Wijkontwikkelingsvisie Zuid-Berghuizen - Oldenzaal

Page 1

g s v i s ie

Zuid-Berghuizen een heus dorp binnen de stad uitgave: september 2019

kelin Wijkontwik


2

ACTUELE RELEVANTE INFORMATIE MET BETREKKING TOT DEZE VISIE Kansrijk Berghuizen De motor achter de ontwikkelingen in de wijk en het vertalen naar de overheid en bewoners. Deze groep komt structureel bij elkaar en verdeelt werkzaamheden, jaagt ideeën na en praat veelvuldig met onder meer de gemeente Oldenzaal, woningcorporatie WBO Wonen en de achterban in ZuidBerghuizen. Wijkraadpleging 27 maart 2019 Alle wijkbewoners zijn deze avond uitgenodigd om mee te denken en te praten over de wijk. De opkomst was zeer goed. Samen is er gebrainstormd in groepen per thema zoals ook beschreven in deze visie. De zaken die op deze avond zijn opgehaald zijn meegenomen in deze wijkontwikkelingsvisie. Initiatiefgroep wijkontwikkeling Een werkgroep bestaande uit de ‘jonge’ generatie Berghuizenaren. Zij denken samen out of the box over vraagstukken in hun wijk en de betekenis voor de toekomst. Ze hebben voorstellen gemaakt voor de locatie winkelcentrum/kerk, het nieuwe wijkdeel Stakenbeek fase 2 en de entrees van de wijk.

Fotografie:

Deze wijkontwikkelingsvisie is samengesteld in opdracht van

Riet Vos en

de Stichting Kansrijk Berghuizen,

Carlo ter Ellen

met financiële steun van de gemeente Oldenzaal.


3

n e z i u h g r e B d i Zu

Een heus dorp binnen de stad

Neem een prachtwijk met betrokken bewoners en een energieke en daadkrachtige blik op de toekomst. Dan krijg je de wijkontwikkelingsvisie die nu voor je ligt. Een visie van een wijk die zich perfect laat beschrijven als een ‘heus dorp binnen de stad’. Een dorp dat trots mag zijn op zichzelf, de identiteit ‘achter het spoor’ overstijgend. Deze (h)erkenning als dorp geeft kracht. Het biedt kaders bij het maken van plannen en beslissingen, individueel en als groep. Het onderbouwt het handelen en opstellen als gemeenschap naar buiten.


4

Hoe ziet Zuid-Berghuizen er over vijf jaar uit? De wijk ontwikkelt zich snel. Met appartementencomplexen aan de Burgemeester Storkstraat en de Reigerstraat, grootschalige nieuwbouw in het gebied Stakenbeek en er zijn andere locaties met ontwikkelkansen, zoals het terrein van de voormalige Bernardusschool aan de J.H. Molkenboerstraat en de vroegere houtzagerij aan de Oude Lossersestraat. Daarnaast wordt stevig ingezet op herontwikkeling van de kerklocatie, in relatie tot het winkelcentrum. Grote wens van Zuid-Berghuizen is een plein met een dorps karakter tussen kerkgebouw en winkelcentrum. Minder sterke plekken worden in samenspraak met partijen en wijkbewoners omgezet in sterke plekken. Qua uitstraling en inhoudelijk zal ZuidBerghuizen de komende jaren nog meer de wijk worden met een dorps karakter, met behoud van het goede dat er al is. En vooral: een kansrijke wijk, waarin culturen elkaar nog beter proberen te vinden en waar mensen omzien naar elkaar. De visie is opgedeeld in thema’s passend bij de leefbaarheid in de wijk.


5

HART VAN DE WIJK // dorpsplein voor ontmoeten en bedrijvigheid Het hart van de wijk bestaat voor deze visie uit het winkelcentrum, het gezondheidscentrum, de kerk, ontmoetingspark Stakenkamp en Breedwijs (basisschool, welzijnswerk en kinderopvang). Het winkelcentrum is en blijft het kloppende hart van de wijk. Met de gratis parkeerplekken en een gevarieerd, geconcentreerd en kwalitatief goed winkelaanbod is dit de trekker voor de wijk, maar ook daar buiten. Op moment van schrijven is de huur realistisch. Alle winkelunits zijn bezet. Dit zorgt voor een positief ondernemersklimaat. De locatie Mariakerk wordt multifunctioneel ingericht. Wenselijk zijn bijvoorbeeld wonen en zorgfuncties, ontmoeting en kleinschalige horeca (lunchroom, bistro). Dit is interessant vanwege het nabij gelegen bedrijventerrein. De kerklocatie kent al kinderopvang. Park Stakenkamp biedt met de boerderij Stakenboer de huiskamer van de wijk en met Breedwijs alle ruimte voor ontmoeting en omkijken naar elkaar. Ontmoeting wordt in het park gestimuleerd door een goed aanbod van bankjes en speeltoestellen, zoals een piratenschip. Insectenhotels en wadi’s in de vlinderhof, natuurlijk spelen, het Fun Court, het nog af te bouwen podium, de nog te verbeteren wandelpaden en naambordjes bij de bijzondere bomen inspireren en maken het park een plek om te recreÍren. Breedwijs is de brede school waarin onder andere basisschool De Leemstee zit. Maar daarnaast vervult deze voorziening ook vele andere functies binnen de wijk: kinderopvang, dagbesteding, sport, ontspanning en alle activiteiten van welzijnsorganisatie Impuls.


