Klassieke Zaken Magazine 2022-4

Page 1

Hét tijdschrift voor liefhebbers van klassieke muziek / 42e jaargang september/oktober 2022

4

INCLUSIEF BIJLAGE AANGENAAM KLASSIEK

ABEL SELAOCOE Where Is Home

Klaus Mäkelä Een geboren dirigent

Niek Baar Vioolobsessie


Festival

De kracht van muziek

21-10 / 6-11-2022

lied & lyriek · jong & oud · toppers & talenten

Symposium • Componistendag • Oxalys Ensemble • Lenneke Ruiten • Vincent Kusters • Nandi van Beurden • en nog veel meer …

Educatie

7-11 / 20-11-2022

www.festivalvocallis.nl


Foto: Parlophone Records Ltd

EXCLUSIEVE AANBIEDING

24,99 * 99 15,

VAN BACH TOT AFRIKA Abel Selaocoe schopte het van de townships van Soweto tot de internationale concertpodia en geldt als de nieuwe cellosensatie voor wie geen muzikale grenzen bestaan. Dat bewijst hij met zijn debuut-cd Where Is Home. “Een bekende uitspraak in het Sesotho is ‘Hae ke kae?” (Waar is thuis?’), zo verklaarde hij de titel. “Ik heb mij dat vaak afgevraagd de laatste jaren. Ik ben een klassiek musicus, maar ik ben ook een Afrikaans musicus. En soms is het vrij lastig om beide wortels te combineren. Ik wilde op een authentieke manier componisten als Bach en mijn Afrikaanse voorouders bijeenbrengen om zo mijn stem te laten horen.” En dat doet hij. Hij meandert zonder enig probleem van de barok naar Afrikaanse hymnes en verder naar eigen composities. Daarbij klinkt zijn cello als een Afrikaanse basdrum, geeft hij een staaltje beatboxen weg en laat hij letterlijk zijn stem horen. En ondertussen swingt Bach als nooit tevoren.

WHERE IS HOME

ABEL SELAOCOE, YO-YO MA e.a. WARNER CLASSICS 0190296224331 VKZ.NL/22435

Alleen verkrijgbaar bij de Klassieke Zaken Specialisten. Zie voor de ­complete lijst pagina 58. *Geadviseerde Klassieke Zaken-actieprijs, zolang de voorraad strekt of tot 18 november 2022.

3


DEZE MAAND COLOFON 42E JAARGANG, NUMMER 4: OKTOBER 2022 Winkelprijs € 3,25 DIT TIJDSCHRIFT WORDT GEPRODUCEERD DOOR

Platenbon, onder verantwoordelijkheid van Henriëtte Zrour, Soestdijkerstraatweg 21, 1213 VP Hilversum (tevens redactieadres). T: 035-6229370 E: info@klassiekezaken.nl HOOFDREDACTEUR Frederike Berntsen

Foto: Parlophone Records Ltd

Klassieke Zaken, een activiteit van de Stichting Nationale

ABEL SELAOCOE 7

Ontwerp: Gary McCann en Tiny Giants

BCM MEDIA te Eindhoven in opdracht van de uitgever

HÄNSEL UND GRETEL 16

AAN DEZE AFLEVERING WERKTEN MEE Mischa Andriessen, Marcel Bijlo, Jacqueline Blok-Wouters, Ingrid Bosman, Hein van Eekert, Hans Heg, Paul Janssen, Edwin Rutten, Gerard Scheltens, Eddie Vetter, Noortje Zanen EINDREDACTIE Frederike Berntsen VORMGEVING Marjanne Gielen, Angela van Eck, Patrick Hoogduin, Robin Haarbosch, Fleur Heitling COVERFOTO Parlophone Records Ltd KLASSIEKE ZAKEN verschijnt tweemaandelijks in een oplage van 20.000 stuks. Het tijdschrift wordt verspreid via de aangesloten winkels en verstuurd aan de Klassieke Zaken Clubleden. LEDENADMINISTRATIE BCM MEDIA abonnementenservice, Postbus 1392, 5602 BJ Eindhoven. T: 085 7600237 (lokaal tarief). Bereikbaar: dinsdagochtend en vrijdagochtend van 08.30 - 12.30 uur. www.bcm.nl STOPZETTEN LIDMAATSCHAP Opzegging van het lidmaatschap kan uitsluitend

Prijswijzigingen lidmaatschap voorbehouden. Zo veel mogelijk is getracht rechthebbenden van foto’s te achterhalen. Zij die in verband hiermee niet zijn benaderd, kunnen contact opnemen met de uitgever. De in dit magazine besproken cd’s zijn uitsluitend geselecteerd op kwaliteit. De cd’s zijn mogelijk niet

KLAUS MÄKELÄ 21

Foto: Neda Navaee

verstrijken van de jaarlijkse termijn te geschieden.

Foto: Marco Borggreve

schriftelijk en dient tenminste acht weken voor het

standaard in elke winkel op voorraad, maar zijn te allen tijde door de aangesloten winkels te bestellen. Vraag uw winkelier om advies! Prijswijzigingen, druk- en zetfouten voorbehouden. Het volgende magazine verschijnt: 18 november 2022.

4

Foto: Foppe Schut

© 2022 Klassieke Zaken, een activiteit van de SNP.

PYNARELLO 24

NIEK BAAR 27


VAN DE REDACTIE

EN VERDER 3

Abel Selaocoe Van Bach tot Afrika

10 Bram van Sambeek Nieuw licht op Bach 11

Mozart en mambo Een waar feest

76 Een historische Sibelius door het Oslo Philharmonic INHOUD 7

De ‘homes’ van Abel Selaocoe

13

Isabella Leonarda De muze van Novara

14 40 jaar Et’cetera 16 Hänsel und Gretel bij de Nederlandse

Foto: Maarten van Haaff

AANBIEDINGEN

AANGENAAM KLASSIEK! FREDERIKE BERNTSEN

Reisopera 18 Cleveland Orchestra vitaler dan ooit 21

Klaus Mäkelä Een geboren dirigent

24 Pynarello in TivoliVredenburg 27 De vioolobsessie van Niek Baar

De actie Aangenaam Klassiek gaat weer van start! In dit magazine vindt u alle titels uit de campagne op een rij, negenendertig stuks in totaal, bekende albums en nieuwe registraties. Voor deze editie is een samenwerking aangegaan met het Van Gogh Museum en het Nederlands Kamerkoor. Het boekwerk dat daaruit is voortgekomen,

RUBRIEKEN 4

Colofon

5

Van de redactie

6

Berichten

Van Gogh in Me, wordt u gratis aangeboden bij de twee cd’s Aangenaam Klassiek 2022, die te koop zijn van 23 september 2022 tot en met 31 januari 2023.

Veelheid

29 Aangenaam Klassiek 40 Hans Hegs column 43 In gesprek met

Maar dat is niet het enige wat dit magazine te bieden heeft. Isabella Leonarda, ooit van gehoord? Brilliant Classics brengt u op de hoogte van deze zeventien-

45 Jazz

de-eeuwse musicus: een veelheid aan werken op twee

46 Klassieke Kinderzaken

cd’s. Klaus Mäkelä, de aanstaande chef-dirigent van het

48 De beste klassieke cd’s 57 Puzzel 58 Klassieke Zaken Specialisten

Concertgebouworkest, is natuurlijk nieuws. Zijn Sibelius-opnamen worden belicht in een fraai portret van de jonge Fin. Violist Niek Baar deelt zijn vioolobsessie met u. Ook Abel Selaocoe laat u kennis maken met hem via zijn instrument. Zijn levenspad heeft de cellist van het coverartikel op cd gezet, de muziek vertelt zijn verhaal.

Geschenk

OP VERTOON VAN DE LEDENPAS ONTVANGT U EXTRA KORTING

aangenaamklassiek.nl

5


MUZIEKGEBOUW FRITS PHILIPS EINDHOVEN 30 jaar In september 2022 bestaat Muziekgebouw Frits Philips Eindhoven 30 jaar, en dat wordt gevierd, samen met alle muziekliefhebbers in Eindhoven en de Brainport-regio! Verspreid over het hele seizoen zullen verschillende bijzondere muzikale hoogtepunten plaatsvinden om dit jubileum luister bij te zetten. Een greep uit het jubileumaanbod: Kovacs, Iris Hond, Melody

NOVEMBER MUSIC 3 t/m 13 november, ‘s-Hertogenbosch

Gardot, The Temptations & The Four Tops,

Niet eerder klonken er zoveel nieuwe werken als

András Schiff, Dara Ó Briain, St. Louis Sym-

tijdens de komende editie van het festival November

phony Orchestra, Blaudzun en vele anderen.

Music. Met maar liefst ruim 50 premières door makers

Info: muziekgebouweindhoven.nl/jubileum

en uitvoerders uit binnen- en buitenland, 21 compositieopdrachten en meer dan 100 verschillende concerten laat de 30ste editie van November Music zien hoe divers en vitaal de nieuwste muziek is. November Music 2022 vindt plaats op diverse locaties in ’s-Hertogenbosch, en opent voor de tweede maal met het FAQ Festival voor elektronische muziek. Info: novembermusic.net

ZWOLLE BAROQUE 30 september t/m 2 oktober Op 2 oktober 2022 bestaat het Schnitgerorgel 300+1 jaar. Deze verjaardag zal grootst gevierd worden met de eerste editie van Zwolle Baroque. Zwolle bezit het grootste originele barokorgel ter wereld. Met een bruisend weekend vol muziek vestigen we de aandacht op dit magistrale instrument, waarvan de grote restauratie is gestart. Tijdens dit benefietweekend laten de beste nationale én Zwolse musici van zich horen op diverse podia in de stad. Info: academiehuis.nl/zwolle-baroque Foto: GHS

6


COVERVERHAAL

A B E L SE L AO CO E

Foto: Parlophone Records Ltd

DE ‘HOMES’ VAN ABEL SELAOCOE Door Jacqueline Blok-Wouters

Lees verder op pagina 8

7


COVERVERHAAL

Maak kennis met cellist Abel Selaocoe. U zult versteld staan van wat deze snel rijzende ster voor elkaar krijgt op zijn nieuwe album Where Is Home (Hae Ke Kae). De in Zuid-Afrika geboren cellist, zanger en componist brengt deze herfst zijn debuutalbum, Where is Home, uit bij Warner Classics. “Hae Ke Kae betekent Where is home in het Sesotho, mijn moedertaal. Ik heb geleerd mijn verschillende homes te vinden via de cello”, aldus Abel Selaocoe. Naast solocellowerken van onder meer Bach en Platti brengt Selaocoe eigen composities en improvisaties die het verband tussen westerse en niet-westerse muzikale tradities benadrukken. Barok, wereldbeatboxing; Selaocoe brengt ze moeiteloos en met groot succes bij elkaar. Abel Selaocoe groeide op in een dorp nabij Johannesburg. Als elfjarige jongen raakte hij voor het eerst een cello aan, en het instrument liet hem niet meer los. Abel moest zijn cello delen met andere kinderen op zijn school, maar als hij over

8

Foto: Parlophone Records Ltd

muziek, improvisatie, zang, groove en


het instrument kon beschikken bleef hij

creëren dat we voor onze kinderen wil-

en de improvisatiepraktijk.”

graag en gretig doorstuderen. Nadat hij

len.” Selaocoe schreef het arrangement

Bach staat al van jongs af aan op de

een muziekbeurs kreeg en een prestigi-

als ode aan Desmond Tutu, een van de

lessenaar van Selaocoe. “Ik speelde

euze school in Zuid-Afrika bezocht,

Zuid-Afrikaanse legendes. Tutu en

Bachs suites vroeger ontzettend vaak in

vertrok hij naar Engeland voor een studie

andere iconen, onder wie Nelson Man-

ons kleine huis. Het kon niet anders dan

aan het Royal Northern College of Music

dela, vochten voor vrijheid. “En ik sta op

dat het hele gezin Bach in zich opzoog.

te Manchester. Zijn bijzondere reis en

hun schouders”, vertelt Selaocoe. “Als ik

Vooral mijn moeder, die vaak in de buurt

ervaringen brachten hem zijn unieke

naar Europa ga, als ik waar ook ter

naaide terwijl ik speelde, reageerde op

muzikale taal en geluid.

wereld optreed, is het dankzij hun

de muziek. Ze zong mee op de manier

inspanningen dat ik deze ervaringen

waarop je een Zuid-Afrikaanse hymne zingt, en ze bedacht haar eigen tegenmelodie. Vaak wordt de Zuid-Afri-

‘We zoeken allemaal onze toevlucht op veel verschillende manieren’

kaanse muziek waarnaar we luisteren in het begin geleid door de stem. Ik besloot dit principe te gebruiken in mijn versie van Bach.” Abel Selaocoes debuutalbum is uniek,

Selaocoe liet zich voor zijn nieuwe

mag meemaken.” Niemand minder dan

divers en verfrissend. Zijn enthousiasme

album inspireren door thema’s als fami-

cellist Yo-Yo Ma, een van zijn rolmodel-

en drive zijn hoorbaar in elke track.

lie, gebed en het zoeken van toevluchts-

len, speelt mee. “Yo-Yo Ma is iemand die

Where Is Home biedt een inspirerende en

oorden. “We zoeken allemaal onze toe-

de weg heeft vrijgemaakt voor cellisten.

muzikale inkijk in het bijzondere leven

vlucht op veel verschillende manieren.

Een weg om hun eigen identiteit te zoe-

van Abel Selaocoe.

Een ‘home’ gaat niet alleen over geogra-

ken, hun stem te vinden en een reden te

fische ruimtes, maar ook over spirituele

hebben om de samenleving te raken en

ruimtes, je gewoonten en de mensen die

te weerspiegelen.”

je ontmoet. Hoe meer ‘homes’ je vindt, hoe meer je je gesterkt voelt en je doel

Dat ook barokmuziek, gespeeld door

en richting van het leven begrijpt”, laat

Selaocoe, een unieke beleving is, bewij-

Selaocoe weten. Veel van zijn invloeden

zen de uitvoeringen van Giovanni Bene-

haalt de musicus uit Zuid-Afrika, zijn

detto Platti en Bach op zijn album. “De

eerste thuis. “In Zuid-Afrika speelde ik

barokmuziek die ik als jonge musicus

Bach op school. ’s Avonds gingen we

speelde heeft meer gemeen met mijn

naar de kerk of naar een gemeenschaps-

geërfde Zuid-Afrikaanse muziekcultuur

bijeenkomst. Hier uitten mensen zichzelf

dan je zou verwachten. Ze lenen zich

met andere muziek, zang en improvisa-

namelijk allebei voor improvisatie. Platti

tie. Ik vroeg me af hoe deze twee werel-

is een geweldige componist, van wie ik

den zouden kunnen samensmelten.”

dacht dat zijn muziek goed zou kunnen werken in een huwelijk tussen barok en

De eerste track van het album is er

Afrikaanse muziek.” In Platti’s Celloso-

meteen een die je diep raakt. Ibuyile

nate nr. 7 voegt Selaocoe improvisaties

iAfrica – ‘Afrika is terug’ in de taal van

toe. Een improvisatie met de teorbe

IsiZulu – is een traditionele hymne die

vanuit de barokke basso-continuotradi-

tijdens de apartheid werd gezongen. “De

tie én de kora die wordt gebruikt voor

apartheid heeft ons veel afgepakt, maar

geïmproviseerde muziek in de Afri-

ze gaf ons ook veel: namelijk hoop. Deze

kaanse traditie. “Samen improviseren

hymne vertelt de jeugd dat het nu tijd is

we ons een weg door deze prachtige

om onze stem te bepalen, onze eigen

sonate, waarbij we raakvlakken vinden

tradities te koesteren en het Afrika te

tussen Afrikaanse muziek, barokmuziek

WHERE IS HOME

ABEL SELAOCOE, YO-YO MA e.a. WARNER CLASSICS 0190296224331 VKZ.NL/22435 € 22,99

9


AANBIEDING

24,99 Foto: Andrew Rankin

16,99 24,99 CLUBLEDEN

NIEUW LICHT OP BACH

* 99 14,

De Nederlandse fagottist Bram van Sambeek is misschien wel de grootste avonturier op zijn instrument van dit moment. Niet alleen scheurt hij er lekker op los en brengt hij rustig een hardrock-album uit met zijn band Orbi, ook is hij niet bang om in het oeuvre van Bach te zoeken naar mogelijkheden voor de fagot. Omdat Bach geen muziek voor de fagot schreef, moest Van Sambeek zelf bewerkingen maken. En dat heeft hij gedaan, zij het niet op de meest voor de hand liggende wijze. Zo werd de Partita BWV 826 voor klavier een tour de force voor acht fagotten, alle ingespeeld door Van Sambeek, en maakte hij van de Franse Suite nr. 5, ook voor klavier, een werk voor solofagot. Verder doen de Partita in a-klein voor fluit en de Eerste cellosuite het uitstekend op het grootvaderlijke instrument. Een huzarenstukje dat nieuw licht op de bekende Bach werpt.

Alleen verkrijgbaar bij de Klassieke Zaken Specialisten. Zie voor de ­complete lijst pagina 58. *Geadviseerde Klassieke Zaken-actieprijs, zolang de voorraad strekt of tot 18 november 2022.

10

J.S. BACH BACH ON THE BASSOON BRAM VAN SAMBEEK BIS 7318599926377 (SACD) VKZ.NL/22439

*


AANBIEDING

EEN WAAR FEEST Mozart y mambo. Het klinkt een beetje als patat met pepermunt. Toch gaan het werk van Mozart en de bekendste Cubaanse dans naadloos in elkaar over in handen van Sarah Willis. De solohoorniste van de Berliner Philharmoniker heeft haar hart al jaren geleden verpand aan Cuba en heeft daar zelfs een Cubaans hoornensemble opgericht. De improvisatorische losheid van musiceren op Cuba botst met haar klassieke perfectionisme, maar intrigeert op hetzelfde moment. Vandaar dat zij in samenwerking met het Havana Lyceum Orchestra niet alleen Mozarts Derde hoornconcert speelt en het Rondo in Es KV 371, maar ook het laatste deel van het concert verbouwt tot een Rondo alla Mambo. Ook het eerste deel van Eine kleine Nachtmusik moet eraan geloven, terwijl

MOZART Y MAMBO CUBAN DANCES

SARAH WILLIS, HAVANA LYCEUM ORCHESTRA O.L.V. JOSÉ ANTONIO MÉNDEZ PADRÓN ALPHA 3760014198786 VKZ.NL/22440

wat Cubaanse hits, bekend van de Buena Vista Social Club,

24,99

16,99 24,99

voor nog meer couleur locale zorgen. Het klinkt gek, maar het *

klopt. Mozart en mambo stuwen elkaar op tot een waar feest dat de zomer in elk geval in klank nog even verlengt. Alleen verkrijgbaar bij de Klassieke Zaken Specialisten. Zie voor de c ­ omplete lijst pagina 58. *Geadviseerde Klassieke Zaken-actieprijs, zolang de voorraad strekt of tot 18 november 2022.

CLUBLEDEN

Foto: Monika Rittershaus

* 99 14,

11


Brilliante najaarsklassiekers 2022! 7 CD

MARTYNOV EDITION EDITION

Werken: Night in Galicia • Christmas Music • Requiem Stabat Mater • Come In! • Dance with the Dead Friend Lamentations of Jeremiah • Der Abschied • Singapore Musici: Opus Posth Ensemble, The Sirin Choir, Tatiana Grindenko, Alexei Lubimov 96380

94863

96065

96394

1CD

5CD

3CD

Concertos for Recorder Vol. 2

J.S. Bach

Miscellaneous Pieces for Harpsichord

Beethoven, Liszt the 9 Symphonies

Collegium Musicum Riga Erik Bosgraaf

Pieter-Jan Belder harpsichord

Giovanni Bellucci piano

J.S. Bach

Jan Brokken tekst • Jeroen van Veen piano Joachim Eijlander cello

2CD

PCL10249

PCL10241

PCL10265

2CD

Op zoek naar Arvo Pärt

1CD

Bernard Van Dieren

Cécile Chaminade

Christopher Guild

Mark Viner

Complete Music for Piano Solo

Piano Music Vol.2

www.brilliantclassics.com www.piano-classics.com


SPECIAL

ISA B E LL A LE O NA RDA

DE MUZE VAN NOVARA Door Noortje Zanen

Hoewel Isabella Leonarda bijna

wekkendste prestatie. Isabella Leonar-

tweehonderd composities schreef, is

da’s bijdrage aan het muziekleven in

haar muziek slechts bekend bij een

Novara was zo groot, dat een tijdgenoot

klein publiek. Gelukkig zijn er steeds

haar treffend beschreef als ‘de Muze van

meer musici die haar muziek onder de

Novara’.

aandacht brengen. Dat Isabella Leonarda (1620-1704) toetrad tot het klooster was voor een zeventiende-eeuws meisje uit een welgestelde familie niet zo bijzonder. Maar dat zij zich ontwikkelde tot een invloedrijke componiste is uniek. Op haar zestiende vertrok ze naar het Sant’Orsola-klooster van

Tijdens haar leven was Isabella

Novara, een Italiaanse stad in de regio

Leonarda al een legende. De uitvoerin-

van Milaan en Turijn. Vermoedelijk had ze

gen van haar composities in de kathe-

als kind uit een aristocratisch gezin al wat

draal van Novara schijnen betoverend te

muzieklessen gehad. In het klooster

zijn geweest. Haar muziek was niet

leerde een andere non haar componeren

alleen vroom en eerbiedig, maar vaak

en wellicht heeft ze ook gestudeerd bij de

ook werelds en uitbundig. In 2020 was

beroemde componist Gaspare Casati,

het precies 400 jaar geleden dat

die werkzaam was in de kathedraal van

Leonarda werd geboren. Aanleiding voor

Novara. Later gaf Leonarda zelf muziek-

Cappella Artemisia om een eerbetoon

les en werd ze moeder-overste van het

voor deze bijzondere componiste te

klooster. Sant’Orsola had een bijzondere

organiseren. Het resultaat daarvan is te

status: het was een kloosterschool voor

horen op het bij Brilliant Classics ver-

meisjes van rijke families uit de omgeving.

schenen album A portrait of Isabella

De nonnen leidden daarom niet zo’n

Leonarda; een prachtige verzameling van

afgezonderd leven als in veel andere

haar diverse output. Bijzonder aan deze

kloosters. Leonarda ontwikkelde zich al

opname is dat alle stemmen door vrou-

gauw tot een begaafd componiste. Net

wen worden gezongen, waarbij de lage

als veel andere nonnen in de zeventiende

stemmen omhoog zijn getransporteerd

eeuw schreef ze haar eigen religieuze

of door de instrumentalisten worden

kerkmuziek voor de diensten van het

gespeeld. Precies zoals de nonnen van

klooster, zoals psalmen en missen. Ze

het Sant’Orsola-klooster dat deden. Dat

componeerde echter ook vocale muziek

Brilliant Classics in dezelfde periode nóg

op niet-liturgische teksten die ze soms

een album rond deze componiste heeft

zelf schreef. Bovendien was ze waar-

uitgebracht kan bijna geen toeval zijn.

schijnlijk de eerste vrouwelijke componist

Complete Trio Sonatas van Ensemble

die instrumentale sonates publiceerde.

