Issuu on Google+

ปี ที1ฉบับที1มีนาคม2557

นิตยสารเปิ ดประตูสอู ้ รรยะธรรม -แหล่งโบราณคดีบา้ น ปราสาท -อนุสรณ์สถานวีรกรรมทุง ่ ั สมฤทธิ -ปราสาทนางรํา

ปราสาทหินพิมาย


สารบั สารบัญญ

EDITORSTALK STALK CONTENT ทุกๆวันฉันตืนนอนขึนมาก็พบ กับความกังวลใจไม่วา่ จะสาเหตุใด..

อนุสรณ์ สถาน วีรกรรมทุ่งสั มฤทธิ

ฉันมักจะมองย้อนกลับไปในช่วงเวลา ทีตืนขึนมาฉันมีความกังวลใจคิดว่าแต่ละ วันจะต้องเผชิญกับสิ งใดบ้าง.... ความสนุกสนานทีฉันมีทีผ่านมามัก

แหล่ งโบราณคดีบ้าน

จะหวนกลับมาให้ฉนั คิดเสมอเมือฉัน

ปราสาท

ต้องกับสิ งทีไม่อยากเจอในแต่ล่ะวัน “อยากกลับเป็ นเหมือนเก่าจัง’’ ฉันมักจะพูดเสมออยูบ่ ่อยๆ เมือเจอกับสถานการณ์ทีเปลียนไป

ปราสาทนางรํา

อยากให้กลับไปเหมือนในอดีต อยากนังนิงๆ ปล่อยวางให้ ให้ยอ้ นกลับไป แล้วนําความรู ้สึกดีๆ นัน แปรเปลียนให้พลังผลักดันแล้วปัจจุบนั ของฉันก็จะกลับมามีความสุ ขอีกครัง

สุรีย์ฉาย เขตกลาง บรรณาธิการ

ปราสาทหินพิมาย


แหล่งโบราณคดีบา้ นปราสาท

แหล่ งโบราณคดีบ้านปราสาท ตังอยู่ทีหมู่ที 7 บ้ านปราสาทใต้ ตําบลธาร

แหล่ งโบราณคดีบ้านปราสาท ตังอยู่ทีบ้ านปราสาทใต้ ตําบลธารปราสาท ห่ าง

ปราสาท ห่ างจากตัวเมือง 45 กิโลเมตร การเดินทาง สามารถใช้ เส้ นทางสาย

จากตัวเมือง 45 กิโลเมตร การเดิ รเดินทางสามารถใช้ เส้ นทางสายมิตรภาพ จาก

มิตรภาพ จากจังหวัดนครราชสี มาขึนเหนือ ไปจังหวัดขอนแก่ น ถึงหลัก

จังหวัดนครราชสี มาขึนเหนือไปจังหวัดขอนแก่ น ถึงหลักกิโลเมตรที 44 จะมี

กิโลเมตรที 44 จะมีทางแยกซ้ ายเข้ าไปอีก 1 กิดลเมตร เป็ นแหล่ งโบราณคดีที

ทางแยกซ้ ายเข้ าไปอีก 1 กิโลเมตร เป็ น แหล่ งโบราณคดีแห่ งทีสอง ต่ อจากบ้ าน

ขุดแต่ งใหม่ ดําเนินการโดยกรมศิลปากรตามโครงการอีสานเขียว โดย ททท.

