Page 1

Fact.

Nr.3 • 2009 Magazine voor de relaties van Deloitte

Paul Doop, UvA:

Veerle Fruytier, Deloitte:

Sijbolt Noorda, VSNU:

“Vastgoedbeleid faciliteert onderwijs en onderzoek”

“IFRS-cursussen paradepaardje Deloitte Academy”

“Investeer in onderzoek en onderwijs”


Inhoud p.6

Studiebol

p.12

Jong ondernemen

Talentenjacht

p.20

Kennisgebouwen

Sijbolt Noorda, voorzitter

Studentenbedrijf Artisjok,

Toptalent zoeken

De Universiteit van

van de VSNU, pleit

producent van duurzaam

en een motiverende

Utrecht heeft een innovatief

hartstochtelijk voor publieke

design, krijgt hulp van

werkomgeving bieden,

en vooruitstrevend

en private investeringen in

Deloitte en DSM bij

is precisiewerk. Zeker in

nieuwbouwbeleid. De

het onderwijs en onderzoek

het opstarten van haar

tijden van crisis. Deloitte

gebouwen in de oude

activiteiten. DSM levert

vroeg 29 multinationale

binnenstad en de Uithof

technische knowhow op het

ondernemingen naar hun

bepalen haar identiteit.

gebied van Cradle to Cradle-

talentenstrategie.

Fotograaf Anke van Iersel

aan onze universiteiten.

grondstoffen en Deloitte

maakte voor FACT een

biedt via LincC advies en

beeldreportage.

ondersteuning.

2

p.16


“Had je dit niet tien jaar eerder kunnen bedenken?” p.26

IFRS als basis

p.30

Oplossingen

p.36

Zo vast als een huis

p.40

Geïntegreerde service

De cursussen over

Alles wat hoogleraar

Een consistent

Deloitte maakt met

de internationale

Bestuurskunde Michel van

vastgoedbeleid is belangrijk

het nieuwe Controller

verslagleggingstandaard

Eeten aanpakt is een succes:

voor de kwaliteit van

Abonnement haar diensten

vormen een belangrijk

een roman, een weblog

universitair en hoger

beter beschikbaar voor

onderdeel van de succesvolle

en zijn wetenschappelijke

onderwijs. Paul Doop,

ondernemers. Persoonlijk

Deloitte Academy. Een

carrière. Hij specialiseert

vicevoorzitter college van

financieel advies voor een

traject in permanente

zich in complexe processen

bestuur van de Universiteit

vast bedrag. De markt

ontwikkeling.

en echte oplossingen.

van Amsterdam en Rin-

reageert enthousiast.

Sjoerd Zijlstra, director bij Deloitte Real Estate Advisory, vertellen waarom.

Fact is het relatiemagazine van Deloitte en wordt middels controlled circulation verspreid. Fact verschijnt viermaal per jaar in een oplage van 15.000 exemplaren. Redactieadres: Deloitte, t.a.v. Walter Wijnhoven, Postbus 2031, 3000 CA Rotterdam, nlbcfact@deloitte.nl Aan dit nummer werkten mee: De Beeldredaktie, Marcel Bekedam, Sabine Bison, Jiri Büller, Corbino, Marko Cortel, Jan Willem Ebbinge, Chris Engeler, Helen den Held, Bianca van Hilst, Hollandse Hoogte, Erik Huizer, Friso Keuris, Marion de Koning, Michiel Mastenbroek, Ardjan Noorland, Mireille Spapens, Remmy Visser, Nora Vrba, Walter Wijnhoven Concept en realisatie: MediaPartners LoyaliteitsCommunicatie Druk en lithografie: Thieme Media Services, Delft Afwerking en verzending: Pré b.v., Almere © 2009 MediaPartners/Deloitte. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen en/of gereproduceerd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever en producent.

3


Bovenop het nieuws

Ruime blik Deloitte Real Estate Advisory deed een onderzoek naar gebiedsontwikkeling en gebiedsconcessies in vijf Europese landen. Het rapport ‘Een Wijde Blik Verruimt Het Denken’ werd op 19 juni door Jurriën Veldhuizen van Deloitte Real Estate Advisory aangeboden aan Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje. Bij gebiedsontwikkeling werken overheden, projectontwikkelaars, lokale betrokkenen, ontwerpers en andere partijen samen. Buitenlandse succesverhalen van gebiedsontwikkeling − in het bijzonder met gebiedsconcessies − worden hierbij vaak als voorbeeld gebruikt. Het onderzoek werd uitgevoerd door Deloitte Real Estate Advisory in samenwerking met Habiforum, programma Nederland Boven Water (NLBW). Meer informatie: Deloitte Real Estate Advisory: Jurriën Veldhuizen, jveldhuizen@deloitte.nl

Grote bedrijven voorbereid op pandemie Deloitte deed een onderzoek naar de voorbereidingen op de gevolgen van de Mexicaanse griep. Bijna driekwart (72 procent) van de ondervraagde CFO’s van grote bedrijven zegt dat de organisatie voorbereid is. Men verwacht een omzetdaling van

Zaak van orde

Lezing voor de burgemeester

waaraan het bedrijf blootstaat, is onacceptabel groot. Een CFO

De Nederlandse Orde van Belasting-

De door Deloitte georganiseerde

moet de risico’s in kaart hebben. Afhankelijk hiervan kan men

adviseurs (NOB) heeft Henk Koller als

burgemeesterslezing werd dit jaar voor

bewust beslissen of men wel of geen maatregelen neemt.

nieuwe voorzitter gekozen. Mr. Henk

de dertiende keer gehouden door Yves

Pandemic Planning gaat verder dan de reguliere business

Koller (1956) studeerde Civiel Recht en

Leterme. Hij was tot voor kort premier

continuïteitsplanning waarbij de nadruk vaak ligt op IT.

Fiscaal Recht. Hij is als belastingadviseur

van de federale regering in België. De

Pandemic Planning richt zich op de voorkoming van de

verbonden aan Deloitte, waar hij naast

lezing was opgedragen aan de aftredende

besmettingskans en op impact beperkende maatregelen.”

zijn advieswerkzaamheden in de

Groningse burgemeester Jacques

nationale en internationale praktijk

Wallage. Kijk voor de volledige tekst

Over de CFO Survey

diverse bestuurlijke functies heeft

op www.burgemeesterslezing.nl

De onderzoeksvragen inzake de pandemie zijn gesteld in het

bekleed.

gemiddeld 3,5 procent.

Wim Eysink, partner bij Deloitte, vindt dat alle bedrijven voorbereidingen zouden moeten treffen. “De onzekerheid

kader van de Dutch CFO survey. Dit is een initiatief van Deloitte Nederland. Het onderzoek wordt ieder kwartaal gehouden onder Corporate CFO’s in Nederland. Meer informatie over het onderzoek: www.deloitte.nl/cfo

4


Bovenop het nieuws

Human approach

Academy De Deloitte Academy is het opleidingsinstituut van Deloitte voor cliënten, prospects en andere

In het onlangs verschenen boek 15 verhalen over kennismanage-

geïnteresseerden. De Deloitte Academy

ment wordt Deloitte als een van de meest toonaangevende

verzorgt een- en meerdaagse cursussen voor

KM-ondernemingen in Nederland aangemerkt. Namens Deloitte

het midden- en hoger kader over financieel-

komt Pascal Claeys aan het woord, KM Leader van Deloitte

administratieve en fiscale zaken. Inschrijven

Nederland en lid van de Global KM Council’s Program Board.

kan via www.deloitte.nl/academy. Hier treft

Volgens Claeys zijn drijfveren, denkpatronen, werkstijlen en

u ook een actueel overzicht aan.

gedrag van essentieel belang om KM te laten slagen. Voor meer informatie: Pascal Claeys, pclaeys@deloitte.nl

Projectbeheersing Lokaal Bestuur 17 september – Zoetermeer Interne Controle Lokaal Bestuur 24 september – Amersfoort Masterclass Tax Accounting: Exposure Draft van de IASB ten aanzien van IAS-12 28 september – Wassenaar

Toppositie in Kennedystudie

Kostenbesparing door verlaging van invoerrechten 1 oktober – Sint Michielsgestel BTW in de praktijk 1 en 2 13 en 14 oktober – Sint Michielsgestel Regeling jaarverslaggeving Onderwijs 13 oktober – Amersfoort

leidende positie verstevigd. In het

Star Alliance met Maastricht

onderzoek behaalde Deloitte bij

Decaan Jos Lemmink van de Faculteit der Economische Weten-

negentien van de 22 topics de maximum-

schappen (FEBA) van de Universiteit Maastricht en Roger Dassen

score. Door het veranderende economi-

namens Deloitte ondertekenden een samenwerkingscontract op

sche klimaat is het belang van risk

het gebied van onderwijs, stages en onderzoek.

Blijkens het onlangs verschenen ‘Risk Consulting Marketplace Report’ van Kennedy Information heeft Deloitte haar

IFRS Basiscursus 14 oktober – Sint Michielsgestel Wet Maatschappelijke Ondersteuning WMO Verbeter het financieel beheer 14 oktober – Utrecht BTW plaats van dienst 2010 2 november – Den Haag BTW plaats van dienst 2010 4 november – Utrecht

consulting enorm toegenomen. Dit zal de komende twaalf maanden zeker nog

“Wij voelen het als een gezamenlijke verantwoordelijkheid om

aanhouden. Voor meer informatie over

talent voor de Euregio te behouden en een braindrain te

risk consulting of het onderzoek:

voorkomen”, verklaart Dassen. Deloitte stelt gastdocenten ter

Wim Eysink (Enterprise Risk Services),

beschikking, begeleidt stages en gaat samen met FEBA verschil-

weysink@deloitte.nl

lende onderwijs- en onderzoekstrajecten opzetten. Bovendien

BTW plaats van dienst 2010 6 november – Enschede Leergang voor CFO’s en Commissarissen 9 november – Putter

gaan beide partijen elke twee jaar samen een conferentie

Advanced cursus IFRS module Financiële

organiseren. Nieuw is de Extended Master aan FEBA, een

Instrumenren

masteropleiding waaraan een hoogwaardige stage verbonden is.

17 november – Sint Michielsgestel

Meer informatie: Patrick Jussen, pjussen@deloitte.nl

5


6


Interview Tekst: Marion de Koning Fotografie: Jiri Büller

Bron van welvaart Sijbolt Noorda is voorzitter van de VSNU, de universitaire werkgeversorganisatie, en belangrijk pleitbezorger voor meer support voor het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek. De VSNU, de Vereniging Samenwerkende Nederlandse Universiteiten, behartigt de belangen van haar leden. Voorzitter van de VSNU is sinds ruim tweeënhalf jaar dr. Sijbolt Noorda. Meer dan twintig jaar geleden, in 1986, stond hij ook aan de wieg van de VSNU, toen als bestuurder aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. “De VSNU is opgericht om andere verhoudingen tussen overheid en universiteit te regelen. De dynamiek en het

>> 7


Interview

>>

belang van de universiteiten werden te groot om ze

kennistransfers vanuit de universiteit gaan via de

vanuit de overheid te kunnen sturen. Dus kregen de

afgestudeerden. Zij zijn voor een moderne economie

universiteiten meer zelfstandigheid en een grotere

essentieel. De vraag naar hoger opgeleiden is groot en

eigen verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van

neemt nog steeds toe. De voorspelling is dat er tussen

onderwijs en onderzoek. Vroeger volgde de universi-

2010 en 2020 veertig procent meer studenten zijn dan

taire wereld bijvoorbeeld de cao van de overheid, maar

nu. Dat stelt hoge eisen aan de universiteiten. Een van

met de oprichting van de VSNU kregen de medewer-

de speerpunten van de VSNU is het studiesucces: meer

kers van de universiteiten, voor wie wij de werkgevers-

studenten moeten hun studie met succes afsluiten. Dat

vereniging zijn, een eigen cao. De universiteiten zijn

gaat niet vanzelf. Dat vergt investeringen in docenten

verantwoordelijk voor hun eigen budgetten, hun eigen

en faciliteiten. En daar heb je maatschappelijke steun

bedrijfsstrategie, hun eigen maatschappelijke positie.

voor nodig van overheid en bedrijfsleven. We weten

Het college van bestuur van een universiteit is te

allemaal dat we het in de concurrentiestrijd van de

vergelijken met een raad van bestuur van een bedrijf. Al

wereldeconomie moeten hebben van kennis als

heb je als voorzitter van het college van bestuur van een

menselijk kapitaal. Talent is onze belangrijkste bron.

universiteit eerder een functie die te vergelijken is met

Dus elk talent telt.”

die van een burgemeester. Een universiteit is een

Wetenschappelijk onderzoek is de andere taak van de

organisatie van professionals, met terecht veel vrijheid

universiteit. Niet minder belangrijk. “We zijn in Neder-

van handelen. Je ‘faciliteert’ als bestuurder onderzoek

land beslist geen koploper gemeten naar het aantal

en onderwijs. Het universitaire bestuur staat ten dienste

onderzoekers per 1000 inwoners. Maar volgens recente

van deze primaire taken van de universiteiten.”

cijfers in The Times Higher Education doen we het qua productiviteit – het aantal wetenschappelijke publicaties

Champions League

– goed. Tussen 2004 en 2008 publiceerden Nederlandse

“De opleiding van academici is een van de primaire

universiteiten 123.456 wetenschappelijke publicaties.

taken van universiteit. Daarin zit ook meteen haar

Dat is ruim 2,5 procent van het aantal mondiaal

grootste betekenis voor de samenleving. De meeste

gepubliceerde wetenschappelijke publicaties.