Giardino di Delizie maakt het muzikale

Betoverend

portret van Leonarda compleet. Het publiceren van dergelijke inventieve

LEONARDA A PORTRAIT OF ISABELLA LEONARDA

CAPPELLA ARTEMISIA O.L.V. CANDACE SMITH BRILLIANT CLASSICS 5028421966267 VKZ.NL/22433 € 11,99

LEONARDA COMPLETE TRIO SONATAS

ENSEMBLE GIARDINO DI DELIZIE O.L.V. EWA ANNA AUGUSTYNOWICZ BRILLIANT CLASSICS 5028421964218 VKZ.NL/22432 € 11,99

sonates was misschien wel haar indruk-

13


ETCETERA RECORDS VIERT ZIJN VEERTIGSTE VERJAARDAG.

We trakteren met 4 verzamelboxen van 10 tot 11 cd’s per box.

Een unieke dwarsdoorsnede van de gehele catalogus. Veertig jaar authenticiteit en diversiteit, nu bij uw vakhandel.

10 CD’S VOOR DE VOOR DE PRIJS VAN 2

ETCETERA RECORDS RELEASED NOG ELKE MAAND 3 NIEUWE TITELS. EEN GREEP UIT DE MEEST RECENTE EN AANSTAANDE RELEASES:

W W W. E TC E T E R A - R E C O R D S . C O M


SPECIAL

E T ’ CE T E R A

VEERTIG JAAR ET’CETERA Door Paul Janssen

ooit begon met een eigen platenzaak in

wat we de afgelopen decennia gedaan

België, de koop van het label in 2002.

hebben en zullen blijven doen”, zegt De

Et’cetera bestaat veertig jaar.

“Het label dreigde in handen te komen

Greef. “We roepen al tien jaar dat de cd

Niemand had gedacht dat het in 1982

van Naxos. Dat vond ik zonde. Toen heb

geen lang leven meer beschoren is en

in Amsterdam gestarte label het zou

ik het op eigen naam gekocht.”

dat alles overgenomen wordt door

schoppen tot het oudste

online opnamen, maar artiesten hangen

onafhankelijke label van Nederland.

De Greef hield zich de afgelopen decen-

nog steeds aan een fysiek product. Dat

Directeur Dirk de Greef viert het

nia aan het uitgangspunt van de oprich-

blijft een mooi visitekaartje. Bovendien

jubileum met vier rijk gevulde boxen

ters om voornamelijk door anderen

blijkt elke keer weer dat klassieke muziek

en enthousiaste toekomstplannen.

verwaarloosd repertoire uit te brengen.

nog lang niet dood is: er kloppen nog

“Authentic in diversity”, zo noemt De

steeds vele jonge musici aan met

Een nieuwe cd-maatschappij beginnen

Greef zijn beleid. En dat betekent niet

grootse plannen die passen binnen ons

in de vroege jaren tachtig van de vorige

meteen dat het altijd onbekend of moei-

beleid.”

eeuw was een vorm van donquichotte-

lijk repertoire moet zijn. Zo kon pianist

rie. De grote maatschappijen hadden de

Jan Vermeulen alle pianowerken van

touwtjes stevig in handen en de komst

Schubert opnemen op pianoforte op

van de cd zou zorgen voor een nieuwe

een moment dat andere maatschap-

bloeiperiode. Toch durfden de Brit

pijen daar nog geen belangstelling voor

David Rossiter en de Fransman Michel

hadden.

Arcizet het in 1982 aan om in Nederland

Daarnaast roemt De Greef de samen-

het label Et’cetera te beginnen met het

werking met het eveneens veertig jaar

doel onbekend repertoire uit te brengen

bestaande Orlando Festival. Zo gaat hij

dat door de grote platenmaatschap-

met de huidige artistiek leider Henk

pijen werd verwaarloosd. De eerste

Guittart en diens Gruppo Montebello

release was een opname van het

gestaag verder om onder andere alle

Tweede gitaarconcert van Mario Cas-

kamermuziekarrangementen van

telnuovo-Tedesco met gitarist Jorge

Schönbergs Verein für musikalische

Oraison en het Concertgebouwkamer-

Privataufführungen op te nemen.

ETCETERA-RECORDS.COM

BAROQUE MUSIC

ET’CETERA 8711801090122 (10CD) VKZ.NL/22443 € 46,99

orkest Haarlem. Er volgden vele memorabele opnamen, onder andere met

Ook de vier boxen, respectievelijk gewijd

sopraan Roberta Alexander en met het

aan oude muziek, de barok, de klassieke

Nieuw Ensemble, die nog steeds ver-

en romantische periode en de twintigste

krijgbaar zijn.

eeuw, met elk tien (dubbel-)cd’s, bevatten vele cd-premières en genoeg juwe-

Nadat beide oprichters overleden waren

len die op een bijzondere wijze artiest en

kwam het label in 2002 in handen van

repertoire bijeenbrengen. Zo is klaveci-

Coda Distributions. Inmiddels zwaait

nist Pieter Dirksen – “een belangrijk doch

Dirk de Greef, eerst nog met de in 2014

ondergewaardeerd artiest”, aldus De

overleden Paul Janse, alweer twintig jaar

Greef – rijk vertegenwoordigd in de

de scepter over het oudste onafhanke-

barokbox en bevat de box met klassieke

lijke label van Nederland en staat hij met

en romantische muziek drie opnamen

vier indrukwekkende boxen stil bij het

van het Rusquartet dat op bijzondere

veertigjarig bestaan.

wijze onder anderen Tsjaikovski speelt.

“Een goede zet”, noemt De Greef, die

“De boxen geven een mooi overzicht van

CLASSICAL & ROMANTIC AREA ET’CETERA 8711801090139 (10CD) VKZ.NL/22444 € 46,99

EARLY MUSIC

ET’CETERA 8711801090115 (10CD) VKZ.NL/22442 € 46,99

20TH CENTURY

ET’CETERA 8711801090146 (10CD) VKZ.NL/22445 € 46,99

15


SPECIAL

N E D E RL A N DSE RE IS O PE R A

HÄNSEL UND GRETEL

Door Ingrid Bosman

kostuums) in Berlijn stuitte op het Spree-

schap aan tere (kinder)zieltjes. Maar

park, een voormalig pretpark uit de tijd

luister naar de muziek die Engelbert Hum-

van de DDR, dat verloederd en wel wacht

perdinck voor zijn operaversie schreef,

op een nieuwe bestemming als culturele

bekend en geliefd vanwege de volksmu-

broedplaats.

ziek die erin doorklinkt, en je weet volgens Carr dat er in die partituur geen greintje

Zodoende verdwalen Hans en Grietje op

kwaad schuilt. “De muziek stijgt ver uit

hun zoektocht naar eten nu in een verla-

boven dit op zichzelf nogal simpele ver-

Hij wil het publiek met opgewekt

ten attractiepark. Paul Carr: “Ze vallen in

haal. Je wordt zelf ook opgetild, en dat is

gemoed naar huis sturen. Optimisme

slaap in een zwanenboot. En worden

louter levensversterkend.”

voert de boventoon in de

ook gewekt door zwanen in plaats van

sprookjesopera Hänsel und Gretel van

engelen.” Hij verheugt zich op het kus-

Zo’n ontsnappingsroute kunnen we wel

regisseur Paul Carr, om de simpele

sengevecht dat hij voor de kinderen in

gebruiken, vindt de regisseur, in barre

reden dat de wereld vaak al zwart

petto heeft: “Dat wordt echt magisch.”

tijden als deze. “Als ik alleen al naar

genoeg is.

Ook de heks houdt geen domicilie in een

Engeland kijk, mijn eigen vaderland, dat

uit koek en snoep opgetrokken huis,

zo’n vreselijk oord is geworden. Polarisa-

Het zou Tsjernobyl kunnen zijn, na de

zoals in het sprookje. Ze lokt Hans en

tie en conflict vieren hoogtij. Dus ja, dit is

kernramp van 1986. Of een van de steden

Grietje naar binnen in een van de in

puur escapisme. Ik wil een avontuur

in Syrië, verwoest door oorlogsgeweld.

onbruik geraakte attracties.

laten zien, een reis met hoopvolle energie als brandstof.” Zelfs de heks werkt

Maar evengoed een onbestemde plek in de toekomst, “na weer een desastreuze

Belangrijker nog dan tijd en plaats is voor

met haar groteske verschijning en optre-

domme actie van de mensheid”, zoals

Paul Carr de sfeer die hij neerzet in deze

den eerder op de lachspieren dan dat ze

regisseur Paul Carr het omschrijft. Feit is

sprookjesopera voor iedereen vanaf

angst aanjaagt. “Natuurlijk hoort ze een

dat de wereld uiteen is gevallen en de

twaalf jaar. Ja, erkent hij, onder de ontel-

beetje eng te zijn, maar dat is hier eerder

mensen die er nog zijn, op zichzelf zijn

bare versies van dit sprookje zijn ook de

tongue-in-cheek. Deze heks heeft veel

aangewezen. Tegen die achtergrond

donkere verhalen talrijk. En de gebroeders

weg van een burleske artiest; ze zou in

plaatst Carr het appartementenblok

Grimm hadden bij het schrijven van het

het circus kunnen werken. In wezen

waar Hans en Grietje met hun ouders

oorspronkelijke verhaal ook al geen bood-

heeft ze geen slecht karakter.”

proberen te overleven. “Ze zijn de enigen die zijn achtergebleven in deze geïmplo-

Dat geldt in de visie van Carr ook voor de

deerde omgeving.”

stiefmoeder van Hans en Grietje. Daarbij

De bejubelde serie Chernobyl, te zien op Netflix, was een van zijn inspiratiebronnen, vertelt Carr. Hij dubde wat langer over een alternatief voor het bos, waarin Hans en Grietje op het huis van de heks stuiten. Totdat ontwerper Gary Mc Cann (decor en

16

‘Ergens vol voor gaan, niet opgeven, dan overleef je veel’

laat hij zich eveneens leiden door de muziek, “die geen enkele aanleiding geeft haar van boosaardigheid te verdenken.” De familiegeschiedenis wordt verbeeld door middel van projecties. “We zien het gezin ook in de tijd dat de moeder nog leefde, die Hans en Grietje


Strauss dirigeerde in 1893 de première, waarna Mahler het in 1894 nog eens dunnetjes over deed. In het weelderige, het romantische van de muziek hoor je ze allebei terug. De volop aanwezige dansritmes vrágen om dans, die er dus ook in zit. Er wordt in dit verhaal veel gedold, gespeeld en gedanst.” Met kinderlijke onschuld heeft dat volgens Paul Carr niet zoveel uit te staan. Hans en Grietje zijn pubers, staan net voor de overgang naar volwassenheid. En als de regisseur iets heeft geleerd, zeker nu hij zich voor deze opera in hun wereld heeft verplaatst, is het dat kinderen en jongeren heel bewust in het leven staan. “Veel alerter en bewuster in elk geval dan mijn generatie toen die jong was. Ze weten al op veel jongere leeftijd wat er te koop is in de wereld, kennen het bestaan van goed en kwaad. Dat betekent ook dat je kinderen niet als kinderen kunt behandelen. Hoe directer je ze benadert, hoe beter je ze bereikt.” Hij doet er z’n voordeel mee bij deze opera, Ontwerp: Gary McCann en Tiny Giants

waarin het kinderkoor van de Nederlandse Reisopera een fors en soms ook lastig aandeel heeft. “Vooral aan het slot hebben ze een heel moeilijke scène. Maar het mooie van kinderen is: als je ze een idee aanreikt, absorberen ze het en zetten het naar hun hand.” Bovendien weet Carr zich verzekerd van de steun van Alicia Frost als bewegingsregisseur. “Zij is fantastisch met kinderen.” Bovenal helpt het kinderkoor om weg te blijven van wat hij ‘operatesk drama’ noemt. “Hoe eerlijker, levendiger en jeugdiger dit verhaal wordt gebracht, hoe groter het effect.” zich amper herinneren. Maar op het

goede.” We mogen het gerust breder

toneel zijn de kinderen en hun ouders

zien, wat Carr betreft, want dat doet

nooit samen, behalve in de allerlaatste

hij zelf ook. “Het is een levenshouding

scène.” Zo wordt des te sterker voelbaar

die mij wel aanspreekt. Ergens vol

dat Hans en Grietje het samen moeten

voor gaan, niet opgeven, je niet door

zien te rooien.

negatieve energie van de wijs laten

Waar het om draait, verklaart Carr, is de

brengen. Dan overleef je veel.”

vraag wat je doet wanneer je door het leven op de proef wordt gesteld. “De

De muziek biedt de ingang naar de

sleutel is hier volharding en elkaar blij-

oorspronkelijke emotionele lading van

ven vasthouden. Daardoor overwint het

deze opera, aldus Carr. “Richard

HÄNSEL UND GRETEL 30 SEPTEMBER T/M 5 NOVEMBER REISOPERA.NL

17


Foto: Roger Mastroianni

PROFIEL

CLE V E L A N D O RCH E S TR A

CLEVELAND ORCHESTRA VITALER DAN OOIT Door Eddie Vetter

18

Sinds jaar en dag behoort het

Amerikaanse orkesten durven weer op

Het orkest werd in 1918 opgericht. Het

Cleveland Orchestra tot de ‘big five’,

tournee te gaan nu covid op z’n retour

beklom de weg naar de top onder chefs

de beste vijf orkesten van de

lijkt. Voorop het orkest uit Cleveland.

als Artur Rodzinski en Erich Leinsdorf,

Verenigde Staten. Nu heeft het ook

Daar heeft Amsterdam pas nog van kun-

maar een ware bloeitijd brak aan toen

zijn eigen label. Dat maakt meteen

nen genieten. Uiteraard staan de uitvoe-

George Szell het dirigeerstokje overnam.

een vliegende start met zes sacd’s

ringen onder leiding van Franz

Van 1946 tot zijn dood in 1970 regeerde

van superieure audiokwaliteit,

Welser-Möst, die er al twintig jaar

hij met ijzeren hand over het gezelschap.

allemaal live opgenomen.

chef-dirigent is en onlangs voor vijf jaar

Zijn perfectionisme en de kadaverdisci-

heeft bijgetekend.

pline die hij van de musici eiste, waren


Subtiel coloriet musici deel konden uitmaken van zijn

Johannes Maria Staud, de Derde symfo-

elitekorps. Hij smeedde het tot een

nie van Prokofjev naast Okeanos van

perfect geoliede machine. Cleveland

Bernd Richard Deutsch, de Tweede van

kreeg wereldfaam. Het ging op tournee

Prokofjev naast het Concert voor piano

in Europa en Azië, schitterde op festi-

en strijkers van Alfred Schnittke, de

vals in Salzburg, Luzern en Edinburgh.

Negende van Schubert naast het serieel

Zo was het geen sinecure Szell na zijn

opgezette Static and ecstatic van Ernst

dood op te volgen. Lorin Maazel had de

Krenek.

reputatie van een ijdele kwast, maar wist tussen 1972 en 1982 wel het hoge

Zelfs als het Cleveland Orchestra hele-

niveau te handhaven. Na hem drukte

maal in zijn element op één sacd alleen

Christoph von Dohnányi, die goede

symfonische gedichten van Strauss

connecties had met de platenmaat-

speelt, ruimt Welser-Möst naast de

schappijen, bijna twintig jaar lang zijn

bekende Don Juan en Till Eulenspiegel

stempel op het orkest.

plaats in voor de veel minder vaak

berucht. Niet voor niets werd een repeti-

gespeelde Macbeth.

tie onder zijn leiding bij het Concertge-

En toen was Franz Welser-Möst aan

Net even afwijken van de gebaande

bouworkest wel ‘Szell-straf’ genoemd.

bod. Als erfgenaam van Szell beslist de

paden en het grote publiek vasthouden:

chef-dirigent nog steeds als enige wie er

onder zijn leiding lijkt het 104-jarige

George Szell was alleenheerser op alle

wordt aangenomen. Meer dan de helft

orkest vitaler dan ooit.

fronten en alleen hij bepaalde welke

van de huidige orkestleden is nu door hemzelf geselecteerd. Hij wil geen grote ego’s maar teamspelers. Ze moeten vooral goed naar hun medemusici kunnen luisteren, zoals te horen is in het homogene samenspel. De Oostenrijkse dirigent streeft daarbij naar een Midden-Europese zangerigheid, met veel aandacht voor een subtiel coloriet. Ook de programma’s hebben een eigen karakter. Welser-Möst combineert meestal werken uit het ijzeren repertoire

Foto: Julia Wesely

met minder bekende muziek. Op de zes sacd’s waarmee het label uit de startblokken is geschoten, staat Beethovens Strijkkwartet op. 132 in een versie voor strijkorkest naast Amériques van Varèse, Aus Italien van Strauss naast een nieuw Franz Welser-Möst

R. STRAUSS THREE TONE POEMS

THE CLEVELAND ORCHESTRA O.L.V. FRANZ WELSER-MÖST HARMONIA A 0810042320420 (SACD) VKZ.NL/22441 € 26,99

werk van de Oostenrijkse componist

19


klassiek in tivolivredenburg NIEUW SEIZOEN 4 DEC 16 OKT LUCAS EN LONDON ARTHUR JUSSEN PHILHARMONIC MET NEDERLANDS ORCHESTRA KAMERORKEST 17 NOV 12 DEC ARCADI VOLODOS WEIHNACHTSSCHUMANN ORATORIUM & SKRJABIN MET LES TALENS LYRIQUES 26 NOV BEZIN MET BACH 31 DEC CORINE KOOLE PYNARELLO OVER LIEFDE & FRIENDS NEW YEAR’S EVE

T I VO L I V R E D E N B U R G. N L / K L A S S I E K


PROFIEL

Foto: Marco Borggreve

KL AUS MÄ KE L Ä

EEN GEBOREN DIRIGENT Door Eddie Vetter

Lees verder op pagina 22

21


PROFIEL

‘Sibelius is van mij, hij is in mij’

Jorma Panula, een man van weinig woorden. Die drukte hem op het hart: ‘Helpen, niet storen.’ Je moet als dirigent niet in de weg staan, de orkestleden niet hinderen,

nen. Dit seizoen werkt hij vijf weken met

maar als musicus onder de musici met

het Concertgebouworkest en daarna

hen meebewegen en hen sturen waar ze

steeds meer totdat hij in 2027 officieel

er behoefte aan hebben.

de functie zal aanvaarden. Het kwam toch nog als een verrassing:

In zijn repertoire is Mäkelä van alle mark-

Klaus Mäkelä wordt op den duur de

Klaus Mäkelä is bijna letterlijk een gebo-

ten thuis. Toen hij onlangs de Zesde van

nieuwe chef-dirigent van het

ren dirigent. Hij is afkomstig uit een

Mahler in het Amsterdamse Concertge-

Concertgebouworkest. Het zoveelste

muzikale familie: vader cellist, moeder

bouw dirigeerde, oogstte hij staande

dirigeertalent uit Finland verovert in

pianist. Aanvankelijk zou hij net als zijn

ovaties van het publiek en enthousiast

stormachtig tempo de belangrijkste

vader cellist worden, maar als zevenja-

zwiepende strijkstokken van het orkest.

concertzalen van Europa. Decca

rige zong hij met het kinderkoor van de

Mahler en Bruckner lijken bij hem in de

stond vooraan in de rij om een

Finse Nationale Opera in Bizets Carmen

beste handen. Maar zijn hart gaat ook

exclusief contract te sluiten met de

onder leiding van Hannu Lintu. Het was

vuriger kloppen bij Mozart, Beethoven,

26-jarige chef.

als een donderslag bij heldere hemel.