เชียงทีได้ จัดทําเป็ นลักษณะพิพธิ ภัณฑ์ กลางแจ้ ง จากการขุดแต่ งหลุดทําให้ พบ

เป็ นผู้สนับสนุนงบประมาณ นับเป็ นแหล่ งโบราณคดีแห่ งทีสองต่ อจากบ้ าน

โครงกระดูกมนุ กมนุษย์ ทีมีสภาพสมบุรณ์ และไม่ สมบูรณ์ หันศรีษะไปทางทิศต่ าง

เชียง ทีได้ จัดทําเป็ นพิพิธ๓ณฑ์ กลางแจ้ ง จากการขุดแต่ งหลุ งหลุมทําให้ พบโครง

ๆ มีการฝังภาชนะดินเผาแบบเคลือบดคลน สี แดงแบบลายเชื อกทาบ

กระดูกมนุษย์ ทีมีสภาพสมบูรณ์ และไม่ สมบูรณ์ หันศีรษะไปทางทิศต่ างๆ มี

เครืองประดับต่ าง ๆ เช่ น กําไลเปลือกหอย ลูกปัด แหวนสํ าริด กําไลสํ าริด

การฝังภาชนะดินเผาแบบเคลือบโคลนสี แดง แบบลายเชือกหาบ เครืองประดับ

เครืองประดับศรีษะ ทําด้ วยสํ าริด จากหลักฐานทีได้ ค้นพบสั นนิษฐานว่ า

ต่ างๆ เช่ น กําไลเปลือกหอย ลูกนัด แหวนสํ าริด กําไลสํ าริด เครืองประดับ

บริเวณบ้ านปราสาทมี าสาทมีชุมชนอาศัยอยู่ตังแต่ สมัยก่ อนประวัติศาสตร์ มา จนถึง

ศีรษะทําด้ วยสํ าริด จากหลักฐานทีได้ ค้นพบ สั นนิษฐานว่ าบ้ านปราสาทมี

สมัยประวัติศาสตร์ ทีมีหลักฐานของกลุ่มวัฒนธรรมแบบทวาราวดีและแบบ

ชุ มชนอาศัยอยู่ ตังแต่ สมัยก่ อนประวัติศาสตร์ ทีมีหลักฐานของกลุ่ม

เขมรโบราณ ระยะเวลาอยู่ในช่ วง ระหว่ าง 2,500-3,000 ปี มาแล้ วครับ

วัฒนธรรม แบบทาราวดีและแบบเขมรโบราณ ระยะเวลาอยู่ในช่ วงระหว่ าง 2500-3000 ปี มาแล้ ว

Yam1


การเดินทาง สิ งทีนักท่ องเทียวควรปฏิบัติในการเข้ าพัก

สิ งทีนักท่ องเทียวควรปฏิบัติในการเข้ าพัก

1. แจ้ งการเดินทางล่ วงหน้ า 1 สั ปดาห์

1. แจ้ งการเดินทางล่ วงหน้ า 1 สั ปดาห์

2. การติดต่ อเข้ าทีพัก ต้ องผ่ านทางคณะกรรมการฯ

2. การติดต่ อเข้ าทีพัก ต้ องผ่ านทางคณะกรรมการฯ

3. ห้ ามผู้ทมาพั ี กก่ อการวิวาท หรือทําความรําคาญ

3. ห้ ามผู้ทมาพั ี กก่ อการวิวาท หรือทําความรําคาญ

ให้ แก่ ผ้ ูอืน ทางคณะกรรมการฯ มีสิทธิGทจะพิ ี จารณา

ให้ แก่ ผ้ ูอืน ทางคณะกรรมการฯ มีสิทธิGทจะพิ ี จารณา

ให้ เข้ ามาพักหรือไม่ กไ็ ด้

ให้ เข้ ามาพักหรือไม่ กไ็ ด้

การเดินทาง

การเดินทาง

แหล่ งโบราณคดีบ้านปราสาท ห่ างจากตัวเมือง 45 กม.

แหล่ งโบราณคดีบ้านปราสาท ห่ างจากตัวเมือง 45 กม.