“Als we in de wetenschap op Champions League-niveau willen blijven presteren, zullen we meer moeten investeren” 8


Interview

wetenschap is er een internationale transfermarkt. Jonge wetenschappers zoeken de beste plekken op, waar ze succesvol kunnen zijn. Als we in die competitie niet meer mee kunnen komen, verliezen we in de wetenschap de aansluiting bij de top.” Speerpunten “Het Algemeen Bestuur van de VSNU heeft begin 2007 Sijbolt Noorda (1945) is voorzitter van de

vier strategische thema’s geformuleerd. Naast het

VSNU (vanaf 1 december 2006).

verbeteren van het studiesucces en van de internatio-

Hij studeerde theologie in Amsterdam en

nale reputatie van ons onderzoek, willen we de carrière-

New York. Van 1968 tot 1984 was hij als

kansen voor jonge wetenschappers verbeteren. We zijn

docent verbonden aan de faculteit der

in de internationale competitie beslist niet kansloos.

Godgeleerdheid van de VU en van 1984

Goede voorbeelden hiervan zijn de Technologische Top

tot 1988 lid van het college van bestuur.

Instituten. Dat zijn stevige researchclusters waarin

Van 1991 tot 1998 was hij vicevoorzitter

bedrijven en onderzoeksuniversiteiten samenwerken

en van 1999 tot 2006 voorzitter van het

Het zijn als publiek-private samenwerkingsverbanden

college van bestuur van de Universiteit

mooie voorbeelden van open innovatie. Daar moeten

van Amsterdam. Daarnaast vervult hij

we het in veel wetenschapsgebieden van hebben. Geen

verschillende nevenfuncties. Zo is hij

universiteit of bedrijf kan het meer in z’n eentje af. Die

voorzitter van de Stichting van het

TTI’s blijken aantrekkelijk op de internationale markt

Onderwijs en van de raad van toezicht

van jong talent. Zo’n veertig procent van de onderzoe-

van het Filmmuseum, lid van de advies-

kers aan de topinstituten is buitenlander. Geen wonder

raad van de Freie Universität Berlin en de

dat onderzoekers graag in zulke samenwerkingsverban-

Wirtschaftsuniversität Wien, en van het

den werken. Het competitie-element is eigen aan een

bestuur van de European Universities

wetenschapper: iedere wetenschapper wil de beste in

Association.

zijn of haar veld zijn, die drijfveer hoef je niet te promoten, die hebben ze zelf wel. Wat je wel moet faciliteren, zijn de randvoorwaarden. Daar zijn wij als universiteitsbestuurders aan zet.”

Qua impact – hoe vaak worden deze artikelen geci-

Die TTI’s zijn geen uitzondering. Recent publiceerde de

teerd, hoe vaak behandelen ze nieuwe onderwerpen en

VSNU een staalkaart van Nederlands Universitair

bieden ze nieuwe inzichten – staan we na Zwitserland

Onderzoek, gerangschikt naar 21 thema’s. Dit boek:

op de tweede plaats. Dat is ontzettend goed.”

Land, met schoone kleuren geschakeerd, geeft aan

Maar dat blijft niet vanzelf goed gaan. “Ik vergelijk het

waar de wetenschap in Nederland mee bezig is. “Alle

graag met het Nederlandse clubvoetbal. In 1995 won

reden om trots op te zijn. De veertien universiteiten in

Ajax de laatste keer de Champions League. Dat ging

Nederland zijn individuele instellingen, verantwoordelijk

toen nog. Daarna is het niet meer gelukt. De betere

voor eigen prestaties. Dat leidt tot een gezonde

spelers worden weggekocht door clubs in het buiten-

competitie. Tegelijk, en dat is uniek in de wereld,

land. Als we in de wetenschap op Champions League-

werken ze intensief samen. Juist de combinatie van

niveau willen blijven presteren, zullen we meer moeten

coöperatie en competitie geeft Nederland een head-

investeren om sterke, aantrekkelijke onderzoekscentra

start in het internationale veld. Neem bijvoorbeeld het

te zijn. En beter laten zien dat we goed zijn. Ook in de

Centre for Translational Molecular Medicine, een

>> 9


Interview

“Elk talent telt” >>

topinstituut waarin dertien universiteiten samenwerken

ontslagen dreigen te worden in het bedrijfsleven. Deze

met 29 gespecialiseerde kleine en vijftien grote

onderzoekers kunnen nu onder de vlag van universitei-

bedrijven. Samen werken ze aan meer dan twintig

ten verder met hun onderzoek – red.) Maar andere

programma’s en hebben ze meer dan 250 miljoen euro

landen doen veel meer. Denemarken bijvoorbeeld heeft

onderzoeksbudget. Buitenlanders zijn jaloers op

in 2007 besloten 1,5 miljard euro per jaar structureel

dergelijke samenwerkingsverbanden. Het is bijvoorbeeld

méér aan onderzoek uit te geven. Nederland is twee

ondenkbaar dat Amerikaanse topuniversiteiten op die

keer zo groot als Denemarken. Wij zouden drie miljard

schaal met elkaar samenwerken. Daar draait alles om de

euro moeten uitgeven om in gelijke pas te blijven lopen

onderlinge competitie. Nederland is daar te klein voor,

met de vergrote concurrentiekracht van Denemarken.

wij moeten het hebben van de combinatie van competi-

Dat zou een verdubbeling van ons onderzoeksbudget

tie en coöperatie. Zo kunnen we ons met de besten

betekenen. Daar steekt die 180 miljoen euro voor de

blijven meten en concurreren om talent. Bovendien,

kenniswerkers toch een beetje schraal bij af. En

vergeet niet dat wetenschappelijk onderzoek aan de

Duitsland heeft aangekondigd de komende zes jaar

basis ligt van de bedrijvigheid van de toekomst. We zijn

achttien miljard euro meer aan onderwijs en onderzoek

in Nederland goed in de agrobusiness en in water. Dat

uit te geven. Meer dan ooit is het noodzakelijk om te

heeft alles te maken met sterke bedrijven, en met

blijven investeren. Zeker als je ook internationaal gezien

voortreffelijke opleidingen en vooroplopende research.

goed uit deze crisis wilt komen. Doe je het niet, dan

Zulke sleutelgebieden zijn er meer. En die verdienen

loop je onherroepelijk grote achterstanden op. De

stevige steun en investeringen. ”

Nederlandse voetbalclubs gaan de Champions League niet meer winnen. Laten we er alles aan doen om onze

Crisis Professionaliteit “Voor de universiteiten is het van groot belang dat de huidige crisis ons niet op achterstand zet. In de jaren tachtig dacht de overheid met bezuinigingen twee vliegen in een klap te slaan: de universiteiten tot efficiency dwingen en de staatsuitgaven beperken. Nu zitten we in een wezenlijk andere situatie. We moeten in de wereldwijde concurrentieslag bijblijven. Natuurlijk zijn we blij met de 180 miljoen euro voor de kenniswerkers. (Kenniswerkers zijn onderzoekers die

10

kansen in de wetenschap niet te verspelen.”


Knowhow

Warm welkom voor jonge instromers Relatieopbouw is de hoeksteen van het succes van Deloitte. Of dit nu betrekking heeft op de communicatie met onze cliënten, onze eigen mensen of onze ‘instromers’. Neem bijvoorbeeld de instroom op 1 september 2008 van tien

Gert de Best is partner Audit Nationale

schoolverlaters (heao/vwo) in het accountantsteam Leiden/Den Haag.

Markt en regiomarktleider bij Deloitte

De relatieopbouw begon al twee jaar daarvoor tijdens in-house dagen, work-

Nederland

shops, presentaties en voor de heao’ers ook nog met stageperiodes. De opbouw ging verder tijdens het sollicitatieproces waarbij onder meer een career scan werd afgenomen, bestaande uit een persoonlijkheidstest en een capaciteitentest. De uitkomst van deze scan geeft een prima overzicht van de ontwikkelpunten van, en de mogelijkheden voor de instromers, en dient als input voor de gesprekken waarbij altijd de mentoren van de instromers worden betrokken. Van de veertien sollicitanten zijn er uiteindelijk tien aangenomen en die zijn tijdens een traditionele zomerbarbecue door de mentoren aan de overige teamleden voorgesteld. Het is altijd mooi om te zien hoe deze instromers warm in

“Goede voorbereiding werpt vruchten af”

het team worden verwelkomd en hoe direct relaties worden gelegd dan wel uitgebouwd. En dan aan de slag met de introductiedagen van de beroepsopleiding en de landelijke introductieweken van Deloitte. Binnen drie weken worden aan de instromers de basis van het beroep en de normen en waarden van Deloitte bijgebracht. Daarna is de ontvangst op kantoor door de mentoren en dan gaat het echte werk beginnen. Naar onze cliënten, naar een uitdagende werkomgeving waarbij ondersteuning en samenwerking centraal staan. Waar dagelijks ontwikkeling en training on the job plaatsvindt en waar werk en studie elkaar permanent aanvullen. De mentoren moeten de eerste weken de enthousiaste onbevangenheid van ‘hun’ instromers coachen, wat, gelet op de reeds opgebouwde relatie, door de instromers goed en serieus wordt opgepakt. Wat steeds weer opvalt, zijn de kennis en vaardigheden die de instromers hebben op het gebied van automatisering, waardoor processen vlot doorlopen kunnen worden. Menig collega boven de 45, tot welke groep ook ik behoor, maakt hier dankbaar gebruik van, wat weer een kick geeft aan de instromer en waardoor de relatie verder wordt verstevigd. Samen sterk! De goede voorbereiding in de introductieweken werpt direct vruchten af. Wat op de opleiding wordt geleerd, kan direct in praktijk worden gebracht doordat de studie perfect op de praktijk aansluit. Het is geweldig om je team ieder jaar weer zo’n nieuwe impuls te zien krijgen en collega’s te zien doorgroeien van instromer naar mentor, manager, afgestudeerd accountant. Extra mooi is dat sommige instromers zeer snel scoren met hun marketing- en salesvaardigheden. Vanaf de eerste dag wordt hieraan al aandacht besteed en door dit bewustwordingsproces wil het wel eens gebeuren dat vanuit het relatienetwerk van de instromer een nieuwe cliënt ontstaat. En dat wordt dan ook meteen gevierd! 11


Deloitte case

LincC:

kennis delen met innovatieve bedrijven

Studenten laten afstuderen in een eigen levensvatbaar bedrijf met een focus op innovatie en duurzaamheid. Dat is de doelstelling van LincC Foundation, een initiatief van Deloitte, waarbij professionals uit de publieke en private sector hun krachten bundelen. Tekst:

Dit jaar vond de lancering plaats van het eerste LincC-

Wel dat we iets wilden maken van Cradle to Cradle-

Walter Wijnhoven

bedrijf: Artisjok. Het studentenbedrijf maakt design-

materiaal. We hebben eerst gekeken naar materialen als

Fotografie:

meubelen van biologisch afbreekbaar materiaal. Multi-

mest en bamboe. Het doel was mensen versteld te laten

Sabine Bison

national DSM helpt met onderzoek naar deze duurzame

staan als ze horen van welk materiaal het gemaakt is.

grondstoffen en een productiewijze. Betrokkenen

We kregen direct veel aandacht van pers en bedrijven,

Oscar Goddijn van DSM, Patrick Jussen van Deloitte, en

maar hadden toen nog helemaal geen product. Tot we

Ilse Grob en Ulrike Scholtes van Artisjok vertellen hoe zij

in contact kwamen met BioPearls, een bedrijf dat

elkaar vonden. Een bevlogen ontmoeting op het nieuwe

composteerbaar granulaat maakt op basis van maĂŻsafval.

kantoor van Deloitte naast Maastricht Aachen Airport.

Een vernieuwende kunststof die volledig biologisch afbreekbaar is. Met dat materiaal zijn wij naar DSM

12

Duurzame salontafel

gestapt. Zij hielpen ons in het prille begin op bepaalde

Ulrike Scholtes van Artisjok: “Dat ons eerste product een

vlakken en hebben een aantal proeven gedaan. Het

salontafel zou worden, was in het begin niet duidelijk.

oorspronkelijke plan was om de tafel van biologische


Deloitte case

Op de foto van links naar rechts: Patrick Jussen van Deloitte, Ulrike Scholtes en Ilse Grob van Artisjok en Oscar Goddijn van DSM.