Schumann en de andere klassieken. Hij is

Hoe was het mogelijk dat één man een

allerminst vies van eigentijdse muziek en

Bernard Haitink was al een eindje in de

heel orkest als het ware kon optillen en

hoopt over niet al te lange tijd zelfs voor

dertig toen hij in 1961 aan het hoofd van

laten vliegen? Hij ging thuis naar opna-

te gaan in Bachs Matthäus-Passion.

het Concertgebouworkest kwam te

men luisteren, probeerde de maat mee

staan. Velen, ook orkestleden, vroegen

te slaan. En wist één ding zeker: hij

Maar Sibelius neemt toch wel een bijzon-

zich destijds bezorgd af: is hij niet te jong

moest en zou dirigent worden. Reeds op

dere plaats in. Hij zegt: ‘Als je in Finland

voor zo’n gewichtige positie? Voor de

zijn twaalfde kwam hij onder de hoede

opgroeit, is zijn muziek overal om je heen.

zekerheid moest hij voorlopig de baan

van Jorma Panula, de nu 92-jarige peda-

Sibelius is van mij, hij is in mij. Ik voel me

delen met de oude rot Eugen Jochum.

goog, die al een hele lading Finse topdiri-

bij hem thuis.’ Van deze vertrouwdheid

genten had opgeleid, van Salonen tot Maar neem nu Klaus Mäkelä. In 2018

Saraste.

maakte hij zijn debuut bij de Filharmonie van Oslo. Het orkest was er als de

Daarna is het snel gegaan. Mäkelä is net

kippen bij om hem als chef te strikken.

21 als hij het Zweeds Radio Symfonieor-

Hetzelfde verhaal bij het roemruchte

kest mag leiden en wordt er prompt

Orchestre de Paris, waar hij een paar

benoemd tot eerste gastdirigent. Ver-

maanden later voor het eerst zijn

volgens staan Oslo en Parijs in de rij. En

opwachting maakte. Zo stond hij reeds

nu het Concertgebouworkest. Alleen al

als 24-jarige aan het hoofd van de

dit seizoen dirigeert hij ook de orkesten

belangrijkste orkesten van Noorwegen

van New York, Cleveland, Chicago,

en Frankrijk.

München, de Berliner Philharmoniker, de London Philharmonic en het Symp-

In datzelfde jaar 2020 debuteerde hij bij

honieorchester des Bayerischen Rund-

het Concertgebouworkest. Na de affaire

funks.

Foto: Marco Borggreve

met Daniele Gatti (die zich schuldig zou

22

hebben gemaakt aan grensoverschrij-

Waarom is hij zo geliefd bij de internatio-

dend gedrag) was het al veel te lang op

nale top? Musici vertellen unaniem dat

zoek naar een nieuwe leider. Ook

het een waar genoegen is om met hem te

Amsterdam viel voor Mäkelä. Hier zal hij

werken, ook al vraagt hij van hen het

de eerste vijf jaar als ‘artistiek partner’

uiterste. Hij weet het beste in hen naar

werkzaam zijn zodat hij in die tijd zijn

boven te halen. Zelf denkt Klaus Mäkelä

contracten in Oslo en Parijs kan uitdie-

nog steeds aan de wijze les van zijn leraar


getuigt het pas verschenen album met alle zeven symfonieën. Toen Mäkelä net begon als chef-dirigent in Oslo, kwam Noorwegen vanwege de pandemie in een strenge lockdown terecht. Van de nood werd een deugd gemaakt. Zo konden ze relatief ongestoord en geconcentreerd werken aan de cyclus. Dit album is zijn eerste voor Decca, waarmee hij pas als derde dirigent sinds Solti en Chailly een exclusief contract heeft gesloten. Het is duidelijk: Klaus Mäkelä schrijft geschiedenis.

KLAUSMAKELA.COM

Onlangs heeft Klaus Mäkelä een Edison Klassiek gewonnen in de ­categorie 'Het debuut'.

SIBELIUS SYMFONIEËN

OSLO PHILHARMONIC O.L.V. KLAUS MÄKELÄ DECCA 0028948522569 (4CD) VKZ.NL/222348 € 39,99

23


INTERVIEW

PY NA RE LL O

PYNARELLO IN TIVOLIVREDENBURG Door Paul Janssen

Pynarello is komend seizoen ensemble in residence van TivoliVredenburg. Het collectief dat de ongeschreven regels van de symfonische orkestpraktijk overhoophaalt, was een initiatief van violiste Lonneke van Straalen. Een terug- en

Foto: Melle Meivogel

vooruitblik met de oprichtster.

24


“Ik houd heel erg van tradities”, zegt

kunnen de solopartijen echte

hoe dat uitpakt”, zegt Van Straalen.

Lonneke van Straalen vrolijk. “Maar ik

solopartijen worden en zo kan Pynarello

“Een mooie manier om eens te beschou-

kijk ook graag hoe iets anders kan. En de

klinken als een ‘verfrissende lentebries.’

wen hoe we zijn gegroeid.”

klassiekemuziekwereld is al heel lang

“Ik ben Pynarello begonnen omdat ik in

De Turkse componiste Meriç Artaç

hetzelfde. Ik vroeg mij af of ik daar

het idee geloofde, en hoopte dat velen

schreef speciaal voor het jubileum een

verandering in kon brengen.” Dat deed

dat met mij zouden doen”, aldus Van

nieuw werk, Holy Slime. Nog zo’n ken-

ze in 2017 met de oprichting van

Straalen.

merk van dit enthousiaste collectief,

Pynarello, ‘een rebellencollectief,

want jonge componisten krijgen volop

gesneden uit flexibel schuimrubber’,

En zo geschiedde. In korte tijd

kansen om met het gezelschap samen te

zoals het ensemble zichzelf noemt. Een

bestormde het collectief de gangbare

werken. Zo krijgt Boris Bezemer de gele-

treffende omschrijving, want het

en minder gangbare podia. Het geheim?

genheid een Sciencefiction-kerstopera te

gezelschap lapt alle ongeschreven

“Dat is er niet. Ik denk dat musici het

schrijven om te onderzoeken hoe kerst er

regels aan zijn laars. De musici spelen in

heel fijn vinden om te delen in een

misschien over tweehonderd jaar uitziet

kleding die ze lekker vinden zitten en

democratisch proces zonder dirigent.

(24 december), staat in de passietijd het

zelfs de orkestopstelling is vrij. Zo

We onderzoeken samen de muziek, dat

perspectief van de vrouw centraal in de

is anders dan bij reguliere orkesten.

samenwerking met het vrouwelijke

Daarbij werken we zonder bladmuziek

a-capellaensemble Kobra (7 april) en

op het podium. Iedereen verdiept zich

geven in het laatste concert van het

vooraf in de partituur zodat de muziek

seizoen de jonge componisten Kika

echt in ons bloed gaat zitten.”

Sprangers en Anne-Maartje Lemereis,

Een proces dat veel inzet vergt van de

geïnspireerd door Sjostakovitsj’ Negende

musici. “Ik kan de vinger er niet hele-

symfonie, hun visie op zaken als censuur,

maal op leggen waarom het werkt,

onderdrukking en vrijheid.

maar ik denk dat het met verantwoor-

“Eigenlijk is het seizoen niet anders dan

delijkheid te maken heeft. Iedereen die

voorheen in TivoliVredenburg. De zaal

meespeelt voelt zich eigenaar van het

omarmde ons al toen Pynarello nog niet

geheel. Elke musicus weet welke rol hij

meer dan gebakken lucht was. Het

Een rebellencollectief, gesneden uit flexibel schuimrubber of zij op een bepaald moment in het

vertrouwen dat we van meet af aan

stuk heeft. Zo begrijp je de puzzel veel

kregen is ontzettend waardevol

beter, maar het is wel veel werk.

geweest. Dat we ons nu officieel ensem-

Daarom werkt Pynarello ook project-

ble in residence mogen noemen is een

matig; we kunnen dit niet elke week.”

mooi cadeautje bij het vijfjarig bestaan.”

Alle projecten voor komend seizoen

INFO: TIVOLIVREDENBURG.NL

hebben een plek gevonden in onder andere TivoliVredenburg waar Pynarello ensemble in residence is. Het

TIVOLIVREDENBURG.NL

eerste concert in de reeks, op 16 oktober, vertelt meteen wat de kracht is van Pynarello. Dan speelt het collectief net als in het begin vijf jaar geleden Beethovens Vijfde symfonie. Uit het hoofd en zonder dirigent. “Ik ben heel benieuwd

16 OKTOBER PYNARELLO PARTY 24 DECEMBER SCIENCEFICTIONKERSTOPERA 31 DECEMBER NEW YEAR’S EVE 7 APRIL PASSIE MET SADETTIN 4 JUNI OVERWINNINGSSYMFONIE

25


Klaus Mäkelä

SIBELIUS

WINNAAR EDISON KLASSIEK 2022

“Geweldig klinkende, gloeiende cyclus.” de groene amsterdammer

“Buitengewoon meeslepend” trouw

“Een raak statement” nrc

BESTEL NU scan met de camera van je telefoon


INTERVIEW

NIE K BA A R

OBSESSION Door Wenneke Savenije

De violist ziet zichzelf als heel obsessief, zolang het de viool betreft. “Ik kan er maar niet genoeg van krijgen en steeds van hetzelfde genieten. Alleen al kijken naar een mooie viool maakt me blij, of een bepaald stuk drie weken lang mini-

viool in de Efteling, waar hij als

maal tien keer per dag horen.” De titel

zevenjarig jongetje de Danse macabre

van Baars nieuwe album lag dus voor de

van Saint-Saëns hoorde in het

hand. Is geobsedeerd zijn een zegen of

spookhuis. Nu speelt hij zijn favoriete

een vloek? “Beide! Een zegen omdat je

vioolstukken met het Concertgebouw

altijd iets hebt waar je naar terug kan

Chamber Orchestra op zijn nieuwe

keren en waar je energie en voldoening

album Obsession.

uit kunt halen. Met muziek en viool heb ik

Zijn ouders wilden hem per se op het kennismaking-met-instrumentenklasje zetten van de muziekschool. Niets aan, vond de zevenjarige Niek Baar. Hij

Foto: Neda Navaee

Niek Baar (1991) werd verliefd op de

iets dat misschien lijkt op hoe andere mensen hun geloof kunnen beschrijven. Maar ook een vloek, omdat ik er soms weleens vanaf zou willen en me afvraag hoe een leven zonder viool zou zijn. Maar

dramde net zo lang tot hij toch op viool-

het zegen-gedeelte weegt blijkbaar

les mocht, eerst bij Merle Hunnego aan

zwaarder, want ik ben er nog nooit mee

de SKVR in Rotterdam, en later op de

gestopt!”

Jong Talentklas van het Haags Conser-

stukken hoorde ik uitvoeringen door

vatorium. Uiteindelijk won hij prijzen op

Anne-Sophie Mutter en Maxim Venge-

internationale concoursen en nu wordt

rov, van wie ik toen een erg grote fan

Niek Baar gezien als een van de vioolta-

was. Isaac Stern was mijn vioolheld.

lenten van de nieuwe generatie.

Naar zijn cd’s luisterde ik als kind de hele

NIEKBAAR.COM

dag door. Hoe violistischer en virtuozer, Wat bepaalde de repertoirekeuze voor

hoe beter ik het vond. Tegenwoordig heb

zijn album Obsession? Niek Baar: “Het

ik eigenlijk voor al mijn collega’s ontzet-

zijn over het algemeen stukken die ik

tend veel respect en kan ik elke keer

hoorde toen ik jong was en bezeten van

door andere opnames geïnspireerd

de viool. Tzigane hoorde ik voor het eerst

worden, en al helemaal door liveconcer-

op de debuut-cd van Janine Jansen, ik

ten. Op dit moment is Leonid Kogan mijn

was meteen verkocht. Van veel andere

favoriete violist, zijn klank vind ik echt de allermooiste. Ik had hem graag live gehoord. Eigenlijk had ik Introduction et

Steeds van hetzelfde genieten

Rondo Capriccioso van Saint-Saëns op de cd willen zetten. Maar nadat we het meerdere keren hadden uitgevoerd en gerepeteerd vonden het Concertgebouw Chamber Orchestra en ik toch dat dat

KREISLER, RAVEL e.a. OBSESSION

NIEK BAAR, CONCERTGEBOUW CHAMBER ORCHESTRA CHANNEL CLASSICS 7233854487228 VKZ.NL/22434 € 23,99

stuk niet goed werkte zonder blazers.”

27


ALTIJD EEN VERRASSING OOK DIT PRODUCT KOOPT U MET DE KLASSIEKE ZAKEN CADEAUKAART

ZIEK VAN KLASSIEKE MU VOOR LIEFHEBBERS

• Verkrijgbaar bij uw Klassieke Zaken specialist • Kies zelf een bedrag tussen € 5,- en € 150,• In delen inwisselbaar • Gratis bijpassende cadeauverpakking met ruimte voor een persoonlijke boodschap

VKZ.NL/222348

De Klassieke Zaken Cadeaukaart is een speciale uitgave van de Nationale EntertainmentCard, de nationale cadeaukaart voor cd’s, dvd’s, games en tickets voor musicals en concerten. Besteedbaar bij winkels (ook online) in heel Nederland. Zie ook www.nationale-entertainmentcard.nl.


¤ 12,99 +

Geschenk VAN GOGH IN ME BOEK + CD

* CONSUMENTENADVIESPRIJS

AANGENAAMKLASSIEK.NL


NIEUWE RELEASES - VOORDELIG GEPRIJSD NIEUW

NIEUW

VIVALDI VIVALDI

SJOSTAKOVITSJ

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤25,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤30,99 VOOR

THE FOUR SEASONS

€ 17,99

(consumentenadviesprijs)

2SACD

€ 17,99

(consumentenadviesprijs)

VIVALDI Il mondo al rovescio Amandine Beyer / Gli Incogniti

SJOSTAKOVITSJ 24 Preludes & Fugues Hannes Minnaar

Harmonia Mundi – 3149020944714

Challenge Classics – 608917290721 - 2SACD

Antonio Vivaldi staat nog steeds te boek als veelschrijver, maar in wezen was hij een ongekend modernist, een briljant orkestrator en een componist met groot gevoel voor muzikaal verhaal en drama. Hij zette het soloconcert op de kaart en met zijn Concerti con molti istromenti legde hij de basis voor de latere symfonie. Amandine Beyer en haar Gli Incogniti benaderen in concerten als Il mondo al rovescio de rode priester als briljant vernieuwer en laten Vivaldi opwindender dan ooit klinken.

Tatjana Nikolajeva deed in 1950 mee aan het Internationaal Bachconcours en speelde alle Preludes en Fuga’s van de grote barokcomponist uit haar hoofd. Jurylid Dmitri Sjostakovitsj was zo onder de indruk dat hij voor haar 24 Preludes en Fuga’s schreef. Dit mengsel van een beetje Bach en veel Russisch venijn van de getormenteerde componist groeide uit tot een kleine Parnassus van de pianoliteratuur. Hannes Minnaar, geprezen om zijn onopgesmukte lezing van Bachs Goldbergvariaties, is de aangewezen persoon om van dit bijna drie uur durende epos een onvergetelijk document te maken.

NIEUW

NIEUW

VARIOUS

ADAMS

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

€ 14,99

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

VARIOUS Kaleidoscope Fatma Said

ADAMS Tromba Lontana e.a. Tonhalle-Orchester Zürich o.l.v. Paavo Järvi

Warner Classics – 5054197139215

Alpha – 3760014198748

‘Fatma Said slecht grenzen tussen Oost en West’ (de Volkskrant). ‘Een betoverend debuutalbum’ (Klara). ‘Flawless, faultless, and captivating’ (The Classic Review). Het debuutalbum El Nour van de Egyptische sopraan bracht overal de handen op elkaar. Met deze nieuwe cd zal het niet anders zijn. Kaleidoscope is een brutale mix van stijlen van Franz Léhar via Astor Piazzolla en Serge Gainsbourg naar Whitney Houston. Ondertussen zingt ze in vele talen over de dans die de rode draad vormt op deze opwindende plaat. Stilzitten is * CONSUMENTENADVIESPRIJS uitgesloten.

In het seizoen 2021-2022 braken het Tonhalle Orchester Zürich en zijn chef-dirigent Paavo Järvi in Zwitserland een lans voor de enerverende orkestwerken van John Adams. Nu hoeft dat in de rest van de wereld niet meer, maar de liveregistraties van het orkest van onder andere My Father knew Charles Ives, Slonimsky’s Earbox en Tromba Lontana zijn van zo’n enerverend gehalte dat ze iedereen om kunnen toveren in een Adamsliefhebber. ‘Een van de grootste levende componisten’, noemde Paavo Järvi hem al eens. En zo is het.

www.aangenaamklassiek.nl


NIEUWE RELEASES - VOORDELIG GEPRIJSD NIEUW

NIEUW

SAINT-SAËNS, STRAUSS e.a.

HELLENDAAL

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

€ 14,99

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

SAINT-SAËNS, STRAUSS e.a. Van Gogh in Me Nederlands Kamerkoor o.l.v. Peter Dijkstra

HELLENDAAL Six Grand Concertos Op. 3 Mike Fentross / Lidewij van der Voort

ALPHA – 3760014196386

Challenge Classics – 608917291124

Van Gogh in Me is een wonderlijke muzikale reis door het fin de siècle dat van ongeveer 1870 tot 1918 de culturele wereld bepaalde. Leidraad zijn de schilderijen van Van Gogh en Klimt en de muziek van onder anderen Debussy, Satie, Mahler en Strauss. De live-uitvoering van het roemruchte Nederlands Kamerkoor is een spektakel waarin beeld en muziek op overweldigende wijze samenvloeien, maar ook de cd brengt de sfeer van hoop, verwachting, experiment en decadentie zodanig tot leven dat we ons voor even in het hoofd van Van Gogh wanen.

Pieter Hellendaal was een van de Nederlandse componisten die in de eerste helft van de achttiende eeuw hun geluk gingen beproeven in het bruisende Londen. De heersende muziekmode werd daar mede bepaald door de concerti grossi van Corelli en Händel. In 1758 gaf Hellendaal in Londen zijn Six grand concertos Op. 3 uit. Een vleugje Händel, een scheutje Corelli en een flinke dot Hellendaal hebben concerten opgeleverd die zich kunnen meten met de beste concerten van zijn voorbeelden. Ook de drive van La Sfera Armoniosa benadrukt dat we hier te doen hebben met barokjuwelen van Hollandse origine.

NIEUW

NIEUW

BRUCKNER PALESTRINA

SCHUBERT

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤26,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

€ 14,99

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

BRUCKNER, PALESTRINA Spectrum Zürich Chamber Singers

SCHUBERT Trio No. 1 Op. 99, “Forellenquintett” in A Major D 667 Busch Trio / Gregor Sigl / Rick Stotijn

Berlin Classics - 8854700280642

ALPHA – 3760014198847

De vocale werken van Giovanni Pierluigi da Palestrina vormden het hoogtepunt van de late renaissance. Een kleine drie eeuwen later zorgde Anton Bruckner voor een even grote vocale bloei met zijn motetten als Locus iste en Ave Maria. De in 2015 opgerichte Zurich Chamber Singers verbindt deze werelden en laat horen dat de toewijding en devotie in al die eeuwen niet veranderd zijn. Het resultaat is een weldadige vocale douche die niemand onberoerd laat.

Franz Schubert schreef vier pianotrio’s. De twee eendelige trio’s en het Pianotrio in Es-groot, D 929 nam het Busch Trio al eerder op. Dat deed het trio volgens OpusKlassiek met ‘intens muzikaal vormgegeven communicatie’, wat leidde tot ‘verfrissend, fonkelend maar ook diepzinnig en lyrisch spel’. Nu is ook het ontbrekende Pianotrio nr. 1 in Bes-groot, D 898 op vergelijkbaar indringende wijze vastgelegd. De combinatie met het Forellenkwintet waarbij het trio assistentie krijgt van contrabassist Rick Stotijn maakt dit vervolg helemaal af.

www.aangenaamklassiek.nl


NIEUWE RELEASES - VOORDELIG GEPRIJSD NIEUW

2CD

NIEUW

PÄRT

VARIOUS

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

€ 14,99

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

PÄRT Op zoek naar Arvo Pärt Jan Brokken / Jeroen van Veen / Joachim Eijlander

VARIOUS Sliding Doors Marieke Vos / Camiel Boomsma

Piano Classics – 5029365102650 - 2CD

Et’cetera – 8711801017716

In het boek Baltische zielen van Jan Brokken komen uiteraard ook Arvo Pärt en zijn muziek langs. Het bracht pianist Jeroen van Veen op het idee van een voorleesconcert waarin de verhalen van Brokken gecombineerd worden met bekende stukken van Pärt, zoals Fratres, Für Alina en Spiegel im Spiegel. De verhalen en de muziek bleken elkaar te versterken en het geheel sloeg zo aan dat er nu een dubbel-cd ligt. Brokken leest, Jeroen en Sandra van Veen en cellist Joachim Eijlander spelen. Het resultaat is een onweerstaanbare muziek- en verhaalbiografie van de klankmagiër uit Estland.

