Page 1

‫‪m‬‬

‫‪c‬‬

‫‪o‬‬

‫‪s‬‬

‫‪.‬‬

‫‪e‬‬

‫‪s‬‬

‫‪r‬‬

‫‪p‬‬

‫‪a‬‬

‫‪l‬‬

‫‪a‬‬

‫‪w‬‬

‫‪.‬‬

‫‪w‬‬

‫‪w‬‬

‫‪w‬‬

‫گۆڤارێكی سیاسییە‪ ،‬دەزگای وااڵ بیست رۆژ جارێك دەریدەكات ‪ .....‬ژمارە (‪2013/5/12 )61‬‬

‫سەرنووسەر‬ ‫‪3291548 - 07701583203‬‬ ‫بەدالە‬ ‫‪3291542 - 3291532‬‬ ‫بەشی ریكالم‬ ‫‪07710159888‬‬

‫كورد ئامادەكاریی بۆ‬ ‫راگەیاندنی دەوڵەت دەكات؟‬

‫جێگرەكەی ئەردۆگان لەسلێمانییەوە‪:‬‬

‫منیش كوردم‪ ،‬بەاڵم‬ ‫نامەوێت وەك ‪ PKK‬بم!‬

‫«سەركردەكانی ‪ ،PKK‬یان بۆ باشوری كوردستان یان بۆ واڵتانی ئەسكەندەنافیا!»‬

‫‪Price:1500 IQD‬‬

‫‪E-mail:walapress2011@gmail.com‬‬

‫‪Facebook: walapress‬‬

‫‪www.walapress.com‬‬

‫‪61‬‬

‫خاوەنی ئیمتیاز‪ :‬دەزگای وااڵ بۆ راگەیاندن و باڵوكردنەوە‬ ‫سەرنووسەر‪ :‬عەدالەت عەبدوڵاڵ‬

‫‪No. 61 May.2013‬‬

‫ئەگەرەكانی‬ ‫دواخستنی‬ ‫كۆنگرەی‬ ‫چواری یەكێتی!‬

‫سكرتێری نووسین‪ :‬ئارام حسێن‬

‫كورد لەزانكۆی كەركوكدا‪،‬‬ ‫لەپاشەكشەو شكستدایە‪!..‬‬ ‫د‪.‬مەحمود عوسمان بۆ وااڵپرێس‪:‬‬ ‫ئەمریكا حەز بە پارچە پارچەبوونی‬ ‫عێراق ناكات!‬ ‫كاندیدكردنی ئیسالمییەك‪،‬‬

‫فكری بزوتنەوەی گۆڕان دەخاتە ژێر پرسیارەوە‪!..‬‬

‫دەربارەی كۆمەڵەی رەنجدەران‪،‬‬

‫رەخنەكانی ئاوات عەبدولغەفور و ئەشرەف تاڵەبانی‬

‫پژاك‪ ،‬لە سیاسەتی زلهێزەكان نیگەرانه‪!..‬‬

‫لەوااڵپرێسەوە‪ ،‬جەعفەری‬ ‫رەخنە لە مالیكی دەگرێت‪!..‬‬

‫دەستەی نووسەران‪ :‬لەتیف حسێن ‪ -‬دڵشاد خۆشناو‬ ‫بەڕێوەبەری هونەریی‪ :‬هەرێم عوسمان «میدیا گرافیك»‬

‫سلێمانی ‪ -‬گەرەكی ئاشتی ‪ -‬نزیك قوتابخانەی مەولەوی ‪ -‬بەرامبەر شیرینی تابان‬ ‫نرخ‪1500 :‬دینار‬

‫چاپ‪ :‬كۆمپانیای پیرەمێرد باڵوكردنەوە‪ :‬كۆمپانیای نێوەند‬

‫«رەوته ئیسالمییەكەی‬ ‫فەتحوڵاڵ گوڵن‪ ،‬دان بە‬ ‫بوونی میللەتی كورددا‬ ‫نانێن!»‬ ‫رامیار مەحموود‪:‬‬ ‫ناتوانین وەها تەماشای گۆڕان‬ ‫بكەین كە هێزێكی لیبراڵە‪،‬‬ ‫گۆڕان بزوتنەوەی پۆپۆلیستی و‬ ‫تاڕادەیەك جەماوەرییە‬

‫ئەحمەد ئەبو ریشە‪:‬‬ ‫هۆزەكانی ئەنبار لە‬ ‫سەردەمی رژێمی سەدامیشدا‬ ‫چەكیان هەبووە‬

‫سوپای سوننەو مەترسی جەنگی ئەهلی لەعێراق!‬

‫توغلوك‪ ،‬پەرلەمانتاری كوردی باكور بۆ وااڵپرێس‪:‬‬

‫پێویستە بوون و زمان و فەرهەنگ و كولتووری‬ ‫خۆمان هەبێت‬

‫سەرۆكی پارتی پارێزگاران‪:‬‬ ‫هیوادارین بانگەشەی دەوڵەتی كوردی‪،‬‬ ‫دروشم و موزایەدە نەبێت!‬


‫‪2‬‬

‫«لەسیاسەتی ئەمریكادا‪ ،‬دەوڵەتی كوردی بوونی نییە»‬

‫چەند سیاسەتمەدارێكی كورد‬ ‫لەسەر ئەگەری دەوڵەتی كوردی دەدوێن‬ ‫وااڵپرێس‬ ‫لە درێژەی ئەو لێدوان و شرۆڤانەی بۆ‬ ‫پرسی سەربەخۆبوونی كوردستان دەكرێت و لە‬ ‫ئارادایە‪ ،‬كۆمەڵێك سیاسەتمەداری تر لەڕێگەی‬ ‫وااڵپرێس‪-‬ەوە لەسەر ئەم پرسە قسەی خۆیان‬ ‫دەكەن‪ ،‬لەسەر ئەم پرسە بیروبۆچوونی جیاجیا‬ ‫يان هەیە بۆ ئەگەرو پێشهاتەكان‪.‬‬ ‫د‪ .‬مەحموود عوسمان ئەندامی پەرلەمانی‬ ‫عێراق لەسەر لیستی هاوپەیمانی‪ ،‬سەبارەت‬ ‫بەپرسی ئیشكردن بۆ راگەیاندنی دەوڵەتی‬ ‫كوردی بەگۆڤاری وااڵپرێس‪-‬ی وت‪ :‬كاتێك‬ ‫بایدن سیناتۆر بوو‪ ،‬ئەو پڕۆژەیەی پێشكەشكرد‪،‬‬ ‫بەاڵم كاتێك بووە جێگری سەرۆكی ئەمریكا‬ ‫باسی نەكردەوە‪ .‬د‪ .‬مەحمود دەڵێ‪ :‬پێكهێنانی‬ ‫دەوڵەتی كوردی لەسیاسەتی ئەمریكادا بوونی‬ ‫نییەو ئەمریكا ح��ەز ب��ەوە دەك��ات عێراق‬ ‫یەكگرتوو بێت‪ .‬ئاماژەی بەوەشدا كە رەنگە‬ ‫ئەمریكا حەز بەدابەشبوونی عێراق بكات بۆ‬ ‫سێ هەرێم‪ ،‬بەاڵم لەهەمانكاتدا پێشیوابوو كە‬ ‫ئەمریكا حەز بەپارچە پارچە بوونی عێراق‬ ‫ناكات‪.‬‬ ‫ن��ەج��ات س��ورچ��ی س���ەرۆك���ی پ��ارت��ی‬ ‫پارێزگارانی كوردستان‪ ،‬لەسەر هەمان پرس بۆ‬ ‫وااڵپرێس دواو وتی‪ :‬یەكێك لەهەرە تەوەرە‬

‫سەرەكییەكان بۆ ئەوەی بمانبات بەرەو دەوڵەتی‬ ‫كوردی‪ ،‬یەكڕیزی كوردە‪ .‬وتیشی‪ :‬بەداخەوە‬ ‫ئەو یەكڕیزییە نابینرێت‪ .‬داواشیكرد‪ :‬با چیتر‬ ‫بانگەشەی دروستكردنی دەوڵەتی كوردی بۆ‬ ‫شیعارات و موزایەدەی ناوخۆ نەبێت‪.‬‬ ‫الی خۆشیەوە سوبحی مەهدی ئەندامی‬ ‫كۆمیتەی ناوەندی حزبی شیوعی كوردستان‪،‬‬ ‫بەگۆڤاری وااڵپرێس‪-‬ی راگەیاند‪ :‬ئەو گرژی‬

‫و ئاڵۆزییەی عێراقی تێدایە‪ ،‬چ��اوەڕوان��ی‬ ‫ئەوەی لێناكرێت ئیلتیزامات بەدەستوورەوە‬ ‫دروست ببێت‪ .‬وتیشی‪ :‬پێكهاتەو هەڵكەوتەی‬ ‫جوگرافی ئەم بەشەی كوردستان بەشێوەیەكە‬ ‫كە یارمەتیدەر نییە‪ ،‬بەاڵم ئیرادەی یەكگرتووی‬ ‫خەڵكی كوردستان یارمەتیدەرێكی باشە بۆ‬ ‫بەدیهێنانی ئامانجەكانی لەهەر ئەگەرێكدا كە‬ ‫بۆی رێكبكەوێت و بڕیاری خۆی بدات‪..‬‬

‫ئەو ئەكادیمی و شاعیرە عەرەبەی كە تراژیدیای كوردی بە چەندین نەتەوە ناساند!‬ ‫وااڵپرێس‬ ‫ناوێكی ناسراوی بواری ئەدەبی و رۆشنبیریی جیهانی عەرەبی و بە تایبەتیش عێراق‪،‬‬ ‫لەڕێگەی قەسیدەیەكەوە گوزارشت لە تراژیدیایەكی نەتەوەی كورد دەكات‪ ،‬ئەم بەرهەمەش‬ ‫بۆ سەر چەندین زمانی زیندوی جیهان وەرگێڕدراوە‪..‬‬ ‫د‪ .‬سەالح نیازی كە ئەكادیمی و شاعیرو رەخنەگرێكی ئەدەبی جیهانی عەرەبی و‬ ‫عێراقە‪ ،‬لەڕێگەی قەسیدەیەكیەوە كە ساڵی (‪ )1989‬نووسیویەتی و تایبەتە بە تراژیدیای‬ ‫شاری قەاڵدزێ‪-‬ی باشوری كوردستان‪ ،‬توانیویەتی ئەم تراژیدیایە بە چەندین نەتەوەی تری‬ ‫جیهانی بناسێنێت‪ ،‬لەبەر جوانی و گرنگیی قەسیدەكە تائێستا لەالیەن ناوەندە ئەدەبییەكانی‬ ‫چەندین واڵتەوە وەرگێڕدراوە بۆ سەر زمانی ئەو واڵتانە‪ ..‬د‪ .‬سەاڵح نیازی لە میانەی‬ ‫گفتوگۆیەكی رۆژنامەنووسیدا كە وااڵپرێس لەگەڵیدا سازیكردووەو لە ژمارەكانی داهاتوودا‬ ‫باڵویدەكەینەوە‪ ،‬وردەكاریی و پێشینەی ئەو قەسیدەیە باس دەكات لەگەڵ چەندین بابەتی‬ ‫تری سیاسیی تایبەت بە كوردستان و عێراق‪.‬‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪3‬‬

‫كورد خۆی بۆ راگەیاندنی‬ ‫دەوڵەت ئامادە دەكات؟‬ ‫د‪ .‬مەحمود عوسمان‪ ،‬سیاسەتمەدار‪:‬‬

‫رەنگە ئەمریكا حەز بكات عێراق ببێتە سێ هەرێم‪ ،‬بەاڵم حەز بە پارچە پارچە‬ ‫بوونی عێراق ناكات‬

‫زۆربەی ئاماژەكان لە وەزعی ئاڵۆزی عێراقدا وەها دەردەكەون كە عێراق لە كۆتاییدا ئەو پڕۆژەیەی جۆزیف بایدن‪-‬ی‬ ‫جێگری سەرۆكی ئەمریكای بەسەردا جێبەجێ ببێت كە باس لەدابەشبوونی ئەم واڵتە دەكات بۆ سێ دەوڵەتی بچووك‪،‬‬ ‫دەوڵەتی كوردی لە باكوور‪ ،‬دەوڵەتی سوننی لە ناوەڕاست‪ ،‬دەوڵەتی شیعی لە باشوور‪ ..‬ئایا لە چوارچێوەی ئەم ئەگەرو‬ ‫گریمانانەدا‪ ،‬چاوەڕوانی ئەوە دەكرێت كە كوردیش الی خۆیەوە ئیش بكات بۆ ئەوەی لە ماوەی یەك ساڵی داهاتوودا‬ ‫دەوڵەتی كوردیی خۆی رابگەیەنێت‪ ،‬بەتایبەتی ئەگەر ملمالنێی نێوان سوننەكان و شیعەكانی عێراق زیاتر پەرەبستێنێت و‬ ‫ئەگەرەكانی دابەشبوونی واڵت بەهێز ببن؟‬ ‫ئا‪ :‬مەم ئارام‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪4‬‬

‫ئەندامی كۆمیتەی‬ ‫ناوەندی حزبی شیوعی‬ ‫كوردستان‪:‬‬ ‫ئیرادەی یەكگرتووی‬ ‫خەڵكی كوردستان‬ ‫یارمەتیدەرێكی باشە‬ ‫بۆ ئەوەی بڕیاری خۆی‬ ‫بدات‬ ‫سەرۆكی پارتی‬ ‫پارێزگارانی كوردستان‪:‬‬ ‫هیوادارم بانگەشەی‬ ‫دروستكردنی دەوڵەتی‬ ‫كوردی بۆ دروشم و‬ ‫موزایەدەی ناوخۆ‬ ‫نەبێت‬ ‫پەرمانتارێكی عێراق‬ ‫لەسەر لیستی‬ ‫یەكگرتووی ئیسالمی‪:‬‬ ‫دەسەاڵت تا ئێستا‬ ‫كاری بۆ جیابوونەوەو‬ ‫دروستكردنی دەوڵەتی‬ ‫كوردیی نەكردووە‬ ‫مامۆستایەكی زانكۆ‪:‬‬ ‫خۆ ئامادەكردن بۆ‬ ‫جیابوونەوەو دەوڵەت‬ ‫دروستكردن هەنگاوێكە‬ ‫دەبێت هەر لە ئێستاوە‬ ‫بینێین‬

‫د‪ .‬م��ەح��م��وود‬ ‫عوسمان سیاسەتمەدارو‬ ‫پەرلەمانی‬ ‫ئەندامی‬ ‫عێراق لەسەر لیستی‬ ‫هاوپەیمانی‪:‬‬ ‫بۆ زانیاری هەموو‬ ‫الی���ەك كاتێك بایدن‬ ‫س��ی��ن��ات��ۆر ب����وو ئ��ەو‬ ‫پڕۆژەیەی پێشكەش كرد‪،‬‬ ‫لەوەتەی بووەتە جێگری‬ ‫سەرۆكی ئەمریكا باسی‬ ‫شتی وای ن��ەك��ردووە‪،‬‬ ‫مەسەلەی جیابوونەوەو‬ ‫پێكهێنانی دەوڵ��ەت��ی‬ ‫ك���وردی ل��ە سیاسەتی‬ ‫ئەمریكادا نییە‪ ،‬ئەمریكا‬ ‫حەز بەوە دەكات عێراق‬ ‫یەكگرتوو بێت رەنگە‬ ‫حەز بكات عێراق ببێتە‬ ‫سێ هەرێم‪ ،‬بەاڵم حەز‬ ‫بە پارچە پارچە بوونی‬ ‫عێراق ن��اك��ات‪ ،‬ب��ەڕای‬ ‫من ئ��ەو جیابوونەوەو‬ ‫دروستكردنی دەوڵەتە‬ ‫ببێت یان نەبێت‪ ،‬دەبێت‬ ‫ك��ورد یەكگرتوو بێت‪،‬‬ ‫ق���ەوارە سیاسییەكەی‬ ‫خۆی بپارێزێت‪.‬‬

‫ئاسۆ عەلی‬

‫بەكر سدیق‬

‫عەبدوللەتیف حسێن‬

‫ن��ەج��ات س��ورچ��ی‬ ‫س����ەرۆك����ی پ��ارت��ی‬ ‫پارێزگارانی كوردستان‪:‬‬ ‫دروستكردنی دەوڵەتی كوردی نە خەیاڵەو‬ ‫نە ئەستەمە‪ ،‬واڵتێكی (‪ )40‬بۆ (‪ )50‬ملیۆنی حەقی‬ ‫خۆیەتی ببێتە خاوەن دەوڵەت‪ ،‬بەداخێكی زۆرەوە‬ ‫هێشتا كار بۆ دروستكردنی ئەو دەوڵەتە نەكراوە‬ ‫كە هەموو كورد بە ئاواتیەوەیەتی‪ ،‬كەموكوڕیی‬ ‫و كەمتەرخەمییەكەش لە خۆمانەوەیە!یەكێك‬ ‫لەهەرە تەوەرە سەرەكییەكان بۆ ئەوەی بمانبات‬ ‫ب��ەرەو دەوڵ��ەت��ی ك��وردی یەكڕیزی ك��وردە‪،‬‬ ‫بەداخەوە ئەو یەكڕیزییە نابینرێت‪ ،‬تەمەننا‬ ‫دەكەم بانگەشەی دروستكردنی دەوڵەتی كوردی‬ ‫بۆ شیعارات و موزایەدەی ناوخۆ نەبێت‪.‬‬ ‫د‪ .‬محەمەد دلێر‬

‫مافناس‪ :‬هاوڕێ سوارە‪:‬‬ ‫كێشە گەورەكە لەوەدایە سەركردایەتی‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫سیاسی ك��ورد بەرنامەی‬ ‫ب��ۆ ج��ی��اب��وون��ەوە نییە‪،‬‬ ‫س��ەرك��ردای��ەت��ی ك��ورد‬ ‫لەناوخۆدا تووشی داخوران‬ ‫بووە‪ ،‬تاكە رێگا بۆ ئەوەی‬ ‫ه��ەم��وو تاكێكی عێراق‬ ‫ه��ەس��ت ب��ە دڵنیایی و‬ ‫ئازادی خۆی بكات ئەوەیە‬ ‫كە عێراق دابەش ببێت بۆ‬ ‫سێ هەرێم‪ ،‬تا ئەو دابەش‬ ‫كردنەش روون��ەدات ئەو‬ ‫هەموو گرژی و پێكدادان‬ ‫و خوێنڕشتنە كۆتایی پێ‬ ‫نایەت‪.‬‬

‫د‪ .‬مەحموود عوسمان‬

‫نەجات سورچی‬

‫ع��ەب��دول��ل��ەت��ی��ف‬ ‫حسێن لە مەڵبەندی (‪)2‬‬ ‫ی سلێمانی بزوتنەوەی‬ ‫ئیسالمیی كوردستان‪:‬‬ ‫وەزع����ی ع��ێ��راق تا‬ ‫ب��ێ��ت ب�����ەرەو خ��راپ��ی‬ ‫دەڕوات‪ ،‬ش��ی��ع��ەك��ان‬ ‫ن��ە مافی ك��ورد دەدەن هاوڕێ سوارە‬ ‫ن��ە م��اف��ی سوننەكانیش‬ ‫دەدەن‪ ،‬ئەگەر هاتوو جێ‬ ‫ناكۆكەكان گەڕێندرایەوە‬ ‫بۆ سەر خاكی هەرێمی‬ ‫ك���وردس���ت���ان ئ��ەگ��ەری‬ ‫ج��ی��اب��وون��ەوەو دەوڵ��ەت‬ ‫دروستكردن كەمە‪ ،‬ئەگەر‬ ‫سوبحی مەهدی‬ ‫هاتوو رەزامەندی واڵتانی‬ ‫بڕیاربەدەست لەسەرو هەموویانەوە ئەمریكاو‬ ‫ئەوروپا بە دەستبێنین ئەگەری ئەوەی هەیە‬ ‫بتوانین دەوڵەتی كوردی دروست بكەین‪.‬‬ ‫د‪ .‬محەمەد دلێر مامۆستای زانكۆ‪:‬‬ ‫ئەوەمان لەبیرنەچێت پڕۆژە سیاسییەكانی‬ ‫ئەمریكا درێژخایەنن‪ ،‬بەرنامەیەك یان پڕۆژەیەك‬ ‫هەڵدەدەنە ناو مەیدانە سیاسییەكەوەو كۆمەڵێك‬ ‫ئەگەرو گریمانە لەدواییدا دەچننەوە‪ ،‬زەحمەتە‬ ‫بتواندرێت ئەو هەموو پێكهاتە جیاجیایانەی‬ ‫عێراق هەروا بە ئاسانی پێكەوە بلكێندرێتەوە‬ ‫ئەگەر نەڵێم ئەستەمە‪ ،‬لەكاتی خۆشیداو‬ ‫لەساڵەكانی بیستدا ب��ەزۆری زۆرداری ئەو‬ ‫پێكهاتانە لكێندراون بەیەكەوە‪ ،‬جیاوازییەكان‬ ‫زۆر زۆرن لەنێوان ئەو پێكهاتانەدا لەڕووی زمان‬


‫‪5‬‬

‫و خاك و تەنانەت چینایەتیشەوە‪ ،‬هەربۆیە خۆ‬ ‫ئامادەكردن بۆ جیابوونەوەو دەوڵەت دروستكردن‬ ‫هەنگاوێكە دەبێت هەر لە ئێستاوە بینێین و‬ ‫پڕۆژەی بۆ بسازێنین هەركاتێكیش بێتە بەرهەم‪.‬‬ ‫سوبحی مەهدی ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی‬ ‫حزبی شیوعی كوردستان‪:‬‬ ‫پەیوەندی و ئیلتیزاماتەكانی نێوان هەرێمی‬ ‫كوردستان و بەغدا جێبەجێكردنی م��اددەو‬ ‫بڕگەكانی دەستوورە‪ ،‬ئەو دەستوورە تەئكید‬ ‫لە پێكهێنانی سیستمێكی دیموكراسی دەكاتەوە‬ ‫كە النیكەمی مافەكانی كوردی تێدا جێبەجێ‬ ‫بكرێت‪ ،‬لە هەمانكاتدا ئیلتیزامات نەكردن بەو‬ ‫دەس��ت��وورەوە خەیاراتی تر دروس��ت دەك��ات‪،‬‬ ‫یەكێك لەو خەیاراتانەش جیابوونەوەیە لە عێراق‪،‬‬ ‫ئەم گرژی و ئاڵۆزییەی عێراقی تیایە چاوەڕوانی‬ ‫ئەوەی لێ ناكرێت ئیلتیزامات بە دەستوورەوە‬ ‫دروست ببێت‪ ،‬زۆرجار لەشەرعدا جیابوونەوە‬ ‫ناشیرینترین حەاڵڵییە‪ ،‬لە كۆتاییدا حەق لەالی‬ ‫ئەو كەسەیە كە بڕیاری جیابوونەوە بدات‪،‬‬ ‫پێكهاتەو هەڵكەوتەی جوگرافی ئەم بەشەی‬ ‫كوردستان بەشێوەیەكە كە یارمەتیدەر نییە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئیرادەی یەكگرتووی خەڵكی كوردستان‬ ‫یارمەتیدەرێكی باشە بۆ ئەوەی ئەو ئامانجەی كە‬ ‫ئەیەوێ لە ئایندەدا بتوانێت لەهەر ئەگەرێكدا‬ ‫بتوانێت بۆی رێك بكەوێ بڕیاری خۆی بدات‪.‬‬ ‫ئاسۆ عەلی چاودێریی سیاسی‪:‬‬ ‫جیابوونەوەو دروستكردنی دەوڵەتی كوردی‬ ‫بەیەك الیەن و یەك پێكهاتە ئەنجام نادرێ‪،‬‬

‫ئەو پڕۆسەیە هێندە قورس و گرانە جۆرێك‬ ‫لەسازانی ناوخۆیی و هەرێمایەتی پێویستە‪،‬‬ ‫بەوجۆرەی كە لە جەنگەكانی یەكەم و دووەمدا‬ ‫هاتنەئاراوە‪ ،‬ئێستا لەڕووی بابەتییەوە وایدەبینم‬ ‫ئەم قۆناغە هاوشێوەی ئەو قۆناغانەیە‪ ،‬بەرنامە‬ ‫بۆ داڕشتنەوەی نەخشەی سیاسی رۆژهەاڵتی‬ ‫ن��اوەڕاس��ت لە ئ��ارادای��ە‪ ،‬ل��ەڕووی بابەتییەوە‬ ‫زەمینەیەكی لەو جۆرە لەو بڕوایەدام لەبارە‬ ‫بەبێ دیاریكردنی ئایا لەماوەی ساڵێك یان‬ ‫زیاتردا‪ ،‬دیاریكردنی كاتەكەی بەوشێوە ئاسان‬ ‫نییە‪ ،‬هەمیشە رووداو پێشهاتەكان لە گۆڕانێكی‬ ‫بەردەوامدان‪.‬‬ ‫بەكر سدیق ئەندامی پەرلەمانی عێراق‬ ‫لەسەر لیستی یەكگرتووی ئیسالمی كوردستان‪:‬‬ ‫زۆر گرنگە باس لە زەمینە سیاسی و ئابووری‬ ‫و كۆمەاڵیەتییەكە بكەین و پرسیار لەوە بكەین ئایا‬ ‫هەرێمی كوردستان لە باسكردنی دروستكردنی‬ ‫دەوڵەتی كوردیدا توانای ئەوەی هەیە لەسەر‬ ‫پێیەكانی خ��ۆی راوەس��ت��ێ��ت‪ ،‬بەهەموو ئەو‬ ‫رەخنەو تێبینیانەی كە لەسەر هەرێمی كوردستان‬ ‫هەمانە وەزعە سیاسی و ئەمنی و ئابوورییەكەی‬ ‫هەرێم بەراورد ناكرێت بە بەغدا‪ ،‬بەڕای من‬ ‫دەس��ەاڵت تائێستا كاری بۆ ئەو جیابوونەوەو‬ ‫دروستكردنی دەوڵەتی كوردییە نەكردووە! ئەو‬ ‫ئەگەری جیابوونەوەیە زۆر دوورە لەواقیعەوە‪،‬‬ ‫چونكە زۆربەی سەركردەكانی كورد بە ئاشكرا‬ ‫خۆیان لكاندووە بەعێراقێكی یەكگرتووەوە‪،‬‬ ‫ئەمریكییەكانیش بۆ هەمیشە لەگەڵ یەكگرتوویی‬ ‫عێراقدان‪.‬‬

‫ئاسۆ عەلی‪،‬‬ ‫چاودێری سیاسی‪:‬‬ ‫جیابوونەوەو‬ ‫دروستكردنی‬ ‫دەوڵەتی كوردی‬ ‫بەیەك الیەن و یەك‬ ‫پێكهاتە ئەنجام‬ ‫نادرێت‬ ‫مافناس و كادیرێكی‬ ‫پێشكەوتووی‬ ‫یەكێتی‪:‬‬ ‫سەركردایەتيی‬ ‫سیاسيی كورد‬ ‫بەرنامەی بۆ‬ ‫جیابوونەوە نییە‬ ‫عەبدوللەتیف حسێن‬ ‫لە مەڵبەندی (‪)2‬ی‬ ‫سلێمانی بزوتنەوەی‬ ‫ئیسالمی‪:‬‬ ‫ئەگەر هاتوو‬ ‫رەزامەنديی‬ ‫ئەمریكاو ئەوروپا‬ ‫بە دەستبێنین‪،‬‬ ‫ئەگەری ئەوەی هەیە‬ ‫بتوانین دەوڵەتی‬ ‫كوردی دروست بكەین‬

‫نەخشەی كوردستانی گەورە‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4 years‬‬ ‫‪th‬‬


‫‪6‬‬

‫كاندیدكردنی ئیسالمییەك‬ ‫بۆ سەرۆكی هەرێم‬ ‫فكری گۆڕان دەخاتە ژێر‬ ‫پرسیارەوە‪!..‬‬ ‫رامیار مەحمود‪ ،‬نووسەرو رووناكبیر‪:‬‬ ‫ناتوانین وەها تەماشای گۆڕان بكەین كە‬ ‫بزوتنەوەیەكی لیبراڵە‪ ،‬گۆڕان بزوتنەوەی‬ ‫پۆپۆلیستی و تاڕادەیەك جەماوەرییە‬ ‫ئەگەر ئۆپۆزسیۆن مامۆستا سەاڵحەدین بەهادین‬ ‫كاندید بكەن‪ ،‬ئەوا هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی‬ ‫بە قۆناغێكی ملمالنێی زۆر راستەقینەو جددیدا‬ ‫تێپەڕ دەبێت‬

‫لەم ماوەیەدا ئەو دەنگۆیانە بەخێرایی باڵوبوونەوە كە باس‬ ‫لەوە دەكەن بزوتنەوەی گۆڕان بەهۆی ملمالنێكانییەوە لەگەڵ‬ ‫پارتی دیموكراتی كوردستاندا‪ ،‬پشتگیریی لە كەسایەتیی ئیسالمی‬ ‫و ئەمینداری پێشووی یەكگرتووی ئیسالمی كوردستان سەاڵحەدین‬ ‫محەمەد بەهائەدین دەكات لە خۆكاندیدكردنی بۆ پۆستی سەرۆكایەتی‬ ‫هەرێم لەبەرانبەر سەرۆكی ئێستای هەرێم مەسعود بارزانی‪-‬دا‪ ،‬ئەم‬ ‫پشتگیرییەش لەكاتێكدایە كە هەڵسوڕاوانی سەرەكیی بزوتنەوەی‬ ‫گ��ۆڕان باس لە لیبراڵی بوونی بزوتنەوەكەیان دەك��ەن‪ ،‬ئەوەی‬ ‫زانراویشە ئەوەیە كە هێزە لیبراڵەكان بەردەوام ناكۆكیی گەورەیان‬ ‫لەگەڵ هێزە دینییەكاندا هەیە‪ ،‬بۆیە پرسیاری ئەم بەدواداچوونەمان‬ ‫ئەوەیە‪ :‬ئەگەر بزوتنەوەیەكی لیبراڵی داكۆكی لەكاندیدێكی بلۆكی‬ ‫ئیسالمی بكات‪ ،‬ئایا بیروباوەڕی ئەو بزوتنەوەیە لەالیەن ناوەندە‬ ‫سیاسی و رۆشنبیرییەكانەوە ناكەوێتە ژێر پرسیارەوە؟‬ ‫راپۆرتی‪ ،‬هەورامان كامەران‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪7‬‬

‫ملمالنێ راستەقینەو جددییەكە‬ ‫رام��ی��ار م��ەح��م��ود‪-‬ی ن��ووس��ەرو‬ ‫رووناكبیر‪ ،‬لەبارەی ئەم پرسەوە بۆ‬ ‫گۆڤاری وااڵپرێس دواو پێیوابوو گومان‬ ‫دەكرێت لە هەڵبژاردنی ئایندەدا‪ ،‬پارتی‬ ‫دیموكراتی كوردستان كاك مەسعود‬ ‫وەك ك��ان��دی��دی خ��ۆی��ان ب��ۆ پۆستی‬ ‫سەرۆكایەتی هەرێم دەستنیشان بكەن‪.‬‬ ‫ئ��ام��اژەی ب��ەوەش��دا كە هێشتا ئەمە‬ ‫یەكالیی نەكراوەتەوەو بەشێوەیەكی‬ ‫رەسمی ران��ەگ��ەی��ەن��دراوە‪ .‬وتیشی‪:‬‬ ‫مەسەلەی هەڵبژاردنەوەی سەرۆكی‬ ‫هەرێم تەنها دیبەیتێكی میدیاییە‬ ‫لەنێوان گروپە سیاسییەكانی هەرێمدا‪.‬‬ ‫ئ��ەم ن��ووس��ەرە زی��ات��رو وردت��ر‬ ‫لەسەر ئەم مەسەلەیە وەستاو وتی‪:‬‬ ‫لەئەگەری دابەزینی ئۆپۆزسیۆن بەیەك‬ ‫كاندید بەتایبەتی یەكگرتوو كۆمەڵ و‬ ‫گ��ۆڕان‪ ،‬ئەگەر مامۆستا سەاڵحەدین‬ ‫بەهادین بێت‪ ،‬ئ��ەوا لەم حاڵەتەدا‬ ‫هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی بەقۆناغێكی‬ ‫ملمالنێی زۆر راستەقینەو جددیدا‬ ‫تێپەڕدەبێت‪ .‬جەختیشی ك��ردەوە كە‬ ‫رێكەوتنی سێ گروپی سیاسی لەسەر‬ ‫كاندیدكردنی كەسێك‪ ،‬ئەكاتە ئەوەی‬ ‫كە سێ گروپ پێكەوە دەنگ و توانای‬ ‫خۆیان كۆبكەنەوە بۆ ئەوەی بتوانن‬ ‫ئەڵتەرناتیڤێكی تر دروس��ت بكەن‬ ‫بەرامبەر بەسەرۆكی ئێستای هەرێمی‬

‫كوردستان كە ئەویش كاك مەسعود‬ ‫بارزانییە‪.‬‬ ‫عەبدولوەهاب عەلی‪ ،‬بەرپرسی‬ ‫دەزگ���ای راگ��ەی��ان��دن و رۆشنبیریی‬ ‫ئەنجومەنی سەركردایەتی (پ‪.‬د‪.‬ك)‬ ‫لە سلێمانی‪ ،‬پێی لەسەر ئەوە داگرت‬ ‫ئ��ەگ��ەر بێت و ب��زوت��ن��ەوەی گ��ۆڕان‬ ‫كاندیدی ئیسالمیانەی هەبێت ئەوە‬ ‫رووە راستەقینەكەی خ��ۆی ئاشكرا‬ ‫دەك���ات‪ ،‬ب���ەاڵم ئ��ەوەش��ی وت كە‬ ‫جارێ نازانێت مامۆستا سەاڵحەدین‬ ‫پاڵێوراوی ئەو سێ الیەنەیە یان نا‪ .‬الی‬ ‫خۆشیەوە ئەو ئەگەرەی بەباشزانی كە‬ ‫كارێكی لەمجۆرە بكات‪ ،‬هۆكارەكەی‬ ‫بەمشێوەیە روون��ك��ردەوە‪ :‬پێمباشەو‬ ‫گۆڕان شتێكی باشی كردووە‪ ،‬چونكە‬ ‫ئ��ەوە خ��ۆی قاڵبی گ��ۆڕان��ە‪ .‬باسی‬ ‫لەوەشكرد كە ئەوە خۆی سیاسەتی‬ ‫راستەقینەو رووی راستەقینەی گۆڕانە‪،‬‬ ‫ب��ەوت��ەی ئ��ەو ب��ۆ ئ���ەوەی خەڵكی‬ ‫ك��وردس��ت��ان ب��زان��ێ��ت ك��ە ه��ەم��ووی‬ ‫دووڕووی���ی و دەب��ڵ مۆڕاڵییە‪ .‬بە‬ ‫جددییەتێكەوە زیاتر دواو وتی‪ :‬ئەوە‬ ‫رەسم و وێنەو پێناسەی راستەقینەی‬ ‫گۆڕانە‪ ،‬بۆیە ئێمە پێمانوایە ئەگەر‬ ‫شتێكی وا هەبێت زۆر شتێكی ئاساییەو‬ ‫رووی راستەقینەو پێناسەی برادەرانی‬ ‫گۆڕان دەردەكەوێت و الی خەڵكیش‬ ‫ئاشكرا دەبێت‪.‬‬

‫بەپێی ئەو زانیارییانەی كە لەسەر‬ ‫سەردانەكەی خانمی یەكەمی عێراق‪،‬‬ ‫ه��ێ��رۆ ئیبراهیم ئەحمەد ب��ۆ ت��اران‬ ‫ب�ڵاوب��ۆت��ەوە‪ ،‬ئ��ام��اژە ب��ەوە ك��راوە كە‬ ‫حكومەتی تاران بە مەبەستی قسەكردن‬ ‫و باسكردنی پەیوەندییەكانی لەگەڵ‬ ‫یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‪ ،‬داوەتی‬ ‫هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەدی كردووە كە لەو‬ ‫سەردانەدا چەندین دیدارو كۆبوونەوەی‬ ‫گرنگی لەخۆگرتبوو‪ ،‬بەوتەی نوێنەری‬ ‫حكومەتی هەرێمیش لە ت��اران‪ ،‬ئەم‬ ‫سەردانانە گرنگن و پێویست دەكات بۆ‬ ‫لەمەودوا خانمی یەكەمی عێراق پەرە بە‬ ‫پەیوەندییەكانی بدات‪.‬‬

‫بەپێی هەندێك سەرچاوە‪،‬‬ ‫پ��اش ئ���ەوەی وەف���دی حكومەتی‬ ‫ه��ەرێ��م��ی ك���وردس���ت���ان ك���ە بە‬ ‫سەرۆكایەتی سەرۆكی حكومەت‬ ‫نێچیرڤان ب���ارزان���ی ب��ۆ ب��ەغ��دا‬ ‫كردیان بە مەبەستی گفتوگۆكردن‬ ‫س��ەب��ارەت ب��ە كێشەكانی نێوان‬ ‫بەغداو هەرێم كە وەفدی هەردوو‬ ‫حزبی دەسەاڵتداربوون‪ ،‬بەاڵم پاش‬ ‫كۆبوونەوەی رەسمی‪ ،‬نێچیرڤان‬ ‫ب��ارزان��ی و ئەندامێكی مەكتەبی‬ ‫سیاسی پارتی بەجیا لەگەڵ مالیكی‬ ‫ك��ۆب��وون��ەت��ەوە‪ ،‬بەبێ ب��ەش��داری‬ ‫نوێنەری یەكێتی و باڵوكردنەوەی‬ ‫ن��اوەڕۆك��ی ك��ۆب��وون��ەوەك��ە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەو سەرچاوانە باسیان لەوەكرد كە‬ ‫كۆبوونەوەكەیان تایبەت بووە بە‬ ‫پرسی نەوت‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪8‬‬