PLA te maken en hiermee zijn we ook nog steeds bezig.

Ondernemen. “Deze studentenbedrijven worden echter

Ooit zal de biologisch afbreekbare tafel gelanceerd

volgens plan na een jaar geliquideerd, waarna de

worden, maar op dit moment produceren we de tafel

studenten hun opleiding afronden. Dat is jammer, want

van materiaal dat past binnen de industriële Cradle to

er zijn leuke, levensvatbare bedrijven bij. Zodoende is

Cradle-cirkel omdat hij geen giftige stoffen bevat en

Stichting LincC opgericht. Als missing link tussen

zonder problemen oneindig gerecycled kan worden.”

studentenbedrijven en het echte ondernemerschap. Wij bieden een professioneel netwerk, mogelijkheden om

Van Jong Ondernemen naar LincC

innovatie- en start-upsubsidies te krijgen, kennis en

“LincC sluit aan op Jong Ondernemen, een organisatie

faciliteiten en praktijkervaring van ondernemers.

die zich richt op de begeleiding van studentenbedrijven

Hiermee sluit LincC aan bij het beleid van de overheid

waarmee studenten en scholieren tijdens hun studie

om ondernemerschap te bevorderen. LincC bevordert

ondernemerservaring kunnen opdoen”, zegt Patrick

dat studenten kunnen afstuderen en gelijktijdig een

Jussen, partner bij Deloitte en bestuurslid van Jong

bedrijf kunnen opbouwen. Het is een honderd procent

>> 13


Deloitte case

>>

14

pro bono concept. Eventuele baten gebruiken we weer

maar met de gezamenlijke overtuiging dat Cradle to

om nieuwe LincC-bedrijven op de rails te zetten.”

Cradle de toekomst is. Sindsdien is het bedrijf vanuit die

De focus bij LincC ligt volgens Jussen vooral op hoog-

filosofie gegroeid.”

waardige innovatie en duurzaamheid. “We willen met

Het initiatief van de studenten wordt zelfs genoemd

LincC aansluiten bij onze eigen ambities op het gebied

door Cradle to Cradle-goeroe Michael Braungart in

van corporate responsibility. En LincC biedt aan de

het voorwoord van zijn boek: Cradle to Cradle:

mensen van Young Deloitte (Deloitters onder de dertig)

afval = voedsel. Grob: “Michael Braungart en William

de kans om al doende te leren. Zij begeleiden de

McDonough waren twee jaar geleden op een Cradle to

startende studentenbedrijven en kunnen zo hun eigen

Cradle-congres in Maastricht. We gaven allebei een

kennis van onze geïntegreerde services uitbreiden. Wij

lezing die dag, zowel Braungart als Artisjok, en zo

investeren in de opstartfase van ondernemingen waar

hebben we elkaar ontmoet. Het leuke is dat we net aan

wij in geloven. Gaat het mis, dan blijven de studenten

het bedenken waren hoe we ‘de’ Michael Braungart

niet met schulden zitten, maar zijn ze wel een leerzame

zouden kunnen benaderen. Toen bleek dat hij het juist

ervaring rijker. En het mes snijdt aan twee kanten: LincC

erg leuk vond om met ons te praten. Tegenwoordig zien

biedt Deloitte de mogelijkheid om in een vroeg stadium

we elkaar steeds vaker, we worden voor verschillende

in aanraking te komen met nieuwe ontwikkelingen.”

Cradle to Cradle-events gevraagd.”

Duurzaamheid genereert waarde

Open innovatie van DSM

Artisjok is opgericht door derdejaarsstudenten van de

Hoe faciliteert DSM zo’n groep enthousiaste studenten

Academie Beeldende Kunsten in Maastricht. DSM,

die plots voor de deur staat met een hemelbestormend

evenals Deloitte hoofdsponsor van Jong Ondernemen,

idee? Goddijn: “In het verleden heeft DSM veel produc-

ondersteunt het jonge bedrijf. Oscar Goddijn geeft bij

ten vanuit het eigen bedrijf ontwikkeld. Hierin zijn we

het DSM Innovation Center leiding aan de Business

veranderd. Wat we nu doen, noemen we ‘open

Incubator, een afdeling die zich bezighoudt met het

innovatie’: veel meer kijken naar wat plaatsvindt in de

opzetten van new business: “Een van onze aandachts-

markt en vervolgens kijken welke nieuwe producten we

velden is klimaatgedreven innovatie. Klimaat en energie

kunnen ontwikkelen die daarbij passen. We kijken naar

ziet DSM als een heel belangrijk thema voor de komende

kleine, startende ondernemingen waarin we een

tientallen jaren. In dit kader zijn wij de Cradle to

minderheidsaandeel nemen. We noemen dat de

Cradle-gedachte nader gaan onderzoeken, een interes-

venturing approach. We volgen een dergelijk bedrijf een

sante filosofie die goed past bij DSM. Wij geloven dat

aantal jaren, met name voor de gebieden waarin het

duurzaamheid waarde genereert. Wij verheffen Cradle

een strategic fit heeft met DSM. Zo bouwen we een

to Cradle niet tot doel op zich, maar zien het als een

portfolio van mogelijke nieuwe innovaties op. Een aantal

interessante mogelijkheid binnen onze duurzaamheid-

van die bedrijven gaat het goed doen. Soms kopen we

programma’s. Het dwingt je tot creatief nadenken.”

die bedrijven in een later stadium op.

Ilse Grob van Artisjok: “We werden op het spoor

Eens in de zoveel tijd staan er mensen op met een totaal

gebracht van Cradle to Cradle door een docent die ons

nieuwe filosofie, zoals in dit geval Cradle to Cradle. Het

een documentaire liet zien. We waren toen met een

is heel belangrijk om goed naar die mensen te luisteren

aantal studenten, met verschillende ideeën en idealen,

en te begrijpen wat ze bedoelen. Want er zit vaak een


Deloitte case

kern in die ontzettend waar is en waarmee je aan de slag kunt. Of het hele verhaal reëel is en de hele wereld die kant op zal gaan, is wat mij betreft niet eens zo relevant. De gedachte erachter stimuleert ons in dit geval na te denken over hoe je op nieuwe manieren materialen kunt

“Studentenbedrijf Artisjok breekt door met Cradle to Cradlemeubelen”

gebruiken en terugbrengen in de keten.” Naast innovaties in de emerging business areas: bio-

interactief onderwijspakket voor basisscholen

medische materialen, witte biotechnologie, specialty

gemaakt.”

packaging en personalized nutrition, innoveert DSM ook

Staan er al meer bedrijven als Artisjok op stapel?

in markten als Base of the Pyramid. Goddijn: “Dat sluit

Jussen: “We hebben enkele kandidaten in the picture.

goed aan bij opkomende economieën, vooral bij de

We zijn wel kritisch: duurzaamheid en innovatie

mensen onderaan de economische ladder. Welke

moeten echt met hoofdletters geschreven zijn. Het

producten kun je specifiek voor die mensen maken,

streven is om in 2010 vijf LincC Enterprises erbij te

waardoor ze op een kosteneffectieve manier hun

hebben. We gaan niet voor het grote volume, maar

business kunnen opzetten en sneller die economische lad-

willen een mooi portfolio opbouwen. In het eerste

der kunnen beklimmen? We hebben een aantal program-

jaar willen we Zuid-Nederland als bereik, een jaar

ma’s in India lopen, eigenlijk zijn het allemaal kleine

later landelijk en daarna over de landsgrenzen heen.

startende bedrijfjes. Het moet een solide businesscase

Maar LincC staat niet op zichzelf. Het leuke van Jong

zijn, maar het moet ook de mensen ondersteunen, en

Ondernemen is dat het deel uitmaakt van Junior

uiteindelijk de samenleving als geheel. Maar ook dit is

Achievement. De eerste contacten zijn gelegd met

een totaal andere manier van denken, wat het best lastig

het hoofdkantoor in Brussel om te kijken wat we op

maakt om in een bestaand bedrijf onder te brengen. En

Europees niveau kunnen doen. Dat is mijn persoon-

hier geldt natuurlijk ook dat het nooit makkelijk is om

lijke drive: met dit concept als een olievlek onze

zomaar een business op te zetten. Alleen als je de goede

boodschap brengen. En vanuit Deloitte laten zien:

mensen erachter hebt staan, zoals ik herken bij Artisjok,

innovatie en duurzaamheid, daar zit toekomst in!

dan kun je een plan laten vliegen.”

Daarnaast willen we ieder jaar vijftig tot honderd studentenbedrijven begeleiden. We gaan ervan uit

Olievlek

dat hiervoor voldoende animo is onder de twee-

Grob: “De salontafel is nu als eerste product in de

duizend jonge collega’s die bij Young Deloitte zijn

verkoop. Verkoopkanalen zijn vooral internet – voorna-

aangesloten. Het stimuleren van jong ondernemer-

melijk onze eigen webshop – en een aantal design-

schap beschouw ik als een van de pijlers van maat-

winkels in Maastricht. Misschien gaat straks ook een

schappelijk verantwoord ondernemen. Daarmee doen

grootwinkelbedrijf onze producten verkopen. We zijn

we iets extra’s voor de maatschappij. Ook willen wij

selectief. We denken al wel aan andere soorten

onze expertise inzetten om álle studenten van vmbo

meubels, maar we moeten eerst de tafel goed verkopen

tot universiteit, allochtoon en autochtoon, gelijke

en de opbrengst investeren. Workshops voor bedrijven

kansen te bieden op de ondernemersmarkt.”

en middelbare scholen zijn op dit moment onze belangrijkste inkomstenbron. We hebben ook een 15


Talentenjacht

Talent is onmisbaar Crisis of geen crisis Deloitte vroeg 29 bestuursvoorzitters, personeelsdirecteuren, voorzitters en vicevoorzitters naar hun idee over talentenmanagement.

Peter Bakker, bestuursvoorzitter bij postbedrijf TNT, weet: talent is overal. Daarom zit hij er graag bovenop. Hij bemoeit zich ook persoonlijk met wervingsactiviteiten. “Zo kan ik zelf met de jonge mensen praten en zien wat ze werkelijk denken.� Bakker is een van de Senior Executives van toonaangevende bedrijven die aan het woord komen in het onderzoek Threading the Talent Needle (What Global Executives Are Saying about People and Work). Vrij vertaald: toptalent zoeken en een motiverende werkomgeving bieden is precisiewerk, zoals je een draad door het oog van een naald moet krijgen. Zeker in tijden van crisis is het niet de makkelijkste opgave. De problemen zijn evident: bedrijven moeten in zware tijden de kosten drukken en zelfs medewerkers ontslaan. Tegelijkertijd moeten ze verder kijken. Goede mensen, de talenten, blijven altijd nodig. Maar moet je daar nu ook op bezuinigen? Moet je misschien gewoon een jaartje wachten? Of het beleid continueren zoals het was? Gaat dat samen? Kun je een talent door de voordeur naar binnen laten, terwijl je noodgedwongen iemand door de achterdeur naar buiten moet sturen?

16


Talentenjacht

Blijven investeren

Karen Wood van BHP Billiton benadrukt dat het van

Het is een uitdaging, maar het moet – dat beeld rijst op

wezenlijk belang is om te focussen. “We halen de

uit de gesprekken met dit breed samengestelde gezel-

briljante afgestudeerden uit binnen- of buitenland.

schap van Executives. Of het nu TNT, Visa, Coca-Cola,

We nemen ze aan de hand in een speciaal tweejarig

Philips, HSBC, Xerox, Adidas of British Airways betreft

trainingsprogramma. We laten ze zien wat mogelijk is

(om enkele van de participerende multinationals te

en kijken tegelijkertijd naar hun mogelijkheden.”

noemen): talent is onmisbaar, crisis of geen crisis. En ook

Zet je bedrijf in the picture, daar komt het eigenlijk op

een goed talentenbeleid is dus onontbeerlijk.

neer. Zie je bedrijf als een merk. Schreeuw het eventueel

Sir Martin Sorrell, bestuursvoorzitter van marketing/

van de daken. Dit is het beste bedrijf om bij te werken!

communicatiegigant WPP Group: “2009 is een heel

De mooiste carrièreprogramma’s! We ondernemen

zwaar jaar. Maar het is absoluut noodzakelijk te blijven

verantwoord! Flexibele werktijden én -plekken! Vergeet

investeren in talenten.” Zabeen Hirji, Human Resources

niet: de wensen van ‘Generatie Y’ zijn anders dan die

manager bij de Royal Bank of Canada, verwoordt het nog

van de ‘boomers’. Lekker blijven zitten op het pluche?

iets concreter: “Het is belangrijk dat we blijven werven

Nee hoor.

bij universiteiten, zelfs in deze onzekere tijd. Misschien rekruteren we minder mensen, maar het zou kortzichtig

Eigen tijd en werkplek

zijn ermee te stoppen.”