การเดินทางสามารถใช้ เส้ นทางหลวงหมายเลข 2

การเดินทางสามารถใช้ เส้ นทางหลวงหมายเลข ทา 2

(นครราชสี มา-ขอนแก่ น) ถึงหลักกิโลเมตรที 44 จะมี

(นครราชสี มา-ขอนแก่ ขอนแก่ น) ถึงหลักกิโลเมตรที 44 จะมี

ทางแยกซ้ ายเข้ าไปอีก 1.5 กม. มีป้ายบอกทางชั ดเจน

ทางแยกซ้ ายเข้ าไปอีก 1.5 กม. มีป้ายบอกทางชั ดเจน

หรือ จาก จ.นครราชสี มา โดยสารรถนครราชสี มา-พิ า

หรือ จาก จ.นครราชสี นครราชสี มา โดยสารรถนครราชสี มา-พิ

มาย ราคา 15 บาท ลงรถทีบ้ านปราสาท กม.ที กม 44

มาย ราคา 15 บาท ลงรถทีบ้ านปราสาท กม.ที กม 44

(ก่ อนถึงพิมาย 15 กม.) ต่ อรถมอเตอร์ ไซด์ ไป

(ก่ อนถึงพิมาย 15 กม.).) ต่ อรถมอเตอร์ ไซด์ ไป

ประมาณ 1.5 กม. ราคา 10 บาท

ประมาณ 1.5 กม. ราคา 10 บาท

Yam2


อนุสรณ์ สถานวีรกรรมทุ่งสั มฤทธิ

ทุ่งสั มฤทธิเป็ นสถานทีทางประวัติศาสตร์ อกี

จนได้ ชัยชนะ ณ ทุ่งสั มฤทธิ มีสตรีผ้ ูกล้ าหาญ

บูชาบนบานศาลกล่ าว เพราะเชื อว่ าดวงวิ ดวง ญญาณ

แห่ งของโคราช ทีเชือมโยงกับเหตุการณ์ ทีย่ าโม

ร่ วมต่ อสู้ อกี ท่ านหนึงคือ นางสาวบุญเหลือ ซึง

ย่ าเหลือยังสถิตอยู่ ณ ทุ่งสั มฤทธิ ชาวบ้ านทุ่ง

นําชาวโคราชสู้ รบกับกองทัพเวียงจันทร์ จนได้

เป็ นผู้พลีชีพด้ วยการจุดไฟทําลายเกวียน ที

สั มฤทธิจะพร้ อมใจกันจัดงานรําลึกถึงวีรกรรม

ชัยชนะ ลักษณะเป็ นทุ่งโล่ งอย่ างทีเห็นทัวไป

บรรทุกดินระเบิดจนตัวตาย เมือวันที 4 มีนาคม

ในวันที 4 มีนาคมของทุกปี

ชาวบ้ านทุ่งสั มฤทธิ ได้ ร่วมกันสร้ างศาลสถิต

2369 ชาวบ้ านทุ่งสั มฤทธิและชาวโคราชได้ให้

ดวงวิญญาณนางสาวบุญเหลือ และวีรชนชาว

ความเคา◌ํารพนับถือ ไม่ ยง่ิ ย่อนกว่ าย่ าโมและ

โคราชเอาไว้ บริเวณทุ่งสั มฤทธิ เพือกราบไว้

เรียกนางบุญเหลือว่ า ย่ าเหลือสิ งน่ าสนใจ :

