Issuu on Google+

‫‪m‬‬

‫‪c‬‬

‫‪o‬‬

‫‪s‬‬

‫‪.‬‬

‫‪s‬‬

‫‪e‬‬

‫‪r‬‬

‫‪p‬‬

‫‪a‬‬

‫‪l‬‬

‫‪a‬‬

‫‪w‬‬

‫‪.‬‬

‫‪w‬‬

‫‪w‬‬

‫‪w‬‬

‫گۆڤارێكی سیاسییە‪ ،‬دەزگای وااڵ بیست رۆژ جارێك دەریدەكات ‪ .....‬ژمارە (‪2014/2/1 )68‬‬

‫وااڵپرێس‪ ،‬بەڵگەكان باڵودەكاتەوە‪،‬‬

‫حزبی بەعس‪ ،‬لەرێگەی‬ ‫دیموكراسییەوە دێتەوە!‬

‫مستەفا ئەحمەد‪:‬‬ ‫وەستاندنی (بەرنامەی بەرنامە)م بەپێویست زانی‬

‫سەرنووسەر‬ ‫‪3291548 - 07701583203‬‬ ‫بەدالە‬ ‫‪3291542 - 3291532‬‬ ‫بەشی ریكالم‬ ‫‪07710159888‬‬ ‫كەپرێك بۆ كۆكردنەوەی هەمووان‬ ‫بڵێسە جەبار فەرمان‪:‬‬ ‫مام جەالل لە زۆر شوێندا باسی‬ ‫رۆڵی هێرۆخانى كردووە‬

‫طؤظاريَكى روناكبيريي طشتيية‬ ‫ذمارة ( ‪ )13‬كانوونى يةكةمى ‪2012‬‬

‫طؤظاريَكى روناكبيريي طشتيية‬ ‫ذمارة ( ‪ )12‬تشرينى دووةمى ‪2012‬‬

‫طؤظاريَكى روناكبيريي طشتيية‪ ،‬ذمارة ( ‪ )21‬تشرينى دووةم ‪2013‬‬

‫سیاسییەكانی كورد‪،‬‬ ‫بۆچی ستایشی ژنەكانیان ناكەن؟‬

‫چۆمان‪ ،‬رەخنەی توند لە گۆرانيبێژو‬ ‫موزیكژەنانی كورد دەگرێت‬

‫بڵێسە جەبار فەرمان‪،‬‬ ‫رەخنە لەملمالنێی ژنان و ژنە ئیسالمییەكان‬

‫حەیات‪-‬ی شاعیر‪ :‬بوێریی شیعریی‪،‬‬ ‫باسكردنی لێوو جەستەی پیاو نییە‬

‫جەمال بابان‪:‬‬

‫‪ 11/14‬رۆژی‬ ‫سلێمانی نییە !‬

‫ئيَمة زياتر دةتناسيَنين‬

‫ئيَمة زياتر دةتناسيَنين‬

‫بؤ ئةوةى زياتر بناسريَيت‬ ‫ريكالم بكة لة طؤظارى كةثر‬

‫بؤ ئةوةى زياتر بناسريَيت‬ ‫ريكالم بكة لة طؤظارى كةثر‬

‫فریال‪ ،‬نیازی وابوو‬ ‫بە یەكجاری وازبهێنێت !‬

‫هاشم جەباری‪-‬ی بێژەر‪،‬‬ ‫جیاوازییەكانی راگەیاندنی بەعس و ئێستا‪!..‬‬

‫ديدار‪ ،‬لةبؤني‬ ‫طوآلوي كتيَبدا!‬

‫ماهیر حەسەن‪:‬‬ ‫ئیشی هونەرمەند نییە گازندە لەالیەنێك بكاو‬ ‫بەشان و باڵی الیەنێكی دیكەدا هەڵبدات‬ ‫جوانكاريی لووت‪،‬‬ ‫لە كوردستانیش‪ ،‬بازاڕی گەرمە‪..‬‬

‫وةزيرة ذنةكةمان‪،‬‬ ‫كاتيَك تازة لةدايك دةبيَتةوة!‬

‫ناوةندي ئةنديَشة‪،‬‬ ‫خةونةكاني سليَماني دةولَةمةندتر دةكات!‬

‫«بەتامترین خواردنی سەردەم»‬

‫دايكيَك بؤ نةخؤشةكاني‬

‫ئارايشتطاكاني ذنان‪،‬‬ ‫وةرطرتني ثارةي خةيالَي!‬ ‫طوطوش‬

‫بةسةرهاتي‬ ‫دلَدارييةكةي تايةر تؤفيق‬

‫ضيرؤكي كوردة هةمةوةندييةكاني‬ ‫ليبياو جةزائيرو يؤنان و مالَتا‬

‫كوڕانی قژدرێژ و‬ ‫تانەو تەشەری خەڵك!‬

‫ئارایشتكردن‬ ‫نهێنییە گەورەكەی ژنان!‬

‫تۆش خۆت تووشكرد؟‬

‫هاوسەريی‪ ،‬ئەو پڕۆسەیەی گەنجان لێی دەترسن‬

‫طؤظاريَكى روناكبيريي طشتيية‪،‬ذمارة ( ‪ )17‬ئايارى ‪2013‬‬

‫طؤظاريَكى روناكبيريي طشتيية‪ ،‬ذمارة ( ‪ )20‬تشرينى يةكةم ‪2013‬‬

‫طؤظاريَكى روناكبيريي طشتيية‪ ،‬ذمارة ( ‪ )22‬كانوونى يةكةم ‪2013‬‬

‫كێ شەقامەكانی شاری‬ ‫سلێمانی ناونا؟‬ ‫چۆن یانەی وەرزشی‬ ‫سلێمانی دامەزرا؟‬

‫كوردانی ئاوارەی رۆژئاوا‪،‬‬ ‫نایانەوێ بە كوردی بخوێنن !‬

‫ماڵی سینەما دەیەوێت چی‬ ‫بۆ سینەماكاران بكات؟‬

‫شیعری هەر چوارپارچەكەی‬ ‫كوردستان لەكفریدا!‬

‫ئەو جەڕاحە كوردەی‬ ‫نزیكەی (‪ )10‬هەزار كەسی‬ ‫لە كوردو عەرەب و فارس‬ ‫چارەسەر كردووە‬

‫شاجوانی‬

‫لەگۆرانی وتندا‪،‬‬

‫سەربەستی لێسەندۆتەوە‪،‬‬ ‫چ شتێكی تری پێبەخشیوە؟‬ ‫كەپر وردەكارییەكانی‬

‫شاژنـ ــی جانسی‬

‫باڵودەكاتەوە‬

‫ماریا پەلە ناكات!‬

‫(حەمە دەمبڵ)‪:‬‬

‫هەموو هونەرمەندێك‬ ‫دەرەقەتی كۆمیدیا نایەت‬

‫پێشنیازی نووسەران بۆ كۆنگرەی یەكێتی‬

‫راگەیاندن‪ ،‬لەبەردەم نەشتەری كۆنگرەدا!‬

‫سكرتێری نووسین‪ :‬ئارام حسێن‬

‫خەاڵتی هەردی‬ ‫كێ بردی؟‬

‫بەچی سەرنجی‬ ‫هاوسەرەكەت رادەكێشیت؟‬

‫هونەرمەند عومەر دڵپاك‪،‬‬ ‫بەچی ئیحراج بوو‪..‬؟‬

‫دیاری عومەر‪،‬‬ ‫بڕیاریداوە هیچ شتێك ناكات‬ ‫كۆمەڵگە رەتی بكاتەوە!‬

‫‪Price:1500 IQD‬‬

‫‪E-mail:walapress2011@gmail.com‬‬

‫‪Facebook: walapress‬‬

‫‪www.walapress.com‬‬

‫‪No. 68 Feb. 2014‬‬

‫درامای ئۆشین‪،‬‬ ‫‪ 59‬واڵت دۆبالژی بۆ كردووە!‬

‫لەفیستیڤاڵی گەالوێژ دا‪،‬‬ ‫ناودارەكان دێنە كوردستان!‬

‫پارك و گەنجەكانی كەركوك‪،‬‬ ‫لە لێواری وشك بووندان‬

‫شیالن سەعدی‬

‫بۆ هاوسەرەكەی‬ ‫شەهید كاوە گەرمیانی!‬

‫تەالر هیرانی‪ ،‬زۆربەی شانۆكارانی‬ ‫كورد بە شانۆكار نازانێت!‬

‫سواڵكردن و‬ ‫بەكارهێنانی مێینە!‬

‫شەیدا مەعروفی شاعیر‬ ‫هاوسەرگیریی لەگەڵ‬ ‫شیعرو وشەدا ئەنجامداوە‪!..‬‬

‫سینەماكارە بزێوەكەی‬ ‫شاری مەهاباد‬

‫سەرنووسەر‪ :‬عەدالەت عەبدوڵاڵ‬

‫نةخؤشخانةى سؤزي دةرووني‪،‬‬

‫دەریا خالد‪-‬ی هونەرمەند بۆ كەپر‪:‬‬

‫خۆشەویستی‪ ،‬قوربانیی دەوێت!‬

‫ژنانی رۆژهەاڵتی كوردستان‪ ،‬بۆچی دێن و تووشی چی دەبن؟‬

‫مێرولەو هێلكە بەكەرەوە‪ ،‬كوللەی لە چوكلێت هەڵكێشراو‬

‫پەرلەمانتارێكی یەكێتی‪ ،‬كۆمەڵێك نهێنی و دانپێدانان بۆ وااڵپرێس ئاشكرا دەكات‬

‫سنور ئاالنی‬ ‫دەبێتە كچی كافرۆش‬

‫طوآ لةطؤراني كوردي دةطريَت‪!..‬‬

‫ئەو گۆرانییەی‬ ‫«پەیمان»ی بردە ئەمنە سوورەكە !‬

‫وردەكاريی نوێ لەوااڵپرێسەوە‬

‫ملمالنێكانی ئەردۆگان و‬ ‫گولەن و ‪PKK‬‬

‫طؤظاريَكى روناكبيريي طشتيية‪ ،‬ذمارة ( ‪ )23‬كانوونى دووةمى ‪2014‬‬

‫‪68‬‬

‫خاوەنی ئیمتیاز‪ :‬دەزگای وااڵ بۆ راگەیاندن و باڵوكردنەوە‬

‫بە هەورامی پێشوازی‬ ‫لە موراجیع دەكات‬

‫ئەڤین ئاسۆ‪ ،‬لە چییەوە دەستی‬ ‫پێكردو داوای چی لەخانمان دەكات؟‬ ‫بورهان محەمەد‪،‬‬

‫ئاوێزان نوری‪:‬‬

‫بۆچی وازی لە رەشماڵی‬

‫ژن تەنها وەك سێكس و‬

‫كەناڵی ‪ NRT‬هێنا؟‬

‫جەستە!‬

‫ئەو ژنەی لەسلێمانی‬ ‫پیاوان فێری لۆری لێخوڕین دەكات!‬ ‫كام ژنی كورد‪،‬‬ ‫یەكەم سیناریست و دەرهێنەرە؟‬ ‫بەرپرسە بااڵكەی حكومەتی مەكسیك‪،‬‬ ‫هەوڵدەدات كوردی فێرببێت‬

‫دەستەی نووسەران‪ :‬لەتیف حسێن ‪ -‬دڵشاد خۆشناو‬

‫هەڤاڵ خانەقینی‪،‬‬ ‫لەبەر هونەرەكەی‪ ،‬دەبێتە دوكاندار!‬ ‫واحیدی كفری‪،‬‬ ‫باس لە سینەماو هونەری گەرمیان دەكات‬

‫«ئەوانەى‬

‫لەناو پەرلەمانی ئەوروپادا‪،‬‬ ‫پەری تاهیر‪،‬‬ ‫لەبارەی كۆمەڵگاوە‬ ‫بەرزكرایەوە؟‬ ‫چی بەڕووی بارزانیدا‬ ‫چی دەڵێت؟‬

‫پێیانخۆش نییە‬ ‫ئەرینا‪ ،‬خۆی بەجوان نازانێت!‬

‫هەڵەبجە بكرێتە‬ ‫پارێزگا!»‬

‫«لێكگەیشتن لەنێوان پارتی و گۆڕان‪-‬دا هەیە»‬

‫بەڕێوەبەری هونەریی‪ :‬هەرێم عوسمان «میدیا گرافیك»‬

‫سلێمانی ‪ -‬گەرەكی ئاشتی ‪ -‬نزیك قوتابخانەی مەولەوی ‪ -‬بەرامبەر شیرینی تابان‬ ‫نرخ‪1500 :‬دینار چاپ‪ :‬كۆمپانیای پیرەمێرد باڵوكردنەوە‪ :‬كۆمپانیای نێوەند‬

‫ئەردۆگان و گولەنییەكان‬ ‫چارەسەریان بۆ‬ ‫كێشەی كورد پێ نییە‬ ‫شێخ محەمەد شاكەلی‪:‬‬

‫خەڵك لەوە وریاترە‬ ‫بەو كەسە دوو فاقیانە‬ ‫هەڵبخەڵەتێت‬ ‫د‪.‬شێركۆ عەبدوڵاڵ‪:‬‬

‫لەواڵتانی جیهانی‬ ‫سێهەمدا ئیزدیواجییەت‬ ‫كولتوورێكی باوە‬

‫«سەركردایەتی كورد هیچ گرنگییەكی‬ ‫بە پەرلەمانتارەكانی بەغدا نەداوە»‬ ‫ژووری پەیوەندییە سیاسییەكانی گۆڕان‪:‬‬

‫چوار ساڵی ئارام بەستراوەتەوە بەڕادەی شەفافییەتی پەرلەمان و‬ ‫حكومەتەوه‬

‫شارەزایەكی ئیسالمی سیاسی‪:‬‬

‫دژایەتیی «داعش» بۆ كورد‪ ،‬عەقیدەیان دەخاتە ژێر پرسیارەوە‬


‫ئۆجەالن و كۆنگرەی نەتەوەیی‬ ‫ئۆجەالنی رێبەری زیندانیكراوی پەكەكە‪ ،‬بەستنی كۆنگرەی نەتەوەیی خستۆتە ئەستۆی مەسعود بارزانی‪ ،‬بەم شێوەیەش‬ ‫ئەركێكی قورسی بە بارزانی سپاردوە‪ ،‬هەروەها ئۆجەالن بە پێویستیشی زانیوە كە كۆتایی بە كێشە ناوخۆییەكانی كورد‬ ‫بهێندرێت لە خۆرئاوای كوردستاندا‪.‬‬

‫‪2‬‬

‫دەزگای وااڵ‪..‬‬

‫نامیلكەیەك بۆ كۆنگرەی چواری‬ ‫لەتیف فاتیح فەرەج‪:‬‬ ‫هیوادارم یەكێتی بتوانێت لە كۆنگرەدا بڕیاڕی بەستنی پەیوەندی لەگەڵ گۆڕاندا بدات‬ ‫ڤینۆس فایەق‪:‬‬ ‫یەكێتی‪ ،‬بەو هەلومەرجەی ئێستاشیەوە هێشتا زەرورەتی ماوە بۆ راگرتنی هاوسەنگیی هێز لەناو پرۆسەی‬ ‫سیاسی كوردستاندا‬ ‫د‪ .‬ئەمیر زەندی‪:‬‬ ‫دەبێ یەكێتی زۆر بەژیری و هەستیارییەوە بڕوانێتە رووداوەكان و چیتر بێ منەتانە كارنەكات‬ ‫شادمان مەال حەسەن‪:‬‬ ‫یەكێتی ئەوەندە نەهاتۆتە خوارەوەو ئەوەندەش ب ‌ێ كەرەستە نییە‪ ،‬تاكو نەتوان ‌ێ نو ‌ێ ببێتەوە‬ ‫ئەمەل جەالل‪:‬‬ ‫پێویستە بەشداریكردنی سیاسی ژنان گرنگی تەواوی پێبدرێت و تەنیا لە ئاستی تیۆریدا نەهێڵدرێتەوە‪.‬‬ ‫دەزگای وااڵ بۆ راگەیاندن و باڵوكردنەوە‪ ،‬لەژێر ناونیشانی‬ ‫(كۆنگرەی چ��واری یەكێتی)دا‪ ،‬نامیلكەیەكی ئامادەكردووە‪،‬‬ ‫بۆ سەرنج و راوپێشنیازی كەسانی رۆشنبیرو چاالكوانی بوارە‬ ‫ج��ی��اوازەك��ان‪ ،‬تا لەڕێگەی ئ��ەم نامیلكەیەوە راو سەرنج و‬ ‫پێشنیازەكانیان بگاتە ئەندامانی كۆنگرەی (‪ )4‬چواری یەكێتی‪،‬‬ ‫ئەمەش لەكاتێكدایە كە یەكێتی چواردە لیژنەی بۆ كۆكردنەوەی‬ ‫راو سەرنجی ئەندامەكانی خۆی پێكهێناوەو كاریان لەسەر دەكات‪.‬‬ ‫ئەم كارەی دەزگای وااڵ‪ ،‬بڕیارە لەڕۆژی بەستنی كۆنگرەی‬ ‫یەكێتیدا باڵوبكرێتەوەو بخرێتە بەردەستی ئەندامانی كۆنگرەی‬ ‫(‪ )4‬چواری یەكێتی‪ .‬لەم نامیلكەیەدا چەندین بیرۆكەو پێشنیازو‬ ‫سەرنجی گرنگ لەخۆدەگرێت و نووسەرانی ئەم نامیلكەیەش‬ ‫بریتین لە (لەتیف فاتیح فەرەج‪ ،‬ئەمەل جەالل‪ ،‬شادمان مەال‬ ‫حەسەن‪ ،‬ڤینۆس فایەق‪ ،‬د‪ .‬رێبوار كەریم مەحمود‪ ،‬عەزیز‬ ‫رەئوف‪ ،‬د‪ .‬ئەمیر زەندی‪ ،‬عەدالەت عەبدوڵاڵ‪ ،‬لەتیف حسێن)‬ ‫كە هەریەكە لەو كەسانە لە گۆشەنیگای تایبەتی خۆیان و لە‬ ‫پسپۆڕییەكەی خۆیاندا راو سەرنجی خۆیان خستۆتەڕوو‪ ،‬لەم‬ ‫راپۆرتەی گۆڤاری وااڵپرێس‪-‬داو پێش باڵوكردنەوەی نامیلكەكە‪،‬‬ ‫كورتەیەك لەڕاو سەرنج و پێشنیازی بەشێكیان باڵودەكەینەوە‪.‬‬ ‫ئامادەكردنی‪ :‬لەتیف حسێن‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫گۆڕان و راسپاردەكانی كۆنگرەكەی‬ ‫دوای ئەوەی لە ‪ 26‬و ‪ 12/27‬گۆڕان یەكەمین كۆنگرەی خۆی بەست‪ ،‬چەند راسپاردەیەك لەم كۆنگرەیەدا دیاریكران و‬ ‫بڕیار بوو لە ماوەی بیست رۆژدا جێبەجێ بكرێ‪ ،‬لەگەڵ ئەوە كە ئێستا پتر لە مانگێك تێپەڕیوە بەسەر كۆتایی هێنان‬ ‫بە كۆنگرەكە‪ ،‬بەاڵم تا ئێستا ئەو بزوتنەوەیە هیچ كام لە راسپاردەكانی كۆنگرەی خۆی جێبەجێ نەكردوە‪.‬‬

‫‪3‬‬

‫یـــــــــەكێتی ئامادە دەكات‬ ‫دەرفەت ماوە‬ ‫لەتیف فاتیح فەرەج‪ ،‬نووسەرو‬ ‫رۆژن��ام��ەن��ووس‪ ،‬ل��ەوت��ارەك��ەی��دا كە‬ ‫بۆ نامیلكەی كۆنگرەی (‪ )4‬چواری‬ ‫یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‪-‬ی‬ ‫نووسیوەو جەخت ل��ەوە دەكاتەوە‬ ‫ك��ە ئ���ەم ه��ێ��زە وەك����و حزبێكی‬ ‫سۆسیال دی��م��وك��رات ئەگەرەكانی‬ ‫ب��ەردەم پێشكەوتن و هەستانەوەی‬ ‫زۆری لەبەردەمدا م��اوە‪ ،‬هەر لەو‬ ‫روانگەیەوە چەندین پێشنیازو سەرنجی‬ ‫خۆی لەوبارەیەوە دەخاتەڕوو‪ ،‬ئەو‬ ‫نووسەرو رۆژنامەنووسە ئاماژە بەوە‬ ‫دەكات كە یەكێتی بۆ ئەوەی بچێتەوە‬ ‫سەر راستە رێی خۆی‪ ،‬پێویستی بە‬ ‫پشوو درێژی و بیركردنەوەی قووڵە‪.‬‬ ‫ئەو نووسەرو رۆژنامەنووسە‪ ،‬پێیوایە‬ ‫ئێستاش یەكێتی دەتوانێ‌ بەتەواوەتی‬ ‫بكەوێتەوە سەرپێی خۆی‪ ،‬ئەگەر چەند‬ ‫هەنگاوێك بنێت‪ ،‬لەوانە ت��ەواوی‬ ‫بنچینەكانی سۆسیال دیموكرات‬ ‫ل��ەخ��ۆی��دا ب��ەرج��ەس��ت��ە ب��ك��ات كە‬ ‫پێداگریكردنە لە دادی كۆمەاڵیەتی و‬ ‫وەكیەكی و ئاستی پێویستی یەكسانی‬ ‫و بەگژداچوونەوەی گەندەڵی و نا‬ ‫دادی و چەندین رێگەی تر كە لەتیف‬ ‫فاتیح‪ ،‬لە درێژەی وتارەكەیدا ئاماژەیان‬ ‫بۆ دەكات‪ .‬جگە لەوە هیوادارە كە‬ ‫یەكێتی بتوانێت لە كۆنگرەدا بڕیاری‬ ‫ئەوە بدات كە بەتەندروستترین شێوە‬ ‫پەیوەندی لەگەڵ گۆڕاندا ببەستێ‌‬ ‫تاڕادەی ئەوەی كە لە ئایندەدا بتوانن‬ ‫هاوبەندییەك دروست بكەن‪.‬‬ ‫سزای یەكێتی درا‬ ‫ڤ��ی��ن��ۆس ف���ای���ەق‪-‬ی شاعیرو‬

‫نووسەرو چاالكوانی بواری مافەكانی‬ ‫ژنان‪ ،‬یەكێكیترە لەو نووسەرانەی كە‬ ‫بەشداری لە نامیلكەكەدا كردووەو‬ ‫سەرنج و تێبینی و پێشنیازەكانی‬ ‫خۆی بۆ ئایندەی یەكێتی دەخاتەڕوو‪.‬‬ ‫ڤینۆس فایەق سەرەتای وتارەكەی‬ ‫بە پرسیارێك دەس��ت پێدەكات و‬ ‫دەڵێ‪ :‬بۆچی دەنگدەر جیا لە هەموو‬ ‫هێزەكانی تری سەر گۆڕەپانی سیاسی‬ ‫ك��وردس��ت��ان‪ ،‬ل��ە هەڵبژاردنەكانی‬ ‫سێپتەمبەری ساڵی (‪)2013‬دا‪ ،‬سزای‬ ‫یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانیی‪-‬دا؟‬ ‫ئەو نووسەرو شاعیرە‪ ،‬بەمشێوەیە‬ ‫وەاڵمی پرسیارەكەی خۆیدەداتەوە‪:‬‬ ‫ئەمە ئەو پرسیارەیە كە دەبێت بە‬ ‫مەبەستی خۆهێنانەوەكایە‪ ،‬یەكێتی‬ ‫پێش ه��ەم��ووان وەاڵم��ی بداتەوەو‬ ‫خاڵێك دانێت و الپەڕەیەكی نوێ‬ ‫لەژیانی سیاسی خۆی هەڵبداتەوەو‬ ‫بچێتە قۆناغێكی ت��رەوە‪ ،‬بەمەش‬ ‫یەكێتی دەتوانێت بەلەبەرچاوگرتنی‬ ‫هەلومەرجگەلێك كالێندەرێكی نوێ‬ ‫هەڵداتەوەو جارێكی تر بەهێزێكی‬ ‫ت����رەوە ب��چ��ێ��ت��ەوە گ��ۆڕەپ��ان��ەك��ە‪،‬‬ ‫بەمەرجێك ئەمجارە جددیانەتر‬ ‫گوێ لە دەنگ و راو بۆچوونەكانی‬ ‫دەرەوەی خۆی بگرێت‪.‬‬ ‫ب��ۆ وەاڵم���ی پرسیاری ئ��ەوەی‬ ‫ئایا یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‬ ‫ب��ەو ئاستەی ئێستای هێشتا ئەو‬ ‫زەرورەت��ەی جارانی لەناو پڕۆسەی‬ ‫سیاسی كوردستاندا هەیە؟ ڤینۆس‪،‬‬ ‫دەڵ��ێ��ت‪ :‬دەت��وان��م بڵێم ن��ەك بۆ‬ ‫یەكێتی بەڵكو لە دنیای سیاسەتی‬ ‫سەردەمیشدا بەهەمانشێوە نەهێنانی‬ ‫دەن��گ مانای كەوتنی حزب نییە‪،‬‬