Sliding Doors is de intrigerende titel van een cd waarop vooral de klarinet centraal staat. Klarinettiste Marieke Vos, ook programmeur bij het Grachtenfestival, en pianist Camiel Boomsma spelen enerverende kamermuziek van onder anderen Nino Rota, Gerald Finzi en Henri Rabaud. Hoewel de componistennamen misschien niet de meest bekende zijn, voelt de muziek direct vertrouwd en bekend. Herfstige melancholie, halsbrekende virtuositeit en meeslepend filmische melodiek, het is er allemaal op deze in alle opzichten verrassende cd. Een juweel dat alle aandacht verdient.

NIEUW

NIEUW VIVALDI, PÄRT BOTTESINI

VARIOUS

TABULA RASA

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤26,99 VOOR

€ 14,99

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

VARIOUS Roma Travestita Bruno de Sá

VIVALDI, BOTTESINI Doppio Espressivo RCO Camerata / Rick Stotijn / Bram van Sambeek

Erato – 190296619809

BIS Records – 7318599925097 - SACD

Sinds Paus Sixtus V in 1587 vrouwen verbood om op publieke podia te zingen, was het aan de mannelijke sopranen om voor een sensatie te zorgen. Farinelli werd er wereldberoemd mee. Tegenwoordig proberen countertenors de tover van de castraten te evenaren. De jongste loot aan de stam heet Bruno de Sá. De Braziliaan bezit volgens het Engelse magazine Opera ‘een echte mannelijke sopraan die in staat is om die opwindend hoge tonen te beheersen.’ Samen met il Pomo d’Oro verkent hij de hoogtijdagen van de castraten in Rome. Een fascinerende cd van een fascinerende stem.

Giovanni Bottesini was in de negentiende eeuw de Paganini van de contrabas. Antonio Vivaldi was in de zeventiende en achttiende eeuw de grote man die met vele instrumenten experimenteerde en ook de contrabas als solo-instrument een plek gaf. Rick Stotijn en RCO Camerata brengen deze twee grootheden bijeen in een verrassend programma met hoogtepunten als Passione amore van Bottesini met twee contrabassen in de hoofdrol en Vivaldi’s dubbelconcert voor contrabas en fagot. Een cd waarop het laagste register tot grote hoogte stijgt.

www.aangenaamklassiek.nl


NIEUWE RELEASES - VOORDELIG GEPRIJSD NIEUW

NIEUW

CHAMINADE

MOUTON

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤20,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

€ 14,99

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

MOUTON Missa Faulte d’Argent & Motets The Brabant Ensemble

Piano Classics – 5029365102490

Hyperion – 0034571283852

Pianist Mark Viner heeft een neus en een voorkeur voor grote romantische en virtuoze componisten als Liszt, Alkan en Thalberg. Hij nam hun werk vol pianogeweld schitterend op. Een paar jaar geleden voegde hij er de schijnbaar lichtvoetige werken van de Française Cécile Chaminade aan toe. De plaat vol ‘vanzelfsprekende charme en begrip van het genre’ kreeg vele lovende kritieken. Dit vervolg is minstens zo prijzenswaardig: romantisch pianogeweld en Franse flair gaan hand in hand en zorgen ruim een uur voor een heerlijke pianodroomwereld.

De Franse renaissancecomponist Jean Mouton gold als een van de belangrijkste en invloedrijkste componisten van zijn tijd. Zijn stijl bezit volgens Limelight Magazine een ‘melodieuze kwaliteit’ die een eerdere aan Mouton gewijde cd van The Brabant Ensemble ‘zo verleidelijk maakt’. Ook deze nieuwe parel met de Missa Faulte d’Argent als zwaartepunt is weer een cd die iedereen die Josquin Desprez en Moutons leerling Adriaan Willaert hoog heeft zitten direct aan moet schaffen. Renaissancekoorwerken op het hoogste en meeslependste niveau.

NIEUW

NIEUW

CHRISTMAS CAROLS

Má vlast

My Country · Mein Vaterland · Ma patrie Vyšehrad Vlatava Šárka Z českých luhů a hájů 5 Tábor 6 Blaník 1

2

x:xx x:xx

3

x:xx

4

x:xx x:xx x:xx

Collegium 1704

ACC 24378

Václav Luks TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR Live from the Prague Spring Festival 2021 conductor

€ 14,99 ACC 24378

Total Time: XX:XX

24378-digi.indd 1

Produktion Nr.: ACC 24378 Spezifikationsnr.: ADP06109

note 1 music gmbh + © 2022

Opening concert on 12 & 13 May Recorded at the MunicipalHouse, Prague (Czech Republic) in May 2021 Essay: English, Français, Deutsch, Česky Made in Austria

SMETANA SCHUBERT

Bedřich Smetana Má vlast

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

ACC 24378

Smetana · Má vlast · Collegium 1704 · Václav Luks

RACHMANINOV VARIOUSBedřich Smetana

Smetana · Má vlast · Collegium 1704 · Václav Luks

CHAMINADE Piano Music Vol. 2 Mark Viner

Collegium 1704 Václav Luks

ISRC

(consumentenadviesprijs)

26.07.2022 10:30:05

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

RACHMANINOV Piano Concertos Nos. 2 & 4 Anna Fedorova / Sinfonieorch. St. Gallen o.l.v. Modestas Pitrenas

SMETANA Ma Vlast Collegium 1704 o.l.v. Vaclav Luks

Channel Clsssics – 0723385425229

Accent - 4015023243781

Anna Fedorova en Rachmaninov, het is een match made in heaven. Haar registratie van Rachmaninovs Tweede pianoconcert op YouTube werd al meer dan 35 miljoen keer bekeken. De in Nederland wonende Oekraïense pianiste bracht met het Sinfonieorchester St. Gallen al eerder een studio-opname uit van Rachmaninovs Eerste pianoconcert. Recensenten loofden de ‘geraffineerd gecontroleerde onbesuisdheid’ en HRAudio.net bestempelde de opname meteen als de beste in de catalogus. Met deze ultieme cd-opname van Rachmaninovs Tweede en Vierde pianoconcert zal het niet anders zijn.

‘Subliem’, zo noemde een recensent de opmerkelijke live-uitvoering van Smetana’s Ma Vlast door een uitgebreid Collegium 1704 tijdens het Praagse Lente Festival van 2021. Het Tsjechische ensemble speelde op historische instrumenten en dankzij de Tsjechische dirigent Václav Luks werd Smetana’s meesterwerk met de beroemde Moldau als tweede deel een ‘bron van vernieuwing, een levende geschiedenis die luisteraars meenam op een reis van trots en inspiratie.’ De cd-registratie laat zich maar op één manier omschrijven: een must voor elke muziekliefhebber.

www.aangenaamklassiek.nl


NIEUWE RELEASES - VOORDELIG GEPRIJSD NIEUW

NIEUW

J.S. BACH, VIVALDI e.a.

VARIOUS

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤26,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

€ 14,99

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

J.S. BACH, VIVALDI e.a. Baroque in Blue Eckart Runge / Jacques Ammon

VARIOUS Veni – Songs of Christmas 2 Norwegian Soloists Choir o.l.v. Grete Pedersen

Berlin Classics – 8854700200688

BIS Records – 7318599925110 - SACD

Het is vaak gezegd: barokmuziek en jazz hebben wel iets van elkaar weg. Een basso continuo lijkt op een walking bass, improvisatie is in beide stijlen die zo’n tweehonderd jaar uiteen liggen de gewoonste zaak van de wereld, om maar wat te noemen. Cellist Eckart Runge en pianist Jacques Ammon nemen de proef op de som op Baroque in Blue. George Gershwin, Chick Corea en Miles Davis staan broederlijk naast Bach, Vivaldi en Händel, en het werkt. Barokmuziek alsof ze gisteren geschreven is, en jazzmuziek die er altijd al geweest lijkt te zijn.

Het is nooit te vroeg voor Kerstmis en kerstmuziek, en zeker niet voor Scandinavische kerstmuziek. Een aantal jaren geleden bracht het Norwegian Soloist Choir een prachtige cd uit met bekende kerstliederen en traditionele Scandinavische songs. De cd bracht vele koorliefhebbers op het puntje van de stoel en schreeuwde om een vervolg. Dat is er nu met Veni – Songs of Christmas 2. Duik in de wereld van het Scandinavische ‘jul’ met traditionele liederen, geniet van perfecte uitvoeringen van bekende westerse kerstmuziek en kom in de stemming van haardvuur en dennengeur.

NIEUW HAYDN . STRAVINSKY

BEETHOVEN

MOET JE HOREN GRATIS CADEAUKAART T.W.V.

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

2CD

¤ 5,-

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

BEETHOVEN Diabelli Variations Geoffrey Madge Zefir – 8717774570883

Als de inmiddels tachtigjarige pianist Geoffrey Madge zich met de ijkpunten uit de pianoliteratuur gaat bezighouden gebeurt er iets bijzonders. Zo zette hij eerder een spraakmakende interpretatie van de Goldbergvariaties neer. En nu heeft hij Beethovens Diabellivariaties op zijn eigen wijze aan de eeuwigheid toevertrouwd. Lees vooral zijn suggestie hoe het werk te beluisteren. En luister dan naar deze éminence grise, die met rust en wijsheid alles wat hij al die jaren dat hij de Diabellivariaties al speelt geleerd heeft, samenbalt in een uitvoering die veel nieuws over de noten aan het licht brengt.

Bij aanschaf van Aangenaam Klassiek 2022 (Geldig t/m 31-01-2023)

WWW.AANGENAAMKLASSIEK.NL

www.aangenaamklassiek.nl


KOOPJES - AANTREKKELIJK GEPRIJSD

VARIOUS

VARIOUS

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤17,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤17,99 VOOR

€ 11,99

€ 11,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

VARIOUS Silent Dreams Harriet Krijgh / Magda Amara

VARIOUS In Umbra Mortis Cappella Amsterdam

Deutsche Grammophon – 0028948560523

Pentatone - 0827949094866

‘Een album vol verkneukelmomenten’ noemde De Gelderlander de cd waarop Harriet Krijgh haar cello in de rol van vocalist laat schitteren en prachtige songs van onder anderen Schubert, Schumann en Mendelssohn omtovert tot intense ‘Lieder ohne Worte’. Luister naar Schuberts Nacht und Träume en hoor de woorden meegonzen in de schitterende cellotoon die gedragen wordt door de piano van Magda Amara. En geniet van de dwingend meeslepende versie van Wie Melodien zieht es mir van Brahms. Waarschuw wel de buren, want meezingen gaat vanzelf.

The Classic Review vergeleek Cappella Amsterdam in een recensie van de cd In Umbra Mortis met grootse vocale ensembles als The Tallis Scholars en The Sixteen. Niet alleen vanwege de meer dan onberispelijke hemelse zang, maar ook vanwege het gewaagde repertoire. Het gezelschap combineert deze keer het zeer melodieuze werk Sieben Passions-Texte van de hedendaagse componist Wolfgang Rihm met motetten van de zestiende-eeuwse Giaches de Wert en het lijkt alsof de eeuwen vervliegen in de schoonheid van deze vocale muziek. Een echte kippenvel-cd.

J.S. BACH

VARIOUS

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

€ 11,99

€ 11,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

J.S. BACH Concertos for Organ and Strings Bart Jacobs / Les Muffatti

VARIOUS 12 Stradivari Janine Jansen / Antonio Pappano

Ramée – 4250128518048

Decca – 0028948516056

Nee, Johann Sebastian Bach schreef geen orgelconcerten. Tenminste, ze zijn niet overgeleverd. Bart Jacobs vond wel fragmenten voor orgel en orkest in cantates die Bach baseerde op eerder geschreven concerten. Eén en één is twee, dacht de organist en met Les Muffatti maakte hij op basis van die wetenschap een orgelconcert van onder andere het Klavecimbelconcert BWV 1052. Enthousiasme alom. Het tijdschrift Luister gaf de schijf zelfs de hoogste waardering. ‘Indrukwekkend en van het hoogste belang’, concludeerde het blad. Een cd waar u niet omheen kunt.

Het geheim van Antonio Stradivarius spreekt nog altijd tot de verbeelding en blijft waarschijnlijk altijd een groot geheim. Toch levert de fascinatie voor de grootmeester van de vioolbouw soms briljante documenten op. Dat is 12 Stradivari van Janine Jansen en haar goede muziekvriend Antonio Pappano. De violiste kreeg een paar weken de beschikking over de bekendste en duurste, soms decennia niet bespeelde Stradivari en speelde daarop prachtwerken uit de vioolhistorie. Bottomline: adembenemende violen, maar het is de violiste die ze opwindend laat klinken. Een schitterend document.

www.aangenaamklassiek.nl


KOOPJES - AANTREKKELIJK GEPRIJSD

MONTEVERDI, ALLEGRI

VARIOUS

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

€ 11,99

€ 11,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

MONTEVERDI, ALLEGRI Anamorfosi Le Poème Harmonique o.l.v. Vincent Dumestre

VARIOUS Complices Jean-Guihen Queyras / Alexandre Tharaud

Alpha – 3760014194382

Harmonia Mundi – 3149020939970

‘Betoverend, verrassend, tegendraads, spectaculair.’ De woorden waarmee Trouw de recensie van de cd Anamorfosi van Le Poème Harmonique opende, liegen er niet om. En terecht. Het gezelschap van Vincent Dumestre weet wederom van deels gekend repertoire iets bijzonders te maken. Van oorsprong wereldlijke muziek klinkt hier in een religieuze variant, maar de uitvoering van deze ‘drogbeelden’, zoals de titel van de plaat zich laat vertalen, is zo spannend en gewaagd dat zelfs het geliefde Miserere van Allegri als nieuw klinkt.

Cellist Jean-Guihen Queyras en pianist Alexandre Tharaud zijn al zo’n twintig jaar metgezellen (complices) op het podium. Die twintig jaar hebben een schat aan spectaculaire toegiften opgeleverd. Deze cd bevat negentien van die toegiften uit alle hoeken en gaten van de muziekgeschiedenis. Een selectie die je op het puntje van de stoel brengt en volgens The Strad ‘jaw-dropping’ virtuositeit, ‘vederlichte en aanstekelijk charmante’ werken en ‘kleine doch betoverende momenten’ biedt. Twee muzikale grootheden die zich verenigen in ultiem speelplezier.

KORNGOLD

FRANCK

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

€ 11,99

€ 11,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

KORNGOLD String Quartets No. 2, Op. 26 & No. 3, Op. 34 Alma Quartet

FRANCK Préludes, Fugues & Chorals Nikolai Lugansky

Challenge Classics – 608917286922

Harmonia Mundi – 3149020940037

‘Een romantische filmmelodie’ tussen ‘in hoog tempo bozig stuiterende noten’, en ‘een vleug zachte nostalgie’ waren voor de Volkskrant voldoende om laaiend enthousiast te zijn over de cd van het Alma Quartet met het Tweede en Derde strijkkwartet van Erich Wolfgang Korngold. Het kwartet vertrouwde de noten van de man die geldt als een van de architecten van de Hollywoodsound rechtstreeks en zonder kunstgrepen aan de cd toe, wat de sensatie biedt van een spannende live-uitvoering. Muziek van een componist die elke keer weer verrast.

In aanloop naar 2022, het tweehonderdste geboortejaar van César Franck, nam de gevierde pianist Nikolai Lugansky een hele cd op met pianowerk van de Belgische Fransman. Het leverde hem in Frankrijk een terechte Diapason d’Or op, want het pianorepertoire van Franck kan nog wel wat aandacht gebruiken. Francks combinatie van oude waarden, Franse slag en extatische religiositeit in bijvoorbeeld de Prélude, Choral et Fugue is niet te versmaden. Zeker niet als Lugansky alle emoties in de werken het volle pond geeft.

www.aangenaamklassiek.nl


KOOPJES - AANTREKKELIJK GEPRIJSD

VARIOUS

MOZART

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤25,99 VOOR

€ 11,99

2CD

(consumentenadviesprijs)

€ 14,99

(consumentenadviesprijs)

VARIOUS À sa guitare Philippe Jaroussky / Thibaut Garcia

MOZART Momentum 1786 Leif Ove Andsnes / Mahler Chamber Orchestra

Erato – 0190295005702

Sony Classical – 0194398545127 – 2CD

‘Ik kan niet zingen, daarom ben ik op Philippe afgestapt.’ ‘En ik kan niet gitaarspelen, dus vroeg ik Thibaut om een tweekoppige troubadour te vormen. Zo is het gekomen.’ Even simpel als hilarisch verklaren countertenor Philippe Jaroussky en gitarist Thibaut Garcia de wording van hun ‘achtbaan door de muziekgeschiedenis in liedjes voor stem en gitaar’. De sprankelende combinatie dendert als een popduo door ‘liedjes’ van Caccini, Dowland en Purcell, via Mozart, Fauré en Granados naar werk van Luiz Bonfá en de Franse Barbara. Een plaat om vrolijk van te worden.

1786 was het jaar waarin Mozart succes had met Le Nozze di Figaro en Beethoven Mozarts Pianoconcert nr. 24 omarmde. Juist in dat pianoconcert lijkt Mozart zijn meest melancholische kant bloot te leggen. Op Mozart Monumentum 1786 brengt Leif Ove Andsnes met het Mahler Chamber Orchestra dit bijzondere jaar uit het leven van Mozart tot klinken. Met als overige werken het Pianoconcert nr. 23, het Pianokwartet in Es en het Trio in Bes biedt hij een even subliem als onweerstaanbaar inzicht in het hoofd van de componist.

BRUCKNER

VARIOUS

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤24,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤17,99 VOOR

€ 11,99

€ 11,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

BRUCKNER Symphony No. 7 Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Bernard Haitink

VARIOUS Brabant 1653 Holland Baroque

Challenge Classics – 0608917289527

Pentatone – 0827949089565 – SACD

En opeens werd 15 juni 2019 een gedenkwaardige dag in de Nederlandse muziekgeschiedenis. Tijdens de ZaterdagMatinee voerde Bernard Haitink met het orkest waar hij ruim zestig jaar geleden zijn eerste chef-dirigentschap bekleedde Bruckners Zevende symfonie, zijn lievelingswerk, uit. Even daarvoor had de maestro in een interview aangegeven dat hij het allemaal welletjes vond. Zo werd deze gedenkwaardige Matinee zijn laatste concert op Nederlandse bodem. Deze live-registratie is een nu al historische opname die de grootsheid van Haitink nog één keer onmiskenbaar laat horen.

Geef Judith en Tineke Steenbrink, de ‘barokzusjes’ achter Holland Baroque, een thema en er komt een even geweldig als verrassend programma uit. Zelfs als ze dicht bij huis blijven. Want de cd Brabant 1653 onthult wat er zich in de zeventiende eeuw afspeelde achter de poort die het karmelietenklooster in Boxmeer verbond met de Sint-Petrusbasiliek. De zussen vonden een schat aan zeventiende-eeuws kloosterrepertoire van onder anderen Benedictus Buns en brachten dat in adembenemende reconstructies. Duik voor even in de magische wereld van het rustgevende klooster en geniet.

www.aangenaamklassiek.nl


KOOPJES - AANTREKKELIJK GEPRIJSD

VARIOUS

WEILL, SJOSTAKOVITSJ

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

€ 11,99

€ 11,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

VARIOUS Dutch Masters Lucas & Arthur Jussen

WEILL, SJOSTAKOVITSJ Symphony No. 2 & No. 5 Rotterdam Philharmonic Orchestra o.l.v. Lahav Shani

Deutsche Grammophon – 0028948198597

Warner Classics – 0190295478346

Arthur en Lucas Jussen gaan niet voor de makkelijke weg als het gaat om repertoirekeuzes. Zo is Dutch Masters een ode aan de Nederlandse muziek en een hommage aan hun leermeester Ton Hartsuiker. Het is muziek die niet dagelijks op het programma staat, zoals de Sonate voor twee piano’s van Willem Pijper, maar onder de handen van de pianobroers worden het kleine meesterwerken die de Nederlandse muziek in een nieuw daglicht zetten. Absoluut hoogtepunt van dit ‘sterkste album’ (de Volkskrant) van de Jussens is het nieuwe en enerverende pianoconcert In Unison van Joey Roukens.

‘Doorleefde tristesse’ en ‘een vlucht naar een nieuwe wereld’. Met deze prikkelende woorden vatte de Belgische krant De Standaard deze cd van het Rotterdams Philharmonisch Orkest en zijn chef-dirigent Lahav Shani samen. Het is een mooi tweeluik van de jaren dertig van de twintigste eeuw met topuitvoeringen van Sjostakovitsj’ Vijfde symfonie en Kurt Weills Tweede symfonie. En het is vooral een visitekaartje van Shani en het orkest waarin de violen ‘flinterdun musiceren in het ijle’ en het koper ‘schittert en schettert’.