‫بەرپرسی ژووری‬ ‫هەڵبژاردنی بزوتنەوەی‬ ‫گۆڕان‪:‬‬ ‫ئێمە وەكو بزوتنەوەی‬ ‫گۆڕان بەبێ دوو‬ ‫الیەنەكەی دیكەی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن‪ ،‬بڕیار لەسەر‬ ‫كاندید بۆ سەرۆكایەتی‬ ‫هەرێم نادەین‬ ‫ئازاد تۆفیق‪،‬‬ ‫سەرنووسەری گۆڤاری‬ ‫«نوێبوون»‪:‬‬ ‫كاندیدكردنی مامۆستا‬ ‫سەاڵحەدین‪ ،‬لەالیەن‬ ‫بزوتنەوەی گۆڕانەوە‪،‬‬ ‫رەنگدانەوەی خەسڵەتی‬ ‫پۆپۆلیستی و نەرێنییە‬ ‫بەرپرسی دەزگای‬ ‫راگەیاندن و‬ ‫رۆشنبیریی ئەنجومەنی‬ ‫سەركردایەتی (پ‪.‬د‪.‬ك)‬ ‫لە سلێمانی‪:‬‬ ‫ئەو سیاسەتەی گۆڕان‬ ‫سەركەوتوو نییەو تەنها‬ ‫لەسەر بنەمای دژایەتی‬ ‫پارتی دیموكراتی‬ ‫كوردستان و بنەماڵەی‬ ‫بارزانی دروستبووە‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫یاریكردن بە جیاوازییەكان‬ ‫ئازاد تۆفیق‪ ،‬سەرنووسەری گۆڤاری فكریی‬ ‫(نوێبوون)و ئەندامی مەكتەبی راگەیاندنی‬ ‫یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‪ ،‬لەبارەی‬ ‫ئەم پرسەوە بەمشێوەیە گوزارشتی لەڕای‬ ‫خۆی كردو وتی‪ :‬هیچ چاودێرێكی سیاسی‬ ‫نییە بتوانێت فیگەری بنەڕەتی كۆمەاڵیەتی‪،‬‬ ‫ئابووری‪ ،‬چینایەتی‪ ،‬لەم بزوتنەوەیەدا دیاری‬ ‫بكات‪ .‬وتیشی‪ :‬هەر ئەمەیە كە كاریگەرییەكی‬ ‫هەرە نەرێیی لەسەر گوتاری سیاسی ئەم‬ ‫بزوتنەوەیەو هەڵوێست و میكانیزمی كاركردنی‬ ‫ك��ردووە‪ .‬لەدرێژەی رەخنەكانیدا دەڵێت‪:‬‬ ‫كاندیدكردنی مامۆستا سەاڵحەدین بەهائەدین‬ ‫بۆ پۆستی سەرۆكایەتی هەرێم رەنگدانەوەی‬ ‫ئەم خەسڵەتە پۆپۆلیستی و نەرێنییەیە‪ .‬وەكو‬ ‫خۆیشی دەڵێت‪ :‬رۆژی وا هەیە وتاری سیاسی‬ ‫گۆڕان تاسەر ئێسك ناسیۆنالیستانەیەو ئامادە‬ ‫نییە لە باڵوكردنەوەی هیچ بەالغ و بەیانێكدا‪،‬‬ ‫یان لەكردنەوەی پەخشی كەناڵەكانیدا سەرەتا‬ ‫بەخوێندنەوەی دوو ئایەت دەست پێبكات!‬ ‫وتیشی‪ :‬كاتێك كە دێنەسەر هەڵبژاردنەكان‪،‬‬ ‫یان مانگی رەمەزان‪ ،‬ئەوكات دەكەونە بەرماڵ‬ ‫ماچكردن و حەدیس خوێندن بەچەشنێ كە‬ ‫پەخشی ئاسمانی ‪ KNN‬جیاوازییەكی ئەوتۆی‬ ‫لەگەڵ كەناڵەكانی پەیام و سپێدە‪-‬دا‪ ،‬نامێنێ!‬ ‫رامیار مەحمود‪ ،‬بەدیوێكی تردا راڤەی بۆ‬ ‫هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی هەرێم و كاندیدەكان‬ ‫كرد‪ ،‬پێشیباش بوو كە هەر گروپێكی سیاسیی‪،‬‬ ‫كاندیدی خۆی هەبێت‪ ،‬ئەوەش لەپێناو ئەوەدا‬ ‫وەكو خۆی باسی كرد كە هێڵە سیاسییەكان‬ ‫جیاببنەوە‪ .‬سەبارەت بە چۆنایەتی سەرۆكی‬ ‫هەرێمیش وتی‪ :‬كاك مەسعود سەركردەیەكی‬ ‫پۆپالرە‪ .‬بەپێویستیشی زانی مۆدێلی سەركردە‬ ‫ل��ەك��وردس��ت��ان��دا ب��گ��ۆڕدرێ��ت و ئ��ەوەش��ی‬ ‫رەت��ك��ردەوە كە گەلی كوردستان هەوڵی‬ ‫بیناكردنی سەركردەی پۆپالر‪-‬شەعبەوی و‬ ‫پۆپۆلیست ب��دەن‪ ،‬بەڵكو بەباشیزانی هەر‬ ‫گروپێكی سیاسی لەڕوانگەی بەرژەوەندیی‬ ‫سیاسەتی خۆیەوە ئەكتەری سیاسیی خۆی‬ ‫بۆ نوێنەرایەتیكردنی سەركردایەتی سیاسی‬ ‫لەكوردستان هەبێت‪ .‬رامیار بۆچوونی وابوو‬ ‫ئەگەر دیسانەوە واقیعی سیاسیی ئێمە دابەش‬ ‫ببێت بەسەر دوو هێڵدا‪ ،‬ئەوە وەك ئەوە وایە‬ ‫هیچ گۆڕانكارییەك لەمەفهومی سەرۆكایەتی‬ ‫سیاسی و تەجروبەی سیاسیدا نەكرا بێت‪.‬‬

‫سیاسەت بریتییە لەدانوستان‬ ‫لە بەرامبەر هەموو ئەو رەخنانەدا‪ ،‬ئارام‬ ‫شێخ محەمەد‪ ،‬بەرپرسی ژووری هەڵبژاردنی‬ ‫بزوتنەوەی گۆڕان‪ ،‬ئەوەی نەشاردەوە كە‬ ‫ئەمان لەناو خۆیانداو چ لەگەڵ ئۆپۆزسیۆندا‬ ‫لەتاو توێكردندان و دوورو نزیك لەسەر‬ ‫هیچ كەسێكیش ساغ نەبوونەتەوەو ئاماژەی‬ ‫بەوەشدا كە هێشتا لەسەر ئ��ەوەش ساغ‬ ‫ن��ەب��وون��ەت��ەوە ك��ە ك��ێ ك��ان��دی��دی ئ��ەوان‬ ‫دەبێت وەكو گۆڕان‪ ،‬كێش كاندیدی هەموو‬ ‫ئۆپۆزسیۆن دەبێت‪.‬‬ ‫رامیار جارێكیتر هاتەوە ناو باسەكەو‬ ‫پێیوابوو ئەگەر نەخشەی ئۆپۆزسیۆن بۆ‬ ‫هەڵبژاردن بەو جۆرە بێت كە باس دەكرێ‬ ‫و یەك كاندیدیان هەبێت بۆ هەڵبژاردنی‬ ‫سەرۆكایەتی هەرێم و ئەویش كاندیدێكی‬ ‫ئیسالمی بێت‪ ،‬ئ��ەوا هەڵبژاردنی ئایندە‬ ‫بەوتەی رامیار تاڕادەیەك هەڵبژاردنێكی‬ ‫قورس و پڕ لەملمالنێی دیموكراتیانە دەبێت‪.‬‬ ‫ئەگەر كاندیدی هاوبەشی یەكگرتوو و‬ ‫كۆمەڵ و گۆڕان‪ ،‬سەر بەبلۆكی ئیسالمییەكان‬ ‫بێت و تاچەند ئەو سیاسەتە لەگەڵ رێڕەوی‬ ‫سیاسی گۆڕاندا دەگونجێت‪ ،‬ئەو نووسەرە‬ ‫بڕوای وایە ئەوە كێشەیەكی ئەوتۆ دروست‬ ‫ناكات‪ ،‬سەرنجی سیاسیانەی ئەو بەوشێوەیە‬ ‫بوو كە ناتواندرێت وا تەماشای گۆڕان بكرێت‬ ‫كە بزوتنەوەیەكی لیبراڵەو بەڕای ئەو ئەوە‬ ‫بڕێندراوەتەوە‪ .‬بۆچوونی ئەو بەمشێوەیە‬ ‫ب��وو‪ :‬گ��ۆڕان بزوتنەوەیەكی پۆپۆلیستی‬ ‫تاڕاددەیەك جەماوەرییە‪ ،‬ئەگەر بڕیارێكی لەو‬ ‫شێوەیەش بدات‪ ،‬ئەوا وای بۆدەچم هەمیشە‬ ‫سیاسەت بریتییە لەدانوستان و دابەشكردنی‬ ‫بەرژەوەندی و دابەشكردنی پێگە‪ ،‬رەنگە‬ ‫گۆڕان لەبەرامبەری ئ��ەوەدا ئەگەر پێگەی‬ ‫سەرۆكایەتی بدات بەبلۆكە ئیسالمییەكە‪،‬‬ ‫زۆرینەی پێگەكانی دیكە بەڕێژەی (‪ )%60‬بۆ‬ ‫خۆی بەرێتەوە‪.‬‬ ‫سیاسەتێك بۆ دژایەتی پارتی‬ ‫عەبدولوەهاب عەلی‪ ،‬سەبارەت بەكەوتنە‬ ‫ژێر پرسیاری سیاسەتی بزوتنەوەی گۆڕانەوە‪،‬‬ ‫بۆچوونی وابوو كە بزوتنەوەی گۆڕان سیاسەت‬ ‫و ستراتیژو بەرنامەیەكی نوێی نییە‪ ،‬جیاواز‬ ‫لە ئەحزابە كوردی و كوردستانییەكانی دیكە‪،‬‬


‫‪9‬‬

‫خۆیشی وەاڵم بەخۆی دەداتەوەو‬ ‫ئەو بەرپرسە‪ ،‬ئەو بزوتنەوەیەی‬ ‫دەڵێ‪ :‬ئێمە باش ئەوە دەزانین كە‬ ‫بەباڵێكی مونشەقی برایانی یەكێتی‬ ‫كاك سەاڵحەدین بەهادین ئەگەر‬ ‫دەزانێت‪ .‬بەبێ هیچ دوودڵییەك‬ ‫كاندیدیش بكرێت و ببێتە سەرۆكی‬ ‫پێیوابوو ئەگەر حزبە كوردستانییەكان‬ ‫هەرێمی كوردستانیش‪ ،‬دەبێت‬ ‫بەكالسیكی ئەژمار بكرێن‪ ،‬ئەوا‬ ‫لەبیریان بێت ئەو ئامانج و ئاكام‬ ‫گۆڕان لەیەكێتی و پارتی تەقلیدی‬ ‫و ستراتیژەی كە هەیانە ناتوانن‬ ‫ت���رە‪ .‬ه��ۆك��اری ئ��ەوەش��ی ب��ەوە‬ ‫ئازاد تۆفیق‬ ‫بیپێكن‪ .‬بەپێی ئەو لێكۆڵینەوەیەی‬ ‫هێنایەوە كە بزوتنەوەكە سیاسەتێك‬ ‫كە ئەو خستیەڕوو لە كوردستاندا‬ ‫دەكات كە هیچ شتێكی تازەی نەداوە‬ ‫(‪ )600‬هەزار یەزیدی (‪ )200‬بۆ (‪)300‬‬ ‫بەدەستەوەو هیچ گۆڕانكارییەكی‬ ‫هەزار كاكەیی (‪ )100‬بۆ (‪ )150‬هەزار‬ ‫نەهێناوە لەگەڵ خۆیدا‪ .‬راشكاوانە‬ ‫ئەرمەنی (‪ )500‬بۆ (‪ )600‬هەزار‬ ‫ئەوەشی وت كە ئەمان پێیانوایە ئەو‬ ‫مەسیحی هەیە‪ ،‬جگە لە هەندێك‬ ‫سیاسەتە سیاسەتێكی سەركەوتوو‬ ‫سەبائی ك��ە ل��ە دەوری موسڵ‬ ‫نییەو تەنها لەسەر بنەمای دژایەتی‬ ‫محەمەد‬ ‫شێخ‬ ‫ئارام‬ ‫دەژی��ن‪ .‬عەبدولوەهاب پرسیار‬ ‫پ��ارت��ی دیموكراتی ك��وردس��ت��ان و‬ ‫دەكات ئەو برادەرە‪ ،‬مەبەستی لە‬ ‫بنەماڵەی ب��ارزان��ی دروستبووەو‬ ‫مامۆستا سەاڵحەدین بوو‪ ،‬ئەگەر‬ ‫دروست دەبێت‪.‬‬ ‫دەنگی زۆر بەدەستبێنێ و ببێتە‬ ‫ب��ەاڵم ئ���ارام شێخ محەمەد‪،‬‬ ‫سەرۆكی هەرێم دەبێت بەسەرۆكی‬ ‫ئامادە نەبوو لەمبارەیەوە گفتوگۆی‬ ‫كێ؟ درێژەی بەوتەكانیداو وتی‪:‬‬ ‫زیاتر بكات و وەك خۆشی وتی‪:‬‬ ‫ل��ەب��ەرئ��ەوە ئەمەیە بیرتەسكی‬ ‫ئێمە وەكو بزوتنەوەی گۆڕان بەبێ‬ ‫و ك��ورت بینی ئ���ەوان ك��ە بیر‬ ‫دوو الیەنەكەی دیكەی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫بڕیار لەسەر ئەو مەسەلەیە نادەین‪ ،‬رامیار مەحمود‬ ‫لەكاندیدكردن و پااڵوتنی ئەمجۆرە‬ ‫كەسانە دەكەنەوەو دەیانهێنن بۆ‬ ‫ئەم بابەتە هێشتا لەتاو توێكردندایە‪،‬‬ ‫سەر كورسی دەسەاڵت كە ناتوانن‬ ‫بۆیە لەمبارەیەوە هیچ قسەیەكی‬ ‫و موستەحیلەو سەركەوتووش‬ ‫زیاترم نییە‪.‬‬ ‫نابن‪ ،‬نەك ئەوان هیچ كاندیدێكی‬ ‫رام��ی��ار ل��ەب��ەردەم راڤەیەكی‬ ‫دی��ك��ەی��ان س��ەرك��ەوت��وو نابێت‪،‬‬ ‫تردا وەستاو پێیوابوو كە پێناچێت‬ ‫چونكە ئێمە باش دەزانین پێگەو‬ ‫ب��زوت��ن��ەوەی گ���ۆڕان كاندیدی بۆ‬ ‫لیڤڵی جەماوەریی پارتی و یەكێتی‬ ‫هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی هەرێم‬ ‫عەبدولوەهاب عەلی‬ ‫ئێستا لەچ ئاستێكی بەرزدایەو تا چ‬ ‫ه��ەب��ێ��ت‪ ،‬ب����ەاڵم پ��ێ��ی��ب��اش ب��وو‬ ‫رێژەیەكیش بەرزدەبێتەوە‪.‬‬ ‫بزوتنەوەی گۆڕان كاندیدێكی خۆی‬ ‫بەرپرسی دەزگ��ای ناوبراو راشكاوانە‬ ‫هەبێت‪ .‬ئەو الیەنەشی فەرامۆش نەكرد كە‬ ‫هەتا ئێستا هیچ گروپێكی سیاسی نایەوێت وتیشی‪ :‬ئێمە هیچ دڵگران نیین‪ ،‬زۆرمان‬ ‫بەڕەسمی ئەوە یەكالیی بكاتەوە‪ ،‬بەڕای ئەو‪ ،‬پێباشە‪ ،‬چونكە دوو شتی زۆر ج��وان‬ ‫چونكە هێشتا جەنگە میدیاییەكە لەئارادایەو دێتەدی‪ ،‬پێناسەی راستەقینەی بزوتنەوەی‬ ‫وتیشی‪ :‬ئەوە رادەوەستێتەسەر ئەوەی پارتی گ��ۆڕان كە ئ��ەم حزبە خ��ۆی بەلیبراڵ و‬ ‫بڕیاری خۆی یەكالیی بكاتەوە بەشێوەیەكی پێشكەوتوخوازو عەلمانی دەزان��ێ��ت‪،‬‬ ‫دووەمیش رێبازەكەی كاك سەاڵحەدین‬ ‫رەسمی كە كێ كاندید دەكاتەوە؟‬ ‫بەهائەدین دەردەكەوێت‪ ،‬چونكە كوردستان‬ ‫نە میسرەو نە تونس‪-‬ەو خەڵكی ئەو دوو‬ ‫بیرتەسكی و كورت بینی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫عەبدولوەهاب عەلی بەسەرسوڕمانەوە واڵت��ەش لەسەر رێبازەكەی سەاڵحەدین‬ ‫باسی لەوەكرد كە ئەگەر سەاڵحەدین بەهائەدین بەهائەدین ئەوەندەیان نەچنیوەتەوە بەڵكو‬ ‫سەركەوتنیش بەدەستبێنێت و دەربچێت‪ ،‬لە نەهامەتی و ناڕەحەتی زیاتر هیچیان‬ ‫ئەوا بۆ چ الیەنێك دەبێتە سەركردە؟ هەر دەست نەكەوتووە‪.‬‬

‫مەسەلەی خۆكاندیدكردنەوەی‬ ‫بارزانی بۆ سەرۆكی هەرێم‪ ،‬گەڕاندنەوەی‬ ‫دەستوور بۆ پەرلەمان و پرسی ئەوەی‬ ‫دەستوور بخرێتە راپرسییەوە‪ ،‬ماوەیەكە‬ ‫زۆربەی نووسەران و رۆژنامەنووسانی‬ ‫هێناوەتە قسە‪ ،‬قسەو نووسینی ئەو‬ ‫ن��ووس��ەرو رۆشنبیرانەش ئاراستەی‬ ‫یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەكرێت‪،‬‬ ‫داوا لەیەكێتی دەك��ەن كە نابێت ئەم‬ ‫حزبە هەرچەندە هاوپەیمانی ستراتیژی‬ ‫پارتیشە‪ ،‬خۆی بخاتە ئەو هەڵەیەوە كە‬ ‫رێگە بە خستنە راپرسی و تێپەڕاندنی‬ ‫دەس��ت��وور ب��دەن ب��ەزۆری��ن��ە‪ ،‬ب��ۆ ئەم‬ ‫مەبەستەش تا ئێستا یەكێتی وەاڵمێكی‬ ‫رەسمی و روونی بۆ ئەو پرسیارانە نییە‪.‬‬

‫هەرچەندە لەدوا كۆبوونەوەی‬ ‫مەكتەبی سیاسیی یەكێتیدا كە‬ ‫بەسەرپەرشتی جێگری یەكەمی‬ ‫سكرتێری گشتی ئەنجامدراو تێیدا‬ ‫لێدوانە زۆرو ج��ی��اوازەك��ان��ی لە‬ ‫سەركردایەتی و بەرپرسانی ئەو‬ ‫حزبە قەدەغەكرا‪ ،‬بەاڵم ئەو بڕیارە‬ ‫سەری نەگرت و تا ئێستاش لێدوانی‬ ‫ج��ی��اوازی س��ەرك��ردەو بەرپرسانی‬ ‫یەكێتی بەتایبەتی لەسەر پەیوەندی‬ ‫یەكێـتی و پ��ارت��ی و مەسەلەی‬ ‫هەڵبژاردنەوەی بارزانی بۆ سەرۆكی‬ ‫هەرێم و پرسی دەستوور‪ ،‬بەڕوونی‬ ‫دەبینرێت و تا رادەیەكیش بۆتە‬ ‫كێشە لەنێوان یەكێتی و پارتیدا‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪10‬‬

‫ئەگەرەكانی دواخستنی كۆنگرە بەهێزە!‬

‫یەكێتی لە بەردەم دووڕیانی‬ ‫كۆنگرەو هەڵبژاردندا‪!..‬‬ ‫مانگی (‪)10‬ی ئەمساڵ‪ ،‬ماوەی شەرعی و یاسایی نێوان كۆنگرەی سێ و چواری یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‬ ‫كۆتایی دێت‪ ،‬بەاڵم هێشتا كێشەكانی نێوان بەغداو هەرێم و زۆر كێشەی تری ناو هەرێم و بەغدا كۆتایی‬ ‫نەهاتووەو دەبێت یەكێتی ئەو كێشانە تێپەڕێنێ‌ و هەوڵی ئامادەكاریی بۆ كۆنگرەی چوار بدات یان هیچ نەبێت‬ ‫رێگەیەكی یاسایی بۆ دواخستنی ئەو كۆنگرەیە بدۆزێتەوە‪ ،‬چونكە بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی پەسەندكراوی‬ ‫ئەم حزبە‪ ،‬ئەگەر یەكێتی تا مانگی (‪)12‬ی ئەمساڵ كۆنگرە نەبەستێ‌‪ ،‬ئەوا سەركردایەتی ئێستای شەرعییەت‬ ‫لەدەستدەدات‪ ،‬سەرەڕای ئەو كێشانەی كە هەن لە عێراق و لە كوردستانیش‪ ،‬ئەمە جگە لە هەڵبژاردنەكانی‬ ‫كوردستان كە لەماوەی ئایندەدا دێتەڕێی یەكێتی‪ ،‬سكرتێری ئەم حزبەش جەالل تاڵەبانی‪ ،‬بەمەبەستی چارەسەر‬ ‫لە دەرەوەی كوردستانەو چاوەڕێی گەڕانەوەی دەكرێت‪ ،‬چونكە هەر وەك زۆر لە چاودێران پێیانوایە یەكێتی‬ ‫ناتوانێ‌ لەغیابی تاڵەبانیدا كۆنگرە بكات‪..‬‬ ‫لەم بەدواداچوونەی وااڵپرێس‪-‬دا‪ ،‬وەاڵمی ئەو پرسیارانەی تایبەتن بەكۆنگرەی نوێی یەكێتی لەزاری‬ ‫بەرپرسانی یەكێتی خۆیەوە دەدرێتەوە‪.‬‬ ‫بەدواداچوونی‪ :‬لەتیف حسێن‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪11‬‬

‫بێگەرد تاڵەبانی‪،‬‬ ‫ئەندامی سەركردایەتی‪:‬‬ ‫لە ئێستادا یەكێتی‬ ‫و جەماوەرەكەشی لە‬ ‫چاوەڕوانی تاڵەبانیدان‪،‬‬ ‫تا بتواندرێ بە‬ ‫ئامادەبوونی سكرتێر‬ ‫كۆنگرەیەكی سەركەوتوو‬ ‫ببەسترێت‬

‫ئارێز عەبدوڵاڵ‪،‬‬ ‫ئەندامی سەركردایەتی‪:‬‬ ‫دوای شەش مانگ لە‬ ‫تەواوبوونی ماوەی یاسایی‬ ‫كۆنگرەی پێشوو‪ ،‬ئەگەر‬ ‫كۆنگرە نەبەسترا ئەوا‬ ‫شەرعییەتی سەركردایەتی‬ ‫نامێنێت‬

‫ئامادەكاریی كراوە‬ ‫لەسەروبەندی كێشەكانی ناو پڕۆسەی‬ ‫سیاسی عێراق و كێشەكانی نێوان هەرێم‬ ‫و ب��ەغ��داو مەسەلەی هەڵبژاردنەكانی‬ ‫پەرلەمان و ئەنجومەنی پارێزگاكانی‬ ‫ك��وردس��ت��ان و سەرقاڵیی یەكێتی بەم‬ ‫بابەتانەوە‪ ،‬وردە وردە خەریكە ئەم هێزە‬ ‫لە دوا وێستگەی ت��ەواوب��وون��ی م��اوەی‬ ‫یاسایی كۆنگرەی سێيەمی خۆی نزیك‬ ‫دەبێتەوە‪ ،‬بەدیاریكراویش لەكاتی یاسایی‬ ‫بەستنی كۆنگرەی چ��وارەم‪ ،‬بەاڵم بەپێی‬ ‫ئەو زانیاریانەی دەست وااڵپرێس كەوتووە‪،‬‬ ‫ئەم حزبە تا هەنووكە ئامادەكارییەكی‬ ‫ئەوتۆی بۆ بەستنی كۆنگرەی نوێی خۆی‬ ‫نەكردووە‪ ،‬لێرەدا دەكرێت بپرسین ئەگەر‬ ‫ماوەی یاسایی و شەرعی نێوان كۆنگرەی‬ ‫س�ێ‌ و چ��وار ب���ەرەو كۆتایی ب��ڕوات‪،‬‬ ‫یەكێتی چ ئامادەكارییەكی بۆ كۆنگرەی‬ ‫چ��واری خ��ۆی ك���ردووە؟ ئەگەر بەوتەو‬ ‫قسەی هەندێك بێت كە پێیانوایە یەكێتی‬ ‫زەحمەتە لەم كات و ساتەدا بتوانێت‬ ‫كۆنگرە ببەستێت‪ ،‬ئاخۆ سەركردایەتی‬ ‫ئێستای چی بەسەر دێت؟ چونكە بەپێی‬ ‫پەیڕەوی ناوخۆی پەسەندكراوی كۆنگرەی‬ ‫س��ێ ئ��ەگ��ەر ت��ا مانگی (‪ )12‬كۆنگرە‬ ‫نەبەسترێت‪ ،‬ئەوا ئەم سەركردایەتییەی‬ ‫ئێستا شەرعییەت لەدەستدەدات‪ ،‬ئاخۆ‬ ‫یەكێتی چۆن موعالەجەی ئەمە دەكات؟‬ ‫باشە ئەگەر ئەم حزبە كۆنگرەی نوێی‬ ‫نەبەست دەبێت چی رووبدات؟ یان بیر‬ ‫لە چ ئالییەتێك بۆ درێژكردنەوەی كاتی‬ ‫یاسایی سەركردایەتییەكەی بكاتەوە‪..‬؟‬ ‫ئارێز عەبدوڵاڵ ئەندامی سەركردایەتی‬ ‫یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‪ ،‬بۆ وەاڵمی‬ ‫ئەو پرسیارانە بە وااڵپرێس‪-‬ی وت‪ :‬ماوەی‬ ‫یاسایی نێوان كۆنگرەی سێ‌ بۆ چوار تا مانگی‬ ‫(‪)12‬یە نەك مانگی (‪ )10‬واتە تا مانگی (‪)12‬‬ ‫ئاساییە كۆنگرە نەبەسترێت‪ ،‬بەاڵم بۆ ئەو‬ ‫مەبەستە یەكێتی ئامادەكارییەكی كردووە‪،‬‬ ‫تەنها كات و شوێنەكەی دیاری نەكراوە‪..‬‬

‫ئەگەرچی م��اوەی شەرعی نێوان‬ ‫ك��ۆن��گ��رەی س��ێ و چ���واری یەكێتیی‬ ‫نیشتمانیی كوردستان‪ ،‬تا مانگی (‪)10‬‬ ‫یە‪ ،‬پێویستە لەماوەی دوو مانگ دوای‬ ‫ئ��ەو م��اوە یاساییە یەكێتی كۆنگرەی‬ ‫چ��واری خۆی ببەستێت‪ ،‬ب��ەاڵم بەپێی‬ ‫زانیارییەكانی وااڵپرێس‪ ،‬سەرقاڵبوونی‬ ‫یەكێتی بە كۆمەڵێك كێشەو گرفتی‬ ‫كوردستان و عێراق دەرفەتی ئامادەكاری‬ ‫بۆ كۆنگرەی چ��وارەم نییەو پێناچێت‬ ‫یەكێتی لەمساڵدا كۆنگرە ببەستێت‪،‬‬ ‫ئاماژەكانیش بەالی ئ��ەوەدا دەچن كە‬ ‫یەكێتی بۆ موعالەجەكردنی نەمانی‬ ‫شەرعییەتی سەركردایەتییەكەی لەدوای‬ ‫ماوەی یاسایی‪ ،‬بە پلینۆمێك ئەو كێشەیە‬ ‫چارەسەر بكات‪.‬‬

‫ح��زب��ی شیوعی ك��وردس��ت��ان‬ ‫بەنیازە سكااڵ تۆمار بكات و تانە‬ ‫ل��ە بڕیارێكی كۆمسیۆنی ب��ااڵی‬ ‫هەڵبژاردنەكان ب��دات‪ ،‬سەبارەت‬ ‫ب��ە دەرن��ەچ��وون��ی كاندیدەكەیان‬ ‫لە پارێزگای دیالە لە هەڵبژاردنی‬ ‫ئەنجومەنی پارێزگاكاندا‪ ،‬حزبی‬ ‫شیوعی دەڵێت كۆمسیۆن لەبەرامبەر‬ ‫وەرگرتنی پارە لە پارتی دیموكراتی‬ ‫كوردستان‪ ،‬كاندیدەكەی ئەوان كە‬ ‫مافی خ��ۆی ب��ووە بە كۆتا لەناو‬ ‫لیستە ه��اوب��ەش��ە ك��وردی��ی��ەك��ەدا‬ ‫ب��ۆ ئەنجومەنی پ��ارێ��زی دیالە‬ ‫سەربكەوتایە‪ ،‬بەاڵم كاندیدەكەی‬ ‫پ��ارت��ی س��ەرك��ەوت��ووە‪ ،‬لەكاتێكدا‬ ‫كاندیدەكەی ئەوان دەنگی زۆرتر‬ ‫بووە‪ ،‬لەبەرامبەر ئەمەشدا پارتی و‬ ‫كۆمسیۆن ئەمە رەتدەكەنەوە‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪12‬‬

‫بەرزان ئەحمەد كوردە‪،‬‬ ‫ئەندامی سەركردایەتی‪:‬‬ ‫تا ئێستا ئامادەكاریی‬ ‫بۆ كۆنگرەی چوار‬ ‫نەكراوە‬ ‫ئاسۆی شێخ نوری‪،‬‬ ‫لە ئەنجومەنی ناوەند‪:‬‬ ‫ماددەی (‪ )18‬دەسەاڵتی‬ ‫داوەتە پلینۆم كە‬ ‫بتوانێت بۆ ماوەی (‪)6-3‬‬ ‫مانگ و بۆ تەنها یەكجار‬ ‫كۆنگرە دوابخات‬ ‫سلێمان عەبدوڵاڵ یونس‪،‬‬

‫ئەندامی ئەنجومەنی بااڵی‬ ‫مەكتەبی رێكخستن‪:‬‬

‫یەكێتی ناتوانێت‬ ‫لەو ماوەیەدا كۆنگرە‬ ‫ببەستێت‬

‫جێگری پێشووی دەزگای‬ ‫هەڵبژاردنی یەكێتی‪:‬‬ ‫زۆر دواخستنی كۆنگرە‬ ‫زیان لە حزبەكەو لە‬ ‫پڕۆسەی دیموكراسیش‬ ‫دەدات و رەوایەتی‬ ‫سەركردایەتییەكەشی‬ ‫دەخاتە ژێر پرسیارەوە‬

‫س��ەب��ارەت ب���ەوەی كە‬ ‫ئەگەر كۆنگرە نەبەستراو‬ ‫ب���ەپ���ێ���ی پ����ەی����ڕەوی‬ ‫ن����اوخ����ۆی ی��ەك��ێ��ت��ی‬ ‫شەرعییەت لە ئەندامانی‬ ‫س��ەرك��ردای��ەت��ی ئێستای‬ ‫یەكێتی دەسەندرێتەوە یان‬ ‫یەكێتی چ��ۆن ئەمە چارەسەر‬ ‫دەك��ات؟ ئ��ەو ئەندامەی سەركردایەتی‬ ‫یەكێتی ئاماژەی بەوەكرد‪ ،‬بەڵێ‌‪ :‬ئەگەر‬ ‫دوای شەش مانگ لە تەواوبوونی ماوەی‬ ‫یاسایی كۆنگرەی پێشوو‪ ،‬كۆنگرە نەبەسترا‬ ‫ئەوا شەرعییەتی سەركردایەتی نامێنێ‌‪ ،‬بەاڵم‬ ‫من وەكو ئەندامێكی سەركردایەتی یەكێتی‬ ‫لەگەڵ ئەوەم سەرجەم بڕیارەكانی كۆنگرەی‬ ‫پێشوو وەكو خۆی جێبەجێ بكرێت و لێی‬ ‫النەدرێت‪ ..‬ئارێز عەبدوڵاڵ پێیوابوو دەبێت‬ ‫یەكێتی لەو ماوەیەی دیاریكراوە كۆنگرە‬ ‫ببەستێت و دڵنیایی خۆیشی سەبارەت بە‬ ‫بەستنی كۆنگرەی چوار بە وااڵپرێس نیشاندا‪.‬‬ ‫لەو ماوەیەدا كۆنگرە دەبەسترێت‬ ‫ئاسۆی شێخ نوری ئەندامی ئەنجومەنی‬ ‫ناوەندیی و بەرپرسی كۆمسیۆنی كۆنگرەی‬ ‫سێی یەكێتی لە ئەنجومەنی ن��اوەن��دی‪،‬‬ ‫س��ەب��ارەت بەپرسی كۆنگرەی چ��وار لە‬ ‫لێدوانێكیدا بە وااڵپرێس‪-‬ی وت‪ :‬ماددەی‬ ‫(‪ )17‬لە پەیڕەوی ناوخۆی پەسەندكراوی‬ ‫كۆنگرەی چ���واردا ه��ات��ووە كە كۆمیتەی‬ ‫سەركردایەتی كۆمسیۆنێك بەناوی كۆمسیۆنی‬ ‫بااڵی ئامادەكاریی كۆنگرە پێكدەهێنێت كە‬ ‫بەهاوكاری دەزگای هەڵبژاردن شەش مانگ‬ ‫بەر لەوادەی بەستنی كۆنگرە ئامادەكاریی‬ ‫پێویست دەكەن بۆ بەستنی كۆنگرە‪ ،‬لەبەر‬ ‫بایەخ و گرنگی ئەم بابەتە ئەنجومەنی‬ ‫ناوەندی كۆمسیۆنی كۆنگرەی چوارەمی‬ ‫پێكهێنا‪ ،‬ئەم كۆمسیۆنە چەند ئەركێكی‬ ‫خراوەتە ئەستۆ‪ ،‬لەوانە ئامادەكردنی پڕۆژەی‬ ‫هەمواركردنەوەی پڕۆگرام و پەیڕەوی ناوخۆ‬ ‫بە هەماهەنگی لەگەڵ كۆمسیۆنی پەیڕەوی‬ ‫ناوخۆ كە لە ئێستادا رەشنووسێكی بەرایی بۆ‬ ‫پڕۆژەی هەمواركردنەكە لە ئامادەكردندایە‪،‬‬ ‫هەروەها كۆمسیۆنی كۆنگرەكە چاودێریی‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫ئامادەكارییەكانی كۆنگرە‬ ‫دەكات وەك لە پەیڕەوی‬ ‫ناوخۆدا هاتووە‪..‬‬ ‫ئ����ەو ب��ەرپ��رس��ەی‬ ‫كۆمسیۆنی ك��ۆن��گ��رەی‬ ‫چ��وار زیاتر لەمبارەیەوە‬ ‫ق��س��ەی ك���ردو رای��گ��ەی��ان��د‪:‬‬ ‫راستە م��اددەی (‪ )14‬لەپەیڕەوی‬ ‫ناوخۆ مانگی (‪ )2013/10‬دیاری كردووە بۆ‬ ‫وادەی بەستنی كۆنگرەی چ��وارەم‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ماددەی (‪ )18‬دەسەاڵتی داوەتە پلینۆم كە‬ ‫بتوانێت بۆ ماوەی (‪ )6-3‬مانگ و بۆ تەنها‬ ‫یەكجار كۆنگرە دوابخات‪ ..‬سەبارەت بەوەی‬ ‫هەندێك كەس پێیانوایە كە یەكێتی زەحمەتە‬ ‫لە ئێستادا كۆنگرە ببەستێ‌‪ ،‬ئاسۆی شێخ نوری‬ ‫وتی‪ :‬هەموو كەس ئازادە چۆن بیردەكاتەوە‪،‬‬ ‫بۆ كۆنگرەی سێیەمیش هەندێ‌ كەس هەمان‬ ‫بۆچوونیان هەبوو دەیانووت كە یەكێتی‬ ‫ناتوانێت كۆنگرە ببەستێت‪ ،‬كەچی یەكێتی‬ ‫سەرباری ئەو دۆخە ناهەموارە كۆنگرەی‬ ‫سێی بەست‪ ،‬بۆیە پێموایە ئەم جارەش راو‬ ‫بۆچوونەكانی ئەو كەسانە راست دەرناچێ‌‬ ‫و پوچەڵ دەبێت‪ ،‬یەكێتی هەر لەسەرەتای‬ ‫دامەزراندنیەوە ل��ەژان و ئ��ازارو تەنگژەدا‬ ‫چاوی هەڵهێناوەو گەشەی كردووە‪ ،‬بۆیە لەم‬ ‫دۆخەشدا سەركەوتووانە كۆنگرە دەبەستێ‌‪.‬‬ ‫سەبارەت بەوەش ئاخۆ لەحاڵێكدا ئەگەر‬ ‫نەتواندرا كۆنگرەی چ��وار لەكاتی خۆیدا‬ ‫ببەسترێ‌ چی روودەدات‪ ،‬ئاسۆی شێخ‬ ‫ن��ووری وتی‪ :‬لە م��اددەی (‪)18‬دا‪ ،‬هاتووە‬ ‫كە لەكاتی نەبەستنی كۆنگرە لەو ماوەیەدا‬ ‫سەركردایەتی شەرعییەتی لەدەست دەدات‪،‬‬ ‫پەیڕەوی ناوخۆ چۆنیەتی چارەسەری ئەو‬ ‫مەسەلەیەی دیاری نەكردووە‪ ،‬بەاڵم ئەوەی‬ ‫زانراوە سەبارەت بەهەموو ئەو دەزگایانەی‬ ‫ماوەی كاریان بەیاسا كۆتایی دێت‪ ،‬دەبنە‬ ‫م��اوە ب��ەس��ەرچ��وو‪ ،‬ل��ەو ح��اڵ��ەت��ەدا تەنها‬ ‫دەس��ەاڵت��ی كاربەڕێكردنیان دەبێت واتە‬ ‫(تصریف االعمال) هەتا كۆنگرە دەبەسترێت‬ ‫و هەڵبژاردنی نوێ ئەنجام دەدرێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫نابێت ئەوەمان بیربچێت كە ئەشێ كۆنگرە‬ ‫بۆ ماوەی شەش مانگ دوابخرێت‪ ،‬وەك لە‬ ‫پەیڕەوی ناوخۆدا هاتووە‪ ،‬بۆیە بە قەناعەتی‬