‫رەنگە پاشەكشەی پێبكات لە بازنەی‬ ‫دەس��ەاڵت‪ ،‬بەاڵم گرنگی زەرورەت‬ ‫و قورسایی ئەو حزبە جیایەو ئەگەر‬ ‫خ��ۆی زەرورەت���ی هەبووبێت هەر‬ ‫دەیمێنێت‪.‬‬ ‫ڤینۆس لە درێ��ژەی وتارەكەیدا‬ ‫ئاماژە بۆ رۆڵ و پێگەی یەكێتی‬ ‫دەكات لە ئێستاداو ئەوە دەخاتەڕوو‬ ‫كە‪ :‬ئەگەرچی یەكێتی لە پلەدووەوە‬ ‫دابەزیوەتە پلەسێ‪ ،‬كەچی هێشتا نە‬ ‫پارتی كە پلەی یەكەم و نە هیچ‬ ‫كام لە سێ هێزەكەی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫لە ئێستادا زەحمەتە بتوانن بەبێ‬ ‫یەكێتی ئاراستەی سیاسی كوردستان‬ ‫دەس��ت��ن��ی��ش��ان ب��ك��ەن و یەكالیی‬ ‫ب��ك��ەن��ەوە‪ ،‬ئ��ەم��ەش ئ��ام��اژەی��ەك��ی‬ ‫راستەوخۆیە بۆ ئەو واقیعەی كە‬ ‫پێمان دەڵ��ێ یەكێتیی نیشتمانیی‬ ‫ك��وردس��ت��ان‪ ،‬ب��ەو هەلومەرجەی‬ ‫ئێستاشیەوە هێشتا زەرورەتی ماوە‬ ‫بۆ راگرتنی هاوسەنگیی هێز لەناو‬ ‫پڕۆسەی سیاسی كوردستاندا‪.‬‬ ‫ئەندامێتی یەكێتی‬ ‫(یەكێتی تەنها چاوی لە ئەندام‬ ‫زیادكردن و دروستكردنی ناسنامەی‬ ‫حزبی و زۆركردنی ژمارەی ئەندامی‬ ‫رێكخستنەكانیەتی‪ ،‬ئیتر جێگایەكی‬ ‫ئەوتۆ بۆ چەمكی الیەنگرو دەنگدەر‬ ‫لەنێو پ��رس��ی ئەندامێتی ل��ەالی‬ ‫یەكێتی ن��ەب��ووەو نییە‪ ،‬هەروەها‬ ‫لەبەرامبەر ئەم زۆربوونە ژمارەییەدا‪،‬‬ ‫لەڕابردوودا یەكێتی بەڵێنی بەدیهێنانی‬ ‫بەرژەوەندییە تایبەتییەكانی بەو‬ ‫خەڵكە زۆرە دابوو) ئەمە وتەی د‪.‬‬ ‫رێبوار كەریم مەحمود‪ ،‬مامۆستای‬

‫ئەمەل جەالل‬

‫لەتیف فاتح فەرەج‬

‫ڤینۆس فایەق‬

‫شادمان مەال حەسەن‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫ئۆجەالن‪ :‬پەلە بكەن لە بەستنی كۆنگرە‬ ‫لە میانەی ئەو چاوپێكەوتنەی كە سڕی سورەیا ئۆندەر و لەیال زانا لەگەڵ ئۆجەالن لە دورگەی ئیمرالی كردیان‪ ،‬ئۆجەالن‬ ‫داوا دەكات پەلەبكرێ لە بەستنی كۆنگرەی نەتەوەیی‪ ،‬لە پەیامێكی نووسراویدا بۆ بارزانی كە لە رێگەی وەزارەتی دادی‬ ‫توركیاو بڕیارە بگاتە بارزانی‪ ،‬داوای لە بارزانی دەكات كە ئەو ئەركە لە ئەستۆ بگرێ‪.‬‬

‫‪4‬‬ ‫ب��ۆ ن��وێ��ب��وون��ەوەی یەكێتی چەند‬ ‫هەنگاوێكە ك��ەوا یەكێتی هەموو‬ ‫پێویستییەكانی هەیە بۆ نوێبوونەوە‪،‬‬ ‫تەنها نییەت و ئ��ی��رادەو پ�لان و‬ ‫میكانیزمی جێبەجێكردنی دەوێ‌‪،‬‬ ‫چونكە یەكێتی ئەوەندە نەهاتۆتە‬ ‫خ��وارەوەو ئەوەندەش بێ‌ كەرەستە‬ ‫نییە تاكو نەتوانێ‌ نوێ‌ نەبێتەوە‪.‬‬

‫زانستە سیاسییەكانی زانكۆی سلێمانی‬ ‫ب��وو كە بە وت��ارێ��ك ب��ەش��داری لە‬ ‫نامیلكەكەدا كردووە‪ .‬ئەم مامۆستایە‬ ‫لە جێگایەكی تری وتارەكەیدا‪ ،‬باس‬ ‫لە چۆنێتی و میكانیزمی وەرگرتنی‬ ‫ئەندامێتی دەك��ات لەناو یەكێتیدا‪،‬‬ ‫چەندین رێگەو شێوازی تایبەت وەكو‬ ‫پێشنیاز لەوبارەیەوە بۆ كۆنگرەی‬ ‫چوار دەخاتەڕوو‪.‬‬ ‫د‪ .‬رێبوار‪ ،‬ئاماژە بەوەش دەكات‬ ‫كە پێویستە یەكێتی لە كۆنگرەی‬ ‫چ��واری خۆیدا تەركیز بخاتەسەر‬ ‫ئەم بابەتەو هەوڵبدات چارەسەری‬ ‫پێویست بۆ زۆری رێژەی ئەندامێتی‬ ‫و كێشەكانی ئەم پرسە بدات‪ ،‬بەوتەی‬ ‫ئەو ئەگەر وانەكات ئەوا لە ئایندەدا‬ ‫زیانی زیاتری بەردەكەوێت‪.‬‬ ‫قەیرانەكانی یەكێتی‬ ‫د‪ .‬ئەمیر زەن���دی‪ ،‬مامۆستای‬ ‫بەشی كۆمەڵناسی زانكۆی سلێمانی‪،‬‬ ‫یەكێكیتر بوو لەو مامۆستایانەی كە‬ ‫ب��ەش��داری هەیە لە نامیلكەكەدا‪،‬‬ ‫لەوتارێكی تایبەتدا بۆ نامیلكەی‬ ‫كۆنگرەی (‪ )4‬چواری یەكێتی باس لە‬ ‫قەیرانەكانی یەكێتی و چارەسەرەكانی‬ ‫دەك��ات‪ ،‬قەیرانی چاوەڕوانكراو و‬ ‫چاوەڕواننەكراو‪ ،‬د‪ .‬ئەمیر لە بەشێكی‬ ‫وتارەكەیدا دەڵ��ێ‪ :‬ئەم قەیرانەی‬ ‫ئەمڕۆی (ی‪.‬ن‪.‬ك) كە تووشی بووە‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫دوو الیەن یا دوو تەوەر دەگرێتەوە‬ ‫یەكەمیان سروشتییەو ئەویدیكەیان‬ ‫ن��ا سروشتییە‪ ،‬چ��ۆن سروشتییەو‬ ‫چۆنیش ن��ا سروشتییە؟ دەكرێت‬ ‫سۆسیۆلۆژیانەی‬ ‫لێكدانەوەیەكی‬ ‫سیاسی بۆ بكەین كە لەنێو پارتێكی‬ ‫سۆسیال دیموكراتدا ئ��ەم حاڵەتە‬ ‫رووب��دات سروشتییەو قۆرخكردنی‬ ‫دەس���ەاڵت ن��اب��ێ ل��ە ن��ێ��وان چەند‬ ‫كەسانێك بێت و كۆنترۆڵ بكرێت‬ ‫ئەمە نا سروشتییەو ئەوەی بینراوە‬ ‫دەبینرێتەوە‪ ،‬بەڵكو بەپێی ئەزموون‬ ‫و خەبات و پسپۆڕی و شارەزاییەوە‬ ‫دەبێت كارەكان ئەنجام بدرێن و‬ ‫كەسەكان دیاری بكرێن و هاوواڵتی‬ ‫یان الیەنگران و ئەندامان بڕیار بدەن‬ ‫ن��ەوەك چەسپاندن و پاشان پرسە‬ ‫گورگانە‪ ،‬ئەم دۆخە كۆتایی دنیا نییە‬ ‫كە پارتێك لە هەڵبژاردنێكدا بدۆڕێ‬ ‫یا شكست بێنێ‪ ،‬بەڵكو ئەمە لوتكەی‬ ‫هەستانەوەو بەخۆداچوونەوە دەبێت‪،‬‬ ‫لەوانەیە ئەگەر ئەم شكستە نەبوایە‬ ‫كۆمەڵێك شتی نەخوازراو رویبدایە‬ ‫لەناو ئەندامانی مەكتەبی سیاسی و‬ ‫سەركردایەتی و بگرە خوارەوەش‪.‬‬ ‫ئ��ەم مامۆستایە‪ ،‬لە پەرۆشی‬ ‫خۆیەوە بۆ (ی‪.‬ن‪.‬ك) لەسەر خاڵێكی‬ ‫هەستیار دەوەستێ‪ ،‬ئەویش ئەوەیە‬ ‫كە ئەمڕۆ یەكێتی لە گەورەترین‬ ‫ملمالنێدایە چ ناوخۆیی بێت یا‬

‫دەرەك��ی‪ .‬هۆشداری ئ��ەوە دەدات‬ ‫دەب��ێ��ت یەكێتی زۆر ب��ەژی��ری و‬ ‫هەستیارییەوە بڕوانێتە رووداوەكان‬ ‫و چی تر بێ منەتانە كارنەكات و‬ ‫كەسی خۆی باش بناسێ و پەراوێزی‬ ‫نەخات‪ .‬روو لەو كەسانەش دەكات‬ ‫كە ئینتیمایان بۆ یەكێتی هەیەو‬ ‫دەبێت ئەندامانی‬ ‫پێیاندەڵێت‪:‬‬ ‫یەكێتیش پ��ەی��ڕەو و پ��رۆگ��رام و‬ ‫سیاسەتەكەی فەرامۆش نەكەن‪.‬‬ ‫هەنگاوی پێویستە‬ ‫بەشداربوویەكی ت��ر‪ ،‬شادمان‬ ‫م����ەال ح����ەس����ەن‪-‬ی ن���ووس���ەرو‬ ‫رۆژن��ام��ەن��ووس‪-‬ە‪ ،‬لە جێگایەكی‬ ‫وتارەكەیدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات‬ ‫ی��ان ب��اس ل��ە چ��ەن��د هەنگاوێكی‬ ‫گرنگ دەك��ات كە پێویستە یەكێتی‬ ‫لەبەرچاویان بگرێت بۆ هەستانەوەو‬ ‫نوێبوونەوەی حزبیانەی خۆی‪ .‬شادمان‬ ‫پێیوایە‪ :‬یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‬ ‫كاتێ‌ دروستبوو داهێنانێكی تازەبوو‪،‬‬ ‫بەاڵم لە ئێستای تەمەنیدا پێویستی‬ ‫بەنوێبوونەوە هەیە‪ ،‬ئەنجامی ئەو‬ ‫هاوكێشە ماتماتیكییەی كەوا یەكێتی‬ ‫ل��ەم��اوەی چ��ەن��د س��اڵ��ی راب���ردوو‬ ‫بەسەریدا هاتووە ئەوەمان پێدەڵێ‬ ‫ك��ەوا گۆڕین لە ت���ەواوی بەدەنی‬ ‫یەكێتی زەرورەو زۆریش پێویستە‪،‬‬ ‫ئ��ەوەی لە دی��دی ئێمەوە دەبینرێ‌‬

‫رۆڵی ژنان‬ ‫ئ��ەم��ەل ج����ەالل‪ ،‬وەك���و ژن��ە‬ ‫چاالكێكی ب��واری مافەكانی ژن��ان‪،‬‬ ‫بەشێكی گرنگی ل��ە نامیلكەكەدا‬ ‫گرتووە‪ ،‬ئەویش باس لەڕۆڵی ژنانی‬ ‫ن��او یەكێتی دەك��ات كە دەبێت چ‬ ‫رۆڵێكیان لەناو یەكێتیدا هەبێت‪.‬‬ ‫ئەوەش دەڵێت‪ :‬كە دەبێت یەكێتیی‬ ‫نیشتمانیی كوردستان لە داهاتوودا‬ ‫كاری زیاتر بكات بۆ ئەوەی دروشم‬ ‫و باوەڕەكانی كە بە مەسەلەی ژنان‬ ‫و مافی ژنان هەیەتی بیكاتە كردارو‬ ‫ژنان بە فیعلی بەشداری پێ بكات لە‬ ‫بڕیاری سیاسیدا‪.‬‬ ‫لە بەشێكی دیكەی وتارەكەی‬ ‫ئەمەل جەالل‪-‬دا‪ ،‬هاتووە‪ :‬پێویستە‬ ‫ب��ەش��داری��ك��ردن��ی س��ی��اس��ی ژن��ان‬ ‫گرنگی ت��ەواوی پێبدرێت و تەنیا‬ ‫لە ئاستی تیۆریدا نەهێڵدرێتەوەو‬ ‫لە ئاستی كرداریشدا هەنگاوی ورد‬ ‫ب��ۆ چ��ارەس��ەرك��ردن��ی ئ��ەو رێگریی‬ ‫بەربەستانە بنێت كە دەبنە بەربەست‬ ‫لە بەردەم گەشەسەندن و بەشداری‬ ‫كارای ژنان لە پڕۆسەی سیاسی واڵتدا‪.‬‬ ‫ه���ەروەه���ا ئ����ەوەش دەڵ��ێ��ت‪:‬‬ ‫یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‪ ،‬بۆ‬ ‫زامنكردنی بەشداری كارای ژنان و‬ ‫بەرجەستە لە پڕۆسەی سیاسی واڵتداو‬ ‫فراوانكردنی مەودای بەشداریكردنیان‬ ‫و ب��ەه��ێ��زك��ردن��ی رۆڵ���ی ژن���ان لە‬ ‫بنیاتنانی كۆمەڵگەیەكی دیموكرات‬ ‫و دادپ�����ەروەر‪ ،‬دەب��ێ��ت هەنگاوە‬ ‫كردارییەكانی لە خستنەكاری پرۆتۆكۆڵ‬ ‫و رێككەوتننامە جیهانییەكانی تایبەت‬ ‫بە مافی مرۆڤ بە گشتی و مافەكانی‬ ‫ژنان بەتایبەتی هەنگاوی جددی و‬ ‫پێویست بنێت‪.‬‬


‫پارتی پیرۆزبایی لە خۆرئاوا ناكات‬ ‫دوای ئەوە لە ماوەی رابردوودا حكومەتی خۆبەڕێوەبەری كوردی لە خۆرئاوای كوردستان دامەزرا‪ ،‬تا ئێستا پارتی نە‬ ‫پشتیوانی و نە پیرۆزبایی بەو بۆنەیەوە لە كوردانی خۆرئاوا نەكردوە‪ ،‬لە چەند رۆژی رابردووشدا حكومەتی كانتۆنی‬ ‫جزیرە و كوبانی دامەزرا و بڕیارە لە ماوەیەكی نزیكیشدا كانتۆنی خۆبەڕێوەبەری عەفرینیش دابمزرێت‪ ،‬بەاڵم تا ئێستا‬ ‫پارتی پیرۆزبایی لە هیچ یەك لە گۆڕانكارییانە نەكردوە‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫پێناسەكردنەوەی‬ ‫نێوانی گۆڕان و یەكێتی‬ ‫فاروق عەبدول*‬ ‫ساتەوەختی دروستبوونی بزوتنەوەی گۆڕان و ناساندنی خۆی‬ ‫وەك هێزێكی سیاسی ركابەری هێزە كوردستانییەكانی دیكە‪،‬‬ ‫ساتەوەختی بەریەككەوتنی تەوژمێكی جیاواز بوو لەگەڵ هێزەكانی‬ ‫دیكە كە مەحكوم بوو بەواقیعی سیاسی كوردستانەوە‪ ،‬هەروەك‬ ‫سەرۆكی بزوتنەوەكە لە(كتێبی ئێمەو ئ��ەوان ناكۆكییەكانمان‬ ‫لەسەرچین) ئاماژە بەهێڵە گشتییەكانی ئەو جیاوازیانە كردووە‪.‬‬ ‫بەواتا پێناسی پڕۆژەی گۆڕان پێناسێكی ئیداریی بوو بۆ قۆناغێكی‬ ‫راگوزەری دیموكراسی كە بەدەر نییە لە كێشەو كەموكورتی‪ ،‬هەبۆیە‬ ‫مامەڵەكردن لەگەڵ ئەم حاڵەتەدا (بزوتنەوەی گۆڕان) چ سەبارەت‬ ‫بە یەكێتی یان پارتی كە كارەكتەری سەرەكی حكومداری بوون‬ ‫لەڕابردوودا كارێكی ئاسان نەبوو‪ ،‬چونكە هەم بەریەككەوتنەكە‬ ‫نوێ بوو‪ ،‬هەم ژینگەو شێوازی بەریەككەوتنەكە جیاوازبوو‪ ،‬بەتایبەت‬ ‫قورسایی كاركردن و جێ پێكردنەوەی گۆڕان لەسەر خەرمانی ئەو‬ ‫هێزانە بوو كە لە (‪ )20‬ساڵی رابردودا لە ئیدارەدابوون‪.‬‬ ‫ئەمەش واقیعێكی نوێی خوڵقاند كە هێزێك بەدەستكەوت و‬ ‫شانازی و هێزێكی دیكەش بەشكست و گومان دەچنە سەنگەری‬ ‫دیموكراسییەكی راگ���وزەرەوە‪ ،‬لەنێوان شكست و دەستكەوتدا‬ ‫خەمی گەیشتن بەدەسەاڵت و لەدەستنەدانی دەسەاڵت زیاتر تۆخ‬ ‫دەبێتەوە‪ ،‬بەمەش نێوانی هێزە سیاسییەكان و واقیعی سیاسی‬ ‫كوردستانیش دەباتە قۆناغێكی نوێوە كە هەنوكە لێكەوتەكانی ئەو‬ ‫دۆخە رەنگدانەوەی بەسەر بەشێكی زۆری بوارە جیاجیاكانەوە‬ ‫كۆمەڵگەی كوردستانییەوە هەیە‪.‬‬ ‫گومانی تێدا نییە كە جیاوازی بەشێكی دانەبڕاوی مرۆڤ و‬ ‫تاكەكانی كۆمەڵگەیە‪ ،‬لە هەموو سیستم و دەسەاڵتی سیاسیشدا‬ ‫دۆخێكی ئاساییە‪ ،‬ب��ەاڵم ل��ەوە گرنگتر ش��ێ��وازی ئیدارەدانی‬ ‫جیاوازییەكانە‪ ،‬یەكێتی و گۆڕان كە بوونیادی فكری و مێژوویان‬ ‫سەرچاوەیەكە‪ ،‬رەنگە لە هەموو هێزەكانی دیكە زمینەو دەرفەتی‬ ‫باشتریان هەبێت بۆ گونجاندن و كاركردن‪ ،‬بەاڵم دەرنەكەوتنی‬ ‫ئەو زەمینەیە‪ ،‬مەحكومە بەچەندین فاكتەر كە رەنگە بەشێكی‬ ‫گرێدراوبێت بە چوارچێوەی كاركردنیان و بەشێكی دیكەی واقیعی‬

‫سیاسیی كوردستان وەاڵمی بداتەوەو الیەنێكی دیكە پەیوەندیداربێت‬ ‫بەكارەكتەرەكانیەوە‪ ،‬ب��ەاڵم لەهەموویاندا هێشتا زەمینەی‬ ‫پێناسەكردنەوەی نێوانی ه��ەردووال (س��ەرب��اری جیاوازییەكان)‬ ‫نەگەیشۆتە بنەبەست و دەكرێت بەشێوازێكی گونجاوتر پێناسە‬ ‫بكرێتەوە‪.‬‬ ‫پ��ێ��ن��اس��ەك��ردن��ەوەی نێوانی یەكتێی و گ���ۆڕان پێویستی‬ ‫بەپێداچوونەوەی سیاقی كاركردنی هەردوو هێزە لە چوارچێوە‬ ‫گشتییەكەیدا بەشێوەیەك جیاوازییەكان ببنە پێوەر بۆ نزیكبوونەوەو‬ ‫لێكتێگەیشتن‪ ،‬نەك رەواجدان و پیاهەڵدان بەخاڵە هاوبەشەكان‪،‬‬ ‫چونكە هێشتا ئەم دوو هێزە بۆ دروستكردنی جۆرێك لەهاوئاهەنگی‬ ‫گرەویان لەسەر خاڵە هاوبەشەكانە لەكاتێكدا ئەگەر جیاوازییەكان‬ ‫فەرامۆش بكرێن‪ ،‬بەدڵنیاییەوە ئەو خاڵە هاوبەشانە ناتوانن هیچ‬ ‫لەپەیوەندییەكان بگۆڕن‪.‬‬ ‫سیاسەتی كاركردنی هەردوو هێز لە ماوەی رابردوو پێمان‬ ‫دەڵێن كە چ یەكێتی و چ بزوتنەوەی گۆڕان هێشتا پانتایی و‬ ‫بۆشاییەكی گەورە لەنێوانیاندا هەیە‪ ،‬هەردووال جگە لە قۆستنەوەی‬ ‫كەلێن و كەموكورتییەكانی یەكتر‪ ،‬لەهەمانكاتدا بۆ (گەیشتن و لە‬ ‫دستنەدانی دەسەاڵت) لە سۆنگەی رەتكردنەوەو گومان خستنەسەر‬ ‫تەواوی پڕۆژەكانی یەكتر سیاسەت دەكەن‪ ،‬لەكاتێكدا كێبەڕكێی‬ ‫دیموكراسی تەندروست لەسەر بنەمای رەخنەی ئاراستەكراوە نەك‬ ‫سفركردنەوەی یەكتر‪.‬‬ ‫كێشەكە لەوەدایە ئەم دۆخە (رەتكردنەوەو گومان) لەگەڵ‬ ‫هاتنەپێشەوەی هەر گەمەیەكی دیموكراسیدا بەتوندی زەقدەبێتەوەو‬ ‫لەگەڵ تەواوبوونیدا بەماوەیەك دەچێتە س��ووڕی مت بوون و‬ ‫دواتر دووبارە سەرهەڵدەداتەوە كە دواجار هیوای لێكنزبوونەوەی‬ ‫خستۆتە ژێر پرسیارو لەبازنەیەكی بۆشدا دەخولێنێتەوە كە رەنگە‬ ‫لەمەودای دووردا كاریگەرییەكانی ئەو حاڵەتە چەندین لێكەوتەی‬ ‫دیكەی لێبكەوێتەوەو ئاقاری نێوانی ه��ەردووالو ئەو پانتاییەشی‬ ‫ملمالنێی تێدا دەكەن رووبەڕووی دۆخێكی نەخوازراو بكاتەوە‪.‬‬ ‫* مامۆستای زانكۆ‪ -‬زانستە سیاسییەكان‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫دەستووری گۆڕان دواكەوت‬ ‫دوای چوار ساڵ لە دروستبوونی بزوتنەوەی گۆڕان و بێ پەیڕەوی ناوخۆیی‪ ،‬لە كۆتایی رۆژەكانی ساڵی رابردوودا‬ ‫بزووتنەوەكە كۆنگرەی یەكەمی خۆی بەست‪ ،‬یەكێك لە راسپاردەگرنگەكانی كۆنگرەكە نووسینی پەیڕەوی ناوخۆ كە‬ ‫بڕیار بوو لە ماوەی بیست رۆژدا دەستوورێكی ناوخۆیی بۆ بزوتنەوەكە بنووسرێت‪ ،‬بەاڵم تا ئێستا ئەو كارە ئەنجام‬ ‫نەدراوە‪.‬‬