RACHMANINOV, GERSHWIN

VARIOUS

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

€ 11,99

€ 11,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

RACHMANINOV, GERSHWIN Rhapsody Martin James Bartlett / LPO o.l.v. Joshua Weilerstein

VARIOUS Ne m’oubliez pas! Classical Piano and Chamber Music from Curaçao Ketevan Sharumashvili / Jeroen Dupont

Warner Classics – 0190296434334

Zefir – 8717774570777

De Britse pianist Martin James Bartlett was een aantal jaren geleden de jongste musicus ooit die debuteerde op de BBC Proms. En hij was nog een student toen hij zijn eerste platencontract op zak had. Met zijn tweede cd pakt hij meteen groots uit: Rachmaninovs Paganinivariaties en Gershwins Rhapsody in Blue. Daartussen een aantal soloarrangementen die Earl Wild maakte van werken van de beide componisten. Een heerlijke plaat, die volgens het Belgische Klara vooral opvalt door de ‘onweerstaanbare swing’ van de jonge pianist.

Curaçao is een deel van het Koninkrijk der Nederlanden, maar de muziek van Curaçaose grootheden als Jan Gerard Palm, Jules François Blasini en Miguel Esebilio Senior wil maar niet beklijven. En dat terwijl zowel de piano- als de kamermuziek een heerlijke combinatie is van Chopin en tegendraadse Caribische ritmen. De in Nederland wonende Georgische pianiste Ketevan Sharumashvili breekt een lans voor de Curaçaose muziek en zorgt met struikelmarsen en een zwierig gesyncopeerde driekwartsmaat voor een heerlijk tropisch klankbriesje.

www.aangenaamklassiek.nl


KOOPJES - AANTREKKELIJK GEPRIJSD

KORNGOLD, BRUCH e.a.

CHOPIN

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤22,99 VOOR

€ 11,99

€ 11,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

KORNGOLD, BRUCH e.a. Transmission Edgar Moreau / Luzerner Sinfonieorch. o.l.v. Michael Sanderling

CHOPIN Etudes Op. 25, 4 Scherzi Beatrice Rana

Erato – 0190295105105

Warner Classics – 0190296764240

Kol Nidrei van Max Bruch, Schelomo van Ernst Bloch en ook het Celloconcert van Erich Wolfgang Korngold zijn stukken, doordrenkt van klanken uit het joodse geloof en die typisch Joodse melancholie. Een solist die deze sentimenten overdrijft, mist de somberheid én de levenskracht van deze werken. De jonge Franse cellist Edgar Moreau snapt de wereld achter de noten en speelt volgens het gezaghebbende The Strad met ‘subtiele en tintelende schoonheid’ en een ‘betoverende sensitiviteit’. Een hartverscheurend mooie cd waarop de Joodse wereld zonder opsmuk zalig zingt.

‘Zo eigenzinnig hebben we Chopins etudes en scherzo’s niet eerder gehoord’, kopte de Volkskrant bij een recensie van de Chopin-cd van Beatrice Rana. Inderdaad laat de Italiaanse pianiste ‘Chopin werkelijk klinken als de revolutionair die het aanzien van de pianomuziek in de negentiende eeuw veranderde’, zo voegde Pianist toe. ‘Ze is met een breed kleurenpalet onstuimig waar nodig, teder waar gewenst en virtuoos zonder het anabole-steroïde-spierballenvertoon waar de noten haar geen keus laten.’ Een juweel van een cd die nieuwe inzichten geeft in de noten van Chopin.

VARIOUS

VARIOUS

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN ¤23,99 VOOR

€ 11,99

€ 11,99

(consumentenadviesprijs)

(consumentenadviesprijs)

VARIOUS Night Passages Martin Fröst / Roland Pöntinen

VARIOUS Formidable! Thomas Oliemans / Amsterdam Sinfonietta

Sony Classical – 0194399174029

Channel Classics – 0723385433217

Meesterklarinettist Martin Fröst bewandelt regelmatig minder voor de hand liggende wegen met zijn instrument. Vaak koppelt hij dat aan een persoonlijk thema. Zo’n cd is Night Passages waarop de ontregelende nachtelijke momenten die de ziekte van Ménière, waar Fröst aan lijdt, centraal staan. De klarinettist vertaalt de nachtelijke gekte van deze ooraandoening in een bonte verzameling muziek die van barok naar jazz naar traditionele volksmuziek schiet. De kracht van Fröst is dat het allemaal klopt en dat je doorlopend op het puntje van de stoel meegaat met zijn ‘avontuurlijke reis door de menselijke geest’.

Matthijs van Nieuwkerk en Rob Kemps zetten in 2021 het Franse chanson weer op de kaart met hun gelijknamige programma. Al veel eerder brak bariton Thomas Oliemans een lans voor het Franse lied van onder anderen Giraud, Trenet, Aznavour en Brel en begeleidde hij zichzelf tijdens concerten achter de piano. Met Amsterdam Sinfonietta voegde hij prachtige strijkersarrangementen toe en het resultaat is een cd die het Franse joie de vivre en het Hollandse vakantiegevoel naar een grootse synthese brengt.

www.aangenaamklassiek.nl


HISTORISCH HANS HEG zeventig jaar na diens dood. Destijds

terug door de Amerikaan Joshua Rifkin

ging het erom dat men kennis kon

gelanceerde idee dat de cantates en

maken met dit meesterwerk. Sinds kort

oratoria van Bach het best in piepkleine

vliegen Bachexperts elkaar in de haren

bezetting kunnen worden uitgevoerd.

over iets anders. Je hoort nu te kiezen tussen een uitvoering met slechts één

Allemaal modieus gedoe, schrijft Jacobs.

Wat weegt zwaarder? Historisch besef

zanger per partij of voor een ‘ouder-

Ja, heel ‘hip’, dat wel! Maar het heeft

of historisch inzicht? Ik zou zeggen geen

wetse’ versie met iets groter koor. Hoe-

niets van doen met datgene waar hip

van beide. Allebei even belangrijk. Het

wel we weten dat Bach klaagde over

voor staat in de oudemuziekpraktijk:

een kan niet zonder het ander. Zowel

gebrek aan (goede) zangers in de twee

‘Historically Informed Performance’. Met

René Jacobs als de broers Jussen bieden

kerken die hij moest bedienen in Leipzig.

andere woorden: het cd-boekje en de

een paar opmerkelijke voorbeelden.

toelichting van de altijd weer verras-

Jacobs zette voor harmonia mundi voor

René Jacobs licht zijn standpunt – zeg

sende Jacobs zijn minstens zo interes-

de tweede keer Bachs Hohe Messe op de

maar: half om half – uitvoerig toe in het

sant als zijn herziene kijk op de Hohe

plaat. Hij draagt daarmee zijn steentje bij

booklet. Hij begint bij een theoloog uit

Messe. Al kwam ik ook een niet zo posi-

aan de discussie over de meest ‘authen-

Bachs tijd: “Es liegt nicht allemahl an der

tieve recensie tegen in de Gramophone.

tieke’ versie van Das grösste musikali-

Menge: Es ist vielmehr eine Verschwen-

Het zij zo. Smaken verschillen.

sche Kunstwerk aller Zeiten und Völker.

dung zu nennen, wenn ein Chor stärker besetzt ist als es vonnöthen ist”. Een

Jacobs heeft echter mijn hart gestolen

Die kwalificatie is niet van mij. Komt van

groot koor is verspilling, geen artistieke

met zijn eerbetoon aan de grote man

een Zwitserse muziekuitgever, die in 1818

noodzaak - aldus Gottfried Ephraim

achter harmonia mundi, Bernard Coutaz.

klanten zocht voor de eerste uitgave van

Scheibel. Weer wat geleerd. Toch moet

Hij startte met dit Franse label in 1958,

Bachs ‘grosse Katholische Messe’. Bijna

Jacobs niets hebben van het enige tijd

stuwde het op tot een wereldmerk en hield dat vol tot aan zijn dood in 2010. Zijn rechterhand, zijn vrouw Eva, zette de zaak gelukkig op dezelfde voet voort totdat ook zij er in 2021 een punt achter moest zetten. Maar wat een erfenis! Jacobs is terecht lyrisch. Met name Eva heeft hem enorm geïnspireerd en beïnvloed in zijn muzikale carrière. “Zij geloofde vanaf het begin in mij.” Hij heeft zich kunnen laven aan hun moed en pioniersgeest. Dat noem ik nog eens respect voor het verleden. Historisch perspectief par excellence, zoals je het maar zelden tegenkomt. Hoewel: ook Lucas en Arthur Jussen hebben onlangs opnieuw mijn aandacht getrokken. In hun spectaculaire dubbelalbum,

40


COLUMN

PERSPECTIEF Dutch Masters, met louter Nederlandse

afgelopen Holland Festival presen-

composities voor pianoduo. Van 1935

teerde Het Nationale Ballet een

(Willem Pijper) tot nu (Joey Roukens).

omvangrijk project met uitsluitend werk

Hun samenspel is perfect. Maar nog veel

van de 90-jarige choreograaf Hans van

belangrijker: hun stilistisch inzicht om

Manen. Een ongekend en meesterlijk

Louis Andriessen anders aan te pakken

portret, dat een mooie terugblik bood op

dan Hans Henkemans is frappant.

zijn hele oeuvre. Uniek! Ongeveer op hetzelfde moment maakte het jubile-

Dit album is met recht een hommage

rende, 60-jarige gezelschap bekend dat

aan een van hun eerste leermeesters:

de programmering voor dit najaar was

pianist en pedagoog Ton Hartsuiker. Hun

gewijzigd. Geen vrijblijvend feestpro-

ontroerend openhartige verslag over het

gramma (Celebrate!) maar, gezien de

tomeloze enthousiasme van Hartsuiker,

oorlog in Oekraïne, een reprise van het

dat ze als tieners over zich heen kregen,

fameuze anti-oorlogsballet De Groene

verklaart veel. Zo niet alles. Dáárom zijn

Tafel uit 1932 van Kurt Jooss. Onder de

ze zo geïnteresseerd geraakt in nieuwe

noemer: Shadows.

muziek, durfden ze Mantra van Stockhausen op hun repertoire te nemen en

Ik hoop dat ze zich bij het Holland Festival

vult het nieuwe, uitdagende en voor hen

zijn rotgeschrokken. Zoveel ‘historisch

geschreven Concerto for 2 pianos van

besef’, daar kun je toch alleen maar van

Roukens cd 2. Hulde voor dit initiatief en

dromen? Zonder tot actie over te gaan!

de lef om ook Deutsche Grammophon

Hoe is het mogelijk, vraag ik me af. Het

bij dit project te betrekken.

75-jarig bestaan van het oudste, in 1947

J.S. BACH MASS IN B-MINOR

AKADEMIE FÜR ALTE MUSIK BERLIN, RIAS KAMMERCHOR O.L.V. RENÉ JACOBS HARMONIA MUNDI 3149020944592 (2CD) VKZ.NL/22445 € 30,99

opgerichte festival van Nederland is Tot slot nog even iets over de keuze van

daardoor nagenoeg ongemerkt voorbij-

het thema voor deze column. In het

getrokken. Gebrek aan geld en mankracht, heet het. Volgens mij is het gewoon gebrek aan inzet, inzicht én ideeën. Ted Brandsen, artistiek directeur van Het Nationale Ballet, kreeg (opnieuw) een lintje. Het Holland Festival

Historisch perspectief par excellence

komt in aanmerking voor de poedelprijs.

€ 11,99

ROUKENS, ANDRIESSEN e.a. DUTCH MASTERS LUCAS EN ARTHUR JUSSEN DG 0028948198597 (2CD) VKZ.NL/22446 € 22,99

41



IN GESPREK MET

NIE K BA A R

DE DAG VAN DE VIOOL Door Noortje Zanen

de toekomst nog mogelijk is. Maar mijn liefde voor muziek blijft me motiveren. Hoe ouder ik word, hoe meer andere musici ik bewonder. Ik speel met zoveel

toen hij met Schumanns Vioolconcert

bijzondere mensen samen, dat is heel

de eerste prijs ‘Oskar Back’ won van

inspirerend. Mijn onlangs verschenen cd

het Nederlands Vioolconcours. De

Obsession bevat veel van mijn favoriete

Nederlandse violist treedt veelvuldig

vioolstukken, en daarnaast heb ik een

op met zijn pianist Ben Kim en, als

sterke voorkeur voor de muziek van

solist, met vooraanstaande orkesten,

Schumann en Beethoven. Hoogtepun-

waaronder het Concertgebouw

ten van dit jaar zijn onder andere het

Kamerorkest. Waar komt zijn passie

Tweede vioolconcert van Paganini met

voor het vioolspel vandaan? Toen Niek Baar als zevenjarig jongetje na een bezoek aan de Efteling aan zijn ouders vroeg of hij op vioolles mocht,

Foto: Neda Navaee

Niek Baar maakte in 2018 diepe indruk

de Deutsche Radio Philharmonie en de wereldpremière van het nieuwe vioolconcert van Jonathan Dawe. Na afloop van een optreden hoef ik niet eens per se te horen: ‘Wat speel jij prachtig.’ Ik ben

waren ze vast een beetje verrast. Hoe-

vooral blij als iemand zegt: ‘Ik ben door

wel er thuis weleens klassieke muziek

lende instrumenten kon uitproberen. Ik

opstond, maakten zijn ouders noch zijn

denk dat ze eerst zeker wilden weten of

jou echt van deze muziek gaan houden.’”

twee oudere broers zelf muziek. Mis-

ik vioolspelen echt leuk zou vinden.

schien dat de kleine Niek juist daarom zo

Kennelijk had mijn juf wel meteen door

Cd-tip van Niek Baar:

onder de indruk was van Saint-Saëns’

dat mijn wens heel serieus was. Toen het

“Deze opname met Jessye Nor-

symfonische gedicht Danse macabre,

eindelijk ‘de dag van de viool’ was had ze

man vind ik echt prachtig, en deze

uitgevoerd door skeletten in het Spook-

geregeld dat ik het huurviooltje een

muziek van Strauss is zo mooi!”

slot van de Efteling. “Ik herinner me nog

week thuis mocht hebben. Wat was ik

steeds de kick die de klank van de viool

daar blij mee! Mijn ouders begrepen dat

me gaf”, aldus Baar. “Sindsdien is de

ik echt violist wilde worden, dus toen ik

viool mijn grootste passie. Mijn ouders

acht was mocht ik eindelijk op vioolles.”

gaven me op voor een kennismakingscursus op een Rotterdamse muziek-

Na vier jaar vioolles op de muziekschool

school, waar je een jaar lang verschil-

werd Baar toegelaten tot de School voor Jong Talent van het Koninklijk Conserva-

‘Mijn liefde voor muziek blijft me motiveren’

torium in Den Haag, waar hij in 2012 met onderscheiding zijn bachelordiploma haalde en in 2016 rondde hij zijn masteropleiding af aan de Hochschule für Musik Hanns Eisler in Berlijn. “Het was voor mij eigenlijk meteen duidelijk dat ik van vioolspelen mijn beroep wilde maken. Ik heb tot de coronapandemie nooit over dat besluit getwijfeld. Nu ben

R. STRAUSS VIER LETZTE LIEDER

JESSYE NORMAN, GEWANDHAUSORCHESTER LEIPZIG O.L.V. KURT MASUR PHILIPS 002894758507 VKZ.NL/222349 € 13,99

ik weleens ongerust of dit beroep ook in

43


RADIO

CO N CE R T Z E ND E R

CONCERTPODIUM Wie wat bewaart, die heeft wat! De Concertzender bewaart nu al bijna veertig jaar de eigen registraties van de mooiste concerten in alle mogelijke genres. Ons archief omvat duizenden concerten. Regelmatig draaien we die nog op de radio. En steeds meer opnamen zijn gedigitaliseerd te beluisteren op onze website. Waarom de Concertzender? Begin jaren tachtig vond een groepje Amsterdammers dat er een nieuwe radiozender moest komen. Een zender voor klassieke muziek en jazz, maar dan helemaal gericht op livemuziek. De vele

Harry Sparnaay, Harrie Starreveld en René Eckhardt

concerten die er in de hoofdstad werden gegeven, moesten over de radio voor

nieuwste hedendaagse muziek – of

Het project Concertpodium begon in

iedereen beschikbaar worden gemaakt

staan we te dansen bij een Afrobeat-

2016, en op dit moment zijn al meer dan

– om te beginnen voor alle Amsterdam-

groepje. Kortom, bijzondere, ongekende,

tweeduizend concerten via de website

mers. Zo togen wij op 3 maart 1984 met

kwetsbare, ontregelende of verrassende

te beluisteren. Een paar muisklikken

een stel opnametechnici naar De

muziek uit de Nederlandse podiumprak-

scheiden u van de mooiste muziek – van

Ysbreeker, een muziekpodium aan de

tijk, altijd op hoog niveau.

Joseph Haydn tot Frank Zappa, van Theo

Amstel waar nu alweer jaren een grand

Olof tot Ntjam Rosie. Klaar om door u

café zit. Op het programma stond onder

Digitaal archief Concertpodium

ontdekt en steeds opnieuw genoten te

meer Dichterliebe van Robert Schumann,

Elke dag klinkt er ’s middags een uur

worden!

gezongen door de Nederlandse bas-ba-

lang een concert uit ons archief. In de

riton Max van Egmond.

loop van ons bestaan zijn de uitzendmogelijkheden flink veranderd. Van alleen

44

Nu, 38 jaar later, is onze reikwijdte ver-

een live-uitzending op de radio kun je de

groot van Amsterdam tot het hele land

Concertzender nu ook beluisteren én

en van klassiek tot alle muziek die onze

terugluisteren via de website en onze

belangstelling verdient. Onze technici

app. Sinds een paar jaar zijn we bezig

komen tot in Groningen, Veere en

ons concertarchief on demand beschik-

Kerkrade. Muzikaal is niets te gek. De ene

baar te maken. Zo kunt u op elk moment

dag nemen we gregoriaanse gezangen

van de dag een concert naar keuze

op, de andere dag horen we de aller-

afspelen!

Tekst Wouter Steenbeek


JAZZ

PIANOJAZZ

WAARIN HET EEN ONSJE MINDER MAG ZIJN Door Mischa Andriessen

afgezworen bugel en Hersch’ gelijke in spaarzame veelzeggendheid. Indrukwekkend album, toon na toon hoor je een zeldzaam oprechte dialoog. Vraag op straat een willekeurige voorbijganger: is jazz rustige of drukke

De jonge Nederlandse pianist Floris Kap-

muziek? De kans is levensgroot dat de

peyne gaf zijn album de titel Half Of What I

toevallige passant voor de laatste optie

Say Is Meaningless. Dat klinkt ironisch,

kiest. In werkelijkheid zijn beide varian-

maar het ligt meer voor de hand dat deze

ten zo ongeveer evenredig vertegen-

jonge, uiterst getalenteerde musicus van

woordigd, sommige jazz is energiek,

zijn eigen emotionaliteit geschrokken is.

zelfs hectisch, andere jazz zoekt de

Want dit is een speelse, maar ook innige

verstilling en de poëzie.

en vooral diep ontroerende plaat.

De Italiaanse pianist Enrico Pieranunzi

De Fransman Yaron Herman is een

draait al jaren mee. Ooit, lang geleden,

virtuoos pianist die zich hier zeer to the

was hij meer een exponent van de

point betoont. Prachtige klank, veel

drukke versie, maar zijn muziek is al

verbeelding in de melodieën. In ieder

geruime tijd veel rustiger. Minder span-

nummer klinkt Herman vrij en toch bij-

nend wordt ze daarmee niet. Getraind in

zonder geconcentreerd. Soms ligt in de

zowel jazz als klassiek en met een feilloos oor voor de harmonie weet Pieran-

muziek de nadruk bij de harmonische Enrico Pieranunzi

unzi steeds opnieuw prachtige melo-

verkenning, soms meer bij het gevoel, maar Alma blijft de luisteraar beslist bij.

dieën te vinden. Bassist Jasper Somsen

een herseninfarct nooit meer zal spelen,

voegt daar met zijn warmdonkere geluid

is iedere opname er een om te koeste-

ofwel de perfecte ondersteuning dan

ren. Zijn Bordeaux Concert is zo bijzonder

Feilloos oor voor de harmonie wel het geëigende contrast aan toe.

hecht dat het geïmproviseerde optreden

Door de klasse is Voyage In Time een

vaak bijna uitgeschreven lijkt. Tussen de

album waarvan de complexiteit je niet

harmonische hoogstandjes duiken

direct opvalt, maar het is een pracht van

bovendien tal van emotioneel zeer gela-

een plaat.

den passages op.