สั กการะ ปัจจุบันได้ มีการสร้ างอาคารหลังใหม่

อนุสรณ์ สถานวีรกรรมทุ่งสั มฤทธิ เป็ นศาลสถิต

ขยายให้ โอ่โถงขึน3 ทีตังและการเดินทาง : หมู่

ดวงวิญญาณนางสาวบุญเหลือหรือย่ าเหลือ และ

1 บ้ านสั มฤทธิตะวันออก ตําบลสั มฤทธิห่ างจาก

วีรชนชาวโคราชสร้ างเป็ นศาลาทรงไทยแบบจัต

ตัวเมืองโคราชประมาณ 46 กม.รถยนต์ส่วนตัว

รุ มุข ขนาดกว้ าง 5 ม.ยาว 5 ม.ชาวทุ่งสั มฤทธิ

จากตัวโคราชใช้ ทางหลวงหมายเลข 2 หรือถนน

ร่ วมกันสร้ างขึน3 ใ◌่น พ.ศ.2531 ภายในศาลมีรูป

มิตรภาพ ไปทางอําเภอพิมาย จนถึงช่ วงหลัก

ปั3นนางสาวบุญเหลือ ขนาดย่ อมยืนอยู่ในท่ าถือ

กม.43-44 จะมีทางแยกขวาเข้ าไปประมาณ 3

คบเพลิงทีนําไปจุดเกวียนบรรทุกดินระเบิดของ

กม.รถประจําทาง ขึน3 รถโดยสารสายโคราช-พิ

ทหารลาวตามเรืองราวในอดีตทีเล่ ากันมา ข้ างๆ

มาย บางเทียวจะตัดผ่ านทุ่งสั มฤทธิ ต้ องใช้ วธิ ี

นางสาวบุญเหลือมีรูปปั3นและภาพวาดของย่ าโม

ถามจากคนรถประวัติ : เล่ ากันว่ า เมือคราวย่ าโม

หรือท้ าวสุ รนารี ใ◌่นแต่ ละวันจะมีชาวบ้ านทุ่ง

เป็ นผู้นําชาวโคราชเข้ าต่ อสู้ กบั ฝ่ ายเจ้ าอนุวงศ์

สั มฤทธิและคนจากทีอืนแวะเวียนมากราบไหว้

Yam3


ในยุคของดินแดน

Yam4


ปราสาทนางรํา ตังอยู่ทบ้ี านนางรํา ตําบลนางรํา ห่ างจากตัว เมือง 79 กม. ใช้ เส้ นทางหมายเลข 2 ผ่ านทางเข้ า อําเภอพิมายไปจนถึงแยกบ้ านวัด ระยะทาง 62 กม. เลียวเข้ าทางหลวง 207 ไปประมาณ 22 กม. มี ทางแยกซ้ ายไปปราสาทนางรําอีก 4 กม. รวม ระยะทางจากตัวเมือง 88 กม. เป็ นอโรคยาศาลที สร้ างขึนในราวพุทธศตวรรษที 18 ในสมัยพระเจ้ า ชัยวรมันที 7 แห่ งอาณาจักรขอม ประกอบด้ วย Yam5


ปราสาทหินพิมาย

ปราสาทหินพิมายมห ัศจรรย์แดนอีสาน ิ ปะเขมร หรือ กัมพูชา มี เมืองพิมายเป็ นเมืองทีสร ้างตามแบบแผนของศ ้างตามแบบแผนของศล ี ื พิมาย น่าจะมาจากคําว่า วิมาย หรือ วิมายปุ ลักษณะเป็ นเวียงสเหลี ยม ชอ ระ ทีปรากฏในจารึกภาษาเขมรบนแผ่นหินตรงกรอบประตูระเบียงคดด ้านหน ้า ของปราสาท

ิ าจารึกและศล ิ ปะสร ้างบ่งบอกว่าปราสาทหินพิมายคงเริม จากหลักฐานศล สร ้างขึน - สมัยพระเจ ้าสุรย ิ วรมันที 1 ราวพุทธศตวรรษที 16 ในฐานะเทวสถาน ิ ปะเป็ ิ ปะ ของศาสนาพราหมณ์ รูปแบบของศ แบบของ ล เป็ นแบบบาปวนผสมผสานกับศล ึ แบบนครวัด ซงหมายถึ งปราสาทนีไ - ด ้ถูกดัดแปลงมาเป็ นสถานทีทางศาสนา ทาง ั วรมันที 7 พุทธในสมัยพระเจ ้าชย Yam6


ปราสาทหินพิมาย เมืออิทธิพลของวัวัฒนธรรมขอม ื เริมเสอมลงหลั งรัชสมัยของพระเจ ้า ั วรมันที 7 และมีการสถาปนา ชย อาณาจักรสุโขทัยในเวลาต่อมา เมืองพิมายคงจะหมดความสําคัญลง และหายไปในทีสุด เนืองไม่ปรากฏ หลักฐานเกียวกับเมืองพิมายเลยใน สมัยสุโขทัยในปี พ.ศ. 2479 กรม ิ ปากรได ้ประกาศขึน ศล 5 ทะเบี บียน ปราสาทหินพิมายเป็ นโบราณสถาน และได ้จัดตัง5 เป็ น อุทยาน ประว ัติศาสตร์พม ิ าย ในวันที 12

เมษายน พ.ศ. 2532 โดยได ้ ดําเนินการปรับปรุงจัดตัง5 ถึง 13 ปี ิ ปากร และ ร่วมมือกันระหว่างกรมศ กรมศล ประเทศฝรังเศส ตัง5 แต่ปี พ.ศ. พ 2519ึ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ 2532 ซงสมเด็ สยามบรมราชกุมารี ได ้เสด็จฯ พระราช ดําเนิน เป็ นองค์ประธานในพิธเี ปิ ด อุทยาน