‫‪6‬‬

‫وااڵپرێس‪ ،‬وردەكاری سەردانەكەی سەرۆكی هەرێم‬ ‫بۆ پەرلەمانی ئەوروپا ئاشكرا دەكات‬ ‫سەرپەرشتیاری گروپی كوردستان فۆڕۆم‪ ،‬تایبەت بە «وااڵپرێس»‪:‬‬

‫ئەوانەی بەناوی نوێنەرایەتی حكومەتی هەرێمی‬ ‫كوردستانەوە لە بەلجیكا كار دەكەن‪،‬‬ ‫هەر هەموویان سەر بە پارتین‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫دیوانی چاودێری‬ ‫لە (‪)2013/6/18‬ەوە‪ ،‬لە خولی رابردووی پەرلەماندا‪ ،‬خالید هادی چاوشلی وەكو سەرۆكی نوێی دیوانی چاودێری دارایی‬ ‫لە رێگەی دەنگدانێكی نهێنی هەڵبژێردراوە‪ ،‬بەاڵم تا ئێستا لە پەرلەمان سوێندی یاسایی نەخواردوە‪ ،‬ئەمە لە كاتێكدایە‬ ‫كە لە مانگی نیسانی ساڵی ‪2012‬ەوە هیچ لێژنەیەك لەو فەرمانگەیەوە دەرنەچوە بۆ چاودێریكردن‪.‬‬

‫‪7‬‬

‫س��ەردان��ەك��ەی س��ەرۆك��ی هەرێمی كوردستان بۆ‬ ‫پەرلەمانی ئەوروپا‪ ،‬كۆمەڵێك كاردانەوەی سیاسی بەدوای‬ ‫خۆیدا هێنا‪ ،‬زۆرێ��ك لەو كاردانەوانە بە سەردانێكی‬ ‫سەركەوتوویان زان��ی و زۆرێكیدیكەش وا پێناسەی‬ ‫سەردانەكەو گوتارەكەی سەرۆكی هەرێمیان كرد كە‬ ‫خۆی لە پرسیارە موحریجەكان لەبەردەم پەرلەمانتارەكانی‬ ‫یەكێتی ئەوروپادا دزیوەتەوەو پێویستبوو وەكو ئەوەی‬ ‫بە بەردەوامی وا پێناسەی هەرێمی كوردستان دەكەن‬ ‫كە لەناوچەكەدا تاكە هەرێمێكی دیموكراتییە‪ ،‬دەبوایە‬ ‫خۆی لە كۆمەڵێك پرسیار نەدزیایەتەوە‪ .‬لەم راپۆرتەدا‬ ‫وردەكاری زیاتری ئەو سەردانە دەخرێتەڕوو‪.‬‬ ‫راپۆرتی‪ :‬دڵگەش‬

‫ب��وو لەگەڵ س��ەردان��ی سەرۆكی‬ ‫حكومەتی توركیا‪ ،‬رەجەب تەیب‬ ‫ئ��ەردۆگ��ان‪ ،‬بۆ هەمانشوێن‪ .‬لە‬ ‫دەرەن��ج��ام��ی ئ��ەو س��ەردان��ان��ەی‬ ‫ه�����ەردوو س�����ەرۆك‪ ،‬ل��ەالی��ەك‬ ‫ژمارەیەك توركی دژ بە سیاسەتی‬ ‫ئاك پارتی و ئەردۆگان خۆپیشاندانی‬ ‫ن��اڕەزای��ی��ان ل��ەب��ەردەم دەرگ��ای‬ ‫پەرلەمانی ئ��ەوروپ��ا ئەنجامدا‪،‬‬ ‫لەالیەكیدیكەش ژمارەیەك كوردو‬ ‫رێ��ك��خ��راوی م��ەدەن��ی ك��وردان��ی‬ ‫ئەوروپا خۆپیشاندانی ناڕەزاییان‬ ‫دژ بەهاتنی بارزانی بۆ ئەوروپا‬ ‫ن��اڕەزای��ی دژ بە سەرۆكی‬ ‫ئەنجامدا‪.‬‬ ‫هەرێم‬ ‫گروپێك لە چاالكوانە مەدەنییە‬ ‫نیگەرانییەكانی‬ ‫سەرۆكی كوردەكان كە لە كۆنفرانسەكەدا‬ ‫هەرێم‬ ‫ئامادەبوون‪ ،‬دوای چەند بڕگەیەك‬ ‫ت���ەوەرو گفتوگۆكان زیاتر لە گ��وت��ارەك��ەی ب��ارزان��ی وێنەی‬ ‫تایبەت بوون بە قەیرانی نەوت لە سەردەشت عوسمان و سۆرانی‬ ‫نێوان حكومەتی هەرێم و عێراق‪ ،‬مامە حەمەیان ب��ەرزك��ردب��ۆوەو‬ ‫سەرۆكی هەرێمی كوردستانیش پاشان بۆ نیشاندانی ناڕەزایی دژ‬ ‫قەیرانی مادەی ‪ ١٤٠‬و نەوتی بە بە قسەكانی بارزانی ژوورەكەیان‬ ‫دەس��ت��ووری عێراقی بەستەوەو بەجێهێشتبوو‪ .‬س��ەب��ارەت بە‬ ‫بە پەرلەمانتارە ئەوروپییەكانی نیگەرانییەكانی ئەو گروپەو چۆن‬ ‫راگەیاندبوو‪ :‬ئەگەر حكومەتی زان��ی��ان س��ەرۆك��ی ه��ەرێ��م بەبێ‬ ‫عێراق دەستوور وەك خۆی جێبەجێ ئاگاداری و بانگهێشتكردنی الیەنە‬ ‫بكات‪ ،‬ئ��ەوا سەرجەم كێشەكان سیاسی و میدیاییەكانی كوردستان‬ ‫چارەسەر دەب��ن‪ .‬بارزانی داوای‬ ‫پتەوكردنی پەیوەندی ئابووری‬ ‫لەنێوان ئەوروپاو كوردستان كردو‬ ‫داوای ل��ە پەرلەمانی ئ��ەوروپ��ا‬ ‫ك��رد‪ ،‬نوێنەرایەتی خ��ۆی��ان لە‬ ‫كوردستان بكەنەوە‪ .‬بارزانی باسی‬ ‫لە هاوكاری كردبوو بۆ پەنابەرە‬ ‫مەسیحییەكان و كوردانی رۆژئاواو‬ ‫نیگەرانی خۆی لە پەرەسەندنی‬ ‫تیرۆرو گروپە تیرۆریستییەكانیشدا‬ ‫دەربڕیبوو‪.‬‬

‫سەرۆكی هەرێم لە پەرلەمانی‬ ‫ئەوروپا‬ ‫رۆژی سێشەممەی رۆژی‬ ‫(‪ )٢٠١٤/١/٢١‬مەسعود بارزانی‪ ،‬لە‬ ‫پەرلەمانی ئەوروپا وەكو سەرۆكی‬ ‫هەرێمی كوردستان گوتارێكی‬ ‫پێشكەشكردو وەاڵم��ی پرسیاری‬ ‫پەرلەمانتارانی پەرلەمانی یەكێتی‬ ‫ئ��ەوروپ��ای دای���ەوە‪ .‬هەرچەندە‬ ‫ك��ە ن��وێ��ن��ەرای��ەت��ی حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستان لە برۆكسل‬ ‫ك��ۆب��وون��ەوەك��ەی رێكخستبوو‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم زۆرب����ەی زۆری الی��ەن��ە‬

‫كوردستانییەكانی هەرێم و چوار‬ ‫پارچەی كوردستان و ئەوروپای لێ‬ ‫ئاگادار نەكرابۆوە‪.‬‬ ‫ل����ە ك����ۆب����وون����ەوەك����ەدا‬ ‫پەرلەمانتارانی پەرلەمانی یەكێتی‬ ‫ئەوروپا چەندین پرسیاری تایبەتیان‬ ‫س��ەب��ارەت بە سیاسەتی هەرێم‬ ‫لەگەڵ عێراق و ناوچەكە ئاراستەی‬ ‫ب��ارزان��ی ك���ردو ئ��ەوی��ش دوات��ر‬ ‫بەشێوەی گوتار وەاڵم��ی بەشێك‬ ‫لە پرسیارەكانی پەرلەمانتارانی‬ ‫دایەوە‪ .‬ئەوەی جێگەی تێڕوانینە‬ ‫ئەوەیە كە كۆبوونەوەكە هاوكات‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫دەنگدەری تازە‬ ‫بەهۆی ئەوەی كە لە هەڵبژاردنەكانی داهاتوودا لەدایكبووانی ‪1996‬یش دەتوانن دەنگ بدەن‪ ،‬لە ئێستا بۆ هەڵبژاردنەكانی‬ ‫مانگی نیسانی داهاتوو نزیكە ‪ 95‬هەزار كەس دەتوانێت بۆ یەكەمین جار دەنگ بدات و نوێنەری خۆی هەڵبژێرێ‪.‬‬

‫���8‬‬

‫جگە لە پارتی دێتە بەلجیكا‪.‬‬ ‫پێشڕەو ئیسماعیل سەرپەرشتیاری‬ ‫گروپی كوردستان فۆڕۆم‪ ،‬ئەوەی‬ ‫ن���ەش���اردەوە ك��ە ئ���ەوان وەك��و‬ ‫رێ��ك��خ��راوی ك��وردس��ت��ان ف��ۆڕۆم‬ ‫هەوڵیانداوە ببن بە سەرچاوەی‬ ‫ج��ێ��ی ب����اوەڕی ه��ەن��دێ��ك��ەس و‬ ‫ئۆرگانەكانی ناو پەرلەمانی ئەوروپاو‬ ‫بەردەوام لەڕوداوەكانی كوردستان‬

‫ئاگاداریان دەكەنەوەو راپۆرتیان بۆ‬ ‫دەنێرن و هەوڵدەدەن راپۆرت و‬ ‫هەواڵەكانیان بە شێوازێك بێت كە‬ ‫دووربێت لە زیادەكاری‪.‬‬ ‫ئەو سەرپەرشتیارە‪ ،‬ئەوەشی‬ ‫وت‪ :‬ب����ەردەوام ه��ەوڵ��دەدەی��ن‬ ‫راستییەكان وەكو خۆی بگوێزینەوە‪،‬‬ ‫ئەو كەس و الیەنانەش لەالیەن‬ ‫خۆیانەوە ئێمە ئاگاداردەكەنەوە لەو‬ ‫جۆرە سەردانانە‪ ،‬هەر ئەو كەس و‬ ‫الیەنانەش مۆڵەتی چوونەژوورەوەو‬ ‫ئامادەبوونمان بۆ وەردەگرن‪ ،‬ئێمە‬ ‫گروپی تووندڕەو یان ئاژاوەچی‬ ‫نین وەك ئ���ەوەی الیەنگرانی‬ ‫دەسەاڵت بەتایبەتی ئەو دەزگایەی‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫سەرۆكی هەرێمی كوردستان بە پەرلەمانتارانی‬ ‫یەكێتی ئەوروپای وتبوو ئەگەر حكومەتی عێراق‬ ‫دەستوور وەك خۆی جێبەجێ بكات‪ ،‬ئەوا‬ ‫سەرجەم كێشەكان چارەسەر دەبن‬

‫پ��ێ��ی��دەوت��رێ��ت (ن��وێ��ن��ەرای��ەت��ی‬ ‫حكومەتی هەرێمی كوردستان لە‬ ‫برۆكسل) هەوڵدەدات وامان پیشان‬ ‫بدات‪ ،‬ئێمە كێشەمان لەگەڵ ئەو‬ ‫دەزگایانە هەیە‪ ،‬بۆ نموونە بەناوی‬ ‫نوێنەرایەتی حكومەتی هەرێم لە‬ ‫پەرلەمانی ئەوروپا كار دەكەن‪،‬‬ ‫بەاڵم هەموویان سەر بە پارتین‪ ،‬پێشچوونە هۆڵی كۆنفرانسەكەوە‪ ،‬ئەفسەرەكانیش سەرۆكی پاراستنی‬ ‫تەنانەت یەك یەكێتی ئاگای لە ئەندامەكانی پارتی كە لەژێرناوی ئاسایشی یەكێتی ئەوروپایان لە‬ ‫مەسەلەكە ئاگاداركردەوەو پێشیان‬ ‫راگ��ەی��ان��دن ك��ە ئێمە دەن��اس��ن و‬ ‫رابردوی ئێمە دەزانن‪ ،‬تاكو ئێستا‬ ‫توندوتیژی و كاری نا یاساییان لە‬ ‫ئێمە نەدیوە‪ ،‬بەرپرسی ئاسایشی‬ ‫پەرلەمانی ئەوروپا پەیوەندی بە‬ ‫چەندین دەزگ���ای ت��ری خۆیان و‬ ‫ئەندام پەرلەمانی ئەوروپاوە كردو‬ ‫ئەوانیش هێندرانە ناو كێشەكەوە‪.‬‬ ‫ئەو سەرپەرشتیارە باس لە بێ تاوانی‬ ‫گروپەكەیان دەكات و لەمڕووەوە‬ ‫دەڵێت‪ :‬پاش لێكۆڵینەوەی خێرا‬ ‫هەموو الیەنەكان گەیشتنە ئەو‬ ‫ب��اوەڕەی كە ئەم تۆمەتباركردنانە‬ ‫ب��ێ ب��ن��ەم��ان و ب��وخ��ت��ان��م��ان بۆ‬ ‫هەڵبەستراوەو ترسی پ��ارت��ی و‬ ‫پیاوەكانی سەرۆكی هەرێم لەوەدایە‬ ‫كە پرسیاری شەرمەزاركەرانەیان‬ ‫هەڵسوكەوت و كرداری ئەوان نییە (نوێنەرایەتی حكومەتی هەرێمی ئاراستە بكرێت‪ ،‬پاش ئەوەی داوای‬ ‫كە شەریكن لە حكومەتی هەرێم‪ .‬كوردستان لە برۆكسل) ئاگاداری لێبوردن لە گروپە چواركەسییەكەمان‬ ‫ه�����ەروەه�����ا س����ەب����ارەت پۆلیسی بەلجیكایان ك��ردب��ۆوە ك��را‪ ،‬لەالیەن چەند پاسەوانێكی‬ ‫بەچۆنێتی بەشداریكردنیان لە كە گوایە گروپێكی توندوتیژ بە ئاسایشی ن��او پ��ەرل��ەم��ان��ەوە بۆ‬ ‫كۆبوونەوەكاندا‪ ،‬سەرپەرشتیاری مەبەستی ئاژاوەگێڕی و تێكدانی پارێزگاری ئێمە بەڕێزەوە براینە ناو‬ ‫گروپەكە ئ��ەوەی نەشاردەوە كە هێمنی كۆنفرانسەكە دەیانەوێت بە هۆڵی كۆنفرانسەكە‪.‬‬ ‫بەشداریكردنی ئ��ەوان لەڕێگای شێوازێكی نا یاسایی و نا مەدەنیانە‬ ‫ئ��وس��وڵ��ی و بەپێی بنەماكانی خۆیان بخزێننە ناو كۆنفرانسەكەوە‪.‬‬ ‫خۆی لە پرسیارەكان دزیبۆوە‬ ‫ئامادەبوون لە كۆنفرانسەكانی پێشڕەو‪ ،‬وردت��ر ب��اس ل��ەو درۆو‬ ‫پێشڕەو‪ ،‬زان��ی��اری ئەوەشی‬ ‫پەرلەمانی ئەوروپا بووەو دەبێت‪ .‬ب��وخ��ت��ان��ە دەك�����ات ك���ە ب��ۆی��ان داینێ تەنها الیەنە بەشدارەكان و‬ ‫هەڵبەستراوەو دەڵێت‪ :‬پۆلیسی ئەندامانی یەكێتی ئەوروپا مافی‬ ‫ئ���ەو ب��وخ��ت��ان��ان��ەی ب��ۆی��ان برۆكسل‪ ،‬دوو ئەفسەری پۆلیسی ئاراستەكردنی پرسیاریان هەیە تا‬ ‫تایبەت ب��ەو ج��ۆرە دۆسێیانەیان لەكەسی میوانی بكەن‪ ،‬چونكە‬ ‫هەڵبەسترا!‬ ‫پێشڕەو ئیسماعیل‪ ،‬ئەوەشی ن��اردە پەرلەمانی ئ��ەوروپ��او ئەو ئەو گروپە كوردییە وەكو ئەوەی‬ ‫ئ��اش��ك��را ك��رد ك��ە نیو كاتژمێر شوێنەی ئێمەی لێ ئامادەبووین‪ ،‬مافی پرسیاركردنیان نییە‪ ،‬بەاڵم‬


‫كەمال شاكر هەر سكرتێرە‬ ‫بە گوێرەی ئەو راگەیاندراوە تایبەتەی كە لە الیەن ئەنجومەنی سەركردایەتی حزبی شیوعی كوردستانەوە دەرچووە‪ ،‬لە‬ ‫كۆبوونەوەیەكی تایبەتدا كە بۆ هەڵبژاردنی سكرتێر و جێگرەكانی و ئەندامانی مەكتەبی سیاسی بەڕێوەچوو‪ ،‬ئەم خولەش‬ ‫كەمال شاكر بە سكرتێری حزبەكە هەڵبژێردرایەوە‪.‬‬

‫‪9‬‬

‫بانگهێشتیش دەكرێن بۆ ناو ئەو‬ ‫كۆنفرانسەو كۆنفرانسەكانی تر كە‬ ‫لە پەرلەمانی یەكێتی ئەوروپادا‬ ‫سازدەدرێن‪ .‬ئەو گروپە شێوازێكی‬ ‫رێگەپێدراو و دیموكراتی دەدۆزنەوە‬ ‫بۆ ئەوەی لەو رێگەیەوە كۆمەڵێك‬ ‫پ��رس��ی��ار رووب�����ەڕووی س��ەرۆك��ی‬ ‫هەرێم بكرێتەوە‪ .‬پێشڕەو دەڵێت‪:‬‬ ‫كۆمەڵێك پرسیارمان ئاراستەی‬ ‫چەندین ئۆرگان و كەسانی ناو‬ ‫پەرلەمانی ئ��ەوروپ��ا كردبوو كە‬ ‫ئەوان لێی بپرسن‪ .‬ئەوەش ئاشكرا‬ ‫تەنها هەر خۆیان بوون‬ ‫دەكات كە ئەوەندەی ئەو ئاگادارە‪،‬‬ ‫لەبارەی هۆكاری بەجێهێشتنی‬ ‫یەكێك لە ئەندامانی پەرلەمانی‬ ‫یەكێتی ئەوروپا‪ -‬دیسكی عێراق‪ ،‬كۆنفرانسەكە لەالیەن گروپەكەوە‪،‬‬ ‫بەناوی خاتوو ئانا گۆمێز‪ ،‬كۆمەڵێك پ��ێ��ش��ڕەو ئ���ەوەش دەڵ��ێ��ت كە‪:‬‬ ‫پرسیاری سەبارەت بە پێشێلكردنی‬ ‫م��اف و ئ��ازادی��ی��ەك��ان و ئ��ازادی‬ ‫رۆژن��ام��ەوان��ی ئاراستەی بارزانی‬ ‫ك��ردب��وو‪ ،‬ئ��ەو سەرپەرشتیارەی‬ ‫گروپی ف��ۆڕۆم ل��ەو ب��اوەڕەدای��ە‬ ‫كە ئەو خانمە پشتی بە پرسیارو‬ ‫راپۆرتەكانی ئەوانیش بەستبێت‪.‬‬ ‫پێشڕەو ئ��ەوەش ناشارێتەوە كە‬ ‫مەسعود بارزانی وەكو هەمیشە‬ ‫خ��ۆی ل��ە وەاڵم��ەك��ان دزی��ب��ۆوەو‬ ‫وەاڵمێكی كۆنكرێتی نەدابۆوە‪.‬‬

‫لەبەرئەوەی مەسعود بارزانی لەبری‬ ‫وەاڵم��دان��ەوەی یەكبەدواییەكی‬ ‫پرسیارەكان‪ ،‬بەڕاپۆرت یان وتارێكی‬ ‫پێشتر ئ��ام��ادەك��راو‪ ،‬راستەوخۆ‬ ‫دەستیكرد بەباسی ئ���ازادی و‬ ‫دیموكراسی‪ ،‬هەربۆیە ئێمەش بە‬ ‫چاكمانزانی وەكو پڕۆتستۆكردنی‬ ‫وەاڵم��ە نا دروستەكانی بارزانی‬ ‫هۆڵی كۆنفرانسەكە بەجێبهێڵین‪،‬‬ ‫بەر لە بەجێهێشتنی هۆڵەكەش‪،‬‬ ‫وەك���و وەاڵم��ێ��ك��ی ب��ێ��دەن��گ بۆ‬ ‫قسە ب��ری��ق��ەدارەك��ان��ی ب��ارزان��ی‬ ‫وێ��ن��ەی ش��ەه��ی��دان س��ەردەش��ت‬ ‫عوسمان و سۆرانی مامەحەمەو‬ ‫ش��ەه��ی��دان��ی (‪)17‬ی شوباتمان‬ ‫بۆ بارزانی ب��ەرزك��ردەوەو ئینجا‬

‫لەبەرچاوی پەرلەمانتارانی ئەوروپا‬ ‫چووینەدەرەوە‪.‬‬ ‫ل���ەب���ارەی ب��ەش��دارب��وون��ی‬ ‫الیەنەكانی تری كوردستانی لەو‬ ‫كۆنفرانسەدا‪ ،‬پێشڕەو بەڕاشكاوی‬ ‫دەڵێت‪ :‬ئەوەندەی من ئاگادارم‪،‬‬ ‫لەو باوەڕەشدا نیم هیچ یەكێك‬ ‫ل��ە ب��ەرپ��رس ی���ان ن��وێ��ن��ەران��ی‬ ‫الیەنێكی سیاسی كوردی ئامادەی‬ ‫كۆنفرانسەكە بووبن‪ ،‬بێگومان جگە‬ ‫لە گروپەكەی ئێمە‪ ،‬كوردەكان‬ ‫تەنها بریتیبوون لە شاندی یاوەری‬ ‫بارزانی و نوێنەرایەتی حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستان لە برۆكسل كە‬ ‫هەموویان بەرپرسن و ئەندامانی‬ ‫پارتی بوون‪.‬‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫جەمیل بایك‪ :‬ئاكەپە بمێنێتەوە باشترە‬ ‫جەمیل بایك كە بە هەڤاڵ (جومعە) ناسراوە و لە ئێستادا هاوسەرۆكی كۆما جڤاكێن كوردستانێیە‪ ،‬پێیوایە سەرەڕای‬ ‫ناڕازیبوونی ئەمریكا لە ئەكەپە هەڵوەشانەوەی و نەمانی ئەو حزبە بۆشایی سیاسی لە توركیا دروست دەكات‪ ،‬ئەو‬ ‫پێشی باشە كە ئاكەپە لەدەستەاڵتدا بمێنێتەوە‪ ،‬بەاڵم حكومەتی داهاتوو حكومەتێكی ئیئتیالفی بێت و بوار بۆ هێزە‬ ‫دیموكراتیخوازەكانیش بڕەخسێت بۆ بەشداریكردن لە حكومەت‪.‬‬

‫‪10‬‬

‫پەرلەمانتارێكی كورد لە بەغدا‪..‬‬ ‫خۆی بە خەجاڵەت دەزانێت بەرانبەر بەو كەسانەی دەنگیان پێداوە!‬

‫د‪ .‬سیروان ئەحمەد‪ ،‬تایبەت بە «وااڵپرێس»‪:‬‬

‫پەرلەمانتارە كوردەكان بێ پالن بوون‪ ،‬كوتلەكانی‬ ‫تر پڕۆژەیان دەهێناو كاریان لەسەر دەكرد‬