Ook Keith Jarrett speelde in zijn jonge

Weinig jazzpianisten spelen zo poëtisch

jaren minstens een paar tandjes ruiger

als Fred Hersch, een man die de kwets-

en ook hij heeft een wonderbaarlijk

baarheid in iedere noot omarmt. Op The

harmonische intuïtie. Zijn soloconcerten

Song Is You is zijn compagnon de Itali-

zijn legendarisch vanwege hun concen-

aanse trompettist Enrico Rava, voor de

tratie en intensiteit, en sinds Jarrett door

gelegenheid teruggekeerd tot de eerder

VOYAGE IN TIME

ENRICO PIERANUNZI, JASPER SOMSEN CHALLENGE 608917353327 VKZ.NL/22447 € 22,99

45


KLASSIEKE NOORSE AVONTUREN In mijn vorige stukje* beloofde ik nog een

Wat is de moraal van dit indianenver-

verhaaltje over mijn Scandinavisch

haal? De plotselinge ingeving. De onbe-

avontuur. Op de dag van de uitslag van

vangenheid. Het vertrouwen. De arge-

mijn eindexamen – de slingers hingen

loosheid. De onbevreesdheid. Niet

– komt een vriend (trompettist) langs en

nadenken over de afloop. Ik denk nu wel

vraagt of ik met mijn trio naar Finland wil

eens: dat ik dat durfde, ja, dat was het

gaan om te spelen in Helsinki. Een

jeugdige, toen.

mooier kadootje kon ik niet krijgen. Meer

Hieronder blijf ik in het noorden.

dan 1000 kilometer met de trein van

e.a. BULL, HALVORSEN N LI O NORWEGIAN VI FAVOURITES 721 NAXOS 0636943449 ,99 €13 6 243 L/2 VKZ.N

NORDIC BOPERIC INEKE

PEKKA PYLKKANEN, S 0608917354225 CHALLENGE RECORD 99 22, € 7 243 VKZ.NL/2

46

Amsterdam naar Stockholm en vandaar

Cd klassiek

met de boot naar Helsinki. Er stond een

Norwegian Violin Favourites. Henning

drumstel klaar en ik kon mijn geliefde

Kraggerud, viool en Razumovsky Symp-

American Songbook zingen.

hony Orchestra.

Op de terugweg zei ik óp het station in

Zit ik in de auto, hoor ik een stuk muziek,

Stockholm in een plotselinge opwelling

wil ik proberen te raden wie de compo-

tegen de jongens: “Ik blijf in Stockholm!”

nist is of uit welk land hij komt. En dat

Daar ging de trein. Wuiven. Ik had thuis

valt niet mee.

de lp van zangeres Rita Reys en het

Ik ben dol op cd’s waar meerdere com-

geweldige Zweedse trio van pianist

ponisten op staan, van elk krijg je dan

Bengt Hallberg. Zweden, daar moet je

een proeve en dan word je minstens op

zijn! Ik zocht in het telefoonboek naar

een spoor gezet van de componeerstijl,

het adres van de Zweedse omroep. Bij

hoop je.

de portier zei ik dat ik jazzzanger ben en

Noorse componisten. Componist Ole

of er een jazzafdeling is. Verbaasd pakt

Bull #1. Wat een binnenkomer. Compo-

hij de telefoon en er komt een man naar

nist Christian Sinding #2 tot en met #4.

beneden. Op zijn kantoor. Of ik een plaat

Elk deel met eigen aandeel op het

of cassettebandje heb om iets te laten

gevoelspalet. Er zijn stukken waarbij de

horen. Ai. Nee. Ik stond op, en voor zijn

viool als de beste de ‘smartelijkheid’ kan

bureau begon ik a capella de eerste

laten horen. Componist Johan Severin

regels te zingen van Angel eyes (ballad),

Svendsen. #6 met een Romance. Com-

daarna een paar regels van I’ve got the

ponist Johan Halvorsen. #6 tot en met

world on a string (swing) en daarna wat

#10. Noorse dansen, Liedjes van een

geïmproviseerde scat.

jonge juffrouw en het Liedje van de oude

Hij glimlachte. De volgende dag zat er

visser. Dan componist Edward Hagerup

een meesterlijk kwintet in de studio, we

Grieg. Ja, dé Grieg, maar wist je dat zijn

zochten een paar titels uit die zij en ik

tweede naam Hagerup is?

kenden. Een heerlijke opnamesessie. Ik

Van hem Jeg elker dig. Zo schrijf je het.

logeerde bij de producer. We namen

Hoe spreek je het uit?* En wat het bete-

hartelijk afscheid. En wat denk je wat? Ik

kent? Het is een van de eerste zinnen die

kreeg zomaar een envelopje met geld.

je kent in een andere taal. Het intro voelt


KinderZAKEN ...voor kinderen en andere volwassenen

als muziek bij een heerlijke Hollywood-liefdesfilm. Het is en blijft moeilijk om de kern, het karakter, de stijl van een componist, een land te typeren. Hebben meer van de jonge en oudere lezers dat ook? Mail met het antwoord JA! Dan sta ik Foto: Annelies van der Vegt

niet alleen. Ik denk dat ik een beroep moet doen op onze hoogwaardige musicologen. Wil zich iemand melden? De dinernota is

De plotselinge ingeving, de onbevangenheid, het vertrouwen.

Julia Philippens

Als je wilt weten wat Nordic hard-bop-

Friesland. Dit festival is overigens een

swing is? Alsjeblieft. Maar ook de slow

absolute aanrader voor ‘kinderen en

feel. Laatste track is een mooi voorbeeld

andere volwassenen’. Voor jullie is er een

van de blues. Hé, aan het eind nog wat

boel te zien, te horen en te doen. Ik ben

gepraat?!

daar volgend jaar weer van de partij.

voor mij. De gezelligheid delen we. Mai-

Spelen Finse jazzsaxofonisten anders

Ah ja, en kijk ook even op de site:

len maar.

dan Nederlands saxofonisten? Of heeft

info@fuse.nl. Zij bestaan 10 jaar. Zie de

Ik ben altijd blij met de boekjes bij cd’s.

het niet met het land te maken maar met

lijst met jubileumconcerten. Muziek

Hier werd ik op het spoor gezet van de

de persoonlijkheid, de eigenheid? Daar

zonder grenzen.

Noorse Hardangerviool. Vier melodie–

heb ik wel een gedachte op. Ik denk dat ik

snaren, maar daarbij ook nog vier of

óók een beroep ga doen op onze gewel-

Met de hartelijke groeten van

meer resonantiesnaren waardoor je

dige jazzsaxofonisten. Wil zich iemand

Parrot Milo, die altijd over mijn

meer galmklank krijgt. De viool is vaak

melden? De dinernota is voor mij. De

schouder meekijkt en -luistert.

mooi beschilderd. Zoek maar eens op.

gezelligheid delen we. Mailen maar.

Cd jazz

Wens

Nordic Bop. Pekka Pylkkanen, saxen en

Ik hoop dat er een cd gemaakt wordt van

Eric Ineke, slagwerk.

violist Julia Philippens* en het Jazzviool-

Deze ‘noordelijke’ cd heb ik gekozen om

concert Concerto in Technicolor van

weer eens te laten zien dat musici over

pianist, componist en tekenaar Thomas

de grenzen kijken en elkaar weten te

Beijer. Ik heb het deze zomer gehoord

vinden. Muziek is de internationale taal.

met het Noord Nederlands Orkest

Een Fin, saxen; een Fin, pianist; een Est,

(NNO) op het Oranjewoudfestival in

Iedere mailer krijgt de

bassist en een Nederlandse wereldburger, slagwerk. Pekka had het idee om (een deel van het) repertoire op te nemen van jazzmusici-componisten met wie Eric ooit gespeeld had.

intussen felbegeerde KKZ

konde.

edwinrutten@edwinrutten.nl

Nou dág!

Edwin Rutten

PS. Alle columns zijn na te lezen op www.edwinrutten.nl bij LEZEN PPS. https://nl.forvo.com Tik maar in. Krijg je de uitspraak te horen in veel verschillende talen. Ik had daar veel plezier van toen ik bij Radio 4 presenteerde. PS. Je kunt haar kennen van het ensemble FUSE. Zij is een real jazzcat.

47


CD-BESPREKINGEN BRUCKNER

BRAHMS

Budapest Festival Orchestra o.l.v. Iván Fischer Channel Classics 723385428220 (sacd) VKZ.NL/22420 € 23,99

Budapest Festival Orchestra o.l.v. Iván Fischer Channel Classics 723385732228 (4sacd) VKZ.NL/22411 € 53,99

COMPLETE SYMPHONIES

SYMPHONY NO. 9

ORKEST

ORKEST

Acht jaar geleden hebben het Boedapest Festivalorkest en zijn chef-dirigent Iván Fischer een Edison gewonnen met hun opname van Bruckners Zevende symfonie. Het zal nog wel een tijd duren voordat de Hongaren al zijn symfonieën hebben opgenomen. Nu is de Negende aan de beurt. Net als bij de Zevende zet Fischer er de vaart achter, zó voortvarend dat voormalige grootheden als Jochum, Giulini, Wand en Celibidache (die allen Bruckner trager dan het geluid dirigeerden) dinosauriërs uit lang vervlogen tijden lijken. Wat bij hen grandioze hooggebergtes waren, zijn hier glooiende heuvellandschappen. Bruckner is in Boedapest heel wat kilo’s kwijtgeraakt. Toch doet het resultaat niet modieus aan. Daarvoor is het orkest te diep geworteld in de MiddenEuropese traditie, met een karakteristieke zangerigheid en middenstemmen die er echt toe doen in het homogene samenspel. Zonder een surplus aan metafysisch gewicht of religieuze vervoering heeft de muziek veel aardse schoonheid te bieden. Fischer laat het horen door fijn uitgelichte details organisch een plaats te geven in de grote lijnen. Jammer alleen dat hij bij langgerekte crescendo’s meestal ook het tempo sterk opvoert. Dat gaat ten koste van een grootse ontlading. Daar werd in Bruckners eigen tijd al voor gewaarschuwd.

Ook in Boedapest gebeuren soms mooie dingen. Het Festivalorkest van de stad heeft in de kleine veertig jaar van zijn bestaan geleidelijk de wereldtop bereikt. Dat is vooral te danken aan de oprichter en chef-dirigent van het eerste uur Iván Fischer. Hij heeft de tijd genomen om deze Brahms-cyclus te voltooien. Tussen 2009 en 2021 zijn de vier symfonieën op cd verschenen, aangevuld met verwante muziek zoals de Serenade nr. 2, ouvertures en Hongaarse dansen. Nu zijn de vier schijfjes ook samen uitgebracht in een zeer begeerlijk doosje. Fischer is er niet de musicus naar om extremen te etaleren. Bij hem klinken de symfonieën ontspannen als er geen wolkje aan de lucht is, spannend als er dramatische conflicten in het spel zijn, maar nooit overspannen, terwijl zijn benadering niets aan intensiteit te wensen overlaat. Deze interpretatie is ‘klassiek’, met een uitgekiend evenwicht tussen contrasterende stemmingen. Een constante is de transparante klank in de fijne detaillering, mede dankzij de prachtige opnametechniek. Wie houdt van een Brahms met veel vlees aan de botten, is hier niet aan het goede adres. Wie van een bijna kamermuzikale Brahms wil genieten, mag deze uitgave niet missen.

EDDIE VETTER

EDDIE VETTER

GLOOIENDE HEUVELLANDSCHAPPEN

KAMERMUZIKALE BRAHMS

MOZART, SCHUBERT

TELEMANN, J.S. BACH e.a.

Apollo Ensemble o.l.v. David Rabinovich Eigen beheer 4025796022063 VKZ.NL/22407 € 21,99

Sharon Bezaly e.a. Swedish Chamber Orchestra o.l.v. Thomas Dausgaard BIS 7318599923390 (sacd) VKZ.NL/22415 € 23,99

SYMBIOSE

SYNERGY

ENSEMBLE Het Apollo Ensemble verkent de overeenkomsten tussen Symfonie nr. 40 van Wolfgang Amadeus Mozart en Symfonie nr. 5 van Franz Schubert. Nee, eigenlijk zouden we hier moeten beginnen: het Apollo Ensemble voert de symfonieën van Mozart en Schubert op een frisse en spannende wijze uit, zodat je als luisteraar weer even met andere oren en vernieuwd plezier naar deze werken luistert. Dat luisterplezier ontstaat door de mooi opgenomen, in klein ensemble gespeelde uitvoeringen. Die brengen nieuwe kleuren naar boven zonder dat er een al te nadrukkelijk stempel wordt gedrukt dat de muziek zou laten instorten onder de visie. Nummer 40 van Mozart en de Vijfde van Schubert staan hier naast elkaar als deel van een project dat door het Apollo Ensemble de naam Chain Reactions heeft gekregen: het ensemble gaat de ontwikkeling van muzikale ideeën door de tijd heen blootleggen. De op hun nieuwe album gepresenteerde werken van Mozart en Schubert tonen volgens het ensemble verwantschap in vorm en bezetting (Mozarts symfonie wordt in zijn ‘oerversie’ uitgevoerd). Die gelijkenis wordt hoorbaar gemaakt in de uitvoering. Dat is een deel van de kracht van dit album. De andere is dat het geheel van uitvoering, presentatie en informatie al doet verlangen naar een vervolg.

Een post-covid-cd, dat is wat fluitiste Sharon Bezaly wilde maken. Een cd waarvan het feest van het live samenspelen afspat na twee jaar stilte of hooguit samenspelen vanuit de eigen huiskamer via het internet. Want, aldus de fluitiste, de werkelijke synergie ontstaat pas als je live samenspeelt en elkaar constant uitdaagt. Ze demonstreert deze stelling met een indrukwekkend rijtje muzikale vrienden en een wilde waaier van muziek die reikt via Telemann en Bach tot Saint-Saëns en Villa-Lobos. Elk werk vergt op een of andere manier een samenwerking en is een samensmelting van verschillende stijlen. Zo wist Telemann in zijn Concert in e-klein voor fluit en blokfluit de vigerende Italiaanse, Duitse en Franse stijl te verenigen en de blokfluit en fluit stevige duetten te laten uitvechten. Bach deed hetzelfde in veel van zijn werken die hier gerepresenteerd worden door een virtuele suite van delen uit diverse orkestwerken. In het Concert in d-klein van Franz Doppler zijn het weer twee fluiten die kijven als twee diva’s in een opera. Ook de synergie tussen Bach en Heitor Villa-Lobos in Bachianas Brasileiras nr. 6, een werk dat een meesterlijk samenspel oplevert tussen de fluit en de fagot van Bram van Sambeek, mag niet onvermeld blijven.

HEIN VAN EEKERT

PAUL JANSSEN

VERNIEUWD LUISTERPLEZIER

48

CONCERT

SYNERGIE


CD-BESPREKINGEN BRAHMS, BERG

MOZART Y MAMBO CUBAN DANCES

VIOLIN CONCERTOS

Sarah Willis, Havana Lyceum Orchestra o.l.v. José Antonio Méndez Padrón ALPHA 3760014198786 VKZ.NL/22440 € 23,99

Christian Tetzlaff, Deutsches Symphonie-Orchester Berlin o.l.v. Robin Ticciati Ondine 0761195141021 VKZ.NL/22416 € 20,99

CONCERT

KIJK VOOR DE AANBIEDING OP PAG. 11

CONCERT

Christian Tetzlaff bracht in 2008 een veelgeprezen cd uit met Brahms’ Vioolconcert, maar na veertien jaar wordt het tijd eens te laten horen dat je niet hebt stilgestaan in de tussentijd. En de koppeling met die andere Duitse klassieker maakt nog benieuwder: Alban Bergs vioolconcert Dem Andenken eines Engels. Zoals bekend slaat dat laatste op Manon Gropius, de in 1935 gestorven dochter van Alma Mahler en Walter Gropius, maar in het cd-boekje legt Tetzlaff nog liever een verband met Bergs liefde voor Hanna Fuchs, de moeder van zijn dochter Albine. Tetzlaff ontrafelt nauwgezet de codes die in dit concert verwijzen naar Hanna, die de componist na zijn zeventiende nooit terugzag. Het is een interessant verhaal, maar voor de gemiddelde luisteraar is dit vioolconcert niet zozeer een verzameling clues, maar eerst en vooral een schitterend en ontroerend requiem. Misschien is dit wel de meest geslaagde synthese van twaalftoonstechniek met lyriek en dramatiek, juist omdat Berg ondogmatisch durfde om te springen met de dodecafonische regels. De vertolking van Tetzlaff en Robin Ticciati is heel expressief en legt daarin ook een duidelijk verband met Brahms. Diepgang en dramatiek zijn de sleutelwoorden hier, met voor mij een aantal adembenemende momenten.

Er bestaat geen muzikaler land dan Cuba. Op elke straathoek in Havanna wordt muziek gemaakt en ook al is iedereen straatarm, de sfeer is er geweldig door al die straatbandjes waarop spontaan gedanst wordt. ‘If you can’t dance it, you can’t play it’ is het motto van Cubaanse muzikanten. Volgens hen zou Mozart ‘een goede Cubaan’ zijn geweest. Sarah Willis, hoorniste van de Berliner Philharmoniker en presentatrice, wil haar liefde voor muziek graag globaal delen. Al eerder maakte ze in Cuba een Mozart y Mambo-album, wat Queen Elizabeth ertoe bracht haar lid van het British Empire te maken vanwege haar verdiensten voor de muziek. Op haar tweede Mozart y Mambo-cd met het Havana Lyceum Orchestra onder leiding van haar muzikale ‘soulmate’ José Antonio Méndez Padrón koppelt ze twee hoornconcerten van Mozart – nr. 2 in Es, KV 417 en nr. 1 in D, KV 412 – aan een reeks Cubaanse dansen en een komisch arrangement van het duet van Papageno en Papagena uit Mozarts Die Zauberflöte. Willis is een tophoorniste met een natuurlijke toonvorming en een flexibele muzikaliteit. De Cubanen doen de rest om van dit album een feest te maken: vrolijk, soms melancholiek, maar altijd swingend en bloedmuzikaal.

GERARD SCHELTENS

WENNEKE SAVENIJE

DIEPGANG EN DRAMATIEK

SWINGEND EN BLOEDMUZIKAAL

PROKOFJEV, BRITTEN e.a.

VIVALDI, DE SAINTGEORGE

RECUERDOS

LES 4 SAISONS,

Augustin Hadelich, WDR Sinfonieorchester o.l.v. Cristian Macelaru Warner Classics 0190296310768 VKZ.NL/22429 € 22,99

Orchestre de Chambre de Lausanne o.l.v Renaud Capuçon (viool) Erato 5054197189722 VKZ.NL/22430 € 22,99

CONCERT

CONCERT

Een vluchtige blik doet vermoeden dat Recuerdos, het nieuwe album van violist Augustin Hadelich, weer zo’n toevallige verzameling werken is. Niets is minder waar. Hadelich is een briljant violist die ook nadenkt over zijn programma’s. Op deze plaat draait alles om Brittens Vioolconcert in d op. 15, dat hij schreef voor de Spaanse violist Antonio Brosca. Britten, een verstokt pacifist, verwerkte zijn gevoelens van afschuw over de Spaanse Burgeroorlog in dit nog altijd ondergewaardeerde werk. Hadelich leidt Brittens concert in met het onbezorgde Spanje van Sarasates Carmen Fantasie en Prokofjevs Tweede vioolconcert, geschreven in Spanje aan de vooravond van de burgeroorlog en een voorbeeld voor Britten. Het werkt. Het gevoel van toenemende spanning en angst dendert uit de luidspreker dankzij het schitterende spel van Hadelich en het WDR Sinfonieorchester onder leiding van Cristian Macelaru, terwijl ondertussen Brittens Vioolconcert een meerwaarde krijgt die nog eens benadrukt wordt door de bijzondere toegift. Na al het orkestgeweld speelt Hadelich een haast onmogelijk geachte bewerking voor soloviool van Francesco Tarrega’s beroemde tremolostudie Recuerdos de la Alhambra voor gitaar. De vereenzaamde melancholie en de ontroerende onhandigheid van de viool in het imiteren van een gitaartremolo benadrukt het gevoel van verandering, pijn en verlies.

223 vioolconcerten schreef Antonio Vivaldi. Stiekem vraag je je weleens af: waarom altijd deze vier? Zijn er niet genoeg opnamen van Le quattro stagioni? Maar bij een nieuwe opname val je toch weer voor de opkomende lente met het sprankelende vogelgezang, de hete zomer, de kleurrijke herfst, de huiveringwekkende winter. Deze beeldende muziek is niet voor niets waanzinnig populair, geen violist kan er omheen. Renaud Capuçon is aan de beurt voor een meeslepende uitvoering. Hij is dirigent en solist tegelijk en de musici uit Lausanne hangen aan zijn lippen. Hij haalt uit zijn orkest een voorbeeldige samenhang, een soepele expressiviteit, ritmische energie, een zorgvuldige frasering en een mooie nuancering in de contrasterende stemmingen. Dit orkest speelt niet op darmsnaren en met gewone strijkstokken, maar het klinkt er niet minder vervoerend om. Dan de nummer twee van deze cd, Joseph Bologne Chevalier de Saint-George (17451799). De Parijse componist, afkomstig uit de Franse kolonie Guadeloupe en tijdgenoot van Mozart, moet het met twee vioolconcerten opnemen tegen Vivaldi’s onverwoestbare evergreens. Dat lukt niet helemaal. Aan het enthousiaste pleidooi van Capuçon en zijn keurtroepen ligt het niet dat het passagewerk van de geachte Chevalier wat bleekjes overkomt.