‫‪13‬‬

‫من كۆنگرەی چوار لەو شەش مانگە‬ ‫زیاتر دواناكەوێت‪.‬‬ ‫بە بەستنی پلینۆم‪ ،‬كێشەكان چارە‬ ‫دەبن‬ ‫سلێمان عەبدوڵاڵ یونس‪ ،‬كادیری‬ ‫پێشكەوتوو ئ��ەن��دام��ی مەكتەبی‬ ‫رێكخستنی یەكێتی‪ ،‬س��ەب��ارەت بە‬ ‫ئامادەكارییەكانی یەكێتی بۆ كۆنگرەی‬ ‫چوار ئاماژەی بەوەكرد كە یەكێتی‬ ‫ئامادەكاریی بۆ بەستنی كۆنگرەی‬ ‫چ��وار ك���ردووە‪ ،‬ب��ەاڵم بەهۆی ئەو‬ ‫هەلومەرج و پێشهاتانەی لە كوردستان‬ ‫و عێراق و ناوچەكەش هاتوونەتە‬ ‫پێش وای��ك��ردووە‪ ،‬یەكێتی خۆی بۆ‬ ‫ئ��ەو هەلومەرج و پێشهاتانە ساز‬ ‫بكات وەكو هێزێكی كاریگەر‪ ،‬بۆیە‬ ‫دیاریكردنی كات و شوێنی كۆنگرە‬ ‫كەمێك دوادەكەوێت‪ ،‬جگە لەوەش‬ ‫یەكێتی بۆ بەستنی كۆنگرەی چوار‬ ‫ماوەیەكی لەبەردەم ماوە كە بەپێی‬ ‫پەیڕەو تا مانگی (‪)10‬و دوای ئەوەش‬ ‫دوو مانگی تر واتە تا مانگی (‪..)12‬‬

‫سلێمان ئەوەشی نەشاردەوە كە‬ ‫بەهۆی هەڵبژاردنەكانی كوردستان‬ ‫و چەند هەلومەرجێكی تر یەكێتی‬ ‫ناتوانێت ل��ەو م��اوەی��ەدا كۆنگرە‬ ‫ببەستێت‪ ،‬بەوتەی ئەو بەاڵم دەكرێت‬ ‫بیر لەڕێگەچارەیەكی تر بكاتەوە تا‬ ‫موعالەجەی ئەو كێشانە بكات كە‬ ‫بەهۆی نەبەستنی كۆنگرەوە دێنە‬ ‫ب��ەردەم یەكێتی‪ ..‬لەالیەكی ترەوە‬ ‫ئەو ئەندامەی مەكتەبی رێكخستنی‬ ‫یەكێتی لەدرێژەی قسەكانیدا ئاماژەشی‬ ‫ب���ەوەك���رد‪ ،‬ك��ە ك��ێ��ش��ەی نەمانی‬ ‫شەرعییەتی س��ەرك��ردای��ەت��ی ئێستا‬ ‫لەكاتی نەبەستنی كۆنگرەدا‪ ،‬دەكرێت‬ ‫ل��ە ك��ۆب��وون��ەوەی��ەك��ی ف��راوان��دا كە‬ ‫پلینۆمە‪ ،‬بڕیاری درێژكردنەوەی ماوەی‬ ‫سەركردایەتی بدرێت‪ ،‬بەاڵم یەكێتی‬ ‫وەكو مەبدەئێكی ئەخالقی چاوەڕوانی‬ ‫هاتنەوەی هەڤاڵ مام جەالل دەكات‬ ‫تا سەرپەرشتی كۆنگرەی چوار بكات‪،‬‬ ‫بۆیە لەحاڵەتی نەبەستنی كۆنگرەدا‬ ‫پەیڕەو رێگەی بەبەستنی پلینۆم داوە‬ ‫كە بڕیاری خۆی بدات و تا ماوەیەكی‬

‫سەبارەت بەو نامە نهێنییەی كە‬ ‫لەڕۆژنامەی ئاوێنە‪-‬دا‪ ،‬باڵوكرایەوەو‬ ‫بەهرۆز گەاڵڵی نوێنەری یەكێتی لە‬ ‫ئەنكەرە بۆ مەكتەبی سیاسی نووسیوە‬ ‫كە تێیدا چەند رەخنەیەكی توندی‬ ‫ئاراستەی یەكێتی كردووەو كاردانەوەی‬ ‫پارتی لێكەوتەوەو پاشان یەكێتیش‬ ‫لەڕێگەی وتەبێژەكەیەوە روونكردنەوەی‬ ‫لەوبارەیەوەدا‪ ،‬ئێستا یەكێتی دەیەوێت‬ ‫لێكۆڵینەوە بكات‪ ،‬لەسەر ئ��ەوەی كە‬ ‫ئایا ئەو نامەیە هی نوێنەرەكەیەتی یان‬ ‫بۆچی ئەگەر نامەیەكی نهێنییە‪ ،‬دەست‬ ‫رۆژنامەكان كەوتووە‪.‬‬

‫مام جەالل‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪14‬‬

‫دیكە كۆنگرە دوابخرێت‪ ،‬لەبەر‬ ‫ئ��ەوە نەبەستنی كۆنگرە بە‬ ‫بەستنی پلینۆمێك چارەسەر‬ ‫دەبێت‪.‬‬ ‫ئارێز عەبدوڵاڵ‬

‫ئاسۆ شێخ نوری‬

‫بێگەرد تاڵەبانی‬

‫بەرزان ئەحمەد كوردە‬

‫سلێمان عەبدوڵاڵ یونس‬

‫سلێمان مستەفا‬

‫دەب���ێ���ت پ��اس��اوەك��ەی‬ ‫قەناعەت پێكەر بێت‬ ‫بە دی��وە یاساییەكەیشی‪،‬‬ ‫لەبارەی نەبەستن و دواخستنی‬ ‫كۆنگرە‪ ،‬سلێمان مستەفا یاساناس‬ ‫و ه��اوك��ات جێگری پێشووی‬ ‫بەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی‬ ‫یەكێتی‪ ،‬بە وااڵپرێس‪-‬ی وت‪:‬‬ ‫سەرەتا دەبێت لەوەوە دەست‬ ‫پێبكەین ك��ە ئایا حیكمەتی‬ ‫دەوری یان خولی هەڵبژاردن‪،‬‬ ‫ئیتر بۆ حزب یان رێكخراو یان‬ ‫ئەنجومەنی تەشریعی یان هەر‬ ‫شتێكی تر بێت‪ ،‬چییە؟ بەتایبەت‬ ‫بۆ ئەو ماوەیەی كە پەیڕەوی‬ ‫حزبەكان دیاریان كردووە سێ‌‬ ‫ساڵ بێت یان چوارو یان زیاتر‪،‬‬ ‫لەڕاستیدا لەپاش كۆنگرەی هەر‬ ‫حزبێك كە سێ‌ ساڵ یان چوار‬ ‫ساڵ دەدرێت بە سەركردایەتی‬ ‫حزبێك و ئەرك و فرمانێكیان پێ‬ ‫دەسپێردرێت‪ ،‬لەناو كۆنگرەدا‬ ‫ئەندامانی كۆنگرە وەستانێك‬ ‫لەسەر سیاسەت و ئەو ئەركە‬ ‫دەكەن كە بەسەركردایەتییەكەی‬ ‫سپاردووەو دەیانەوێت بزانن‬ ‫سەركردایەتی حزبەكەیان تا‬ ‫چەند توانیویانە بەشێوەیەكی‬ ‫گونجاو سەركردایەتی حزب‬ ‫ب��ك��ەن‪ ،‬ئ���ەوەش ئەندامانی‬ ‫ك��ۆن��گ��رە دی�����اری دەك����ەن‪،‬‬ ‫كۆنگرە مەبدەئەكەی پاداشت‬ ‫و س��زای��ە‪ ،‬ئ���ەوان���ەی ك��اری‬ ‫ب��اش��ی��ان ك����ردووە دەن��گ��ی��ان‬ ‫پێدەدرێتەوەو ئەوانەشی كاری‬ ‫باشیان نەكردووە سزای خۆیان‬ ‫وەردەگ����رن ب���ەوەی دەنگیان‬ ‫پێنادرێتەوە‪..‬‬ ‫هەر لەبارەی ئەم پرسەوە‪،‬‬ ‫ئ���ەو ی��اس��ان��اس��ە ئ��ام��اژەش��ی‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫ب���ەوەك���رد‪ :‬ك��ە دواخستنی‬ ‫كۆنگرەی حزب‪ ،‬بەتایبەت كە‬ ‫راپ��ۆرت و پرسیارەكە لەسەر‬ ‫كۆنگرەی یەكێتییە‪ ،‬بەپێی یاسا‬ ‫دەكرێت ماوەیەك دوابخرێت‬ ‫ئەویش ئەگەر هەلومەرجێك‬ ‫یان پاساوێكی موقنیع هەبێت‬ ‫یاسا رێگەدەدات دوابخرێت‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم زۆر دواخستنی زی��ان‬ ‫ل��ە ح��زب��ەك��ەو ل��ە پ��ڕۆس��ەی‬ ‫دی��م��وك��راس��ی��ش دەدات و‬ ‫رەوایەتی سەركردایەتییەكەشی‬ ‫دەكەوێتە ژێر پرسیارەوە‪.‬‬ ‫ئامادەكاریی نەكراوە‬ ‫ب���ەرزان ئەحمەد ك��وردە‬ ‫ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی‪،‬‬ ‫پ��ێ��چ��ەوان��ەی ب��ۆچ��وون��ەك��ان��ی‬ ‫تر لەسەر ئامادەكارییەكانی‬ ‫كۆنگرە بۆ وااڵپرێس دواو وتی‪:‬‬ ‫لەڕاستیدا تا ئێستا ئامادەكاریی‬ ‫بۆ كۆنگرەی چ��وار نەكراوە‪،‬‬ ‫بەاڵم دەبێت لە كۆبوونەوەیەكی‬ ‫ف��راوان��دا ی��ان لە پلینۆمێكدا‬ ‫بڕیاری درێژكردنەوەی ماوەكە‬ ‫بدرێت‪.‬‬ ‫سەبارەت بە لەدەستدانی‬ ‫شەرعییەتی س��ەرك��ردای��ەت��ی‬ ‫یەكێتی ل��ەك��ات��ی نەبەستنی‬ ‫كۆنگرە ل��ەو م��اوەی��ەی بۆی‬ ‫دی��اری��ك��راوە‪ ،‬ئ��ەو ئەندامەی‬ ‫سەركردایەتی یەكێتی ئاماژەی‬ ‫بەوەكرد كە بەڵێ‌ راستە ئەگەر‬ ‫لەو ماوەیەدا كۆنگرە نەبەسترێ‌‬ ‫ئەوا شەرعییەتی سەركردایەتی‬ ‫نامێنێ‌‪ ،‬بەاڵم پلینۆم دەتوانێت‬ ‫ئەم كێشەیە چارەسەر بكات و‬ ‫ماوەكەیان بۆ درێژبكاتەوە‪.‬‬ ‫ك��ۆن��گ��رە پێویستی بە‬ ‫بارودۆخی ئاسایی هەیە‬ ‫بێگەرد دڵشاد تاڵەبانی‪،‬‬ ‫ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی‪،‬‬ ‫ئامادەكارییەكانی‬ ‫ل��ەب��ارەی‬ ‫ی��ەك��ێ��ت��ی��ی��ەوە ب��ۆ ك��ۆن��گ��رە‪،‬‬

‫ل��ەل��ێ��دوان��ێ��ك��ی ت��ای��ب��ەت��دا بە‬ ‫وااڵپ����رێ����س‪-‬ی راگ��ەی��ان��د‪:‬‬ ‫كۆنگرە لە حاڵەتێكی ئاسایدا‬ ‫دەب��ەس��ت��رێ��ت‪ ،‬وات���ە دەبێت‬ ‫زەمینە لەبار بێت بۆ بەستنی‬ ‫ك��ۆن��گ��رەو ح��زب��ی��ش ه��ەم��وو‬ ‫ئامادەكارییەكانی كۆنگرەی تەواو‬ ‫كردبێت‪ ،‬ئ��ەوەی پەیوەست‬ ‫بێت ب��ە ئامادەكارییەكانی‬ ‫كۆنگرەی چواری یەكێتی‪ ،‬بەڵێ‌‬ ‫مەكتەبی سیاسی و ئەنجومەنی‬ ‫ن��اوەن��دی��ی یەكێتی هەندێ‬ ‫ئامادەكارییان بۆ ئەو مەبەستە‬ ‫ك��ردووە‪ ،‬بەاڵم بەو مانایە نا‬ ‫كە هەموو ئامادەكارییەكان‬ ‫تەواو بووبێت‪ ،‬كۆنگرە دەبێت‬ ‫ئەندامەكانی لە هەڵبژاردن‬ ‫لەئۆرگانەكانەوە شەرعییەت‬ ‫وەربگرن و زۆر شتی دیكەی‬ ‫پەیوەست بە كۆنگرە تا ئێستا‬ ‫هیچیان ن��ەك��راوە‪ ،‬ب��ەاڵم لە‬ ‫ئێستادا ئەنجومەنی ناوەندیی‬ ‫كۆمسیۆنێكی بۆ كۆنگرەی چوار‬ ‫پێكهێناوەو كاری بۆ دەكەن‪..‬‬ ‫بێگەرد تاڵەبانی ئەوەشی‬ ‫خستەڕوو كە چارەسەركردنی‬ ‫ن���ەم���ان���ی ش��ەرع��ی��ی��ەت��ی‬ ‫سەركردایەتی ئێستای یەكێتی‬ ‫لەپاش ئەو ماوەیەی بۆ بەستنی‬ ‫كۆنگرە دیاریكراوە‪ ،‬پەنا بۆ‬ ‫بەستنی پلینۆم ببرێت كە‬ ‫پەیڕەویش رێگەی بە بەستنی‬ ‫داوەو ل��ەوێ��دا دەت��وان��درێ��ت‬ ‫و دەس���ەاڵت���ی پلینۆمە كە‬ ‫ماوەكە درێ��ژ بكاتەوە یاخود‬ ‫ن��ا‪ ،‬ه��ەروەه��ا بەپێی وت��ەی‬ ‫ئەو ئەندامەی سەركردایەتی‬ ‫یەكێتی ب��ێ��ت‪ ،‬ل��ە ئێستادا‬ ‫یەكێتی و ج��ەم��اوەرەك��ەش��ی‬ ‫لە چاوەڕوانی تاڵەبانیدایە‪ ،‬تا‬ ‫بتوانن بە ئامادەبوونی سكرتێر‬ ‫ك��ۆن��گ��رەی��ەك��ی س��ەرك��ەوت��وو‬ ‫ببەسترێت و یەكێتی خۆی نوێ‌‬ ‫بكاتەوەو ئایندەیەكی گەشتری‬ ‫ببێت‪.‬‬


‫‪15‬‬

‫ئاوات عەبدولغەفور‬ ‫بەشی دووەم‬

‫مێژووی «كۆمەڵە»‬

‫لەبەردەم شێواندن و بێ ویژدانیدا‪!.‬‬ ‫راستكردنەوەی چەند هەڵەیەكی ئەو مێژووە‬ ‫پێش پێشەكی‬ ‫ساڵی پار مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‪ ،‬بە‬ ‫سەرپەرشتی ناوەندی مێژووی (ی‪.‬ن‪.‬ك) كتێبێكی (‪ )562‬الپەڕەیی‬ ‫بەناونیشانی (كۆمەڵە لە سێدارەوە بەرەو راپەڕین) لەسەر مێژووی‬ ‫«كۆمەڵە» كۆكردەوەو لە چاپدا‪ .‬لەو كتێبەدا چەندین چاوپێكەوتن لەگەڵ‬ ‫ئەو كەسانە كراوە كە لە پێش و دوای دروستبوونی ئەو رێكخراوەوە‬ ‫كاریان تێدا كردووە‪ .‬ئەوەی بووەتە جێی پرسیار ئەوەیە لەدوای چاپی‬ ‫دووەمی ئەو كتێبە هێشتا پڕیەتی لە كەموكوڕی و گێڕانەوەی نا راست و‬ ‫پێویستە لەسەر ناوەندی مێژوو هەروا بە ئاسانی نەهێڵێت ئەو نا راستیانە‬ ‫بچنە دووتوێی ئەو مێژووەوە! لێرەوە بە پێویستمزانی چەند هەڵەو نا‬ ‫راستییەك لەم نووسینەدا راست بكەمەوە‪..‬‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪16‬‬

‫لە بەشی پێشووداو لە كۆتاییەكەیدا‬ ‫ئەوەم خستبووەڕوو كە كاتێك «كۆمەڵە»‬ ‫ك��وردس��ت��ان��ی��ی��ەت��ی خ���ۆی چ��ەس��پ��ان��د‪،‬‬ ‫چ��ەن��د كەسێك ب��ە ب��ی��ان��ووی ئ��ەوەی‬ ‫كوردستانێتی «كۆمەڵە»یان قبوڵ نەبوو‬ ‫لێی چ��وون��ەدەرەوە‪ ،‬هەر لەو بەشەی‬ ‫پێشوودا ئ��ام��اژەم ب��ەوەش كردبوو كە‬ ‫ژیانی سیاسی و رێكخراوەیی ئەشرەف‬ ‫تاڵەبانی كە كوردستانێتی «كۆمەڵە»ی قبوڵ‬ ‫نەبوو لەگەڵ برادەرەكانیدا بە هەمووی‬ ‫هەفتەیەك بووە! جێیخۆیەتی لەم بەشە‬ ‫نوێیەشدا پرسیار لەوە بكەین كەسێك لە‬ ‫دامەزراندنی «كۆمەڵە»دا‪ ،‬چووبێتەدەرەوە‬ ‫ئەی چۆن ئەو هەموو رۆڵ��ە گەورەیە‬

‫دیمەنێك لە سەركردە دێرینەكانی یەكێتی‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫ب��ۆ خ��ۆی دروس��ت��دەك��ات؟ بەهەرحاڵ‬ ‫بابێینەسەر كۆمەڵێك خاڵی سەرەكی تر‬ ‫كە ناراستییەكانی ئەشرەف تاڵەبانی ئاشكرا‬ ‫دەكات‪..‬‬ ‫دوای ئەوەی ئەو چەند كەسەی كە‬ ‫باسم كرد كوردستانی بوونی «كۆمەڵە»یان‬ ‫قبوڵ نەبوو و لە «كۆمەڵە» چوونەدەرەوە‪،‬‬ ‫شەهید شیهاب‪-‬ی شێخ نوری‪ ،‬پەیوەندی‬ ‫كرد بە شاری سلێمانییەوە لەڕێگای شەهید‬ ‫ئارام و بەندەوە نەك ئەشرەف تاڵەبانی‪،‬‬ ‫چونكە دەیزانی ئەشرەف عێراقییە‪ .‬لەگەڵ‬ ‫ئەو چەند ب��رادەرە لە ش��اری سلێمانی‬ ‫رێكخراوێكمان دروستكرد كە پێكهاتبوون‬ ‫لە (ئاوات عەبدولغەفور‪ ،‬شەهید جەمال‬ ‫تاهیر‪ ،‬عومەری سەید عەلی‪ ،‬دلێر تاهیر‬ ‫(ب��رازای عومەر دەبابە)‪ ،‬عارف كەریم)‬ ‫لەكاتی خۆیدا شەهید شیهابیش ئەو چەند‬ ‫كەسەی بینی كە بەندە بەرپرسی ئەو‬ ‫رێكخراوەبوو‪..‬‬ ‫هەموو الی��ەك دڵنیا دەكەمەوە كە‬ ‫هیچ كاتێك شەهید شیهاب بە ئەشرەف‬ ‫تاڵەبانی نەوتووە رێكخستن لە شاری‬ ‫سلێمانیدا دروستبكات‪ ،‬هەركاتێك ئەگەر‬ ‫شەهید شیهاب بیویستایە رێكخستن‬

‫دروستبكات ئەوا بە دڵنیاییەوە پەیوەندیی‬ ‫بە ئێمەوە دەكرد وەك پەیوەندیشی كرد‬ ‫بە ئێمەوە‪ .‬راستییەك هەیە كە نامەوێت‬ ‫بیشارمەوە كە كاتێك «كۆمەڵە» پێكهات‬ ‫یەكەمین شانەی سەرەكی ئێمە دروستمان‬ ‫كرد‪ .‬ئەشرەف لەالپەڕە (‪)140‬دا‪ ،‬باس لە‬ ‫چەند ناوێك دەكات كە شانەی سەرەكییان‬ ‫دروس��ت��ك��ردووە ب��ەم ن��اوان��ە( شەهید‬ ‫جەمال تاهیر‪ ،‬ئ��اوات عەبدولغەفور‪،‬‬ ‫د‪ .‬محەمەد سابیر ئیسماعیل‪ ،‬ئەندازیار‬ ‫محەمەد هۆشیارشێخ محەمەد بەرزنجی‪،‬‬ ‫ف��ەوزی مەال مەحموود‪ -‬ب��رای فازیلی‬ ‫مەال مەحموود‪ ،‬عەبدولڕەحمان سدیق‪-‬‬ ‫ناسراو بە مامۆستا گ��ۆران) دووب��ارەی‬ ‫دەكەمەوە هەرگیز شانەی سەرەكی لەو‬ ‫ناوانە پێكنەهاتووەو بە بەردەوامیش‬ ‫فەوزی مەال مەحموود بەرپرسی ئەشرەف‬ ‫تاڵەبانی بووە‪ .‬لەشوێنێكیتردا باس لە د‪.‬‬ ‫حەمە سابیر ئیسماعیل دەكات و كەوتۆتە‬ ‫ناو هەڵەیەكی گ��ەورەوە یان ئەوەتا بە‬ ‫ئارەزوو ئەو هەاڵنەی كردووە یان ئەوەتا‬ ‫لە یادی نەماوە! د‪.‬حەمە سابیر ئیسماعیل‪،‬‬ ‫لەناو گروپێكدا ب��وو لە دوای ئ��ەوەی‬ ‫«كۆمەڵە» كوردستانییەتی خۆی چەسپاندو‬ ‫ئەو چەند كەسەی بانگەشەی عێراقێتییان‬ ‫دەكرد لە «كۆمەڵە» چوونەدەرەوە‪ ،‬د‪.‬‬ ‫حەمە سابیر هاتە ناو كۆمەڵەوە كە بریتی‬ ‫بوون لە (نەوشیروان مستەفا ئەمین‪ ،‬د‪.‬‬ ‫حەمە سابیر ئیسماعیل‪ ،‬عومەر فەتاح‪،‬‬ ‫حەمە سەعید فەقێ ع��ەل��ی‪ ،‬جەباری‬ ‫موهەندیس‪ ،‬محەمەد مەمەندی دانساز‪،‬‬ ‫مەال رەئووف هەڵەبجەیی‪ ،‬شازاد سائیب‪،‬‬ ‫حەمە چاوشین‪ ،‬مەحمودی مەال عیزەت)‬ ‫ئەم هاوڕیانە خۆیان گروپێك بوون و‬ ‫رێكخستنێكیان دروس��ت كردبوو‪ ،‬وەك‬ ‫رێكخستنێكی ماركسی‪.‬‬ ‫لەو سەروبەندەدا برادەران نامەیەكی‬ ‫مام جەالل‪-‬یان دامێ بۆ ئەوەی بیبەم بۆ‬ ‫كاك نەوشیروان كە لەماڵی مامی بوو لە‬ ‫ناوگردان‪-‬ی ناوچەی شارەزوور‪ ،‬نەوشیروان‬ ‫مستەفا پێیووتم‪ :‬كە رێكخستنێكی ماركسی‬


‫‪17‬‬

‫لینینی كوردستانی هەبێت پێویست ناكات‬ ‫ئێمەش هەمان رێكخراو ورێكخستن دروست‬ ‫بكەین‪ .‬هەر ئەوكاتە ناوی برادەرەكانی دامێ‬ ‫بۆ ئەوەی بچم قسەیان لەگەڵدا بكەم و چووم‬ ‫و زۆرب��ەی ئەو برادەرانەی كەلەو گروپەدا‬ ‫ب��وون بیروبۆچوون و فكری «كۆمەڵە»یان‬ ‫قبوڵ بوو و هاتنە ناو «كۆمەڵە»وە‪ ،‬ئەمە‬ ‫كاتێكە ك��ە ئ��ەش��رەف تاڵەبانی وازی لە‬ ‫كۆمەڵە هێنابوو ئەمان هەر هەموویان هاتنە‬ ‫كۆمەڵەوەو نەوشیروان سەفەری نەمسای كرد‪،‬‬ ‫بەاڵم كۆمەڵەی قبوڵ بوو‪ .‬ئەشرەف تاڵەبانی‬ ‫لەالپەڕە (‪)143‬دا‪ ،‬باس لە گفتوگۆیەكی نێوان‬ ‫خۆی و شەهید شیهاب دەكات‪ ،‬كە تەوەری‬ ‫سەرەكی گفتوگۆكەیان باسكردن ب��ووە لە‬ ‫مەسەلەی كوردستانی و عێراقێتی «كۆمەڵە»‪..‬‬ ‫بۆ زانیاری ئەوانەی ئاگاداری وردو درشتی‬ ‫دامەزراندنی «كۆمەڵە»ن‪ ،‬هەرگیز كاك شیهاب‬ ‫باسی ئەشرەف تاڵەبانی نەكردووە‪ ،‬چونكە‬ ‫وەكو باسم كرد بە بەردەوامی فازیل‪-‬ی مەال‬ ‫مەحموود بەرپرسی ئەشرەف بووە‪ ،‬ئیتر بۆچی‬ ‫شەهید شیهاب گفتوگۆ لەسەر كوردستانێتی و‬ ‫عێراقێتی «كۆمەڵە» لەگەڵ ئەشرەفدا بكات‪!..‬‬ ‫ئەو سەردەمەی كە ئەویش باسی دەكات‬ ‫شەهید شیهاب لە بەغدا بووە لەو ملمالنێیەدا‬ ‫مەبەستم لە ملمالنێی كوردستانی و عێراقێتییە‬ ‫رۆڵی نەبووە‪ .‬ئەو ملمالنێیە لەڕێی شەهید‬ ‫ئ��ارام و س��االر ع��ەزی��ز‪-‬و ب��ەن��دەوە دەك��را‪.‬‬ ‫شەهید ئارام لەو ملمالنێیەدا نێوانگیریی من و‬ ‫شەهید شیهاب‪-‬ی دەكرد‪.‬‬ ‫لەالپەڕە (‪)145‬دا‪ ،‬خشتەیەك بۆ ئەو چەند‬ ‫كەسەی ناو ئەو گروپە دروست دەكاو ئاماژە‬ ‫بەوە دەدات ئەو گروپەی كە كوردستانییەتی‬ ‫«كۆمەڵە»یان قبوڵ بوو لەدوای فازیلی مەال‬ ‫مەحموود و فوئاد قەرەداغی من بووم‪ .‬واتا‬ ‫ئەشرەف زۆر ئاشكرایە كە ئەمەشیان وانییە!‬ ‫زۆر زیاتر ل��ەوەی كە لەم خاڵەشدا باسی‬ ‫ك��ردووە باس لەوە دەك��ات ل��ەدوای ساڵێك‬ ‫«كۆمەڵە» یەكالیەنە بڕیاری ئەوە دەدات و‬ ‫پێیانی وتووە‪(:‬ئێمە ناوی خۆمان یەكالیی‬ ‫كردۆتەوەو بڕیاری یەكالكەرەوەمان داوەو‬ ‫ئێمە كوردستانین‪ ،‬ئەوەی خۆی بە كوردستانی‬ ‫ئەزانێت ئەتوانێت بمێنێتەوەو ئەوەشی ئەو‬

‫ب��ی��روب��اوەڕەی قبوڵ نییە ئ��ەوا سەربەستە‬ ‫بۆ خۆی جیاببێتەوەو ئەو حزبە دروست‬ ‫بكات كە خۆی دەیەوێت‪ )..‬كۆمەڵە بڕیاری‬ ‫یەكالكەرەوەی نەداوە بۆ ئەوەی لەدەرەوەی‬ ‫«ك��ۆم��ەڵ��ە»دا‪ ،‬رێكخستنی خۆیان دروس��ت‬ ‫بكەن «كۆمەڵە» بڕیاری ئەوەیدا كە لە شانەدا‬ ‫ملمالنێی خۆیان بكەن‪.‬‬ ‫لەالپەڕە (‪147‬و ‪)148‬دا‪ ،‬باسی بینینی خۆی‬ ‫و شەهید ئارام دەكات كە لەسەر كوردستانێتی‬ ‫و عێراقێتی «كۆمەڵە» وتووێژیان كردووە‪،‬‬ ‫ت���ەواو گومانم ل��ەوە هەیە ك��ە ئەشرەف‬ ‫تاڵەبانی وتوویەتی‪ ،‬لەبەرئەوەی لەوكاتەدا‬ ‫شەهید ئارام ئیختیفا بوو لە شاری سلێمانیداو‬ ‫سەركردایەتی كۆمەڵەی كردووە‪ .‬دیسانەوە‬ ‫ل��ەالپ��ەڕە (‪)148‬دا‪ ،‬ب��اس ل��ەوە دەك��ات كە‬ ‫دووجاری تریش شەهید شیهابی بینیوە‪ ،‬بۆ‬ ‫ئ��اگ��اداری هەمووالیەك ئەوكاتەی كە ئەو‬ ‫باسی دەكات ئێمە بە شەهید شیهاب‪-‬یشەوە‬ ‫هەموومان لە زینداندا بووین‪.‬‬ ‫گرنگە چ ئەشرەف تاڵەبانی بێت یان‬ ‫ئەو كەسانەی كە دەیانەوێت راستی ئەم‬ ‫خاڵەشیان بۆ دەركەوێت پێویستە بگەڕێنەوە‬ ‫سەر پێشەكی ئەو كتێبەی كە مەال بەختیار‬ ‫ل���ەوەاڵم���ی ك��ت��ێ��ب��ەك��ەی ب��رای��م ج���ەالل‪-‬‬ ‫دا‪ ،‬نووسیوێتی‪ ،‬ت��ەواو ئەو نا راستیانەی‬ ‫ئەشرەف تاڵەبانی بۆ دەردەكەوێت‪ ،‬ئەوەی‬ ‫چاوپێكەوتنەكەی ئەشرەف بخوێنێتەوە وا‬ ‫دەزانێت ئەشرەف «كۆمەڵە»ی دامەزراندووە‪،‬‬ ‫كەچی لەواقیعدا یەك رۆژ كۆمەڵە نەبووە‪،‬‬ ‫ئ��ەوك��ات ن��اوی «ك��ۆم��ەڵ��ە» ل��ە حەلەقاتی‬ ‫فكرییەوە بوو بە كۆمەڵەی ماركسی لینینی‬ ‫ئەو وازیهێنا‪ ،‬بەاڵم لە حەلەقاتی فكریدا پتر‬ ‫لە ساڵێك وەك تێكۆشەرێك كاری كردووە‪،‬‬ ‫ئەوەشمان لەبیرنەچێت زۆر لەخۆباییانە قسەی‬ ‫دەكردو پاساوی بۆ ئەوە دەهێنایەوە كە لە‬ ‫«كۆمەڵە» دەرچێت و وازبێنێت و تەنانەت‬ ‫وازهێنانەكەیشی گەیشتبووە ئەو ئاستەی كە‬ ‫ئامادە نەبوو لەڕێكخستنێكدا كار بكات كە‬ ‫جەالل تاڵەبانی تێدا بێت‪ ،‬بیانووەكەیشی‬ ‫ئەوە بوو كە سەركردە جەاللییەكان دەكاتەوە‬ ‫بەسەركردەی كۆمەڵە‪.‬‬ ‫ماویەتی‬

‫هەندێ لە سەرچاوە هەواڵییەكان‬ ‫باس لەوە دەك��ەن‪ ،‬لەپاش ئەو شەڕو‬ ‫ناكۆكییەی سووننەكان لەگەڵ مالیكی‬ ‫هەیانەو لە ترسی تاكڕەویی و بااڵدەستی‬ ‫مالیكی‪ ،‬سووننەكان ئێستا لەهەوڵدان بۆ‬ ‫ئەوەی پڕۆژەكەی جۆ بایدن‪ ،‬جێگری‬ ‫سەرۆكی ئەمریكا زیندووبكەنەوە‪ ،‬كە‬ ‫پێش سێ ساڵ بۆ دابەشكردنی عێراق‬ ‫و جیاكردنەوەی هەرێمی سووننەو‬ ‫كوردو شیعە پێشكەشی كرد‪ ،‬ئەوكاتیش‬ ‫سووننەكان دژی وەستانەوە‪ ،‬بۆیە ئێستا‬ ‫لەترسی مالیكی دەیانەوێ ئەو پێشنیازە‬ ‫بخەنەوە بەرباس‪.‬‬

‫د‪ .‬ئیبراهیم جەعفەری سەرۆكی‬ ‫هاوپەیمانی نیشتمانیی شیعەكان‪ ،‬لە‬ ‫دیمانەیەكی تایبەتی خۆیدا‪ ،‬لەگەڵ‬ ‫وااڵپرێس‪ ،‬باس لە گەشبینی خۆی‬ ‫بۆ چارەسەری كێشەو ئاڵۆزییەكانی‬ ‫عێراق دەكات‪ ،‬هەروەها جەعفەری‬ ‫هۆكاری رێكنەكەوتن و نەگەیشتنە‬ ‫ئەنجام لەالیەن هێزە سیاسییەكانی‬ ‫ع��ێ��راق��ەوە‪ ،‬دەگێڕێتەوە بۆ باش‬ ‫مامەڵەنەكردنی هێزەكان لەگەڵ‬ ‫كێشەو ئاڵۆزییەكاندا‪ ،‬جگە لەوە‬ ‫جەعفەری بەشێوەیەكی ناڕاستەوخۆ‬ ‫رەخ���ن���ە ل���ە م��ال��ی��ك��ی و ك���اری‬ ‫حكومەتەكەشی دەگرێت‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪18‬‬

‫وەاڵمێكی پێویست بۆ كاك ئاوات عەبدولغەفور‬

‫لەبارەی كۆمەڵەی رەنجدەران و منەوە‪..‬‬

‫ئەشرەف تاڵەبانی‬

‫كۆمەڵە كارێكی‬ ‫دەستەجەمعی‬ ‫هەموو‬ ‫تێكۆشەرانی‬ ‫ئەو سەردەمەی‬ ‫خەباتی‬ ‫نەتەوەكەمان‬ ‫بووە‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫لەژمارە (‪)60‬ی گۆڤاری وااڵپرێس‪-‬‬ ‫دا‪ ،‬لە(‪)4‬ی نیسانی (‪ )2013‬كاك ئاوات‬ ‫عەبدولغەفور وتارێكی نووسیوە لەژێر‬ ‫ناوی (كۆمەڵە لەبەردەم شێواندن‌و بـ ‌ێ‬ ‫ویژانیدا) لەالپەڕە (‪1‬ی ئەم گۆڤارەدا‬ ‫نووسیویەتی راستكردنەوەی وتەكانی‬ ‫ئەشرەف تاڵەبانی ‌و دەڵێت‪(:‬ئەشرەف‬ ‫تاڵەبانی باس لەدروستبوونی كۆمەڵە‬ ‫دەك��ات ئ��ەوەی باسی دەك��ات بەهیچ‬ ‫شێوەیەك راستیی تێدا نییە‪ ،‬باوەڕم‬ ‫وایە كە لەخەیاڵدانی خۆیدا دروستی‬ ‫كردبێت‪ ،‬ئەو پێمان بڵێت ئەو لەچی‬ ‫پلەیەك بووە كە لەشاری سلێمانی ‌و‬ ‫كەركوك ‌و بەغدا كۆمەڵە پەیوەندیی‬ ‫ب���ەوەوە كردبێت) جا پێش ئ��ەوەی‬ ‫خۆم راستەوخۆ وەاڵم��ی كاك ئاوات‬ ‫ب��دەم��ەوە ئ��ام��اژە ب��ەو چەند كتێب‬ ‫و وتارە دەدەم كە ل��ەدوای زیاتر لە‬ ‫چل ساڵ لەو ب��ەروارە ن��ووس��راون ‌و‬ ‫هەر هەموویان باسی ملمالنێی گروپی‬ ‫عێراقی‌و كوردستانی كۆمەڵە دەكەن و‬ ‫هەر هەمووشیان ناوی من دەبەن‪ ،‬چی‬ ‫ئەوانەی كە رەخنە لە هەڵوێستی من‬ ‫دەگرن یاخود ئەوانەی پشتیوانی راو‬ ‫بۆچوونی ئەوسای من دەكەن‪.‬‬ ‫‪ -1‬چەپكێك لەمێژووی كۆمەڵە‪،‬‬ ‫نووسینی ئیبراهیم جەالل‪ ،‬لەالپەڕەی‬ ‫(‪ )123‬دەڵێت‪(:‬كەسانێك لەدەستەی‬ ‫مام جەالل وەك فوئادی شێخ ئەنوەر‬ ‫ق���ەرەداغ���ی‪ ،‬ئ��ەش��رەف ت��اڵ��ەب��ان��ی‪،‬‬ ‫خوالێخۆشبوو فازیلی مەال مەحمود‬ ‫خاوەنی ئەو بیرەبوون كە هەوڵ بدەن‬ ‫(كۆمەڵە) بكر ‌ێ بەعێراقی ‌و ببێتە‬ ‫ئەلتەرناتیفی حزبی شیوعی عێراقی)‪.‬‬ ‫هەمان بەڕێز ل��ەالپ��ەڕەی (‪)132‬‬ ‫دەڵ��ێ��ت‪(:‬دوای گ��ەڕان��ەوەم لە بەسرە‬