‫وەكو نەریتێكی دیموكراتی‪ ،‬هەر چوار ساڵ جارێك هەڵبژاردنی نوێنەرانی عێراق بەڕێوەدەچێت و لە دەرەنجامی ئەو هەڵبژاردنانەشدا چەند‬ ‫كەسێك وەكو نوێنەری كورد دەبن بە ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە بەغدا‪ .‬بەپێی ئەركی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ئەو ئەندامە كوردانە‬ ‫داكۆكیكەری مافی كوردن لە بەغداو هاوبەشن لە داڕشتنی هەر یاسایەك كە لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەردەچێت‪.‬‬ ‫هەر لیستێك بۆ بەشداریكردن و دەنگهێنان لەو هەڵبژاردنانەدا كۆمەڵێك ئامانج و دروشم دەخاتەڕوو فراكسیۆنی هەڵبژێردراوی كورد لە‬ ‫پەرلەمانی عێراق تا چەند هەوڵیداوە كار بكات بۆ هێنانەدی ئەو دروشمانە‪ ،‬د‪ .‬مەال سیروان ئەحمەد‪ ،‬یەكێكە لە ئەندامانی فراكسیۆنی كورد لە‬ ‫ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق‪ ،‬لەم چاوپێكەوتنەدا تیشك دەخاتەسەر ئەو پرسەو چەندین پرسی تری پەیوەست بە پەیوەندییەكانی بەغداو هەرێم‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬دڵشاد خۆشناو‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫ساڵح موسلیم‪ :‬برا بچووك نین‬ ‫لە چاوپێكەوتنێكی دا لەگەڵ رۆژنامەی (حوریەت)ی توركی‪ ،‬ساڵح موسلیم رایگەیاند كە ئەگەر بانگهێشت بكرێت‪،‬‬ ‫ئامادەیە سەردانی‌ هەرێمی‌ كوردستان بكات و لەگەڵ‌ مەسعود بارزانی‌ كۆببێتەوە‪ ،‬ئەوەشی گوت كە‪( :‬مەسعود بارزانی‌‬ ‫ئێمە وەك برای‌ بچووك دەبینێت‪ ،‬ئەمەش نابێت)‪.‬‬

‫‪11‬‬ ‫* ئێوە وەكو لیستی كوردستانی لە‬ ‫بانگەشەكانی هەڵبژاردنی رابردوودا‬ ‫چەند دروشمێكتان بەرزكردبۆوە بۆ‬ ‫ئەوەی لە بەغدا كاری لەسەر بكەن‪،‬‬ ‫تا چەند كارتان بۆ بەدیهێنانی ئەو‬ ‫دروشم و ئامانجانە كردووە لە چوار‬ ‫ساڵی رابردوودا؟‬ ‫ لەڕاستیدا ئێمە كە چووینە‬‫بەغدا‪ ،‬بەداخەوە دەڵێم كە من وەكو‬ ‫مەال سیروان هەر لە یەكەم هەفتەوە‬ ‫هەستم كرد كە ناتوانین هیچ كارێك‬ ‫بكەین بۆ بەدێهێنانی ئەو ئامانجانە‪،‬‬ ‫بەڕاستی خۆم بە خەجاڵەت دەزانم‬ ‫بەرانبەر ئەو كەسانەی كە دەنگیان‬ ‫بە منداوە‪ ،‬لەبەرئەوەی ئێمە هیچمان‬ ‫نەكرد بۆیان و نەمانتوانی هیچ كام‬ ‫لەو ئامانجانە جێبەجێ بكەین كە‬ ‫چووبووین بۆی؟‬ ‫* كامە بوون ئەو ئامانجانەی كە‬ ‫ئێوە بۆی چووبوون؟‬ ‫ دۆسییەی جێبەجێكردنی مادەی‬‫(��� )140‬چاككردنی یاسای نەوت و غاز‪،‬‬ ‫بودجەی پێشمەرگە‪ ،‬سەرژمێریی و‬ ‫پڕۆژەكەی مام ج��ەالل‪ ،‬چاككردنی‬ ‫سنوور‪ ،‬بەداخەوە نەمانتوانی ئەو‬ ‫دۆسییانە بجوڵێنین! بەداخەوە دەڵێم‬ ‫لەو چوار ساڵەدا ئێمە نەمانتوانی ئەو‬ ‫دۆسییانە هیچیان بجوڵێنین! ئەویش‬ ‫نەك لەبەرئەوەی پەرلەمانتارەكان‬ ‫الوازن‪ ،‬ن��ەخ��ێ��ر‪ ،‬ه���ەر ك���ام لە‬ ‫پەرلەمانتارەكان ئەزموونێكی خۆیان‬ ‫هەیە لە سیاسەت و بەگوێرەی توانای‬ ‫خ��ۆی��ان چ��االك��ن‪ ،‬ب��ەاڵم جواڵندنی‬ ‫ئەو مەلەفانە هەمووی پەیوەستە‬ ‫ب��ە ب��ڕی��اڕی س��ی��اس��ی ك����وردەوە‪،‬‬ ‫هۆكارە سەرەكییەكەی مەڵبەندی‬ ‫ب��ڕی��ارە‪ ،‬مەڵبەندی ب��ڕی��ار نەهات‬ ‫پێمان بڵێت من دەبم بە چەترێك‬ ‫و ئێوەش هەمووتان وەرن لەژێر‬ ‫ئەو چەترە كۆببنەوەو بەرگری لە‬ ‫یەكالییكردنەوەی كەیسەكان‪ .‬ناوەندی‬ ‫بڕیاڕی سیاسی نەهات بەرنامەمان‬ ‫بۆ دابنێت بۆ ئ��ەوەی بە گوێرەی‬ ‫بەرنامە بچینەپێشەوەو ك��اری بۆ‬ ‫بكەین‪ ،‬گرفتی هەرە گەورەی كورد‬ ‫ئەوەیە لە بەغدا كە پالنمان نییە بۆ‬ ‫كاركردن‪ ،‬دەبوایە سەركردایەتی كورد‬

‫هەموو ئێمەی كۆبكردبایەتەوەو پێی‬ ‫بووتباین ئەگەر تۆ یان تۆ سەر بەهەر‬ ‫حزبێكی‪ ،‬دەبێ لە بەغدا یەكدەنگ‬ ‫بیت و كورد بیت نەك حزبی‪ ،‬دەبێ‬ ‫پێیان بووتباین كە ئێوە دەكەونە‬ ‫یەك سەنگەر لەگەڵ ئەو عەرەبانە‪،‬‬ ‫دەبێ هەمووتان یەك هەڵوێست بن‪،‬‬ ‫بۆیەش دەڵێم عەرەب‪ ،‬ناڵێم سوننەو‬ ‫شیعە‪ ،‬چونكە ئەوان هەر عەرەبن‪،‬‬ ‫من باوەڕم بە هیچ هاوپەیمانییەك‬ ‫نییە‪ ،‬هەموو هاوپەیمانییەتییەكان‬ ‫درۆن‪ ،‬ه��ەم��ووی ب��ەرژەوەن��دی��ی��ە‪،‬‬ ‫بەرژەوەندییەكە لە كوێیە لەوێوە‬ ‫هاوپەیمانییەتییەكە دەستپێدەكات‪،‬‬ ‫بۆیە دەبوایە ناوەندی بڕیاری كوردی‬ ‫پالنێكی بۆ كاركردنی ئێمە هەبوایەو‬ ‫پێمانی بووتبایە كە لە ساڵی یەكەمدا‬ ‫ئەو مەلەفە بجوڵێنن و ساڵی دووەم‬ ‫كار لەسەر ئەو مەلەفە بكەن‪ .‬ساڵی‬ ‫دووەم مەلەفێكی تر بجوڵێنن‪ ،‬بۆ‬ ‫ئ���ەوەی ل��ەو چ��وار س��اڵ��ەدا چەند‬ ‫كێشەیەك چارەسەر بكرێن‪ ،‬نەك هەر‬ ‫ئەو پالنە نەبووە‪ ،‬بەڵكو كۆبوونەوەش‬ ‫نەكراوە لەگەڵ سەركردایەتی سیاسی‪،‬‬ ‫لەوەیە جارێك یان دووجار كرابێت‪،‬‬ ‫ئەویش بەهۆی ئ��ەوەی گوشارێكی‬ ‫زۆری���ان ل��ەس��ەر ب���ووە‪ ،‬ب��ۆی��ە من‬ ‫هەستدەكەم سەركەوتوو نەبووین!‬ ‫بڕوام بەو قسەیە نییە كە دەوترێ‬ ‫ئێمە لە بەغدا نەبووینایە زۆرشتیان‬ ‫تێدەپەڕاند‪ ،‬نەخێر وانییە‪ ،‬پێشتریش‬ ‫و ئێستاش زۆرشتیان تێپەڕاندووە كە‬ ‫لە پەرلەمانی عێراقیشدا حزورمان‬ ‫هەبووە‪ ،‬ئ��ەوان بێمنەت ب��وون لە‬ ‫ئێمە‪ ،‬چونكە عێراق لەسەر رێككەوتنی‬ ‫سیاسی دامەزراوە‪ ،‬ئەگەرنا ئەگەر بە‬ ‫ژم��ارەی كورسی بێت ئێمە شەش‬ ‫یەكی ژمارەی كورسییەكانین‪.‬‬ ‫* كاریگەریی ئێوە چییە لەسەر‬ ‫پەیوەندی سیاسی نێوان بەغداو‬ ‫هەرێم؟‬ ‫ ئێمە هیچ كاریگەرییەكمان‬‫نییە‪ ،‬چونكە سەركردایەتی كورد‬ ‫هیچ گرنگییەكی بە پەرلەمانتارەكانی‬ ‫بەغدا نەداوە‪ ،‬ئەگەر گرنگی پێدابوایە‬ ‫دەبوایە النیكەم مانگی جارێك یان‬ ‫دوو مانگ جارێك كۆبوونەوەیەكی‬

‫هەموو هاوپەیمانیەتییەكان درۆن‪،‬‬ ‫هەمووی بەرژەوەندییە‪ ،‬بەرژەوەندییەكە‬ ‫لە كوێیە لەوێوە هاوپەیمانییەتییەكە‬ ‫دەستپێدەكات‬ ‫تێرو تەسەلیان بكردبایەو لە ئێمەیان‬ ‫بپرسیبایەوەو پێیان بووتبایە لەكوێدا‬ ‫پێویستتان بەئێمە هەیە‪ .‬بۆ نموونە‬ ‫بودجە‪ ،‬ئێمە یەكەم ساڵ كە چووینە‬ ‫پەرلەمانەوە نەماندەزانی بودجە‬ ‫چۆنە‪ ،‬چونكە ئێمە پسپۆڕیمان تێدا‬ ‫نەبوو‪ ،‬دەبوایە دوو راوێژكارمان‬ ‫هەبوایەو پێیان بووتباین كە بودجەكە‬ ‫ئەو كێشانەی هەیەو دەبێ ئێوە بەو‬ ‫شێوەیە چارەسەری بكەن‪ ،‬نەك لە‬ ‫كۆتایی كاتەكەدا بێن‪ .‬ئێمە گرفتمان‬ ‫ئەوەبوو راوێژكاری یاساییمان نەبوو تا‬ ‫رێنماییمان بكات و پێمان بڵێن ئەمە‬ ‫وابكەن و ئەوە وابكەن‪.‬‬ ‫* هەر پەرلەمانتارە كوردەكان‬ ‫بێ پالن بوون یان كوتلەكانی تریش‬ ‫بەهەمانشێوە؟‬ ‫ هەر پەرلەمانتارە كوردەكان بێ‬‫پالن بوون‪ ،‬كوتلەكانی تر پڕۆژەیان‬ ‫دەهێناو كاریان لەسەر دەكرد‪.‬‬ ‫* گرفتی ئ��ەو ب��ێ پالنییەی‬ ‫كوتلەی كوردستانی لە كوێدایە؟‬ ‫گرفتی پەیوەندی ئێوە لەگەڵ سەرۆك‬

‫كوتلەكانتانە یان چی؟‬ ‫ وەكو پێشتر وتم‪ ،‬گرفت ناوەندی‬‫بڕیاری كوردییە‪ ،‬هەموو عێراق شەش‬ ‫حەوت كەس دەیباتبەڕێوە‪ ،‬ئەو چەند‬ ‫كەسەش دی��ارن و خ��اوەن بڕیارن‪.‬‬ ‫ئێمە لەناو پەرلەماندا مەحكومین‬ ‫بە كوتلەكەمانەوە‪ ،‬كوتلەكەشمان‬ ‫م��ەح��ك��وم��ە ب��ەس��ەرك��ردای��ەت��ی‬ ‫كوردییەوە‪ ،‬بۆیە ئەگەر سەركردایەتی‬ ‫وتی دەستهەڵبڕن تۆ دەبێ دەست‬ ‫هەڵبڕی‪ ،‬ئەگەر وتیان پڕۆژەكەمان‬ ‫بەدڵنییە ت��ەواو ئیتر بەدڵیان نییەو‬ ‫گوێش لەڕوونكردنەوە ناگرن‪ ،‬چونكە‬ ‫هەر خۆیان خاوەنی بڕیارن‪ ،‬لەبیرمە‬ ‫پ��ارەك��ە تەلەفۆنیان ب��ۆ مەسعود‬ ‫بارزانی ك��رد‪ ،‬ئەویش وتی مەچنە‬ ‫دەن��گ��دان��ەوە بۆ بودجەكە‪ ،‬دوات��ر‬ ‫هەر ئەوان پێیانووتین بگەڕێنەوە‪،‬‬ ‫گەڕاینەوە‪ ،‬هیچیشمان بەهیچ نەكرد!‬ ‫بۆیە سەرۆكی كوتلەكان هەموویان‬ ‫پەیوەستن بە ناوەندی بڕیارەوە‪ ،‬لەو‬ ‫بارەیەوەش ئەوەی كە كورد پێویستی‬ ‫پێیەتی هیچ هەنگاوێكی ج��ددی‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫توركیا چەك دەدات بە ئەلقاعیدە‬ ‫لە چاوپێكەوتنێكی رۆژنامەوانیدا‪ ،‬ساڵح موسلیمی هاوسەرۆیكی پەیەدە‪ ،‬توركیا تۆمەتبار دەكات بە پڕچەككردن و‬ ‫مەشقپێكردنی‌ ئەندامانی‌ رێكخراوی‌ قاعیدە لە سوریا‪ ،‬ئەوەی ئاشكرا كرد كە (ئەو بارهەڵگرە توركییانەی‌ بەمدواییە لە‬ ‫ناو توركیادا دەستیان بەسەردا گیرا‪ ،‬چەكیان پێبووە بۆ چەكدارەكانی‌ قاعیدەی سوریا)‪.‬‬

‫‪12‬‬

‫سوننەو شیعە لەناو هۆڵی پەرلەمان تا بتوانن لە‬ ‫یەكتری دەدەن و دژی یەكترن‪ ،‬بەاڵم كە هاتە‬ ‫سەر خواستی كورد‪ ،،‬هەموویان دژی ئێمەن‬ ‫نەنراوە‪ ،‬بەداخەوە‪.‬‬ ‫* پەیوەندیتان لەگەڵ وەزیرانی‬ ‫حكومەتی فیدراڵ چۆنە؟‬ ‫ لەسەر ئاستی برادەرایەتی‬‫پەیوەندیمان هەیە‪ ،‬بەاڵم پەیوەندی‬ ‫سیاسی نا‪ ،‬رێزم بۆ هەر هەموویان‬ ‫ه��ەی��ە‪ ،‬چونكە ه��ەر ل��ەالی ئێمە‬ ‫دەنگیان بۆ كۆكراوەتەوەو بوونەتە‬ ‫وەزیر‪ ،‬بەاڵم بەداخەوە نەمانتوانیوە‬ ‫بەپێی پێویست ئاگامان لەیەكتربێ‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم وەك��و سیاسی پەیوەندیمان‬ ‫نەبووە‪ .‬ئێمە دەبینین كە وەزیرانی‬ ‫هەموو كوتلە سیاسییەكان هاتوونەتە‬ ‫پەرلەمان و لەگەڵ كوتلەكانی خۆیان‬ ‫كۆبوونەتەوەو گرفت و كارەكانی‬ ‫خۆیانیان خستۆتەڕوو بۆ كوتلەكانیان‪،‬‬ ‫بەاڵم وەزیرەكانی ئێمە سەرگەرمی‬ ‫كاری وەزارەتی خۆیان بوون‪ ،‬ئەوەش‬ ‫ه��ەر دەگ��ەڕێ��ت��ەوە ب��ۆ ب��ێ پالنی‬ ‫سەركردایەتی‪ ،‬چونكە هیچ جۆرە‬ ‫تەنسیقێك نییە لەنێوان ئێمەو ئەوان‬ ‫و سەركردایەتی‪ ،‬دەكرا دوو هەفتە‬ ‫جارێك لە بەغدا كۆببینەوە لەگەڵ‬ ‫وەزی��رە كوردەكان و باسی كێشەو‬ ‫گرفتی وەزارەتەكانیان بۆ ئێمە بكەن‬ ‫بۆ ئەوەی ئێمەش پشتیوانی خۆمانیان‬ ‫بۆ دووپات بكەینەوەو لە پەرلەمانەوە‬ ‫كاریان بۆ بكەین و هاوكاریان بین‪،‬‬ ‫راستە چەند جارێك كۆبوونەوەمان‬ ‫هەبووە‪ ،‬بەاڵم زیاتر بۆ نانخواردن‬ ‫بووە‪ ،‬زۆر بەكەمی بۆ قسەوباسی‬ ‫سیاسی كۆبوونەوەمان هەبووە‪.‬‬ ‫* ب��ەڕاش��ك��اوی وەاڵم���ی ئەم‬ ‫پرسیارەم بدەرەوە‪ ،‬ئەدای یەكێتی و‬ ‫پارتی لە بەغدا یان لەناو پەرلەماندا‬ ‫چۆن بوو؟‬ ‫ لە هەندێ پرسدا هەموومان‬‫یەك دەنگبووین‪ ،‬بەاڵم لە هەندێ‬ ‫پرسدا هەر حزبەو ئاراستەیەكی خۆی‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫هەبووە‪ ،‬بەاڵم لە پرسە سیاسییەكاندا‬ ‫ه��ەم��ووم��ان یەكدەنگبووین‪ ،‬بۆ‬ ‫نموونە م��ادەی (‪ )140‬ئاستەنگی‬ ‫زۆری بۆ دروس��ت��ك��راوە‪ ،‬ه��ەر بە‬ ‫ئامانجی ئ��ەوەی مادەكە جێبەجێ‬ ‫نەكرێ‪ ،‬لیژنەیەكیان پێكهێناوە كە لە‬

‫هەڵسوكەوت لەگەڵ كێ دەك��ات؟‬ ‫جگە لەوەش سەركردایەتی كوردی‬ ‫روانینێكی روونی نییە‪ ،‬هێشتا نازانێت‬ ‫لە چوارچێوەی عێراقدا دەمێنێتەوە‬ ‫یان نا؟ ئەگەر مایەوە چی بكات و‬ ‫ئەگەر نەمایەوە چی بكات؟ بەچ‬ ‫ئاراستەیەك ئیش بكەین؟ لەالیەك‬ ‫سەركردایەتی كوردیش ئامادە نییە‬ ‫هێندە لە بەغدا بمێنێتەوە‪ ،‬راستە‬ ‫هەندێك الیەنی جێبەجێكار سەردانی‬ ‫بەغدایان ك���ردووە‪ ،‬ب��ەاڵم بەپێی‬ ‫پێویست ك��ارەك��ان بەڕێوەناچن‪،‬‬ ‫بۆیە هەمیشە گۆڵی سیاسیمان لێ‬ ‫دەك��ەن‪ ،‬هەمیشە بڕیاری خۆیان‬

‫هەر لە یەكەم هەفتەوە كە چووینە پەرلەمان‪،‬‬ ‫هەستم كرد كە ناتوانین هیچ كارێك بكەین بۆ‬ ‫بەدیهێنانی ئامانجەكانمان‬

‫(‪ )34‬كەس پێكهاتووە (‪ )6‬كەس لەو‬ ‫لیژنەیە كوردن‪ ،‬كەواتە مادەی (‪)140‬‬ ‫یش هیچ‪ ،‬وابزانم لە ماوەی ئەو (‪)4‬‬ ‫ساڵەشدا تەنانەت یەك كۆبوونەوەی‬ ‫نەكردووە‪ ،‬بۆ نموونە گۆڕان لەگەڵ‬ ‫ئەو پڕۆژە یاسایە نییە كە یاسایەك‬ ‫هەبێت بۆ هەڵبژاردنی تایبەت بە‬ ‫شاری كەركوك‪.‬‬ ‫* پەیوەندیتان چۆنە لەگەڵ‬ ‫كوتلەكانی تری ناو پەرلەمان‪ ،‬لەگەڵ‬ ‫شیعەو سونییەكان؟‬ ‫ پەیوەندی دۆستانەمان هەیە‪،‬‬‫ب��ەاڵم كە دەگاتە سەر هەڵوێستی‬ ‫سیاسی و پرسە چارەنووسسازەكانی‬ ‫كورد‪ ،‬ئەوان هەموویان دژی ئێمەن!‬ ‫ئێستا سوننەو شیعە لەناو هۆڵی‬ ‫پ��ەرل��ەم��ان ت��ا بتوانن ل��ە یەكتری‬ ‫دەدەن و دژی یەكترن‪ ،‬بەاڵم كە‬ ‫هاتە سەر خواستی كورد‪ ،‬هەموویان‬ ‫دژی ئێمەن‪ .‬هەر ئ��ەوان نەبوون‬ ‫بەبێ ك��ورد بودجەیان تێپەڕاند؟‬ ‫هەر ئەلعێراقییە نەبوو چووە پاڵ‬ ‫شیعە؟ بۆیە دەبێ كورد ئەو پەیامە‬ ‫بخوێنێتەوە‪ ،‬دەب��ێ ك��ورد بزانێت‬

‫بەسەرماندا دەسەپێنن‪ ،‬سەركردایەتی‬ ‫كورد هەمیشە لە كۆتاییدا دێتەسەر‬ ‫خەت‪ ،‬بۆ نموونە مەسەلەی بودجە‬ ‫دەب��وای��ە ساڵێك ل��ەم��ەوب��ەر ئێمە‬ ‫قسەمان لەسەری بكردبایە‪ ،‬یاسای‬

‫پەرلەمانتارانە كۆبكاتەوە بە هەموو‬ ‫رەنگەكانییەوە‪ ،‬سەركردایەتی كورد‬ ‫هەمووی كۆببێتەوەو رێنمایی بدەنە‬ ‫پەرلەمانتارەكان و تێیان بگەیەنن‬ ‫كە هەركەسێك لە كوردستان سەر‬ ‫بە هەر حزبێكە پێویستە لە بەغدا‬ ‫یەكدەنگبن و لە خزمەتی پرسی‬ ‫كوردبن و هەموویان پێكەوەو لە‬ ‫سەنگەری ك���ورددا پ��ارێ��زگ��اری لە‬ ‫مافەكانی كورد بكەن‪ .‬لەوێدایە دەبێ‬ ‫بەپالن كار بكەن‪ ،‬ئەگەرچی ئەم دوو‬ ‫خوولەی رابردوو بێ پالنی هەبووە‪،‬‬ ‫دەبێ ب��ەردەوام كۆبوونەوە هەبێ‪،‬‬ ‫النیكەم دەبێ بەردەوام سەركردایەتی‬ ‫كوردی كۆنتاكتی لەگەڵ پەرلەمانتارە‬ ‫ك���وردەك���ان ه��ەب��ێ‪ ،‬ب��ەج��ددی��ش‬ ‫گوێیان لێ بگیرێ‪ ،‬چونكە ئەوانە‬ ‫نوێنەری خەڵكن‪ ،‬تا ئێستا لە چوار‬ ‫ساڵی راب��ردوودا ئێمە تەنیا چەند‬ ‫كۆبوونەوەیەكی سیاسیمان كردووە‪،‬‬ ‫یەكێكیان لەگەڵ كاك مەسعود یەك‬ ‫دوو كۆبوونەوەش لەگەڵ مەكتەبی‬ ‫سیاسی‪ ،‬ئەویش نەك لەگەڵ هەموو‬ ‫پەرلەمانتارەكان‪ ،‬بەڵكو لەگەڵ دوو‬ ‫یان سێ پەرلەمانتاری حزبەكانی‬ ‫خۆیان! دەیباشە ئەی ئەوانی تریش‬ ‫ئەندامی پەرلەمان نین‪ ،‬نوێنەری‬ ‫خەڵك نین؟ ئایا ئ���ەوان دانیان‬

‫بڕوام بەو قسەیە نییە كە دەوترێ ئێمە‬ ‫لە بەغدا نەبووینایە زۆرشتیان تێدەپەڕاند‪،‬‬ ‫پێشتریش و ئێستاش زۆرشتیان تێپەڕاندووە‬ ‫كە لە پەرلەمانی عێراقیشدا حزورمان هەبووە‬ ‫هەڵبژاردنەكان ه��ەروا‪ ،‬بەوشێوەی‬ ‫كە دەنگی لەسەر درا‪.‬‬ ‫* بەڕای تۆ فراكسیۆنی تازەی‬ ‫كوردی چی بكات لە بەغدا باشە‪،‬‬ ‫یان سەركردایەتی كوردی چی بكات‬ ‫بۆ ئەوەی ئەو پرسانەی لە چوار‬ ‫ساڵی راب��ردوو بە هەڵواسراوەیی‬ ‫مانەوە‪ ،‬لەچوار ساڵی داهاتوودا‬ ‫جێبەجێ بكرێن؟‬ ‫ پێمباشە سەركردایەتی كورد‬‫ئەمجارە پالنی هەبێ‪ ،‬هەموو ئەو‬