PAUL JANSSEN

GERARD SCHELTENS

BRILJANT VIOLIST

ONVERWOESTBARE EVERGREENS

49


CD-BESPREKINGEN HÄNDEL

HÄNDEL

Julie Roset, Millenium Orchestra o.l.v. Leonardo García Alarcón Ricercar 5400439004429 VKZ.NL/22412 € 23,99

Le Concert Spirituel o.l.v. Hervé Niquet Alpha 3760014198687 VKZ.NL/22409

SALVE REGINA

CORONATION ANTHEMS

VOCAAL

ORATORIUM

Nederland kon kennis maken met sopraan Julie Roset toen ze in de ZaterdagMatinee te horen was in Sacrati’s opera La finta pazza. De jonge vocaliste is nu de ster van een nieuw album van dirigent Leonardo García Alarcón, die met het Millenium Orchestra een programma brengt van religieuze en instrumentale werken van Händel: het Salve Regina HWV 241, een in 2001 ontdekt Gloria en Silete venti HWV 242, afgewisseld met een enkele aria en ouverture. De bijdragen van Julie Roset zijn sterk op zuiver muzikaal gebied: ze werkt fraai met dynamiek en ritmiek en voegt zich met een op vele momenten vibratoloze toon in het kleurrijke palet dat Leonardo García Alarcón tevoorschijn tovert uit zijn orkest. Om haar geluid onopgesmukt te houden glijdt ze bij wat grotere intervalsprongen soms van de ene noot naar de andere. Emoties worden enigszins ondergeschikt gemaakt aan deze aanpak: een vrolijker, meer positief geluid zou bijvoorbeeld denkbaar kunnen zijn bij het Gloria. Als verklanking van de partituur is haar zang sterk, puur en precies, maar in haar interpretatie van de tekst toont ze nog wat weinig variatie. Het door de dirigent opgezette programma is sfeervol en brengt de werken in een fraaie spanningsboog.

Zo’n tien jaar geleden wekte Hervé Niquet opschudding in de Londense Proms. Hij liet Händels Water music en Music for the royal fireworks spelen door meer dan honderd musici. Negen hoorns, negen trompetten, achttien hobo’s: het kon niet op. Nu etaleert hij de nodige grandeur in vier kroningshymnes en het Dettingen Te Deum. Het orkest van Le Concert Spirituel telt deze keer in de blazerssectie ‘slechts’ tien hobo’s, zes fagotten en acht hoorns, maar de barokke pracht en praal zijn er niet minder om. In 1727 componeerde Händel vier anthems voor de kroning van koning George II. De partituren zijn in de opgave van de bezetting veel bescheidener, maar kranten uit die tijd berichten over zelfs wel 130 tot 200 uitvoerenden. Hervé Niquet zorgt ervoor dat het grote aantal blazers het koor van 35 zangers niet overstemt. Het resultaat is kleurrijk en vaak overweldigend. Dat geldt evenzeer voor de uitvoering van het Te Deum dat Händel in 1743 componeerde nadat de geallieerde Britten en Duitsers de Fransen hadden verslagen in de Slag bij Dettingen. In volle slagordes brengen nu de Franse troepen van Hervé Niquet de muziek van een Engelse Duitser weer tot klinken.

HEIN VAN EEKERT

EDDIE VETTER

SFEERVOL PROGRAMMA

OVERWELDIGENDE HÄNDEL

BACH, BEETHOVEN, MENDELSSOHN

ROSSINI

MESSA DI GLORIA

PRISM IV

Solisten, Orchestra e Coro dell’Accademia Nazionale di Santa Cecilia o.l.v. Antonio Pappano Warner Classics 5054197234521 VKZ.NL/22431 € 22,99

Danish String Quartet ECM 0028948573059 VKZ.NL/22417

KERKMUZIEK

€ 23,99

KAMERMUZIEK

Sinds Antonio Pappano chef-dirigent is, beleeft het orkest van de Accademia Nazionale di Santa Cecilia in Rome weer een bloeitijd. Al meer dan dertig cd’s getuigen daarvan. Ook de laatste aanwinst is begerenswaardig: een opname van de Messa di Gloria, het stiefzusje van de Petite messe solennelle en het Stabat mater. In 1820 was Rossini al een gevierd operacomponist die de ene na de andere hit scoorde. De mis heeft verdacht veel weg van die opera’s, met een dramatisch geladen orkest en een stoet vocale acrobaten voor wie geen C te hoog gaat. Rossini laat de Napolitaanse San Ferdinando baden in zonlicht dat door de ramen van de koepel schijnt en de harten van de kerkgangers verwarmt. Voor deze verrukkelijk spirituele en elegante muziek is een bijna grenzeloze virtuositeit vereist. De Amerikaanse tenoren Lawrence Brownlee en Michael Spyres trotseren vol bravoure de gevaren van flitsende coloraturen en griezelig hoge noten. De sopraan Eleonora Buratto, de mezzosopraan Teresa Iervolino en de bas Carlo Lepore staan naast hen garant voor de nodige italianità in het solistenkwintet. Applaus voor zangers, koor en orkest, voor Pappano en niet in de laatste plaats voor Rossini. Bravi, bravissimi!

Weinig strijkkwartetten musiceren met zo’n baldadig en eigenzinnig enthousiasme als het Danish String Quartet. De bebaarde heren van het kwartet noemen zichzelf spottenderwijs de Vikingen. Ze zijn al bevriend sinds hun vroegste jeugd en ze zijn voor de duvel niet bang. Hun website staat bol van de understatements (‘Wie ook slechte recensies over ons wil lezen moet maar even googelen’ spotten ze bij Press), maar uit alles blijkt dat muziek hun grootste passie in het leven is. Ze zijn meesters op hun instrument en steengoed in het verklanken van de essentie van de muziek die ze spelen. In hun project Prism koppelen ze met overtuigende muzikale argumenten een fuga van Bach aan een laat strijkkwartet van Beethoven en nog een derde werk, in de hoop zo meer begrip en enthousiasme voor de betreffende stukken te genereren. Op het vierde Prism-album gaat het om verbanden tussen de Fuga in g BWV 861 uit Das Wohltemperierte Klavier van Bach, Beethovens Strijkkwartet nr. 15 in a op. 132 en Mendelssohns Strijkkwartet nr. 2 in a op. 13. Het levert een enerverende ontdekkingsreis op, die wordt onderbouwd met fantastisch samenspel, onstuimige muzikaliteit, verassende vergezichten en een ontwapenende muzikale diepgang.

EDDIE VETTER

WENNEKE SAVENIJE

SPIRITUELE EN ELEGANTE MUZIEK

50

€ 23,99

ONSTUIMIGE MUZIKALITEIT


CD-BESPREKINGEN DIVERSE COMPONISTEN ORIGINS

Lucie Horsch e.a. Decca 0028948531929 VKZ.NL/22426

€ 18,99

KAMERMUZIEK Nu Lucie Horsch niet meer als wonderkind op de blokfluit haar luisteraars vertedert en verrast, maar als 23-jarige de ene na de andere cd uitbrengt en belangrijke prijzen wint, is het kind een volwassen vrouw geworden maar is het wonder van haar speelse virtuositeit gebleven. Op het album Origins gaat ze op zoek naar de oorsprong van verschillende genres: de volksmuziek. Het programma is een reis om de wereld in 24 tracks met arrangementen van Bartóks Roemeense en Hongaarse volksdansen tot Piazzolla’s tango’s en andere Zuid-Amerikaanse zwoelheid, van Stravinsky’s Russische wortels tot het Schotland van Peter Maxwell Davies, van Isang Yun tot Claude Debussy, van stokoude traditionals tot de jazz van Charlie Parker. Daarbij omringt Lucie Horsch zich met gerenommeerde musici, veelal specialisten op hun gebied, zoals Carel Kraayenhof op bandoneon, Dani Luca op cimbalom, de Schotse gitarist Sean Shibe en het ensemble Fuse, dat het overschrijden van genregrenzen als handelsmerk heeft. Cross-over kan net als culinaire fusion cooking leiden tot een laffe portie kraak noch smaak, maar bij Lucie Horsch en haar muziekvrienden spat het speelplezier ervan af, zo aanstekelijk dat zelfs de meest sceptische luisteraar zich wel gewonnen moet geven.

SPEELSE VIRTUOSITEIT

EDDIE VETTER

CAGE

FOUR WALLS

Alexej Ljoebimov, Marianne Pousseur Fuga Libera 5400439007932 VKZ.NL/22414 € 23,99

KAMERMUZIEK Moskou, april 2022: Alexej Ljoebimov sluit extra dramatisch zijn Schubertimpromptu af, terwijl de oproerpolitie bezit neemt van het podium. Het ‘oproer’ is een verboden protestconcert tegen de door Rusland begonnen Oekraïense oorlog. De muziek is het slachtoffer… Ljoebimov is al zijn hele leven een tegendraads en onafhankelijk musicus. Al in de Sovjetperiode propageerde hij de muziek van John Cage en vele andere baanbrekende componisten. Voor straf mocht hij jarenlang het land niet uit. Pas eind jaren tachtig leerde het buitenland hem kennen als een van de meest veelzijdige, ruimdenkende en pionierende pianisten van onze tijd. De briljante Ljoebimov heeft geen moeite met oude muziek en met de historische uitvoeringspraktijk (ook op klavecimbel en fortepiano), en evenmin met de eigentijdse avant-garde en alles ertussenin. Hier demonstreert hij zijn bijzondere band met het ‘Dance Drama’ Four Walls van John Cage uit 1944, een fascinerende reeks van veertien ingenieuze pianostukken en één zangstuk, op een choreografie en een libretto van Merce Cunningham. Ljoebimov stond aan de wieg van succesvolle balletopvoeringen ervan. Die theaterdimensie missen we hier natuurlijk, maar als iemand deze ongrijpbare muziek in beelden kan omzetten, is hij het. De opname van het Lockenhaus Kammermusikfest 1994 blijft superactueel.

PIONIEREND PIANIST

GERARD SCHELTENS

51


CD-BESPREKINGEN BRIDGE, BRITTEN, DEBUSSY

BLUMENFELD

24 PRÉLUDES OP. 17

CELLO SONATAS

Mark Viner Piano Classics 5029365102131 VKZ.NL/22403 € 20,99

Truls Mørk, Havard Gimse Alpha 3760014195600 VKZ.NL/22408 € 23,99

KAMERMUZIEK

PIANO

Op zijn nieuwe cd speelt Truls Mørk samen met zijn vaste pianopartner Havard Gimse cellosonates uit de twintigste eeuw. De woelige oorlogsjaren laten hun sporen na, vooral in de tweedelige sonate van Frank Bridge, waarvan het laatste deel in 1917 is voltooid. Wanhopige gedachten over de Eerste Wereldoorlog vormen ook de voedingsbodem voor de sonate van Debussy uit dezelfde tijd. Hij beschouwde deze als een eerbetoon aan Franse barokcomponisten, in zijn eigen woorden om aan te tonen dat zelfs dertig miljoen ‘moffen’ niet in staat waren om de Franse cultuur kapot te maken. Janácek noemde zijn nog voor de oorlog ontstane, driedelige werk niet ‘sonate’ maar gaf het de titel Pohádka (‘Verhaal’) naar een oud Russisch sprookje. En ook de veel later gecomponeerde sonate van Britten uit 1961 heeft een programmatisch aspect. Het werk is wel een muzikaal portret genoemd van de opdrachtgever, de even excentrieke als extraverte cellist Mstislav Rostropovitsj. Ondanks de overeenkomsten tussen de composities gaat het om zeer verschillende klankwerelden, maar Truls Mørk lijkt met alle vier vertrouwd te zijn. De 61-jarige Noorse cellist combineert een magistrale beheersing van zijn instrument met een intense en onvoorwaardelijke overgave aan deze geweldige muziek.

Mark Viner is een pianist met een oor voor minder gespeeld, maar zeker in de negentiende en vroege twintigste eeuw belangrijk pianorepertoire. Zo nam hij al enkele cd’s op met werk van Alkan, Thalberg en Cécile Chaminade. Nu richt hij zijn pijlen op een grootheid uit de Russische traditie op de rand van de negentiende en twintigste eeuw: Felix Blumenfeld. Deze in Oekraïne geboren pianist, componist en dirigent was onder meer pianodocent van niemand minder dan Vladimir Horowitz en verrijkte het repertoire met vele studiewerken die het woord ‘studie’ direct ontgroeien door hun laatromantische schoonheid. Zijn Etude voor de linkerhand op. 36 is misschien bekend bij pianisten met aspiraties, maar verder is zijn repertoire grotendeels van het toneel verdwenen. En dat is jammer, want hij liet onder meer vier boeken met preludes achter. Deze Vierentwintig preludes op. 17 publiceerde hij in 1892, hij droeg ze op aan de vrouw van Rimski-Korsakov. De werken die tussen amper een minuut en vier minuten duren, reflecteren de invloed van Chopin, ook in het tonale plan achter de preludes. Toch is het vooral de Russische tongval die overheerst. Viner beheerst die en weet zonder te epateren op een ingetogen wijze reclame te maken voor deze juweeltjes.

EDDIE VETTER

PAUL JANSSEN

ONVOORWAARDELIJKE OVERGAVE

RUSSISCHE TONGVAL

DIVERSE COMPONISTEN

VAN DIEREN

FROM AFAR

COMPLETE MUSIC FOR PIANO SOLO

Víkingur Ólafsson DG 0028948616817 (2cd) VKZ.NL/22427 € 23,99

Christopher Guild Piano Classics 5029365102414 (2cd) VKZ.NL/22404 € 23,99

PIANO De naam Bernard van Dieren (1887-1936) doet weinig alarmbellen rinkelen, maar toch was deze Nederlands-Britse componist een opmerkelijke, charismatische figuur. Hij leefde sinds 1909 in Engeland, had veel contacten in de Britse culturele wereld, had een chronische nierkwaal, was verslaafd aan morfine en componeerde een uitgebreid oeuvre. Als autodidact werd hij beïnvloed door zowel Delius als Busoni en Schönberg, maar zijn ingewikkelde chromatische toontaal vol zelfbedachte ‘contrapuntismen’ lijkt anarchistisch, alsof hij maar wat deed. Hij permitteerde zich harmonische, ritmische en (a) tonale vrijheden waaraan een ander zich niet zomaar zou wagen. Zijn complete pianomuziek is een ideale kennismaking met het eigenzinnige werk van de man over wie het debat tussen ‘genie’ of ‘hopeloos geval’ in Engeland nooit is beslecht. Van Dierens muzikale stijl ontwikkelde zich gaandeweg van radicaliteit naar een toegankelijker tonaal klankbeeld. Zijn echtgenote Frida Kindler verzorgde meestal de eerste uitvoeringen, en in haar voetsporen heeft Christopher Guild zich volledig in deze muziek in- en uitgeleefd. Als Nederlander grijp je eerst naar de bewerkingen van kinderliedjes uit Van Dierens Rotterdamse jeugd, maar vergeet ook niet het snoepje voor Frida’s verjaardag waarmee de cd (bijna) afsluit.

Víkingur Ólafsson roept gemengde gevoelens op. Na een recent optreden in Amsterdam noemde de Volkskrant zijn spel zowel ‘hemeltergend mooi’ als ‘hemeltergend saai’. De Daily Telegraph prees hem daarentegen als de ‘nieuwe superstar van de klassieke piano’. En de New York Times bombardeerde hem tot de ‘Glenn Gould van IJsland’. Eigenzinnig mag de 38-jarige pianist zonder meer worden genoemd. Alleen al zijn programmakeuze. Op zijn nieuwe dubbelalbum speelt hij onder meer Bach, Kurtág, Schumann, een nieuw werk van Thomas Adès, Brahms, Bartók en transcripties van eigen hand. Het is een wonderlijk allegaartje. Dat niet alleen. Ólafsson presteert het om hetzelfde programma tweemaal te spelen: eerst op de vleugel die zijn ouders hadden aangeschaft nog voordat ze een huis hadden gekocht, vervolgens op de oude piano waarop hij als zevenjarige in zijn slaapkamer Bach en Schumann studeerde en verliefd werd op klassieke muziek. Dit album is een egodocument waarin Ólafsson zijn muzikale levensreis opnieuw beleeft, van de kindertijd in IJsland tot de huidige internationale successen en bronnen van inspiratie. Zijn pianospel is al even persoonlijk, van A tot Z fascinerend en anders dan anders, mede dankzij de oude, krakkemikkige, maar weldadig warm klinkende instrumenten.

GERARD SCHELTENS

EDDIE VETTER

GENIE OF HOPELOOS GEVAL?

52

PIANO

MUZIKALE LEVENSREIS


CD-BESPREKINGEN MACDOWELL

TANSMAN

PIANO SONATAS 1 & 2, WOODLAND SKETCHES

PIANO MUSIC

Maria Argentiero Piano Classics 5029365102605 VKZ.NL/22406 € 20,99

Giorgio Trione Bartoli Piano Classics 5029365102278 VKZ.NL/22405 € 20,99

PIANO

PIANO

Om de sfeervolle muziek van de Amerikaanse componist Edward MacDowell (1860-1908) goed te kunnen spelen, moet je van nature een romanticus zijn. En dat is de jonge Italiaanse pianist Giorgio Trione Bartoli (1996), die studeerde aan de Accademia Nazionale di Santa Cecilia bij maestro Benedetto Lupo en daarna diverse prijzen won, waaronder de Premio Venezia. Als pianist is hij eerder een dromer en verhalenverteller dan een ‘wedstrijdspeler’. En daarom maakt hij ruimhartig de techniek ondergeschikt aan het verhaal van de muziek, zodat hij alle recht doet aan de klankwerelden van MacDowell. De componist kreeg les van Colombiaanse, Cubaanse en Venezolaanse musici, onder wie pianiste Teresa Carreño. Op zijn zeventiende vertrok MacDowell naar Parijs, waar hij onder de hoede kwam van Antoine Marmontel, en daarna studeerde hij in Frankfurt bij Joachim Raff. Daar beluisterden Clara Schumann en Liszt zijn pianospel. Liszt introduceerde MacDowell bij de muziekuitgever Breitkopf & Härtel in Leipzig. In 1888 keerde MacDowell terug naar Amerika, waar hij zich als componist liet inspireren door Duitse romantici en Noorse sagen. Dat leidde tot elegische en nostalgische karakterstukken die vaak doen denken aan Grieg. Trione Bartoli speelt ze met charme en inlevingsvermogen.

De cd valt in twee delen uiteen. Zie de titels: in de Sonatine transatlantique, de Trois préludes en forme de blues en Tempo americana (uit Symfonie nr. 3) vertoeven we in de kosmopolitische wereld van de Amerikaanse jazz, de blues en de ragtime, waarmee de Pools-Franse componist Alexandre Tansman (1897-1986) affiniteit had. Dat had hij geleerd op reis met Maurice Ravel door de VS, eind jaren twintig, toen hij George Gershwin leerde kennen. Dit zijn onderhoudende, swingende stukken, maar ze klinken ook wat vrijblijvend, als achtergrondmuziek, niet als echte jazz. In de oorlog verbleef de als ‘entartet’ bestempelde (want Joodse) Tansman opnieuw in Amerika, maar in 1946 keerde hij terug naar Parijs. De andere pianostukken ademen een heel andere sfeer. Indrukken van een grote wereldtournee in 1932-33 verwerkte Tansman in Le tour du monde en miniature, een reeks van vijftien korte pianostukjes waarin heel puntig en effectief volksmuziek van vooral Aziatische landen is verwerkt. We beleven een cdpremière in de drie Esquisses javanaises, met gestileerde evocaties van de Javaanse gamelan. Tansman was beslist een kameleontische componist en die sfeer voelt de Italiaanse Maria Argentiero perfect aan. Tansman mag vaker aan bod komen. Meer!

WENNEKE SAVENIJE

GERARD SCHELTENS

DROMER EN VERHALENVERTELLER

MEER TANSMAN!

SZYMANOWSKI

ENESCU, BENJAMIN e.a.

Krystian Zimerman DG 0028948630110 VKZ.NL/22428

Carolin Widmann ECM 0028948568031 VKZ.NL/22418

PIANO WORKS

L’AURORE

€ 23,99

PIANO

€ 23,99

VIOOL

De Poolse pianist Krystian Zimerman houdt zich al bijna twintig jaar bezig met het oeuvre van zijn illustere, in Oekraïne geboren landgenoot Karol Szymanowski (1882-1937). Nu pas wijdt hij een gehele cd aan diens muziek. Hij heeft een keuze gemaakt uit vier bundels die verschillende creatieve stadia representeren. De Préludes op. 1 ontstonden nog vóór 1900, de vroegste in 1896 toen Karol pas veertien jaar oud was. Chopin is alomtegenwoordig in deze gevoelige muziek. De Variaties op een Pools volksmuziekthema op. 10 dateren uit zijn studietijd in Warschau. Ruim tien jaar later had hij al het een en ander van de wereld gezien en kennisgemaakt met muziek van Skrjabin, Stravinsky, Debussy en Ravel, invloeden die hij op eigen wijze verwerkte in Maski (Maskers) op. 34. Aan die vruchtbare periode kwam een einde door de Russische Revolutie van 1917. Het familielandgoed in Oekraïne werd geplunderd en Szymanowski week uit naar Polen. De Mazurka’s op. 50 uit 1926 behoren tot zijn laatste creatieve fase met een hernieuwde belangstelling voor de volksmuziek. De ontdekkingsreis van Krystian Zimerman is een belevenis met zo’n briljante gids aan de piano. Wat een meesterlijk pleidooi voor een componist die niet vergeten mag worden!