“De afgestudeerden van vandaag zullen naar verwach-

Zij zetten daarmee de toon in Threading the Talent

ting in hun werkzame leven zes tot tien banen hebben”,

Needle. Zij verwoorden de eerste van de twaalf conclusies

aldus Wood. “Ze willen keuzes kunnen maken. Dat

die de rondgang heeft opgeleverd: in de hectiek van nu is

dwingt ons een breder carrièreperspectief te bieden.” Zo

het een grote uitdaging je ‘talentenstrategie’ af te

werkt Philips met wat ze noemen Workplace Innovation.

stemmen op het succes van het bedrijf op de langere

Hayko Kroese, hoofd Human Resources Management:

termijn.

“Mensen mogen bij ons hun eigen tijd en werkplek managen. Het werk is niet meer locatiegebonden,

Over de grens

iedereen kan bij ons zijn of haar collega’s altijd bereiken.

Threading the Talent Needle geeft antwoord op drie

Eigenlijk zeggen we: ‘Oké, je weet wat je moet doen, je

centrale vragen. Wáár zoek je het talent? Wíe zoek je?

weet wat de deadlines zijn. Je hoeft echt niet naar

En, niet te vergeten: wát bied je het talent aan?

kantoor te komen om te laten zien dat je aan het werk

Kijk niet alleen vanuit het ‘hoofdkwartier’ van het bedrijf,

bent’.” Een pluspuntje is er ook, vinden de topmanagers:

is een van de waarschuwingen. Talent kan overal zitten.

de crisis biedt kansen, zet de zaken op scherp. Hebben

Denk daarbij aan ‘hubs of excellence’, zoals Reid Walker

we genoeg vrouwen in het bedrijf, zowel in het bestuur

van computerproducent Lenovo het uitdrukt. Plaatsen,

als in de fabriekshal? Stimuleren we innovatie? Zijn we

waar ook ter wereld, waar om welke reden dan ook

klaar voor betere tijden? Selecteren we mensen die echt

talent samenkomt. Dat kan Parijs of Berlijn zijn, maar ook

iets verschillends bieden? Toch, aan het eind van de dag

in Bangalore, India. Gewoon omdat daar een kantoor het

zien de bedrijven zichzelf het liefst als een familie. Het

heel goed doet. ‘Over de grens’ blijkt een sleutelbegrip te

bedrijf is een merk en koestert een bepaalde cultuur.

zijn in een geglobaliseerde economie. Wat te denken van

“Buiten het bedrijf kijken is niet de eerste keus”, zegt

de opkomende markten? Brazilië, Rusland, India en China

Philips’ Kroese. “Talent ontwikkelen we het liefst binnen

worden ‘netto-exporteurs’ van groot talent, voorspelt

onze eigen organisatie, met leiders uit de eigen kweek.”

Patricia Nazemetz, hoofd Human Resources bij printer-

>>

producent Xerox. “Daar zitten mensen die bedrijven van de grond af hebben opgebouwd. In die zin zijn dat al echte algemeen managers.” 17


Talentenjacht

“Eigentijds, flexibel, persoonlijk” >>

Ardie van Berkel van Deloitte spreekt uit ervaring.

Wie voorstelt voortaan anderhalve dag per week te gaan

Toen ze vier jaar had gewerkt, ging ze een post-

werken, krijgt de handen niet op elkaar. Maar verder is er

academische opleiding Management Consultancy

veel mogelijk. “Het gaat erom dat de mensen lekker in

volgen. Na acht jaar maakte ze een reis door Midden-

hun vel zitten. Voor velen is het een prettig idee te weten

en Zuid-Amerika, en na twaalf jaar werken wilde ze

dat er ruimte is, ook al benut je die niet direct.”

meer tijd besteden aan haar zoontje van anderhalf.

Dus niemand hoeft meer met het lood in de schoenen naar kantoor met de boodschap dat je ouderschapsverlof

Het bracht haar tot wie en wat ze nu is: partner bij Deloitte

wilt of een wereldreis gaat maken. Aankloppen is

Consulting, hoofd van Human Capital Advisory Services.

eenvoudiger geworden, de drempel is lager. Van Berkel:

Op die positie ziet ze als geen ander hoe belangrijk het is

“Deloitte leert haar mensen veel beter kennen, als

dat medewerkers ruimte krijgen voor andere zaken in hun

persoon. Dat had ik van tevoren niet eens bedacht.” Het

leven. Zo houd je je beste mensen binnenboord.

is een win-winsituatie, is de overtuiging van Van Berkel.

“Dat is ook nu echt van wezenlijk belang”, zegt Van Berkel.

“De werknemers voelen zich gewaardeerd en het bedrijf

“Er is een crisis gaande, maar we moeten de lange termijn

werkt met mensen die happy zijn.” Bovendien: als

niet vergeten. Ook de concurrentie blijft gefocust op

talenten − in wie veel geïnvesteerd is − zouden vertrek-

toptalent.” Deloitte wil daarom haar mensen een ‘carrière

ken, is dat pure kapitaalvernietiging.

op maat’ bieden. Eigentijds, flexibel, persoonlijk. Het is de

Deloitte gaat het programma verder uitbreiden. Het is de

essentie van de Mass Career Customization. Uitgangspunt:

bedoeling dat in 2010 met alle vijfduizend medewerkers

hoe combineer je een drukke baan bij het bedrijf met een

van Deloitte Nederland een Career Life Fit-gesprek

opleiding, een kind, vrijwilligerswerk of gewoon de wens

gevoerd is. Daarna zal Deloitte het programma ook

een dag in de week minder te werken? “Voor iedereen ligt

aanbieden aan haar klanten. Het is van belang dat de

dat anders”, zegt Van Berkel. “One size fits all bestaat

complete organisatie het plan draagt, zegt Van Berkel.

niet.”

Ook de leidinggevenden. “Het is een wezenlijk andere manier van denken. Je hebt niets aan gesprekken waarin

Alles is bespreekbaar

je alleen keurig alle onderwerpen afvinkt. Daarmee houd

Binnen haar divisie is de pilot van het project gevoerd

je het talent niet binnen en verlies je uiteindelijk.”

met 65 medewerkers. Die hebben allen een Career Life Fit-gesprek gevoerd. Een gesprek dat niet alleen gaat over

Bent u geïnteres-

hoe goed het gaat bij Deloitte, maar ook over dingen

seerd in het gehele

buiten het kantoor. Met succes. Zo is er een vrouw, een

rapport Threading

consultant, die om de week een dag vrij wilde hebben om

the Talent Needle,

tijd te kunnen besteden aan de Stichting SchoolChild

neemt u dan

Africa, die ze heeft opgericht. Daarmee steunt ze onder

contact op met:

meer leerprojecten in Kenia. Een andere consultant koos

Kees Flink, van

ervoor een halfjaar te gaan werken bij Deloitte Zuid-Afrika.

Deloitte Human

Weer een ander wilde colleges geven aan de Universiteit

Capital Advisory

van Amsterdam.

Services, kflink@

Méér werken kan overigens ook: voor wie het belangrijk

deloitte.nl

vindt (tijdelijk) een extra taak op zich te nemen. Het is allemaal bespreekbaar. Binnen het redelijke natuurlijk. 18


Knowhow

Duurzaam aanbesteden is duurzaam zakendoen Duurzaamheid speelt een steeds belangrijker rol binnen overheidsaanbestedingen. Ook decentrale overheden besteden binnen het inkoop- en aanbestedingsbeleid steeds vaker aandacht aan duurzame inkoop. In 2006 heeft de Tweede Kamer besloten dat de rijksoverheid uiterlijk in 2010 bij alle aankopen of investeringen

Hans van Vliet geeft leiding aan de

milieu- én sociale criteria moet toepassen. Het gaat daarbij om een inspannings-

Publieke Sector van Deloitte in Nederland

verplichting. Voor decentrale overheden betreft het vijftig procent van het inkoopbudget. Duurzaam aanbesteden door de overheid wordt ingevuld door eisen te stellen aan leveranciers voor wat duurzaamheid betreft. In veel gevallen heeft dat te maken met de begrippen ‘groen’ en ‘maatschappelijk verantwoord’. Maar we zien

“Het lijkt een papieren tijger”

dat huidige aanbestedingen vaak erg juridisch zijn ingestoken, waarmee niet de meest duurzame relatie tot stand komt tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Zo ontkracht je voor een groot deel de mogelijkheden die je in de aanbesteding aan duurzaamheid stelt. In 2010 zou alle (rijks)overheidsinkoop dus duurzaam moeten zijn, maar dat lijkt mij voor een deel een papieren tijger. Leveranciers zullen op papier voldoen aan wat in de aanbesteding gevraagd wordt, maar zonder duurzame zakelijke relatie is er geen balans tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Dat vraagt een type inkoop waarbij beide partijen meer nastreven dan ‘de letter van de wet’ van juridische contracten. De meeste aanbestedingen worden immers ingestoken om enerzijds te voldoen aan rechtmatigheid en anderzijds de meest economische aanbieding uit de markt te krijgen. Zo ontstaat een conflict of interests richting duurzaamheid. Vooral de overheid zou hieraan iets moeten willen en kunnen doen, zonder de Europese wet- en regelgeving met voeten te treden. Regelmatig vertellen klanten mij, recent de gemeente Rotterdam, dat zij de relatie wat willen terugbrengen vanwege bezuinigingen. Men wil meer zelf gaan doen. Maar zij hebben daar vaak de mensen niet voor of die zijn daarvoor niet opgeleid en getraind. Het businessmodel van de rijksoverheid of een grote gemeente is heel anders dan dat van een professionele dienstverlener. Maar waarom zou je dit voor een deel, naast de commerciële relatie, niet in evenwicht brengen? Wij kunnen een deel van het (overheids)personeel opleiden, zodat zij dat deel van het werk straks zelf kunnen doen. En wij kunnen de organisatie verlengen met onze eigen mensen in een soort exchange-programma. Zo ontstaat meer ruimte voor wensen die je op het gebied van duurzaamheid met elkaar hebt, en hoe je die in de samenwerking kunt invlechten. Wat mij betreft een echte win-winsituatie. Met de gemeente Rotterdam is dit in de oriënterende fase besproken en de gemeente reageerde in eerste instantie positief. Ik wil hierover ook graag het gesprek aangaan met andere grote klanten. Want wil de overheid duurzaam aanbesteden en inkopen, dan moet ze opschuiven naar duurzaam zakendoen.

19


Het Educatorium werd ontworpen door Rem Koolhaas en in 1999 bekroond met de Rietveldprijs. De hellende vloeren vormen de twee collegezalen. Onder deze collegezalen is de mensa gevestigd.

Architectuur van onderwijs Fotografie: Anke van Iersel

20

De Universiteit Utrecht bestaat niet uit ĂŠĂŠn gebouw, maar uit vele. Het Academiegebouw, gedeeltelijk uit 1461, aan het Domplein in het centrum van Utrecht, contrasteert maximaal met de moderne architectuur van de Uithof. Samen zorgen ze voor het gezicht van de universiteit: vooruitstrevend en optimaal voor haar taken toegerust.


Beeldverhaal

Koffie en een goed gesprek onder de trappen van het A.A. Hijmans van den Berghgebouw. Dit gebouw is ontwikkeld voor studenten geneeskunde van de Universiteit Utrecht. En ontworpen door Erick van Egeraat. Het gebouw won de Rietveldprijs 2007.

21


Casa Confetti van de Amsterdamse architect Marlies Rohmer bevat 257 zelfstandige studentenwoningen en 120 kamers. Casa Confetti dankt haar naam aan de kleurrijke panelen die de gevel van het pand sieren. Het gebouw werd in 2008 opgeleverd.

22


Beeldverhaal

Het Academiegebouw aan het Domplein is het hart en het gezicht van de Universiteit Utrecht. Hier studeren studenten af, vinden promoties, oraties en recepties plaats. Het oudste deel is de aula uit 1461. Hier werd in 1579 de Unie van Utrecht gesloten, die wel geldt als het begin van de Staat der Nederlanden.

23


Grand Cafe The Basket op De Uithof is ontworpen door NL Architects. Met dit ontwerp sleepte het de Rietveldprijs en AM NAI prijs voor jonge architecten in de wacht.

La Capanna heet het complex met tijdelijke studentenwoningen in spaceboxen. De spacebox is gemaakt van milieuvriendelijk composiet. Het is lichter, stijver en sterker dan hout. De spacebox is een zelfstandige studio van 21 m2 met een netto gebruiksoppervlak van 18 m2.

24


Beeldverhaal

De Universiteitsbibliotheek is gevestigd in een gigantisch transparant gebouw met een glazen gevel en boekenkasten die als wolken aan de hemel hangen. Het gebouw werd ontworpen door Wiel Arets en was goed voor de Rietveldprijs 2005.