‫پێدانانێن؟ خۆ ئەوانە هەموویان‬ ‫دەنگیان هێناوەو جەماوەری خۆیان‬ ‫هەیە‪ ،‬ئەوان ئامادەنین گوێیان لێ‬ ‫بگرن‪ .‬من داوا دەك��ەم ئەمجارە‬ ‫پەرلەمانتارە كوردەكانی بەغدا چەند‬ ‫راوێژكارێكیان باشیان هەبێ كە لە‬ ‫پشت پ��ەردەوە پشتیوانی زانستی‬ ‫فراكسیۆنی ك��وردی بكەن‪ ،‬ئەمە‬ ‫كارێكی دەستەجەمعییەو پێویستە‬ ‫هەموومان پێكەوە كارەكان ئەنجام‬ ‫بدەین‪.‬‬


‫چەكدارانی قاعیدە لە ئەنقەرە مەشق دەكەن‬ ‫بە پێی ئەو زانیارییانەی كە باڵوكراونەتەوە (ئەو چەكدارانە ‌ی قاعیدە كە لەالیەن شەڕەڤانەكانی‌ یەپەگەوە بەدیلگیراون‪،‬‬ ‫دانیان ناوە بەوەی‌ كە لە توركیاوە چەكیان پێدەگات و لە شاخەكانی‌ بولوی‌ نێوان ئەنقەرە و ئیستەنبوڵ‌ مەشقیان‬ ‫پێكراوە)‪.‬‬ ‫جگە لەوەش دەگوترێ كە (قەتەر نزیكەی‌ ‪ 8‬ملیار دۆالری‌ ئەمریكی‌ داوە بە توركیا بۆ ئەوەی‌ پشتیوانی‌ چەكدارەكانی‌‬ ‫ناو سوریای‌ پێیبكات و چەكیان بۆ دابین بكات)‬

‫‪13‬‬

‫ئایا مەسەلەی دۆسیەی نەوت و پێنەدانی موچەی پێشمەرگەو بەربەست دروستكردن لەبەردەم ئەو بودجەیەی هەموو‬ ‫ساڵێك‪ ،‬بەغدا رێگریدەكات بینێرێت بۆ هەرێمی كوردستان‪ ،‬چۆن لێكدەدەنەوەو بە چ شێوازێكی یاسایی و سیاسی‬ ‫یەكالدەبنەوە؟‬ ‫ئامادەكرنی‪ :‬كۆچەر عومەر‬

‫بەغداو هەرێم‪،‬‬ ‫كێشـــە هەڵواسراوەكان بەكـــوێ دەگـــەن؟‬ ‫مەحمود حاجی ساڵح‪ ،‬لێپرسراوی‬ ‫پەیوەندییە كوردستانییەكانی یەكێتیی‬ ‫نیشتمانیی كوردستان‪:‬‬ ‫پەیوەندی نێوان هەرێم و بەغدا‬‫لە سەر بنەمای دەستوور رێكخراوە‬ ‫دەستوورێكمان هەیە دەستووری‬ ‫هەمیشەییە زۆرینەی خەڵكی عێراق‬ ‫ئەبوبەكر هەڵەدنی‪ ،‬ئەندامی‬ ‫بە كوردستانیشەوە دەنگی بۆ داوە مەكتەبی سیاسی یەكگرتووی ئیسالمی‬ ‫بۆیە بەپێی ئەو دەستوورە هەرێمی كوردستان‪:‬‬ ‫ك��وردس��ت��ان بەشێكە ل��ە عێراقی‬ ‫هۆی كێشەكانی نێوان بەغداو‬ ‫ئیتیحادی و پێویستە بەپێی ئەو یاساو هەرێم دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی یاسای‬ ‫رێسانەی دیاریكراوە بۆ هەرێمەكان‬ ‫پشكی هەرێمی كوردستان لە بودجە‬ ‫بدرێت‪ .‬پێویستە ئەو پەیوەندیانە‬ ‫لەسەر بنەمای دەستوور رێكبخرێنەوەو‬ ‫مامەڵە لەگەڵ یەك بكەن‪.‬‬

‫ن��ەوت و غ��از پەسەند ن��ەك��راوەو‬ ‫دەستووریش هەر الیەنێكی سیاسی‬ ‫ب��ەئ��ارەزوی خۆی بەكاریدەهێنێت‪.‬‬ ‫ه��ۆك��اری س��ەرەك��ی كێشەكە پەنا‬ ‫نەبردنە بۆ دەستوور لەالیەن الیەنە‬ ‫سیاسییەكانەوە‪ ،‬چونكە دەستوور وەك‬ ‫شتێكی الستیكی هەرالیەنە بەگوێرەی‬ ‫بەرژەوەندییەكانی خۆی لێكدانەوەی‬ ‫ب��ۆ دەك���ات‪ .‬س��ەرچ��اوەی��ەك��ی تری‬ ‫كێشەكە ئەوەیە لە عێراقدا یاسای‬ ‫نەوت و غاز هەتاوەكو ئێستا پەسەند‬

‫نەكراوە لە ئەنجومەنی نوێنەرانی‬ ‫عێراق‪ ،‬هۆكارێكی تریش ئەوەیە كە‬ ‫دەسەاڵتی كوردی بەرچاوی رۆشن نییە‬ ‫لە مامەڵە كردن لە گەڵ كێشەكانی‬ ‫بەغدایا‪ ،‬ئایا ئێمە بەشێكین لە عێراق‬ ‫ئ��ەگ��ەر بەشێكین داوای بودجەو‬ ‫بەشی سیادی پۆستەكان دەكەین‬ ‫ئەوە جیاوازە‪ ،‬بەاڵم لەالیەكیتریشەوە‬ ‫هەندێك مومارەسات دەكەین لە‬ ‫مومارەساتی دەوڵ��ەت��ی سەربەخۆ‬ ‫دەچێت‪.‬‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫گیولەن گلەیی دەكات‬ ‫لە وەاڵمی پرسیارێكدا لەبارەی ئەوەی بزووتنەوەكەی‪ ،‬كە بە (خزمەت) ناسراوە دژی دانیشتنەكانی ئۆسلۆی نێوان میت‬ ‫و پەكەكە بوون یان هەنگاوەكانی حكومەت بۆ چارەسەری كێشەی كورد‪ ،‬گیولەن گوتی(ئێمە دژی ئەو هەنگاوانە‬ ‫نەوەستاوینەتەوە‪ ،‬بەاڵم دەبێت دەوڵەتی توركیا هەیبەتی خۆی بپارێزێ لەو دانوستاندنانە‌و وەك هاوتای خۆی تەماشای‬ ‫نەكات)‪.‬‬

‫‪14‬‬

‫ئەبوبەكر هەڵەدنی‬

‫بڵێسە جەبار فەرمان‬

‫گۆران جەالل‬

‫محەمەد حاجی ساڵح‬

‫عوسمان حاجی مارف‬

‫زانا رۆستایی‬

‫سوبحی مەهدی‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫سوبحی م��ەه��دی ئەندامی‬ ‫س��ەرك��ردای��ەت��ی ح��زب��ی شیوعی‬ ‫كوردستان‪:‬‬ ‫ك���ورد ل��ە ه��ەم��وو س��ەردەم��ە‬‫جیاجیاكانی حوكمڕانی عێراقدا‬ ‫قوربانیداوە بۆیە دەبێت تا ئەوكاتەی‬ ‫بە ت��ەواوی مافەكانی شاد دەبێت‬ ‫لە دامەزراندنی دەوڵەتی نەتەوەیی‬ ‫خۆیدا هەڵسوكەوتێكی عادیالنەی‬ ‫لەگەڵدا بكرێت‪ .‬پێوەری چارەسەر‬ ‫دەس���ت���وورەو گفتوگۆیەكی ئ��ارام‬ ‫و دیموكراسیانە بێت ل��ە نێوان‬ ‫هەردووالیەنی كێشەكەو بە پێوەری‬ ‫كە دووالیەنی هاوشان و خاوەن مافی‬ ‫وەك یەك بن‪ ،‬نەك هیچ ئیعتبارێكی‬ ‫تر‪ ،‬بەپێی یاسا لە سیستمی بەرگری‬ ‫عێراقدا پێویستە مووچەو ئیمتیازاتیان‬ ‫زام���ن ب��ك��رێ��ت وەك بەشەكانی‬ ‫ت��ری هێزە چەكدارەكانی عێراق‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم شتیك كە ب��ەڕوون��ی دی��ارەو‬ ‫مەترسییەكی بێ پاساوی لەالیەن‬ ‫حوكمرانی بەغداوە دروستكردووە‬ ‫ئەوەیە كە ئەگەر هەرێم خاوەنی‬ ‫هێزیكی چ��ەك��داری رێكخراوبوو‬ ‫بودجەیەكی باشتری لە داهاتەكانی‬ ‫هەناردەكردنی نەوتەوە بەدەستهێنا‪،‬‬ ‫واتە بەشێكی گرنگی پێداویستییەكانی‬ ‫جیابوونەوەو دامەزراندنی قەوارەی‬ ‫سەربەخۆ بۆ ك��ورد دێتە ئ��اراوە‪،‬‬ ‫ئەگەرچی كورد لەڕێگەی نوێنەرانییەوە‬ ‫هەمیشە دووباتی ئەوەی كردۆتەوە‬ ‫كە تا ب��واری پێكەوە ژیان هەبێت‬ ‫پەیڕەوی ئەو مافە رەوای��ەی خۆی‬ ‫ناكات‪ .‬بە پێچەوانەشەوە ئەگەر‬ ‫هەموو دەرگاكانی پێكەوە ژیانمان‬ ‫لەسەر دابخرێت ئەوا بڕیاردان بۆ‬ ‫جارەنووسی خۆی مافێكی رەوای‬ ‫كوردەو دەبێت كار بۆ كۆكردنەوەی‬ ‫پشتیوانی ن��ێ��ون��ەت��ەوەی��ی ب��ۆ بە‬ ‫دەستبهێنێت‪.‬‬ ‫بڵێسە جەبار فەرمان‪ ،‬ئەندامی‬ ‫سەركردایەتی (ی‪.‬ن‪.‬ك)‬ ‫بێگومان بەغدا ترسی لە زیاتر‬‫سەربەخۆیی كوردستان هەیە‪ ،‬هەموو‬ ‫هەوڵێكی بۆ ئەوەیە ئەو ئارامی و‬ ‫سەقامگیرییەی لە كوردستان هەیە‬

‫نەیهێڵێت! ل��ە ه��ەوڵ��ی ئ��ەوەدای��ە‬ ‫كوردستان زیاتر بخاتە ژێر هەیمەنەی‬ ‫خ����ۆی����ەوە‪ .‬ئ��ێ��م��ەش ل��ەه��ەوڵ��ی‬ ‫سەربەخۆیی زیاترین چ لەڕێگای‬ ‫پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكانمان و‬ ‫نوێنەرایەتیمان لەواڵتان و كردنەوەی‬ ‫كونسوڵگەری واڵت��ان لە هەرێم چ‬ ‫لەڕووی ئابوورییەوە بەهەناردەكردنی‬ ‫ن���ەوت چ ل����ەڕووی س��ەرب��ازی��ی و‬ ‫پاراستنی هەرێمەوە لەالیەن هێزی‬ ‫پێشمەرگەوە‪.‬‬ ‫ه����ەرچ����ەن����دە م���ەس���ەل���ەی‬ ‫هەناردەكردنی نەوت دەبێت شەفافتر‬ ‫بێت و بۆ هەموو كەس و الیەنێك‬ ‫ئاشكرا بێت ئ��ەم داهاتە چەندەو‬ ‫چ��ۆن س��ەرف دەك��رێ��ت‪ ،‬هەروەها‬ ‫گرێبەستەكان نابێت تەنها لەالیەن‬ ‫حزبێكەوە پەسەند بكرێن‪ .‬نەوت‬ ‫سامانێكی ن��ەت��ەوەی��ی و موڵكی‬ ‫هەموو تاكێكە‪ .‬كێشەی پێشمەرگە‬ ‫چ���ارەس���ەری ئ��اس��ان ن��ی��ی��ە‪ .‬ئێمە‬ ‫نامانەوێت ببەسترێتەوە بە وەزارەتی‬ ‫بەرگریی عێراقەوە ئەوانیش هەموو‬ ‫جارێ پ��ارەی پێشمەرگە دەب��ڕن بۆ‬ ‫فشار خستنەسەر ه��ەرێ��م‪ .‬ئێمە‬ ‫دەبێت میكانیزمێك بدۆزینەوە لەگەڵ‬ ‫بەغدا بۆ وابەستكردنیان بەپێدانی‬ ‫م��ووچ��ەك��ان و ب��گ��رە زی��ادك��ردن��ی‬ ‫موچەی پێشمەرگە‪ .‬بێگومان ئامڕازی‬ ‫فشارخستنەسەر حكومەتی مەركەزی‬ ‫هەیە كە دەكرێت بەكاربهێندرێت‪.‬‬ ‫ئێمە دەتوانین ب��ەدەر لەوە لە‬ ‫هەوڵی زیاتر بەسەربەخۆیی كردنی‬ ‫هێزی پێشمەرگەبین و موچەكانیان لە‬ ‫داهاتی خۆمان دابین بكەین‪ .‬دەبێت‬ ‫هەوڵبدەین ژێرخانی ئابووری هەرێم‬ ‫بەهێز بكەین‪ .‬چیتر بۆ مەسەلەی‬ ‫پێشمەرگەو م��وچ��ەی پێشمەرگە‬ ‫واب��ەس��ت��ەی ب��ەغ��دا ن��ەب��ی��ن‪ .‬ئێمە‬ ‫هەرێمێكی دەوڵەمەندمان هەیە گەر‬ ‫بەشێوەیەكی سەردەمیانە ئیدارەی‬ ‫ب��دەی��ن دەت��وان��ی��ن ل���ەزۆر رووەوە‬ ‫سەربەست تربین‪.‬‬

‫ن��ەك��ردووە ك��ە مافی دەس��ت��ووری‬ ‫و یاسایی و سەقامگیریی سیاسی‬ ‫و ئ��اب��ووری ب����ەڕەوای كوردستان‬ ‫ببینێت‪ .‬گرفتەكە لەوەدایە دەوڵەتی‬ ‫عێراق دەیەوێت هەرێمی كوردستان‬ ‫هەرێمێكی بێ ئیرادە بێت لەژێر‬ ‫ركێف و كۆنترۆڵی خۆیدا بێت‪،‬‬ ‫بەهەمانشێوە هەرێمی كوردستانیش‬ ‫رەنگە ئ��ەوەی پێ قبوڵ نەكرێت‬ ‫ل��ەب��ەرئ��ەوەی هەرێمێكە ل��ەڕووی‬ ‫ئابووری و زۆر مەسەلەی تردا مافی‬ ‫خۆیەتی هەندێك مافی زیاتری هەبێت‬ ‫بەتایبەتی لە بابەتی بودجەو هێزی‬ ‫گۆران جەالل‪ ،‬ئەندامی كۆمیتەی‬ ‫پێشمەرگە بۆ چارەسەركردنی هەموو‬ ‫ناوەندی حزبی زەحمەتكێشان‪:‬‬ ‫قەیرانەكان دوو سێ رێگاچارە هەیە‬ ‫تا ئێستا بەغدا ئارەزووی ئەوەی‬


‫توركیاش گەندەڵە‬ ‫لە هەڤپەیڤینەكەیدا لەگەڵ ‪ BBC‬توركی‪ ،‬لەسەر كێشە نێوخۆییەكانی ئێستای توركیاش‪ ،‬گیولەن سەرەڕای رەتكردنەوەی‬ ‫ئە‌و تۆمەتانەی دەدرێنە پاڵ گرو‌وپەكەی‪ ،‬رایگەیاند (لە توركیا شتێك هەیە بە ناوی كەیسی گەندەڵی‪ ،‬هەموو كەسیش‬ ‫ئەوە دەزانێ)‪.‬‬

‫‪15‬‬

‫رێگاچارەی هەرە یاسایی گەڕانەوە‬ ‫بۆ دەستوورە ئەگەرچی دەستووریش‬ ‫وەك هەموو شتەكانی تری عێراق‬ ‫هەركەسەو بە میزاجی خۆی و بەپێی‬ ‫ب��ەرژەوەن��دی خ��ۆی لێكدانەوە بۆ‬ ‫مادەكانی دەكات‪ .‬هەڕەشەی بڕینی‬ ‫بودجە بە سزای بە كۆمەڵی كورد‬ ‫دەزانم و پێموایە لە جیهاندا واڵتێك‬ ‫نەبووە لەبەرانبەر كێشەیەكی سیاسید��‬ ‫سزای خەڵكەكەی بدات‪.‬‬

‫هاتنەژوورەوەی ئەمریكا بۆ عێراق‬ ‫س��ەری��ه��ەڵ��داوە‪ ،‬چ��ون��ك��ە الی��ەن��ە‬ ‫سیاسییەكان نوێنەری خەڵك نەبوون‬ ‫و هیچ پەیوەندییەكیان بە دیموكراتی‬ ‫و ئ��ازادی سیاسییەوە نییە‪ ،‬بەڵكو‬ ‫كاریان تەنها بەشكردنی عێراق بووە‬ ‫ناوچە بە ناوچە‪ .‬گێژاوێكی سیاسی‬ ‫لە كوردستان و بەغدا دروستبوو كە‬ ‫نە عێراق جارێكیتر دادەمەزرێتەوە نە‬ ‫شتێكیش هەیە ناوی دەوڵەتی كوردی‬ ‫بێت‪.‬‬

‫عوسمانی حاجی مارف‪ ،‬سكرتێری‬ ‫گشتی ناوەندی هەرێمی كۆمۆنیستی‬ ‫زانا رۆستایی ئەندامی مەكتەبی‬ ‫كرێكاری كوردستان‪:‬‬ ‫سیاسی كۆمەڵی ئیسالمی‪:‬‬ ‫بنچینەی كێشەكان لەگەڵ‬‫‪-‬ملمالنییەكانی نێوان هەرێم‬

‫و بەغدا لە ملمالنێی نێوان تۆم و‬ ‫جێری دەچێت! لە ئەنجامی نەبوونی‬ ‫شەفافییەت و نەبوونی یاسایەك كە‬ ‫بەتەواوی ئەم پەیوەندیانە روونبكاتەوە‬ ‫كێشەكانی نێوان هەرێمی كوردستان‬ ‫بەغدا سەریهەڵداوە‪ ،‬چونكە بەغدا‬ ‫تائێستا ناتوانێت بەوە رازی بێت كە‬ ‫سیستمی عێراق سیستمێكی فیدراڵییە‬ ‫ه���ەروەك و شێوازێكی مەركەزی‬ ‫م��ام��ەڵ��ە دەك���ات ل��ەگ��ەڵ ه��ەرێ��م‪.‬‬ ‫ئەگەر سەرژمێری بكرێت لە عێراق‬ ‫بەڕوونی دەردەكەوێت كە دانیشتوانی‬ ‫هەرێمی كوردستان چەندەو لەسەر‬ ‫ئ��ەم بنەمایەش كۆمەڵێك م��اف و‬ ‫دەستكەوت بۆ خەڵكی كوردستان‬

‫كۆتایی پێدێت نە ئێمە دەتوانین‬ ‫گلەیی بكەین نە ئ��ەوان دەتوانن‬ ‫مافمان زەوتبكەن‪ ،‬راشیگەیاند كە تا‬ ‫ئێستا هێزی پێشمەرگەی كوردستان‬ ‫لە چوارچێوەی وەزارەتی پێشمەرگە‬ ‫بەشێوەیەكی تەواو رێكنەخراوەتەوە‬ ‫هەتا ئێستا ه��ەردوو حزبی یەكێتی‬ ‫پارتی دیموكرات خ��اوەن��ی هێزی‬ ‫چەكدارن یەكیان بەناوی فەرماندەیی‬ ‫گشتی یەكیان بەناوی فەلەك‪ ،‬بۆیە‬ ‫پێویستە لەسەر حكومەتی هەرێمی‬ ‫ك��وردس��ت��ان س��وپ��ای��ەك��ی نیشتمان‬ ‫دابمەزرێنێت كە ئینتیمای تەنیا بۆ‬ ‫خاك و خەڵك بێت و دووربێت لە‬ ‫هەموو پابەندییەكی سیاسی و حزبی‪.‬‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫نەوت هی خوایە‬ ‫محەممەد فەرەج‪ ،‬ئەمینداری گشتی یەكگرتووی ئیسالمی كوردستان‪ ،‬بە ماڵپەڕی فەرمی حزبەكەی راگەیاندووە‪ ،‬كە‬ ‫(نەوت هی خوایە و رزقێكە‪ ،‬دەبێ هەموو خەڵك لێی سودمەندبێت) هەروەها دەڵێ (دەبێ بزانین پارەكەی چی‬ ‫لێدێت و چۆن خەرج دەكرێت)‪.‬‬

‫‪16‬‬

‫راگەیاندنی‬ ‫(ی‪.‬ن‪.‬ك)‬ ‫لەبەردەم‬ ‫نەشتەری‬ ‫كۆنگرەدا‬ ‫‪ 31‬پرۆژەمان بۆهاتووە‬ ‫و دیراسەمان كردوون‬

‫ئەگەرچی هێشتا دیار نییە كە كۆنگرەی (‪ )4‬چواری یەكێتیی‬ ‫نیشتمانیی كوردستان‪ ،‬لە وادەی دیاریكراوی خۆیدا كە كۆتایی‬ ‫ئەم مانگەیە دەبەسترێت یان وەكو كەناڵەكانی راگەیاندن باسی‬ ‫لەبارەوە دەكەن و بەشێك لە سەركردایەتی ئەم حزبەش لەگەڵ‬ ‫دواخستنیدان‪ ،‬دوادەخرێ یان نا؟ بەاڵم لیژنەكانی ئامادەكاری‬ ‫كۆنگرەی (‪ )4‬چواری (یەكێتی) ژمارەیان (‪ )14‬چواردە لیژنەیەو‬ ‫لەناویاندا لیژنەی راگەیاندن هەیە‪ .‬بۆ ئەوەی بزانین كارو بەرنامەی‬ ‫تەواوكراوی لیژنەی راگەیاندن گەیشتووەتە كوێ چاوپێكەوتنمان‬ ‫لەگەڵ ئازاد تۆفیق‪ ،‬بڕیاردەری لیژنەی راگەیاندندا سازداوە‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬لەتیف حسێن‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫تۆپەكە دەخاتە گۆڕەپانی یەكێتی و گۆڕانەوە‬ ‫*بەپێی ئەو زانیارییانەی كە دەست وااڵپرێس كەوتوون‪ ،‬لەالیەن پارتی دیموكراتی كوردستانەوە تۆپی پێكهێنانی حكومەت‬ ‫بەمەبەست دەخرێتە گۆڕەپانی یەكێتی و بزووتنەوەی گۆڕانەوە‪ ،‬ئەمەش بەو مەبەستەیە كە شەڕی یەكالكردنەوەی‬ ‫پۆستەكان بخاتە نێوان ئەو دوو حزبەوە‪ ،‬بەتایبەتی كە ملمالنێیان لەسەر پۆستی جێگری سەرۆكی حكومەت هەیە‪.‬‬