‫لەشاری سلێمانی لەشانەیەكدا بووم كە‬ ‫پێكهاتبوو لە ئەشرەف تاڵەبانی‌و ئاوات‬ ‫عەبدولغەفور‌و بەندە (مەبەستی كاك‬ ‫ئیبراهیم جەاللە) كە ئەشرەف بەئاشكرا‬ ‫داوای گرتنەبەری رێ��ب��ازی عێراقی‬ ‫دەكرد)‪.‬‬ ‫‪ -2‬لەكتێبی ك��ۆم��ەڵ�ە‌و یەكێتی‬ ‫كە كاك عارف كەریم نووسیویەتی‪،‬‬ ‫دەڵێ‌‪(:‬ناكۆكی ‌و ملمالنێكانی ترمان‬ ‫لەگەڵ عێراقچییەكان بوو كە پێكهاتبوون‬ ‫لە (فوئاد قەرەداغی ــ فازیلی مەال‬ ‫مەحمود ــ ئەشرەف تاڵەبانی‪ .)..‬كە‬ ‫لەناویاندا كاك فوئاد كەسێكی رۆشنبیر‌و‬ ‫لەسەرخۆ بوو)‪.‬‬ ‫‪ -3‬كاك ئاسۆی شێخ نوری لەكتێبی‬ ‫لە سێدارەوە بۆ راپەڕین‪ ،‬لەالپەڕە‬ ‫(‪)169‬دا‪ ،‬دەنووسێت‪(:‬لەكاتێكدا كە‬ ‫كۆمەڵە بەهێز بوو بازووی پەیدا كرد لە‬ ‫شاری سلێمانی فازیلی مەال مەحمود‌و‬ ‫شێخ ئەشرەف تاڵەبانی دەیانووت‪ :‬كە‬ ‫نابـێ‌ رێكخراوەكە كوردستانی بێت‪،‬‬ ‫ئەو بەالغە كە دەرچوو زۆر بەڕوونی‬ ‫باسی كوردستانی بوونی كۆمەڵەی تێدا‬ ‫بوو ئەوسا شێخ ئەشرەف تاڵەبانی وتی‪:‬‬ ‫من ئامادەنیم لەو حیزبە ئيش بكەم ‌و‬ ‫ملمالنێیەكە گەرمتر بوو)‪.‬‬ ‫‪ -4‬ك��اك ف��وئ��اد ق��ەرەداغ��ی‪-‬ش‬ ‫لەهەمان كتێبی لەسێدارەوە بۆ راپەڕین‪،‬‬ ‫ل��ەالپ��ەڕە (‪ )157‬ل��ەوەاڵم��ی پرسیاری‬ ‫ئ���ەوەی‪ :‬جگە لەئێوە كە لەئاستی‬ ‫س��ەرەوە بوون دوای خۆتان كـێی تر‬ ‫كەسە سەرەكییەكانی كۆمەڵە بوون؟‬ ‫لەوەاڵمدا دەڵێت‪(:‬هەموویان ناناسم‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم ئ��ەوان��ەی سلێمانی زۆرب��ەی��ان‬ ‫دەناسم كەسە دیارەكانی سلێمانی بریتی‬ ‫بوون لە‪ :‬ئاوات عەبدولغەفور‪ ،‬كەمال‬


‫‪19‬‬

‫عەلی‪ ،‬فەوزی مەال مەحمود‪ ،‬عەبدولڕەحمان‬ ‫سدیق‪ ،‬ئەشرەف تاڵەبانی‪ ،‬كە ئامۆزای مام‬ ‫جەالل بوو‪ ،‬شەهید جەمال تاهیر‪ ،‬خەسرەو‬ ‫بابان‪ ،‬ساالر عەزیزو چەند كەسانێكی تر‪.‬‬ ‫‪ -5‬كاك مەال بەختیار لەكتێبەكەیدا بەناوی‬ ‫چۆن چەپكێك كام مێژووی كۆمەڵە؟! لەالپەڕە‬ ‫(‪)285‬دا‪ ،‬لە پەراوێزدا دەنووسێت‪(:‬خۆم‬ ‫هەردووكیانم ناردە دەرەوە شەهید سیروان‬ ‫لە ماڵی شێخ ئەشرەف تاڵەبانی رەوان��ەم‬ ‫كرد‌و شەهید ئەنوەر مەجید سوڵتان‪-‬یش‬ ‫لەماڵی سوارەی ئەحمەد عارفەوە بەڕێكرد)‪.‬‬ ‫جا دوای شایەتی ئەو پێنج تێكۆشەرەی‬ ‫سەرەتایی دروستبوونی كۆمەڵە لە كاك‬ ‫ئ��اوات دەپرسم‪ :‬ئەوانەش خەیاڵدانی من‬ ‫دروستی ك��ردوون یاخود خەیاڵدانی كاك‬ ‫ئاوات ئەوەندە تەسكبۆتەوە كە جگە لەخۆی‬ ‫رێگا نادات هیچ هاوڕێیەكی تری بەشداری‬ ‫لەشانەكانی سەرەتای رێكخستنی كۆمەڵەی لە‬ ‫شاری سلێمانی كردبێت‪ ،‬بۆ ئەوەی خۆی‬ ‫وەك تاكەسواری ئەو مەیدانە نمایش بكات؟‬ ‫ئەمە بۆ بیروڕای خوێنەری بەڕێز‌و رۆشنبیران‬ ‫بەجـێدەهێڵم‪.‬‬ ‫بەاڵم بۆ ئەوەی كاك ئاوات دەنووس ‌ێ‬ ‫كە گوایە من وتوومە‪ :‬لەیەككاتدا لەسلێمانی‬ ‫‌و بەغدا ــ كەركوك ــ هەولێرــ پەیوەندیم‬ ‫پێوەكراوە‪ ،‬هەر خوێنەرێكی بەڕێز بگەڕێتەوە‬ ‫بۆ چاوپێكەوتنەكەی لەكتێبی (لەسێدارەوە‬ ‫بۆ ڕاپ��ەڕی��ن) ب��ۆی دەردەك��ەوێ��ت كە من‬ ‫بەهیچ كلۆجێك باسی ئ��ەوەم نەكردووە‬ ‫كە جگە لەسلێمانی من لەهیچ شارێكی تر‬ ‫پەیوەندی هەبوو بێت‪ ،‬بەاڵم بۆ ئەوەی‬ ‫من ناوی ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەرو‬ ‫ناوی هاوڕێیەكی شارەكانی تری كوردستانیم‬ ‫ب��ردووە‪ ،‬بەڕوونی نوسیوومە لەسەرەتای‬ ‫ملمالنێكە‌و دواجار كە لەیەك ئاشكرا بووین‬ ‫ئیتر من ناوی ئەندامانی سەركردایەتی ‌و‬ ‫ناوی چەند هاوڕێیەكی ترم زانی كە ئەوانیش‬ ‫لەشانەكانی كۆمەڵە بەشداربوون لە شارەكانی‬ ‫ت��ری كوردستان‪ .‬بۆ ئ��ەوەش ك��اك ئ��اوات‬ ‫دەڵـێ‌‪ :‬من لەدامەزراندنی كۆمەڵەوە ئاگادار‬ ‫بووم‪ ،‬خۆشی بەلێپرسراوی شاری سلێمانی‬ ‫دان���اوە منیش بۆ دواڕۆژو بۆ بەرچاوی‬ ‫خوێنەری بەڕێز دەنووسم كە ئەندامانی‬ ‫دەستەی دامەزرێنەری كۆمەڵە بریتی بوون‬ ‫لەم بەڕێز‌و شەهیدە نەمرانە‪.‬‬ ‫‪ -1‬مام جەالل تاڵەبانی‪.‬‬

‫‪ -2‬خاڵە شیهاب‪.‬‬ ‫‪ -3‬فەرەیدون عەبدولقادر‪.‬‬ ‫‪ -4‬فوئاد قەرەداغی‪.‬‬ ‫‪ -5‬فازیلی مەال مەحمود‪.‬‬ ‫‪ -6‬دل��ێ��ر س��دی��ق ك��ۆی��ی‪ ،‬لەچەند‬ ‫كۆبوونەوەیەكی سەرەتایی كاك رەفعەتی‬ ‫مەالش بەشداربووە‪ .‬جا كاك ئاوات كە خۆی‬ ‫لەسەركردایەتی نەبووە ئەوسا چۆن چۆنی‬ ‫ئاگاداری دامەزراندنی كۆمەڵە بوو‪ ،‬بۆ مێژوو‬ ‫لەسەرەتای دروستبوونی شانەكانی رێكخستنی‬ ‫شاری سلێمانی كاك ئاوات بەرپرسی یەكەم‬ ‫نەبووە وەك خۆی دەڵێ‌‪ ،‬تا جیانەبوونەوەی‬ ‫گروپی عێراقی ئەوسا كاك ئاوات بووەتە‬ ‫لێپرسراوی یەكەم‪ ،‬هەرچەندە پێش ئەوەش‬ ‫دەوری بەرچاوی هەبووە لەڕێكخستنەكان ‌و‬ ‫شانە رۆشنبیرییەكانیش‪.‬‬ ‫لەهەمان الپەڕە كاك ئاوات دەنووسـێ‌‪:‬‬ ‫(دوای دەرچ��وون��ی ئ��ەو دەس��ت��وورەی كە‬ ‫كۆمەڵە چەسپاندی ‌و كوردستانی خۆی تێدا‬ ‫دیاریكرد‪ ،‬چەند برادەرێك لەشاری سلێمانی‬ ‫وازیان هێنا‪ ،‬لەوانە‪ :‬فەوزی مەال مەحمود‪،‬‬ ‫هۆشیار شێخ محەمەد عبدولڕەحمان مەال‬ ‫سدیق‪ ،‬ئەشرەف تاڵەبانی‪ ،‬سلێمان عومەر‬ ‫پاشان بەماوەیەك كاك فوئاد قەرەداغیش‬ ‫وازی هێنا)‪.‬‬ ‫جا بەڕاستی ك��اك ئ��اوات كە هەموو‬ ‫گەنجایەتی لەڕێكخستندا بەسەر بردووە چۆن‬ ‫تووشی هەڵەی وا دەبێت و بڵێت‪ :‬شانەیەكی‬ ‫خ����وارەوە ك��ە لەپێنج ك��ەس پێكهاتووە‬ ‫بـێ‌ پرس وازی��ان هێنا‪ ،‬بەاڵم كاك فوئاد‬ ‫قەرەداغی كە لێپرسراوی ئەو گروپەمان بوو‬ ‫‌و كاك فازیلیش لەگەڵ كاك فوئاد دەستەی‬ ‫دامەزرێنەر‌و ئەندامی سەركردایەتی ئەوسای‬ ‫كۆمەڵە ب��وون‪ .‬چۆن رێی تـێ‌ دەچ� ‌ێ كە‬ ‫ئەوان دوای ئێمە هەڵوێست وەربگرن؟ كە‬ ‫دەڵـ ‌ێ دواتر كاك فوئادیش وازیهێنا‪ ،‬منیش‬ ‫دەڵێم پێچەوانەكەی راستە‪ .‬دوای تووندبوونی‬ ‫ملمالنـ ‌ێ فیكرییەكە‌و ساغبوونەوەی رێبازی‬ ‫كۆمەڵە ب��ەالی كوردستانی ك��اك فوئاد‌و‬ ‫شەهید فازیلی مەال مەحمود هەڵوێستی‬ ‫خۆیان یەكالكردەوەو دواجار هاتنە سلێمانی‬ ‫تا رای ئێمە وەربگرن‪ ،‬ئێمەش هەڵوێستی‬ ‫خۆمان دیاریكرد هەموو بەیەكەوە ریزەكانی‬ ‫كۆمەڵەمان جـێهێشت‪ .‬چەند هەفتەیەك‬ ‫چاالكی خۆمان سڕكرد‌و دواجار لەماڵی كاكە‬ ‫حەمە وشیاری شێخ محەمەد لەگەڕەكی‬

‫پ��اش س��ەردان��ی خانمی یەكەمی‬ ‫عێراق بۆ تارانی پایتەخت‪ ،‬لەهەندێك‬ ‫كەناڵی راگەیاندنەوە باس لەوە كرا كە‬ ‫لە كۆبوونەوەكانی خانمی یەكەمی عێراق‬ ‫لەگەڵ بەرپرسانی ئێرانیدا‪ ،‬یەكێك لەو‬ ‫تەوەرانەی باسی لێوەكراوە‪ ،‬مەسەلەی‬ ‫پۆستی س��ەرۆك ك��ۆم��ارە‪ ،‬بەتایبەتی‬ ‫ئەو بابەتەی كە ئێران داوای لە هێرۆ‬ ‫ئیبراهیم ئەحمەد كردبێت ئەو پۆستە‬ ‫وەرب��گ��رێ��ت‪ ،‬ب��ەاڵم ن��اوب��راو هەموو‬ ‫ئ��ەو قسانەی رەت��ك��ردەوەو ئاماژەی‬ ‫بەوەكردووە‪ ،‬كاتی خۆی كە مام جەالل‬ ‫پۆستی س��ەرۆك كۆماری وەرگرتووە‪،‬‬ ‫بەوتەی خۆی ئەو لەگەڵ ئەوە نەبووە‬ ‫كە ئ��ەو پۆستە وەربگرێت‪ ،‬چ جای‬ ‫ئەوەی كە خۆی وەری بگرێت‪.‬‬

‫دوای ئ�����ەوەی گ�����رژی و‬ ‫ئاڵۆزییەكانی حەویجە هێوربوونەوەو‬ ‫چەندین ق��ورب��ان��ی لێكەوتەوەو‬ ‫سووننەكان بە قەتڵوعامی خۆیان‬ ‫ناویان برد‪ ،‬تا ئێستاش نایانەوێت‬ ‫ئەو مەسەلەیە هەر وا بەئاسانی‬ ‫تێپەڕ بكات‪ ،‬بەاڵم مالیكی لەپاش‬ ‫ئەو رووداوانە كەوتۆتە گواستنەوەی‬ ‫فەرماندەو ئەفسەرە كوردەكانی‬ ‫كەركوك بۆ ناوچەكانی خ��واروی‬ ‫عێراق بەتایبەتی لە لیوای (‪)16‬‬ ‫ب��ەاڵم ك��ورد تا ئێستا ئەو بڕیاری‬ ‫گواستنەوەیەی جێبەجێ نەكردووەو‬ ‫پارێزگاریش داوای هەڵوەشاندنەوەی‬ ‫ك����ردووە‪ ،‬ب���ەاڵم مالیكی وەك��و‬ ‫سەرۆكی هێزە چەكدارەكان سوورە‬ ‫لەسەر بڕیارەكەی‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪20‬‬

‫سابونكەران كۆبوونەوەیەكی فراوانمان‬ ‫بەست‪ .‬رێكخراوێكی نوێمان بەناوی‬ ‫رێكخراوی ماركسی ــ لینینی شیوعییەكانی‬ ‫عێراق دروستكرد‌و بەرنامەی كارمان دانا‪.‬‬ ‫هەر لەوكۆبوونەوەیەدا بەكۆی دەنگ‬ ‫ك��اك فوئاد قەرەداغیمان بەسكرتێر‌و‬ ‫ئەشرەف تاڵەبانی ‌و مهندس سلێمان‬ ‫ع��وم��ەر‪-‬ی رەحمەتیمان بەئەندامی‬ ‫ناوەند هەڵبژارد‌و دەستبەكار بووین كە‬ ‫دواجار لەوتارێكی تایبەتی بەدرێژی باسی‬ ‫ئ��ەم رێكخراوە دەك���ەم‪ .‬ئ��ەوان��ەش كە‬ ‫جیابوونەوە بۆ ئەوەی كاك ئاوات مافی‬ ‫ئەوانیش وەك بەشداریكردنی منی بەسەر‬ ‫نەیەت‪ ،‬ناوەكانیان دەنووسم‪:‬‬ ‫‪ -1‬فوئاد قەرەداغی‪.‬‬ ‫‪ -2‬شەهید فازیلی مەال مەحمود‪.‬‬ ‫‪ -3‬ئەشرەف تاڵەبانی‪.‬‬ ‫‪ -4‬خوالێخوشبوو سلێمان عومەر‬ ‫(خەڵكی هەولێر)‪.‬‬ ‫‪ -5‬محەمەد هۆشیار شێخ محەمەد‬ ‫بەرزنجی‪.‬‬ ‫‪ -6‬عەبدولڕەحمان حاجی سدیق‪.‬‬ ‫‪ -7‬فەوزی مەال مەحمود‪.‬‬ ‫‪ -8‬ح��ەس��ەن ح��ەم��ە خ��ان ئەمین‬ ‫(خەڵكی كفری)‪.‬‬ ‫‪ -9‬سەردار حسەن سوور (سێوسێنانی)‪.‬‬ ‫‪ -10‬زاهیر شێخ باهیر مردوخەیی‪.‬‬ ‫‪ -11‬خوشكە پرشنگ مەمەند ژاژڵەیی‪.‬‬ ‫‪ -12‬ئەمیر عەلی ناجی عەتار‪.‬‬ ‫‪ -13‬عەبدوڵاڵ موعتەسەم دەب��اغ‬ ‫خەڵكی هەولێرو مامۆستای زانكۆ‪.‬‬ ‫‪ -14‬شیروان حەمە رەشید لەناوی‬ ‫باوكی دڵنیانیم) لەگەڵ چەند هاوڕێیەكی‬ ‫تر‪ .‬كە لەشانەكانی خوارەوە بوون وەك‬ ‫شەهید بورهان شێخ مستەفا‌و براكەی‪.‬‬ ‫ح��ەس��ەن عەمەلە ن��اس��راو بەحەسەنی‬ ‫مەحكەمە لەگەڵ داوای لێبوردن لەو‬ ‫هاوڕێیانە دەك��ەم كە ناوم نەهێناون ‌و‬ ‫لەبیرم چوون‪ .‬جا كاك ئاوات لە تەواوی‬ ‫ئەم هاوڕێیانە تەنها ن��اوی (‪ )6‬كەسی‬ ‫هێناوە‪ ،‬بەڕاستی راستگۆیی ‌و مێژوو‬ ‫نووسینەوە ئاوا دەبێت؟ ئەوەش كە جێگای‬ ‫سەرنجی منە كە كاك ئاوات ناوی (شەهید‬ ‫فازیل) نابات لەجیابووەكان هەرچەند‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫ناوبراو ئەندامی سەركردایەتی بوو و‬ ‫پیاوێكی رۆشنبیر‌و نووسەرێكی بەتوانا بوو‬ ‫و كوڕی خاڵی كاك ئاواتیش بوو‪.‬‬ ‫‪ -2‬هەر لەهەمان الپەڕە كاك ئاوات‬ ‫دەنووسـ ‌ێ (پێم خۆشە ئ��ەوەش بڵێم‬ ‫ئەشرەف تاڵەبانی‌و فازیلی مەال مەحمود‌و‬ ‫چەند ئەندامێكی تر زۆر هەوڵیاندا من‬ ‫لەڕێكخستنی سلێمانی دوور بخەنەوە‪،‬‬ ‫ویستیان دەست بەسەر رێكخستنەكاندا‬ ‫بگرن لە سلێمانی‪ .‬منیش ئەپرسم كە كاك‬ ‫ئاوات دووپاتی ئەوە دەكاتەوە كە ژیانی‬ ‫سیاسی ‌و رێكخراوەی ئەشرەف تاڵەبانی‬ ‫لەناو كۆمەڵدا تەنها یەك هەفتە بوو‪.‬‬ ‫بەاڵم لەحەلقە رۆشنبیرییەكان بەشدار‬ ‫ب���ووە‪ .‬كەسێك ل��ەم��اوەی تەنها یەك‬ ‫هەفتە لە كۆبوونەوە لەشانەیەكدا ئەگەر‬ ‫تەنها ئەوە م��اوەی بەشداری سیاسی ‌و‬ ‫رێكخراوەیی من بووبێت ئایا ئیتر چۆن‬ ‫چۆنی ئاگاداری رێكخستنەكانی سلێمانی‬ ‫ب��ووم ‌و چۆنیش ه��ەر ل��ەو هەفتەیەدا‬ ‫لەگەڵ شەهید فازیڵ یەكمان گرت ‌و‬ ‫دوو قۆڵی هەوڵی دوورخستنەوەی كاك‬ ‫ئاواتمان داو هەوڵیشماندا دەست بەسەر‬ ‫رێكخستنی سلێمانیدا بگرین؟ با خوێنەری‬ ‫خۆشەویست خ��ۆی بڕیار ب���دات‪ ..‬بۆ‬ ‫دەربڕینی راستی ئەم بەدگومانییە بەرامبەر‬ ‫بەمن ‌و فازیلی م��ەال مەحمود‪ ،‬ئەوە‬ ‫تەنها لەخەیاڵدانی كاك ئاوات چەكەرەی‬ ‫كردووە ئەگینا نە من‌و نە شەهید فازیل‬ ‫بیری لەو جۆرەمان نەكردۆتەوە بەرامبەر‬ ‫كاك ئ��اوات‪ .‬تەنیا ئەو نەبێت‪ ،‬ئێمەش‬

‫هەوڵمانداوە رێكخستنەكانی سلێمانی‬ ‫بەئاڕاستەی رێ��ب��ازی عێراقی بەرین‪،‬‬ ‫ئ��ەوەش مافی خۆمان بووە لەوكاتەدا‪،‬‬ ‫هەر ئەو دوو رستەیەی كاك ئاواتیش‬ ‫ئ��ەوە دەسەلمێنن ك��ە م��ن لەشانەی‬ ‫سەرەكی رێكخستنی سلێمانی ب��ووم‪.‬‬ ‫ئاگاداری زۆرب��ەی رێكخستنەكان بووم‬ ‫ل��ەدوای��ن پەڕەگرافی وتارەكەیدا كاك‬ ‫ئاوات دەڵێ‌‪(:‬بۆ مێژوو دەڵێم‪ :‬كە كۆمەڵە‬ ‫دروستبوو ئەشرەف وازی هێنا‪ ،‬كەسێك‬ ‫لە دامەزراندنی كۆمەڵە نەبووبـێ‌ زانیاری‬ ‫لەدامەزرێنەرەكانیەوە وەرنەگرتبێت‪ ،‬وا‬ ‫تێدەگات كە ئەشرەف تاڵەبانی كۆمەڵەی‬ ‫دروستكردووە)‪.‬‬ ‫منیش دەڵێم‪ :‬كە بەداخەوە دوای‬ ‫(‪ )47‬س��اڵ هاوڕێیەتی و هاوخەباتی‬ ‫كە من ‌و كاك ئاوات هەر لەسەرەتای‬ ‫رێكخستنەكانی باڵی (م‪.‬س) لە سلێمانی‬ ‫لەیەك شانە بووین‪ .‬ساڵی (‪ )1969‬لە‬ ‫شانەكانی رۆشنبیری بەیەكەوە بووین‪،‬‬ ‫لەسەرەتای كۆمەڵەش تا ساڵێك لەیەك‬ ‫شانەی سەرەكی كۆمەڵە بەیەكەوە بووین‪.‬‬ ‫تووشی بەدگومانی وابێت بەرامبەر بەمن‪،‬‬ ‫چونكە جـیا لەو وت��ارەی كە لەكتێبی‬ ‫(لەسێدارە بۆ ڕاپەڕین)دا‪ ،‬لە چەندین‬ ‫چاوپێكەوتنی تریش بەڕوونی وتوومە‪:‬‬ ‫تەنها ساڵێك‌و چەند مانگێك لەڕێكخستنی‬ ‫كۆمەڵەدا كارمكرد‌و هەموو دەزانن كە‬ ‫كۆمەڵە (‪ )22‬ساڵ تەمەنی پڕ خەبات ‌و‬ ‫سەروەری هەبوو جا بەبیری كـێدا دەچێت‬ ‫كە بڵێم‪ :‬من كۆمەڵەم دروستكردووە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم منیش دووپ��ات��ی دەك��ەم��ەوە كە‬ ‫منیش لەڕۆژگارە سەختەكاندا لەسەرەتای‬ ‫دروس��ت��ب��وون��ی ك��ۆم��ەڵ��ە ل��ە سلێمانی‬ ‫بەشداربووم‪ .‬كۆمەڵەش پێداویستییەكی‬ ‫مێژوویی ئەو قۆناغەی خەباتی ئەوسای‬ ‫كوردایەتییە نە من و نە كاك ئاواتیش‬ ‫هەر چەند زۆر فیداكاری كرد‌و تەنانەت‬ ‫سەركردەكانیش ب��ۆی��ان نییە كۆمەڵە‬ ‫بەدروستكرا‌وی تاكەكەس لەقەڵەم بدەن‪،‬‬ ‫بەڵكو كۆمەڵە كارێكی دەستەجەمعی‬ ‫هەموو تێكۆشەرانی ئ��ەو سەردەمەی‬ ‫خەباتی نەتەوەكەمان بووە‪.‬‬


‫‪21‬‬

‫داروینیسمی کۆمه‌اڵیه‌تی تورکی و‬ ‫پرسیاری کوردبون‬ ‫• یه‌كێك له‌و كێشانه‌ی‬ ‫كه‌ هاتوونه‌ته‌ رێی به‌ره‌و‬ ‫پێشچوونی كێشه‌ی كورد‬ ‫له‌باكوری كوردستان وه‌ك‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی‪،‬‬ ‫كێشه‌یه‌كی‬ ‫ئیعتراف نه‌كردنی ده‌وڵه‌ته‌‬ ‫به‌ كورد وه‌ك نه‌ته‌وه‌یه‌ك‬ ‫له‌ناو ده‌ستوورو یاساكاندا‪،‬‬ ‫له‌وه‌ش خراپتر زیاتر له‌‬ ‫‪ 80‬ساڵه‌ كۆمه‌ڵگای توركی‬ ‫وه‌ها راهێنراوه‌ كه‌ ته‌نها‬ ‫یه‌ك نه‌ته‌وه‌ له‌ توركیادا‬ ‫هه‌یه‌ كه‌ ئه‌ویش نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫توركه‌‪ ،‬پرسیار ئه‌وه‌یه‌‪ :‬ئایا‬ ‫له‌ رووی سۆسیۆلۆژییه‌وه‌‬ ‫چۆن جارێكی تر ئه‌م‬ ‫رابهێنرێته‌وه‌‬ ‫كۆمه‌ڵگایه‌‬ ‫له‌سه‌ر قبوڵكردنی زیاتر‬ ‫له‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك له‌ توركیادا‬ ‫به‌تایبه‌تی ئه‌گه‌ر بزانین ئه‌م‬ ‫پرۆسه‌یه‌ ته‌نها به‌ بڕیارو‬ ‫رێكه‌وتنی سیاسیی له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌وڵه‌تدا مسۆگه‌ر نابێت ؟‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪22‬‬

‫مێژوی مۆدێرنی کۆمه‌ڵگه‌ی تورکی‬ ‫ڕاسته‌وخۆ لکاوه‌ به‌ مێژوی بیناکردنێکی‬ ‫تیۆریه‌وه‌ که‌ نزیکه‌ی سه‌د ساڵه‌ کاریله‌سه‌ر‬ ‫ده‌ک��رێ��ت‪ .‬ب �ه‌و مانایه‌ی که‌ کۆمه‌ڵگه‌ی‬ ‫تورکی مۆدێرن پێکهاته‌یه‌کی هه‌ره‌مه‌کی‬ ‫نیه‌ و تێکه‌ڵه‌یه‌ك له‌ چه‌ند تیره‌ و هۆزێكی‬ ‫پ �ه‌رش و باڵونیه‌‪ ،‬به‌ڵکو کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی‬ ‫ن �ه‌خ��ش �ه‌ب��ۆداڕێ��ژراو و پ���ه‌روه‌رده‌ک���راوه‌‬ ‫له‌سه‌ر تیۆرێکی کۆمه‌اڵیه‌تی که‌ له‌سه‌ده‌ی‬ ‫نۆزده‌هه‌مه‌وه‌ زانسته‌ کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان ناویان‬ ‫ناوه‌ »داروینیسمی کۆمه‌اڵیه‌تی » ! و هه‌ر‬ ‫خوێندنه‌وه‌یه‌کی کۆمه‌ڵگه‌ی تورکی به‌بێ‬ ‫په‌نابردن بۆ ئه‌م تیۆریه‌ به‌هه‌ڵه‌ماندا ده‌بات‪.‬‬ ‫داروینیسمی کۆمه‌اڵیه‌تی چیه‌ ؟ من‬ ‫ده‌زانم که‌ کتێبخانه‌ی کوردی له‌م بواره‌دا‬ ‫هه‌ژاره‌ و ده‌شزانم که‌ زۆر به‌ده‌گمه‌ن نه‌بێت‬ ‫ڕۆشنبیرانی کورد ئاماژه‌یان پێنه‌داوه‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫بۆیه‌ هه‌وڵده‌ده‌م به‌شێوه‌یه‌کی فه‌رهه‌نگی و‬ ‫ساده‌ پێناسه‌ی بکه‌م تا خوێنه‌ر بزانێت باسی‬ ‫چی ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫گوزارشتی داروینیسمی کۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫بۆیه‌که‌مجار له‌ پاریسدا سه‌رهه‌ڵده‌دات‪.‬‬ ‫ساڵی ‪ 1880‬ئێمیل گۆتیه‌‪ ،‬بابه‌تێك به‌‬ ‫ناوی « دارویسنیسمی کۆمه‌اڵیه‌تیه‌وه‌ «‬ ‫باڵوده‌کاته‌وه‌‪ .‬ش��ارل داروی��ن‪ ،‬که‌ ئێمیل‬ ‫گۆتێ وه‌ك سه‌رچاوه‌ به‌کارهێناوه‌‪ ،‬به‌توندی‬ ‫دژای�ه‌ت��ی ئ�ه‌م تیۆریه‌ده‌کات و نایه‌وێت‬ ‫تیۆریه‌که‌ی به‌سه‌ر ژیانی کۆمه‌اڵیه‌تی و‬ ‫سیاسیدا جێبه‌جێبکرێت‪ .‬به‌اڵم له‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫خواستی ئه‌و‪ ،‬تیۆری داروینیسمی کۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫دروستده‌بێت و خۆی ده‌سه‌پێنێت‪.‬‬ ‫داروینیسمی کۆمه‌اڵیه‌تی بریتیه‌ له‌‬ ‫تیۆرێکی سیاسی‪/‬کۆمه‌اڵیه‌تی که‌ له‌ سه‌ده‌ی‬ ‫نۆزده‌هه‌مدا سه‌رهه‌ڵده‌دات کار له‌سه‌ر‬ ‫گریمانه‌ی ملمالنێ ده‌ک���ات؛ ملمالنێ‬ ‫له‌پێناوی ژیانی کۆمه‌اڵیه‌تی و سیاسی‬ ‫مرۆڤه‌کاندا‪ .‬ل �ه‌م تیۆریه‌دا هاوکێشه‌ی‬ ‫ملمالنێی نێوان مرۆڤه‌کان وه‌ك دۆخێکی‬ ‫سروشتی و کارکردن له‌ نێو « سروشت »دا‬ ‫وێناده‌کرێت‪ .‬واته‌ په‌یوه‌ندیه‌ کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان‬ ‫پێشهه‌ر شتێك پ �ه‌ی��وه‌ن��دی سروشتین‪.‬‬ ‫له‌م تیۆریه‌دا چه‌مکی « پێشکه‌وتن »ی‬ ‫به‌شه‌ری و چه‌مکی ملمالنێ به‌یه‌که‌وه‌‬ ‫گرێدراون ‪ :‬ملمالنێی نێوان مرۆڤه‌کان به‌ره‌و‬ ‫هه‌لومه‌رجێکی باشتریان ده‌ب��ا‪ .‬پ��رۆژه‌ی‬ ‫سیاسی ئه‌م تیۆریه‌ بریتیه‌ له‌ سڕینه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫گه‌ل و ده‌زگا و جڤات و هه‌ڵسوکه‌وتانه‌ی‬ ‫که‌ ده‌ب��ن به‌ گرفت و کۆسیپ له‌ڕێگای‬ ‫پێشکه‌وتنی به‌شه‌ری و گوزارشتکردن له‌‬ ‫ملمالنێ له‌پێناوی وجود و ده‌سته‌بژێری‬ ‫سروشتیدا ( االنتقا‌و الگبیعی‪Sélection/‬‬ ‫‪ .) naturelle‬پرۆژه‌ی سڕینه‌وه‌ی وجودی‬ ‫هه‌مو ئه‌و که‌س و گروپانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ که‌ «‬ ‫که‌متر شیاوی ئه‌وه‌ن له‌ ژیاندا به‌رده‌وامبن‬ ‫» و ده‌بن به‌ کۆسی له‌ڕێگای ئه‌و که‌س‬ ‫و گروپانه‌دا که‌ »زیاتر شیاوی ئه‌وه‌ن له‌‬ ‫ژیاندا به‌رده‌وامبن »‪ .‬هریبۆرت سپۆنسه‌ر‪،‬‬ ‫که‌ یه‌کێکه‌ له‌سه‌ر چاوه‌ به‌هێزه‌کانی ئه‌م‬ ‫تیۆریه‌‪ ،‬ده‌ڵێت ‪ « :‬هه‌ر پاراستنێکی گروپه‌‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیه‌ الوازه‌کان ده‌بێت به‌ کۆسپ له‌‬ ‫ڕێگای گه‌شه‌کردنی به‌شه‌ریه‌تدا » !‬ ‫له‌ سه‌ره‌تاکانی سه‌ده‌ی بیسته‌مه‌وه‌‪ ،‬له‌‬ ‫تورکیادا پیاوێك دێته‌ سه‌ر شانۆ که‌ تاسه‌ر‬ ‫ئێسقانی له‌ژێر کارایی ئه‌م تیۆریه‌دایه‌‪.‬‬ ‫پیاوێك به‌ناوی موسته‌فا که‌مال‪ ،‬که‌ زمانی‬

‫فه‌ره‌نسی و تورکی وه‌ك یه‌ك زانیوه‌ و له‌نێو‬ ‫فیکری فه‌ره‌نسی ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا جیهانبینی‬ ‫خۆی بیناکردوه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ نوخبه‌یه‌کی دیکه‌ی‬ ‫تورکیدا که‌ هه‌ڵگری هه‌مان جیهانبینی بون‪،‬‬ ‫پاش سه‌رکه‌وتن له‌ جه‌نگ و به‌زاندنی هێزه‌‬ ‫ده‌ره‌کیه‌کان که‌ له‌ هه‌ر چوار الوه‌ په‌الماری‬ ‫تورکیای عوسمانییان دابو‪ ،‬پاش ده‌رکه‌وتنی‬ ‫موسته‌فا که‌مال وه‌ك فریادره‌س و ڕه‌مزی‬ ‫نیشتمانیی پیرۆز بۆ هه‌میشه‌یی‪ ،‬بڕیاریدا‬ ‫بۆ هه‌تاهه‌تایه‌ پشتبکاته‌ ئه‌و بیناکردنه‌‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ییه‌ی که‌ له‌ سه‌ده‌کانی ڕابوردودا‬ ‫عوسمانیه‌کان کاریان له‌سه‌ر کردبو‪ .‬لێره‌وه‌‬ ‫قۆناغی په‌ڕینه‌وه‌ ده‌ستپێده‌کات ‪ :‬په‌ڕینه‌وه‌‬ ‫له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی گه‌له‌ جیاوازه‌کان‪ ،‬گروپه‌‬ ‫ج��ی��اوازه‌ک��ان‪ ،‬جڤاته‌ ج��ی��اوازه‌ک��ان‪ ،‬ئاینه‌‬ ‫جیاوازه‌کان بۆ کۆمه‌ڵگه‌ی به‌هێزی یه‌ك‬ ‫ڕه‌ن��گ‪ ،‬یه‌ك زم��ان‪ ،‬یه‌ك کولتور‪ ،‬یه‌ك‬ ‫ڕه‌گه‌ز‪ ،‬یه‌ك شوناسی گونجاوی گونجاوکاری‬ ‫گونجاوکراو !‬


‫‪23‬‬

‫ه���ەردوو هێزە ئیسالمییەكەی‬ ‫ك��وردس��ت��ان‪ ،‬ك��ۆم��ەڵ��ی ئیسالمی و‬ ‫ی��ەك��گ��رت��ووی ئیسالمی ك��وردس��ت��ان‪،‬‬ ‫بڕیارە لە ئایندەیەكی نزیكدا پێكهێنان‬ ‫ی��ان پێكنەهێنانی لیستێكی ئیسالمی‬ ‫هاوبەش بۆ هەڵبژاردنەكانی كوردستان‬ ‫یەكالبكەنەوە‪ ،‬لەوبارەیەوە هەردووال‬ ‫لیژنەیەكی هاوبەشیان پێكهێناوەو‬ ‫گفتوگۆشیان بەردەوامەو بەنیازن ئەگەر‬ ‫بڕیاری یەك لیستییاندا‪ ،‬ئ��ەوا لەگەڵ‬ ‫بزوتنەوەی ئیسالمیشدا قسە بكەن‪ ،‬بۆ‬ ‫ئ��ەوەی ئەوانیش بچنە ناو ئەو لیستە‬ ‫هاوبەشە ئیسالمییەوە‪.‬‬

‫لێره‌وه‌ موسته‌فا که‌مال و نوخبه‌ی ده‌وروبه‌ری‪ ،‬پرۆسێسی ڕاکێشانی ئه‌م ئایدیاله‌یان بۆ نێو‬ ‫واقیعی کۆمه‌اڵیه‌تی و سیاسی ده‌سپێکرد‪ .‬ئه‌لف و بای ئه‌م پرۆسێسه‌ بریتیبو له‌ سڕینه‌وه‌ی هه‌مو‬ ‫ئه‌و شوناس‪ ،‬کولتور‪ ،‬گه‌ل‪ ،‬گروپ‪ ،‬جڤات و زمانانه‌ی که‌ که‌متر شیاوی ئه‌وه‌ن له‌ وجوددا بمێننه‌وه‌‬ ‫و ده‌بن به‌ گرفت له‌ ڕێگای دروستبونی ئه‌م ئایدیاله‌دا‪.‬‬ ‫له‌ هه‌لومه‌رجێکی ئاوادا و به‌درێژایی نزیکه‌ی سه‌ده‌یه‌ك کولتوری کوردی‪ ،‬زمانی کوردی‪،‬‬ ‫گه‌لی کورد‪ ،‬شوناسی کوردی له‌ تورکیادا‪ ،‬بوون به‌ ژێر بیلۆدۆزه‌ری ئه‌م پرۆسێسه‌وه‌‪ ،‬به‌ڕاده‌یه‌ك‬ ‫ک‌ه ناونانی باڵنده‌کانیش‪ ،‬ئاژه‌ڵه‌کانیش به‌ کوردی قه‌ده‌غه‌کرا‪ .‬ئێمه‌ هه‌ڵه‌یه‌ن گه‌ر پێمانوابێت ئه‌م‬ ‫پرۆسێسه‌ جه‌نگی تورکه‌کان بو به‌رامبه‌ر به‌ کورده‌کان‪ ،‬یاخود ئه‌م جه‌نگه‌ له‌ حیقدی تورکه‌کان‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌ کورده‌کانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتوه‌ ! هه‌مو ئه‌م لێکدانه‌وانه‌ ساده‌ن و هه‌ڵه‌ن‪ .‬هه‌مو‬ ‫ئه‌وه‌ی له‌ تورکیادا ڕویدا ته‌نها په‌یوه‌ندی به‌ چۆنیه‌تی دروستکردنی ئه‌م تایپه‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌وه‌ هه‌یه‌‬ ‫و هیچیتر !‬ ‫ئایا له‌ ئێستادا ئۆجه‌الن و ئه‌ردۆگان ده‌توانن ئه‌م مێژوه‌ به‌ بڕیارێکی سیاسی هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه‌‬ ‫و مێژویه‌کی دیکه‌ دروستبکه‌ن ؟ بێگومان نه‌خێر‪ .‬به‌بێ ده‌سپێکردنی پرۆسێسسێکی په‌روه‌رده‌یی‬ ‫پێچه‌وانه‌‪ ،‬که‌ به‌الی که‌مه‌وه‌ ته‌مه‌نی دو نه‌وه‌ی ده‌وێت‪ ،‬ئه‌سته‌مه‌ له‌نێو نه‌خشه‌ی کۆمه‌ڵگه‌یی‬ ‫تورکی ئێستادا بستێك ڕوبه‌ر‪ ،‬بستێك پانتایی بۆ شتێك دروستببێت که‌ پێده‌وترێت « کورد »‪.‬‬ ‫ئایا داد و گه‌شه‌پێدان ده‌توانن ببن به‌ ئه‌کته‌ری پرۆسێسی پێچه‌وانه‌ ؟ ئایا ئۆجه‌الن و پارتی‬ ‫کرێکاران ده‌بن ده‌توانن له‌م بیناکردنه‌ تیۆریه‌ تێبگه‌ن و پرۆژه‌ی عه‌قاڵنیانه‌ی هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌ لێی‬ ‫دابنێن ؟ پێموایه‌ له‌ئێستادا ناتوانین وه‌اڵمی ئه‌م پرسیارانه‌ بده‌یه‌نه‌وه‌ و ده‌بێت چاوه‌ڕوانی داتاکان‬ ‫بین‪.‬‬