25


Deloitte academy

Een leven lang leren De basiscursus IFRS van de Deloitte Academy wordt sinds

De Deloitte Academy verzorgt cursussen voor CEO’s, CFO’s, finance managers, controllers, commissarissen en andere beleidsmakers in het private en publieke veld. De IFRScursussen zijn een belangrijk onderdeel van de Deloitte Academy. Veerle Fruytier en Ralph ter Hoeven vertellen over het succes van de cursussen.

2002 gegeven door specialisten met een grote praktijkervaring. In 2005 werden de International Financial Reporting Standards verplicht voor alle Europese, beursgenoteerde fondsen. Een cursus hoe bedrijven hun financiële verslaglegging naar deze standaarden moesten omzetten, was zowel nuttig als noodzakelijk in de aanloop naar 2005. Veerle Fruytier spreekt uit ervaring: “De kracht van onze IFRS-cursussen is dat ze heel praktisch zijn en dat de docenten veel ervaringen vanuit hun eigen dagelijkse praktijk inbrengen. Een ander belangrijk element is de actualiteit. We behandelen altijd de meest recente ontwikkelingen.” Vervolgmodules Uit de basiscursus IFRS zijn op een natuurlijke manier vervolgmodules ontstaan, schetst Ralph ter Hoeven de ontwikkeling: “Op een gegeven moment hadden veel mensen de IFRS-basiscursus gevolgd. Uit de evaluaties kwam naar voren dat er behoefte was aan verdieping. Toen hebben we een tweedaagse vervolgcursus ontwikkeld, waarbij we dieper op verschillende onderwerpen ingingen. Onderwerpen als financiële instrumenten, Business Combinations of pensioenen. Ieder onderwerp ‘kreeg’ een dagdeel onze onverdeelde aandacht. Dat sloeg erg aan, maar tegelijk bleek dat verschillende onderwerpen zo complex zijn, dat dat ene dagdeel niet genoeg is om het echt goed te behandelen. Toen hebben we de vervolgmodules specifiek gemaakt per onderwerp. De Deloitte Academy biedt nu ook eendaagse, gespecialiseerde cursussen aan over financiële instrumenten of

26

Tekst: Walter Wijnhoven

pensioenen. Deze cursussen zijn bedoeld voor specialisten

Fotografie: Erik Huizer

uit de praktijk. We halen er ook de specialisten van


Deloitte academy

Veerle Fruytier is director Financial Reporting Advisory Services bij Deloitte Accountants en sinds het prille begin als docente bij de Deloitte Academy betrokken

Deloitte bij, die voor toegevoegde waarde zorgen. Bij de cursus over pensioenen is bijvoorbeeld ook een van onze actuarissen aanwezig. Zodat je op het gebied van accounting, maar ook op het gebied van de regels die De Nederlandsche Bank stelt, of de Pensioenwet echt praktijkkennis aanbiedt. Dat vinden deelnemers heel

“Uit reacties kwam naar voren dat er behoefte was aan verdieping”

prettig.” van een paar uur worden cursisten bijgepraat over de IFRS-ontwikkelingen van het laatste jaar. We geven deze Jan Kuijsten is actuaris en hoofd pensioenen van het

updatecursus heel bewust in november of december,

Philips Pensioenfonds. In november vorig jaar volgde hij

omdat men dan vlak voor het jaarrekeningenseizoen

de IFRS Advanced Course Pensioenen. Hij was vooral

weer helemaal bij is. Grote ondernemingen zijn al ruim

geïnteresseerd door het advanced karakter van de cursus.

vóór 31 december bezig met de conceptjaarrekening.

“De cursus werd gegeven door echte experts. Je kon

Dat vereist dat je bij bent met de ontwikkelingen en de

vragen wat je wilde en je kreeg goed en gedegen

nieuwe standaarden op de juiste manier implementeert.

antwoord. Het is Philips die verslag moet leggen in IFRS.

Veel deelnemers zijn registercontrollers of registeraccoun-

Het Philips Pensioenfonds heeft zelfstandig niets met IFRS

tants. Zij hebben te maken met permanente educatie-

te maken, maar door deze cursus ben ik nu beter op de

verplichtingen. Met een cursus aan de Deloitte Academy

hoogte van de regels. Er werd gewerkt met veel praktijk-

voldoet men op een gerichte en nuttige manier aan die

casussen die met de hele groep bediscussieerd werden.

verplichting.” Ter Hoeven ziet ook de voordelen van de

Het was een kleine diverse groep mensen uit verschil-

Deloitte Academy voor Deloitte zelf: “De IFRS-updates

lende organisaties en de sfeer was open. Het is wel echt

bieden de mogelijkheid om met beursgenoteerde

een advanced course. Ze gaan uit van een behoorlijke

ondernemingen aan tafel te zitten over actuele ontwik-

basiskennis en gaan van daaruit de diepte in.”

kelingen, om vervolgens hieruit tezamen onderwerpen te identificeren, die verder opgevolgd moeten worden.

Jaarlijkse update

Deloitte is bij uitstek een organisatie die bedrijven daarbij

Zoals de wereld van de financiële verslaglegging zich

verder kan en wil ondersteunen.”

ontwikkelt, zo worden ook de IFRS-regels aangepast, aangescherpt en verbeterd. Dat betekent ook dat de

In-house en op maat

IFRS-cursussen van de Deloitte Academy iedere keer

Ter Hoeven: “We zien vaak dat cursisten zo enthousiast

anders zijn. Fruytier: “Vanuit die praktijkvraag is ook

zijn, dat ze vinden dat meer mensen binnen hun organi-

de IFRS-updatecursus ontwikkeld. In een bijeenkomst

satie een bepaalde cursus zouden moeten doen. Zo

>> 27


Deloitte academy

>>

komen de verzoeken voor de in-house cursussen bij de

onderwerpen die op dat moment binnen DELTA speel-

Deloitte Academy binnen. Deze in-house cursussen

den. Uit de reactie van de cursisten bleek dat de docen-

worden op maat gemaakt, waarbij een keuze gemaakt

ten zich goed hadden ingeleefd in de DELTA-materie en

kan worden in de te behandelen materie. Ook voor de

dat dit door hen zeer werd gewaardeerd.”

docenten van de Deloitte Academy is dat erg leuk, want bij een in-house cursus zit bijvoorbeeld de hele financiële

Fruytier vertelt hoe zo’n in-house traject zich ook verder

afdeling of zitten alle controllers van de verschillende

ontwikkelt: “We hebben de afgelopen jaren vaak de

divisies in de wereld. Dat levert interessante discussies en

IFRS-basiscursus bij grote internationale organisaties

daar leren wij op onze beurt ook weer van.”

gegeven. De basiskennis zit er dan in, daarna wil men een onderwerp uit de dagelijkse praktijk uitdiepen. Op dit ogenblik is de Deloitte Academy bijvoorbeeld bezig om bij een multinational wereldwijd vier bijeenkomsten te verzorgen voor alle financieel managers. We behandelen een aantal cases uit hun praktijk, gebaseerd op hun

Arie de Deugd is hoofd Administratieve Wet en Regel-

producten en de verschillende werkmaatschappijen in de

geving van Delta NV. Hij is daarmee ook verantwoordelijk

verschillende landen waar de multinational gevestigd is.

voor een juiste en eenduidige toepassing van IFRS binnen

Het zijn cases die aanspreken en het wordt een interac-

DELTA. DELTA is een bedrijf met een breed pakket aan

tieve sessie. Het materiaal is gereed en besproken.

multi-utility diensten en producten (elektriciteit, gas en

Iedereen is nu al erg enthousiast. De voorbereiding is veel

water, waterzuivering, afvalverwerking, radio- en

intensiever dan voor een ‘gewone’ basiscursus, maar ook

televisiesignalen, internet via de kabel en digitale

voor ons erg motiverend. Door deze intensieve samen-

telefonie). “Voor de juiste toepassing van IFRS is kennis-

werking hebben we nu ook afgesproken dat een aantal

borging binnen de groep van financials een belangrijke

mensen intensief met IFRS aan de slag gaat. We gaan

voorwaarde. Wij organiseren met dit doel verschillende

voor hen twee keer per jaar een IFRS-update verzorgen,

cursussen. De IFRS basiscursus en IFRS vervolgcursussen

waarbij ze in twee uur bijgepraat worden over de actuele

worden beide in-house en op maat door de Deloitte

ontwikkelingen. Uit die sessie kunnen we dan weer

Academy gegeven. Zo zorgen we ervoor dat de voor ons

onderwerpen identificeren, die verder diepgaand

relevante onderwerpen als vaste activa, impairments en

behandeld kunnen worden.”

bedrijfscombinaties de benodigde aandacht krijgen. Voor de jaarlijkse updatecursus sluiten we ons aan bij de landelijk gegeven cursus. Daarnaast volgden onze fiscalisten de cursus IFRS en Tax Accounting. Dit zorgt

28

voor kennisverdieping. En op dit moment wordt door

Peter Dorrestijn, Director Financial Accounting & Pension

Deloitte Academy in samenwerking met Deloitte

Affairs van CSM nv vertelt over de voordelen van een

Middelburg de laatste hand gelegd aan de voorbereiding

in-house traject: “Deloitte heeft toen we bij CSM IFRS

van een geheel op maat gesneden IAS 39 cursus

implementeerden de basiscursus gegeven aan alle

(Financiële Instrumenten). Hiervoor zijn inmiddels circa

financieel managers. Dat is toen goed bevallen. Boven-

45 DELTA-medewerkers uitgenodigd. De cursussen zijn

dien is Deloitte onze controlerende accountant en heeft

weliswaar verplicht binnen ons opleidingsplan, maar de

het kennis van ons bedrijf en onze business. In onze

meeste financials ervaren het niet als een verplichting om

opfriscursus willen we ons richten op onze situatie. Dan is

de cursussen te volgen. Dat komt ook doordat we goede

het prettig dat Deloitte ons bedrijf al goed kent. De opzet

ervaringen met de Deloitte Academy hebben. Tijdens de

van de in-house cursus is erop gericht om meer interactie

‘in-house’ cursus kwamen er discussies op gang over

te krijgen. We hebben vrij veel tijd ingeruimd om een


Deloitte academy

specifiek onderwerp goed door te lichten aan de hand van CSM specifieke voorbeelden. We verwachten op deze manier de actieve betrokkenheid te vergroten en dat daarmee de cursus ook beter beklijft. We verzamelen hiervoor mensen van over de gehele wereld, dus het is belangrijk dat de cursus een succes is. Dat betekent dat

Ralph ter Hoeven is hoogleraar Externe

het geven van een cursus door ervaren en professionele

Verslaggeving aan de Rijksuniversiteit

mensen moet gebeuren. Door de voorbereiding van de

Groningen en partner bij Deloitte

Deloitte Academy en met name van Veerle Fruytier zijn

Accountants. Hij geeft ieder jaar een

we overtuigd dat we in september wanneer de in-house

aantal IFRS-cursussen.

trainingen worden gegeven, heel goede reacties terug gaan krijgen. Voor CSM en meer specifiek ook in mijn rol als corporate verantwoordelijke voor financial accounting vind ik dit een efficiënte manier om IFRS op de agenda te plaatsen in de finance community van CSM. Bovendien heeft het als spin-off er al toe geleid dat er een IFRS

“We laten maximaal 25 deelnemers toe, vanwege het interactieve karakter”

champions-groep binnen CSM wordt opgericht, waarin een aantal specialisten regelmatig bij elkaar zal komen om de ontwikkelingen rondom IFRS en de toepassing

docenten, aan de inhoud, maar ook aan het tempo en de

hiervan binnen CSM beter in te vullen. De in-house

interactie.” Wij vinden de interactie tussen de cursisten

training werkt daardoor als een soort katalysator door

vanuit verschillende bedrijfstakken en vanuit verschillende

in andere initiatieven.”

delen van Nederland belangrijk. Fruytier: “Het is interessant te zien hoe men op elkaar reageert. We laten per

De Deloitte Academy-locaties

sessie maximaal 25 deelnemers toe, juist om het inter-

“Voor de updatecursus gebruiken we een goede, centrale

actieve karakter te bewaren. De discussies zijn een

locatie in de Randstad”, vervolgt Fruytier haar verhaal.

belangrijke toegevoegde waarde voor de cursisten.