6

Wensen/ideeën/vragen die er zijn: - Realiseren van het autoluwe dorpsplein, dat betekent omleiden van de bus. - Multifunctionele invulling kerk. - Handhaven gratis parkeren. - Wonen in en om het hart van de wijk, inbreidingslocaties bestemmen. - Exterieur van het winkelcentrum upgraden. - Verlichting langs de paden in het park. - Meer bankjes met prullenbakken en uitnodigende speelvoorzieningen.

OMZIEN NAAR ELKAAR // gezien en gehoord worden Kenmerk van een dorp is dat alle bewoners – jong en oud – naar elkaar omzien en hun plek hebben binnen de gemeenschap. Verbinden van mensen en partijen; dat is een van de peilers binnen deze visie. De wijk moet een plek zijn waar iedereen met veel plezier woont. Gelukkige mensen hebben doorgaans minder zorg nodig en kunnen meer voor elkaar betekenen. Door naar elkaar om te zien blijf je in gesprek. Dat leidt tot begrip voor elkaar. De wijkbewoners zijn zelf de belangrijkste kracht in hun wijk. Ze zijn trots op hun dorp. Het is wenselijk dat de betrokkenheid bij het reilen en zeilen van de wijk nog verder groeit. Een initiatiefgroep vanuit Kansrijk Berghuizen gaat bezig met de vraag hoe culturen in de wijk met elkaar verbonden kunnen worden. Wensen/ideeën/vragen die er zijn: - Ontmoetingsprojecten in Stakenboer, de huiskamer van de wijk. - Bezoekersgroep(en) voor eenzame bewoners. - Bankjes op het dorpsplein. - Digitaal informatiescherm op het dorpsplein.


7

VOORZIENINGEN // verbinden en ontzorgen De wijk beschikt over goede voorzieningen, zoals dat ook geldt voor een dorp. Van winkelen, sporten, onderwijs, gezondheidszorg, openbaar vervoer tot recreĂŤren en ontmoeten. Naast deze voorzieningen moeten er meer iconen komen in de wijk. Plekken om trots op te zijn en aangenaam te vertoeven, bijvoorbeeld in de vorm van kunst, groen, speelvoorzieningen en de beleving van het water in de wijk. Binnen de wijk zijn er tradities en bestaande wijkactiviteiten, deze verbinden de generaties en culturen. Denk aan paasvuur, zomerfeesten en straat- en buurtfeesten. Wensen/ideeĂŤn/vragen die er zijn: - Bevorderen van het groene schoolplein - De Leemstee. - Culturele activiteiten op podium park. - Honden ontmoetings-/ speel-/ uitlaatplek. - Voldoende rustplekken langs de Stakenbeek. - Wandel- en fietsroutes door en om de wijk. - Uitkijktoren op het hoogste punt van de wijk.