‫پ��اش ئ���ەوەی ئەنجومەنی‬ ‫ن��وێ��ن��ەران��ی ع��ێ��راق ل��ەم��اوەی‬ ‫راب��ردوودا‪ ،‬پرس و دۆسێی كڕینی‬ ‫چەك لە روسیاو گەندەڵییەكانی‬ ‫وروژان��دو پاشان رەوان��ەی دادگای‬ ‫تاوانەكانی عێراقی كردو لێكۆڵینەوە‬ ‫سەرەتاییەكان دەستی پێكرد‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەچەند رۆژی راب��ردوودا هەواڵی‬ ‫داخستن و كۆتایی هاتنی ئەو‬ ‫دۆسێیە لەالیەن دادگای تاوانەكانی‬ ‫ع��ێ��راق��ەوە ب�ڵاوك��رای��ەوە‪ ،‬ئەندام‬ ‫پەرلەمانێكی عێراق لەسەر لیستی‬ ‫دەوڵەتی یاسا ئاماژەی بەوەكرد‬ ‫هەر لەسەرتاوە دیاربوو كە ئەو‬ ‫مەسەلەیە تاوان نەبووەو پێویستی‬ ‫نەدەكرد بچێتە دادگ��ا‪ ،‬هەربۆیە‬ ‫دادگاش بڕیاری خۆی داو دۆسێكەی‬ ‫داخست‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪24‬‬

‫ناڕاستەوخۆ رەخنە لە نوری مالیكی دەگرێت‪!..‬‬

‫د‪ .‬ئیبراهیم جەعفەری‪،‬‬

‫سەرۆكی هاوپەیمانیی نیشتمانیی شیعە تایبەت بۆ وااڵپرێس‪:‬‬

‫سەرۆكی حكومەت‪ ،‬دەبێت سەرۆكی واڵتەكەی بێت‬ ‫نەك وەك سەرۆكی حزب كاربكات‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪25‬‬

‫* ئەوەی ئەمڕۆ لە عێراقدا دەگوزەرێت‬ ‫چییە؟ كێشەی نەتەوەكانی عێراقە یاخود‬ ‫سیاسییەكان؟‬ ‫ بێگومان ئەو كێشانەی ئەمڕۆ هاتوونەتە‬‫ئاراوەو بەرۆكیان بەعێراق گرتووە كێشەی‬ ‫هاوواڵتی و نەتەوەكانی ناو عێراق نین‪ ،‬ئەوان‬ ‫ویستیان نییە ئەم دۆخە بەم جۆرە بخوڵقێت‬ ‫و نا ئارامی لەعێراقدا تەشەنە بسێنێت‪،‬‬

‫د‪ .‬ئیبراهیم ج��ەع��ف��ەری سەرۆكی‬ ‫عێراقی‪،‬‬ ‫نیشتمانیی‬ ‫هاوپەیمانێتی‬ ‫لەدیدارێكی تایبەت ب��ەوااڵپ��رێ��س‪-‬دا‪،‬‬ ‫بەشێوەیەكی ناڕاستەوخۆ رەخنە لە سەرۆك‬ ‫وەزیرانی عێراق نوری مالیكی دەگرێت و‬ ‫ئاماژە بەوە دەكات كە سەرۆكی حكومەت‬ ‫و سەرۆكی حزب دوو پۆستی جیاوازن‪.‬‬ ‫هەروەها تیشك دەخاتە سەر هۆكاری‬ ‫ئەو كێشەو ملمالنێیانەی ئەمڕۆ لەعێراقدا‬ ‫دەگوزەرێن‪ ،‬هاوكات چۆنیەتی كاركردن بۆ‬ ‫چارەسەركردنیشیان دەخاتەڕوو‪ .‬لێرەدا دەقی‬ ‫ئەو دیدارە رۆژنامەنووسییە باڵودەكەینەوە‪.‬‬ ‫سازدانی‪:‬‬ ‫زانا حەمە غەریب‪ -‬بەغدا‬

‫بەڵكو ئەوان خوازیاری ژیانێكی ئاسایی و‬ ‫بێ كێشەن‪ ،‬ئەوەی هۆكاری سەرەكییە بۆ‬ ‫دروستبوونی رێكنەكەوتن و لەیەكنەگەیشتنی‬ ‫كوتلە سیاسییەكانی عێراق نەزانینی چۆنیەتی‬ ‫مامەڵەكردنە لەگەڵ كێشەو گرفتە سیاسی و‬ ‫ئابووری و ناوخۆییەكان‪.‬‬ ‫* بەبڕوای بەڕێزتان بۆچی سیاسییەكان‬ ‫نایانەوێت كێشەكان چارەسەر بكرێت؟‬ ‫ پێموانیە ن��ای��ان��ەوێ��ت كێشەكان‬‫چارەسەر بكرێن‪ ،‬نەخێر‪ ،‬هەموو سیاسییەك‬ ‫حەزدەكات واڵتەكەی بێ كێشە بێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەوەی هۆكارە بۆ چارەسەرنەبوونی كێشەكان‬ ‫یەكتر قبوڵنەكردنی سیاسییەكانە‪ ،‬چونكە‬ ‫ئەگەر قبوڵكردنی بیروبۆچوونەكانی یەكتری‬ ‫هەبوایە ئەوا كێشەكان نەئەگەیشتنە ئەم‬ ‫دەرەنجامە چاوەڕواننەكراوەی كە دەیبینین‪.‬‬ ‫* هەست ناكرێت پابەندنەبوونی‬ ‫سیاسییەكان بەدەستوورەوە وای كردبێت‬ ‫عێراق بەرەو ئەم تەنگەژەیە هەنگاو بنێت؟‬ ‫ بەدڵنیاییەوە ئ��ەگ��ەر ئ���ەوەی لە‬‫دەستووردا هاتووە پابەندبین پێوەی ئەم‬ ‫ئاستەنگانە بەمشێوەیە نایەنە بەردەممان‪،‬‬ ‫راستە دەستوور لەساتەوەختێكی زۆر خێرادا‬ ‫دانرا‪ ،‬بەاڵم ئەكرێت بەپێی ئەو دەستوورە‬ ‫كارەكان ببرێن بەڕێوە‪ ،‬ئەگەر شتێكیش‬ ‫هەبێت پێویست بە گ��ۆڕان��ك��اری یاخود‬ ‫گفتوگۆكردن بكات لەناو دەستوورەكەدا‬ ‫ئەكرێت گۆڕانكاری ب��ەس��ەردا بهێنرێت‪،‬‬ ‫چونكە دەستوور یەكێك نییە لەو شتانەی‬ ‫دەستكاری كردنی حەرام بێت و ئەكرێت‬ ‫گۆڕانكاریشی تێدا بكرێت‪ ،‬بەاڵم بەگشتی‬ ‫گ��ەڕان��ەوە بۆ دەس��ت��وور گ��ەڕان��ەوەی��ە بۆ‬ ‫ئارامی لەعێراق‪ ،‬چونكە ئەو دەستوورە‬ ‫لەالیەن خەڵكەوە پەسەندكراوەو ئەوەی‬ ‫لەدەستووریشدا هەبێت هاوواڵتیانی عێراقی‬ ‫و سیاسییەكانیش ئەبێت پێوەی پابەندبن‪.‬‬ ‫* زۆرجار ئەوە دەبینین كە سیاسییەكان‬ ‫بۆ چ��ارەس��ەری كێشەكان پەنا دەبەنە‬ ‫ب��ەردەم رێككەوتنی سیاسی‪ ،‬بۆچی پەنا‬ ‫دەبەنەبەردەم رێككەوتنی سیاسی و پەنا‬ ‫نابەنەبەردەم دەستوور‪ ،‬هۆكاری ئەمە چییە؟‬ ‫ بەبڕوای من رێكەوتنی سیاسی شتێك‬‫نییە وەك بەدیل بۆ دەستوور دابنرێت یاخود‬

‫وا ب��ڕی��ارە س��ەرۆك��ی ئ��ێ��ران‪،‬‬ ‫مەحمودی ئەحمەدی نەژاد‪ ،‬سەردانی‬ ‫هەرێمی ك��وردس��ت��ان ب��ك��ات‪ ،‬بڕیاری‬ ‫سەردانی سەرۆكی ئێران لەسەر داواو‬ ‫بانگهێشتی خانمی یەكەمی عێراقە لەپاش‬ ‫سەردانیكردنی بۆ ئەو واڵتە‪ ،‬هەر بۆ ئەو‬ ‫مەبەستە ئەحمەدی نەژاد داوەتنامەكەی‬ ‫قبووڵكردووەو ئەوەی راگەیاندووە‪ ،‬هەر‬ ‫كە مام ج��ەالل گ��ەڕای��ەوە كوردستان‪،‬‬ ‫بەدڵنیاییەوە سەردانی كوردستان دەكات‬ ‫و خۆشحاڵیش دەبێت بەو سەردانە‪.‬‬

‫لەدوا وتاری تایبەتی خۆیدا‪،‬‬ ‫ئازاد جوندیانی وتەبێژی مەكتەبی‬ ‫س��ی��اس��ی یەكێتیی نیشتمانیی‬ ‫كوردستان‪ ،‬لەبارەی پرسی دەستوورو‬ ‫مەسەلەی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی‬ ‫هەرێم و هەموو ئەو یاسایانەی كە‬ ‫رەهەندی نیشتمانیان هەیە‪ ،‬بیروڕای‬ ‫یەكێتی لەبارەیەوە خستۆتەڕوو‪،‬‬ ‫وتەبێژی مەكتەبی سیاسی بۆچوونی‬ ‫حزبەكەی دەخ��ات��ەڕوو ب��ەوەی كە‬ ‫یەكێتی لەگەڵ ئەوەیە كە هەموو‬ ‫ئەو بابەتانەی رەهەندی نیشتمانیان‬ ‫هەیە رای هەموو الیەنەكانی لەسەر‬ ‫بێ و سازان لە نێوانیاندا هەبێت‪،‬‬ ‫چونكە یەكێتی پێیخۆش نییەو‬ ‫ناشیەوێت نێوانی حزبەكان بەرەو‬ ‫خراپی بڕوات‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪26‬‬

‫ئیبراهیم جەعفەری و نوری مالیكی‬

‫پێچەوانەی ئەو بێت! چونكە لەعێراقدا‬ ‫وەك پێشتر ئاماژەم پێكرد لێكتێنەگەیشتنی‬ ‫سیاسی و یەكتر قبوڵ نەكردن هەیە‪،‬‬ ‫ئەگەر یەكتر قبوڵ كردن هەبێت كەواتە‬ ‫بەگەڕانەوە بۆ بنەما دەستوورییەكان‬ ‫دەتواندرێت كێشەكان بەئاسانی چارەسەر‬ ‫بكرێن یاخود چارەسەریان بۆ بدۆزرێتەوە‪،‬‬ ‫هۆكاری پەنابردنە بەردەم رێككەوتنی‬ ‫سیاسی لەنێوان كوتلە سیاسییەكان‬ ‫ئەمە كارێكە لەعێراقدا بەتایبەت بوونی‬ ‫هەیەو باوەڕم نییە وا بەئاسانیش بنەبڕ‬ ‫بكرێت و زۆرجاریش تەوافوقاتی سیاسی‬ ‫بۆتە هۆی قوڵكردنەوەی قەیرانەكان و‬ ‫كاتمان پێویستە بۆ ئەوەی عێراق ببێتە‬ ‫حكومەتێكی پراو پڕ دەستووری‪.‬‬ ‫* مەبەستت لە حكومەتی دەستووری‬ ‫ئەوەیە كە ئەم حكومەتەی هەیە دەكرێت‬ ‫ناوی لێ بنێین حكومەتی حزبی یان نا‬ ‫دەستووری؟‬ ‫ ب��ەب��ڕوای من ه��ەر حكومەت و‬‫سەركردەیەك هاوواڵتی لەالی پەسەند‬ ‫بوو‪ ،‬بەحكومەت و سەركردەی ئەرێنی‬ ‫ن���اوی ب���رد‪ ،‬ئ���ەوە ل��ە دەس���ت���وورەوە‬ ‫نزیكەو پابەندی بنەما دەستوورییەكانە‪،‬‬ ‫چ��ون��ك��ە ك��ات��ێ��ك ك��ەس��ێ��ك ل��ەڕێ��گ��ەی‬ ‫پارتێكی سیاسییەوە دەبێتە سەرۆكی‬ ‫ح��ك��وم��ەت‪ ،‬ئیتر ئ��ەو كەسە دەبێت‬

‫هیوادارم ئەم‬ ‫بارودۆخەی كە هەیە‬ ‫بەگفتوگۆی برایانە‬ ‫چارەسەریان بۆ‬ ‫بدۆزرێتەوە نەك‬ ‫لەڕێگەی چەكەوە‬ ‫جارێكی تر عێراق‬ ‫خوێناوی بكرێتەوە‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫سەرۆكی واڵتەكەی بێت نەوەك سەرۆكی‬ ‫حزبەكەی‪ ،‬چونكە پۆستی حكومەت و‬ ‫پۆستی حزبی دووشتی لەیەك جیاوازن‪،‬‬ ‫هەربۆیەش دەكرێت زۆرێ��ك لەپۆستە‬ ‫حكومی و ئیدارییەكانیش بۆ بەرژەوەندی‬ ‫تایبەتی و حزبی بەكاربهێنرێن و ئەو‬ ‫جۆرە بیرو بۆچوونەش پێچەوانەی بنەما‬ ‫دەستوورییەكانە!‬ ‫* چۆن دەڕوانیتە ئەم بارودۆخەی‬ ‫ئێستا لەعێراقدا روودەدات بەتایبەت كە‬ ‫هەندێك پێیانوایە ئەمە جۆرێكە لەشەڕی‬ ‫تائیفی و مەزهەبی كە سەریهەڵداوەتەوە؟‬ ‫ م��ن ب�����اوەڕم وای���ە ك��ە ئێمە‬‫خۆشەویستی و برایەتی كۆماندەكاتەوە‬ ‫لەعێراقدا بەهەموو نەتەوەو زم��ان و‬ ‫مەزهەبەكانەوە‪ ،‬شتێك نییە بۆ ئەوەی‬ ‫جیاكاری و لێكترازان دروس��ت بكات‬ ‫لەنێوانمان جگە لەبەدحاڵی ب��وون و‬ ‫هەندێك بۆچوونی جیاواز كە ئەمەش‬ ‫ناگاتە ئەوەی پەناببرێتەبەر بەكارهێنانی‬ ‫چەك بۆ چارەسەری كێشەكان‪ ،‬بەڵكو‬ ‫ب��ەپ��ێ��چ��ەوان��ەوە پێویستە هەمیشە‬ ‫پەناببرێتەبەر گفتوگۆو لەیەكگەیشتن‪،‬‬ ‫من هیوام وای��ە ئ��ەم ب��ارودۆخ��ەی كە‬ ‫هەیە بەگفتوگۆی برایانە چارەسەریان بۆ‬ ‫بدۆزرێتەوە نەوەك لەڕێگەی چەكەوە‬ ‫جارێكی تر عێراق خوێناوی بكرێتەوە‪.‬‬


‫‪27‬‬

‫كورد لە زانكۆی كەركوكدا لەپاشەكشەو شكستدایە‪!..‬‬

‫د‪ .‬عومەر ئیبراهیم‪ ،‬پڕۆفیسۆری یەكەم لە زانكۆی كەركوك‪:‬‬

‫بەناو زانكۆ بەدەستی كوردەوەیە‪ ،‬بەاڵم بەكردار‬ ‫بەدەستی توركمانەوەیە‬ ‫« رێژەی مامۆستای كورد ‪ %8‬تێپەڕ ناكات»‬ ‫كەناڵی شەرقییە وێنەی‬ ‫شەڕەكەی نیشاندا كە تیایدا‬ ‫لە چەند كوردێك دەدرێت‬

‫زانكۆی كەركوك‪ ،‬لە ناوەندە ئەكادیمی و‬ ‫رۆشنبیرییە هەرە دیارەكانی شاری كەركوكە‪.‬‬ ‫ئەگەرچی كورد لە شارەكەدا دەسەاڵتی زۆرەو‬ ‫لەناو زانكۆی كەركوكیشدا وەها دەردەكەوێت‬ ‫كە زانكۆكە بە دەستی ك��وردەوەی��ە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هێزو بوونی كورد لەم زانكۆیەدا لە پاشەكشەو‬ ‫شكستدایە‪ ..‬ئ��ەم راستییانە لەسەر زاری‬ ‫پڕۆفیسۆری یەكەم لە زانكۆی كەركوك د‪ .‬عومەر‬ ‫ئیبراهیم‪ ،‬دەبیستیت كە وەك مامۆستایەكی‬ ‫كوردی خەمخۆر باس لە كێشەكانی ئەم زانكۆیە‬ ‫دەكات‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬عیماد جەباری‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪28‬‬

‫مامۆستا كەركوكییەكان لە‬ ‫هەرێمی كوردستان وانە دەڵێنەوەو‬ ‫نایەن خزمەت بە زانكۆی كەركوك‬ ‫بكەن‬ ‫* رەوشی زانكۆی كەركوك لە ئێستادا چۆن دەبینیت؟‬ ‫ هیواخوازبووین زانكۆی كەركوك گەورەترین زانكۆ‬‫بێت‪ ،‬بەاڵم ئەوە (‪ )8‬ساڵە هەر (‪ )8‬كۆلێژی هەیە‪ ،‬بەداخەوە‬ ‫بەو ئاراستەیەدا نەڕۆشت كە جێگای خەونی كەركوكییەكان‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫* كێ هۆكارە لە بەردەم گۆڕانكارییەكاندا‪ ،‬بەغدا یاخود‬ ‫زانكۆ خۆی؟‬ ‫ هەردووال‪ ،‬چونكە هەركاتێك نێوانی هەرێم و بەغدا‬‫ئاڵۆزبێت زانكۆی كەركوك بەڕەوشێكی خراپدا تێدەپەڕێت‪،‬‬ ‫بەغدا بەوان ناوێرێت بە كەركوكی دەڕێژێت‪ ،‬دواتر هەموو‬ ‫ئەو كەسانەی سەرۆكایەتیی زانكۆیان گرتەئەستۆ خزمەتی‬ ‫خۆیان زیاتر كرد‪ ،‬ملمالنێی حزبیش كاریگەریی زۆری‬ ‫هەبوو‪.‬‬ ‫* پێتوایە رەوش��ی زانكۆی كەركوك ب��ەرەو باشتر‬ ‫دەڕوات یان خراپ تر؟‬ ‫ زانكۆی كەركوك ئەمڕۆ تەنها بڕوانامە دەدات‪،‬‬‫خوێندكار كە بڕوانامەكەی وەرگ��رت ئیتر پەیوەندیی‬ ‫بەزانكۆوە نامێنێت‪ ،‬چونكە هیچ كاریگەرییەكی نییە‪ ،‬زانكۆ‬ ‫دەبێت ئاوێنە بێت‪ ،‬رێژەی مامۆستای كورد لە (‪ )%8‬تێپەڕ‬ ‫ناكات‪ ،‬سێ ساڵە بەشی كوردیمان هەیە‪ ،‬كەچی تەنها سێ‬ ‫پڕۆفیسۆرمان هەیە‪ ،‬مامۆستا كەركوكییەكان لە كوردستان‬ ‫وانە دەڵێنەوەو نایەن خزمەت بە زانكۆی كەركوك بكەن‪.‬‬ ‫* ئەو مامۆستا كەركوكییانە بۆ ناگەڕێنەوە؟‬ ‫ كەس لەكولێرەی گەرم هەڵنایەت‪ ،‬چونكە كولێرەكەی‬‫كەركوك ساردترە!‬ ‫* دیارو ئاشكرایە كە خوێندكارانی زانكۆكەتان سەر‬ ‫بەپێكهاتە جیاوازەكانی ناو شاری كەركوكن‪ ،‬پێتوانییە ئەو‬ ‫خوێندكارانە دابەش بووبێتن بەسەر الیەنە سیاسییەكانیشدا؟‬ ‫ لە زانكۆدا سەرجەم پێكهاتەكان كێشەیان نییە‪،‬‬‫ئەگەر لە دەرەوە خەڵكانێك كاریگەری خراپیان لێ‬ ‫نەكات‪ ،‬بۆ نموونە‪ :‬پێش چەند هەفتەیەك بەهۆی ئەوەی‬ ‫سەرۆك بەشێكی كۆلێژی ئەندازیاری گۆڕدرا‪ ،‬كۆمەڵێك‬ ‫لە كۆلێژەكانی تر شەڕیان خستە نێوان خوێندكارە كوردو‬ ‫توركمانەكانی ئەو كۆلێژەوە‪ ،‬زانكۆ لێكۆڵینەوەی نەكردو‬ ‫كەناڵی شەرقییە وێنەی شەڕەكەی نیشاندا كە تیایدا لە‬ ‫چەند كوردێك دەدرێ��ت‪ ،‬تا كار گەیشتە ئەوەی لەسێ‬ ‫كۆلێژ كشتوكاڵ‪ ،‬ئەندازیاری‪ ،‬زانستی‪ ،‬خوێندكارە كوردەكان‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪29‬‬

‫هەموو ئەو كەسانەی سەرۆكایەتیی زانكۆیان گرتەئەستۆ‬ ‫زیاتر خزمەتی خۆیان كرد‬ ‫تۆڵەی خۆیان لەو توركمانانە كردەوە كە بەشداریی شەڕەكەیان كردبوو‪ ،‬لەگەڵ ئەوەشدا كورد هێشتا‬ ‫خۆی راگرتووە‪.‬‬ ‫* بۆ زانیاری زیاتر لەسەر ئەو رووداوەی باست كرد‪ ،‬لە دیمەنەكانی شەڕەكەی بەردەم‬ ‫پرسگەی كۆلێژی ئەندازیاریدا‪،‬چەند گەنجێكی توركمان دەبینران كە دەمانچەیان پێبوو‪ ،‬ئەوانەیش‬ ‫خوێندكاربوون یان نا؟‬ ‫ نەخێر ئەوانە پاسەوانی بەرپرسێكی شارەكە بوون‪.‬‬‫* دووبارەبوونەوەی ئەم شەڕانە تا چەند مەترسییە لە سەر زانكۆ‪ ،‬ئەگەر مەترسییە بۆ هەوڵی‬ ‫دەربازبوونتان لێی نەداوە؟‬ ‫ بەناو زانكۆ بەدەستی كوردەوەیە‪ ،‬بەاڵم بەكردار بەدەستی توركمانەوەیە! چونكە سەرۆكی‬‫زانكۆ دەسەاڵتەكانی خۆی تەسلیمی دوو جێگرەكەی كردووە كە توركمانن‪.‬‬ ‫* (‪ )8‬ساڵە لە زانكۆی كەركوكدا گۆڕانكاری نەكراوە بۆچی؟‬ ‫ لە بنەڕەتدا ماوەی (‪ )10‬ساڵە راگرەكان نەگۆڕاون‪ ،‬لەگەڵ ئەوەی وەزیر پێش چوار ساڵ داوای‬‫گۆڕانكاری لە زانكۆی كەركوكدا كردووە‪ ،‬بەاڵم نەكراوە‪ ،‬گەیشتووینەتە ئەو قەناعەتەی كە دەبێت‬ ‫لەبری كورد هەر كورد دابنرێت نەك لە نەتەوەی تر‪ ،‬چونكە كێشەكە زیاتر دەبێت‪.‬‬ ‫* كێشەی زمانی كوردی لە زانكۆدا كێ لێی بەرپرسیارە؟‬ ‫ هۆكارەكەی دەكەمە سێ بەشەوە‪ ،‬بەشی یەكەم‪ ،‬رەوشی كەركوك كە ئەوە (‪ )10‬ساڵە‬‫هەنگاویك نەهاتووینەتە پێشەوە‪ .‬دووەم‪ ،‬پەروەردەی خوێندنی كوردی لە كەركوك كە دابەشكراون‬ ‫بەدوو بەشەوە‪ .‬سێهەمیان‪ ،‬زانكۆیە كە خوێندكارێك بەزمانی كوردی پێگەیشتووە‪ ،‬كەچی لە زانكۆدا‬ ‫كتێبێكی گەورەی عەرەبی دەدرێت بەدەستیەوەو نازانێت بیخوێنێتەوە! بۆیە پڕۆژەیەكم هەبوو كە‬ ‫لە سەرجەم كۆلێژە زانستییەكاندا خوێندن بكرێتە زمانی ئینگلیزی‪.‬‬ ‫* دەرچوونی ژمارەیەكی زۆری خوێندكار سااڵنە لە زانكۆی كەركوك بێ رەخساندنی هەلی كار‬ ‫تا چەند كاریگەری خراپی دەبێت؟‬ ‫ دوو سیستممان هەیە ئیشتراكی و راسمالی‪ ،‬لە سیستمی ئیشتراكی كۆندا هەر خوێندكارێك‬‫زانكۆی تەواو بكردایە دادەمەزرا‪ ،‬بەاڵم ئێستا ئەو سیستمە نەماوە‪ ،‬كەرتی تایبەتیش لە كەركوك‬ ‫زۆر الوازە كە لە ئاستی پێویستدا نییە‪.‬‬ ‫* سەرنجی ترت چییە لەبارەی زانكۆ؟‬ ‫ هیوادارم لە ئایندەدا كەركوك دوو زانكۆی هەبێت‪ ،‬بەداخەوە بینای زانكۆی كەركوك لە‬‫باشووری شارەكە دروستكرا كە ئەگەر من پارێزگار بوومایە هەر یەكەم رۆژ دەمڕماندو لە شوێنێكی‬ ‫تر دام دەمەزراند‪ ،‬بەڕای من لەجیاتی ئەوە دەبێت بەرپرسانی پەیوەندیدار هەوڵبدەن لەناو شاردا‬ ‫كۆمەڵگایەكی تر دامەزرێنن كە كۆلێژی پزیشكی و دەرمانخانەو پزیشكی ددان و پەرستیاری لە‬ ‫خۆبگرێت‪.‬‬ ‫پرۆفایل‬ ‫* لە ساڵی (‪ )1952‬لە گەڕەكی تەپە لە شاری كەركوك لە دایكبووە‪.‬‬ ‫* لە ساڵی (‪ )1975‬بەر لەوەی زانكۆ تەواو بكات‪ ،‬نەفی كراوە بۆ ناسڕیەو دوو ساڵ‬ ‫دەستبەسەر بووە‪.‬‬ ‫* دەرچووی زانكۆی بەغدایە‬ ‫* بەپلەی پرۆفیسۆری یەكەم لە زمانی عەرەبی مامۆستای كۆلیژی پەروەردەیە لە زانكۆی‬ ‫كەركوك‪.‬‬ ‫* زیاتر لە (‪ )43‬كتێب و لێكۆڵینەوەی هەیە‪.‬‬

‫بەپێی ئ��ەو زان��ی��اری��ی��ان��ەی كە‬ ‫لە هەندێ س��ەرچ��اوەی هەواڵییەوە‬ ‫باڵوكراوەتەوە‪ ،‬رێككەوتنی نێوان مالیكی‬ ‫و كورد‪ ،‬ئێران رۆڵی كاریگەریی گێڕاوە‬ ‫تێیداو داوای لە ه���ەردووال ك��ردووە‬ ‫كە پێویستە ئارامی عێراق بپارێزن و‬ ‫كێشەكان چارەسەر بكەن‪ ،‬هەروەها باس‬ ‫لەوەش دەكرێت هەر بە فشاری ئێرانە‬ ‫مالیكی بڕیاریداوە لە ئایندەیەكی نزیكدا‬ ‫سەردانی هەولێر بكات و لەگەڵ مەسعود‬ ‫بارزانی سەرۆكی هەرێم كۆببێتەوە‪.‬‬

‫ئەگەرچی لەناو كەناڵەكانی‬ ‫راگ����ەی����ان����دن����دا‪ ،‬م���ەس���ەل���ەی‬ ‫خۆكاندیدكردنەوەی مەسعود بارزانی‬ ‫بۆ خولی سێیەمی سەرۆكایەتی گەرم‬ ‫و گوڕەو تا ئێستاش بەشێوەیەكی‬ ‫رەسمی نە پارتی و نە یەكێتیش‬ ‫لەوبارەیەوە باسیان لە هیچ جۆرە‬ ‫رێككەوتنێكی نێوانیان نەكردووە‬ ‫بۆ كاندیدكردنەوەی بارزانی‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەندامێكی سەركردایەتی یەكێتی‪ ،‬بۆ‬ ‫شەفەق نیوز ئەوەی راگەیاندووە كە‬ ‫حزبەكەی لەگەڵ پارتی رێككەوتنیان‬ ‫هەیە‪ ،‬بۆئەوەی بارزانی بۆ خولی‬ ‫سێیەم خ��ۆی كاندید بكاتەوە‪،‬‬ ‫چونكە بەپێی وتەی ئەو ئەندامەی‬ ‫سەركردایەتی یەكێتی ئەم قۆناغەش‬ ‫پێویستی بە بارزانییە‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪30‬‬

‫پێكهێنانی سوپای سوننە‪،‬بـــــــــــــ‬ ‫هێرشكردنە سەر خاڵێكی سوپا لەنزیك گۆڕەپانی مانگرتووانی حەویجە‪ ،‬داواكارییەكانی سوننەی بە سووتاندندا‪ ،‬مانگرتووانیشی‬ ‫كرد بە تیرۆریست‪ ،‬عەرەبی سوننەی خستە بەردەم سێ خاڵ كە ئەویش یا گۆڕینی مالیكی‪ ،‬یاخود چەك هەڵگرتن و جەنگی‬ ‫ئەهلی‪ ،‬یاخود جیابوونەوەیان لە واڵت‪.‬‬

‫راپۆرتی‪ :‬عیماد جەباری‬ ‫سەرەتای گرژییەكان‬ ‫گۆڕەپانی مانگرتووانی قەزای حەویجە كە (‪ 55‬كم) لە باشوری خۆرئاوای‬ ‫شاری كەركوكەوە دوورە‪ ،‬بە هەمانشێوەی پارێزگا سوننە نشینەكان ماوەی چوار‬ ‫مانگە بەردەوامی هەیەو تێیدا هاوواڵتیانی عەرەبی سوننە چەندین داواكارییان‬ ‫خستبووەڕوو تا حكومەت جێبەجێی بكات كە بریتی بوو لە ئازادكردنی زیندانییەكان‬ ‫و هەڵوەشاندنەوەی ماددەی (‪)4‬ی تیرۆرو یاسای لێپرسینەوەو دادپ��ەروەری و‬ ‫باشكردنی گوزەرانی هاوواڵتیان‪ .‬سەرەتای گرژییەكانی نێوان سوپاو خۆپیشاندەران‬ ‫لەڕۆژی هەینی (‪)4/19‬دا‪ ،‬دەستیپێكرد كە بە هەفتەی (خوێنمان‬ ‫ژمارەیەك لە مانگرتووان‬ ‫خوێنی دیالەیە) ناونرا كاتێك‬ ‫هەینی هێرشیان ك��ردە‬ ‫ل�����������ەدوای ن��وێ��ژی‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪31‬‬

‫ــــەرەو جەنگی ئەهلی لە عێراق!‬ ‫سەر خاڵێكی سوپا لە نزیك گۆڕەپانەكەو‬ ‫لەئەنجامدا سەربازێك و خۆپیشاندەرێك‬ ‫كوژران و سێ سەربازیش برینداربوون و‬ ‫بكوژەكانیش دەستیان گرت بەسەر (‪)4‬‬ ‫پارچە چەكی سەربازەكاندا‪ .‬دواتر لەالیان‬ ‫فرقەی (‪)12‬ی سوپا كە سەر بە فەرماندەیی‬ ‫ئۆپەراسیۆنەكانی دیجلەن‪ ،‬گەمارۆیان‬ ‫خستە سەر مانگرتووان و ماوەی چوار‬ ‫رۆژ پێداویستییەكانی ژیانیان وەك ئاو و‬ ‫نان و كارەبایان لێ قەدەغەكردن تا رۆژە‬ ‫خوێناوییەكەی (‪.)4/23‬‬ ‫هەڵوێستی وەزارەت����ی‬ ‫بەرگریی و حكومەت‬ ‫م�����ۆڵ�����ەت�����ەك�����ەی‬

‫فەرماندەیی دیجلە لە ئێوارەی (‪)4/22‬‬ ‫كۆتاییهات بە رادەستكردنەوەی بكوژان‬ ‫و چەكی سەربازەكان‪ ،‬هێزێكی تایبەت‬ ‫ناسراو بە (‪ )swat‬لە دیالەو تكریتەوە‬ ‫گەیشتنە ق��ەزاك��ە‪ ،‬بەرەبەیانی رۆژی‬ ‫سێشەممە (‪ )4/23‬لە كاتژمێر (‪)5‬ی بەیانی‬ ‫هێرش كرایە سەر خۆپیشاندەران‪ ،‬بەپێی‬ ‫ئاماری فەرمانگەی تەندروستی كەركوك‬ ‫(‪ )44‬ك��ەس ك����وژراون (‪ )104‬كەسیش‬ ‫برینداربوون‪ .‬وەزارەتی بەرگریی عێراقیش‬ ‫ئەو كەسانەی ك��وژراون بە تیرۆریست‬ ‫ن��اوب��رد‪ ،‬لە هەمانكاتدا ن��وری مالیكی‬ ‫سەرۆك وەزیرانی عێراق كوژراوەكانی بە‬ ‫شەهید لەقەڵەمداو بڕیاریدا قەرەبوو و‬ ‫موچە بۆ كەس و كاریان ببڕێتەوە‪.‬‬ ‫داواكراویان تیا نەبوو‬ ‫ئ���ازاد ش��ك��ور‪ ،‬پەیامنێری كەناڵی‬ ‫تەغیر وەك شایەتحاڵێكی ئەو رووداوانە‪،‬‬ ‫بەسەرهاتەكانی ئەو رۆژە بۆ وااڵپرێس‬ ‫دەگ��ێ��ڕێ��ت��ەوەو دەڵ��ێ��ت‪ :‬ت��ەرم��ەك��ان و‬ ‫بریندارەكان كە رەوان��ەی نەخۆشخانەی‬ ‫ك��ەرك��وك ك��راب��وون ب��ەه��ۆی سەختی‬ ‫برینەكانیانەوە نەتوانرابوو لە حەویجە‬ ‫چارەسەریان بۆ بكەن‪ ،‬لەنێو ئەو كەسانەی‬ ‫كە بریندارو كوژرابوون شوان و كرێكارو‬ ‫كەسانێكی تێدابوو كە ب��راو و كەس و‬ ‫ك��اری��ان لە بەندینخانەكانی حكومەت‬ ‫دەستگیركرابوون‪ .‬جەختیش دەكاتەوە لە‬ ‫نەبوونی داواكراو تیایاندا‪ ،‬ئەو بەڵگەشی‬ ‫بۆ وتەكانی هێنایەوەو وت��ی‪ :‬پۆلیسی‬ ‫كەركوك سەرجەم ئەو كەسانەی ناونووس‬ ‫كرد كە كوژرابوون و برینداربوون‪ ،‬ئەگەر‬ ‫كەسێك لەوانە ناویان لە لیستی داواكراو‬ ‫و تیرۆریستاندا هەبوایە ئەوە بە دڵنیاییەوە‬ ‫پۆلیس دەستگیری دەكرد بۆیە هیچ لەو‬ ‫جۆرە كەسانە بەدینەكران‪.‬‬

‫ئەحمەد ئەبو ریشە‪:‬‬ ‫هۆزەكانی ئەنبار لە‬ ‫سەردەمی رژێمی سەدامیشدا‬ ‫چەكیان هەبووە‪ ،‬زۆربەی‬ ‫چەكە قورسەكانیان هی‬ ‫پاشماوەی شەڕی عێراقە‬ ‫لەگەڵ ئێراندا‬ ‫خالد ئەلمەفەرەجی وتەبێژی‬ ‫مانگرتووانی كەركوك‪:‬‬ ‫لە بنەڕەتدا هۆزەكانی‬ ‫كەركوك چەكدارن بەهۆی‬ ‫شوێنی نیشتەجێبوونیانەوە‬ ‫كە دەكەونە چۆڵەوانییەكانی‬ ‫حەمرین و حەویجەوە‬ ‫محەمەد جبوری ئەندامی‬ ‫ئەنجومەنی پارێزگا لە‬ ‫كوتلەی عەرەبی‪:‬‬ ‫چەكهەڵگرتن كێشەكان‬ ‫چارەسەر ناكات‪ ،‬بەڵكو ئەو‬ ‫سوپایە دابمەزرێت كێشەی‬ ‫ناوچەكە زیاتر ئاڵۆز دەبێت‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪32‬‬