“Het idee is dat de cursist ‘op weg naar huis’ wordt

Onze cursussen zijn nadrukkelijk geen hoorcolleges,

bijgepraat. De in-house cursussen verzorgen we bij de

want die informatie kan men ook uit een boek of van

klant of op de locatie waar zij hun bijeenkomst hebben.

internet halen. We lichten niet alleen de theorie toe, maar

Meerdaagse cursussen van de Deloitte Academy worden

wisselen ervaringen uit en helpen bij het implementeren

vaak in St.-Michielsgestel gegeven, een rustige locatie op

van nieuwe ontwikkelingen. Ook binnen de docenten van

de hei. De vraag naar de IFRS-cursussen van Deloitte

de Deloitte Academy zijn er specialisten. Zo weet de een

Academy blijft onveranderd groot.” Ter Hoeven vult aan:

alles van de bancaire omgeving en is de ander weer

“Bedrijven verversen ook. Mensen veranderen van functie

gespecialiseerd in de energiesector of de verslaglegging

of komen nieuw bij een bedrijf werken. Vaak wordt tegen

van pensioenfondsen.”

nieuwe financiële mensen gezegd dat ze eerst maar eens twee dagen naar onze cursus moeten gaan, omdat ze

Op 14 en 15 oktober 2009 wordt er weer een IFRS-basis-

dan helemaal ‘bij’ zijn. We zijn trots en zuinig op de naam

cursus gegeven. De vervolgcursussen over financiële

die de Deloitte Academy heeft.”

instrumenten en pensioenen vinden op 17 respectievelijk

Fruytier: “Van alle cursussen die door de Deloitte

18 november 2009 plaats. Kijk voor de complete Deloitte

Academy worden aangeboden, is de IFRS-cursus bijna

Academy-agenda in de nieuwsrubriek op pagina 5 van dit

jaar op jaar de best gewaardeerde cursus. Wij vragen aan

nummer.

onze cursisten of ze een cijfer willen geven aan de 29


Interview Tekst: Michiel Mastenbroek Fotografie: Friso Keuris

“Met alleen ‘echte’ oplossingen, hou je verbeteringen tegen” Bestuurskundige Michel van Eeten (1970) is een veelzijdig man. Hij is hoogleraar aan de faculteit techniek, bestuur en management van de TU Delft. Zijn weblog werd uitgeroepen tot de beste van het land, en zijn roman Tegennatuur werd alom geprezen. Een gesprek over complexe processen en ‘echte oplossingen’. 30


Interview

31


Interview

>>

Tegennatuur, de debuutroman van Michel van Eeten,

productieproces hebben fabrikanten zo goed in de

beschrijft de ervaringen van Grad Vaessen, een jonge

vingers, dat het niet meer complex is. Terwijl iets wat

Nederlandse wetenschapper, in Californië. Hij doet

werkelijk complex is, zoals het CALFED-programma,

onderzoek naar natuurbeheer in het achterland van San

steeds andere uitkomsten kent en belangen die niet

Francisco. Om landbouwgebieden en steden van water

met elkaar verenigd kunnen worden. Complexiteit

en elektriciteit te voorzien is in het verleden een

manifesteert zich primair in de vorm van verrassingen.”

gigantische infrastructuur gebouwd, met grote schade voor het milieu tot gevolg. Het programma CALFED –

Genetisch afwijkend

het California Federal Bay Delta Program – moet deze

Sommige mensen hebben het idee dat alle inspan-

schade herstellen. De roman Tegennatuur is gebaseerd

ningen om de natuur te redden, zinloos zijn, stelt

op ‘werkelijk’ onderzoek dat Van Eeten deed naar

Van Eeten. “Maar dat beweer ik niet. Wel denk ik dat

CALFED. “Vaak wordt gedacht dat als je een partij maar

‘echte’ oplossingen, die mensen willen, niet bestaan.

tot het juiste gedrag kunt bewegen, het probleem is

Om de vissen te redden, moet je ze bijvoorbeeld in

opgelost. Mensen moeten minder energie gaan

vrachtwagens voorbij een obstakel vervoeren, dat

gebruiken. Banken moeten minder risico nemen. De

gebeurt in het CALFED-programma. Of een aantal

overheid moet kinderen beter beschermen. Maar

beschermde zalmsoorten bijkweken. Maar die zalm

sommige problemen zijn in wezen niet oplosbaar.

wijkt dan wel genetisch af van wilde zalm. Ecologen

Mensen introduceren dan vaak de norm van de ‘echte

zeggen dan: je vervuilt het DNA. Ik heb het idee dat je

oplossing’. De oplossingen die wel mogelijk zijn worden

veel dichter bij de kern van dit soort vraagstukken komt

afgedaan als onzinnig of gerommel in de marge. In

door de paradox onder ogen te zien. Er heerst de

plaats daarvan stelt men simpelweg, als een haast

laatste dertig jaar nog steeds een romantisch ideaal dat

religieuze geloofsbelijdenis, dat er oplossingen bestaan

de mens weg moet uit de natuur. Zelfs in Antarctica is dat, onder meer door claims op de grondstoffen daar,

“Ik word woedend over zo’n film als The Inconvenient Truth, waarin veel beweringen overdreven of zelfs verdraaid zijn”

onmogelijk. Je kunt natuurlijk wel af en toe een reservaat in het leven roepen met een hek eromheen. De paradox is dan weer, mensen moeten het betalen. Dat zijn heel dure projecten. De mens wordt ermee tot vijand verklaard, maar moet wel de kosten ophoesten.” Productieve arrogantie Van Eeten is sinds 1 mei hoogleraar aan de faculteit

32

die je niet tot onmogelijke keuzes dwingen. Oplos-

techniek, bestuur en management van de TU Delft.

singen waarbij je schone handen kunt houden, maar

“Ik werk hier nu vijftien jaar, ik ben hier ook gepromo-

die bestaan in deze gevallen niet. Juist door over ‘echte’

veerd. Dit is een opleiding voor mensen die bestuurs-

oplossingen te praten, hou je daadwerkelijke verbete-

kundige problemen aankunnen, zonder bang te zijn

ringen tegen omdat de consequenties daarvan je niet

voor cijfers. Bij ingenieurs zal het niet snel opkomen

aanstaan. Zoals de Nederlandse overheid die de files

dat iets niet oplosbaar is. Dat is aan de ene kant een

maar niet weet op te lossen. Of de Californische

geweldige bron van creativiteit, van productieve

overheid, die in het CALFED-programma bedreigde

arrogantie. Maar het gaat soms ook gepaard met

zalm kunstmatig bijkweekt om de zalmstand op peil te

enorme blindheid. Ingenieurs zijn soms erg naïef ten

houden.” Van Eeten vervolgt: “Sommige dingen die er

aanzien van politiek en bestuur. Daar brengen we hier

complex uitzien, zijn in essentie simpel. Een auto is

verandering in. We onderscheiden ons van de opleiding

bijvoorbeeld wel een ingewikkeld product, maar het

technische bedrijfskunde in Eindhoven, omdat we ons


Interview

ters van klanten zijn intrinsiek onbetrouwbaar en daarmee ook de bancaire dienst. Nu zijn er nog geen massale klachten. Maar dat begint te veranderen. De bancaire sector is niet per se te kwader trouw hierover, Bestuurskundige Michel J.G. van Eeten

maar er was nooit de noodzaak daar transparant mee

(1970) is hoogleraar aan de faculteit

om te gaan. Net als skimmen, dat werd aanvankelijk

techniek, bestuur en management van de

gewoon ontkend door de banken.”

TU Delft. Daarnaast doceert hij aan de Nederlandse School voor Openbaar

Opdrachtgever verrassen

bestuur in Den Haag. Zijn recente

Van Eeten doet veel opdrachten en onderzoeken voor

onderzoek focust zich op het adequaat

Nederlandse ministeries en voor internationale organisa-

bestuur van infrastructuren, in het

ties als de Organisatie voor Economische Samenwerking

bijzonder internet. Hij publiceerde

en Ontwikkeling, OESO. “Onderzoek op het gebied van

eveneens over de betrouwbaarheid van

internetveiligheid, maar ook over telecommunicatie en

elektriciteit, telecommunicatie en

energie. Ik schrijf tevens beleidsadviezen. Die adviezen

infrastructuren. Zijn weblog werd door

zijn heel kleine impulsen in krachtenvelden die door

een jury van journalisten en bloggers

allerlei zaken worden gedomineerd. Ik heb een simpele

vorig jaar uitgeroepen tot de beste van

verwachting van succes. Die ligt in de interactie met de

het land, waarmee hij bekende bloggers

mensen die mijn opdrachtgever zijn, ik wil hen kunnen

als wijlen Martin Bril en Wim de Bie

verrassen met een paar bruikbare ideeën. Wat er verder

voorbij streefde. Zijn romandebuut

met dergelijke adviezen gebeurt, welke invloed ze

Tegennatuur over een onderzoekstraject

hebben, is erg afhankelijk van de courante politieke

in Californië wordt gezien als de opvolger

opvattingen.” Als je denkt zoals ik ben je heel gevoelig

van Onder professoren van Willem

voor de status quo van dingen, zegt Van Eeten. “Ik zie

Fredrik Hermans.

bij heel veel dingen waarom ze werken zoals ze werken, en verbetering vaak veel moeilijker is dan gedacht wordt. Als er alleen mensen als ik zouden zijn, zou er misschien te weinig gebeuren. Aan de andere kant

hier vooral richten op het publiek-private domein.”

ben ik ook blij dat ik niet verantwoordelijk ben voor de

Van Eeten is nu ongeveer twintig procent van zijn tijd

voorstellen van iemand als Al Gore, om maar eens een

bezig met organisatie, dertig procent met onderwijs en

bekende ‘doener’ te noemen. Ik word woedend over

vijftig procent met onderzoek: ”Dat vind ik een redelijke

zo’n film als The Inconvenient Truth, waarin veel

verhouding.” Van Eeten doet zelf momenteel veel

beweringen overdreven of zelfs verdraaid zijn.

onderzoek naar internet. “Er is nu een geprofessionali-

Tegelijkertijd zet Gore misschien iets in gang wat

seerde vorm van onveiligheid ontstaan. Spam is een

onvoorzien is, misschien iets goeds. Mensen vinden

bekend, maar relatief onschuldig voorbeeld. Daarnaast

hem inspirerend, maar worden tegelijkertijd bedrogen.

vinden dagelijks succesvolle aanvallen op internet-

Zo moeten we dan ineens met zijn allen over op de

bankieren plaats. Banken verdienen heel veel geld door

spaarlamp, om een andere kwestie te noemen. Of

klanten te bewegen online transacties af te wikkelen.

dat goed is, is zeer de vraag. Ze zijn niet zo zuinig

De banken hebben tot nu toe de afweging gemaakt dat

als geclaimd wordt, ze gaan minder lang mee dan

ze schade van klanten beter kunnen vergoeden, dan

geclaimd, ze veroorzaken meer schade bij de productie

heel ingewikkelde beveiligingssystemen te gebruiken

en ze hebben rare effecten op het stroomnet.”

die duur zijn en klanten belemmeren. Maar de compu-

Als je alles bij elkaar optelt, is massaal overstappen op

>> 33


Interview

“Mensen die klagen over een gebrek aan visie, bedoelen vaak dat er gebrek is aan hún visie”

Maar als de ministeries iéts doen, dan is het wel visies produceren. Er is een overproductie aan visies. Altijd vanuit een belofte voor de toekomst. Maar vervolgens verandert de realiteit en is er altijd weer een reden voor het ontwikkelen van een nieuwe visie. Mensen die klagen over een gebrek aan visie, bedoelen vaak dat er

>>

34

gebrek is aan hún visie. Het is natuurlijk ook wel spaarlampen waarschijnlijk geen goed idee, meent

charmant, de entrepreneurs die oplossingen in de

Van Eeten. “Niet voor niets wordt nu al weer door de

aanbieding hebben. Ik houd soms wel van die betove-

fabrikanten gezegd dat spaarlampen een tussenfase

ring. Met zijn allen een waanbeeld najagen heeft ook

zijn, en dat LEDs de ‘echte’ oplossing zullen zijn. Maar

iets hoopvols. Maar als je terzijdes plaatst word je als

ondertussen heerst algemeen het idee dat het onbe-

cynisch gediskwalificeerd. Als je laat zien dat de belofte

grijpelijk is dat niet iedereen al op de spaarlamp is

van een oplossing problematisch is, of dat er ook

overgestapt. De politiek ‘snapt het niet’, er wordt iets

onaangename aspecten aan verbonden zijn, sluiten veel

geroepen over tegenwerking en gebrek aan ‘visie’.

mensen hun ogen.”


Knowhow

Scoren in beweging Dagelijks wordt op ruim 8700 onderwijsinstellingen in Nederland kennis overgedragen op zo’n 3,5 miljoen mensen. Gemiddeld volgt een Nederlander zestien jaar onderwijs. Dat lijkt een solide basis voor onze ‘kenniseconomie’. De overheid stelt daarbij de kwaliteit van het onderwijs vast, maar scholen krijgen alle ruimte om onderwijs ‘op maat’ te geven. Het gaat daarbij om het vergroten van de autonomie. Alle lichten lijken dus op groen te staan voor Nederland als

Wim Hiddink is partner en Industry Leader

creatieve en innovatieve kenniseconomie.