‫‪17‬‬ ‫ئایا بە تەنها مەشغوڵكردنی‬ ‫كادیرانە؟‬ ‫لیژنەكان تائێستا لەكارەكانیان‬ ‫بەردەوامن و چەند لیژنەیەكیشیان‬ ‫كارەكانی خۆیان ت��ەواو ك��ردووەو‬ ‫لیژنەی راگەیاندنیش كارەكانی لە‬ ‫كۆتاییدایە‪ .‬پرسیار لێرەدا ئەوەیە‬ ‫كە ئاخۆ كارو راسپاردەو پێشنیازو‬ ‫پڕۆژەكانی ئەم لیژنەیە چ شتێك‬ ‫گەرەنتی دەكات بۆ ئەوەی لە پاش‬ ‫كۆنگرە راگەیاندنی یەكێتی كاری‬ ‫لەسەر بكات؟ دەكرێت بۆ وەاڵمی‬ ‫ئەم پرسیارەو زۆر پرسیاری تریش‬ ‫چاوەڕێی كۆنگرەو پاش كۆنگرەش‬ ‫بكەین‪ ،‬دەشكرێت هەر لەئێستاوە‬ ‫بەوتەی زۆرێك لەڕاگەیاندنكارانی‬ ‫ی��ەك��ێ��ت��ی‪ ،‬ت��ەن��ه��ا ق��س��ەك��ردن و‬ ‫مەشغوڵكردنی كادیرانی راگەیاندن‬ ‫لە زاخۆوە تا خانەقین‬ ‫ب��ێ��ت‪ ،‬چ��ون��ك��ە ل����ەڕاب����ردوودا‬ ‫ئ�����ازاد ت��ۆف��ی��ق ئ���ەن���دام و‬ ‫راگەیاندنكاران بیرۆكەو پێشنیازی‬ ‫جوان و باشیان بۆ حاڵی راگەیاندنی ب��ڕی��اردەری لیژنەی راگەیاندن‪،‬‬ ‫یەكێتی كردووەو جێبەجێنەكراوە‪ .‬باسی لە وردەك���اری و چۆنێتی‬ ‫ك���اری لیژنەی راگ��ەی��ان��دن كرد‬ ‫كە لیژنەی راگەیاندن ل��ەو (‪)14‬‬ ‫بەستن و نەبەستنی كۆنگرە‬ ‫(‪ )2014/1/31‬وادەی بەستنی چ��واردە لیژنەیەیە كە لیژنەیەكی‬ ‫چ��وارەم��ی��ن ك��ۆن��گ��رەی یەكێتیی بااڵ لە مەكتەبی سیاسی یەكێتی‬ ‫نیشتمانیی ك���وردس���ت���ان‪-‬ە‪ ،‬تا بۆ ئامادەكاری دروستیكردوون‪،‬‬ ‫ئامادەكردنی ئەم راپۆرتە بەستن لیژنەكەی ئەمان بەسەرۆكایەتی‬ ‫و ن��ەب��ەس��ت��ن��ی ئ���ەو كۆنگرەیە ئ��ازاد جوندیانی و (‪ )13‬ئەندامی‬ ‫هێشتا یەكالنەبۆتەوەو هەندێك دیكەیە‪ ،‬بەپێی زانیارییەكانی ئەم‬ ‫پێیانباشە لەكاتی خۆیدا ببەسترێت بڕیاردەرە (‪ )7‬ئەندامیان خاوەنی‬ ‫و هەندێكی دیكەش لەسەر ئەو دكتۆران و چواریان ژنن و ئەوانی‬ ‫رای��ەن كە دوا بخرێت بۆ دوای تر پسپۆڕن لەبواری راگەیاندندا‪،‬‬ ‫هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی عێراق لیژنەكەش بڕیاردەرێكی هەیە كە‬ ‫و ئەنجومەنی پارێزگاكان‪ .‬لەهەر خۆیەتی‪.‬‬ ‫ئەم بڕیاردەرە لەسەر چۆنێتی‬ ‫دوو حاڵەتەكەدا ئەم حزبە ئەو‬ ‫چ��واردە لیژنەیەی بۆ ئامادەكاری كاركردنیان لەناو ئەو لیژنەیەدا‬ ‫راپۆرتی ئۆرگانەكان دروستكراون لە وت��ی‪ :‬ئەگەر بێت و دەنگەكانی‬ ‫كارەكانیان بەردەوامن و هەندێكیان راگەیاندنی یەكێتی لە ت��ەواوی‬ ‫كارەكانیان بەرەو كۆتایی دەچێت‪ ،‬كوردستان كۆنەكەینەوەو لەناو‬ ‫لەناویاندا لیژنەی راگەیاندن هەیە راپۆرتی لیژنەكەدا رەنگنەداتەوە‪،‬‬ ‫كە بەرپرسی مەكتەبی راگەیاندنی ئ��ەوا بێگومان كارێكی خراپمان‬ ‫یەكێتی سەرۆكی لیژنەكەیەو چەند ك���ردووە‪ ،‬بۆیە ئێمە بۆ ئ��ەوەی‬ ‫ئەندامێكی مەكتەبی راگەیاندنیش رەن��گ و دەنگی میدیای یەكێتی‬ ‫ت��ێ��ی��دا ئ��ەن��دام��ن ل��ەگ��ەڵ چەند لە زاخ��ۆوە بۆ خانەقین بخەیەنە‬ ‫راپ���ۆرت���ەك���ەم���ان���ەوە‪ ،‬ه��ات��ی��ن‬ ‫پسپۆڕێكی راگەیاندن‪.‬‬

‫مەكتەبی سیاسی‬ ‫(‪ )14‬لیژنەی‬ ‫پێكهێناوە بۆ‬ ‫ئامادەكارییەكانی‬ ‫كۆنگرە‪ ،‬یەكێك‬ ‫لەو لیژنانە‬ ‫لیژنەی راگەیاندنە‬

‫كوردستانمان كرد بەشەش زۆنەوەو‬ ‫لەهەر زۆنێكی بەتایبەت لەگەڵ‬ ‫كادیرانی راگەیاندنی یەكێتی لەو‬ ‫شوێنانە كۆبوونەوەو دانیشتنمان‬ ‫لەگەڵ س��ازدان و هەریەكەو بە‬ ‫ئازادانەو بەوپەڕی مەسئولییەتەوە‬ ‫قسەی خۆیان كرد لەسەر رەوشی‬ ‫میدیای یەكێتی‪ ،‬تا ئ��ەم ساتەی‬ ‫بۆ ئێوە قسە دەك��ەم ی��ەك دوو‬ ‫كۆبوونەوە ماوەو ئەوانیش تەواو‬ ‫دەبن و كارەكانی لیژنەكە كۆتایی‬ ‫دێت و راپۆرتی كۆتایی خۆمان‬ ‫ئامادە دەكەین بۆ كۆنگرەی چواری‬ ‫یەكێتی‪.‬‬ ‫نا ئومێدی لە چاكسازی‬ ‫ك���ادی���ران���ی راگ���ەی���ان���دن و‬ ‫میدیاكارانی یەكێتی تاڕادەیەك نا‬ ‫ئومێدن لەكاری لیژنەو چاكسازی‬ ‫و ج��ێ��ب��ەج��ێ��ك��ردن��ی ب��ی��رۆك��ەو‬ ‫پێشنیازەكانیان لە پاش كۆنگرە‪،‬‬ ‫چونكە لەڕابردووشدا لەمبارەیەوە‬ ‫ك��اری زۆرك���راوەو هەوڵی جددی‬ ‫ب��ۆ ك��ۆك��ردن��ەوەی راوب��ۆچ��وون��ی‬ ‫جۆراوجۆر لەسەركاری راگەیاندن‬ ‫كراوە‪ ،‬بەاڵم هیچیان نەچۆتە بواری‬ ‫جێبەجێكردنەوە! جگە لەوە زۆرێك‬ ‫لە كادیرانی میدیای یەكێتی پێیانوایە‬ ‫قەیران و كێشەی كەڵەكەبوونی ناو‬

‫راگەیاندن هێندە زۆرە ناتواندرێ لە‬ ‫كۆبوونەوەیەكدا باس بكرێت‪ ،‬ئەمانە‬ ‫لەكاتێكدایە كە پێش دروستكردنی‬ ‫ئ��ەم لیژنەیە كۆمەڵێك كادیری‬ ‫راگەیاندنی یەكێتی داوای بەستنی‬ ‫كۆنفرانسێكیان بۆ راگەیاندن كرد‪،‬‬ ‫بەاڵم كار بۆ ئەو كۆنفرانسە نەكرا‪.‬‬ ‫فۆڕمێكی ‪ 20‬پرسیاری‬ ‫ب�������ڕی�������اردەری ل���ی���ژن���ەی‬ ‫راگەیاندنی كۆنگرەی (‪ )4‬چواری‬ ‫یەكێتی‪ ،‬لەبارەی داواك���اری ئەو‬ ‫راگ��ەی��ان��دن��ك��اران��ەی یەكێتی و‬ ‫نەبەستنی كۆنفرانسی راگەیاندن‪،‬‬ ‫وتی‪ :‬بەڵی راستە لەماوەی رابردوودا‬ ‫كۆمەڵێك هەڤاڵی راگەیاندنی‬ ‫یەكێتی داوای بەستنی كۆنفرانسی‬ ‫راگەیاندنی یەكێتیان ك��رد‪ ،‬من‬ ‫بەشبەحاڵی خ��ۆم بەباشمزانی و‬ ‫هیچ بەرهەڵستییەكیش نەبوو‪،‬‬ ‫بەاڵم نازانم بۆ نەبەستراو ئەوان‬ ‫ئ���ازادب���وون ل��ەب��ەس��ت��ن��ی‪ ،‬ب��ەاڵم‬ ‫نەكرا‪ ،‬ئێمە باوەڕمان وایە ئەگەر‬ ‫كۆنفرانس لە شوێنێكدا حەسر‬ ‫بكرێت واتە ژمارەیەكی دیاریكراو‬ ‫تێیدا بەشداربێت‪ ،‬نەكرێت باشترەو‬ ‫ئەنجامی ئەوتۆی نابێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئێمە لەم لیژنەیەدا لەگەڵ زۆربەی‬ ‫هەرە زۆری ئەندامان و كادیرانی‬ ‫راگەیاندنی یەكێتی كۆبووینەتەوەو‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫پارتی قسەی یەكالكەرەوەی دەبێت !‬ ‫*بەپێی چەند سەرچاوەیەكی زانیاری‪ ،‬پارتی نیگەرانە لە زیاتر دواكەوتنی پێكهێنانی حكومەت‪ ،‬بۆ ئەو مەبەستەش لە‬ ‫گەڕی سێیەمی دانوستانەكانی لەگەڵ الیەنەكانی دیكەدا‪ ،‬كە كۆبوونەوەكان بەبێ‌ ئەنجام كۆتاییان پێهاتووە‪ ،‬ئەوەی بە‬ ‫الیەنەكانی تر وتووە‪ ،‬كە پارتی ناتوانێت لەوە زیاتر چاوەڕێی رێكەوتنی حزبەكان بكات‪ ،‬هەر لەو بارەیەوە ئەندامێكی‬ ‫سەركردایەتی پارتی ئەوەی راگەیاندووە كە پارتی لەوە زیاتر چاوەڕێ‌ ناكات لە مانگی داهاتوو قسەی یەكالكەرەوەی‬ ‫خۆی دەبێت‪.‬‬

‫‪18‬‬

‫راپۆرتی لیژنەی‬ ‫راگەیاندن دەچێتە‬ ‫كۆنگرەو لەوێ‬ ‫موناقەشە دەكرێت‪،‬‬ ‫ئەو وەرەقەیە نە‬ ‫رێژەی نەگۆڕەو نە‬ ‫ئایەتی قورئانە لەناو‬ ‫كۆنگرەدا كەم و‬ ‫زیاد نەكرێت‬

‫گوێمان ل��ەڕاو سەرنجی ئ��ەوان‬ ‫گرتووەو فۆڕمێكی (‪ )20‬پرسیاریمان‬ ‫دابەشكردووە كە تایبەت بووە بە‬ ‫ك��ارك��ردن و ش��ێ��وازی كاركردنی‬ ‫م��ی��دی��ای یەكێتی ك��ە س��ەرج��ەم‬ ‫ك��ادی��ران ب��ە ئ���ازادان�����ە وەاڵم��ی‬ ‫پرسیارەكانیان داوەت��ەوەو ئێمەش‬ ‫دەمانەوێت ئ��ەو راوبۆچوونانە‬ ‫لەڕاپۆرتی لیژنەكەماندا جێگەی‬ ‫بێتەوە‪.‬‬ ‫گەرەنتی‬ ‫ل���ەڕاب���ردوو ل��ە ئێستاشدا‪،‬‬ ‫بیروبۆچوونی زۆر كۆكراونەتەوەو‬ ‫قسەوباسی زۆرب��اش و پ��ڕۆژەی‬ ‫زۆرباش لەبارەی راگەیاندن و كاری‬ ‫راگەیاندنی یەكێتی كۆكراوەتەوە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەوەی لێرەدا جێگەی پرسیار‬ ‫لەسەركردنە ئ��ەوەی��ە ك��ە ئاخۆ‬ ‫چ گەرەنتییەك هەیە بۆ ئەوەی‬ ‫ئەو راپۆرتەی ئەمجارەی لیژنەی‬ ‫راگ��ەی��ان��دن ئ��ام��ادەی دەك���ات و‬ ‫پێشكەشی كۆنگرەی چواری دەكات‪،‬‬ ‫بچێتە ب��واری جێبەجێكردنەوەو‬ ‫ئ��وم��ێ��د ب��ۆ ك��ادی��ران��ی یەكێتی‬ ‫ب��گ��ەڕێ��ت��ەوە‪ .‬ئ��ەو ب��ڕی��اردەرەی‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫رەنگ و‬ ‫دەنگی میدیای‬ ‫یەكێتیمان لە‬ ‫راپۆرتەكەماندا‬ ‫كۆكردۆتەوە‬

‫لیژنەی راگەیاندن‪ ،‬لەسەر ئەم‬ ‫خاڵە گرنگ و هەستیارەش وتی‪:‬‬ ‫نەك هەر لیژنەكەی ئێمە بەڵكو‬ ‫سەرجەم ئەو لیژنانەی كە یەكێتی‬ ‫دروستیكردوون بۆ وەرگرتنی راو‬ ‫سەرنج و پێشنیازی كادیرانیەتی‪،‬‬ ‫جگە ل��ەوە مەبەستیشیەتی راو‬ ‫سەرنجەكانیان بەهەند وەربگیرێن‬ ‫و ك����اری ل��ەس��ەر ب��ك��رێ��ت لە‬ ‫داهاتوودا‪ ،‬لیژنەی راگەیاندنیش‬

‫كارمان ئامادەكردنی وەرەقەیەكە‬ ‫كە تێیدا راو سەرنج و بیرۆكەو‬ ‫پێشنیازی راگەیاندنكارانی یەكێتی‬ ‫رەن��گ��دەدات��ەوە‪ ،‬بێگومان ئەو‬ ‫وەرەق��ەی��ەش دەچێتە كۆنگرەو‬ ‫ل��ەوێ موناقەشە دەك��رێ��ت‪ ،‬ئەو‬ ‫وەرەق��ەی��ە نە رێ��ژەی نەگۆڕەو‬ ‫نە ئایەتی قورئانە كەم و زیاد‬ ‫دەكرێت و دەوڵەمەند دەكرێت‪،‬‬ ‫پ��اش��ان ئ����ەوەی زەم���ان���ەت و‬ ‫گەرەنتیی ئەوە دەكات هۆشیاری‬ ‫ئەندامانی گۆنگرەو دەنگی ئەوانە‬ ‫ب��ۆ ئ���ەوەی ب��ەزۆری��ن��ەی دەن��گ‬ ‫تێپەڕێت و یەكێتی كاری لەسەر‬ ‫بكات‪ ،‬لەڕێگەیەوە راگەیاندنی‬ ‫یەكێتی ل��ەگ��ەڵ پێشكەوتن و‬ ‫دونیای پەیوەندییەكاندا بگونجێت‪،‬‬ ‫بەداخەوە لەماوەی چەند ساڵی‬ ‫راب����ردوودا راگەیاندنی یەكێتی‬ ‫ل��ەئ��اس��ت ت��م��وح و پێویستی‬ ‫كادیرانیدا نەبووە‪.‬‬ ‫‪ 31‬پڕۆژە‬ ‫ئ��ەو لیژنەیە وەك��و خۆشیان‬ ‫ئاماژەیان بۆ كردووە‪ ،‬تەنها لەگەڵ‬ ‫ك��ادی��ران��ی راگەیاندنی یەكێتی‬

‫كۆبوونەتەوەو قسەیان كردووە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەوەشی كە بەالی هەندێ‬ ‫دەنگی راگەیاندنی یەكێتییەوە‬ ‫گرنگە‪ ،‬گوێگرتنی ئەو لیژنەیەیە‬ ‫ل��ە دەن��گ��ی دەرەوەی یەكێتی‬ ‫و ش��ارەزای��ان��ی ئ��ەو ب���وارە كە‬ ‫ل��ەدەرەوەی بازنەی یەكێتیدا كار‬ ‫دەكەن‪ .‬ئازاد تۆفیق راشكاوانەو‬ ‫ب��ەم��ش��ێ��وەی��ە وەاڵم���ی���دای���ەوە‪:‬‬ ‫لەڕاستیدا دەرفەتی ئەوە نەبووە‬ ‫كە كۆبوونەوەیان لەگەڵ بكەین‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم دەم���ەوێ ئ��ەوە بڵێم كە‬ ‫لیژنەكەمان لە دەرەوەو ناوەوەی‬ ‫ك��وردس��ت��ان ل��ە واڵت��ان��ی سوید‬ ‫ئوسترالیاو ن��ەروی��ژو چەندین‬ ‫واڵت و شوێنی ت��ر پ���ڕۆژەی‬ ‫جوان و باشمان بۆ هاتووە كە‬ ‫سەرجەمیان (‪ )31‬پڕۆژەیەو ئێمە‬ ‫دیراسەو كاری لەسەر دەكەین و‬ ‫دەمانەوێت لەناو راپۆرتی خۆماندا‬ ‫س��ەرج��ەم ب��ی��رۆك��ەو پ��ڕۆژەك��ان‬ ‫ك��ە چ ب��ە ك��ۆب��وون��ەوە لەگەڵ‬ ‫كادیرانی راگەیاندنی یەكێـتی و چ‬ ‫ل��ەدەرەوەی كۆبوونەوەكانیش بۆ‬ ‫لیژنەكەمان هاتووە‪.‬‬


‫داواكارییەكانی یەكگرتوو قورس نین‬ ‫*یەكگرتووی ئیسالمی كوردستان‪ ،‬كە بڕیاری بەشداریكردنی حكومەتی داوەو لە دانوستانەكانی پێكهێنانی حكومەت‬ ‫داواو داخوازییەكانی خۆی بە پارتی دیموكراتی كوردستانداوە‪ ،‬بەپێی هەندێ‌ زانیاری یەكگرتووی ئیسالمی بە چەند‬ ‫داواكارییەكی كەمەوە بەشداری دەكات و داوای شتێكی نەكردووە كە بۆ پارتی جێبەجێنەكرێت‪.‬‬

‫‪19‬‬

‫ئەندامێكی ژووری پەیوەندییە‬ ‫سیاسییەكانی بزوتنەوەی گۆڕان‪..‬‬

‫بوونی رێككەوتنامەی حزبەكەی‬ ‫لەگەڵ پارتیدا رەتدەكاتەوە‬ ‫گۆڕان رێككەوتنی دەباشانی‬ ‫لەگەڵ جەنابی (مام جەالل)دا‬ ‫كرد‪ ،‬دواتر یەكێتیی نیشتمانیی‬ ‫كوردستان پەشیمان بووەوە‬

‫مەجید ساڵح‪ ،‬تایبەت بە «وااڵپرێس»‪:‬‬

‫لێكتێگەیشتن لە نێوان‬ ‫پارتی و گۆڕان دروستبووە‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫نامیلكەیەكی دەزگای وااڵ لەسەر كۆنگرەی یەكێتی‬ ‫* دەزگای وااڵ بۆ راگەیاندن و باڵوكردنەوە‪ ،‬نامیلكەیەكی تایبەتی لەسەر كۆنگرەی چواری یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‬ ‫ئامادەكردووەو لەئایندەەیكی نزیكدا باڵوی دەكاتەوە‪ ،‬نامیلكەكە لە كۆمەڵێك وتاری پێشنیارئامێزی نووسەران و‬ ‫رۆشنبیران‪ ،‬لەسەرجەم بوارە جیاوازەكان لەخۆ دەگرێت‪ ،‬كە هەر یەكەیان لە گۆشەنیگاو پسپۆڕی خۆیەوە چەندین‬ ‫پێشنیارو سەرنج بە یەكێتی دەدات بۆ ئەوەی لە كۆنگرەدا ئەو حزبە بتوانێت بڕیاریان لەبارەوە بدات‪.‬‬

‫‪20‬‬ ‫لەم چەند رۆژەدا پێدەنێینە مانگی پێنجەم لە دواكەوتنی پێكهێنانی حكومەتی هەرێمی كوردستان‪ ،‬بەوپێیەی‬ ‫كە لە (‪)9/21‬ی ساڵی رابردوو هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان بەڕێوەچوو‪ ،‬تا ئێستاشی لەگەڵدابێت الیەنە‬ ‫سیاسییە كوردییەكان نەگەیشتوونەتە هیچ رێككەوتنێكی سیاسی بۆ دابەشكردنی پۆست و جومگەكانی حكومەتی‬ ‫داهاتوو‪ .‬وابڕیارە حكومەتی داهاتوودا حكومەتێكی بنكەفراوان بێت و هەموو الیەنە سیاسییەكانی كوردستان‬ ‫بەشداربن تێیدا‪ ،‬دەنگۆی ئەوە هەیە كە رێككەوتنێكی شاراوە هەبێت لە نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان‬ ‫و بزوتنەوەی گۆڕان‪-‬دا‪ ،‬بۆ دابەشكردنی پۆستەكان و بەشداریكردنی گۆڕان لە حكومەتی داهاتوودا‪ .‬بۆ ئەو‬ ‫مەبەستە ئەم دیمانەیەمان لەگەڵ مەجید ساڵح‪-‬ی ئەندامی ژووری پەیوەندییە سیاسییەكانی گۆڕان سازدا‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬دڵشاد خۆشناو‬

‫* وەك بینیمان و بیستمان‬ ‫ل���ەدوای س��ەردان��ەك��ەی نێچیرڤان‬ ‫ب��ارزان��ی ب��ۆالی رێكخەری گشتی‬ ‫بزوتنەوەی گۆڕان بەنیازی پێكهێنانی‬ ‫كابینەی نوێی حكومەت و چوونی‬ ‫نەوشیروانیش ب���ۆالی مەسعود‬ ‫بارزانی‪ ،‬پەیوەندییەكانی هەردووال‬ ‫چووەتەسەرەوە‪ ،‬ئەو پەیوەندیانە‬ ‫بەكوێ گەیشتووە؟‬ ‫ سەردانەكەی نێچیروان بارزانی‬‫بۆ الی گۆڕان لەپێناو قسەكردن بوو‬ ‫ل��ەس��ەرئ��ەوەی كە چ��ۆن حكومەت‬ ‫پێكبهێنن‪ ،‬بەتایبەتی دوای ئەوەی كە‬ ‫گۆڕان بڕیاریدا بەشداری لە پێكهێنانی‬ ‫حكومەتدا ب��ك��ات‪ .‬س��ەردان��ەك��ەی‬ ‫نێچیروان بارزانی لەو چوارچێوەیەدا‬ ‫ب���وو‪ ،‬س��ەردان��ەك��ەی ن��ەوش��ی��روان‬ ‫مستەفاش بۆ الی مەسعود بارزانی‪،‬‬ ‫لە چوارچێوەی ئەو گۆڕانكارییە دابوو‬ ‫كە لە نەخشەی سیاسی هەرێمی‬ ‫كوردستاندا رووی��داب��وو‪ ،‬بەتایبەتی‬ ‫دوای ئەوەی كە بزوتنەوەی گۆڕان‬ ‫بوو بەهێزێكی كاریگەر لە ناوچەكەو‬ ‫پێویستبوو بەشێوەیەك لە شێوەكان‬ ‫چاو بە پەیوەندییەكانی نێوان گۆڕان‬ ‫و پارتیدا بخشێندرێتەوەو جۆرێك‬ ‫لە لێكتێگەیشتنی زیاتر هەبێت‪ .‬ئەم‬ ‫سەردانانە لەگەڵ نێچیروان بارزانی‬ ‫بەردەوام بوو و بەردەوامیش دەبێت‬ ‫تا ئەوكاتەی حكومەت پێكدەهێندرێ‪.‬‬ ‫* (وااڵپرێس) زانیاری ئەوەی‬ ‫هەیە رێككەوتننامەیەكی نهێنی لە‬ ‫نێوان پارتی و بزوتنەوەی گۆڕاندا‬ ‫مۆركراوە دوور لە چاوی كامێراكان‪،‬‬ ‫ب��ۆچ��ی ئ���ەو رێككەوتننامەیە‬ ‫بەشاراوەیی ئیمزا كراوە؟‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫ ئەگەر زانیاری ئەوەتان لەال هەیە‬‫باڵویبكەنەوە‪ ،‬ئەگەر بە شاراوەییشە‬ ‫ئێوە ئاشكرای بكەن بۆ ئەوەی رای‬ ‫گشتی بزانێت‪ .‬بزوتنەوەی گۆڕان‬ ‫هەر لە سەرەتای دامەزراندنییەوە‬ ‫زۆر ش��ەف��اف��ان��ە ئیشی ك���ردووە‪،‬‬ ‫هەر شتێكی هەبووە راستەوخۆ لە‬ ‫كەناڵەكانی راگەیاندنییەوە یان لە‬ ‫زاری سەركردایەتییە سیاسییەكانییەوە‬ ‫گەیاندویەتی‪ .‬دووبارەی دەكەمەوە‬ ‫ئەگەر زانیاریتان هەیە باڵویبكەنەوە‪.‬‬ ‫* كەواتە بەڕای ئێوە هیچ جۆرە‬ ‫رێككەوتنێكتان لەگەڵ پارتیدا نییە؟‬ ‫ نەخێر‪ ،‬هیچ رێككەوتننامەیەكی‬‫نهێنیمان لەگەڵ پارتیدا نییە‪.‬‬ ‫* ئ���ەی ك��ەوات��ە ل��ەس��ەر چ‬ ‫بنەمایەك لەگەڵ پارتی رێككەوتوون‬ ‫و ب��ەگ��وێ��رەی ك��ام رێككەوتن‬ ‫بەشداردەبن لە حكومەتی بنكە‬ ‫فراواندا؟‬ ‫ رێككەوتننامەی نهێنیمان نییە‬‫وەكو باسمان كرد‪ ،‬بەاڵم تا ئێستا‬