โบราณสถาน ตัวอุทยานตัง5 อยูฟ ่ ากทิศ ตะวันออกของแม่นํ5ามูล บนพืน 5 ที 115 ไร่ วางแผนเป็ นรูป ี สเหลี ยมผืนผ ้า กว ้าง 565 เมตร ยาว 1,030 เมตร ลักษณะ พิเศษของปราสาทหินพิมาย คือ ปราสาทหินแห่งนีส 5 ร ้างหัน หน ้าไปทางทิศใต ้ ต่างจาก ปราสาทหินอืนๆทีมักหันไปทาง

ั นิษฐานว่า ทิศตะวันออก สน ้ เพือให ้หันรับกับเสนทางตั ดมาจาก เมืองยโศธรปุระ เมืองหลวงใน ึ สมัยนั น 5 ของขอม ซงเข ้ามาสู ้ เมืองพิมายทางทิศใต ้

Yam7


พล ับพลา พลับพลาพลับพลาพ ตังอยูบ ่ ริเวณด ้านหน ้ากําแพง ั ้ ชนนอก ด ้านซายมื อของทางเดินเข ้าสู่ ตัวปราสาท เป็ นอาคารรูป สเี$ หลีย $ มผืนผ ้า เดิมเรียกกันว่า "คลัง เงิน" จากตําแหน่งทีต $ ังสันนิษฐานว่า คงเป็ นทีพ $ ักเตรียมพระองค์สําหรับ ั งทีเ$ สด็จมา กษั ตริย ์ หรือเจ ้านายชนสู ประกอบพิธก ี รรมทางศาสนา รวมทัง เป็ นสถานทีพ $ ักจัดขบวนสงิ$ ของถวาย ต่างๆ จากการขุดแต่งบริเวณนีเมือ $ ปี พ.ศ. 2511 ได ้พบโบราณวัตถุจํานวน มาก มีทังรูปเคารพ เครือ $ งประดับ และ เหรียญสําริด เป็ นเหตุให ้เรียกกันว่า "คลังเงิน

สะพานนาคราช ส ตงอยู ั บ ่ ริเวณด้านหน้าทางเข้า โคปุระด้านทิศใต้สร้างด้วยหิน ทราย มีผ ังเป็นรูปกากบาท กว้าง 4 ม. ยาว 31.70 ม. ยกพืนสูง ราว สะพานทําเป็นต ัวนาค ทีป - ลายราว สะพานทําเป็นรูปนาคราชชูคอแผ่ ี ร สะพาน พ ังพานเป็นรูปนาค 7 เศย นีถือเป็นจุดเริม - ต้นในการเดิน ั ส ่ าสนสถานอ ันศกดิ ิ ธิ3 ทางเข้าสูศ 3 ท ื- เรือ ืตามคติความเชอ - งจ ักรวาล เชอ ้ ทางเชอ ื- มระหว่างโลก ว่าเป็นเสน ื ก ัน มนุษย์ก ับโลกสวรรค์ คตินถ ี อ ื สบ ิ ดูและพุทธศาสนา มาในศาสนาฮน นิกายมหายาน

้ ประตูและกําแพง ซุม แก้ว ้ ซุมประตู หรือโคปุระ ตังอยู่ กึง$ กลางของแนวกําแพงแก ้ว อยุใ่ น แนวตรงกันหมดทัง 4 ด ้าน คือ ทิศ เหนือ-ใต ้ อยูต ่ รงกึง$ กลางของกําแพง ทิศตะวันออก-ตะวันตกค่อนไปทาง เหนือเล็กน ้อย ผังโดยรอบของซุม้ ประตูมล ี ักษณะเป็ นรูปกากบาท จาก ื$ กันว่าเป็ น กําแพงแก ้วเข ้ามาด ้านในเชอ ดินแดนของโลกสวรรค์ อันเป็ นทีอ $ ยู่ ของเทพเจ ้า