‫ئەحمەد ئەبو ریشە لەكاتی خۆپیشاندانەكاندا‬

‫قوربانییەكی تری حەویجە‬

‫كوژراوەكانی حەویجە‬

‫مندڵێكی كوژراوی حەویجە‬

‫عیسا سوهێل سەرۆك هۆزی ئەلبوزوغبال‪:‬‬ ‫ئێمە دژی دامەزراندنی سوپایەكین لەسەر‬ ‫بنەمای هۆزو عەشیرەت‬ ‫«سوپای نەقشبەندی دیارترین گروپی‬ ‫چەكداری سوننەكانە لە عێراقدا»‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫زەبری كوشندە لە سوپا‬ ‫لە كاردانەوەی رووداوەكەی حەویجەدا‪ ،‬لە ناوچەكانی سلێمان‬ ‫بەگ و قەرەتەپەو ریازو رەشادو چەند گوندێكی تر‪ ،‬رووبەڕوونەوەی‬ ‫چەكداریی لە دژی سوپای عێراق لەالیەن كەسوكاری كوژراوەكان‬ ‫و هۆزە عەرەبییەكانی ناوچەكەو گروپی نەقشبەندی و گروپە‬ ‫چەكدارەكانەوە دەستیپێكردو زەبری كوشندەیان گەیاندە سوپا‪.‬‬ ‫هەر لەو هەڵچوونەی هۆزەكانی عەرەبی سوننە لە پارێزگاكانی‬ ‫تری عێراق بۆ تۆڵەسەندنەوەی كوژراوەكانی حەویجە‪ ،‬بەپشتگیریی‬ ‫پیاوە ئاینییەكان و مەرجەعەكانی خۆیان بڕیاری دامەزراندنی سوپای‬ ‫هۆزەكانیان راگەیاند بۆ بەرەنگاربوونەوەی سوپا لە ناوچەكە وەك‬ ‫بەرگری لە مانگرتووان و ترس لە دووبارەبوونەوەی حەویجەیەكی‬ ‫تر‪ .‬لە شاری كەركوك هاوشێوەی پارێزگا سوننە نشینەكان لە‬ ‫هەینی (‪ )4/26‬دوای سووتاندنی داواكارییەكانی مانگرتووان بڕیاری‬ ‫پێكهێنانی ئەو سوپایەیاندا بۆ رووبەڕووبوونەوەی سوپای عێراق كە‬ ‫ئەویش عەرەبی شارەكەی لە دوو بەرەدا جیاكردەوە‪.‬‬ ‫فتوای بۆ درا!‬ ‫خالید ئەلمەفەرەجی وتەبێژی مانگرتووانی كەركوك‪ ،‬بۆ‬ ‫وااڵپرێس وتی‪ :‬لەسەر بنەمای فتواكەی عەبدولمەلیك سەعدی‬ ‫هۆزەكانی كەركوك ئەو سوپایە دادەمەزرێنن بۆ واڵمدانەوەی‬ ‫سوپا لەهەر هێرشێك بیكاتە سەر هۆزو ناوچەكانمان‪ ..‬وتیشی‪:‬‬ ‫چەكدارەكانی هۆزەكان رێكدەخرێنەوە لەژێر سێبەرەكەیداو دەبنە‬ ‫گروپ و بەسەر بەرەكانی ناوچەكانی خۆیاندا دابەشدەبن‪..‬‬ ‫لەیەكەم كاردانەوەی دامەزراندنی سوپای هۆزەكان لە كەركوك‪،‬‬ ‫كوتلەی عەرەبی لە ئەنجومەنی نوێنەران و پارێزگا‪ ،‬لە بەیاننامەیەكدا‬ ‫رەتیانكردەوە‪ .‬لەو بەیاننامەیەدا كە بەناو پەرلەمانتارانی كوتلەی‬ ‫عەرەبی دەركرا‪ ،‬بە توندی چەكداركردنی هۆزەكان و دامەزراندنی‬ ‫سوپاكەیان رەتكردەوە‪.‬‬ ‫دەبێتە ئاژەوەگێڕی‬ ‫محەمەد جبوری ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگا لە كوتلەی‬ ‫عەرەبی‪ ،‬لە لێدوانێكیدا بۆ وااڵپریس رایگەیاند كە چەك هەڵگرتن‬ ‫نابێتە مایەی چارەسەركردنی كێشەكان‪ ،‬بەڵكو ئەو سوپایە‬ ‫دابمەزرێت كێشەی ناوچەكە زیاتر ئاڵۆز دەبێت كە دواتر دەبێتە‬ ‫مایەی ئاژاوەگێڕی‪.‬‬ ‫عیسا سوهێل سەرۆك هۆزی ئەلبوزوغبال‪ ،‬بۆ وااڵپرێس وتی‪:‬‬ ‫ئێمە دژی دامەزراندنی سوپایەكین لەسەر بنەمای هۆزو عەشیرەت‪،‬‬ ‫ئێمە پێویستمان بە سوپایەكی نیشتمانی هەیە‪ ..‬هەر لەو بارەیەوە‬ ‫ئەندامێكی ئەنجومەنی عەشایەری عەرەبی هەڕەشەی لەو الیەنانە‬ ‫كرد كە بەشداری لەو سوپایەدا دەكەن‪ .‬عەبدوڵاڵ جاسم ئاماژەی‬ ‫ب��ەوەدا كە شاری كەركوك هێڵی سوورە لەبەرانبەر دوژمندا‪.‬‬


‫‪33‬‬

‫هاوكات وتی‪ :‬لەڕۆژانی ئایندەدا كاردانەوەی‬ ‫توندمان دەبێت دژی هەر سوپایەك كە نا‬ ‫نیزامی بێت‪.‬‬ ‫بەشدارانی سوپاكە‬ ‫بەپێی ئەو زانیاریانەی وااڵپرێس كە‬ ‫لە كەسە نزیكەكانی ئەو سوپایە دەستی‬ ‫كەوتووە‪ ،‬هەریەك لە هۆزەكانی ئەلبو‬ ‫عجێل و لهێب و چەند بنەماڵەیەكی عوبێد‬ ‫بەشداردەبن لە دامەزراندنی سوپاكە كە‬ ‫ناوی لێدەنرێت (سوپای ئەلعز وەلكەڕامە)‬ ‫ل��ەش��ێ��وەی گ���روپ داب��ەش��دەب��ن بەسەر‬ ‫ناوچەكانی زعێتون‪ ،‬عەباسییە‪ ،‬زاب‪ ،‬رەشاد‪،‬‬ ‫ریاز‪ ،‬ناوەندی قەزای حەویجە كە بە فەرمی‬ ‫سوپای نەقشبەندی هاتووەتە ژێر ئااڵی‬ ‫سوپاكەوەو كارو چاالكییەكانیشیان بەناوی‬ ‫ئەو سوپایەوە دەكەن لە بڕی نەقشبەندی‪.‬‬ ‫سوپای نەقشبەندی دیاترین گروپی‬ ‫چەكداری سوننەكانە لە عێراقدا‪ ،‬بەپێی‬ ‫زانیارییە هەواڵگرییەكان عیزەت دوری‬ ‫سەرپەرشتیان دەكات و چەكدارەكانیشیان‬ ‫بەهۆی ئەنجامدانی كردەوەی خۆكوژی و‬ ‫تیرۆریستی داواكراون‪.‬‬ ‫گرتە ڤیدیۆییەكە الی وااڵپرێس‪-‬ە!‬ ‫لە گرتەیەكی ڤیدیۆیدا كە الی وااڵپرێس‬ ‫پارێزراوە‪ ،‬لە ناحیەی زاب و كەرتی ناحیەی‬ ‫ریاز‪ ،‬خۆیان بەتەواوەتی رادەگەیەنن‪ ،‬ئاماژە‬ ‫بەوەدەكەن ژمارەیەكی زۆرن كە لەسەروی‬ ‫سێ هەزار كەسەوە دەبن‪ ،‬لە گرتەیەكی‬ ‫ت��ردا چ��ەك��داران��ی ه��ۆزی عوبێد ل��ە نێو‬ ‫سوپاكەدا رایدەگەیەنن كە عوبێد دەستی لە‬ ‫هەردوو بنەماڵەی ئەنوەر عاسی و وەصفی‬ ‫عاسی هەڵگرتووە بەهۆی داكۆكیكردنیانەوە‬ ‫لە حكومەتی مالیكی‪ ،‬تۆمەتباریشیان دەكەن‬ ‫ب��ەوەی دەستیان هەیە لە كوشتارگاكەی‬ ‫حەویجەدا‪.‬‬ ‫یەكەم ك��اردان��ەوەی مالیكی س��ەرۆك‬ ‫وەزی��ران��ی ع��ێ��راق و ف��ەرم��ان��دەی هێزە‬ ‫چەكدارەكان لەبارەی دامەزراندنی ئەو‬ ‫س��وپ��ای��ەوە‪ ،‬لە میانەی كۆنگرەیەك كە‬

‫هۆزەكانی عێراق تیایدا بەشدار بوون‪،‬‬ ‫وتی‪ :‬ئەگەر مەبەستمان پاراستنی خوێنی‬ ‫عێراق نەبێت ئەو سوپایەی داتانمەزراندووە‬ ‫لە هۆزەكان‪ ،‬هیچ شتێك نییە لەبەرانبەر‬ ‫واڵت���دا‪ .‬ئ��ەو سوپایەی بە بەكرێگیراوی‬ ‫واڵتانی دەرەك��ی ناوبرد كاتێك ئاماژەی‬ ‫بەوەدا كە ئەو سوپایە میلیشیایەو واڵتانی‬ ‫دراوسێ هاوكاریی چەكداركردنیان دەكەن‬ ‫بۆ جێبەجێكردنی بەرژەوەندییەكانی ئەو‬ ‫واڵت��ان��ە‪ ،‬س��ەرك��ردەك��ان��ی مانگرتووانیش‬ ‫رەتیدەكەنەوەو دەڵێن خۆمان چەكدار‬ ‫بووین و چەكدار نەكراوین‪.‬‬ ‫ل��ەو ب��ارەی��ەوە خالید ئەلمەفرەجی‬ ‫دەڵێت‪ :‬لە بنەڕەتدا هۆزەكانی كەركوك‬ ‫چەكدارن بەهۆی شوێنی نیشتەجێبوونیانەوە‬ ‫كە دەكەونە چۆڵەوانییەكانی حەمرین و‬ ‫حەویجەوە‪ ،‬بۆیان هەبووە هەر ماڵێك‬ ‫پارچە چەكێكی تێدابێت‪ ،‬چەكداركردنیان‬ ‫كارێكی نوێ نییە‪.‬‬ ‫هەڕەشەكردن لە مالیكی‬ ‫ئەحمەد ئەبو ریشە سەرۆكی كۆنگرەی‬ ‫سەحوەكانی عێراق كە هاوكات سەركردەیەكی‬ ‫دیاری خۆپیشاندەرانی ئەنبارە‪ ،‬لەلێدوانێكیدا‬ ‫بۆ وااڵپرێس وت��ی‪ :‬هۆزەكانی ئەنبار لە‬ ‫سەردەمی رژێمی سەدام‪-‬یشدا چەكیان‬ ‫هەبووە‪ ،‬زۆربەی چەكە قورسەكانیان هی‬ ‫پاشماوەی شەڕی عێراقە لەگەڵ ئێرانداو‬ ‫زۆربەیشی دوای ساڵی (‪ )2003‬كەوتووەتە‬ ‫دەستی هۆزەكانی ئەنبار‪ .‬ئەبو ریشە‬ ‫وتیشی‪ :‬بەبیری مالیكی دێنمەوە كە ئەو‬ ‫چەكانەی ئەگەر نا چاربكرێین بەكاریبهێنین‬ ‫هەمان ئەو چەكانەیە كە لە دژی تیرۆردا‬ ‫پێی جەنگاین‪.‬‬ ‫خۆپیشاندەرانی پارێزگا سونییەكان دوای‬ ‫سووتاندنی داواكارییەكانیان و بەرزكردنەوەی‬ ‫دروشمی روخاندنی مالیكی‪ ،‬لە ئێستادا‬ ‫دروشمی جیابوونەوە یا بەرەنگاربوونەوەی‬ ‫مالیكی‪ -‬یان خستووەتەڕوو كە رەنگی‬ ‫بێ هیوایی عەرەبی سوننە دەردەخات لە‬ ‫عێراقێكی یەكپارچەو یەكگرتوودا‪.‬‬

‫عادل عەبدولمەهدی‪ ،‬سەركردەی‬ ‫ئەنجومەنی بااڵی ئیسالمی و جێگری‬ ‫پێشووی س��ەرۆك كۆماری عێراق‪ ،‬لە‬ ‫نوێترین لێدوانی تایبەتی خۆیدا‪ ،‬لەسەر‬ ‫مەسەلەی هەڵبژاردنەكان و رێ��ژەی‬ ‫بەشداری دەنگدەرانی عێراق‪ ،‬ئاماژەی‬ ‫ب��ەوەك��ردووە‪ ،‬كە هاوواڵتیان بەهۆی‬ ‫نیگەرانیان لە حكومەت و بەهۆی خراپی‬ ‫ئەدای حكومەت بەرامبەر بە هاوواڵتیان‪،‬‬ ‫ئەو رێژە كەمە بەشدارییان لە دەنگدانی‬ ‫هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكاندا‬ ‫ك����ردووە‪ ،‬ب��ۆی��ە پێویستە حكومەت‬ ‫بەخۆیدا بچێتەوەو كێشەكان بە حەكیمانە‬ ‫چارەسەر بكات‪.‬‬

‫سەرۆكی پەرلەمانی لوبنان‪،‬‬ ‫بە مەبەستی ئامادەكردنی یاسایەك‬ ‫ب��ۆ هەڵبژاردنەكانی واڵت��ەك��ەی‪،‬‬ ‫ب��ەش��ەو ب����ەڕۆژ ك���ار دەك����ات و‬ ‫ب��ۆ ئ��ەو م��ەب��ەس��ت��ەش ژوورێ��ك��ی‬ ‫نووستنی لەناو پەرلەماندا بۆ خۆی‬ ‫دروستكردووەو لەوێ دەمێنێتەوە‪،‬‬ ‫ئەمەش بەو مەبەستەیە كە بڕیارە‬ ‫لە ماوەیەكی نزیكدا گفتوگۆكردن‬ ‫لەسەر یاسای هەڵبژاردن لەواڵتی‬ ‫لوبنان دەس��ت پێبكات و چەند‬ ‫رۆژێكیش بخایەنێت‪ ،‬نەبیە بەری‪-‬‬ ‫یش‪ ،‬سەرۆكی پەرلەمانی لوبنان بۆ‬ ‫ئەوەی ئەو گفتوگۆیانە دوا نەكەون‪،‬‬ ‫بڕیاریداوە شەو رۆژ كاربكات و‬ ‫لەناو پەرلەماندا بمێنێتەوە تا یاساكە‬ ‫تەواو دەبێت‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪34‬‬

‫جەنابی مام جەالل پێشنیازی كرد بڕۆمە ئیمرالی‪،‬‬ ‫ئاشتی لەباكور‪ ،‬دەچێتە پێشەوە؟‬

‫محەمەد ئەمین پێنجوێنی‪،‬‬

‫سیاسەتمەدارو نزیك لە ‪ PKK‬بۆ وااڵپرێس‪:‬‬

‫توركیا بە تەنازولی دەزانێت‬ ‫بڵێ ئۆجەالن پێشنیازی نەخشە‬ ‫رێگەیەكی ئاشتی بۆ كردووین‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫پاش ئاراستەكردنی نامەكەی‬ ‫لەزیندانەوە بۆ پارتی كرێكارانی‬ ‫كوردستان‪ ،‬عەبدوڵاڵ ئۆجەالن‪-‬ی‬ ‫راب��ەری زیندانیكراوی پارتی‬ ‫كرێكارانی كوردستان‪ ،‬لەپەیامە‬ ‫ئاشتیخوازییەكەیدا گوزارشتی‬ ‫لەبۆچوون و رێگاچارەكانی ئاشتی‬ ‫كردبوو بۆ باكوری كوردستان‬ ‫و واڵت���ی ت��ورك��ی��ا بەگشتی‪،‬‬ ‫بەجۆرێك كە هەندێ لەخاڵەكان‬ ‫دەس���ت���ەواژەی ئ���ام���اژەداری‬ ‫ئەوتۆیان تێدابوو كە پێویستی‬ ‫بەشیكردنەوەو راڤەكردنی زیاتر‬ ‫هەبوو‪ ،‬ئەمە جگە لەوەی پرسی‬ ‫پێشینەی هەوڵەكانی ئاشتی لە‬ ‫باكوور پرسێكی گرنگەو پێویستە‬ ‫هەڵبدرێتەوە!‬ ‫سەرچاوەكانی‬ ‫هاوكات چارەنووسی ئەم پرسە‬ ‫هەڵبسەنگێنرێت و بزانرێت بە‬ ‫كوێ دەگات‪..‬‬ ‫بۆ ئ��ەو مەبەستەش گۆڤاری‬ ‫وااڵپرێس بەپێویستیزانی ئەم‬ ‫پرسە لەگەڵ بەڕێز محەمەد‬ ‫ئەمین پێنجوێنی سیاسەتمەدارو‬ ‫كەسایەتیی نزیك ل��ە ‪PKK‬‬ ‫ت��اوت��وێ ب��ك��ات‪ ،‬كەسێك كە‬ ‫لەالیەن تاڵەبانی‪-‬ی سەرۆك‬ ‫ك��ۆم��اری عێراق و سكرتێری‬ ‫گشتی یەكێتییەوە بەدۆستی‬ ‫خودی خۆی و دۆستی ‪ PKK‬ش‬ ‫وەسفكراوە‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬عەلی كاشان‬ ‫‪2-2‬‬


‫‪35‬‬

‫بەاڵم حكومەتی توركیا قبوڵی نەكرد‬

‫* ل��ەم��اوەی ئ��ەم پێنج س��اڵ��ەدا هیچ‬ ‫دەستپێشخەری و گفتوگۆیەكی تر نەبووە لە‬ ‫نێوان توركیا و ‪PKK‬دا؟‬ ‫ لەو ماوەیەدا دوای ئەوەی من چەند‬‫جارێك هاتووچۆم كرد لە نێوان ‪ PKK‬و‬ ‫ئەنكەرەدا گفتوگۆی ئۆسلۆ دەستی پێكرد‬ ‫لەسەر هەمان پڕۆژە‪ .‬سەركردایەتی ‪PKK‬‬ ‫لە ئەوروپا لە ئۆسلۆ لەگەڵ ئەو هەیئەتەی‬ ‫پێشتر من لەگەڵیان دانیشتبووم لەگەڵیان‬ ‫كۆبوونەوەو رێنەكەوتن‪ ،‬چونكە بڕیاربوو‬ ‫زۆر نهێنی بێت‪ ،‬حكومەتی توركیا بەشێك لە‬ ‫گفتوگۆكەی ئاشكرا كرد‪ ،‬لە توركیاش میدیا‬ ‫ئازادەو بوو بەپشێوی‪ ،‬حكومەتیش بۆ ئەوەی‬ ‫دڵ��ی ئۆپۆزسیۆن و حزبە ن��ەژاد پەرست‬ ‫و شۆڤێنییەكان رابگرێت دەستیكرد بە‬ ‫عەمەلییەی كەجەكە‪ ،‬واتە دەستگیركردنی ئەو‬ ‫كەسانەی كە نزیكی كەجەكەن‪ .‬بۆیە پڕۆسەی‬ ‫ئۆسلۆ تێكچوو دواتر حكومەت دەستیكرد بە‬ ‫هێرشكردن و لە شەڕدا سەركەوتوو نەبوو‪،‬‬ ‫دەستی كرد بە خەڵك گرتن بەتایبەتی دۆست‬ ‫و ئەندامانی بەدەپەو سەرۆك شارەوانییە‬ ‫كوردەكان و ئێستا زیاتر لە (‪ )9000‬هاوواڵتی‬ ‫سڤیل لە زینداندان‪.‬‬ ‫* بەبڕوای ئێوە ئێستا حكومەتی توركیا‬ ‫چۆن گەیشتۆتە ئەو باوەڕەی گفتوگۆ لەگەڵ‬ ‫ئۆجەالندا بكات؟‬ ‫ حكومەتی توركیا ناچار بووە كە قسەی‬‫‪ PKK‬وەربگرێت و بچێت لە ئیمرالی قسە‬ ‫لەگەڵ ئۆجەالندا بكات‪ ،‬ئەم پڕۆسەیەی ئێستا‬ ‫ن��اون��راوە پڕۆسەی ئیمرالی و چارەسەری‬ ‫ئاشتیانە‪ ،‬پێنج مانگە حكومەتی توركیا بە‬ ‫نهێنی لەڕێگەی بەڕێوەبەری موخابەراتی‬ ‫توركیاو لەڕێگەی وەزی��ری ناوخۆو چەند‬ ‫كەسێك كە جێی ب��اوەڕی ئ��ەردۆگ��ان‪-‬ن‪،‬‬ ‫گفتوگۆ لەگەڵ ئۆجەالندا دەكەن لە زیندان‪ .‬تا‬ ‫گەیشتنە ئەو ئەنجامەی كە ئۆجەالن نەخشە‬ ‫رێگەیەك پێشكەشی توركیا بكات لەڕێگەی‬

‫نامەیەكەوە‪ ،‬چونكە حكومەتی توركیا بە‬ ‫تەنازولی دەزانێت بڵێ پێشنیازی بۆ كردووین‬ ‫داوایان لێكرد لەڕێگەی نامەیەكەوە بێت‪.‬‬ ‫* ئەم نامەیە دەبێتەهۆی بەشداریی‬ ‫سیاسی مەدەنی كورد لە توركیاو ئازادبوونی‬ ‫ئۆجەالن؟‬ ‫ بەبڕوای من هەنگاوێكی زۆر بەهێزە‬‫بۆ كورد بۆ بزاڤی سیاسی مەدەنی لە توركیاو‬ ‫ناوچەكەو ئەوروپا‪ ..‬واتە لە ئایندەیەكی‬ ‫نزیكدا كورد بە مافە نەتەوەییەكانی خۆی‬ ‫ئەگات لە توركیا‪ .‬من بۆ جەژنی نەورۆزی‬ ‫ئەمساڵ لە شاری دیاربەكر بووم‪ ،‬هەموو‬ ‫میدیا جیهانییەكان لەوێبوون‪ ،‬هەموو جیهان‪،‬‬ ‫ئەوروپاو ئەمریكاو ناتۆ چاوەڕێی ئەوەیان‬ ‫ئەكرد نامەكەی ئۆجەالن چی تێدایە‪.‬‬ ‫پڕۆسەكە ئازادبوونی ئۆجەالن‪-‬یشی تیایە‪،‬‬ ‫ئەگەر لێبوردنی گشتیش دەرچ��وو دەبێت‬ ‫كۆمەڵێك لە سەركردەكانی ‪ PKK‬بۆ ماوەی‬ ‫پێنج ساڵ بڕۆن بۆ واڵتانی ئەسكەندەنافیا یان‬ ‫باشوری كوردستان و ئۆجەالنیش بەشێوەی‬ ‫دەستبەسەری لە توركیا لەژێر چاودێری‬ ‫دەوڵەتدا دەمێنێتەوە بۆ ئەوەی پەیوەندی‬ ‫لەگەڵ هێزی سیاسی و رۆشنبیراندا هەبێت‪،‬‬ ‫دوای پێنج ساڵەكەش لەڕێگەی پەرلەمانەوە‬ ‫بڕیارێك دەربچێت بۆ لێبوردنی گشتی‬ ‫تەواوەتی‪.‬‬ ‫* هیچ پارت و الیەنێكی توركیا دژی ئەم‬ ‫پڕۆسەیە نابێت؟‬ ‫ لەو باوەڕەدام‪ ،‬بەاڵم بەرامبەر ئەمە‬‫(‪ )2‬حزبی بەهێز لە توركیا دژن‪ ،‬هەندێك‬ ‫تەیاری ئیسالمی هەیە دژن‪ ،‬تەیاری فەتحوڵاڵ‬ ‫گوڵن تەیارێكی ئیسالمی زۆر بەهێزە لەناو‬ ‫توركیا‪ ،‬ئەوانە بەهیچ شێوەیەك دان بەبوونی‬ ‫میللەتی كورددا نانێن‪ ،‬بەاڵم ئەردۆگان هەتا‬ ‫ئەم دەقەیە دەڵێت سوورم لەسەر ئەوەی ئەم‬ ‫پڕۆسەیە سەربگرێت‪ .‬بۆچی؟ چونكە یەكەم‬ ‫‪ PKK‬زۆر بەهێز بووەو ‪ PKK‬راستە حزبێكی‬

‫پ������اش ب����ۆردوم����ان����ی‬ ‫ئیسرائیل بۆ سەر سوریاو ئەو‬ ‫ك��اردان��ەوان��ەی لێیكەوتەوە‪،‬‬ ‫بەتایبەت لە جیهانی عەرەبی‬ ‫و ئ��ی��س�لام��ی��دا‪ ،‬م��وق��ت��ەدا‬ ‫س��ەدری��ش وەك���و ئ��ەو واڵت‬ ‫و كەسایەتییانەی كە لەسەر‬ ‫هێرشەكەی ئیسرائیل بۆ سەر‬ ‫سوریا قسەیان كرد‪ ،‬ئاماژەی‬ ‫بەوەكرد كە پێویستە هەیبەتی‬ ‫واڵتی سوریا بپارێزرێت و رێگە‬ ‫نەدرێت ئیسرائیل دەستدرێژی‬ ‫بكاتە سەرو داواشی كرد سوریا‬ ‫وەاڵم��ی هێرشەكە بداتەوەو‬ ‫بۆردومانی ئیسرائیل بكات‪.‬‬

‫هەرچەندە پڕۆسەی كشانەوەی‬ ‫گ��ەری�لاك��ان��ی ‪ pkk‬ل��ەن��او خاكی‬ ‫ت��ورك��ی��اوە ب��ۆ ن��او خاكی هەرێمی‬ ‫كوردستان دەستی پێكردووە‪ ،‬وەكو‬ ‫یەكەم هەنگاو بۆ جێبەجێكردنی‬ ‫خاڵەكانی پڕۆسەی ئاشتی لەتوركیاو‬ ‫لەسەر داوای ئۆجەالن‪ ،‬بەاڵم هێشتا‬ ‫ترس لە تێكدانی ئەو پڕۆسەیە لە‬ ‫ئارادایەو لەمبارەیەشەوە سەاڵحەدین‬ ‫دەم��ی��رت��اش‪ ،‬ه��اوس��ەرۆك��ی پارتی‬ ‫ئاشتی و دیموكراتی‪ ،‬هۆشداریداو‬ ‫حكومەتی وریا كردەوە لەبارەی كاری‬ ‫گێرەشێوێنانە بۆ ئەوەی ئەم پڕۆسەیە‬ ‫لەبار ببرێت‪ ،‬داوای كرد هەمووالیەك‬ ‫هۆشیارو چاودێربن بەسەر رەوشە‬ ‫سیاسییەكەوە‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪36‬‬

‫قەدەغەیە‪ ،‬بەاڵم چاالكی زۆر گەورەیان‬ ‫هەیە لە ئەوروپا (‪)23‬ی مانگی رابردوو لە‬ ‫شاری بۆن كۆبوونەوەیەكیان كرد نزیكەی‬ ‫(‪ )150‬هەزار كوردییان كۆكردەوەو موراد‬ ‫لە قەندیل‪-‬ەوە بە سینەڤزیۆن قسەی بۆ‬ ‫كردن‪ .‬ئەمانە گەورەیی و بەهێزی ‪PKK‬‬ ‫پیشان دەدات نەك لە توركیاو كوردستان‪،‬‬ ‫بەڵكو ل��ەڕۆژه��ەاڵت��ی ناوەڕاستیشدا‪.‬‬ ‫دووەم بزاڤی مەدەنی كورد كە بریتین‬ ‫لە بەدەپەو سەندیكاكان و رۆژنامەنووسان‬ ‫و خەڵكی سڤیل‪ ،‬لەناو توركیادا زۆر‬ ‫بەهێزن‪ .‬خاڵێكیتر ئەوەیە كە ‪ PKK‬لەم‬ ‫گۆڕانكارییانەی رۆژهەاڵتی ناوەڕاستدا‬ ‫سوودێكی گەورەی وەرگرت كە پەیوەندیی‬ ‫خۆی لەگەڵ دەوڵەتان زۆر بەهێز كرد‪،‬‬ ‫هەروەها لە سوریا زۆرب��ەی ئەو ناوچە‬ ‫ئ��ازادان��ەی كوردستان لەژێر كۆنترۆڵی‬ ‫پەیەدەن كە حزبێكی نزیكی ‪ PKK‬ن‪ ،‬ئەمە‬ ‫خەتەرێكی گەورەی بۆ توركیا دروستكرد‪،‬‬ ‫چونكە كوردی رۆژئاواو باكور زۆر تێكەڵن‪.‬‬ ‫ئەو پەیوەندییە ئابوورییەی توركیا كە‬ ‫لەگەڵ باشوری كوردستان هەیەتی ‪PKK‬‬ ‫دەتوانێت تێكی بدات‪ ،‬چونكە ئەو ناوچانە‬ ‫لەژێر دەسەاڵتی ئەودان‪ ،‬بۆ نموونە بۆری‬ ‫غاز رادەكێشن دەتوانێت بیتەقێنێتەوە‪.‬‬ ‫ئەمانە وایكردووە لە توركیا كە تەنازول لە‬ ‫هەندێك مەسەلەی توركیا بكەن‪.‬‬ ‫* لەو باوەڕەدایت كوردو تورك لە‬ ‫توركیا وەك براو بە ئاشتی بەیەكەوە‬ ‫بژین؟‬ ‫ كێشە گەورەكەی توركیا ئەوەیە‬‫دوژمنایەتی گەورە لە نێوان كوردو توركدا‬ ‫هەیە‪ ،‬چەند ساڵ لە عێراق شەڕبوو‪،‬‬ ‫نەبوو بە شەڕی كوردو عەرەب‪ ،‬بەڵكو‬ ‫ش��ەڕی ك��وردو رژێ��م ب��وو‪ ،‬ب��ەاڵم لەوێ‬ ‫شەڕی كوردو توركە‪ .‬لەو ب��اوەڕەدام بە‬ ‫ئاسانی ئ��ەوە ناكرێت و ئەركی گەورە‬ ‫دەكەوێتە سەر خەڵكی شارەكان بۆ ئەوەی‬ ‫بتوانن بە شێوەیەكی مەدەنی بگەن بە‬ ‫مافەكانی خۆیان‪.‬‬ ‫* رۆڵی حكومەتی هەرێم و حزبە‬ ‫كوردییەكانی باشوری كوردستان چۆن‬ ‫بوون؟‬ ‫ حزبەكان رۆڵێكی باشیان هەبوو‪،‬‬‫وەك ئاگادارن پێشتر وەفدێكی بەدەپە‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫ئەگەر لێبوردنی‬ ‫گشتیش دەرچوو‬ ‫دەبێت كۆمەڵێك لە‬ ‫سەركردەكانی ‪PKK‬‬ ‫بۆ ماوەی پێنج ساڵ‬ ‫بڕۆن بۆ واڵتانی‬ ‫ئەسكەندەنافیا یان‬ ‫باشوری كوردستان‬ ‫رەوتی فەتحوڵاڵ‬ ‫گوڵن كە رەوتێكی‬ ‫ئیسالمییە‪ ،‬بە هیچ‬ ‫شێوەیەك دان بەبوونی‬ ‫میللەتی كورددا نانێن‬

‫هاتن و من خۆم لەگەڵیان بووم‪ ،‬داوایان‬ ‫لە هەموو حزبەكان كرد كە پشتگیریی‬ ‫بكەن و ئەوانەی پەیوەندییان لەگەڵ توركیا‬ ‫هەیە زیاتر قسەیان لەگەڵ بكەن لەپێناوی‬ ‫سەرخستنی پ��ڕۆس��ەی ئاشتی‪ ،‬هەموو‬ ‫الیەنەكانیش پشتگیرییان دووپاتكردەوەو لە‬ ‫كۆتایشدا چووینە الی سەرۆكی حكومەت‬ ‫نێچیرڤان بارزانی و بۆ مێژووش ئەوە‬ ‫دەڵێم كاك نێچیر لەم سااڵنەی دوای��دا‬ ‫رۆڵێكی گەورەی هەبووە لەگەڵ توركیاو‬ ‫بە تایبەت ئەردۆگان بۆ ئەوەی راستەوخۆ‬ ‫بكەونە گفتوگۆ لەگەڵ ئۆجەالندا‪ ،‬لە‬ ‫كۆتایشدا سەرۆكایەتی هەرێم و حكومەت‬ ‫و حزبەكانیش بەیاننامەی پشگیرییان‬ ‫دەركرد‪.‬‬ ‫* هەندێك كەس و الیەن دەڵێن ئەم‬ ‫نامەیە پەلە پەلی پێوە دیارە ئەوە تاچەند‬ ‫راستە!‬ ‫ ل��ەوان��ەی��ە ئ��ەوان��ە زۆر ئ��اگ��ادار‬‫نەبن‪ ،‬چونكە ئێمە ئاگادارین (‪ )5‬مانگە‬ ‫گفتوگۆ لەگەڵ ئۆجەالندا دەك��رێ��ت و‬ ‫ئەم نامەیەش پێشتر ناردی بۆ قەندیل و‬ ‫(‪ )10‬رۆژ گفتوگۆی لەسەركراو و قسەی‬ ‫خۆیان لەبارەوە كرد‪ ،‬هەروەها ناردی بۆ‬ ‫ئەوروپاو بەدەپەو رای هەندێك كەسایەتی‬ ‫ناوداری كوردو توركیشیان تێدا وەرگرت‪.‬‬ ‫* ئامادەبوونی تۆ ل��ەڕۆژی جەژنی‬ ‫ن���ەورۆزدا لە ش��اری دیاربەكر‪ ،‬وەك‬ ‫نوێنەری م��ام ج��ەالل ب��وو ی��ان وەك‬ ‫نوێنەری ‪PKK‬؟‬ ‫ وەك���و رۆش��ن��ب��ی��رێ��ك��ی ب��اش��وری‬‫كوردستان بەشداربووم‪ ،‬یەكەم كوردیش‬ ‫ب��ووم ل��ەوێ رێگەیاندام قسە بكەم و‬ ‫شیعر بخوێنمەوە‪ ،‬شیعرێكم خوێندەوە‬ ‫بۆ دیاربەكرم نووسیبوو بە سۆرانی لەوێ‬ ‫خوێندمەوەو وەرگێڕدرایە سەر توركی‪.‬‬ ‫* دەم��ەوێ��ت تەئكید بكەمەوە‪،‬‬ ‫سەردانی ئیمرالیت كردووە یان نا؟‬ ‫ نەخێر‪ ،‬لەكاتی سەردانەكانم و‬‫هێنان و بردنی نامەكان‪ ،‬جەنابی مام‬ ‫جەالل پێشنیازی كرد بڕۆمە ئیمرالی‪ ،‬بەاڵم‬ ‫حكومەتی توركیا قبوڵی نەكرد‪ ،‬وتیان‬ ‫زووە ئەگەر ئاشكرا ببێت میدیا لێمان‬ ‫دەكات بە هەڵاڵ‪.‬‬


‫‪37‬‬

‫جێگری سەرۆكی پارتی دادو گەشەپێدان‬

‫لە گفتوگۆیەكی كراوەدا لەگەڵ ژمارەیەك نووسەرو ئەكادیمیی كورد‪:‬‬

‫من كوردم‪ ،‬بەاڵم هەقی ئەوەم هەیە‬ ‫كە نامەوێت كوردێك بم وەكو ‪PKK‬‬

‫حكومەت و پارتەكەی‬ ‫من بوو ئەو سیاسەتەی‬ ‫خستە ژێر پێاڵوەوە كە‬ ‫دەیوت لە توركیادا كورد‬ ‫نییە‬

‫رۆژی (‪ )4/30‬لە هۆڵێكی‬ ‫یانەی كۆمەاڵیەتی شاری سلێمانی‪،‬‬ ‫حسێن چەلیك‪-‬ی جێگری سەرۆكی‬ ‫پارتی دادو گەشەپێدانی توركیا‬ ‫‪ AKP‬كە حزبی حوكمڕانی توركیایە‪،‬‬ ‫گفتوگۆیەكی ك����راوەی لەگەڵ‬ ‫ژمارەیەك لە نووسەرو ئەكادیمی‬ ‫و رۆژنامەنووسانی ك��ورددا كرد‪،‬‬ ‫سەرنووسەری گۆڤاری وااڵپرێس‪-‬‬ ‫یش یەكێك بوو لەبەشداربوانی‬ ‫گفتوگۆكە‪.‬‬ ‫ل���ەم گ��ف��ت��وگ��ۆی��ەدا‪ ،‬بەپێی‬ ‫ئ��ەو دەرف��ەت��ە دی��اری��ك��راوەی كە‬ ‫بۆی دان��راب��وو‪ ،‬چەند ئەكادیمی‬ ‫و رۆژنامەنووس و نووسەرێكی‬ ‫كورد كۆمەڵێك پرسیارو كۆمێنتی‬ ‫راشكاوانەیان ئاراستەی جێگری‬ ‫س��ەرۆك��ی ‪ AKP‬ك��ردو ئەویش‬ ‫سەرنجی خۆی و حزبی حوكمڕانی‬ ‫توركیای ل��ەب��ارەی مەسەلەكانی‬ ‫كوردو پڕۆسەی ئاشتی خستەڕوو‪..‬‬ ‫وااڵپرێس دەقی ئەو گفتوگۆیەی‬ ‫تۆماركردبوو‪ .‬لێرەدا بەشی یەكەمی‬ ‫ب�ڵاودەك��ات��ەوەو ل��ە ژمارەكانی‬ ‫داه��ات��وودا پاشماوەی گفتوگۆكە‬ ‫دەخوێنیتەوە‪..‬‬

‫ئا‪ :‬وااڵپرێس‬ ‫‪2-1‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪38‬‬