‫سەرۆكی راس��پ��ێ��ردراوی حكومەتی‬ ‫داه��ات��وو چەند جارێك سەردانی‬ ‫گۆڕانی كردووەو گۆڕانیش سەردانی‬ ‫ئ��ەوان��ی ك����ردووە‪ ،‬لێكتێگەیشتن‬ ‫دروستبووە لە نێوان پارتی و گۆڕان‬ ‫و گەیشتووینەتە ئەوەی كە بەشداری‬ ‫لە حكومەتدا بكەین‪ ،‬بەو مەرجانەی‬ ‫كە هەمانە‪ ،‬مەرجەكانمان ئەوەیە كە‬ ‫بەگوێرەی ئیستیحقاقاتی ئینتیخابی‬ ‫گ��ۆڕان پۆست و پلەو پایەی خۆی‬ ‫وەربگرێت لەناو حكومەتی ئایندەدا‪.‬‬ ‫دووەم ئەوەیە كە گۆڕان بەشداربێ‬ ‫لە دان��ان��ی بەرنامەی حكومەتدا‪،‬‬ ‫سێیەمیشیان خاڵێكە ك��ە زۆر‬ ‫جەختی لەسەر دەكەینەوە ئەوەیە‬ ‫كە پەرلەمانی داهاتووی كوردستان‬ ‫دەبێ زۆر كارا بێت و چاودێرێكی‬ ‫كارا بێت بەسەر حكومەتی هەرێمی‬ ‫كوردستانەوە‪ ،‬هەموو ئەو بڕیارانەی‬ ‫ك��ە دەدرێ ل��ەالی��ەن حكومەتی‬ ‫ئایندەوە‪ ،‬پێویستە لە پەرلەماندا‬ ‫شەفافانە تاوتوێ بكرێ و هەموو‬

‫الیەنە سیاسییەكان پێی بزانن‪ ،‬نەك‬ ‫وەك��و ج��اران كە تەنیا دووالیەنی‬ ‫سیاسی پێیدەزانی‪.‬‬ ‫* ل��ەك��ات��ی دروس��ت��ب��وون��ی‬ ‫ب��زوت��ن��ەوەی گ��ۆڕان��ەوە‪ ،‬یەكێك‬ ‫لەو دۆسیانەی بزوتنەوەی گۆڕان‬ ‫ك��اری لەسەر ك��ردووە‪ ،‬دۆسییەی‬ ‫رێككەوتننامەی ستراتیژی نێوان‬ ‫(پ��ارت��ی) و (یەكێتی) ب��ووەو بە‬ ‫دێ��وەزم��ەو بەربەستێكی گ��ەورەی‬ ‫بەردەم دیموكراسی و ئاشتەوایتان‬ ‫زانیوە‪ ،‬ئەوەی كە ئێوەش باسی لێوە‬ ‫دەكەن جۆرێكە لەڕێككەوتننامەی‬ ‫ستراتیژی‪ ،‬ئەگەر ئەو رێككەوتننامەیە‬ ‫یان ئەو تەوافوقە حزبییە دێوەزمەو‬ ‫بەربەستێكی گ���ەورەی ب��ەردەم‬ ‫دیموكراسیی و ئاشتەوایی بێت‪،‬‬ ‫بزوتنەوەی گۆڕان خۆی بۆ ئەو كارە‬ ‫دەكات؟‬ ‫ دووب��ارەی دەكەمەوە‪ ،‬هیچ‬‫جۆرە رێككەوتننامەیەكی نهێنی نییە‬ ‫لەنێوان پارتی دیموكراتی كوردستان‬ ‫و بزوتنەوەی گۆڕاندا‪ .‬ئەگەر سەیری‬ ‫ئەو رەخنانە بكەی كە میدیاكانی‬ ‫بزوتنەوەی گ��ۆڕان هەیانبووە بۆ‬ ‫رێككەوتننامەی ستراتیژی‪ ،‬لەبەریەك‬ ‫هۆكاری سەرەكی بووە‪ ،‬ئەویش ئەوە‬ ‫بووە كە بەردەوام رێ��كەوتننامەكە‬ ‫ب��ۆ داب��ەش��ك��ردن��ی پ��ۆس��ت��ەك��ان و‬ ‫س���ەروەت و سامانی كوردستان‬ ‫ب��ووە لە نێوان یەكێتی و پارتیدا‪،‬‬ ‫هیچ رەنگدانەوەی نەبووە لەسەر‬ ‫خۆشگوزەرانی خەڵك و شەفافییەت‬ ‫و ب��اش��ك��ردن��ی دی��م��وك��راس��ی��ی��ەت‬ ‫ل��ە هەرێمی ك��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬بەڵكو‬ ‫بەپێچەوانەوە‪ ،‬ئەو رێككەوتننامەیەی‬ ‫لە نێوان پارتی و یەكێتیدا هەبووە‬ ‫هەردەم كاریگەریی خراپی هەبووە‬ ‫لەسەرئەوەی كە پەرلەمانی كوردستان‬ ‫رۆڵی كارای خۆی نەبینێ‪ ،‬وەزیرەكانی‬ ‫كوردستان رۆڵ و كاریگەرییان نەبێ‬ ‫لە كوردستانداو حكومەتی هەرێمی‬ ‫ك��وردس��ت��ان ش��ەف��اف��ان��ە ك��ارەك��ان��ی‬ ‫بەڕێ نەخا‪ ،‬لە هەمووشی خراپتر‬ ‫ئ��ەوەب��وو كە لە بەغدا لە پێناوی‬ ‫بەرژەوەندییەكانی پارتی و یەكێتی‪،‬‬ ‫زۆرج��ار بەرژەوەندییەكانی گەلی‬


‫سكرتێری سۆشیالیستیش هۆكارەكەی نازانێت !‬ ‫*بڕیاری بلۆككردنی پارەكانی محەمەدی حاجی مەحمود‪ ،‬سكرتێری حزبی سۆشیال دیموكراتی كوردستان‪ ،‬لە كەناڵەكانی‬ ‫راگەیاندن باڵوكرایەوە‪ ،‬بەاڵم چەند سەرچاوەیەكی ناو ئەو حزبە ئەوەیان راگەیاندووە كە ئاگاداری هیچ نووسراوێك‬ ‫نین و نازانن هۆكارەكەی چییە‪ ،‬تەنانەت باس لەوە دەكرێت سكرتێریش نازانێت لەسەر داوای كێ‌ و بەبڕیاری كێ‌ ئەو‬ ‫كارە كراوە‪ ،‬بەاڵم هەندێكی تر باس لەوە دەكەن كە رەنگە ئەوە شكات و سكااڵی ئەو بەرپرسانە بێت كە ئێستا لەو‬ ‫حزبە تۆراون و لەماڵەوە دانیشتوون‪.‬‬

‫‪21‬‬

‫كورد لەبەرچاو نەگیراون‪ ،‬بۆ نموونە‬ ‫ئەوكاتەی كە یەكێتی و پارتی و الیەنە‬ ‫سیاسییەكانی تر رێككەوتن لەسەرئەوەی‬ ‫ك��ە ن��وری مالیكی بكەنە س��ەرەك‬ ‫وەزیرانی عێراق‪ ،‬ئێستاش دەیانەوێ‬ ‫وا نیشانی بدەن كە دێوەزمەیەكەو‬ ‫ب��ەرۆك��ی گ��ەل��ی ك���وردی گ��رت��ووە‪.‬‬ ‫دەرەنجامی حكومەتەكەی مالیكی‪،‬‬ ‫دەرەنجامی رێككەوتنە ستراتیژییەكەی‬ ‫نێوان یەكێتی و پارتیی و الیەنە‬ ‫سیاسییەكانی ترە‪ ،‬بۆیە بزوتنەوەی‬ ‫گۆڕان هەر رێككەوتننامەیەك بكات‬ ‫لەگەڵ هەر الیەنێكی سیاسی وەكو‬ ‫چۆن رێككەوتننامەكەی دەباشانی كرد‬ ‫لەگەڵ جەنابی (مام جەالل)دا‪ ،‬دواتر‬ ‫یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان پەشیمان‬ ‫بوویەوە‪.‬‬ ‫* بەڕای ئێوە ئەگەر لە حكومەتی‬ ‫داه��ات��وودا ئ��ەدای پارتی هەروەكو‬ ‫حكومەتی راب����ردو بمێنێتەوە‪،‬‬ ‫ئێوە وەكو بزوتنەوەی گ��ۆڕان لەو‬ ‫حكومەتەدا پاشەكشێ دەك��ەن یان‬ ‫هەڵوێستتان چی دەبێ؟‬ ‫ ئ�����ەو ح���ك���وم���ەت���ەی ك��ە‬‫دادەم���ەزرێ���ت‪ ،‬ن��وێ��ن��ەری زۆرب��ەی‬

‫مەرجەكانمان بۆ بەشداری‬ ‫لەحكومەت ئەوەیە كە گۆڕان پۆست‬ ‫و پلەو پایەی خۆی وەربگرێت‬ ‫حزبەكانی تێدایە‪ ،‬ئەگەر حكومەتی‬ ‫داهاتوو نەیتوانی ئەدایەكی كاریگەری‬ ‫هەبێت و ئەو بەرنامەیە جێبەجێ بكات‬ ‫كە بۆی دادەنرێت‪ ،‬ئەوكاتە پەرلەمانی‬ ‫كوردستان بەرپرسە لە لێپرسینەوەو‬ ‫چ��اودێ��ری��ك��ردن��ی وەزی����رەك����ان و‬ ‫سەرەكوەزیران و هەموو ئەو كەسانەی‬ ‫كە بەرپرسن لە جێبەجێنەكردنی‬ ‫بەرنەماكانی حكومەتدا‪.‬‬ ‫* ئەی ئەو چوار ساڵەی كە بڕیار‬ ‫بوو چوار ساڵی ئارام بێت چی بەسەر‬ ‫دێ��ت؟ ئەگەر بڕیار بێت دیسان‬ ‫پەرلەمان ئەو نا ئارامییەی رابردووی‬ ‫تێ بكەوێتەوە؟ ئ��ەو قسەیە كە‬ ‫رێكخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان‬ ‫كردویەتی چۆن دەكەوێتەوە؟‬ ‫ ئ��ەگ��ەر ه��ات��وو حكومەت‬‫بەرنامەكەی خۆی جێبەجێ نەكرد‪،‬‬ ‫بەدڵنیاییەوە پەرلەمانی كوردستان‬

‫بەرپرسیارێتییەكەی دەكەوێتە ئەستۆ‬ ‫كە لێپرسینەوە بكات‪ ،‬نوێنەرەكانی‬ ‫ئێمەش دەستكراوەن لە بەرانبەر‬ ‫وەزی��رەك��ان��ی خ��ۆم��ان و وەزی���ری‬ ‫الیەنەكان تر‪ .‬پێویستە ئەوەش بڵێم‬ ‫كە زۆرجار هەڵە تێگەیشتنێك هەیە‬ ‫لە مەسەلەی چ��وار ساڵی ئ��ارام و‬ ‫ئەو ئارامییەی كە باسكراوە‪ .‬ئارامی‬ ‫كۆمەاڵیەتی و سیاسی و دارای��ی‪،‬‬ ‫هەموو ئەو ئارامییانە بەستراونەتەوە‬ ‫ب��ەڕادەی شەفافییەت و پەرلەمانی‬ ‫كوردستان و حكومەتی كوردستان لە‬ ‫ئایندەدا‪.‬‬ ‫* بۆچی لە ئێستادا ئاراستەی‬ ‫رەخنەو گلەییتان بەرامبەر بە (پارتی)‬ ‫و بەتایبەتی بەرانبەر دواكەوتنی‬ ‫پێكهێنانی حكومەت كەمبۆتەوە‪،‬‬ ‫حیكمەت لەوەدا چییە؟‬ ‫‪ -‬ن��م��وون��ەت��ان چییە ب��ۆ ئەم‬

‫پرسیارە؟ ئێمە پەرلەمانتارەكانمان‬ ‫ل��ە ه��ەم��وو ئ���ەو ه���ەواڵن���ەی كە‬ ‫دەدرێن بۆ بەگەڕخستنی پەرلەمان‬ ‫ب���ەردەوام‬ ‫لەڕاگەیاندنەكانماندا‪،‬‬ ‫جەخت لەسەر الیەنە سیاسییەكانی‬ ‫پ��ەرل��ەم��ان بەالیەنی خۆشمانەوە‬ ‫دەكەنەوە‪ ،‬بۆ ئەوەی زوو حكومەت‬ ‫پێكبهێندرێت‪ ،‬هەموو ئەو واقیعانە‬ ‫لە میدیاكانی ئێمە دەنگدانەوەی‬ ‫هەیە‪ ،‬ئەدای راگەیاندنیشمان هیچ‬ ‫نەرمییەكی تێنەكەوتووەو بە هەمان‬ ‫نەفەسی جاران پڕۆفیشنااڵنە كاری‬ ‫میدیایی خۆی دەك��ات‪ ،‬ئەوەندەی‬ ‫میدیاكانی ئێمە باس لە دواكەوتنی‬ ‫پێكنەهێنانی حكومەت دەك��ەن‪،‬‬ ‫میدیاكانی تر هێندە باسی ناكەن‪،‬‬ ‫بەو حوكمەی كە گۆڕان هۆكار نییە‬ ‫لە پێكنەهێنانی حكومەتەكە‪ ،‬ئەوەی‬ ‫كە هۆكاری سەرەكییە بۆ پێكهێنانی‬ ‫حكومەت‪ ،‬میدیاكانی ئەوانن كە‬ ‫بێدەنگن‪ .‬بە پێچەوانەوە‪ ،‬گۆڕان‬ ‫بەرنامەی خۆی پێشكەشكردووە‪،‬‬ ‫ئەمڕۆ لە سبەینێ زیاتر ئامادەیە بۆ‬ ‫پێكهێنانی حكومەتەكە‪.‬‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫پارتی داوایەكی گۆڕان رەتدەكاتەوە‬ ‫*بەپێی راپۆرتێك كە لە ژمارە(‪ )17‬گۆڤاری شاردا باڵوكراوەتەوە‪ ،‬نەوشیروان مستەفا رێكخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان‬ ‫لەو سەردانەی كە ساڵی رابردوو بۆ الی مەسعود بارزانی نێچیرڤان بارزانی ئەنجامیدا‪ ،‬داوای لە پارتی كردووە كە پێكەوە‬ ‫بەرنامەی حكومەتی داهاتوو دابڕێژن‪ ،‬بەاڵم پارتی رەتیكردۆتەوە‪ ،‬هەروەها داوای ئەوەشی لێكردوون كە وەكو چۆن‬ ‫لە رابردوودا مامەڵەیان لەگەڵ یەكێتیدا كردووە ئاواش مامەڵە لەگەڵ گۆڕاندا بكەن‪ ،‬بۆ ئەمەش پارتی بەڵێنی نەداوە‪.‬‬

‫‪22‬‬

‫دۆسییەی حزبی بەعس لە شاری كەركوك‬

‫وااڵپرێس‪ ،‬بەڵگەكان باڵودەكاتەوە‪،‬‬

‫بەعس‪ ،‬لەرێگەی دیموكراسییەوە دێتەوە!‬ ‫بەدواداچون‪:‬عیماد جەباری‪-‬كەركوك‬

‫ڕێككەوتنی بەعس و لیستە‬ ‫عەرەبییەكانی كەركوك‪ ،‬لە میانەی‬ ‫كۆنگرەیەكی نهێنیدا دێت كە لە‬ ‫ئەستەنبوڵی توركیا ئەنجامدرا بە‬ ‫سەرپەرشتی خەمیس خەنجەر‬ ‫گ��روپ��ی نەقشبەندییەكان باڵی‬ ‫سەربازی حزبی بەعسی قەدەغەكراو‬ ‫چاالكییەكانیان لە ش��اری كەركوك‬ ‫رادەگرن و باڵە سیاسییەكەشی سەرقاڵی‬ ‫خۆئامادەكردنە بۆ هەڵبژاردنەكانی‬ ‫ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق كە لە‬ ‫‪30‬ی نیسانی ‪2014‬بەڕێوەدەچێت و‬ ‫ژمارەیەك كاندیدی خۆشی دەخزێنێتە‬ ‫نێو ق���ەوارە سیاسییەكانی عەرەبی‬ ‫سوونەوە‪.‬‬ ‫دام���ەزران���دن���ی ح��زب��ی بەعس‬ ‫دەگ��ەڕێ��ت��ەوە بۆ سەرەتاكانی ساڵی‬ ‫پەنجاكان‪ ،‬لە دوای شۆرشی ‪17‬ی‬ ‫تەموزی ‪ 1968‬دەگاتە دەس��ەاڵت‪ ،‬تا‬ ‫دواجار لە ساڵی ‪ 2003‬دوای روخاندنی‬ ‫ڕژێمى فاشیستی عێراق كاركردنی‬ ‫حزبی بەعس بە پێی یاسا قەدەغەكرا‪.‬‬ ‫لە ئێستادا عزەت ئیبراهیم دوری‬ ‫پۆستی سكرتێری ئەو حیزبەی هەیە‪،‬‬ ‫ئەویش دوای جێبەجێكردنی سزای‬ ‫لەسێدارەدانی سەدام حوسێن‪.‬‬ ‫سوپای پیاوانی نەقشبەندی‪-‬باڵی‬ ‫سەربازی حزبی بەعس‪:‬‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫بە وت��ەی سەرچاوەیەكی بااڵی‬ ‫دەزگ���ا ئەمنییەكان م���اوەی زیاتر‬ ‫لە مانگێكە نەقشبەندییەكان هیچ‬ ‫چ��االك��ی��ی��ەك و ب�ڵاوك��راوەی��ەك��ی��ان‬ ‫دەرنەكردووە‪ ،‬بە پێی زانیارییەكانی‬ ‫ئەو بەرپرسەی نەیویست ناوەكەی‬ ‫ئاشكرابكرێت ئەو گروپە چەكدارییە‬ ‫سەرقاڵی خۆ ڕێكخستنەوەی خۆیانن‪.‬‬ ‫ئەم بێ دەنگییەی نەقشبەندییەكان‬ ‫دوای ئ��ەوە دێ��ت كە لە سەرەتای‬ ‫مانگی ‪9‬ی س��اڵ��ی ڕاب����ردوو ‪2013‬‬ ‫دەوڵ��ەت��ی ئیسالمی ل��ە ع��ێ��راق و‬ ‫شام بۆ جێگیركردنی سەنگی خۆی‬ ‫لە ناوچەكانی كەركوك بە توندی‬ ‫بەرەنگاری نەقشبەندییەكان بویەوەو‬ ‫لە ئێستادا تەواوی ناوچەكانی ئەوان لە‬ ‫ژێر ركێفی ڕێكخراوی تیرۆریستی بەناو‬ ‫(داعش)دایە‪.‬‬ ‫زانیارییەكانی بەردەستی وااڵپرێس‬ ‫ئاماژە بەوەدەكەن كە لە دیوی دیجلە‬ ‫بە قۆڵی ناوچەكانی زاب و عەباسی‬ ‫و ریاز گروپە چەكدارەكان بە ئاشكرا‬ ‫دەبینرێن‪ ،‬بەتایبەت لە ناوچەكانی‬ ‫وادی خەناجر وزەرگە وزغێتون‪.‬‬

‫س��وپ��ای نەقشبەندی ب��ە باڵی‬ ‫سەربازی حزبی بەعس هەژماردەكرێت‬ ‫و ڕاستەوخۆ فەرمان لە عزەت دوری‬ ‫وەردەگرێت‪.‬‬ ‫لە ئێستادا باڵی سیاسی حزبی‬ ‫بەعس سەرقاڵی چییە؟‬ ‫حزبی بەعس زۆرترین چاالكی‬ ‫ل��ە س��ن��وری پ��ارێ��زگ��ای ك��ەرك��وك‬ ‫ئ��ەن��ج��ام��دەدات و كۆبوونەوەكانی‬ ‫خۆیان چڕكردووەتەوە و الیەنگر و‬ ‫ئەندامانی خۆیانیان ئاگاداركردووەتەوە‬ ‫كە بەشداربن لە پرۆسەی هەڵبژاردنی‬ ‫داهاتوو‪.‬‬ ‫بەعس ڕێككەوتووە لەگەڵ زۆربەی‬ ‫قەوارە سیاسيەكان و كاندیدی خۆی‬ ‫تێیاندا چاندووە تا لەو رێگایەوە بڕۆنە‬ ‫نێو پرۆسەی سیاسیەوە كە ئەمەیش‬ ‫داوای زۆربەی ئەندامانی ئێستای ئەو‬ ‫حزبەیە‪.‬‬ ‫بە وتەی ئەو بەرپرسە ئەمنییە‬ ‫ڕێ��ك��ك��ەوت��ن��ی ب��ەع��س و لیستە‬ ‫عەرەبییەكانی كەركوك‪ ،‬لە میانەی‬ ‫كۆنگرەیەكی نهێنیدا دێ��ت ك��ە لە‬

‫ئەستەنبوڵی توركیا ئەنجامدرا بە‬ ‫س��ەرپ��ەرش��ت��ی خ��ەم��ی��س خ��ەن��ج��ەر‬ ‫بەمەبەستی یەك هەڵوێستی عەرەبی‬ ‫سونە بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی‬ ‫نوێنەران‪.‬‬ ‫ل���ەو ك��ۆب��ون��ەوەی��ەدا زۆرب���ەی‬ ‫كەسایەتییە عەرەبەكانی كەركوك تێیدا‬ ‫بەشداربوون كە خەرجی كۆنگرەكە و‬ ‫هەموو ئەندامانی كۆنگرە لە ئەستوی‬ ‫واڵتی توركیا بووە‪.‬‬ ‫نوێنەری حزبی بەعسیش لەو‬ ‫كۆنگرە نهێنییەدا ئ��ام��ادە ب��ووە‪،‬‬ ‫رێ��ك��ك��ەوت��ون ك��ە ب��ەع��س كاندیدی‬ ‫خۆی هەبێت بۆ هەڵبژاردنەكان و‬ ‫بەشدارییەكی فراوانیش لە دەنگدانەدا‬ ‫ب��ك��ات و ل��ەو ب��ارەی��ەوە س��ەرج��ەم‬ ‫ئەندامان و لقەكانی خ��ۆی ئاگادار‬ ‫كردووەتەوە‪.‬‬ ‫دیارترین ئەو كاندیدانەی بەعس‬ ‫كە پشتگیرییان لێ دەكات لە ناوچەی‬ ‫ك��ەرك��وك��دا بریتین ل��ە (محەمەد‬ ‫تەمیمی)وەزیری پ��ەروەردەی عێراق‪،‬‬ ‫و(تەحریر كچی ئەحمەد حەسەن كاكە)‬ ‫سەركردەی حزبی بەعسی لەناوچوو‪،‬‬


‫بە پشكی خۆی دەزانێت‬ ‫*لەدوای ئەوەی بزووتنەوەی گۆڕان بابەتی جێگری سەرۆكی هەرێمی هێناوەتە ناو دانوستانەكانی پێكهێنانی حكومەتی‬ ‫نوێ‌ و لەگەڵ پارتی ئەو بابەتەی باس كردووە‪ ،‬یەكێتی هێناوەتە دەنگ و نیگەرانی خۆی بە پارتیش گەیاندووەو وەاڵمی‬ ‫ئەو بابەتەی داوەتەوە‪ ،‬بەوەی كە جێگری سەرۆكی هەرێم ناخرێتە ناو دانوستانەكان و ئەوە بە پێی رێكەوتننامەی‬ ‫ستراتیژی نێوانیان پشكی یەكێتییە‪.‬‬

