurslezing

Wil je graag een auteur ontvangen in jouw klas. Wil je je leerlingen zin geven in meer boeken? Vul onderstaande bon in en breng hem binnen in jouw bibliotheek. Per district geven de Antwerpse bibliotheken één auteurslezing weg.

Ja, ik wil graag een auteurslezing in mijn klas Naam school:................................................................................................................................................... Adres school:.................................................................................................................................................... Naam leerkracht: ............................................................................................................................................. Klas: ............................................................................................................................................................... Aantal leerlingen: ............................................................................................................................................

Breng deze bon binnen in jouw bibliotheek voor 1 november 2010. Een overzicht van de adressen en de openingstijden vind je op de achterkant van deze informatiebrochure.

De bib. Zo verrassend, zo veelzijdig. www.antwerpen.be/bibliotheek 0800 992 93


Scholenmap • doe-pagina 3

Zoekweg: zoeken via de catalogus In de catalogus van de bibliotheek vinden kinderen alles wat wij in huis hebben. Laat hen alvast kennismaken met onze catalogus. Om deze te raadplegen surf je naar www.antwerpen.be/bibliotheek en klik je rechts op de oranje banner. Bij de meeste titels vind je een korte bespreking van het boek. Je krijgt ook telkens een overzicht van het aantal beschikbare exemplaren van een werk en of het al dan niet uitgeleend is.

Optie 3: zoeken op auteur

Hoe gaan de kinderen best aan de slag? Hieronder vind je een aantal voorbeelden.

Je ziet nu alle beschikbare titels van de auteur. Selecteer een titel naar keuze.

Stap voor stap op zoek naar een leesboek

Stap voor stap op zoek naar een WEETJESBOEK of informatief boek

bv. ‘Het geheim van de keel van de nachtegaal’ van Peter Verhelst.

Optie 1: zoeken op titel > tik bij ‘Zoeken in de catalogus’ ‘Het geheim van de keel van de nachtegaal’ in > klik op knop zoek > klik op de gewenste titel Je krijgt volgend overzicht:

Titel Auteur Nummer Uitgave Omvang (aantal pagina’s) Opmerking (vermelding bekroningen) Thema jeugd (sprookjes, China) Waar vind je dit in de bib? (een lijst met de bibliotheken waar het boek uitleenbaar is)

Optie 2: zoeken op themawoord Een themawoord gebruik je om leesboeken te zoeken. Het is een kernwoord of een algemeen thema. Een voorbeeld: ‘geheimen’ > klik bij ‘Zoeken in catalogi’ op de link ‘catalogus’ > klik bovenaan op de tab ‘eenvoudig zoeken’ > kies de zoeksleutel thema jeugd (verhalend) > tik bij zoekterm het thema ‘geheimen’ in > start de zoekactie > klik op ‘geheimen’ Je krijgt een hele boekenlijst. Selecteer een titel naar keuze.

> klik bij ‘Zoeken in catalogi’ op de link ‘catalogus’ > klik bovenaan op de tab ‘eenvoudig zoeken’ > kies de zoeksleutel auteur-uitvoerder > tik bij zoekterm ‘Verhelst Peter’ in (opgelet: altijd eerst de achternaam ingeven) > start de zoekactie > klik op de naam van de auteur die je zoekt

Optie 1: zoeken via trefwoord Als je informatie wilt opzoeken, werk dan met trefwoorden. Een trefwoord is een kernwoord dat de inhoud van een boek of wat je zoekt, goed samenvat. De beste kernwoorden zijn werkwoorden of naamwoorden bv. auto, koken, griezelen, hond, avontuur, Polen, computer, milieu, veiligheid … > klik bij ‘zoeken in catalogi’ op de link ‘catalogus’ > klik bovenaan op de tab ‘eenvoudig zoeken’ > kies de zoeksleutel onderwerpen jeugd (informatief) > tik bij zoekterm je trefwoord in, bv. ‘geheimschrift’ > start de zoekactie > klik op de resultaten, hier bv. ‘geheimschrift’ Alle beschikbare informatieve boeken over geheimschrift staan nu op een rijtje. Selecteer een titel naar keuze. Optie 2: zoeken via ZIZO (Zonder Inspanning ZOeken) > klik bij ‘zoeken in catalogi’ op de link ‘catalogus’ > klik bovenaan op de tab ‘eenvoudig zoeken’ > kies de zoeksleutel ZIZO > tik bij zoekterm je trefwoord in, bv. ‘knutselen’ > start de zoekactie > klik op de resultaten, bv. knutselen. Alle beschikbare informatieve boeken over knutselen staan nu op een rijtje. Selecteer een titel naar keuze.


Scholenmap • doe-pagina 4

ZOEKFICHE VOOR LEERLINGEN VAN HET 2e EN 3e LEERJAAR

Hoe kies je een boek? Ga op Boekenjacht! Wat wil je lezen?

een voorleesboek

een griezelboek een grappig boek

een boek over dieren

Zoek boeken met een lachend gezichtje

Zoek boeken met een berenpoot

Zoek boeken met dit tekeningetje

Zoek boeken met een spookje

START

Zoek een boek met een leuke titel. Gevonden? Bekijk het boek goed. Heeft het een leuke kaft? Doe het boek open. Lees een stukje. Tel je meer dan vijf moeilijke woorden op één pagina?