Onderwijs bij Deloitte

In de zogenoemde Lissabon-strategie heeft de EU zich het ambitieuze doel gesteld om de meest kennisintensieve economie van de wereld te worden. Nederland onderschrijft dit en heeft aangekondigd te willen behoren tot de top 5 kenniseconomieën in de wereld. In het meest recente regeerakkoord staat dat hiervoor ‘een goed opgeleide en toegeruste beroepsbevolking en hoogwaardige kennis en kunde essentieel zijn’. Uit het onderzoek van Deloitte naar de Staatsbalans blijkt dat we deze ambitie nog niet terugzien in financiële inspanningen. Wanneer we Nederland vergelijken met de top 5, bijvoorbeeld qua uitgaven aan onderwijs als percentage van het BBP en als bedrag per student, dan blijkt dat de overheid jaarlijks een additionele inspanning zou

“Het Nederlandse onderwijs scoort beter dan op grond van de uitgaven mag worden verwacht”

moeten doen in onderwijs en onderzoek van € 8 miljard. Dat betekent 25 procent meer dan nu. Uit ons onderzoek blijkt ook dat Nederland beter scoort dan verwacht mag worden bij het relatieve niveau van uitgaven; de uitgaven aan onderwijs worden relatief efficiënt en effectief besteed. Binnen Europa scoort Nederland iets boven het gemiddelde. Nu de Nederlandse onderwijsinstellingen goede vooruitgang blijken te boeken in het terugdringen van het aantal voortijdige schoolverlaters, zal ook het aantal behaalde diploma’s op secundair niveau (havo, vwo, mbo) toenemen en de score op onderwijsprestaties verder verbeteren. Aan die verbetering dragen trouwens ook studenten, leerlingen en hun ouders bij. In de huidige economische omstandigheden is men bereid tot extra inspanningen om de kansen op de arbeidsmarkt te verbeteren. Iedereen lijkt zijn best te doen. De sector staat nu voor de uitdaging om de bedrijfsvoering te optimaliseren en nog meer af te stemmen op de individuele, mondige en zich internationaal oriënterende student. Daarbij neemt de concurrentie toe en ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden. Daarnaast spelen ook zaken als het nieuwe bekostigingssysteem in het hoger onderwijs en de discussie rond de urennorm mee. Kortom, het Nederlandse onderwijsveld is volop in beweging. De onderwijswereld weet als geen ander hoe verrijkend nieuwe inzichten zijn. En hoe kennis ter verbetering kan worden aangewend. In zo’n kennisindustrie voelt Deloitte zich thuis!

35


Dubbelinterview

Je ‘huis’ zegt wie je bent Tekst: Marion de Koning Fotografie: Hans van den Heuvel / Studio Zero

36

Een consistent vastgoedbeleid is belangrijk voor de kwaliteit van universitair en hoger onderwijs. Paul Doop, vicevoorzitter College van Bestuur Universiteit van Amsterdam en van de Hogeschool van Amsterdam, met vastgoed in zijn portefeuille, en Rin-Sjoerd Zijlstra, director bij Deloitte Real Estate Advisory, lichten hun visie toe.


Dubbelinterview

Overheidsinstellingen en universiteiten hebben de

komende tien jaar, en dat van de HvA is circa 400

afgelopen jaren allemaal een eigen vastgoedbeleid

miljoen euro.”

ontwikkeld. Waarom? En leidt dat niet af van de

Rin-Sjoerd Zijlstra: “Vastgoed is een belangrijk

kerntaken: kennisoverdracht en onderzoek?

bedrijfsmiddel om onderwijs en onderzoek goed te

Paul Doop: “Een vastgoedbeleid kan juist een bijdrage

faciliteren. Met huisvesting kan een instelling zich

leveren aan de kerntaken van de universiteit. Vastgoed-

onderscheiden van haar concurrenten en haar aantrek-

beleid dat erop is gericht om de studenten en medewer-

kelijkheid voor medewerkers en studenten vergroten.

kers te faciliteren in hedendaags wetenschappelijk onder-

Vergeet niet dat huisvesting een belangrijk keuzecrite-

zoek en onderwijs tegen acceptabele kosten, draagt bij

rium is voor studenten. In de afgelopen jaren is de

aan – betere – kennisoverdracht en onderzoek. Wij

financiering van het hoger onderwijs gewijzigd. Hierdoor

beschikken daarom over een meerjarenhuisvestingsplan.

zijn de effectiviteit en efficiëntie van de bedrijfsvoering,

Het is te vinden op onze website en daarmee is ons

waaronder vastgoed en huisvesting, belangrijker

beleid transparant voor onze stakeholders. Transparantie

geworden. Tot slot zijn duurzaamheid en waardebehoud

is voor ons heel belangrijk. Mensen van binnen en van

nieuwe ontwikkelingen die pas goed kunnen worden

buiten de universiteit en hogeschool moeten mee

gerealiseerd indien ze goed geborgd zijn in het vast-

kunnen denken bij de uitvoering van onze vastgoed-

goedbeleid van een instelling. Vastgoed is een bedrijfs-

strategie. Met bijna honderd panden in de historische

middel met langetermijnconsequenties. Een adequaat

binnenstad van Amsterdam en de ontwikkeling van 65

vastgoedbeleid zorgt ervoor dat de instelling bewuste

hectare op het SciencePark Amsterdam is het van belang

keuzes maakt en een vastgoedstrategie formuleert.

dat iedereen binnen en buiten de universiteit weet wat

Op die manier kunnen de kerntaken het beste worden

onze plannen zijn. Het huisvestingsinvesteringsprogramma

gefaciliteerd. Het leidt dus niet af, maar draagt juist bij

voor de UvA bedraagt ruim 600 miljoen euro voor de

aan de realisatie van de kerntaken.”

>> 37


Dubbelinterview

Paul Doop: “Strategisch vastgoedbeleid moet een afgeleide zijn van de missie en visie van de instelling”

>>

Universiteiten en hbo-instellingen werken de

over risico’s, zoals leegstand en contractbeëindiging,

laatste jaren meer samen met het bedrijfsleven:

financiering, eigendom en eventuele ontwikkelings- en

scienceparken, samenwerking in onderzoek,

samenwerkingsstrategieën. Bij instellingen die minder

stageplekken, start-ups van kleine bedrijven.

ver zijn met hun vastgoedbeleid, zie je dat dit soort

Welke rol speelt het vastgoedbeleid in deze

trends een aanjager zijn om nog beter over hun

ontwikkelingen?

vastgoed en vastgoedbeleid na te denken en al

Doop: “Samenwerking is een strategische keuze. Dat

werkende een weg naar oplossingen te zoeken.”

geldt voor kennisinstellingen, het bedrijfsleven en de

38

stad. Amsterdam is de hoofdstad en de UvA en HvA

Wat is het voordeel van een strategisch

– met respectievelijk 28.000 en 36.000 studenten –

vastgoedbeleid?

geven mede invulling aan het ambitieniveau van de

Doop: “Zoals gezegd, strategisch vastgoedbeleid moet

stad. Locatie en kwaliteit van de omgeving en van de

een afgeleide zijn van de missie en visie van de instel-

gebouwen zijn van invloed wanneer het gaat om de

ling. Een onderwijs- en onderzoeksinstelling heeft

mogelijkheden tot goede samenwerking. Door gebou-

continu te maken met veranderingen als groei en krimp

wen een nieuwe bestemming te geven en met woning-

van studentenaantallen, wisselende belangstelling voor

bouwcorporaties in de nabijheid studentenhuisvesting

bepaalde studierichtingen en daarnaast met technologi-

te realiseren, creëer je een geheel nieuwe plek in de

sche veranderingen. Wij stellen vier randvoorwaarden

stad, met een vernieuwende invulling. Vastgoed is

aan ons vastgoedbeleid. Namelijk: de langetermijnprog-

daarbij middel, geen doel op zich. Ontwikkeling van

noses voor het aantal – internationale – studenten, de

vastgoed en gebieden is echter zeer complex en

norm voor de vierkante meter per student/medewerker,

kostbaar. Een helder vastgoedbeleid dat is afgeleid van

de financiering en de maximale ruimte in onze jaarlijkse

de missie en visie van de instelling, zorgt ervoor dat

exploitatie voor huisvesting. Ik noem dat altijd de

ontwikkelkaders helder zijn, zodat alleen verantwoord

‘sluitende vierkantsvergelijking’. Gaat namelijk de rente

wordt geïnvesteerd en de instelling de beperkte

omhoog of moeten wij meer studenten opvangen dan

middelen juist maximaal kan besteden aan onderwijs en

eerst was voorzien, dan zal moeten worden bekeken

onderzoek.”

wat dat betekent voor de andere randvoorwaarden.

Zijlstra: “Instellingen met een goed doordacht

Vastgoedprofessionals met kennis van onderwijs en

vastgoedbeleid kunnen snel en effectief inspelen op

onderzoek zijn in staat om tijdig te reageren op deze

trends en kunnen kansen benutten. Het gaat dan om

veranderingen. Beleid zorgt er daarbij voor dat de juiste

onderwerpen als publiek-private samenwerking,

keuzes gemaakt kunnen worden bij de operationa-

vastgoed- en gebiedsontwikkeling en de wijze waarop

lisering van beleid naar concreet plan.”

je omgaat met eigendomssituaties op je campus. Het

Zijlstra: “Vastgoed is een kostbaar bedrijfsmiddel met

delen van faciliteiten op je campus kan een goede

een langjarig vermogensbeslag. Efficiënte inzet daarvan

invulling zijn van strategisch partnerschap met het

maakt middelen vrij voor de primaire onderwijs- en

bedrijfsleven, maar roept anderzijds ook vragen op

onderzoekstaken. Strategisch vastgoedbeleid kan een


Dubbelinterview

Rin-Sjoerd Zijlstra: “Instellingen met een goed doordacht vastgoedbeleid kunnen snel en effectief inspelen op trends en kunnen kansen benutten”

effectieve en efficiënte inzet van dat bedrijfsmiddel

vastgoedbeleid en -beheer. Basiskennis en -expertise op

borgen. Bijvoorbeeld door gedegen analyses en goed

dit terrein dient een instelling zelf te hebben en te

onderbouwde, transparante besluitvorming over onder

onderhouden. Instellingen die daarin nog een ontwik-

andere eigendom, locaties, financiering, samenwerking,

kelingsslag te maken hebben en/of verder willen

uitstraling en kwaliteit.”

professionaliseren, kunnen externe ondersteuning inhuren. Soms zijn er specifieke vastgoedopgaven

Wat kan een onderwijsinstelling verwachten

waarvoor de interne kennis niet toereikend is. Dan kan

van hulp van externe partijen bij haar vastgoed-

het verstandig zijn om externe expertise in te zetten.”

beleid? Deloitte heeft bijvoorbeeld de vastgoedscan: Vastgoed in Control.

Onlangs maakte het ministerie van OC&W bekend

Doop: “De interne vastgoedprofessional met kennis

dat er 165 miljoen euro beschikbaar komt voor het

van onderwijs en onderzoek kan profiteren van externe

primair en voortgezet onderwijs om gebouwen

specialistische kennis op het gebied van financiën,

duurzamer te maken en schoolgebouwen op te

portefeuillemanagement, outsourcing, techniek

knappen. Is zo’n zelfde injectie ook nodig voor

et cetera. Vastgoedbeleid is langetermijnbeleid. Wij

het hoger onderwijs?

hebben een vastgoedrationalisatieprogramma dat ons

Doop: “Veel van het vastgoed van de universiteiten is

in staat stelt om de groeiende vraag naar geld voor

op leeftijd en ook technisch verouderd. Een deel van

onderwijs en onderzoek te faciliteren. Onderdelen

onze gebouwenvoorraad zijn prachtige monumenten.

daarvan zijn: definitie van de kernportefeuille, optimali-

Maar het grootste deel zijn gebouwen uit de tweede

sering van het vierkantemetergebruik, afstoten van

helft van de vorige eeuw, die volstrekt niet voldoen aan

delen van het vastgoed en ontwikkeling of herontwik-

de huidige milieueisen. Wij willen een duurzame

keling met andere partijen. Behoud en renovatie van

universiteit en hogeschool zijn, die zoveel als mogelijk

historisch bepalende gebouwen, zoals de Oudeman-

klimaatneutraal kan functioneren, maar wij hebben niet

huispoort, de Agnietenkapel en de andere monumen-

voldoende middelen om dit te realiseren. Stimulerings-

tale gebouwen in de Amsterdamse binnenstad, maken

maatregelen en extra geld zijn dus zeker gewenst.”

daar onderdeel van uit. Maar tevens sloop, herontwik-

Zijlstra: “De financiering van primair onderwijs is totaal

keling en eventuele verkoop van bestaande delen van

anders dan van het vervolgonderwijs. Bij nogal wat

de voorraad. Deze keuzen zijn terug te vinden in onze

scholen is de kwaliteit van huisvesting matig. Ook is de

meerjarenstrategie en vereisen een continue actualise-

financiële situatie vaak minder goed dan die van

ring door professionals met kennis van vastgoed en

instellingen in het hoger onderwijs. Als universiteiten

financiën.”