Een kleine encyclopedie van de ontwikkeling van het vioolspel. Dat is misschien wel een adequate omschrijving van de eerste geheel aan een enkele viool gewijde cd van Carolin Widmann, de wat meer in de schaduw staande zus van klarinettist en componist Jörg Widmann. Die schaduw moet een vrije keus zijn, want qua diepgang en muzikale keuzes doet de violiste niet onder voor haar beroemde broer. Dat bewijst ze met deze cd die dwingt tot ademloos luisteren. ‘Een staalkaart van waar de viool toe in staat is’, wilde ze maken. Daartoe begint ze met een mooie instrumentale lezing van Hildegard von Bingens antifoon Spiritus Sanctus Vivificans Vita. Ze kleurt het palet verder met Enescu’s zelden gehoorde Fantaisie concertante, een werk dat meesterlijk balanceert op de rand van de romantiek en de moderne tijd, Benjamins indringende Three miniatures en Ysaÿes Sonate nr. 5, om uiteindelijk uit te komen bij Bachs Tweede partita met de beroemde Chaconne, voor Widmann het alfa en omega van het vioolrepertoire. Ze staat volledig boven de noten en maakt niet alleen van ieder afzonderlijk werk een feest, maar zet ook een complete spanningsboog neer die op het hoogste niveau blijft boeien.

EDDIE VETTER

PAUL JANSSEN

MEESTERLIJK PLEIDOOI

ENCYCLOPEDIE

53


CD-BESPREKINGEN LUSITANO MOTETS

The Marian Consort Linn 691062069427 VKZ.NL/22422

La Passione

Haydn, Mozart, Beethoven Christina Landshamer, Akademie für Alte Musik Berlin, Berhand Forsk

PTC 5186 987

NIEUW ALBUM!

€ 23,99

RENAISSANCE Vicente Lusitano, niet eens zijn echte naam, is een Portugese componist die nog grotendeels in mysteries is gehuld. Hij moet rond 1520 zijn geboren en was mogelijk van gemengde Europees-Afrikaanse afkomst. Hij schreef

VICENTE LUSITANO: IN MYSTERIES GEHULD opmerkelijke muziek, dat in ieder geval. Het Engelse Marian Consort houdt zich al enige tijd intensief met Lusitano bezig en de cd met tien motetten die het ensemble nu aflevert is adembenemend mooi. We horen motetten in een stijl die enerzijds teruggrijpt op die van Josquin Desprez maar die ook al vooruitwijst naar de grillige Napolitaanse chromatiek. Lusitano werkte in Rome waar hij de muziek van Josquin Desprez moet hebben leren kennen. Josquin was in 1521 overleden maar zijn muziek inspireerde vele componisten na hem. Het laatste stuk op deze cd is een bewerking die Lusitano maakte van Josquins meesterlijke motet Inviolata integra. Lusitano voegt aan de toch al weelderige polyfonie extra stemmen toe, waardoor hij het stuk een heel eigen karakter meegeeft. Het is Josquin, maar toch ook weer niet. The Marian Consort is een jong ensemble met prachtige stemmen dat alles uit deze muziek weet te halen. De muziek van Lusitano is echt een ontdekking! MARCEL BIJLO

COPRARIO

Visions

PARROT OR INGENIOUS PARODIST? Pluto-Ensemble, Hathor Consort Ramée 4250128521079 VKZ.NL/22421

Tamara Stefanovich, Pierre-Laurent Aimard

€ 23,99

BAROK Eigenlijk heette hij gewoon John Cooper, maar we kennen hem als de componist John Coprario (1570-1622). Dat hij zijn naam italianiseerde was niet zo vreemd, hij had een grote affiniteit met de Italiaanse muziek die in Engeland sowieso erg in de mode was. Coprario bewerkte madrigalen van Italiaanse componisten als Palestrina en Vecchi tot fantasia’s voor gambaconsort en hij had daarmee veel succes. Op deze cd geven de zangers van het Pluto-Ensemble en de gambisten van het Hathor Consort een mooi overzicht van dit repertoire. Madrigalen en fantasia’s wisselen elkaar af, de stukken zijn zeer kort van tijdsduur, en al luisterend wordt duidelijk waarom de Engelsen zo hielden van die Italiaanse muziek waarvan ze de teksten natuurlijk niet konden verstaan. Coprario schreef zelf ook madrigalen op Engelse teksten die hij vervolgens weer bewerkte tot instrumentale fantasia’s. Hij vormt een interessante schakel tussen de Engelse en de Italiaanse muziek en dat komt in de uitvoeringen op deze cd mooi tot uitdrukking. De zangers zingen expressief, maar de gambisten spelen juist heel strak. Deze twee ensembles hebben eerder samengewerkt en hebben een fijne neus voor minder bekend repertoire. Dat levert ook hier een prachtige cd op.

EEN FIJNE NEUS

PTC 5186 957

NIEUW ALBUM!

www.pentatonemusic.com

54

MARCEL BIJLO


CD-BESPREKINGEN J.S. BACH

J.S. BACH

Pieter-Jan Belder Brilliant Classics 5028421960654 (3cd) VKZ.NL/22401 € 17,99

Erik Bosgraaf, Collegium Musicum Riga Brilliant Classics 5028421963945 VKZ.NL/22402 € 11,99

MISCELLANEOUS PIECES FOR HARPSICHORD

CONCERTOS FOR RECORDER VOL. 2

BAROK

BAROK

Je schrikt wel even als je deze cd opzet: is dit wel Bach? De wilde, woeste Fantasia waarmee deze drie-cd-box opent zou je eerder aan zijn zoon Carl Philipp Emanuel toeschrijven. Maar het is toch echt de vader die hier aan het werk is. En zo bevat deze nieuwste uitgave in de Bachserie van Pieter-Jan Belder wel meer verrassingen. Het zijn allemaal stukken die niet in een groter geheel te plaatsen zijn, maar wel allemaal een eigen BWV-nummer hebben. Er zijn heel veel preludes en fuga’s, maar ook korte suites en sonates. Ze waren waarschijnlijk niet bedoeld voor uitvoering in het openbaar maar als oefenmateriaal voor de componist zelf en voor de klavierspelers uit zijn omgeving. Doordat deze stukken niet in een groter kader te plaatsen zijn, hoor je ze zelden. Het enige hier opgenomen werk van een wat langere adem is de Aria variata alla maniera Italiana in aklein BWV 989, een reeks variaties op een zelf gecomponeerd thema in Italiaanse stijl. Een vroeg werk, maar we horen al duidelijk hoe vindingrijk Bach op een thema kon variëren. Belder speelt alles met vaart en grote afwisseling, en zijn mooie instrumenten zijn uitstekend vastgelegd.

Dat Johann Sebastian Bach nooit een blokfluitconcert componeerde weten we, maar dat betekent niet dat de soloconcerten die hij voor andere instrumenten schreef niet prima geschikt zouden zijn voor de blokfluit. Erik Bosgraaf bewees het op een cd die hij met zijn eigen ensemble Cordevento maakte. Op het vervolg, nu met het Collegium Musicum Riga, gaat hij een stap verder. Behalve een blokfluitversie van het Vioolconcert in a-klein, een huzarenstukje op zich, zijn alle stukken op deze cd door Bosgraaf gemaakte arrangementen die niet teruggaan op bestaande concerten van Bach. Met het idee in het hoofd dat Bach delen uit cantates soms ook gebruikte als materiaal voor zijn concerten ging Bosgraaf flink aan het grasduinen in Bachs oeuvre. Hij kiest daarbij voor stukken die nog niet vaak in andere dan hun originele vorm zijn opgenomen, en hij improviseert er vrolijk op los zonder Bachs noten geweld aan te doen. Bosgraaf wisselt sprankelende virtuositeit af met prachtige ingetogen lyriek. Het Collegium Musicum Riga is iets groter bezet dan zijn eigen ensemble, maar het orkest volgt hem feilloos. Dit is weer zo’n heerlijke cd van Erik Bosgraaf, het speelplezier spat uit de luidsprekers.

MARCEL BIJLO

MARCEL BIJLO

MET VAART EN GROTE AFWISSELING

SPEELPLEZIER BIJ BOSGRAAF & CO

J.S. BACH

SILVESTROV

Giuliano Carmignola Arcana 3760195735336 (2cd) VKZ.NL/22410 € 31,99

Kyiv Chamber Choir o.l.v. Mykola Hobdych ECM 0028948580842 VKZ.NL/22413

BAROK

HEDENDAAGS

6 SUITES A VIOLONCELLO SOLO SENZA BASSO

MAIDAN

€ 23,99

Even wennen is het wel: dat mooie gonzen van de losse g-snaar waarmee de eerste cellosuite van Bach begint klinkt hier anderhalf octaaf hoger, op de d-snaar van de viool. Giuliano Carmignola presenteert hier alle zes de cellosuites van Bach, maar als solovioolstukken. Alle suites klinken hier dus ook in een andere toonsoort, behalve de laatste. Die schreef Bach voor de violoncello piccolo, een instrument dat net als de viool een e-snaar heeft, waardoor de oorspronkelijke toonsoort kon worden gehandhaafd. Veel meer dan in zijn muziek voor viool solo schrijft Bach in zijn de cellosuites nadrukkelijk naar de lage noten van het instrument toe. Die baskant ontbreekt hier. De noten zelf zijn precies dezelfde als in het origineel, maar omdat hij een ander instrument bespeelt, maakt Carmignola soms andere keuzes in tempo en frasering dan een cellist zou doen. Hij verandert de suites wel in echte vioolmuziek. De snelle delen gaan nog wat sneller dan gewoonlijk en in de langzame sarabandes zoekt Carmigola het wat meer in het serene, waar de cellist de diepte van zijn instrument zou uitbuiten. Maar het kan allemaal en Carmignola weet ermee te overtuigen. Een prachtige uitgave.

Het klinkt misschien gek, maar Valentin Silvestrov de componist vaart wel bij de Russische inval in Oekraïne. Zijn werk wordt meer dan ooit overal ter wereld gespeeld en hij lijkt de stem van de natie geworden. Voor Valentin Silvestrov de mens is het anders. In maart 2022 verliet hij met zijn dochter en kleindochter zijn geliefde vaderland om zich als vluchteling te vestigen in Berlijn. Daar blijft hij met zijn verstilde muziek mild protesteren tegen alle verschrikkingen in de wereld in het algemeen en zijn land in het bijzonder. Verschrikkingen die hij aan had zien komen, want voor Silvestrov begon de Russische invasie eigenlijk al met de Euromaidan, het besluit van de door Rusland beheerste toenmalige Oekraïense regering om de handelsovereenkomst met de Europese Unie niet te tekenen, en de daaropvolgende bloedige Revolutie van de Waardigheid in februari 2014. Tijdens die dagen reageerde hij elke dag met een stuk muziek op de gebeurtenissen. Die stukjes groeiden uit tot Maidan 2014, een indringende cyclus voor koor a capella waarin volksliederen, religieuze sonoriteiten, klokmotieven en Silvestrovs eigen sobere stijl samenkomen tot een schrijnende aanklacht die hier door het Kyiv Chamber Choir meesterlijk wordt uitgevoerd. Vier liederen, zijn Diptych en Triptych maken dit dagboek van opstand, oorlog, onmacht en vredelievendheid helemaal af.

MARCEL BIJLO

PAUL JANSSEN

VAN CELLO- NAAR VIOOLMUZIEK

SCHRIJNENDE AANKLACHT

55


Hänsel und Gretel Engelbert Humperdinck

Het bekende sprookje van Hans en Grietje in een hartverwarmende fantasy-opera, voor iedereen vanaf 10 jaar!

30 september ---------5 november 2022


PUZZEL © René Jaspers

HORIZONTAAL 1

TENOR

8

@

10

… ENSEMBLE

12

MILIBAR

14

LOCO CITATO

15

RIGOLETTO IS EEN ...NAR

16

DIRIGENT

18

ENGELSE COMPONIST

19

DMITRI SHOSTAKOVICH ...

20 NOOT 21

SYMBOOL TIN

22

… TROVATORE

23

… BORG

24

OOSTENRIJKSE COMPONIST

25

VIDEOCAMERA

27

DOBRA JA ... JE DAM (SMETANA)

28 AM … (LISZT) 30 VERLAAGDE NOOT 32

ENFANCE DE ...QUO (SATIE)

33

CROSSOVER COMPONIST

35

... SELON PLI (BOULEZ)

37

HOBOIST

40 UNA CORDA 41

GRONDTOON

42

... HASSLER

43

CONCERTZAAL

VERTICAAL 1

MOTET VAN BACH

2

… RE MI FA SOL (BYRD)

3

MEZZOSOPRAAN

4

MEGABYTE

5

GEHOORZAAL

6

KRANT

7

NIEUWE TESTAMENT

8

ONBEKEND

18 … ETERNA 21 … SYMPHONY (VAUGHAN WILLIAMS) 23 KILOWATT 26 ... ARCTICUS (RAUTAVAARA) 29 THE ... OF WAR (GLASS) 31 DUITSE COMPONIST 33 ... SAGA (SIBELIUS) 34 VOORVOEGSEL ACHT 36 WERK VAN BERG

9

WERK VAN TELEMANN

11

KOMMT … HIRTEN (TRAD)

38 GLINKA WAS EEN ... 39 ... -BAS! (FAURÉ)

13 BARITON 17 THE … (TAVENER)

OPLOSSING

OPSTUREN NAAR De oplossing van de puzzel kunt u met naam, adres, postcode en woonplaats voor 21 oktober 2022 sturen naar: Klassieke Zaken, Postbus 226, 1200 AE Hilversum of info@klassiekezaken.nl

Onder de goede inzendingen worden 10 cd’s verloot van Stravinsky – Le Sacre du Printemps o.l.v. Gustavo Dudamel.

PRIJSWINNAARS Prijswinnaars puzzel KZ 2-3 / 2022 Oplossing: Dvorák Naam Frans de Jongh Jan Kruis Tom Waltman Frederik Schijffelen Coosje de Wit Nicole Kronjee Alie Teunissen Henk Dries Harmen Proeme Maurice van Lieshout

Plaats Enschede Middelburg Leiden Pijnacker Amsterdam Wassenaar Zwolle Driel Leiden Utrecht

De prijswinnaars van puzzel nr. 2-3 ontvangen Paul Hermann - Forbidden Music in World War II

57


ALKMAAR Pop-eye/Velvet Music Boterstraat 10 / 072-2200205 alkmaar@velvetmusic.nl

FRANEKER Mollema Music World Voorstraat 11 / 0517-382820 www.mollemamusicworld.nl

SANTPOORT Bredero Boeken Hoofdstraat 234 / 023-538 2061 www.brederoboeken.nl

ALMELO Hilarius Broekhuis Koornmarkt 24 / 0546-456717 www.boekhandelbroekhuis.nl

GRONINGEN Plato Groningen Oude Ebbingestraat 41 / 050-3135055 www.platomania.nl

SCHAGEN Boekhandel Plukker Gedempte Gracht 71-75 / 0224-212941 www.boekhandelplukker.nl

AMERSFOORT De Algemene Boekhandel Leusderweg 184-188 / 033-4622222 www.algemeneboekhandel.nl

HAARLEM Bruno Klassiek Gierstraat 50 / 023-5323240 www.brunoklassiek.nl

UTRECHT Broese Boekverkopers Oude Gracht 112-B / 030-2335200 www.broese.nl

AMSTERDAM Charles Muziek Weteringschans 193 / 020-6265538 charlesmuziek@planet.nl

HENGELO Boekhandel Broekhuis Weemenstraat 45 / 074-2910267 www.boekhandelbroekhuis.nl

VENLO Sounds Recordshop BV Parade 66 / 077-3510625 www.sounds-venlo.nl

Concerto Utrechtsestraat 54-60 / 020-6245467 www.concerto.nu

HOOGEZAND Evelyn Novacek Meint Veringastraat 132 / 0598-392 551 www.evelynnovacek.nl

WIJK BIJ DUURSTEDE Boekhandel Pettinga Markt 12 / 0343-577300 www.boekhandelpettinga.nl

KROMMENIE Erwin Vermast CD-DVD Shop Zuiderhoofdstraat 2 / 075-6216382 www.erwinvermast.nl

WINSCHOTEN Hekman Muziek BV Torenstraat 34 / 0597-413 184 www.hekmanmuziek.nl

LEIDEN Plato Leiden Vrouwensteeg 4-6 / 071-5149689 www.platomania.nl

ZEIST Kramer en van Doorn Slotlaan 221 / 030-693 3033 www.libris.nl/kramer-vandoorn

COEVORDEN Music & more Friesestraat 50 / 0524-517332 www.blackvinyl.nl

Velvet Music Nieuwe Rijn 34 / 071-5128157 www.velvetmusic.nl

DELFT Muziekhandel Van Buytene Binnenwatersloot 16 / 015-2123853 www.cdklassiek.nl

LEIDSCHENDAM Paagman Winkelcentrum Leidsenhagein Westfield Mall of, Liguster 36 / 088 338 3838 www.paagman.nl

ZWOLLE Plato Zwolle Klokkensteeg 14 / 038-4225354 www.platomania.nl

DEN HAAG Paagman Frederik Hendriklaan 217 / 088 3383838 www.paagman.nl

MAASSLUIS Mastersound Noordvliet 29 / 010-5917822 peter@mastersoundonline.nl

Paagman Lange Poten 41 / 088 3383838 www.paagman.nl

MAASTRICHT Boekhandel Dominicanen Dominicanerkerkstraat 1 / 043-4100 010 www.boekhandeldominicanen.nl

ARNHEM Het Colofon Bakkerstraat 56 / 026-3703508 www.hetcolofon.nl BILTHOVEN Bilthovens Boekhandel Julianalaan 1 / 030 2281014 www.libris.nl/bilthoven

DORDRECHT Dordrecht Klassiek Voorstraat 463 A / 078 612 2169 www.dordrechtklassiek.nl DRIEBERGEN CD ARTLINE Traaij 47A / 0343-521532 www.cdendvd.nl

ZWIJNDRECHT Plantage Hyperion Hof van Holland 63 / 078-6208176 www.plantagehyperion.nl

BELGIË BRUSSEL La Boite a Musique Koudenberg 74 / +32 2 513 09 65 www.laboiteamusique.eu TURNHOUT Muziekhandel Thom van Sas De Merodelei 75 / +32 14 41 2014 www.muziekhandelvansas.be

MIDDELBURG De Drukkerij Markt 51 / 0118 – 886874 www.drukkerijmiddelburg.nl NIJMEGEN Boekhandel Roelants Van Broeckhuijsenstraat 34 / 024-3221734 www.roelants.com

EINDHOVEN Bullit Klassiek Heuvel Galerie 140 / 040-2465107 www.bullitklassiek.nl

Kroese Klassiek Molenstraat 126 / 024-3221346 www.kroese-online.nl

EMMEN Boekhandel Vermeer Noorderstraat 38-40 / 0591-642088 www.vermeer.plantage.nl

ROTTERDAM Velvet Music Oude Binnenweg 121a / 010-4134423 www.dedoelen.nl www.velvetmusic.nl

ENSCHEDE Boekhandel Broekhuis Marktstraat 12 / 053-4325210 www.boekhandelbroekhuis.nl

Velvet Music / Donner Coolsingel 129 / 010 3070282 www.velvetmusic.nl

WEBWINKELS Boudisque muziek en film 06 14579618 www.boudisque.nl Klassiek.nl 058-2948700 www.klassiek.nl Muziekhandel Spronk 076-5215213 www.spronk.nl

Winkels met postorderservice.

✔ Bij alle in dit magazine besproken cd’s staat een adviesprijs vermeld. ✔ De in dit magazine besproken cd’s zijn niet in iedere winkel standaard op voorraad, maar zijn te allen tijde door de Klassieke Zaken Specialist te bestellen. Vraag uw winkelier om advies.

58



Foto: Marco Borggreve

EXCLUSIEVEBOXAANBIEDING

39,99

EEN HISTORISCHE SIBELIUS De Finse dirigent Klaus Mäkelä is pas 26 jaar maar mag zich

CLUBLEDEN

* 99 27,

sinds dit seizoen artistiek partner van het Concertgebouworkest

39,99

32,99

*

4CD

4CD

noemen. In 2027 wordt hij officieel chef-dirigent, een functie die hij reeds vervult bij het Oslo Philharmonic. Ook dit orkest loopt met hem weg en heeft de oorspronkelijke verbintenis van drie seizoenen al ruim verlengd. Logisch. Mäkelä is een van de zeldzame dirigenten met een exclusief contract bij Decca. Ondanks zijn jonge leeftijd debuteert hij gewoon met een box met alle symfonieën van zijn landgenoot Jean Sibelius. Hoewel uniek, is het begrijpelijk: de recensenten denderden na live-uitvoeringen over elkaar heen in het vinden van de juiste superlatieven. Rode draad: Mäkelä begrijpt Sibelius als geen ander. Inderdaad klonken de nog immer onderschatte symfonieën van de Finse grootheid nog nooit zo vanzelfsprekend, zo vertrouwd. Dus zorg dat u, ook als u niets met Sibelius hebt, deze box snel in huis haalt. De opnamen hebben alles in zich om even legendarisch als historisch te worden.

SIBELIUS SYMFONIEËN

OSLO PHILHARMONIC O.L.V. KLAUS MÄKELÄ DECCA 0028948522569 (4CD) VKZ.NL/222348

Alleen verkrijgbaar bij de Klassieke Zaken Specialisten. Zie voor de ­complete lijst pagina 58. *Geadviseerde Klassieke Zaken-actieprijs, zolang de voorraad strekt of tot 18 november 2022.

WORDT U AANGEBODEN DOOR