JA NEE Dit boek is misschien nog iets te moeilijk. Dit is een goed boek voor jou. Meenemen! Ga terug naar start! Niet gevonden wat je zocht? Vraag hulp in de bib. Heb je het boek uitgelezen en was het een goed boek? Vertel het dan aan je vriendjes en klasgenoten.


Hoe kies je een boek? Ga op Boekenjacht! Wat wil je lezen? een leesboek

een weetjesboek Kijk op de achterkant. Welk verhaal wil je lezen?

Zoek boeken met het juiste pictogram.

Ga op de computer zoeken. • Zoek op titel. • Zoek op auteur. • Zoek op thema.

START De boeken zijn ­alfabetisch gerangschikt. Let op: ze zijn gerangschikt op achternaam.

Zoek een titel die je leuk vindt. Gevonden? Bekijk nu de kaft en lees de achterflap. Vind je het nog steeds een tof boek?

JA

Scholenmap • doe-pagina 5

ZOEKFICHE VOOR LEERLINGEN VAN HET 4e, 5e EN 6E LEERJAAR

NEE Ga terug naar start! Open het boek op een willekeurige bladzijde en lees een stukje. Leest het vlot?

JA

NEE

Meenemen!


De weetjesboeken worden ingedeeld in rubrieken met kleuren en pictogrammen. De lijst met hoofdrubrieken (kleuren) hangt aan de muur. Binnen elke hoofdrubriek heb je verschillende onderwerpen. Elk onderwerp heeft zijn eigen pictogram.

een weetjesboek = een informatief boek

Hoofdrubrieken: - weetjes - beroemde personen - wetenschappen - techniek - verkeer - natuur - planten - dieren - aarde - heelal - landen - volken - geschiedenis - geloven - denken - mens - dagelijks leven - samenleven - vrije tijd - kunst - taal - over jeugdliteratuur

Wat zoek ik?

iets speciaal

iets algemeen

1/ Vul bij trefwoord jeugd een kernwoord in. 2/ Vul bij ZIZO een rubriek in.

START

➜ Kies de juiste kleur. ➜ Zoek binnen deze kleur het juiste pictogram. ➜ Kies nu een boek en bekijk het aandachtig. ➜ Is dit wat je zoekt?

JA NEE Meenemen! Ga terug naar start!

Niet gevonden wat je zocht? Vraag hulp in de bib. Heb je het boek uitgelezen en was het een goed boek? Vertel het dan aan je vriendjes en klasgenoten.

Bibliotheek gesloten? Ook thuis of in de klas, kan je via internet zoeken naar een boek op www.antwerpen.be/bibliotheek


Scholenmap • doe-pagina 6

Leesfiche eerste graad Een bericht van de boekenworm Titel:............................................................................................................................................................... Van:................................................................................................................................................................ De mooiste zin / het mooiste woord is: .............................................................................................................. ...................................................................................................................................................................... Dit boek gaat over: (teken of schrijf)

Wat voel ik bij het lezen van dit boek? (zet een kruisje bij je keuze):

A geluk

f verveling

6

n

spanning

verdriet

r woede

k angst

Dit boek werd gelezen door: . ...........................................................................................................................


Scholenmap • doe-pagina 7

Leesfiche tweede en derde graad Een bericht van de boekenworm Titel:............................................................................................................................................................... Schrijver en/of illustrator:................................................................................................................................. Wie is de hoofdfiguur? ..................................................................................................................................... Wie zijn de andere belangrijke personages? Schrijf hun naam op en vertel er kort iets over. ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... Waar en wanneer speelt het verhaal zich af? ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... Waarover gaat dit boek? ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... Wat vind je de mooiste zin uit het boek? ...................................................................................................................................................................... Wat voelde je bij het lezen van dit boek? (omcirkel) geluk

bewondering

ongerustheid

Andere gevoelens

verdriet

spanning

angst

......................................

woede

opluchting

blijdschap

schaamte

medelijden

verveling

Bedenk een (reclame)slogan voor het boek: ...................................................................................................................................................................... Wat vind je van de tekening op de kaft en in het boek? (omcirkel) grappig

mooi

kinderachtig

passend

niet geslaagd

Welk ander boek / welke film / welke muziek past volgens jou goed bij dit boek? ...................................................................................................................................................................... Dit boek werd gelezen en besproken door:...........................................................................................................


Scholenmap

13

• Tip van de bib • Jeugdboekenweek Ieder jaar kun je twee weken lang terecht in alle bibliotheken voor het grootste kinderboekenfeest van Vlaanderen. Tijdens de Jeugdboekenweek zoeken we de mooiste, spannendste en droevigste geheimen in boeken en verhalen. Tussen 19 maart en 3 april 2010 gaan we met z’n allen op ontdekking. Eén ding is zeker: de boekengeheimen van de Jeugdboekenweek delen we met jullie allemaal, maar nu nog niet. Nu is alles nog geheim. Tenzij … zaterdag 3 april 2011 is het feest in bibliotheek Permeke. Dit geheim mag je alvast delen met de leerlingen.

zijn keuze selecteert, kan hij meteen nakijken of het boek beschikbaar is of niet. Op de doe-pagina’s in het midden van deze informatiebrochure vind je ook handige zoekformulieren voor de kinderen. Kopieer ze voor je leerlingen om te gebruiken tijdens het bibliotheekbezoek.