8

WONEN // jong en oud Alle generaties vinden een woonplek in Zuid-Berghuizen. Een betaalbare woning voor iedereen, dat is de droom. Koop of huur, woning of appartement; juist dat gemêleerde karakter zorgt voor behoud van het huidige prettige leefklimaat. De combinatie wonen met werk aan huis bevordert deze leefbaarheid. Voorbeelden van het ‘wonen en werken’ zijn: kledingherstel, bloembinderij, schoonheidssalon, kleinschalige catering en bureau’s voor advies en coaching. Kansrijk is als verbinder en gesprekspartner in de wijk nauw betrokken bij actuele ontwikkelingen en stemt deze af met de gemeente, WBO Wonen en andere betrokken partijen. De mening van de wijkbewoners weegt zwaar. We streven naar een goed evenwicht tussen sociale huur en koopwoningen. Voor de huidige bewoners blijven voldoende kwalitatief goede sociale huurwoningen van groot belang. Uit onderzoek van de gemeente is gebleken dat het aantal levensloopbestendige woningen in Zuid-Berghuizen veel te laag is. Dat betekent een forse opgave voor de komende jaren. Inbreidingslocaties in het hart van de wijk en het nieuwe wijkdeel Stakenbeek bieden daarvoor goede kansen. Mocht blijken dat er in de wijk behoefte is aan starterswoningen, dan biedt bijvoorbeeld een CPO-project* op het terrein van de voormalige Bernardusschool (J.H. Molkenboerstraat) mogelijkheden voor starters die graag in Zuid-Berghuizen willen (blijven) wonen. *Dit is een groep toekomstige bewoners die bouwt in eigen beheer.


9

De entrees van de wijk vanuit de binnenstad en vanuit Enschede lenen zich voor een upgrade. Flats aan de Burgemeester Wallerstraat vervangen door hofjeswoningen, waardoor een meer dorps karakter met een vriendelijke uitstraling en ruimte voor groene accenten ontstaat. In dit wijkdeel is de Stakenbeek een belangrijke verbindende factor - zij verbindt twee delen met elkaar. Een icoon zou een nieuwe aantrekkelijke brug over de Stakenbeek in de Burgemeester Wallerstraat kunnen zijn. Wensen/ideeën/vragen die er zijn: - Kerk als multifunctionele ruimte inclusief wonen. - Voldoende woonruimte voor ouderen, die graag in ‘hun eigen wijk’ willen blijven wonen. - Voldoende woningen die geschikt zijn om zorg te verlenen. - Knarrenhof/Noabershof in het nieuwe wijkdeel Stakenbeek. - Wonen en werken aan huis mogelijk maken.


10

VEILIGHEID // sociaal en in het verkeer Kenmerk van een dorp is omzien naar elkaar, het gevoel van veiligheid. Ons idee: jong en oud blijven wonen in de wijk en zien naar elkaar om, waardoor optimale veiligheid gewaarborgd is. Dit punt is een kracht, waar doorlopend op kan worden ingezet. Veiligheid in de openbare ruimte, 24/7, een item van alle dag. Voor Zuid-Berghuizen gelden hierbij deze twee belangrijke peilers: • De gewenste verlichting in het park, deze staat hoog op de agenda van alle bewoners. • De drugsdeal-plekken en de lokale overlast hiervan; dit vraagt signalering vanuit de wijkbewoner richting de wijkagent. Verkeersveiligheid vraagt een integrale aanpak en visie. Een integraal verkeersplan voor de wijk. De hele wijk wordt 30 km gebied, inclusief de Burgemeester Wallerstraat en de Enschedesestraat binnen de bebouwde kom. Wensen/ideeën/vragen die er zijn: - Integrale aanpak en visie op verkeersveiligheid. - Autoluw maken Burgemeester Wallerstraat t.h.v. winkelcentrum/kerk. - Verlichting wandelpaden park. - Hele wijk 30 km zone.


11

Wat kenmerkt een heus dorp dan wel niet? Samengevat: • • • • • • • •

Bewonersmix van jong tot oud – omzien naar elkaar. Voldoende groene iconische plekjes, bijvoorbeeld geveltuinen. Ontmoeten en delen; een praatje of een activiteit – voor alle leeftijden. Inbreidingsgebieden invullen op basis van de behoefte in de wijk. Genoeg geschikte woningen voor senioren om hun oude dag in Berghuizen door te brengen - met en zonder zorg. Genoeg geschikte woningen voor starters/doorstromers, nieuwbouw en bestaande bouw. Hiermee blijft de wijk letterlijk en figuurlijk jong. Een dorpskern (winkelcentrum, gezondheidscentrum, kerk, ontmoetingspark en Breedwijs) vol reuring. Op de hoogte van nieuws en ontwikkelingen/bijzonderheden via de digitale wijkkrant Hallo Berghuizen.

Situatieschets/achtergrondinfo: Berghuizen ontwikkelt zich! Bewoners maken samen hun eigen wijkontwikkelingsvisie. Nieuwbouw, bestaande woningen zijn of worden verduurzaamd, we maken plannen voor een nog betere en mooiere wijk met een levendig en aantrekkelijk dorpsplein. Er komen steeds meer mensen in Zuid-Berghuizen, onder andere door de ontwikkeling van het plan Stakenbeek. Door dit plan en de invulling van de inbreidingslocaties komen bestaande woningen beschikbaar voor starters op de woningmarkt. Deze doorstroming kan effectiever als er woningen worden toegevoegd die geschikt zijn om zorg te verlenen.