‫خوێنەی كە دەڕژێت رایبگرین‪،‬‬ ‫د‪ .‬هەڤاڵ ئەبوبەكر‪:‬‬ ‫من لە سێ خولدا لە ناوچەی وان‬ ‫ئەمەوێ‬ ‫ئەوەت زۆرپێ بڵێمباشتانكە هەروەك من‬ ‫ئەندام پەرلەمان بووم‪ ،‬ئێستا لەم‬ ‫دەسپێشخەرییەكی‬ ‫خولەدا لە شاری غازی عەنتاب‪-‬‬ ‫ك��ردووە بۆ ئاشتی لە توركیا‪ 70 ،‬ئەندامی‬ ‫ەوە ئەندام پەرلەمانم‪ ،‬شاری وان‬ ‫ئەمەش بە تەنها بە‬ ‫توركەكان پەرلەمانی‬ ‫لەڕۆژهەاڵتی توركیایە‪ ،‬شاری‬ ‫نایەتەدی‪ ،‬بەڵكو بە بەشداریی‬ ‫كوردیش دەبێت‪ ،‬تۆ زاراوەی تر هەیە كە‬ ‫غ��ازی عەنتاب‪-‬یش لە باشوری‬ ‫رۆژه��ەاڵت��ی توركیایە‪ ،‬هەموو‬ ‫تیرۆریستت بەكارهێنا‪،‬‬ ‫تەمەننا هەموومان‬ ‫هەوڵ و تێكۆشانی منیش لەناو‬ ‫دەكەین چیتر ئەو زاراوەی��ە لە‬ ‫فەرهەنگ و لە میدیا هەڵگرن‪ ،‬كوردین لە‬ ‫توركیادا بۆ خزمەتكردنی خەڵكی‬ ‫ئەم ناوچەیەو هەستانەوەیەتی‪.‬‬ ‫لەبەرئەوەی ئەگەر ‪ PKK‬منداڵی پەرلەمانی‬ ‫بێگومان منیش ك��وردم‪ ،‬بەاڵم‬ ‫سەربازێكی كوردیان بێ باوك‬ ‫كردبێت‪ ،‬ئەوا توركیا لە لۆزان‪-‬دا توركیاداو‬ ‫منیش هەقی ئ��ەوەم هەیە كە‬ ‫ن��ام��ەوێ ك��وردێ��ك ب��م وەك��و‬ ‫نەتەوەیەكیان بێ باوك كرد‪.‬‬ ‫لەڕیزی‬ ‫‪ ،PKK‬چونكە رەنگە خاوەنی‬ ‫حسێن چەلیك‪:‬‬ ‫كار‬ ‫‪AKP‬دا‬ ‫بۆچوونێكی جیاوازبم و رەنگە‬ ‫م��ن��ی��ش رام ل��ەگ��ەڵ رای‬ ‫جیاواز بیربكەمەوەو لە ژیان تێ‬ ‫جەنابتاندایە كە لە ه��ەردووال دەكەین‪ ،‬ئێمە‬ ‫بگەم‪ ،‬هەر لەبەر ئەوە دەبینی‬ ‫مندااڵنیان بێ ب��اوك ك��ردووە!‬ ‫ب��ەاڵم پێویست دەك��ات ئەوەش ساڵەهای‬ ‫‪ PKK‬هەڕەشە لە كەسانی وەكو‬ ‫منیش دەكەن كە هەوڵمداوە بۆ‬ ‫بڵێم كە بەداخەوە هۆكاری ئەو ساڵە هەوڵ‬ ‫ئەوەی كێشەی كورد لە واڵتەكەدا‬ ‫ش��ەڕە ئ��ەوان ‪ PKK‬ب��وون‪ ،‬لە‬ ‫هیچ شوێنێكی دنیادا نییە كەسێك و تێكۆشانمان‬ ‫چارەسەر بكەین‪ ،‬ئەگەر ‪PKK‬‬ ‫ب��اس��ی دی��م��وك��راس��ی و ئ���ازادی‬ ‫بە چەكەوە ب��ەرەو رووت بێت تەنها بۆ‬ ‫بكات‪ ،‬ئەوا ئازادی و دیموكراسی‬ ‫ئەوا تۆ ناتوانیت بە چەپكە‬ ‫گوڵ ئەوەیە ئەو‬ ‫تەنها بۆ ئ��ەو نییە‪ ،‬بەڵكو بۆ‬ ‫بەرەو رووی بڕۆیت‪ ،‬بێگومان لە‬ ‫هەموو كەسێكە‪ PKK ،‬لە توركیا‬ ‫ساڵەكانی (‪)2004‬دا‪ ،‬لە كوردستانی خوێنەی‬ ‫هەموو گروپە كوردییەكانی تری‬ ‫عێراقیش چ��ەن��د‬ ‫چاالكییەكی كە دەڕژێت‬ ‫بەزۆری چەك بێدەنگ كردووە‪،‬‬ ‫بكوژانە روویداو چەند كەسانێكی‬ ‫بۆ نموونە لێرە پارتی دیموكراتی‬ ‫ناودارو دەسەاڵتدار لەم هەرێمەدا رایبگرین‬ ‫ك��وردس��ت��ان ه��ەی��ە‪ ،‬یەكێتیی‬ ‫ب��وون��ە ق��ورب��ان��ی‪ ،‬ئ��ێ��وەش بەو‬ ‫نیشتمانیی كوردستان هەیە‪ ،‬پارتە‬ ‫كەسانەتان دەوت تیرۆریست‬ ‫لەبەرئەوەی ئەو كەسانە تێوەگالبوون بەو ئیسالمییەكان هەیە‪ ،‬هەموو كەسێك سیاسەت‬ ‫چاالكییە تیرۆریستییانە‪ .‬پارتی بەدەپە ‪ BDP‬دەكات و هیچ كەسێكیش رێگر نییە لە هیچ‬ ‫كە پارتێكی كوردییە لە توركیا لەبەرئەوەی كەسێك‪ ،‬بەاڵم سەیر بكەن ‪ PKK‬هەڕەشە لە‬ ‫تێوە نەگالون چاالكیی خۆیان هەیە‪ ،‬راستە كە شڤان پ��ەروەر دەك��ات‪ ،‬هەڕەشە لە ئۆرهان‬ ‫‪ BDP‬یش وەكو ئەوان ‪ PKK‬بیردەكەنەوە‪ ،‬میرئۆغڵۆ دەك��ات‪ ،‬هەڕەشە لە میت فرات‬ ‫بەاڵم لە بواری سیاسەتدا كار دەك��ەن‪ ،‬بۆیە دەكات‪ ،‬هەڕەشە لە كەمال بۆرقای دەكات‪،‬‬ ‫دەوڵ��ەت چی بۆ ئەو ئەندام پەرلەمانانەی بۆچی دەبێ وابێت؟ ‪ PKK‬دەڵێ یان دەبێ‬ ‫توركیا تەرخان كردبێت بۆ پەرلەمانتارانی ‪ BDP‬بەوشێوەیە بیربكەیتەوە كە من ئەمەوێ‬ ‫یشی تەرخانكردووەو كەسیش پێیان ناڵێت یان مافی ژیانت نییە‪ ،‬بۆیە ئەمە بریتییە لە‬ ‫تیرۆریست‪ ،‬وەك��و تۆزێك لەمەوپێش وتم تیرۆریزم‪ ،‬ئومێدی ئێمە ئەوەیە كە ئەمە كۆتایی‬ ‫لە پارتی دادو گەشەپێداندا ‪ AKP‬هەروەك پێ بێت‪ ،‬ئێمە الپەڕەیەكی سپی دەكەینەوە‪،‬‬ ‫من (‪ )70‬ئەندامی پەرلەمانی تری هەیە كە ك��ێ ه��ەرچ كێشەو ه��ەر رای��ەك��ی هەبێت‬ ‫هەموومان كوردین لە پەرلەمانی توركیادا با بێت چەكەكەی دابنێت و لەسەر مێزی‬ ‫لەڕیزی ‪AKP‬دا‪ ،‬كار دەكەین‪ ،‬ئێمە ساڵەهای گفتوگۆ بێت وەك هەموو مرۆڤێكی مەدەنی‬ ‫ساڵە هەوڵ و تێكۆشانمان تەنها بۆ ئەوەیە ئەو لەڕێگەی گفتوگۆ كردنەوە خۆمان كێشەكانی‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫یەكگرتوی ئیسالمی و كۆمەڵی‬ ‫ئیسالمی‪ ،‬ك��ە لەئێستادا ب��اس لە‬ ‫دروستكردنی لیستێكی ئیسالمی دەكەن‬ ‫بۆ هەڵبژاردنەكانی هەرێمی كوردستان‪،‬‬ ‫بەنیازن بە دروستكردنی ئەو لیستە‬ ‫بتوانن‪ ،‬دەنگە رۆیشتووەكانیان بۆ‬ ‫ب��زوت��ن��ەوەی گ���ۆڕان وەرب��گ��رن��ەوە‪،‬‬ ‫هەروەها ئەو دوو هێزە ئیسالمییە‬ ‫دەیانەوێت لەو رێگەیەوە بتوانن ببنە‬ ‫هێزی دووەم لە كوردستاندا‪ ،‬ئەمە‬ ‫لەكاتێكدایە دروستكردنی ئەو لیستە‬ ‫ئیسالمییە تەنها یەكگرتوو كۆمەڵ‬ ‫باس لە پێكهێنانی دەكەن و تا ئێستا‬ ‫بزوتنەوەی ئیسالمی لەوبارەیەوە‬ ‫هەڵوێستی فەرمی خۆی رانەگەیاندووە‬ ‫بۆ بەشداریكردن یان نەكردن تێیدا‪.‬‬

‫بەپێی چەند زانیارییەك عەرەبە‬ ‫سووننەكانی كەركوك لەدوا سەردانی‬ ‫ن��وێ��ن��ەری ن��ەت��ەوە یەكگرتووەكان‬ ‫مارتن كۆپلەر بۆ كەركوك نیگەرانن‬ ‫و ب��ەخ��راپ��ی��ش ل���ەڕۆڵ���ی ن��ەت��ەوە‬ ‫یەكگرتووەكان دەڕوان���ن لە شاری‬ ‫كەركوكدا‪ ،‬چونكە بەوتەی ئەوان تا‬ ‫ئێستا چەند تەقینەوە روویداوە مارتن‬ ‫كۆپلەر نەهاتووە بۆ كەركوك‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بۆ تەقینەوەیەك لە حسەینییەك لەناو‬ ‫كەركوك دێت و سەردانی دەكات‪.‬‬


‫‪39‬‬

‫خۆمان چارەسەر بكەین‪ ،‬ئەمەوێ ئەوەشتان‬ ‫پێ بڵێم كە پێشتر لە توركیادا دەوترا كورد‬ ‫نییە‪ ،‬ئەمە سیاسەتی رەتكردنەوە بوو كە‬ ‫دەوڵەتی توركیا بەكاری دەهێنا بەرامبەر‬ ‫بە گەلی ك��ورد‪ ،‬بەاڵم حكومەتەكەی من‪،‬‬ ‫پارتەكەی من‪ ،‬ئەم سیاسەتەی خستە ژێر‬ ‫پێاڵوەكانییەوە‪ ،‬چیتر خۆشبەختانە لە توركیادا‬ ‫سیاسەتی رەت��ك��ردن��ەوە‪ ،‬سیاسەتی قبوڵ‬ ‫نەكردن‪ ،‬سیاسەتی پاكتاوكردنی رەگ��ەزی‬ ‫كۆتایی پێهاتووە‪ ،‬بەڕێز س��ەرۆك وەزی��ران‬ ‫دەڵێ كە كوردەكانیش وەكو توركەكان برای‬ ‫منن و دەبێ هەموو پێكەوە دەستمان لەناو‬ ‫دەستی یەك بێت‪ ،‬هەر لەبەر ئەوە كاك‬ ‫هەڤاڵ ئەبوبەكر پێت دەڵێم هیچ خەمت‬ ‫نەبێت‪ ،‬ئینشائەڵاڵ ب��ەرەو باشی و بەرەو‬ ‫خۆشی دەڕۆین‪.‬‬ ‫هەڤاڵ ئەبوبەكر‪:‬‬ ‫زۆرب����اش����ە‪ ،‬ب����ەاڵم پ��ێ��وی��س��ت��ە ی��ەك‬ ‫دەستپێشخەری بكەن ئەویش ئەوەیە كە‬ ‫پەروەردە بگۆڕن‪ ،‬ئێمە سوپاستان دەكەین كە‬ ‫توركیا لێرە بە زانكۆو بە پەروەردەو ئەم شتانە‬ ‫هاتن‪ ،‬راستە لەپێشدا بە سوپا هاتن! پێشنیاز‬ ‫دەكەین كە دەستپێشخەری بكەن كە قوتابخانەی‬ ‫كوردی لەوێش بكرێتەوە‪ ،‬چ وەكو فەزاڵەت‪،‬‬ ‫چ وەكو دادوگەشەپێدان‪ ،‬چ وەكو حكومەتی‬ ‫ئێستای توركیا‪ ،‬لە ئێستاوە دەستپێشخەریی‬ ‫بكەن كە ئەو ئاشتییە هەیە بەدیبێت‪ ،‬چونكە‬ ‫ئاشتی ئەگەر خەڵكی بۆ پەروەردە نەكەیت‪،‬‬ ‫ب��وون��ەوەری مرۆیی بۆ پ���ەروەردە نەكەیت‬ ‫نایەتەدی‪ ،‬جا چۆن لێرەدا ئەم قوتابخانانە‬ ‫دەكەنەوە‪ ،‬لە توركیاش هەوڵبدەن خوێندنی‬ ‫كوردی پەرەی پێ بدرێت‪ ،‬ئەگەر ئەو كارە‬ ‫بكەن ئەوا ئێمە هەموومان پشتیوانتان دەبین‪.‬‬ ‫حسێن چەلیك‪:‬‬ ‫پێویست دەكات باسی ئەوە بكەم كە بەدەر‬ ‫لە بابەتی خوێندن بە زمانی دایك‪ ،‬لە مەسەلە‬ ‫رۆشنبیری و كولتوورییەكانیشدا كە زمانی پێ‬ ‫دەژێت‪ ،‬هەموو مەسەلەكانی ترمان چارەسەر‬ ‫كردووە‪ ،‬هەموو خوێندكارێك لە خوێندنگە‬ ‫حكومییەكانی ت��ورك��ی��ادا وەك��و وانەیەكی‬ ‫هەڵبژاردە خۆی دەتوانێت ئەوە هەڵببژێرێت‬ ‫كە دەیەوێت فێری زمانی دای��ك‪-‬ی خۆی‬ ‫بێت و فێری كوردی ببێت و ئەو زمانە بە‬ ‫زیندوویی بژێنێت بۆ خۆی و نەوەكانی دوای‬ ‫خۆی‪ ،‬رۆژنامەو تەلەفزیۆن و رادیۆ هەموویان‬ ‫دەتوانن بە زمانی ك��وردی پەخشی خۆیان‬

‫دیمەنێك لە گفتوگۆكە‬

‫بكەن‪ ،‬كەناڵێكی دەوڵ��ەت كە ‪TRT6‬ە‪ ،‬بە‬ ‫كوردی كرمانجی پەخش دەكات و تەنانەت بە‬ ‫سۆرانیش پەخش دەكات‪ ،‬لە توركیادا پێموانییە‬ ‫هیچ كەسێك لە سۆرانی تێبگات و بزانێ‪،‬‬ ‫ئێمە بە مەبەستی ئەوەی بیروبۆچوونەكانی‬ ‫خۆمان بگەیەنینە براكانمان لە كوردستانی‬ ‫عێراق بە پێویستمان زانیوە كە بە سۆرانیش‬ ‫پەخشمان هەبێت‪ ،‬وەزارەت���ی رۆشنبیریی‬ ‫توركیا بەرهەمی ئەو نووسەرە گەورانەی‬ ‫كورد‪-‬ی وەكو ئەحمەدی خانی‪ ،‬فەقێ تەیران‪،‬‬ ‫مەالی جزیری لە دەزگاكانی دوڵەتدا چاپ‬ ‫دەكاو باڵویان دەكاتەوە‪ ،‬حاڵی حازر لەزۆربەی‬ ‫زانكۆكانی توركیادا خوێندنی زمان و ئەدەبی‬ ‫كوردی‪ ،‬یاخود بەشی كوردۆلۆژی كراوەتەوە‬ ‫كە ئەمانە كەسانێكی پسپۆڕ تیایدا وانە‬ ‫دەڵێنەوە لە زمانی كوردیدا شارەزاییان هەبێ و‬ ‫پسپۆڕبن‪ ،‬ئێمە هەرشتێكی لەمانە كە دەیكەین‬ ‫ئ��ەوا ‪ PKK‬دەڵێت‪ :‬لەڕێگەی قوربانیدانی‬ ‫ئێمەوەیە ك��ە ك��ورد ئ��ەم دەستكەوتانەی‬ ‫دەستكەوتووە‪ .‬ئێمەش لە وەاڵم��دا پێیان‬ ‫دەڵێین‪ :‬بەهیچ شێوەیەك ئەو پەرەسەندنانە‬ ‫كە لە توركیادا روودەدات پەیوەندیی بەئێوەوە‬ ‫نییە‪ ،‬چونكە زان��راوە كە سااڵنی راب��ردوو و‬ ‫بەتایبەتی لەساڵی (‪1992‬و ‪ 1993‬و ‪)1994‬وە‬ ‫سااڵنە بەالیەنی كەمەوە (‪PKK )4000‬و (‪)1000‬‬ ‫كەس لەسەربازانی توركیا دەبوونە قوربانی‬ ‫بەبێ ئ��ەوەی ئەو پەرەسەندانە رووب��دەن‪،‬‬ ‫لەو سااڵنەدا لەبەرئەوەی ئیرادەیەكی سیاسی‬

‫نەبوو لە توركیادا وەك ئیرادەی پارتی دادو‬ ‫گەشەپێدان ‪ AKP‬مەسەلەكە تەنها مەسەلەی‬ ‫پۆلیس و عەسكەر بوو‪ ،‬ئەم هەنگاوانە كە‬ ‫ئێمە دەیاننێین بە مەبەستی ئەوە نییە كە‬ ‫خاتری ‪ PKK‬بگرین یاخود دڵی ‪ PDP‬رابگرین‪،‬‬ ‫بەڵكو مرۆڤبوون وامان لێ دەكات كە ئەمە‬ ‫بكەین‪ ،‬ئاینی ئیسالم وامان لێدەكات‪ ،‬مافەكان‬ ‫ئەمەیان بەسەرماندا سەپاندووە‪ .‬ئەو شتانەی‬ ‫كە ئێمە كردومانە‪ ،‬بۆ نموونە ئێمە ‪ TRT6‬مان‬ ‫كردۆتەوە‪ PKK ،‬و ‪ PDP‬پێی دەڵێن ‪TRT‬‬ ‫جاش‪ PKK ،‬بیەوێت یان نەیەوێت‪ ،‬ئێمە‬ ‫داواكارییە مەعقولەكانی گەلی كورد جێبەجێ‬ ‫دەكەین و جێبەجێمان كردووەو بەردەوامیش‬ ‫دەبین لەسەری‪ ،‬لەسەرەتای دەستپێكردنی‬ ‫ئەم پڕۆسەی ئاشتییەوە‪ ،‬من لەوكاتەوە‬ ‫وتەبێژی پارتەكەم بووم‪ ،‬بەو سیفەتەوە وتم‪:‬‬ ‫پێویست دەكات كە ئێمە كوردەكان لە خۆمان‬ ‫رازی بكەین و رەزامەندیی توركەكانیش‬ ‫وەربگرین‪ ،‬قەناعەتی پێ بكەین‪ ،‬چونكە‬ ‫پێویست دەكات كە ئێمە بەبێ ئەوەی جەنگ‬ ‫بكەین بگەینە ئەنجامێك‪ ..‬بێگومان ئێوە‬ ‫خەڵكانێكتان بینیوە كە زۆر زۆر قەڵەوەن بۆ‬ ‫نموونە (‪ 200‬كغم) كێشیان هەیە‪ ،‬تۆ ئەگەر‬ ‫بڵێی لە ماوەیەكی زۆر كەمدا‪ ،‬بۆ نموونە‬ ‫بڵێی لەماوەی مانگێكدا ئەم كابرایە دەكەم بە‬ ‫(‪ 80‬كغم) ئەوا ئەو مرۆڤە دەكوژیت‪ ،‬هەموو‬ ‫ئەم شتانە پێویست دەكات كە هەنگاو بە‬ ‫هەنگاو بچێتە پێشەوە‪.‬‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪40‬‬

‫كشانەوەی ‪،PKK‬‬

‫پەیامی ئاشتیخوازانەی كورد بەهێزدەكات‬ ‫ئایسەل توغلوك پەرلەمانتاری توركیا بۆ وااڵپرێس‪:‬‬ ‫ئێمەی كورد نەتەوەیەكین وەك هەر نەتەوەیەكی دنیا پێویستە بوون و زمان و‬ ‫فەرهەنگ و كولتووری خۆمان هەبێت‬ ‫راپۆرتی‪ :‬زانا حەمە غەریب‪ -‬قەندیل‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪41‬‬

‫د‪.‬ئەشواق جاف‪،‬‬ ‫ئەندامی لیژنەی‬ ‫مافی مرۆڤ لە‬ ‫پەرلەمانی عێراق‪:‬‬

‫بڕیاری ‪PKK‬‬ ‫بەكشانەوەی‬ ‫گەریالكانیان‪،‬‬ ‫باشترین‬ ‫پەیامە كە كورد‬ ‫ئاشتی دەوێت و‬ ‫تیرۆریست نییە‬

‫ئەوەی كورد دەیەوێت‬ ‫ل����ەدوای (‪ )35‬س��اڵ ل��ە ش���ۆڕش و‬ ‫بەرخۆدانی پارتی كرێكارانی كوردستان‬ ‫و دواج��ار خەباتگێڕانی كورد لە باكور‪،‬‬ ‫ئۆجەالن‪-‬یش لەزیندانی ئیمرالی و لەڕێگەی‬ ‫پەیامە ئاشتیخوازانەكەیەوە توانیان ئەو‬ ‫وێنەیە بە جیهاندا باڵوبكەنەوە كە ئەوەی‬ ‫كورد دەیەوێت ئاشتییە نەوەك كوشتن و‬ ‫لە ناوبردن‪ ،‬لەئێستاشدا بۆ چەسپاندن و‬ ‫گەشەپێدانی ئەو پڕۆسەیە‪ PKK ،‬بڕیاری‬ ‫كشانەوەی گەریالكانی لەناو خاكی توركیا‬ ‫داوە‪.‬‬ ‫كشانەوەی بێ بەریەككەوتن‬ ‫لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەنووسیدا كە‬ ‫نێردراوی وااڵپرێس‪-‬یشی لێبوو‪ ،‬موراد‬ ‫ق��ەرەی�ڵان س��ەرۆك��ی كەجەكە لە بناری‬ ‫ق��ەن��دی��ل‪-‬ەوە هەنگاوەكانی چۆنیەتی‬ ‫ك��ش��ان��ەوەی گەریالكانی ‪PKK‬ی لەناو‬ ‫خاكی توركیا راگەیاندو لەبەیاننامەیەكدا‬ ‫كە كۆپیەكی دراوەتە وااڵپرێس‪ ،‬چۆنیەتی‬ ‫كشانەوەی ئەو هێزانە راگەیەندران كە‬ ‫بەم شێوەیەیە‪ :‬كشانەوەی هێزەكانی پارتی‬ ‫كرێكاران لە بەرواری (‪)8‬ی گواڵن دەست‬ ‫پێدەكات‪ ،‬كشانەوەكە بەشێوەی گروپ‬ ‫و هەنگاو بە هەنگاو بەڕێوەدەچێت‪،‬‬ ‫گەریالكان بەدیسپلین و بەبێ‌ ئ��ەوەی‬ ‫رێگەبدەن هیچ جۆرە بەریەك كەوتن و‬ ‫پێكدادانێك لەگەڵ سوپای توركیا رووبدات‪،‬‬ ‫دەكشێنەوە‪..‬‬ ‫مامەڵەی هۆشیارانە‬ ‫لە بەشێكی تری بەیاننامەكەدا هاتووە‪:‬‬ ‫پێویستە هێزەكانی توركیاش پابەندبن‬ ‫و دەب��ێ��ت ب��ەه��ۆش��ی��اری��ی��ەوە مامەڵەو‬ ‫ه��ەڵ��س��وك��ەوت ب��ك��ەن‪ ،‬چونكە ئەگەر‬ ‫لەكاتی كشانەوەی هێزەكانی گەریال هەر‬ ‫جۆرێك لە پەالماردان یاخود ئۆپەراسیۆن‬

‫یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‬ ‫ل��ەس��ەر زاری وت��ەب��ێ��ژی مەكتەبی‬ ‫س��ی��اس��ی��ی��ەك��ەی��ەوە‪ ،‬ئ��ەو دەنگۆیانە‬ ‫رەتدەكاتەوە كە سەبارەت بە داواكاری‬ ‫پارتی دیموكراتی كوردستان بە سزادانی‬ ‫سكرتێری ئەنجومەنی ناوەندی حزبەكەی‪،‬‬ ‫وتەبێژی مەكتەبی سیاسی رایگەیاندووە‬ ‫كە ئەو دەنگۆیە ئەسڵ و ئەساسی نییەو‬ ‫پارتی داوای ل��ەوج��ۆرەی لە یەكێتی‬ ‫نەكردووەو پەیوەندی ه��ەردووال بەوە‬ ‫تێكناچێت‪ ،‬هەر لەو چوارچێوەیەشدا‬ ‫ئەو وتەبێژە ئەوەشی وتووە كە رەنگە‬ ‫لێدوانی هەندێك بەرپرس لە هەردوو‬ ‫حزبی هاوپەیمان‪ ،‬بەدڵی هەردوو حزب‬ ‫نەبێ و پەیوەندییەكانیشیان گرژی تێ‬ ‫ناكەوێت‪.‬‬

‫ئەندامی پەرلەمانی كوردستان‪،‬‬ ‫لەسەر لیسی پارتی دیموكراتی‬ ‫كوردستان‪ ،‬عەبدولسەالم بەرواری‬ ‫ل��ەب��ارەی پ��رس��ی گ��ەڕان��دن��ەوەی‬ ‫دەس����ت����وور ب���ۆ پ���ەرل���ەم���ان و‬ ‫ه��ەم��وارك��ردن��ەوەی رایگەیاندووە‬ ‫كە ناكرێت پێش ئەوەی دەستوور‬ ‫بخرێتە ریفراندۆمەوەو بگەڕێتەوە‬ ‫ب��ۆ پ��ەرل��ەم��ان‪ ،‬چونكە ئەوكاتە‬ ‫گرەنتی بۆ هەموو ئەو یاسایانەی‬ ‫كە لە پەرلەمانەوە دەردەچ��ن و‬ ‫پەسەند دەكرێن بۆ جێبەجێكردنیان‬ ‫ناهێڵدرێتەوە‪.‬‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪42‬‬

‫رووبدات‪ ،‬ئەوا كشانەوە رادەگیرێت و‬ ‫وەاڵمی هەموو رووبەڕووبوونەوەیەك‬ ‫دەدرێتەوە‪ ،‬لەدوای پڕۆسەی كشانەوە‬ ‫هێزەكانی پارتی كرێكارانی كوردستان‬ ‫ل��ەب��اش��وری ك��وردس��ت��ان (ه��ەرێ��م��ی‬ ‫ك��وردس��ت��ان) دەح��ەوێ��ن��ەوە‪ ،‬پێویستە‬ ‫چاودێری كردنی ئەم قۆناغە لەالیەن‬ ‫شاندێكی سەربەخۆوە بەڕێوەبچێت‪،‬‬ ‫ئەمەش لەپێناوی هێمنی و پێشكەوتنی‬ ‫قۆناغی كشانەوەكە‪.‬‬ ‫یەكەم دەستپێك‬ ‫هەر لەبارەی كشانەوەی هێزەكانی‬ ‫‪ PKK‬لەناوخاكی توركیا‪ ،‬ئایسەل توغلوك‬ ‫پەرلەمانتاری توركیا بەوااڵپرێس‪-‬ی وت‪:‬‬ ‫بەدڵنیاییەوە ئەوە هەنگاوێكی سەرەتاییە‬ ‫بۆ ئەو ئاشتییەی كە كورد دەیەوێت و‬ ‫بەو هیوایەی كە دەوڵەتی توركیاش بەو‬ ‫ئاراستەیە بیربكاتەوەو هەنگاو بنێت كە‬ ‫كورد بیری لێ‌ دەكاتەوەو هەنگاوی‬ ‫بۆ دەنێت‪ ،‬كشانەوەی هێزەكانی پارتی‬ ‫كرێكاران لەناو خاكی توركیا یەكەم‬ ‫دەستپێكی ئەو پەیامی ئاشتییەیە لەالیەن‬ ‫ك��وردەوە كە هەموو جیهان چاوی لێ‌‬ ‫دەكات و هیوای پێیەتی‪.‬‬ ‫لەالیەكیترەوە تۆغلوك دەڵێ‪ :‬ئیتر‬ ‫پێویستە لەالیەن دەوڵەتی توركیاشەوە‬ ‫مافی ئێمەی كورد زەوت نەكرێت و‬ ‫كولتوورو زمان و مێژوومان لێ‌ داگیر‬ ‫نەكرێت‪ ،‬چونكە ئێمە نەتەوەیەكین‬ ‫وەك هەر نەتەوەیەكی دنیا پێویستە‬ ‫بوون و زمان و فەرهەنگ و كولتووری‬ ‫خۆمان هەبێت و ئازادبین و پێویستە‬ ‫ئەم دەرفەتە لەالیەن دەوڵەتی توركیاوە‬ ‫بەباشی مامەڵەی لەگەڵدا بكرێت لەپێناو‬ ‫بەرژەوەندیی گشتی چەسپاندنی ئاشتی‬ ‫لەتوركیا‪.‬‬ ‫ئەمریكییەكانیش پشتگیریی دەكەن‬ ‫كشانەوەی هێزەكانی پارتی كرێكارانی‬ ‫كوردستان تەنیا لەسەر ئاستی ناوخۆیی‬ ‫و ئیقلیمی دەنگدانەوەی نەبوو بەڵكو‬ ‫لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیش بە پەیامێكی‬ ‫ئاشتیانەو گرنگ ناودەبرێت‪ ،‬بەپێی‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫موراد قەرەیالن‬

‫ئایسەل توغلوك‬

‫د‪.‬ئەشواق جاف‬

‫هەواڵێكی ئاژانسی رۆیتەرز باتریك‬ ‫فنتەریل جێگری وتەبێژی وەزارەت��ی‬ ‫دەرەوەی ئەمریكا‪ ،‬رایگەیاندووە‪:‬‬ ‫راگەیاندنی كشانەوەی هێزەكانی پارتی‬ ‫كرێكارانی كوردستان لەناو خاكی توركیادا‬ ‫هەنگاوێكی ئیجابییەو بەئاڕاستەی‬ ‫كۆتاییهێنانە بەو توندوتیژییانەی كە‬ ‫ماوەی سێ‌ دەیەیە بەردەوامیان هەیە‪.‬‬ ‫تیرۆریست نییە‬ ‫ل���ەدوای ئ��ەم ه��ەن��گ��اوەی پارتی‬

‫كرێكارانی ك��وردس��ت��ان‪ ،‬ئەنجومەنی‬ ‫پ��ەرل��ەم��ان��ت��اران��ی ك��ۆن��س��ەی ئ��ەوروپ��ا‬ ‫بەزۆرینەی دەنگی (‪ )150‬لەكۆی (‪)161‬‬ ‫دەن��گ‪ ،‬بڕیاریدا كە پارتی كرێكارانی‬ ‫كوردستان لە لیستی تیرۆر دەربهێندرێت‬ ‫و چ��ی��ت��ر پ��اش��ن��اوی ت���ی���رۆری پێوە‬ ‫نەلكێندرێت‪ ،‬بەڵكو بەناوی (چاالكوانانی‬ ‫پارتی كرێكارانی كوردستان) ناوبهێندرێن‪،‬‬ ‫لەبەرامبەر ئەم هەنگاوەی ئەنجومەنی‬ ‫پەرلەمانتارانی كۆنسەی ئەوروپادا د‪.‬‬ ‫ئەشواق جاف ئەندامی لیژنەی مافی‬ ‫مرۆڤ لەپەرلەمانی عێراق‪ ،‬پەیامێكی‬ ‫ب�ڵاوك��ردەوە كە وێنەیەكی دراوەت��ە‬ ‫وااڵپ��رێ��س و لەپەیامەكەیدا هاتووە‪:‬‬ ‫پێویستە دەرك��ردن��ی ‪ PKK‬لەلیستی‬ ‫تیرۆر لە ئەوروپا بمانگەیەنێتە چەند‬ ‫بڕیارێكی دیكە‪ ،‬بڕیاری دەركردنی ناوی‬ ‫پارتی كرێكارانی كوردستان لە لیستی‬ ‫تیرۆر لەالیەن پەرلەمانی ئەوروپاوە‬ ‫هەنگاوێكی ئەرێنییە بەڕەوایەتی خەباتی‬ ‫ئ��ەو پارتە لە توركیا‪ ،‬كۆتا بڕیاری‬ ‫‪PKK‬ش بەكشانەوەی گەریالكانیان‬ ‫لەخاكی توركیا باشترین پەیامە بۆ ئەو‬ ‫پەرلەمانەو دنیا كە كورد ئاشتی دەوێت‬ ‫و تیرۆریست نییە‪ ،‬ئەوەی بڕیارەكەی‬ ‫جوانتر كردووە كاتی ئەو كەشەیە كە‬ ‫ئێستا بۆ ئاشتی هاتۆتە پێش لەنێوان‬ ‫توركیاو عەبدوڵاڵ ئۆجەالن‪-‬ی سەرۆكی‬ ‫زیندانیكراوی پارتی كرێكارانی كوردستان‬ ‫لە دورگەی ئیمراڵی و سەركردایەتی ئەو‬ ‫پارتە لەقەندیل‪.‬‬ ‫لە بەشێكی تری پەیامەكەی ئەندامی‬ ‫لیژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمانی عێراقدا‬ ‫هاتووە كە‪ :‬دەكرێت لێرەوە داواكاری‬ ‫ی��ان پێشنیازێك ئ��اراس��ت��ەی هەموو‬ ‫بەرپرسانی كورد بكەم‪ ،‬خاڵی گرنگی‬ ‫ئێمە لەوەدایە كە خاڵەكانی هێزمان‬ ‫بەیەكەوە كۆبكەینەوەو ئاگاداری كاری‬ ‫یەك بین و پرسی تەواومان لەنێواندا‬ ‫هەبێت‪ ،‬چونكە دەرف��ەت��ەك��ە ت��ەواو‬ ‫زێڕینە‪ ،‬لە دەستچوونی ئەم دەرفەتەو‬ ‫بەكارنەهێنانی كارتەكانی دەستمان‬ ‫هەموومان زیانی تێدا دەكەین‪..‬‬


‫گەشتی وااڵپرێس بۆ قەندیل‪!..‬‬

‫رۆژنامەنووسان چاوەڕێی موراد قەرەیالنن‬

‫راپۆرتی مەیدانی‪ :‬دڵشاد خۆشناو‬ ‫ه��ەم��ووم��ان دەزان��ی��ن ك��ە قەندیل‬ ‫یەكێكە لە بەرزترین و سەختترین چیاكانی‬ ‫كوردستان و ل��ەوەت��ەی هەیە النكەی‬ ‫شۆڕشەكانی كوردو پەناگەی شۆڕشگێڕانی‬ ‫كورد بووە لە هەموو سەردەمەكاندا‪،‬‬ ‫ئێستاش م��اوەی چەند ساڵێكە باوەشی‬ ‫كردۆتەوە بۆ پەناگەی شۆڕشگێڕان لە‬ ‫گەریالكانی پژاك و ‪.pkk‬‬ ‫مۆنۆمێنتی شەهیدان‬ ‫لەڕۆژی (‪)25‬ی نیسانی ئەمساڵدا لەگەڵ‬ ‫دەستەیەك رۆژنامەنووسی بیانی و كورد‬ ‫ئێمەش وەك نێردراوی گۆڤاری وااڵپرێس‬ ‫بانگهێشتی ئەو پرێس كۆنفرانسە كرابووین‬ ‫كە موراد قەرەیاڵنی سەرۆكی كۆنسەی‬ ‫بەڕێوەبردنی كۆما جڤاكێن كوردستانی‬ ‫(ك��ەج��ەك��ە) ئەنجامیداو تێیدا چەند‬ ‫خاڵێكی چارەنووسسازی روونكردەوە كە‬

‫ماوەیەك بوو هەموو دەزگاكانی راگەیاندن‬ ‫چاوەڕوانی بوون‪.‬‬ ‫ل��ەگ��ەڵ یەكێك ل��ە هاوڕێیانم بە‬ ‫ئۆتۆمبێلێكی تایبەت‪ ،‬كاتژمێر شەشی‬ ‫سەرلەبەیانی لە شاری سلێمانی بەڕێكەوتین‪،‬‬ ‫بە مەبەستی ئەوەی بەر لەكات و شوێنی‬ ‫دان��راو لە شوێنی دیاریكراو ئامادەبین‪،‬‬ ‫دوای رۆیشتنێكی زۆر بە شەقامە پڕ‬ ‫چاڵوچۆڵەكانی ئەو ناوچەیەدا‪ ،‬دواجار‬ ‫گەیشتینە لۆفەكانی كورتەك‪ ،‬لە ناوەڕاستی‬ ‫لۆفەكانی كورتەكیشدا مۆنۆمێنتێكی بچوك‬ ‫دروستكراوەو چەند وێنەیەكی شەهیدانی‬ ‫(‪)21‬ی ئابی لێ هەڵواسراوە كە هەموویان‬ ‫ئەندامی یەك خێزانن‪ ،‬یەكێك لە وێنەكان‬ ‫وێنەی ئەو منداڵە چوار مانگییەیە كە لە‬ ‫ئەنجامی بۆمبارانی فڕۆكە جەنگییەكانی‬ ‫توركیا شەهید ك��را‪ ،‬لە تەنیشت ئەو‬ ‫مۆنۆمێنتەشدا الشەی سووتاوی ئۆتۆمبێلەكە‬