• Weetje • Boekenzoeker Boekenzoeker.org is een website die iedereen tussen 8 en 18 jaar helpt bij het kiezen van een boek. De Boekenzoeker heeft drie ingangen: één voor de leeftijdsgroep 8 - 12 jaar, één voor de leeftijdsgroep 12 - 15 jaar en één voor de leeftijdsgroep 15 - 18 jaar. Via een aantal vragen peilt Boekenzoeker.org naar de interesses, de lievelingsbezigheid en de stemming van de bezoekers. Op basis daarvan reikt de Boekenzoeker een gepersonaliseerde boekenselectie aan. Zo kunnen aarzelende lezers een nieuw of minder voor de hand liggend boek ontdekken dat bij hen past. Bezoekers kunnen ook een score geven aan een boek, commentaar posten of een boek doorsturen naar een vriend.

• Weetje • Hoe zoekt een kind in een bibliotheek? Kinderen zoeken op twee verschillende manieren naar een boek: grasduinen of willekeurig zoeken en gericht zoeken. Bij grasduinen wandelt de leerling wat rond van rek tot rek, op zoek naar iets binnen zijn interessegebied. Het belangrijkste hulpmiddel bij deze zoekmethode is de signalisatie op de rekken. In het algemeen is het zoekproces van korte duur: de leerling zoekt in eerste instantie naar een prikkelende titel, daarna naar een toffe kaft. Hier stopt het voor velen. Anderen gaan een stapje verder en lezen de achterflap om te leren waar het boek over gaat. Uitzonderlijk leest de leerling nog een klein stukje tekst om de stijl te beoordelen, en pas daarna beslist hij of hij het boek meeneemt. Kinderen zoeken ook gericht een bepaalde titel of informatie over een bepaald onderwerp. Daarbij gebruiken zij de catalogus of de infobalie als hulpmiddel. Bij gericht zoeken kan de leerling opzoekingen doen op de computer. Toch valt het op dat de drempel naar de computer te hoog is. Zowel de bibliotheken als de scholen willen kinderen zelfstandig kennis en vaardigheden leren verwerven en problemen laten oplossen. Om dat onder de knie te krijgen, is het essentieel dat de leerling informatie kan opzoeken en selecteren. Je kunt leerlingen hierop trainen vóór het bibliotheekbezoek. Je kunt oefenen in de (computer)klas of hen voorbereidend werk geven. In het midden van deze informatiebrochure staat stap voor stap uitgelegd hoe de leerlingen de digitale catalogus kunnen gebruiken. De leerling surft naar de website van de bib www.antwerpen.be/bibliotheek en klikt op de oranje banner ‘Mijn bib, catalogi en webdiensten’. Hij kan via deze catalogus zoeken aan de hand van verschillende zoeksleutels, zoals titel of trefwoord. Als hij het boek naar

Ben je op zoek naar een boek voor kinderen van 8 tot 12 jaar? Klik dan op de Boekenzoekervos. Hij wijst je de weg.

• Weetje • Kinder- en Jeugdjury De Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen (KJV) is een boekenjury van kinderen en jongeren. KJV laat kinderen en jongeren hun eigen lectuur kritisch beoordelen en geeft hen een stem naast die van volwassenen. Kinderen die meedoen zijn doorgaans kinderen die graag lezen of die op zijn minst open staan voor boeken. Voor hen biedt KJV een diepere invulling van hun leesleven. Het is niet de bedoeling om een kind dat (nog) niet graag leest, te verplichten om op een half jaar tijd tien boeken te lezen. Dat heeft enkel averechtse gevolgen. Daarom richt de KJV zich bewust niet op scholen. Scholen die aan de slag willen met de KJV raden we aan om de kinderen op vrijwillige basis te laten deelnemen. Dat kan bijvoorbeeld door tijdens de middagpauze samen te komen met een leesgroep. Meer informatie over KJV vind je op www.kjv.be.

• TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad • TWEEDE graad •


Scholenmap

14

Derde graad

Wat betekent de bib voor leerlingen van de derde graad?

Deze kinderen zijn al vertrouwd met de basisvoorzieningen van de bibliotheek. Inspelend op hun nieuw verworven competenties, leren ze catalogi en eenvoudige naslagwerken hanteren. Omdat deze kinderen een grote leesvaardigheid hebben, is het belangrijk dat ze regelmatig nieuwe boeken en genres aangeboden krijgen. Leesbevorderende activiteiten zorgen ervoor dat ze blijven lezen. In de bib ontdekken leerlingen van de derde graad een afspiegeling van de wereld in woord en beeld. Ze leren bovendien hoe die gesorteerd en gestructureerd is. Aan de ene kant zijn er verhalen en fantasie waar belevenissen, dromen en verbeelding van miljoenen mensen verwoord en weergegeven zijn. Aan de andere kant is er kennis, per onderwerp gesorteerd in ZIZO-rubrieken (Zonder Inspanning ZOeken), een klasseersysteem voor informatieve boeken. De leerlingen ontdekken hoe ze toegang krijgen tot die materialen. Ook op het internet vinden ze hun weg. Ze zoeken op websites naar informatie voor schoolopdrachten. Verder vinden ze het internet vooral erg leuk om te gamen of om met leeftijdsgenootjes te communiceren. Websites waar je kunt chatten en mailen, zijn het populairst.

Wat ontdekken leerlingen van de derde graad in de bib?