12

De gemeente Oldenzaal heeft de afgelopen periode laten zien het ‘burgerparticipatie-denken’ in de wijk Zuid-Berghuizen te waarderen. De gemeente participeert in het nieuwe denken en handelen vanuit wijkbewoners anno 2019. Ook WBO Wonen heeft een positieve grondhouding naar Kansrijk Berghuizen en initiatieven van bewoners. Beide partijen zijn nodig om de vaart in de wijkontwikkeling te houden.

De wens van een wijkontwikkelingsvisie In de wijk leven tal van ideeën, adviezen en droomscenario’s. Dat is duidelijk geworden bij de wijkraadpleging. De visie biedt kaders en een zogenaamde stip op de horizon. Dat maakt duidelijk waar we in de wijk aan willen werken.

De initiatiefgroep wijkontwikkeling Deze groep, bestaande uit zeven relatief jonge wijkbewoners, heeft in 2019 gekeken naar de volgende drie belangrijke ontwikkelingen in de wijk. Daarvoor is een aantal ideeën en gedachten op een rij gezet. Of het ook zo gerealiseerd wordt is natuurlijk nog lang niet duidelijk, maar het helpt prima bij het samen als wijk nadenken over de toekomst. Aanvullingen hierop zijn van harte welkom.

Idee A. // Het kloppend hart Bewoners van Zuid-Berghuizen vragen zich af: ”Weten bestuurders, plannenmakers en de andere Oldenzalers dat achter het spoor, dicht tegen het stadscentrum aan, een prachtig dorp ligt?” Sfeerbepaling: De oude marke Berghuizen lag van oudsher in de gemeente Losser. Na de annexatie in 1955 kwamen zowel Noord- als Zuid-Berghuizen bij Oldenzaal. ZuidBerghuizen heeft zijn dorpse karakter altijd behouden. Dat is een kwaliteit en kracht!


13

Voor winkelcentrum/ faciliteiten kerk

Wonen

erghuizen Zuid-BEen heus dorp binnen de stad

Appartement, verkoop/huur

Podium

Groen/ ontmoetingsplek/ activiteiten/ events / cultuur

Park

Upgrade gevels/ aanzicht

Uitstraling is nu wat gedateerd - upgrade zou aantrekkingskracht/ leefplezier bevorderen

Dorpskern als fiets- en wandelknooppunt Toerisme/ ontspanning/ leven

Mariakerk plein luw Auto

Recreatie

Winkelcentrum

Ontspanning/ educatie/ ontmoeten/

Terras/horeca

Werkvoorziening/ vrijwilligers ontspannen/ toerisme/ ontmoeten/ broodje

(Be)leeftuin

Ontmoeten/ kennis delen/ zelfvoorziening

Zorg/revalidatie

Parochiehuis

Wonen met zorg

Ambacht

Handwerk/ herstel/ duurzaam/ kennis/ educatie

Jeugdhonk (kelder) / Ontmoetingsruimte Kinderopvang

De komst van het bedrijventerrein veranderde daar niets aan. Sterker nog: industrie en landschap zijn in deze buurt altijd nauw met elkaar verbonden geweest. De bewoners en de ondernemers zijn in het algemeen tevreden over hun wijk. Zuid-Berghuizen is (mede door de textielindustrie) een multiculturele wijk. Autochtone bewoners en medelanders leven in het algemeen zonder noemenswaardige problemen naast elkaar. Waar ervaar je in Oldenzaal een dorpse landelijkheid zo dichtbij de stad, op nog geen vijf minuten van het station en van de snelweg? Zowel in mentaliteit als voorzieningen. Toch is/was het imago dat van een wijk met veel ats, een doorgaande busroute en entrees die niet aantrekkelijk genoeg zijn.

Conceptvoorstel Initiatiefgroep Berghuizen aug 2018

Meer parkeerplekken

(Flex-) werkplek

Arbeidsmarkt/ aantrekkingskracht/ ZZP/ verhuur bedrijfsleven/ inkomsten


14

Welkom in Zuid-Berghuizen Een heus dorp binnen de stad

< Welkomstborden

< Old enza

Rotonde - de entree!

Welkom!