een valide claim willen leggen op rijksmiddelen, zal een

Zijlstra: “Vastgoedbeleid en -beheer zijn niet een

goede onderbouwing zowel vanuit de kwaliteit van

eenmalige activiteit die je even extern kunt laten

onderwijs en onderzoek, als vanuit vastgoedoptiek

uitvoeren. Onderwijsinstellingen moeten zelf investeren

noodzakelijk zijn.”

in kwaliteit en competenties op het gebied van 39


Controller Abonnement

Persoonlijk Financieel Advies In haar streven diensten makkelijk beschikbaar te maken voor ondernemers bedacht Deloitte het nieuwe Controller Abonnement: persoonlijk financieel advies voor een vast bedrag. De markt reageert enthousiast. Het idee achter het Controller Abonnement is eenvoudig, stelt Herman Roose, partner bij Deloitte. “Deloitte stationeert één dag in de maand een controller bij de klant voor een vast bedrag per jaar. Die controller brengt de administratie op orde, stelt een managementrapportage op en kijkt samen met de ondernemer naar de actuele stand van zaken. Afhankelijk van het abonnement kan de controller ook vaker of minder vaak dan eenmaal per maand langskomen, namelijk twee keer per maand of één keer per kwartaal. De controller werkt onder verantwoordelijkheid van een accountantadviseur die één keer per twee maanden langskomt voor een adviesgesprek.” Als eerste en enige Het Controller Abonnement is een innovatief product waarin geïntegreerde dienstverlening centraal staat en dat goede aansluiting vindt bij de markt. Roose: “We weten dat ondernemers vaker persoonlijk contact willen met hun accountant, vooral als klankbord. Alleen schrikt die ondernemer terug voor de prijs. Daarom bieden we nu een

40

Tekst: Walter Wijnhoven

abonnement aan met een vast bedrag. Daarmee is duidelijk

Fotografie: Masterfile

wat de klant betaalt en is er één aanspreekpunt met wie de


klant regelmatig contact heeft. Zo leggen we de basis voor verdere hoogwaardige dienstverlening. Want door regelmatig bij de klant aan tafel te zitten, weten we beter waar de behoefte van onze klant ligt. De brede Deloitte-kennis is daardoor makkelijker beschikbaar voor ondernemers. De controller kan immers eenvoudig even een collega van Tax of Financial Advisory Services bellen voor specialistisch

Herman Roose is partner bij Deloitte, en

advies. We willen als accountant een sparringpartner zijn

Serviceline Leader audit nationale markt

en niet alleen de cijfers doen. Dit is daarvoor een goede opstap. Bovendien maken we optimaal gebruik van de

De klant laten excelleren

toenemende digitalisering, denk aan XBRL (eXtensible

“Onze dienstverlening legt zich specifiek toe op de unieke

Business Reporting Language – red.). Deloitte biedt dit

uitdagingen van DGA-geleide ondernemingen en snel

abonnement nu als eerste en enige aan.”

groeiende kleine en middelgrote bedrijven. Vanuit een vijftiental regionale vestigingen gaan wij naar onderne-

Simpel maar doeltreffend

mers toe en bieden wij hen een breed scala van geïnte-

Sinds Deloitte het Controller Abonnement aanbiedt,

greerde dienstverlening op het gebied van accountancy.

zijn vele tientallen abonnementen verkocht. “Klanten

Diensten als compliance en controllerservices, audit,

waarderen de eenvoud van het concept”, vertelt Roose.

belastingen, financiën, strategie & organisatie en HR.

“Voor een vast bedrag is hun financiële huishouding

Dit doen wij met teams van ervaren en goed op elkaar

continu op orde en beschikken ze over real-time data.

ingespeelde accountants, controllers en gespecialiseerde

Door de administratie te stroomlijnen en te standaar-

adviseurs. Zij kennen het bedrijf van onze klanten door

diseren in processen, zijn gegevens makkelijker te ver-

en door en benaderen hun vraagstukken vanuit een

werken. Daardoor kan de kostprijs van een jaarrekening

multidisciplinaire invalshoek. Via hun vertrouwde

omlaag en kan de klant voor het bedrag waarvoor hij of

gesprekspartner hebben klanten op deze manier

zij vroeger alleen het jaarwerk kreeg, voortaan veel meer

gemakkelijk toegang tot alle kennis en innovaties

advies krijgen! Een controller in vaste dienst is daardoor

waarover wij beschikken om ondernemingen in het

niet nodig. Dat scheelt in de kosten. ‘Had je dit niet tien

midden- en kleinbedrijf te laten excelleren.”

jaar eerder kunnen bedenken?’, wordt mij gevraagd. Dat kon niet, want toen hadden we nog niet zulke

Reclamecampage

geavanceerde manieren om informatie te verwerken

In de reclamecampagne voor het Controller Abonnement

en te analyseren.”

wordt bewust gebruikgemaakt van ‘echte’ medewerkers uit de praktijk van Deloitte, zoals Sjaak, Robin en Rianne.

Dynamisch en uitdagend

Herman Roose: “Dat doen we omdat veel ondernemers

De klant is dus content met het Controller Abonnement.

het persoonlijke contact met hun accountant belangrijk

En hoe zit het met de controllers zelf? “Zij vinden het

vinden.” Meer informatie over het Controller Abonnement

prachtig”, weet Roose. “Ze zitten driekwart van hun tijd

van Deloitte www.deloitte.nl/controllerabonnement.

bij zo’n vijftien verschillende klanten en doen er niet alleen de cijfers, ze denken ook mee met de ondernemer. Dat maakt het werk veel dynamischer en uitdagender. Ook hebben ze een uitstekend carrièreperspectief, want onze controllers krijgen een gedegen opleiding. We zijn nu bezig ze te trainen en te voorzien van het nodige gereedschap voor dossieropbouw, standaardoffertes en bijvoorbeeld handboeken. Deloitte is dankzij deze nieuwe richting een zeer interessante werkgever geworden voor medewerkers die zich graag in deze markt bewegen.” 41


Knowhow

We zijn er bijna Minister Hirsch Ballin van Justitie heeft onlangs het wetsvoorstel maatschappelijke onderneming ingediend. Het doel van de maatschappelijke onderneming is om de inbreng van risicodragend kapitaal mogelijk te maken. Hoognodig, maar nog niet aantrekkelijk genoeg. Publieke instellingen in onderwijs en zorg staan voor de uitdaging om hun investeringen gefinancierd te krijgen. Na verschillende stelselherzieningen zijn

Adriaan Lieftinck is partner bij Deloitte,

de risico’s voor deze instellingen toegenomen. De toekomst van hun kapitaal-

en industry leader Zorg

lasten is nog onduidelijk en het waarborgfonds reageert terughoudend in de borgstelling van leningen. Instellingen proberen hun eigen vermogen te versterken door jaarlijks het exploitatieresultaat toe te voegen aan hun reserves. Dat gaat traag en bovendien vloeit daarmee geld dat bedoeld is voor zorg en onderwijs naar spaarrekeningen. Het wetsvoorstel moet de mogelijkheid om risicodragend kapitaal in te brengen verruimen. Maar voor investeerders moet het dan wel aantrekkelijk zijn om geld te steken in zo’n maatschappelijke onderneming. De verhouding tussen risico en rendement moet redelijk zijn en er moet een mogelijkheid zijn om op ieder gewenst moment weer ‘uit te stappen’. Het huidige voorstel biedt wel de mogelijkheid om de vergoeding aan de investeerder afhankelijk te stellen van het resultaat van de instelling in de vorm van winstbewijzen. Maar hierbij worden wel eisen gesteld aan de hoogte van dit rendement en wordt de invloed van de investeerder beperkt. En daarbij blijft het niet: anders dan bij een aandeel geeft dit winstbewijs geen vermogensrechtelijke aanspraken (lees: eigendomsrecht) en zeggenschap. Ten slotte zijn de winstrechten niet vrij overdraagbaar. Kortom: elk rendement in de vorm van vermogensaanwas is bij voorbaat onbereikbaar voor investeerders. Als een investeerder een (marktconform) rendement verwacht, in verhouding met het risico dat hij loopt, dan zal er dus een forse premie in de winstuitkering moeten zitten. Maar ook daarvoor steekt dit wetsvoorstel een stokje. Terwijl het aantrekkelijk maken van investeringen in maatschappelijke ondernemingen toch zo moeilijk niet is. Het beperken van dividenduitkeringen is begrijpelijk, gezien de maatschappelijke doelstellingen. Maar wat is erop tegen om de winstrechten te koppelen aan een eigendomstitel en deze vrij overdraagbaar te maken? Dat biedt uitzicht op een redelijk rendement en geeft de gewenste uitstapmogelijkheid. Daarmee krijgt de maatschappelijke onderneming als nieuwe rechtsvorm net het nodige duwtje in de rug.

42

“Koppel winstrechten aan (vrij overdraagbare) eigendomstitels, en investeren in school of ziekenhuis is een stuk aantrekkelijker”


.

Het laatste woord

Kennis

Fotografie:

In deze editie van Fact staat de passie voor het ontdekken,

ervaring kunnen professionals groeien. Daarbij is samen-

het leren van nieuwe dingen centraal. Het eeuwenoude

werking cruciaal. Een voorbeeld hiervan is de samenwer-

gezegde ‘Kennis is macht’ geldt zeker ook in het huidige

kingsovereenkomst die ik recentelijk namens Deloitte

informatietijdperk.

mocht aangaan met de Faculteit der Economische

Het verwerven en overdragen van kennis is vooral ook

Wetenschappen (FEBA) van de Universiteit Maastricht.

inspirerend, zo weet ik uit ervaring. Als mentor van een

Een universiteit die op het gebied van onderwijs, stages

aantal jonge collega’s dat bij Deloitte werk en studie

en onderzoek samenwerkt met kennisintensieve bedrijven.

combineert, zie ik het enthousiasme voor nieuwe inzichten.

Deloitte bijt het spits af, en stelt gastdocenten ter beschik-

Datzelfde zie ik tijdens de chatsessies die we regelmatig

king om samen met FEBA master/traineeships en post-

houden met Young Deloitte, een ‘Deloitte breed’ arsenaal

initiële opleidingen uit te werken. Op het terrein van

van jonge, ambitieuze collega’s. Ook als hoogleraar ervaar

onderzoek gaan we samen bekijken welke activiteiten

ik in het contact met studenten aan de Vrije Universiteit

van Deloitte geschikt zijn voor promotieonderzoek en

Amsterdam een passie voor kennis.

proberen we op termijn een ‘young talent program’ op

Wim Hiddink, industry leader Onderwijs bij Deloitte,

te zetten dat PhD-studenten, postdocs en universitair

onderlijnt in zijn column nog eens het maatschappelijke en

docenten stimuleert onderzoek te doen. Alle bedrijfseen-

economische belang van het feit dat in Nederland dagelijks

heden van Deloitte, zowel in Nederland als internationaal,

3,5 miljoen mensen onderwijs volgen. Van basisschool tot

worden hierbij betrokken. Als alumnus van FEBA ben ik blij

universiteit, en van inburgeringscursus tot volwassenen

om op deze manier te kunnen bijdragen.

educatie. Van harte ondersteun ik ook de ambitie van

Via onze Deloitte Academy verzorgen we jaarlijks meer

Patrick Jussen in deze Fact om onze expertise in te zetten

dan honderd meerdaagse cursussen. Deze cursussen

om álle studenten optimale kansen te bieden op de

worden gegeven door specialisten met een ruime

ondernemersmarkt. ‘Elk talent telt’, zo vat Sijbolt Noorda,

praktijkervaring. Elders in dit nummer kunt u meer lezen

voorzitter van de Vereniging van Samenwerkende Neder-

over de reacties van deelnemers.

landse Universiteiten, het elders in dit nummer samen.

Graag sluit ik mij dan ook aan bij de woorden van Veerle

De Empirist David Hume (1722-1776) maakte bij het begrip

Fruytier, docente van onze IFRS-cursussen: ‘We zijn trots

‘kennis’ onderscheid tussen relations of ideas en matters of

en zuinig op de naam die Deloitte Academy heeft!’

fact. Kennis die uitsluitend is gebaseerd op begrippen zegt

Education permanente klinkt misschien wat chique, maar

weinig over de werkelijkheid. Inzicht en verbanden tussen

is anno 2009 zeker geen overbodige luxe.

Leonard Fäustle

oorzaak en gevolg ontstaan pas op basis van ervaringen. Juist door de combinatie van feitenkennis, waarneming en

Roger Dassen 43


Fact - relatiemagazine Deloitte  

Fact 3 - 2009. Bladmanagement en ghostwriting: Walter Wijnhoven

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you