Samen met bibliotheek en school vinden de leerlingen een antwoord op deze vragen: • • • • • • • •

Hoe vind ik informatie over een bepaald onderwerp? Wat betekenen begrippen als trefwoord, thema, index, register, encyclopedie, woordenboek? Hoe en wanneer gebruik ik de publiekscatalogus en eenvoudige naslagwerken? Hoe zijn de informatieve materialen geklasseerd in de jeugdafdeling? Hoe vind ik informatie via de catalogus op het internet? Hoe vind ik zoveel mogelijk informatie over een welomlijnd onderwerp? Hoe moet ik omgaan met gevonden informatie (verwerven, selecteren, verwerken)? Hoe reserveer ik materialen uit de bibliotheek?

De kinderen ervaren dat antwoord vinden op vragen lukt, leuk is en dat volharden in een zoekopdracht loont. Ze worden getraind in samenwerken, afspraken maken, een doel stellen en een deadline halen.

• Derde graad • Derde graad • Derde graad • Derde graad • Derde graad • Derde graad •


Scholenmap

15

Rond welke eindtermen werk je?

Er zijn talrijke eindtermen waarrond je in de bib kunt werken. We sommen er een aantal op: •

Nederlands – lezen: De leerlingen kunnen de informatie ordenen die voorkomt in voor hen bestemde verhalen, kinderromans, dialogen, gedichten, kindertijdschriften en jeugdencyclopedieën. (verwerkingsniveau = structureren) • Nederlands – lezen: De leerlingen kunnen de informatie achterhalen in voor hen bestemde instructies voor handelingen.(verwerkingsniveau = beschrijven) • Nederlands – taalbeschouwing: De leerlingen kunnen op hun niveau reflecteren op de door hen gebruikte luister-, spreek-, lees- en schrijfstrategieën. Daarbij zetten ze de attitudes, kennis en vaardigheden in van de eindtermen Nederlands. • Wereldoriëntatie – techniek: De leerlingen kunnen keuzes maken bij het gebruiken of realiseren van een technisch systeem, rekening houdend met de behoefte, met de vereisten en met de beschikbare hulpmiddelen. • Wereldoriëntatie – brongebruik: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen. • Muzische vorming – beeld: De leerlingen kunnen beeldinformatie herkennen, begrijpen, interpreteren en er kritisch tegenover staan. • Muzische vorming – media: De leerlingen kunnen eenvoudige, audiovisuele informatie uit de eigen belevingswereld herkennen, onderzoeken en vergelijken. • Leren leren: De leerlingen kunnen op systematische wijze verschillende informatiebronnen op hun niveau zelfstandig gebruiken. • ICT: De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken om hen te ondersteunen bij het leren. • ICT: De leerlingen kunnen met behulp van ICT voor hen bestemde digitale informatie opzoeken, verwerken en bewaren.

Welke materialen gebruiken in de bib?

Leesboeken

Informatieve boeken

Sam Smith en de Dragons / Jonas Boets. Manteau, 2008. ISBN 978 90 223 2335 9

Gevlucht uit Tibet / Natalie Righton. Lemniscaat, 2008. ISBN 978 90 477 0078 4

Leesboeken staan geklasseerd volgens leeftijd, in sommige bibliotheken ook volgens genre.

Gedichten Sprookjesboeken Voorleesverhalen Strips Luisterboeken cd-rom’s internet

• Derde graad • Derde graad • Derde graad • Derde graad • Derde graad • Derde graad •


Scholenmap

16

• Weetje • Jeugdbib.be

• TIP VAN DE BIB • Leesbevordering

In de ‘Jeugdwebwijzer’ vind je op bijna 600 websites, geselecteerd door de bibliotheken, informatie over jeugdboeken met samenvattingen en handige rubrieken. In samenwerking met Stichting Lezen stelt deze site elke week een ‘Boek van de week’ voor. Meer informatie vind je op www.jeugdbib.be.

Leesdagboek

• Weetje • Themawoord of trefwoord Een themawoord wordt gebruikt om leesboeken te vinden. Het is een kernwoord of een algemeen thema. Een voorbeeld van zo’n themawoord is ‘gezin’. Je vult het in bij zoeksleutel themawoord. Als het kind op zoek is naar informatieve boeken, werkt hij het beste met trefwoorden. Een trefwoord is een karakteriserend kernwoord voor de inhoud van een boek. Een voorbeeld hiervan is ‘middeleeuwen’. Je vult het in bij zoeksleutel trefwoord.

• Weetje • ZIZO: Zonder Inspanning Zoeken ZIZO is een plaatsingssysteem voor informatieve boeken in de jeugdafdeling. Dit systeem speelt in op het associatieve zoekgedrag. Het anticipeert op de zoekvragen van kinderen. ZIZO laat kinderen toe om zelfstandig te zoeken naar informatie, op een spontane en intuïtieve manier. Het ZIZO-systeem is opgedeeld in 12 hoofdrubrieken en 90 deelrubrieken. Elke hoofdrubriek komt overeen met een bepaalde kleur. Elke deelrubriek is herkenbaar door pictogrammen. Dankzij dit systeem vindt de leerling onmiddellijk de weg naar wat hij echt boeiend vindt.

Er zijn kinderen die heel graag lezen. Zij hebben al tientallen boeken gelezen, het ene nog mooier dan het andere. Misschien weten ze niet eens meer welke boeken ze allemaal gelezen hebben. In een leesdagboek kunnen ze zelf bijhouden welke boeken ze lazen en wat ze er van vonden. Ze geven een oordeel, maar hoeven dat niet te verantwoorden. Een leesdagboek is niet alleen een boekenlijst. Boeken leren ons denken, geven ons een beeld van een wereld die we niet kennen, laten ons zien wie we wel of niet willen worden. Het zou mooi zijn als kinderen weten welke boeken er in hun hoofd zitten en wat daarvan bleef hangen.