Bij sloop flats - nieuwbouw

Dorps wonen, omkijken naar elkaar - ontmoeten

< En

sche

de

m

ntru

al ce

Eigen maken - welkom/herkenbaar

Brug Stakenbeek

Moderner - statement - link met natuur

Straatmeubilair en groen - sfeer/uitstraling Gezellig, groen, natuur, dorps, ontmoeten, veilig concept 19 november 2018

Idee B. // Welkom-entree Met de voorgaande gedachte zijn de entrees van de wijk nader bekeken. De entree vanuit de binnenstad is in een brainstormsessie anders vormgegeven. De rotonde op het punt Burgemeester Wallerstraat/Enschedesestraat heeft geen aantrekkelijke uitstraling, terwijl deze entree dÊ toegang is tot de wijk. Bij een mogelijke herinrichting van de wegenstructuur zou de rotonde aantrekkelijker kunnen worden gemaakt. De initiatiefgroep pleit voor sloop van de ats aan de Burgemeester Wallerstraat en een herinvulling met hofjes. Dit levert niet alleen een positieve bijdrage aan de entree, maar ook aan het dorpse karakter van de wijk. Voor de toekomst biedt het terrein van de voormalige houtzagerij De Volharding grote mogelijkheden voor een ambitieuze gebiedsontwikkeling met wonen en


15

werken en accenten in hoogbouw, het liefst met handhaving van het voormalige ketelhuis als gemeentelijk monument.

Idee C. // Stakenbeek FASE 2 De nieuwbouw Stakenbeek fase 1 is grotendeels voltooid. Een brainstorm van de initiatiefgroep over het gebied Stakenbeek fase 2 leverde de hier onder getoonde eerste invulling op, gedacht vanuit het dorpse karakter. Dit deel van Zuid-Berghuizen kent een ruime opzet. Een mix van grotere kavels met vrijstaande woningen in de richting van de Boerskottenlaan. Verder twee-onder-een-kapwoningen en rijwoningen (huur/koop). Jong en oud worden in deze wijk uitgedaagd; naar buiten, duurzaam wonen en leven, ontdekken en ontmoeten.


16

Welkom in Zuid-Berghuizen Een heus dorp binnen de stad

WIJKBEWONERS WILLEN LATEN ZIEN DAT ZE TROTS ZIJN OP HUN PRACHTIGE EN KRACHTIGE WIJK. Bij de vier hoofdentrees: Spoorstraat vanuit de binnenstad, de Groene Loper vanaf het station, Lossersestraat/Burgemeester Wallerstraat en Enschedesestraat, plaatsen we als gastvrij welkom representatieve borden met de tekst: Welkom in Zuid-Berghuizen Een heus dorp binnen de stad


Trefwoordenlijst A Accenten Appartementen Autoluw B Bankjes Basisschool Bedrijventerrein Beleving Betrokkenheid Bewonersmix Bezoekersgroepen Bistro Bomen Breedwijs Brug Burgerparticipatie Busroute C CPO-project Culturen Cultuur D Dagbesteding Dertig km.-gebied Doorstroming Dorp Dorps Dorpsplein Drugsdeal-plekken E Entrees Evenwicht F Fun Court Fietsroutes G Gemeenschap Generaties Geveltuinen Gezondheidscentrum Groen H Hart Hondenontmoetingsplek Hofjes Hoogbouw

17

Horeca Houtzagerij Huiskamer Huur I Iconen Identiteit Imago Impuls Inbreidingslocaties Informatiescherm Initiatiefgroep Insectenhotels Integraal J K Kansrijk Karakter Kinderopvang Kerklocatie Koop Kunst L Landschap Leefbaarheid Leefklimaat Levendigheid Lunchroom M Marke Monument Multicultureel N Noabershof Natuurlijk O Omzien Ondernemersklimaat Ontmoetingspark Ontmoetingsprojecten Ontwikkeling Ontzorgen P Parkeren Piratenschip Podium Prullenbakken

Q R RecreĂŤren Rotonde Rustplekken S Schoolplein Sociaal Spelen Sport Speeltoestellen Stakenboer Spoor Stakenbeek Starterswoningen T Tradities Trots U Uitdagen Uitkijktoren Uitstraling V Veiligheid Verbinden Verduurzamen Verkeer Verkeersplan Verlichting Vlinderhof Voorzieningen W Wandelpaden Wandelroutes Water Welkomstborden Welzijnswerk Werken Winkelaanbod Winkelcentrum Wonen Wijkagent Wijkkrant X Y Z Zorg


Bedankt

>> De eigen leefomgeving blijft ons uitdagen - de kracht en kwaliteit van onze ideeÍn ligt in het betrekken van, en denken met, medebewoners, organisaties en overheid. Op z’n dorps!