‫وەكو سیمبۆلێك دان��راوە‪ ،‬زۆرب��ەی ئەو‬ ‫رۆژنامەنووسانەی پێش و دوای ئێمەش‬ ‫سەردانی ئەو مۆنۆمێنتەیان كرد بوو لە‬ ‫دەفتەرەكانیاندا یاداشتی خۆیان نووسی‪.‬‬ ‫یەكەمین خاڵی پشكنین‬ ‫دوای س��ەرك��ەوت��ن ب��ە لۆفەكانی‬ ‫(ك���ورت���ەك)دا‪ ،‬ئ���ااڵی ‪ pkk‬و (هێزی‬ ‫پاراستنی گ��ەل)م��ان لێ دەرك���ەوت كە‬ ‫لەبەردەم وێنەیەكی ئاپۆ دەشەكانەوە‪،‬‬ ‫ئ��ەو شوێنە یەكەمین خاڵی پشكنینی‬ ‫گەریالكانی ‪ pkk‬بوو‪ ،‬لەوێ دوای دابەزین‬ ‫لە ئۆتۆمبێلەكەمان ناوی خۆمان و ئەو‬ ‫دەزگ��ای��ەی��ان نووسی كە نوێنەرایەتی‬ ‫دەكەین‪ ،‬هەر لەوێ رێنمایی كراین كە‬ ‫بچینە شارەوانی بناری قەندیل و هەڤااڵن‬ ‫لەوێ چاوەڕوانمانن‪.‬‬ ‫ئەمجارەیان بەناو ئەو دەشتە سەوزەدا‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫‪43‬‬


‫‪44‬‬

‫شۆڕبووینەوە كە دەتوت فەرشێكی تیسك‬ ‫درێ��ژی س��ەوزەو بەشەماڵێكی هێواش‬ ‫تیسكەكانی دێن و دەچن‪ ،‬ئەو سروشتە‬ ‫دڵڕفێنە تەنیا لە وێنەكانی ئینتەرنێت‬ ‫دەچوو‪ ،‬هێندە سەوزو تازە بوو ئەو گیایە‬ ‫دەتوت هەر ئێستا لە كارگەیەكی تایبەتدا‬ ‫دروستكراوەو لەوێدا راخراوە‪.‬‬ ‫لە هۆڵی كۆبوونەوەی شارەوانی!‬ ‫دوای ئ��ەوە ه��ەر كیلۆمەترێك كە‬ ‫دەڕۆیشتین چەند گەریالیەكی چەك‬ ‫بە دەست لەمبەرو لەوبەری شەقامەكە‬ ‫وەستابوون بۆ پاراستنی رێگاكە‪ ،‬دوای‬ ‫رۆیشتنی چەند كیلۆمەترێك گەیشتینە‬ ‫ب����ەردەم ش��ارەوان��ی ب��ن��اری قەندیل‪،‬‬ ‫ل��ەوێ رێنماییان ك��ردی��ن ب��ۆ راگرتنی‬ ‫ئۆتۆمبێلەكەمان‪ ،‬دابەزین لە ئۆتۆمبێلەكەو‬ ‫چووینە ناو بینای شارەوانییەكە‪ ،‬لەوێ‬ ‫جگە لە ئێمە چەند رۆژنامەنووسێكی تری‬ ‫تورك پێش ئێمە گەیشتبوونە ئەوێ‪ ،‬لە‬ ‫هۆڵی كۆبوونەوەی شارەوانی چاوەڕوان‬ ‫بوون‪ ،‬دوای نزیكەی یەك سەعات یەكێك‬ ‫لە گەریالكان كە ن��اوی (رۆژ) بوو بە‬ ‫توركی بەخێرهاتنی هەموومانی كردو‬ ‫یەكێكی تریش كە دواتر زانیم ناوی هەڤاڵ‬ ‫دیار بوو بۆی دەكردین بە كوردی‪ ،‬لەگەڵ‬ ‫بەخێرهاتنەكەدا پێی راگەیاندین كە لێرەوە‬ ‫بەڕێدەكەوین بەرەو شوێنی دیاریكراو‪،‬‬ ‫بەاڵم كاتەكەی دیارینەكرد‪.‬‬ ‫سەرخەو شكاندنی رۆژنامەنووسان‬ ‫تاوێك وێنەی ئ��ەو گەریالیانەمان‬ ‫دەگ���رت ك��ە بینای شارەوانییەكەیان‬ ‫دەپاراست كە لەو ساتەی ئێمە چووبووین‬ ‫و تا ئەو ساتەی كە گەڕاینەوە‪ ،‬چەكەكانیان‬ ‫بە دەستەوە بوو بۆ یەك ساتیش نەیانكردە‬ ‫شان‪ ،‬ئەم پارێزەرانە دوانیان كچ بوون‬ ‫و دوانیان كوڕ بوون‪ ،‬تاوێك وێنەی ئەو‬ ‫رۆژنامەنووسانەمان دەگ��رت كە وەكو‬ ‫خۆمان بۆ هەمان مەبەست هاتبوونە ئەو‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬

‫شوێنە‪ ،‬هەندێك لەو رۆژنامەنووسانە لە‬ ‫شەوی پێشترەوە بەڕێگەوە بوون‪ ،‬چونكە‬ ‫لە واڵتانی ت��رەوە هاتبوون و بەیانی‬ ‫زوو بەرەو قەندیل كەوتبوونەڕێ‪ ،‬بۆیە‬ ‫سەرخەویان دەشكاند لەژێر ئەو نەرمە‬ ‫تیشكەی خۆر كە بە هێمنی لێی دەدان‪.‬‬ ‫بێ ئ��ەوەی ئامادەبووان ئاگاداربن‪،‬‬ ‫ت��او ناتاوێك دوو فڕۆكەی زۆر بەرز‬ ‫بەسەر ئاسمانی قەندیلدا دەسوڕانەوە‪ ،‬بە‬ ‫ئەسپایی لە یەكێك لە پاسەوانەكانم پرسی‬ ‫ئەو فڕۆكانە هی توركیان‪ ،‬لە وەاڵمدا‬ ‫گوتی (قسوریم عەفو كە ئەز نكارم تەرا‬ ‫بئاخفم) هەموو ئەو پاسەوانانەی لەوێ‬ ‫بوون بۆیان نەبوو هیچ قسەیەك لەگەڵ‬ ‫هیچ كەسێكدا بكەن‪.‬‬ ‫خواردنی نانێكی سادە‬ ‫دەمەو نیوەڕۆ بوو كە بۆنی سووتانی‬ ‫برنج هەستی برسیەتی جواڵندین‪ ،‬بە‬ ‫هاوڕێكەمم وت‪ ،‬ئەمڕۆش بە برسێتی‬ ‫ماینەوە‪ ،‬لە شەنسی ئێمەدا برنجەكەش‬ ‫سووتا‪ ،‬تۆزێك پێكەنین و بەردەوام بووین‬ ‫لە وێنەگرتن‪ .‬دوای ئەوەی سەرەمان گرت‬ ‫بۆ وەرگرتنی بەشە خواردنی نیوەڕۆ‪ ،‬هەر‬ ‫لەناو چیمەنی حەوشەكەی شارەوانیدا بە‬ ‫چیچكانەوە نانەكەمان خ��وارد‪ ،‬نانێكی‬ ‫س��ادە‪ ،‬بەاڵم لەو كەش و هەوا ئازادو‬ ‫سروشتەدا تامێكی تایبەتی هەبوو‪.‬‬ ‫هێرشكردنە سەر پیكابەكان!‬ ‫دوای ئ��ەوەی نزیكەی دوو سەعات‬ ‫تێپەڕی بەسەر نان و چا خواردنەوەدا‪،‬‬ ‫چەند پیكابێكی مۆدێل تازەیان هێنا بۆ‬ ‫ئ��ەوەی رۆژنامەنووسانی پێ ببەن بۆ‬ ‫شوێنی دیاریكراو‪ ،‬هەڵبژاردنی ئەم جۆرە‬ ‫ئۆتۆمبێلەش پتر پەیوەندیی ب��ەوەوە‬ ‫هەبوو كە زۆرێ��ك لەڕۆژنامەنووسان‬ ‫لە كەناڵەكانی تەلەفزیۆنەوە هاتبوون‬ ‫و كامێرای زل و ستاندی گەورەیان بە‬ ‫دەستەوە بوو‪ ،‬هەر بەگەیشتنی پیكابەكان‬

‫وێنەگرانی تەلەفزیۆن هێرشیان كردە‬ ‫سەر پیكابەكان‪ ،‬وەك بڵێی ئۆتۆمبێلی‬ ‫تر دەس��ت ناكەوێت و ل��ەوە دەترسن‬ ‫كە بەجێبمێنن و بەو پرێس كۆنفڕانسە‬ ‫نەگەن‪ ،‬وای لێهات پیكابی یەكەم پتر لە‬ ‫(‪ )15‬كامێرامانی هەڵگرتبوو لە دواوەو‬ ‫بەهۆی ب��اری قورسییەوە شۆفێرەكەی‬ ‫داوای كرد هەندێكیان دابەزن‪.‬‬ ‫پشكنینی رۆژنامەنووسان‬ ‫ب��ە چەند پیكابێك هەموومانیان‬ ‫برد بۆ شوێنی دیاریكراو‪ ،‬پێش ئەوەی‬ ‫بگەینە شوێنی پرێس كۆنفرانس كە لە‬ ‫دەشتێكی س��ەوزدا بوو چواردەورەكەی‬ ‫بە پیرە دارب���ەڕوو و پیرە دارم��ازووی‬ ‫ج��ۆراوج��ۆر دەورە دراب��وو‪ ،‬گەریالكان‬ ‫بەپیرمانەوە هاتن و داوایان لێكردین كە‬ ‫بە نۆرە راوەستین بۆ ئەوەی بمانپشكنن‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم بەهۆی ئ��ەوەی رۆژنامەنووسان‬ ‫زۆر ب��وون و پشكنەران ‪،‬ك��ەم بوو بە‬ ‫دەنگەدەنگ و بسەكنەو پەلە مەكەو‬ ‫م��ەڕۆ‪ ،‬بەهەرحاڵ وای لێهات بە دەم‬ ‫پشكنینەوە گەیشتینە بەردەم ئەو چادرەی‬ ‫كە بۆ پرێس كۆنفرانسەكە ئامادە كرابوو‪،‬‬ ‫لەگەڵ ئ��ەوەش دیسان گەریال كچەكان‬ ‫رۆژنامەنووسە كچەكانیان جیاكردنەوەو‬ ‫پشكنینی تایبەتی خۆیانیان ئەنجامدا‪.‬‬ ‫هاتنی قەرەیاڵن‬ ‫وەكو هەموو پرێس كۆنفرانسەكانی‬ ‫جیهان‪ ،‬هەموو كامێراكان دام��ەزران و‬ ‫مایكەكانیان لەسەر مێزە پالستیكییەكە‬ ‫رێكخست‪ ،‬خەریك بوو لەسەر رێكخستنی‬ ‫لۆگۆكانیش ببێتە كێشە‪ ،‬چونكە هەندێك‬ ‫لەڕۆژنامەنووسان دەیانەویست لۆگۆی‬ ‫تەلەفزیۆنەكانیان باشتر دیار بێت یان‬ ‫النیكەم نەكەوێتە پشت لۆگۆكانی تر‪.‬‬ ‫دوای م��اوەی��ەك��ی ك��ەم كۆمەڵێك‬ ‫گەریال لە سەرەوە دەوری ئۆتۆمبێلێكی‬ ‫الندكرۆزەریان داب��وو و ب��ەرەو شوێنی‬


‫‪45‬‬

‫قەرەیالن بەخێرهاتنی رۆژنامەنووسان دەكات‬

‫هێرشی رۆژنامەنووسان‬

‫پرێس كۆنفرانسەكە رایان دەكرد‪ ،‬لەوە زانیمان كە دەبێ‬ ‫قەرەیاڵن لەناو ئەو ئۆتۆمبێلەدا بێت‪ ،‬ه��ەرواش بوو پێش‬ ‫ئەوەی بگاتە الی چادرە ئامادەكراوەكە قەرەیاڵن دابەزی‬ ‫و چەند كامێرامانێك دەوریان گرت و چەند گەریالیەكیش‬ ‫دەیانپاراست‪ ،‬لەناو ئاپۆرەی گەریالو رۆژنامەنووساندا قەرەیاڵن‬ ‫گەیشتە ناو چادرەكەو چەند ساتێك بە وەستاوی دەستی‬ ‫بەرزكردەوە بۆ رۆژنامەنووسان و چەند جارێك وتی (هون‬ ‫خێرهاتن سەر سەرو سەرچاڤێن مە)‪.‬‬ ‫داوای لێبوردنی كرد‬ ‫سەرەتا بەوە دەستی پێكرد كە داوای لێبوردنی لە هەموو‬ ‫رۆژنامەنووسان كرد بەهۆی ئەوەی كە درەنگتر لە كاتی خۆی‬ ‫پرێس كۆنفرانسەكە دەستیپێكرد‪ ،‬وەك خۆی ئاماژەیدا ئەویش‬ ‫لە دەست ئەواندا نەبووە‪ ،‬بەڵكو بەهۆی ئەوەوە بووە كە‬ ‫فڕۆكە چاودێریكەرەكانی ئەمریكا بە ئاسمانی قەندیلەوە بوون‬ ‫هەربۆیە شوێنی پرێس كۆنفرانسەكە گۆڕاوە‪ ،‬دوای ئەوەش بە‬ ‫توركی بەخێرهاتنی رۆژنامەنووسە توركەكانیشی كرد‪.‬‬

‫ئاپۆ‪ ،‬لە كەسە كاریگەرەكانی جیهان!‬ ‫(ه��ەڤ��ااڵن��ی ه��ێ��ژا‪ ،‬ئەندامانی چاپەمەنییەكان‪ ،‬ئێمە ئێستا‬ ‫روونكردنەوەی بڕیاری بزوتنەوەكەمان پێشكەشی ئێوە دەكەین‪ ،‬بەاڵم‬ ‫سەرەتا من دەمەوێت شتێك بڵێم‪ ،‬هەفتەی رابردوو گۆڤاری تایمزی‬ ‫ئەمریكی‪ ،‬كە هەر ساڵ سەد كەس هەڵدەبژێرێ كە كاریگەرییان بەسەر‬ ‫جیهانەوە هەبووە لەو ساڵەدا‪ ،‬دیارە بۆ ئەمساڵ سەرۆك ئاپۆ یەكێكە‬ ‫لەو سەد كەسە‪ ،‬ئەوەش نیشانی دەدا كە یەكەمین جارە كە كەسێك‬ ‫(‪ )15‬ساڵ لە زینداندابێت و بەمشێوەیە هەڵببژێردرێت‪ ،‬لێرەدایە كە‬ ‫خەباتی رێبەر ئاپۆ هەست پێدەكەین‪ ،‬بەبۆنەی ئەو هەڵبژاردنەش‬ ‫پیرۆزبایی لە هەمووتان دەكەم‪ ).‬ئەمانە سەرەتای قسەكانی موراد‬ ‫قەرەیاڵن بوو‪.‬‬ ‫پاشان لەالیەن هەڤاڵ هاجەر زاگ��رۆس‪-‬ەوە بەیاننامە گرنگەكە‬ ‫خوێندرایەوە كە بەدەیان ئاژانسی دەنگوباس چاوەڕوانی بوون بۆ ئەوەی‬ ‫بەبایەخەوە باڵوی بكەنەوە‪ ،‬چونكە هەر لە سەرەتاوە نەیانهێشتبوو‬ ‫هیچ كەناڵێك سوود لە (‪ )S.N.G‬وەربگرن و لەگەڵ خۆیان بیهێنن بۆ‬ ‫قەندیل بۆ گواستنەوەی كۆنفرانسەكە بەشێوەی راستەوخۆ‪ ،‬ئەویش هەر‬ ‫لەپێناو پاراستنی ئاسایشی قەندیلدا كە ئەو رێوشوێنە گیرابووەبەر‪.‬‬

‫مۆنۆمێنتی وێنەی شەهیدانی (‪)21‬ی ئاب‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪46‬‬

‫پژاك لە سیاسەتی زلهێزەكان نیگەرانە‪!..‬‬ ‫رێوار ئابدانان‪ ،‬ئەندامی كۆنسەی‬ ‫سەرۆكایەتی پژاك بۆ وااڵپرێس‪:‬‬

‫زلهێزەكان زۆر بە ئاسانی‬ ‫دەتوانن الیەنێك بخەنە‬ ‫لیستی تیرۆرەوە یان لە‬ ‫لیستەكە دەریبهێنن‬ ‫رێوار ئابدانان‪ ،‬وەك ئەندامی كۆنسەی سەرۆكایەتی پژاك ناڕاستەوخۆ رەخنە لە‬ ‫سیاسەتی زلهێزەكانی جیهان دەگرێت‪ ،‬بەتایبەتی لە پرسی دانانی هەندێ لە هێزە سیاسییەكان‬ ‫لە لیستی گروپی تیرۆریستی و البردنی هەندێ هێزی تر لەو لیستەدا‪ .‬ئابدان لە میانەی‬ ‫گفتوگۆیەكدا كە وااڵپرێس لەگەڵیدا سازیكردووە باس لە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی كۆماری‬ ‫ئیسالمیی ئێرانیش دەكات و پێیوایە كە هەر كەسێك خۆی بۆ ئەو پۆستە كاندید بكات‬ ‫پێویستە سیاسەتی خۆی بەرامبەر بەپرسی كورد دیاری بكات‪ ،‬ئەمەو چەندین بابەتی تر لەم‬ ‫گفتوگۆیەدا دەخوێنیتەوە‪..‬‬ ‫سازدانی‪ :‬دڵشاد خۆشناو‪ -‬قەندیل‬

‫* لەماوەی رابردوودا‪ ،‬دوای چل ساڵ‪ ،‬ناوی رێكخراوی موجاهیدینی خەلق‬ ‫لە لیستی تیرۆری ویالیەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكادا دەرهێنرا‪ ،‬بەڕای ئێوە‬ ‫ئامانج لەم كارە چییە؟‬ ‫ وەك دەزانین هێزە دەرەكییەكان گوشارێكی زۆریان خستۆتە سەر ئێران‪،‬‬‫چونكە چاودێرانی سیاسی وا پێشبینی دەكەن كە دوای مەسەلەی سوریا نۆبەتی‬ ‫ئێران بێت‪ ،‬چونكە ئێران لە ناوچەكەدا سەنگێكی سیاسی تایبەتی هەیە‪ ،‬ئەویش‬ ‫بەشێكی بەهۆی ئەوەی كە بۆتە خاوەنی چەكی ئەتۆمی‪ ،‬لەو چوارچێوەیەدا‬ ‫چەندین رێوشوێن دەگیرێتەبەر بۆ كپكردنەوەی تواناكانی ئێران‪ ،‬بەشێكی لەڕێگەی‬ ‫ئەوەی گوشاری ئابووری دەخرێتەسەر لەالیەن هێزە دەرەكی و زلهێزەكان‪،‬‬ ‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪47‬‬

‫هەر ئەو زلهێزانەش كە لەڕێگەی‬ ‫هێنانەدی موجاهدین لە لیستی‬ ‫تیرۆر دەیانەوێت گوشارەكانی‬ ‫سەر ئێران پتر بكەن‪ ،‬ئەو هێزە‬ ‫دەرەك��ی��ان��ە دەی��ان��ەوێ��ت تەنیا‬ ‫لە دوورەوە هاوكاری خەڵكی‬ ‫واڵتەكە بكەن و هەوڵ دەدەن‬ ‫لەڕێگەی هێزەكانی دژی ئەو‬ ‫واڵتە ئامانجەكانیان بهێننەدی‪.‬‬ ‫* ئ��ەگ��ەری ئ���ەوە هەیە‬ ‫كە ئەگەر ئێران گۆڕانكاری‬ ‫لە سیاسەتی خۆیدا نەكات‪،‬‬ ‫لەوانەیە ئۆپشنی لەشكریش‬ ‫بێتەگۆڕێ‪ ،‬وەك دەبینین زۆرجار‬ ‫زلهێزەكانی جیهان هەڕەشەی‬ ‫سەربازیش دەكەن‪ ،‬بۆیە هەوڵ‬ ‫دەدەن لەگەڵ هەندێك الیەن‬ ‫لە پڕۆسەیەكدا بگەنە ئەنجام‬ ‫و گ��وش��ارەك��ان��ی��ان لەڕێگای‬ ‫ئۆپۆزسیۆنەكانی ئێرانەوە پتر‬ ‫بكەن‪ ،‬ئێوە دەڵێن چی؟‬ ‫ بەڕای من ئەم بڕیارەش‬‫بەشێكە ل��ەو گ��وش��ارە‪ ،‬وەك‬ ‫هەموومان دەزانین زلهێزەكانی‬ ‫جیهان ه��ەر كاتێك بیانەوێت‬ ‫رووبەڕووی واڵتێك ببنەوە‪ ،‬زۆر‬ ‫بەئاسانی لەڕێگەی پشتیوانیكردنی‬ ‫ئۆپۆزسیۆنەكانی ئ��ەو واڵت��ەوە‬ ‫ئامانجەكانیان جێبەجێ دەكەن‪،‬‬ ‫زۆر ب��ە ئ��اس��ان��ی��ش دەت��وان��ن‬ ‫الیەنێك بخەنە لیستی تیرۆر یان‬ ‫بە پێچەوانەوەش لە لیستەكە‬ ‫دەریبهێنن‪.‬‬ ‫* پێتوایە ئ��ەو زلهێزانە‬ ‫موجاهدین لە پژاك گەورەتر‬ ‫دەبینن بۆیە موجاهیدینیان‬ ‫هەڵبژاردووە بۆ ئ��ەوەی لەو‬ ‫لیستە دەریانبهێنن و بیكەنە‬ ‫دەس��ك��ەال ب��ۆ بەدەستهێنانی‬ ‫ئامانجەكانیان‪ ،‬بەاڵم تا ئێستا‬ ‫باس لە دەرهێنانی پژاك نەكراوە‬ ‫لەو لیستەدا؟‬ ‫ لە هەڵسەنگاندنێكی لەم‬‫شێوەیەدا مەسەلەی كورد جیاوازی‬ ‫دەخ��ات��ە نێوان هاوكێشەكان‪،‬‬ ‫چونكە هەموومان دەزانین ئەو‬

‫گۆڕانكارییانەی كە لە سەد ساڵی‬ ‫راب��ردوودا هاتنەگۆڕێ‪ ،‬لەسەر‬ ‫حسابی مەسەلەی كورد بوو‪ ،‬هەم‬ ‫لە بواری سنووری سیاسی و هەم‬ ‫لە بواری هاوكێشە سیاسییەكاندا‪،‬‬ ‫مەسەلەی كورد وەكو ناوەندێك‬ ‫بوو‪ ،‬هەربۆیە ئەو گۆڕانكارییانە‬ ‫هاتنەگۆڕێ‪ ،‬ئێستاكەش هەموو‬ ‫گەالنی ژێردەستەی ناوچەكە‬ ‫چ��اوەڕوان��ی وەرگرتنی ئ��ازادی‬ ‫خۆیانن‪ ،‬بەداخەوە كە دەگەینە‬ ‫مەسەلەی ئازادی و سەربەخۆیی‬ ‫ك��ورد‪ ،‬پڕۆژەیەكی وا بەرچاو‬ ‫ك��ە ش��ای��ان��ی ب��اس��ك��ردن بێت‪،‬‬ ‫ناهێتە باسكردن و ئەگەریش بە‬ ‫سەرزارەكی باس بكرێت هەر زوو‬ ‫پوچەڵ دەكرێتەوە‪ ،‬بەاڵم دیارە‬ ‫زۆرت��ر لەسەر بنەمای نەتەوە‬ ‫س��ەردەس��ت��ەك��ان ك��ار دەك���ەن‪،‬‬ ‫وات��ە هێشتا تێڕوانینی ئەوەی‬ ‫كە بەدیوێكی دەوڵ��ەت نەتەوە‬ ‫سەیر دەكرێت‪ ،‬لە بنەڕەتەوە‬ ‫ئەو رەخنەیەیە كە لە زلهێزەكان‬ ‫دەیگرن ئەوەیە كە پێویستە ئەو‬ ‫راستییە ببینن كە كوردیش وەكو‬ ‫هەر گەلێكی تری ژێر دەست‬ ‫خەبات دەكات بۆ سەربەخۆیی و‬ ‫ئازادی‪ ،‬ئەوەش سادەترین مافی‬ ‫نەتەوەو گەلێكە‪.‬‬ ‫* م����اوەی����ەك����ی ت��ر‬ ‫هەڵبژاردنەكانی سەرۆك كۆمار‬ ‫لە ئێران دەستپێدەكات‪ ،‬ئێوە‬ ‫وەكو پژاك چ كاریگەرییەكی‬ ‫ئەرێنی یان نەرێنیتان لەسەر ئەو‬ ‫هەڵبژاردنە هەیە؟‬ ‫ هەر پێكهاتەیەكی سیاسی‬‫خ���اوەن ك��اری��گ��ەری��ی خۆیەتی‬ ‫لەسەر هەڵبژاردن‪ ،‬دەتوانێت‬ ‫ب���ە ب���ان���گ���ەوازەك���ان���ی خ��ۆی‬ ‫كاریگەری خۆی دابنێت لەسەر‬ ‫بەشداریكردن و نەكردنی گەل‬ ‫لە هەڵبژاردنەكاندا‪ ،‬سەبارەت‬ ‫ب��ەوەی كە ئەم هەڵبژاردنەش‬ ‫وەك���و ه��ەڵ��ب��ژاردن��ەك��ان��ی ترە‬ ‫یان جیاوازی هەیە‪ ،‬تێڕوانینی‬ ‫پ��ژاك ل��ەو ب���وارەدا ج��ی��اوازە‪،‬‬

‫دەخ��وازی��ن ب��ە خۆشبینییەوە‬ ‫س��ەی��ری م��ەس��ەل��ەك��ە بكەین‪،‬‬ ‫چونكە دەزانین كە بارودۆخی‬ ‫ئێران بارودۆخێكی نالەبارە‪،‬‬ ‫بۆیە چ��اوەڕوان دەكرێ كە لەو‬ ‫بارودۆخە ئابووری و سیاسییە‬ ‫دەرب��ك��ەوێ��ت و ئ��ازادی��ی��ەك��ی‬ ‫سیاسی هەبێت‪ ،‬بەڵكو بتوانێت‬ ‫لەو حاڵەتە دەربچێت‪ ،‬ئێمەش‬ ‫وەك��و پ��ژاك هیوامان وای��ە كە‬ ‫لەم خولەدا بەڕاستی كۆماری‬ ‫ئیسالمی گۆڕانكاریی ریشەیی لە‬ ‫سیاسەتەكانی خۆیدا دروستبكات‪،‬‬ ‫بەتایبەت ئ��ەوان��ەی كە خۆیان‬ ‫ك��ان��دی��د دەك���ەن ب��ۆ س��ەرۆك‬ ‫ك��ۆم��اری‪ ،‬پێویستە هەڵوێستی‬ ‫خ��ۆی��ان ل��ە ب��ەران��ب��ەر كێشەی‬ ‫گەالنی ئێران‪ ،‬بەتایبەت گەلی‬ ‫كورد دیاری بكەن‪ ،‬پێویستە باسی‬ ‫پڕۆژەكانیان بكەن بۆ داهاتووی‬ ‫ئ��ێ��ران و ب��ۆ گ��ەالن��ی ئێرانیش‬ ‫پ����ڕۆژەی تایبەتیان هەبێت‪،‬‬ ‫بەتایبەتی بۆ گەلی كورد‪.‬‬ ‫* ل��ە چاوپێكەوتنێكدا‬ ‫ك��ە م��اوەی��ەك ل��ەم��ەوب��ەر لە‬ ‫گۆڤاری وااڵپرێسدا دابەزیوە‪،‬‬ ‫پرسیارێكمان لە كونسوڵی ئێران‬ ‫لە هەولێر كردووەو باسمان لەوە‬ ‫كرد بۆ هەوڵ نادەن دانوستان‬ ‫لەگەڵ پژاك بكەن و بخرێنە ناو‬ ‫كایەی سیاسی ئێرانەوە‪ ،‬ئەوان‬ ‫باوەڕیان وابوو كە ئەو پرسیارە‬ ‫لە خۆیان بكرێت‪ .‬ئایا ئێوە‬ ‫هەوڵتانداوە كارێكی لەم شێوەیە‬ ‫بكەن؟‬ ‫ ه��ەوڵ��ەك��ان��ی پ���ژاك بۆ‬‫بەشداریكردن لەكایەی سیاسیدا‬ ‫ئاشكرایەو قۆناغە جیاجیاكانیش‬ ‫گەواهی ئەوە دەدەن‪ ،‬لەكاتی‬ ‫هەڵبژاردنەكانی ئێراندا زۆرجار‬ ‫خاڵمان دیاریكردووە كە ئەگەر‬ ‫بێت و سیاسەتمەدارانی ئێران‬ ‫هەنگاو بەرەو دیموكراسی بنێن‪،‬‬ ‫ئێمەش وەكو پژاك هەڵوێستی‬ ‫س��ی��اس��ی ت��ای��ب��ەت��ی خۆمانمان‬ ‫دەبێت‪.‬‬

‫وەكو پژاك‬ ‫هیوامان وایە‬ ‫كە لەم خولەدا‬ ‫كۆماری ئیسالمی‬ ‫گۆڕانكاریی‬ ‫ریشەیی لە‬ ‫سیاسەتەكانی‬ ‫خۆیدا دروست‬ ‫بكات‬ ‫زلهێزەكان‬ ‫دەیانەوێت‬ ‫تەنیا لە‬ ‫دوورەوە هاوكاری‬ ‫خەڵكی ئێران‬ ‫بكەن و هەوڵ‬ ‫دەدەن لەڕێگەی‬ ‫هێزەكانی دژی‬ ‫ئەو واڵتە‬ ‫ئامانجەكانیان‬ ‫بهێننەدی‬ ‫ئەوانەی خۆیان‬ ‫كاندید دەكەن بۆ‬ ‫سەرۆك كۆماریی‬ ‫ئێران‪ ،‬دەبێ‬ ‫پڕۆژەی خۆیان‬ ‫بەرامبەر بەپرسی‬ ‫كورد دیاری بكەن‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


‫‪48‬‬

‫شێخ موعتەسەم‬ ‫كەركوك لەنێوان دەستە‬ ‫خوشكەكانیدا لەكوردستانی‬ ‫باشوور‪ ،‬هەولێرو سلێمانی‬ ‫و دهۆك‪ ،‬خوشكە گەپەكەی‬ ‫هەموانە‪ ..‬ئەم خانمە بەهۆی‬ ‫درێژەیی تەمەنیەوە كە پتر‬ ‫لەپێنج (‪ )5‬ه��ەزار ساڵە بۆ‬ ‫چەندینجار ناوەكەی گۆڕاوە!‬ ‫هەر زەمەنێك و ناوێكی نوێی‬ ‫لێنراوە‪ ،‬لەسەردەمی دەوڵەتی‬ ‫گووتیەكاندا هەزارەی سێ بەر‬ ‫لەزاین‪ ،‬بە دیمتۆ‪ -‬كرخا‪-‬‬ ‫شلیواخو‪ ،‬ن���اوزەد ك��راوە‪،‬‬ ‫واتە قەاڵ شورا دارەكەی شلیواخۆ‪ ،‬لەسەردەمی دەوڵەتی مادا‪،‬‬ ‫سەدەی شەشی بەر لەزاین‪ ،‬بە كاركۆك ناوی براوە‪ ..‬میتانیەكان‬ ‫بە ئارابخان ناویان هێناوە‪ ،‬دەوڵەتی سلوكی سەدەی چوارو‬ ‫سێ بەر لەزاین بەشاری كرخابیت سلوك ئاماژەیان پێكردووە‪.‬‬ ‫سەردەمی ساسانییەكان بەمەڵبەندی بيث گەرمای بەناوبانگ بووە‬ ‫و مەڵبەندی ئەبریشە مەسیحی گریستانی بوو كە ناسراو بوو‬ ‫بە ئەبریشە بيث گەرمای‪ ،‬لەسەردەمی دەوڵەتی عوسمانییەكاندا‬ ‫مەڵبەندو سەنتەری ویالیەتی شارەزوور بوو‪.‬‬ ‫لەهەر قۆناغێك لە قۆناغەكانی تەمەنی ئەم خانمەدا‬ ‫بارگەیەك میرات و س��ەروەری بۆ بەجێماوە‪ ،‬هەر پەڕەیەك‬ ‫لەتۆماری تەمەنی ئەم خانمە كوردستانییە هەڵدەبێتەوە‪ ،‬شوناس و‬ ‫مۆركی رەسەنی خاكی زاگرۆس و واڵتی كوردەواری وەك دووڕو‬ ‫ئەڵماس ئەدرەوشێتەوە‪ ،‬ژەنگ و چڵكی رۆژگاری نالەبار هەرگیز‬ ‫نەیتوانیوە ئەو شوناس و مۆرەكە بشارێتەوە‪ ،‬لەناخیەوە ئاگرە‬ ‫ئەزەلییەكەی باباگوڕگوڕ ئااڵیەكە بەرەو بااڵ هەڵكشاوەو بۆ نان و‬ ‫ئازادی بڵێسەیداوە‪ ،‬بەهیچ پیالنێك ناكوژێتەوە‪ ،‬وەلێ ئەم خانمە‬ ‫گەنم رەنگە بااڵ بەرزە‪ ،‬بووكە غەمبارەكەی كوردستان هەنووكە‬ ‫كراسێكی گەرمیانی لەدووكەڵ و خۆڵ و خوێن لەبەردایە‪،‬‬ ‫زوڵف و ئەگریجە ئاڵۆزەكەی هەر تاڵێكی بەدەم گڤە گڤی بای‬ ‫گەرمەسێرەوە بەرەو الیەك كشاوە‪ ،‬چاوەكانی بروسكەو ئاگری‬ ‫تووڕەییان لێدەبێتەوە‪ ،‬بەزارێكی پڕ لەسەرزەنشت و گلەیی ئەم‬ ‫بووكە بێ نازە گاز لە ئێمە دەكات و ئەڵێت‪ :‬حەیاتم ئەمن‬ ‫دیۆتە نۆبەرەكەی كوردستانم‪ ،‬بووكە دابڕاوەكەم لەئێوە‪ ...‬ئەمن‬ ‫هەڵگری شوناس و مێژووی ئەنگۆم دەسا كەی دێن بەهاوارمەوە‪،‬‬ ‫لەم تەلیسمی ((سەدوچل)) حەلقەی رزگارم دەكەن‪..‬؟‬ ‫كەی دێن دەروازەكانی قەاڵكەم دەكەنەوە‪!..‬‬ ‫بۆ باوەشی كوردستان دەمبەنەوە‪..‬؟‬

‫كەی‪ ..‬توخوا كەی‪..‬؟ كراسە‬ ‫دووكەڵ و خۆڵ و خوێناوییەكەم‬ ‫لەبەر دادەماڵن‪..‬؟‬ ‫دەس���ا وەرن ش��ان��ەی��ەك��ی‬ ‫((هەجیجم))م بۆ بێنن تا بەو شانە‬ ‫كوردییە سەرو قژە ئاڵۆزەكەم‬ ‫شانەكەم‪ ،‬ئەوسا بەدەم مەقامی‬ ‫قەتارو ئەاڵوەیسییەوە سەردانی‬ ‫پەرستگاكەی دایكە غەفورەكەی‬ ‫ژنان‪ ،‬خواوەندی دایكە ئاناهیتا‪،‬‬ ‫كەین بەئاوی ئ��ەو پەرستگایە‬ ‫غەمە سەختەكەم بشۆمەوە‪!..‬‬ ‫دەزان���ی ك��ام غ��ەم؟ غەمی‬ ‫مەرگی بێ كفن و دفن و بێ پرسەو بێ شینی و چەمەرو‬ ‫الوانەوەی ئازیزانی ئەنفالكراو زیندەبەچاڵی بیابانی نوگرەسەلمان‬ ‫و عەرعەرو سەماوە‪ .‬حەیاتم‪ ،‬تاكەی چارەنووسمان هەر‬ ‫مەرگەسات و شیوەن و چەمەر بێت‪ ،‬ئیدی بەسە‪ .‬هیممەتێك‪-‬‬ ‫بەزاوە ئازیزەكەم ئازادی شادمكە‪ -‬تا بەكامی دڵ تێر پێكەنم‪،‬‬ ‫بەهاتنەوەم بۆالتان زەماوەند سازكەن‪ ،‬دەستەخوشكەكانم‬ ‫هەولێرو قەاڵكەی سلێمانی و حوجرەكەی ئەحمەدی كاكی‬ ‫و خانەقاكەی م��ەوالن��او مەحوی‪ .‬ده��ۆك بەشاخ و دۆڵی‬ ‫دڵڕفێنیەوە‪ ،‬ئەم سەر تا ئەوسەری گەرمیان كێوسان لەگەڵ‬ ‫رۆحی سەرتاپا شەهیدان بۆسەر ئەو زەماوەندە بانگهێشت‬ ‫بكەن‪ ،‬بەاڵم نەكەن لەیالكەی من لەبیركەن‪ ،‬لەیال ئەو دێوتە‬ ‫فەریكەیە كە وەبان پەتی سێدارەدا سەركەوت بەرەو ئاسمان‬ ‫هەڵكشا‪ ،‬فریشتەكان و هەسارەكانی دەوروبەری عەرشەكەی‬ ‫یەزدان لەخۆشی عەشقی ئەو لەیالیە گەردنیان كەچكرد دامێنە‬ ‫پاك و پیرۆزەكەی لەیالیان ماچكرد‪ .‬حەیاتم ناشێت نەزانی‬ ‫كە سەروەرو مەزن هەر لەیالو شەهیدەكانی رێگای ئازادی‬ ‫كوردستانی‪ ،‬ئەو كەسەی كە مەزنە كە هەنووكە لەسایەی‬ ‫خوێنی شەهیداندا لەنێو كۆشكی كریستاڵی بێ غەمدایە بیر‬ ‫لەمن و لەیالو باقی شەهیدان ناكاتەوە‪.‬‬ ‫كە هاتمەوە زەماوەندی ئ��ازادی دەگرین هەڵپەڕكێ و‬ ‫رەشبەڵەك ساز دەكەین‪ ،‬سەرچۆپی كێش هەر دەبێت لەیالكەی‬ ‫من بێت جامانەیەكی گەرمیانی لەگەردنە ناسكە زامارەكەی‬ ‫بئاڵێنێت‪ ،‬دەسماڵێك بەڕەنگی ئااڵكەی كوردستان لەسەر‬ ‫چۆپییەكەیدا هەڵیسوڕێنێت لەگەڵ قریوەو بەزمی هەڵپەڕكێدا‬ ‫بانگ لەچاڵە نەوتەكانی كوردستان بكات و بڵێت‪ :‬خوێنی من‬ ‫و شەهیدانی رێگای سەرفرازی كوردستان زۆر لە ئاڵتوونە‬ ‫رەشەكەی ناخی ئێوە بەنرخترو جوانترو پیرۆزترە‪.‬‬

‫بووكە غەمبارەكەی‬ ‫كوردستان‬

‫‪No. 61 May. 2013 4th years‬‬


Wala61  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you