Leesfiches Als de leerlingen regelmatig boeken lezen, kunnen ze na elk boek een leesfiche invullen. De bedoeling van deze fiches is om andere kinderen enthousiast te maken en te motiveren om een boek te lezen. Leerlingen worden gemotiveerd door over andere aspecten van het boek na te denken. Je kunt de fiches bewaren in een map. Deze map bevordert de communicatie tussen de lezers. Ze zijn sneller geneigd om over de boeken te praten. Een extra voordeel van leesfiches is dat ze de kans op een slechte keuze verkleinen. Op de doe-pagina’s in het midden van deze informatiebrochure vind je ook handige leesfiches voor de kinderen. Kopieer deze voor je leerlingen om te gebruiken in de klas.

ZIZO overzicht met bijhorende kleuren: Weetjes - Beroemde personen Wetenschappen - Techniek Verkeer Natuur - Planten - Dieren Aarde - Heelal Landen - Volken Geschiedenis Geloven - Denken Mens Dagelijks leven - Samenleving Vrije tijd - Kunst Taal - Over jeugdliteratuur

• Derde graad • Derde graad • Derde graad • Derde graad • Derde graad • Derde graad •


Scholenmap

17

Buitengewoon onderwijs

Wat betekent de bib voor leerlingen van het buitengewoon onderwijs?

De bibliotheek is ook voor het buitengewoon onderwijs een uitgelezen partner. Allerlei soorten prentenboeken, verhalen, gedichten, strips, maar ook audiovisuele bronnen kunnen een nieuwe wereld voor de leerling openen. Voorlezen, maar ook zelf opzoeken, vormt vaak de opstap naar een moeilijker genre of een onbekend terrein. Afhankelijk van het niveau of de specifieke nood van de leerlingen, vind je in de bib een schat aan materiaal en informatie. Ook voor de leerkracht, die bij de informatieve boeken heel wat zaken over pedagogie en leermiddelen terug kan vinden.

Wat ontdekken leerlingen van het buitengewoon onderwijs in de bib?

Deze kinderen zijn zeer divers en hebben elk specifieke noden. Sommigen houden van voorlezen, terwijl andere kinderen juist zelf op ontdekking willen gaan om hun leesvaardigheid verder aan te scherpen. Ze zoeken informatie en verhalen die aansluiten bij hun persoonlijke interesses.

Bibliotheek en school werken samen aan volgende doelstellingen voor de leerlingen: • • • •

leesplezier bevorderen kinderen aanmoedigen om boeken ‘te lezen’ vakoverschrijdend werken: In overleg met leerkrachten speelt de bibliotheek in op thema’s uit de lessen inzicht vergroten in hun wereld via boeken en audiovisueel materiaal

Daarnaast gelden, afhankelijk van de specifieke doelgroep, ook bepaalde doelen die we elders in deze informatiebrochure bij de verschillende graden bespraken.

• Buitengewoon Onderwijs • Buitengewoon Onderwijs • Buitengewoon Onderwijs •


Scholenmap

18

Rond welke eindtermen en ontwikkelingsdoelen werk je?

Het buitengewoon onderwijs zorgt voor een geïndividualiseerd curriculum dat aangepast is aan de noden en de mogelijkheden van elke leerling. We geven een greep uit mogelijk na te streven doelen:

Type 1 • Nederlands – lezen: De leerling raadpleegt bronnen en haalt er informatie uit. • Nederlands – leesattitudes: De leerling ontwikkelt een adequate leesattitude. • Nederlands – leesattitudes: De leerling is bereid te reflecteren over zijn leesgedrag. • Leren leren: De leerling weet in welke, aan zijn leeftijd en niveau aangepaste, informatiebronnen hij gepaste informatie kan vinden. • Leren leren: De leerling weet bij welke personen hij informatie kan vragen. • ICT: De leerlingen kunnen met behulp van ICT voor hen bestemde digitale informatie opzoeken, verwerken en bewaren. • Wereldoriëntatie – technologie: De leerling leert effectief met informatica en informatieverwerking omgaan.

Type 2 • •

Communicatie en taal: De leerling ordent visueel van links naar rechts. Communicatie en taal: De leerling identificeert de universele pictogrammen in openbare gebouwen en plaatsen en reageert op adequate wijze. • Communicatie en taal: De leerling leest en begrijpt eenvoudige verhalen. • ICT: De leerlingen kunnen zelfstandig oefenen in een door ICT ondersteunde leeromgeving. • Wereldoriëntatie – ruimte ordenen: De leerling kent en gebruikt de belangrijkste begrippen in verband met de ruimte.