ชาลาทางเดิน ก่อสร้างด้วยหินทราย ้ ประตูดา้ นทิศ ื- มต่อระหว่างซุม เชอ ใต้ของระเบียงคดทีล - อ ้ มรอบ ปราสาทประธาน โดยทําทางเดิน ยกพืนสูงประมาณ 1 เมตร แบ่งเป็น ่ งทางเดิน ผ ังทําเป็นรูป 3 ชอ กากบาท จากการบูรณะพบเศษ กระเบืองมุงหล ังคาและบราลีดน ิ ั ษฐานว่าเดิม เผาจํานวนมาก สนนิ คงเป็นระเบียงโปร่ง หล ังคามุง กระเบือง รองร ับด้วยเสาไม้ Yam8


้ ประตูและ ซุม ระเบียงคด เป็นอาคารก่อ ด้วยหินทรายยกพืน สูง อยูล ่ อ ้ มรอบ ปราสาทประธาน ระเบียงคดมีล ักษณะ คล้ายกําแพงแก้วทงั 4 ด้าน โดยมีตา ํ แหน่ง ทีต ' งตรงก ั ับแนวของ ประตูเมือง และประตู ทางเข้าปราสาท ประธาน ปรากฏ ้ หล ักฐานสําค ัญทีซ ' ุม ประตูดา้ นทิศใต้ บริเวณกรอบประตู พบจารึกภาษาเขมร อ ักษรขอมโบราณ ั ระบุศกราชตรงก ับ พ.ศ. 1651-1655 กล่าวถึงการสร้างรูป เคารพ การสร้างเมือง ตลอดจนปรากฏพระ นามของขุนนาง ั ง และพระนาง ชนสู มหากษ ัตริยค ์ อ ื พระ เจ้าธรณินทรวรม ันที1 '

ปราสาทประธาน

เป็ นสว่ นสําคัญ ทีสุดของปราสาทหินพิ มาย เป็ นปราสาทองค์ ใหญ่ สร ้างขึนราวพุทธ ศรรตวรรษที 16-17 ิ าทรายส ี ก่อสร ้างด ้วยศล ขาวหันหน ้าไปทางทิศ ึ ใต ้ ซงแตกต่ างจากศา สนสถานแบบขอมในที ึ กจะหันหน ้า อืนๆ ซงมั ไปทางทิศตะวันออก ปราสาทประธาน ประกอบด ้วยสว่ นสําคัญ 2 สว่ นคือ มณฑป และ เรือนธาตุ มีการจํ าหลัก ลวดลายประดับตาม ่ หน ้าบัน สว่ นต่างๆ เชน ทับหลัง มักจําหลักเป็ น ภาพเล่าเรืองรามเกียรติ9 และเรืองราวทางพุทธ ศาสนา ยกเว ้นทางด ้าน ทิศใต ้ จําหลักเป็ น ภาพศวิ นาฏราช ภายใน เรือนธาตุเป็ นสว่ น สําคัญทีสุดเรียกว่า ห ้องครรภคฤหะ เป็ นที ประดิษฐานรูปเคารพ สําคัญ พืนห ้องตรงมุม ด ้านทิศ ตะวันออกเฉียงเหนือมี ร่องนํ ามนต์ตอ ่ ลอดผ่าน พืนห ้องออกไปทางด ้าน นอก เรียกว่า ท่อโสม สูตร

ปรางค์หน ิ แดง

สร ้างขึนราวปลายพุทธ ศรรตวรรษที 17 ตังอยู่ ทางด ้านขวาของ ปรางค์ประธาน มีมข ุ ยืนออกไปทัง 4 ทิศ เหนือกรอบประตู ทางเข ้าด ้านทิศเหนือ มีทับหลังหินทราย จําหลักภาพเล่าเรือง มหากาพย์มหาภารตะ ตอนกรรณะล่าหมูป่า สว่ นกรอบประตูด ้านอืน คงเหลือร่องรอย เฉพาะเสาประดับกรอบ ิ ปะแบบเขมร ประตูศล ประดับอยู่

Yam9


เปิดประตูสู่อารยธรรม