Type 7 • •

Communicatie en taal: De leerling heeft leesplezier. Communicatie en taal - Lezen: De leerling kent de verschillende informatiedragers en beschikt over de nodige technische kennis om deze te gebruiken. • Wereldoriëntatie – brongebruik: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen. • Leren leren: De leerlingen kunnen op systematische wijze verschillende informatiebronnen op hun niveau zelfstandig gebruiken. • ICT: De leerlingen kunnen zelfstandig oefenen in een door ICT ondersteunde leeromgeving

Type 8 •

Nederlands – lezen: De leerlingen kunnen de informatie ordenen die voorkomt in voor hen bestemde verhalen, kinderromans, dialogen, gedichten, kindertijdschriften en jeugdencyclopedieën. • Wereldoriëntatie – brongebruik: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen. • Leren leren: De leerlingen kunnen op systematische wijze verschillende informatiebronnen op hun niveau zelfstandig gebruiken. • ICT: De leerlingen kunnen zelfstandig oefenen in een door ICT ondersteunde leeromgeving.

Welke materialen gebruiken leerlingen van het buitengewoon onderwijs in de bib

Prentenboeken Leesboeken Sprookjesboeken Voorleesverhalen Strips Luisterboeken Cd-rom Informatieve boeken Internet

• Buitengewoon Onderwijs • Buitengewoon Onderwijs • Buitengewoon Onderwijs •


Scholenmap

19

• tip van de bib • Makkelijk lezen De bibliotheken bieden boeken aan voor ‘moeilijke lezers’. Ze zijn op de rekken te herkennen aan het genre-etiket ‘makkelijk lezen’. De bekendste reeks leesboekjes voor moeizame lezers is de Zoeklicht- reeks van Zwijsen. Andere reeksen zijn de Klipperreeks van Bekadidact, de Troefreeks van Van Tricht, de reeks ‘Ik ben niet Bom’ van De Fontein en de Kokkelreeks van De Inktvis.

• tip van de bib • DigiLeen

Met DigiLeen kun je gratis muziekbestanden lenen en thuis op de pc beluisteren. DigiLeen richt zich vooral op de minder commerciële genres zoals jazz, klassieke muziek en wereldmuziek. Het enige wat je moet doen om digitaal muziek te lenen, is de gratis software installeren en een DigiLeen-account aanmaken. Meer informatie vind je op www.muziekweb.nl/digileen.

• Weetje • Bib aan huis Voor leerlingen die door hun handicap niet in staat zijn om de bibliotheek na schooltijd te bezoeken, brengen vrijwilligers de favoriete lectuur, film of muziek thuis. Een waardevolle tip voor je leerlingen en hun ouders.

Hoe werkt Bib aan huis? Je maakt een eerste afspraak en een bibmedewerker komt bij je thuis om je wensen te noteren. Bib aan huis bezorgt de door jou gewenste materialen en haalt ze na vier weken weer op. Informeer direct bij je bibliotheek of neem contact op met de klantendienst van de openbare bibliotheek op het gratis nummer 0800 992 93. Let wel: deze service geldt enkel voor individuele gebruikers, dus niet om de boeken naar je klas te brengen.

Vrijwilliger worden? Wil je je graag inzetten om mee de bib aan huis te brengen en kun je je op geregelde tijdstippen vrijmaken? Geef je interesse door aan je deze bibliotheek of aan de klantendienst via bib.klantendienst@stad.antwerpen.be of op het gratis nummer 0800 992 93. Na een kennismakingsgesprek bespreek je met een bibliotheekmedewerker je beschikbaarheid en de regio waarin je wil werken. Een medewerker begeleidt je tijdens je eerste bezoek.

• Buitengewoon Onderwijs • Buitengewoon Onderwijs • Buitengewoon Onderwijs •


Scholenmap

20

Auteurslezingen Wil je een auteurslezing in jouw school? Vul dan de bon op de doe-pagina’s in en breng hem voor 1 november 2010 binnen in jouw bibliotheek. Scholen, bibliotheken of verenigingen kunnen een auteur of illustrator uitnodigen voor een lezing. Een auteurslezing geeft zin in boeken en verrijkt het leesleven van het publiek. Voor een auteur werkt de dialoog met zijn lezers al even inspirerend. Een auteurslezing wordt een bijzonder fijne ontmoeting wanneer organisator en auteur vooraf goede afspraken maken. Daarom ondersteunt Stichting Lezen (www.stichtinglezen.be) auteurs en organisatoren inhoudelijk en financieel bij de organisatie van auteurslezingen. In de folder over de auteurslezingen van Stichting lezen lees je hoe dat in zijn werk gaat. Je vindt er de voorwaarden om een financiële tussenkomst aan te vragen en de details over het aanvraagsysteem. Ook biedt de folder een overzicht van de aanvraagrondes, zodat je zeker geen tussenkomst misloopt. Je kunt de folder gratis aanvragen door een mailtje te sturen naar An Stessens, anstessens@stichtinglezen.be.

Een auteurslezing voorbereiden

Een auteurslezing is veel leuker en interessanter als het publiek weet wie het voor zich heeft. Verspreid daarom op voorhand informatie over de auteur en zijn werk. Zorg ervoor dat je leerlingen gemakkelijk aan boeken van de auteur kan komen. Stimuleer hen zo om op voorhand al iets te lezen.

Zoek je achtergrondinformatie over een auteur? 1. Gedrukte informatie Encyclopedie van de jeugdliteratuur / Jan van Coillie (red.) (Fontein, 2004) bio- en bibliografieën van schrijvers met achteraan, een lijst van beroemde hoofdpersonen en prijzen Lexicon van de jeugdliteratuur (Wolters Noordhoff) losbladige uitgave over auteurs, illustratoren, genres en thema’s Leeswelp (voortzetting van: Leesidee jeugdliteratuur) (VLABIN-VBC) vakblad met voornamelijk recensies, soms interviews en overzichtsartikels. Boeken, literatuurbijlage bij De Morgen bevat regelmatig informatie rond jeugdliteratuur en verschijnt op woensdag Standaard der Letteren, literatuurbijlage bij De Standaard bevat regelmatig informatie rond jeugdliteratuur en verschijnt op vrijdag Knipselmappen, biografieën en internationale encyclopedieën 2. Digitale databanken In de bibliotheek kun je steeds meer digitale databanken raadplegen met recensies, boekbesprekingen, auteursportretten … Vraag ernaar in je bibliotheek. Mediargus artikels uit (Vlaamse) kranten en tijdschriften: handig om recensies of nieuwsberichten over de auteur op te zoeken Jeugd Literom recensies van jeugdliteratuur uit kranten en tijdschriften Jeugd Uittrekselbank besprekingen van kinder- en jeugdboeken, met auteursinformatie

• Auteurslezingen • Auteurslezingen • Auteurslezingen • Auteurslezingen • Auteurslezingen •


Scholenmap

21

Bibbus en Boekenpakketen

Ligt je school ver van een bibliotheek? Is het daarom onmogelijk om met je klas naar de bib te komen? Geen nood, de bib zorgt voor een oplossing. Twee bibbussen bezoeken op geregelde tijdstippen de scholen. In deze bussen kunnen boeken uitgeleend worden zoals in een gewone bib. Daarnaast kan je voor je klas ook een boekenpakket laten samenstellen. Dit pakket wordt op maat samengesteld op vraag van de school: per aantal, per thema,... Contacteer de klantendienst en informeer naar de mogelijkheden voor het bezoek van de bibbus of het leveren van boekenpakketten. bib.klantendienst@stad.antwerpen.be. 0800 992 93

Lid worden

Lid worden van de bib of klaskaarten?

Met een klaskaart kun je een groot aantal boeken lenen Je mag de boeken gedurende een dubbele leentermijn bijhouden. In grote vestigingen kun je ook gratis audiovisuele middelen lenen. Leerkrachten kunnen vooraf gratis een klassenkaart laten aanmaken, waarmee ze gedurende het hele schooljaar hun klasje van boeken en andere materialen voorzien.

Wat zijn de voordelen van een klaskaart?

De leerlingen moeten geen afzonderlijke kaart bijhouden en de leerkracht heeft een goed overzicht over wat iedereen meeneemt.

De klas mag de boeken langer houden dan individuele kaartgebruikers.

De klas kan gratis cd’s, cd-roms, video’s, dvd’s of taalcursussen lenen om tijdens de les te gebruiken.

De leerkracht beslist wat er met de boeken gebeurt. Ze worden bewaard in de klas als klasbibliotheek of kinderen nemen ze mee naar huis.

Leesgrage leerlingen krijgen de kans om meer boeken te lenen: naast de boeken die ze in klasverband lenen, kunnen ze in hun vrije tijd met een eigen lenerspas materialen meenemen.

Eventuele problemen met terugbrengen van materialen worden opgelost in overleg met de bibliotheekmedewerkers of de klantendienst.

De leerkracht bepaalt hoeveel boeken elke leerling mag lenen.

De groepsbezoeken verlopen sneller met een klaskaart. Zo kan de bib meer klassen ontvangen en komt er meer tijd vrij voor extra activiteiten zoals rondleidingen en auteurslezingen.

• Bibbus en Boekenpakketen • Lid worden • Bibbus en Boekenpakketen • Lid worden •


Scholenmap

22

GOEDE SAMENWERKING Communicatie is een basisvoorwaarde. Wie wil samenwerken, moet de andere leren kennen en zijn mogelijkheden en verwachtingen kunnen inschatten. Enkele tips: •

Stel een vaste contactpersoon aan in de school.

Een vaste bibliotheekmedewerker is het aanspreekpunt voor de scholen.

Nodig de bibliotheek eens uit op het leerkrachtenoverleg en in het oudercomité.

De bibliotheek biedt, indien je dat wenst, ook het leerkrachtenteam een rondleiding aan.

De bibliotheek houdt de school op de hoogte van haar aanbod.

De school houdt de bibliotheek op de hoogte van alle projecten en activiteiten die op stapel staan. Zo kan de bibliotheek goed voorbereid ondersteuning bieden waar nodig.

Breng in de klas- of schoolkrant verslag uit van activiteiten in de bibliotheek. Zorg dat de bib ook een exemplaar ontvangt.

Licht de bibliotheek in over de klassikale verwerking die volgde op een activiteit in de bib. Sommige werkstukken kunnen na afloop een tijd in de bib geplaatst worden.

Heb je zelf nog tips voor de bib? Bezorg ze aan de klantendienst via mail naar bib.klantendienst@stad.antwerpen.be

• GOEDE SAMENWERKING • GOEDE SAMENWERKING • GOEDE SAMENWERKING • GOEDE SAMENWERKING •


Scholenmap

23

Handige websites Bibliotheken Antwerpen

Boeken zoeken

www.antwerpen.be/bibliotheek www.netvibes.com/jeugdzone

www.boekenzoeker.be www.jeugdbib.be www.kjoek.nl

Activiteiten www.jeugdboekenweek.be www.kjv.be www.voorlezen.be www.uitmetvlieg.be www.speelzolder.com www.bikko.be/feestplanning/spelletjes.htm

Kennis & Informatie webwijzer.jeugdbib.be www.schoolenbibliotheek.be www.steljevraag.nl www.kidsgids.be www.makkelijklezenplein.nl www.kinderrechten.be www.kjt.org www.schoolvakken.startpagina.be www.toporopa.eu

www.leesplein.nl www.vlaamse-illustratoren.com

Voorlezen

www.entoenentoen.nl www.voorleesvogel.nl www.leesweb.org

Film en tv

www.jekino.be www.bekijkhetmaar.nu karrewiet.ketnet.be

Dyslexie www.dyslexieweb.nl www.makkelijklezenplein.nl

www.netvibes.com/jeugdzone

Boeken & lezen

www.stichtinglezen.be www.villakakelbont.be www.verteleens.be www.leesgoedplus.nl www.leesfeest.nl www.pluizuit.be www.linc-vzw.be/ (Pluizer databank) boek.veterpro.net www.hetmooistekinderboek.be www.vlabinvbc.be www.kunstvanlezen.nl

Colofon: Bibliotheken Antwerpen Grote Markt 1 – 2000 Antwerpen | www.antwerpen.be/bibliotheek bib.klantendienst@stad.antwerpen.be – 0800 992 93 Verantwoordelijke uitgever: Marleen De Donder Foto’s: Joost Joossen en stadsfotograaf Vormgeving: Grafisch centrum van de stad Antwerpen, GC66332 Wettelijk depotnummer: D/2010/0306/244, september 2010 Deze krant is een samenwerkingsinitiatief tussen de Openbare bibliotheken Antwerpen en het Algemeen Onderwijsbeleid Antwerpen. Het kadert in de stedelijke doelstelling om meer kinderen en jongeren te laten deelnemen aan cultuur. Deze krant is gratis en mag niet verkocht worden.

• Handige websites • Handige websites • Handige websites • Handige websites •


Adressen en openingstijden van de Antwerpse bibliotheken

Hoofdbibliotheek

Bibliotheek Permeke De Coninckplein – 2060 Antwerpen

Districtsbibliotheken

Bibliotheek De Poort – Willem Van Laarstraat 15-17 – 2600 Berchem Bibliotheek Viswater*–Tongerlostraat 2 – 2040 Berendrecht Bibliotheek Vredegerecht* – Turnhoutsebaan 92 – 2140 Borgerhout Bibliotheek Couwelaar –Te Couwelaarlei 120 – 2100 Deurne Bibliotheek Driehoek – Driehoekstraat 43 – 2180 Ekeren Bibliotheek Hoboken – Kapelstraat 64 – 2660 Hoboken Bibliotheek Park – Van Heybeeckstraat 28 A – 2170 Merksem Bibliotheek Kaeck – Koningin Elisabethstraat 3 – 2610 Wilrijk Bibliotheek Bist – Bist 34-35 – 2610 Wilrijk * volgen de openingstijden van de wijkbibliotheken maar zijn wel open tijdens de schoolvakanties.

Wijkbibliotheken

Bibliotheek Brederode – Brederodestraat 119A – 2018 Antwerpen Bibliotheek Elsschot – Willem Elsschotstraat 5 – 2050 Antwerpen Bibliotheek Kielpark – Wittestraat 10 – 2020 Antwerpen Bibliotheek Luchtbal – Columbiastraat 110 – 2030 Antwerpen Bibliotheek Groenenhoek – Turkooisstraat 18 – 2600 Berchem Bibliotheek Arena – Arenaplein 62A – 2100 Deurne Bibliotheek Maantjes – Maantjessteenweg 23 – 2170 Merksem

Buurtbibliotheken

Bibliotheek Andries – Sint-Andriesplaats 22 – 2000 Antwerpen Bibliotheek Felix – Oudeleeuwenrui 29 – 2000 Antwerpen Bibliotheek Isabella – Isabellalei 69 – 2018 Antwerpen Bibliotheek Zurenborg – Wolfstraat 1 – 2018 Antwerpen Bibliotheek Hedera –Lodewijk De Koninckstraat 10 – 2600 Berchem Bibliotheek Morckhoven – Joseph Deckerslaan 2A – 2100 Deurne Bibliotheek Zwarte Arend – Schotensesteenweg 138 – 2100 Deurne Bibliotheek Mariaburg – Van de Weyngaertplein 38 – 2180 Ekeren

Hoofdbibliotheek Permeke

Districtsbibliotheken

Wijkbibliotheken

Buurtbibliotheken

maandag

10 – 20 uur

na afspraak

na afspraak

na afspraak

dinsdag

10 – 20 uur

10 – 20 uur

10 – 18 uur

na afspraak

woensdag

10 – 20 uur

10 – 20 uur

10 – 20 uur

10 – 18 uur

donderdag

10 – 20 uur

10 – 20 uur

10 – 18 uur

14 – 18 uur

vrijdag

10 – 17 uur

10 – 17 uur

na afspraak

na afspraak

zaterdag

10 – 17 uur

10 – 17 uur

na afspraak

na afspraak

zondag

10 – 14 uur

na afspraak

Open na afspraak: voor scholen, verenigingen en groepen. Meer informatie via klantendienst op het gratis nummer 0800 992 93. Wijk- en buurtbibliotheken zijn gesloten tijdens de kerst- en paasvakantie en van 15 juli tot 15 augustus.

www.antwerpen.be/bibliotheek 0800 992 93


Van boekenkriebels tot bibexpert