‫‪23‬‬ ‫كچەكەی ل��ە دەس��ت��ەی ن��زاع��ات‪-‬ی‬ ‫كەركوك وەك فەرمانبەر كاردەكات‪.‬‬ ‫خەمیس خەنجەر ئ��ەو كەسەی‬ ‫سەرپەرشتی كۆنگرەی عەرەبەكانی‬ ‫كەركوكی كرد لە واڵتی توركیا‪ ،‬ناوی‬ ‫ڕاستەقینەی (خمیس ف��رح��ان علی‬ ‫خنجر العیساوی)یە لە دایكبوی شاری‬ ‫تكریت پارێزگای صالحەدینە‪ ،‬یەكێك‬ ‫بووە لەو كەسانەی جێگای متمانەی‬ ‫عودەی كوڕی سەدام حوسێن بووە و‬ ‫سەرەتای كاركردنی بە بازرگانی جگەرە‬ ‫دەستیپێكردووە‪.‬‬ ‫دوو ك��ەن��اڵ��ی ت��ەل��ەف��زی��ۆن��ی‬ ‫دام��ەزران��دووە‪ ،‬كەناڵی (ڕافدێن) كە‬ ‫دواتر بەهۆی ناكۆكێكانییەوە لەگەڵ‬ ‫حارس زاری سەرۆكی دەستەی زانایانی‬ ‫موسڵمانان دەستبەرداری كەناڵەكە‬ ‫دەبێت و پێشكەشی دەكات بە دەستەی‬ ‫ناوبراو تا ببێتە زمانحاڵی‪.‬‬ ‫پێشوتریش كەناڵی (ب��ەغ��داد)ی‬ ‫دامەزراندووە و كردوێتی بە زمانحاڵی‬ ‫حزبی ئیسالمی عێراقی بەسەرپەرشتی‬ ‫تارق هاشمی ‪.‬‬

‫لە دیوی دیجلە بە قۆڵی ناوچەكانی زاب‬ ‫وعەباسی وڕیاز گروپە چەكدارەكان بە‬ ‫ئاشكرا دەبینرێن‪ ،‬بەتایبەت لە ناوچەكانی‬ ‫وادی خەناجر و زەرگە و زغێتون‬

‫راستەوخۆ لە بەغدا تۆماركراوە لە‬ ‫نێویاندا ئ��ەو لیستەی ك��ە محەمەد‬ ‫تەمیمی سەرپەرشتی دەكات‪.‬‬ ‫الجبهە العربیە لالنقاذ‪ /‬سەرۆكی‬‫لیست‪ :‬عمر جبوری‬ ‫هاوپەیمانی نشتیمانی(االئتالف‬‫الوطنیە)‬ ‫هاوپەیمانی عێراق (االئتالف‬‫العراق)‪ /‬سەرۆكی لیست‪:‬اسود ‪ /‬شێخ‬ ‫(ر‪.‬س‪.‬م) یەكێكە لە كاندیدەكانی ئەم‬ ‫لیستە كە لە سەردەمی حزبی بەعسدا‬ ‫پلەی(عضو الشعبە)ی هەبووە‪.‬‬ ‫ب��ەرەی عێراقی عەرەبی(جبهە‬‫العراق العربیە )‪ /‬سەرۆكی لیست‪:‬‬ ‫ئەحمەد مەولود صاڵح‪.‬‬ ‫ملتقی قبائل نخوە ال��ع��راق ‪/‬‬‫سەرچاوەی دارایی حزبی بەعس سەرۆكی لیست‪ :‬حوسێن عبداللە‪.‬‬ ‫لە كەركوك‪:‬‬ ‫وااڵپرێس‬ ‫زانیاریانەی‬ ‫ئەو‬ ‫بە پێی‬ ‫حزبی بەعس دراس��ەت��ێ��ك بۆ‬ ‫دەستیكەوتووە بەعس لە ئێستادا كار رابردووی خۆی وئایندەی دەكات‪:‬‬ ‫دەك���ات ب��ە سیستمی دابەشكردنی‬ ‫بە پێی ئەو بەڵگانامانەی وااڵپرێس‬ ‫ناوچە ژێر نفوسەكانی خۆی بۆ هەرێم‪ ،‬دەستیكەوتووە حزبی بەعس سەرقاڵی‬ ‫وەك هەرێمی كەركوك و هەرێمی توێژینەوە و خوێندنەوەن لە بارەی‬ ‫موصڵ‪........‬هتد‬ ‫ئەو هۆكارانەی لە ڕاب���ردوودا بووە‬ ‫شانەو‬ ‫هەرێمەكانیشدا‬ ‫ل��ە ن��او‬ ‫هۆی رەوان���ەوەی جەماوەرەكەیان و‬ ‫ل��ق و ژور و ب��ەش��ەك��ان��ی خ��ۆی��ان پێشنیارى چەند هەنگاوێكیش ئاراستەی‬ ‫زیندوكردووەتەوە و بە هەمان شێوەی سەركردایەتی حزبی ناوبراو دەكەن تا‬ ‫جاران ئابونە لە ئەندامانی نهێنی حزبەكە لە ئایندەدا كاریان پێ بكات‪.‬‬ ‫وەردەگرن كە هەر ئەندامێك بڕی(‪)5000‬‬ ‫یەكێك ل��ەو بەڵگەنامانە كە‬ ‫هەزار دینار ئابونەی مانگانەیەتی‪.‬‬ ‫ن��اون��ی��ش��ان��ی ب��ەرپ��رس��ی نوسینگەی‬ ‫بە پێی زانیارییەكان كۆبونەوەی سەعد‪-‬ی حزبی بەعسی لەناوچووی‬ ‫مانگانەی خۆیان ئەنجام دەدەن لە شوێنی عێراقی لەسەرە‪ ،‬بە ژم��ارە ح خ ‪4‬‬ ‫كار و پیشەكانی خۆیان‪ ،‬ئەنجامدانی ل��ە ب���ەرواری ‪ 2013/11/24‬ئاراستەی‬ ‫پ����ڕۆژە و ك��ەس��ە دەوڵ��ەم��ەن��دەك��ان سەرجەم موجاهید و ئەمینداری لقە‬ ‫سەرچاوەی دارایی ئەو حزبەن‪.‬‬ ‫حیزبیەكانی دەكات و تێیدا ئاماژە بە‬ ‫لیستانەی‬ ‫ن���اوی بەشێك ل��ەو‬‫نوسراوێكی ئەمیندارێتی فەرمانڕەوای‬ ‫ع��ەرەب��ی سوننە ك��ە ب��ەش��داری لە لقی عەدنان خیرالله دەكات لە بارەی‬ ‫هەڵبژاردنەكانی ئەنجومەنی نوێنەرانی هەڵسەنگاندنەكانیانەوە‪ ،‬ه��ەر لەو‬ ‫عێراق دەكەن‪ ،‬بەشێكی تری لیستەكان نوسراوەدا تێبینیەكی لەسەر نوسراوە‬

‫كە تەنها ئەندامانی لق بۆیان هەیە‬ ‫تەماشای هەڵسەنگاندنەكان بكەن‪.‬‬ ‫هەڵسەنگاندنەكەیش لە شێوەی‬ ‫خوێندنەوەیەكە كە لقی عەدنان خیرالله‬ ‫ئەنجامیداوە ‪.‬‬ ‫ل��ەو ن��وس��راودا س��ااڵن��ی ‪-1968‬‬ ‫‪ 1980‬بە قۆناغی زێڕین ناودەبەن كە‬ ‫حیزبی بەعس تێیدا توانیوێتی شۆڕش‬ ‫هەڵگیرسێنێت و ڕوب����ەڕوی هێزە‬ ‫هەرێمایەتییەكان بێتەوە و سەركەوتنی‬ ‫گەورەیش بەدەستبهێنێت‪.‬‬ ‫سااڵنی ‪ 2003-1980‬بە قۆناغی‬ ‫خراپكارییەكانی سەركردایەتی حزبی‬ ‫بەعسی ناودەبەن كە تێیدا تاكڕەوایی‬ ‫سەركردایەتی بەدەركەوت و لەخەڵكیش‬ ‫دوركەوتەوە كە بە بڕوای ئەوان دوو‬ ‫هۆكاری سەرەكیبوون بۆ لەدەستدانی‬ ‫ع��ێ��راق و ڕوخ��ان��ی ح��زب��ی بەعسی‬ ‫لێكەوتەوە‪.‬‬ ‫‪2013 -2003‬لە هەمانكاتدا ڕەخنە‬ ‫ل��ە ‪10‬س��اڵ��ی ك��ارك��ردن��ی حزبەكەیان‬ ‫دەگرن وتۆمەتباری دەكەن كە هەمان‬ ‫خراپكارییەكانی قۆناغی دووەم��ی‬ ‫تێدا دوبارەدەكرێتەوە‪ ،‬پێیانیش وایە‬ ‫سەركرایەتی بەو شێوە بەڕێوە ناچێت‪.‬‬ ‫لە نوسراوێكی تردا بە ژمارە ح‬ ‫خ ‪ 5‬لە بەرواری ‪ 2013/11/24‬ئاماژە بە‬ ‫نوسراوێكی ئەمیندارێتی فەرمانڕەوای‬ ‫لقی ف��رات الخیر دەك��ات لە ب��ارەی‬ ‫هەڵسەنگاندنەكانیانەوە‪.‬‬ ‫لە هەڵسەنگاندنەكەی لقی بەناو‬ ‫ف���وڕات الخیر –دا چاكە وخ��راپ��ەی‬ ‫‪35‬ساڵی حیزبەكە دەخرێتە ڕوو‪.‬‬ ‫چاكەكان بە ‪13‬خاڵ دیپۆنت كراوە و‬ ‫ڕاگەیاندنی مافی حوكمی زاتی بە كورد‬ ‫بە چارەسەرێكی ئاشتیانە و دیموكراتی‬ ‫وەصف دەك��ەن‪ ،‬لەهەمانكاتدا شەڕی‬ ‫‪8‬س���اڵ ل��ە گ��ەڵ واڵت���ی ئ��ێ��ران��دا بە‬ ‫سەركەوتن دەزانن‪.‬‬

‫لە ‪11‬خاڵی خراپەكاری حیزبەكەی‬ ‫خۆیاندا چەندین ڕەخنەی توند لە‬ ‫سەركردایەتی و سكرتێری حیزب و‬ ‫كارەكانی ئەو كاتەی دەسەاڵتی خۆیان‬ ‫بە قێزەوەن وەصف دەكەن‪.‬‬ ‫داواش دەك��ەن لە ئێستادا كاری‬ ‫خۆكوژی جیهادییەكانیان وەك خۆیان‬ ‫ئاماژەی پێدەكەن ب���ەردەوام بێت و‬ ‫سەرجەم گروپە خۆكوژییەكان بكەونە‬ ‫ژێ��ر ڕكێفیانەوە ت��ا ل��ەو ڕێگایەوە‬ ‫ب��ەرپ��رس��ان و ك��ەس��ە مەبەستەكان‬ ‫لەناوبەرن‪ ،‬هانی خەڵكیش بدرێت لە‬ ‫ڕێگای مانگرتن و خۆپیشاندانەكانەوە‬ ‫لە دژی حكومەت و پرۆسەی سیاسی‬ ‫بوەستن تا دەیڕوخێنن‪.‬‬ ‫لە نوسراوی سێیەمدا كە بەهەمان‬ ‫شێوە دەستی وااڵپ��رێ��س ك��ەوت��ووە‪،‬‬ ‫ب��ە ژم����ارە ح خ ‪ 6‬ل��ە ب����ەرواری‬ ‫‪ 2013/11/24‬ئ��ام��اژە ب��ە نوسراوێكی‬ ‫ئەمیندارێتی ف��ەرم��ان��ڕەوای لقی ابو‬ ‫جعفر المنصوری دەك��ات لە ب��ارەی‬ ‫هەڵسەنگاندنەكانیانەوە‪.‬‬ ‫ل��ە ه��ەڵ��س��ەن��گ��ان��دەك��ەی لقی‬ ‫اب��و جەعفەر المنصور كە خ��ۆی لە‬ ‫‪12‬وەرەق��ەدا دەبینێتەوە كە تێبینیەكی‬ ‫زۆریان لە یەكەم ڕۆژی دەستبەكاربونی‬ ‫حیزبی بەعسەوە تا ڕوخاندنی لە‬ ‫‪2003‬خستوەتە ڕوو‪ ،‬تێیدا سزای گوێ‬ ‫بڕین و بەكارهێنانی كادرە حیزبییەكان‬ ‫لە ڕاودونانی خەڵك و هەڵهاتۆكاندا‬ ‫لەگەڵ ژمارەیەكی زۆر خاڵی هەستیار‬ ‫بە هۆكاری ڕوخاندنی ئەو ڕژێمەی‬ ‫دەبینن‪ ،‬لەهەمانكاتدا تێبینیان لەسەر‬ ‫دۆخی ئەمڕۆی ئەو حیزبە نوسیوە‪.‬‬ ‫داوا دەك��ەن حیزب بەدواداچون‬ ‫بكات لە بارەی ئەو ئەندامانەی حزبی‬ ‫بەعسەوە كە دەستگیردەكرێت وهەوڵی‬ ‫ئازادكردنیان بدات‪ ،‬ڕەخنەیش دەگرن‬ ‫ك��ە ل��ەم دۆخ��ە هەستیارەدا هێشتا‬ ‫سەركردایەتی حیزب كار بە ڕۆتین‬ ‫و نوسراو دەكات لە هەمانكاتدا داوا‬ ‫دەكەن چیتر كۆبونەوەیان پێ ئەنجام‬ ‫نەدرێت بەڵكو سیستمی هێڵی حیزبیانە‬ ‫بەكاربهێنرێت و كار بە پەیوەندی‬ ‫كەسایەتیش نەكرێت لە بەرزكردنەوەی‬ ‫ئەندامان و گواستنەوەیان‪.‬‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫پێشمەرگە ببێتە سوپای عێراق‬ ‫*پاش ئەوەی نووری مالیكی داوایەكی ئاراستەی حكومەتی هەرێمی كوردستان كرد‪ ،‬لەبارەی پێشمەرگەو موچەی‬ ‫پێشمەرگەوە‪ ،‬تا ئێستا حكومەتی هەرێم هیچ وەاڵمێكی رەسمی و نارەسمی نەداوەتەوە‪ ،‬داواكەی مالیكیش ئەوەبوو‬ ‫كە داوایكردووە كە بۆ بتوانرێت كێشەی موچەی پێشمەرگە كۆتایی بێت و چارەسەر بكرێت‪ ،‬پێشمەرگە بخرێتە سەر‬ ‫وەزارەتی بەرگری عێراقی‪.‬‬

‫‪24‬‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫كۆمەڵێك هەڵسوڕاوی گۆڕان تووڕە دەكرێن‬ ‫وااڵپرێس بەوەی زانیوە كە بەبۆنەی ئەوەی تا ئێستا لەبزووتنەوەی گۆڕاندا سیستەمێكی دیموكراتییانە لە پرۆسەی‬ ‫كاندیدكردندا بۆ هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی عێراق و ئەنجوومەنی پارێزگاكان پەیڕەو ناكرێت و دانانی كاندیدەكان‬ ‫لەو بزووتنەوەیەدا خراوەتە دەستی هەندێ ژوورو لیژنەی دیاریكراو و بگرە دەسەاڵتی رێكخەری گشتی و هەندێ‬ ‫هەڵسوڕاوی دیاری بزووتنەوەكە‪ ،‬كۆمەڵێك هەڵسوڕاوی ئەو بزووتنەوەیە كە خۆیان بە شایستە زانیوە كاندید بكرێن‪،‬‬ ‫لە بزووتنەوەكە تووڕەو دڵگرانن‪ ،‬بۆ ئەو مەبەستەش هەندێكیان بە نامە یان زارەكی ناڕەزایی خۆیان بەرزكردۆتەوە‪.‬‬

‫‪25‬‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫متمانە بە بانكەكانی سلێمانی الواز بووە‬ ‫لەگەڵ چەندبارەبوونەوەی حاڵەتی نەمانی پارە لە بانكەكانی پارێزگای سلێمانیدا‪ ،‬متمانەی هاوواڵتیانیش بەو بانكانە كەم‬ ‫بۆتەوەو وەكو رابردوو ناتوانن پارەو داهاتیان لە بانكەكاندا دابنێن‪ ،‬ئەگەرچییش كاربەدەستانی حكومەت لە سلێمانی‬ ‫دڵنیایی ئەوە دەدەن كە حاڵەتی نەمانی پارە لە بانكەكاندا كاتییەو چارەسەر دەكرێت‪ ،‬بەاڵم بەپێی زانیارییەكانی‬ ‫وااڵپرێس‪ ،‬هێشتا ئەو بەڵێنانە هانی هاوواڵتیانی نەداوە متمانەی بەوە هەبێت بە ترس لە بانكەكاندا دابنێن و كەی‬ ‫ویستیان بتوانن رایبكێشنەوە‪.‬‬

‫‪26‬‬

‫لەدوای كۆنگرەی هەشتیانەوە‪..‬‬ ‫ئومێد دەكەن باشتر دام و دەزگا حزبییەكانیان رێكبخەنەوە‬

‫هاوسەرۆكی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان‪،‬‬ ‫تایبەت بە «وااڵپرێس»‪:‬‬

‫هیچ ئەندامێكی كۆنگرە گلەیی لە كۆنگرە نەبووە‬ ‫پارتی و یەكێتی بەدوو حزبی‬ ‫نا نیشتمانی نازانین‪ ،‬بەاڵم‬ ‫تاسەر ئـێسقان گلەییمان‬ ‫لێیان هەیە‬

‫سەعد خالید‪ ،‬هاوسەرۆكی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان‪ ،‬راشكاوانە لەسەر كۆنگرەی (‪ )8‬یان كە سێ رۆژی خایاند‪ ،‬بۆ «وااڵپرێس» دەدوێ‪،‬‬ ‫كۆنگرەكەشیان بە كۆنگرەیەكی سەركەوتوو ناودەبات‪ .‬لەسەر بارودۆخی سیاسی هەرێمی كوردستان‪-‬یش پێیوایە‪ :‬سەرباری هەندێك پێشكەوتن كە‬ ‫بە ئیدارەی هەرێمەوە دیارە‪ ،‬بەاڵم هەتا ئێستا خەڵك هەست بەوە ناكەن كە ئەو حكومەتە حكومەتی هاوواڵتیانە‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬ئارام حسێن‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫رەخنەی زۆر دێتە سەر پارێزگاری هەولێر‬ ‫بەپێی ئەو زانیارییانەی كە دەست وااڵپرێس كەوتوون‪ ،‬لەئەنجامی ئەو پەیوەندییە تەلەفۆنییە زۆرانەی كە هاواڵتیانی‬ ‫شاری هەولێر لە رۆژی الفاوەكەی شاردا ‪ 1/28‬بۆ پارێزگاریان كردووە‪ ،‬پارێزگار زۆرترین بەڵێنی بەو هاواڵتییانە داوە كە‬ ‫كێشەكەیان بۆ چارەسەر دەكات‪ ،‬بەاڵم بەدەم هاواری هاوواڵتیانەوە نەچووە‪ ،‬ناڕەزایی هاوواڵتیانیش لەم هەڵوێستی‬ ‫پارێزگار لەچەندین كەناڵی ئاسمانییەوە پەخش كرا‪.‬‬

‫‪27‬‬ ‫* ح��زب��ی زەحمەتكێشانی‬ ‫كوردستان هەشتەمین كۆنگرەی‬ ‫خۆی لە (‪ 16‬تا ‪ )2014/18‬لە هۆڵی‬ ‫میدیای شاری هەولێر لەژێر كۆمەڵێك‬ ‫دروشمدا بەڕێوەچوو‪ ،‬كۆنگرەكەتان‬ ‫چۆن بەڕێوەچوو؟‬ ‫ كۆنگرەكە لە كەش و هەوایەكی‬‫زۆر دیموكراتیانەدا بەڕێوەچوو‪ ،‬پێش‬ ‫بەستنی كۆنگرە كۆمیتەی ناوەندی‬ ‫بڕیاری ئەوەیدا كە فەزایەكی زۆر ئازاد‬ ‫دروس��ت بكات بۆ ئ��ەوەی هاوڕێیان‬ ‫بەوپەڕی ئازادانە بەشداری بكەن لە‬ ‫دەوڵەمەندكردنی وەرەقەكانی كۆنگرە‪.‬‬ ‫هەروەها خاڵێكی تر كە زۆر گرنگ‬ ‫بوو بەالمانەوە تەقیمی رابردوومان‬ ‫بوو لەچەند ساڵی راب��ردوودا‪ .‬ئەوانە‬ ‫بۆ ئێمە زۆر گرنگ بوو كە كۆنگرەی‬ ‫(‪ )8‬بكەینە ئەو وێستگەیەی بەچاوێكی‬ ‫جددی و رەخنەگرانە هەڵسەنگاندن‬ ‫بۆ ك��اروب��اری راب��ردووم��ان بكەین‪.‬‬ ‫بەتایبەتی خۆشمان پێمانوابوو لە‬ ‫هەڵبژاردنەكانی دواین هەڵبژاردنەكانی‬ ‫پەرلەمانی كوردستاندا‪ ،‬بەداخەوە‬ ‫دەنگەكانی زەحمەتكێشان لە ئاست‬ ‫مێژوو و خەبات و تێكۆشان و لە‬ ‫ئاست ماندووبوونی تێكۆشەرەكانی و‬ ‫لەگەڵ ئەوەشدا لە ئاست تەنزیمی‬ ‫خۆشماندا نەبوو‪ .‬پێمانوابوو دەبێت‬ ‫ئەو پاشەكشێیە لەو وێستگەی كۆنگرەدا‬ ‫گفتوگۆی ج���ددی ل��ەس��ەر بكەین‪.‬‬ ‫دەستنیشانی كەموكوڕییەكان بكەین‪،‬‬ ‫بڕیاری خۆماندابوو كە دەبێت بوێرانە‬ ‫ئاماژە بەهەموو ئەو خاڵە الوازان��ە‬ ‫بدەین بۆ ئەوەی لە داهاتوودا سوودیان‬ ‫لێ وەربگرین‪ .‬خاڵێكی تری گرنگی‬ ‫كۆنگرە كە كاری جددی لەسەر كرا‪،‬‬ ‫پڕۆژەی پەیڕەوی ناوخۆ بوو‪ ،‬كۆمیتەی‬ ‫ناوەندی پڕۆژەیەكی نوێی پێشكەشی‬ ‫كۆنگرە كرد كە پڕۆژە نوێیەكە زیاتر‬ ‫لەگەڵ ئەم قۆناغەی داهاتووی خەبات‬ ‫و تێكۆشاندا بگونجێ‪ .‬زۆر خاڵ و‬ ‫الیەنی تر گفتوگۆیان لەسەر كرا كە‬ ‫رەنگە لێرەدا ماوەی ئەوە نەبێت‪.‬‬ ‫* تۆ ب��اس لە سەركەوتوویی‬ ‫كۆنگرەكەتان دەكەیت‪ ،‬ئەی بۆچی‬ ‫كۆمەڵێك كادیر‪ ،‬لە هەندێك لەو‬ ‫بەرنامەو پڕۆگرامەی لە كۆنگرەكەتاندا‬

‫خستبووتانەڕوو نا رازیبوون؟‬ ‫ ئومێدەوارم لەكاتێكدا كە ئێوە‬‫پرسیار لە ئێمە دەكەن‪ ،‬بە تەنها هەر‬ ‫وەاڵم��ەك��ان كافی نەبێت بۆ ئێوە‪،‬‬ ‫پێمانخۆشە وەك رۆژنامەنووسێك‬ ‫بێیت لێكۆڵینەوە ل��ە ه��ەم��وو ئەو‬ ‫دۆكیۆمێنتانەی كۆنگرە بكەیت‪ ،‬دیارە‬ ‫بە تۆماركراوی هەیە‪ ،‬هیچ ئەندامێك‬ ‫گلەیی لە كۆنگرە نەبووە‪ ،‬لەكاتێكدا كە‬ ‫وەكو كۆمیتەی ناوەندی كۆبووینەوە‬ ‫ب��ۆ تەقیمی ك��ۆن��گ��رە‪ ،‬یەكێك لە‬ ‫هەڵسەنگاندنەكانمان ب��ۆ كۆنگرە‬ ‫ئەوەبوو كە بە یەكێك لە كۆنگرە‬ ‫سەركەوتووەكانی حزب هەژمار كرا‪،‬‬ ‫بەڕاستی هاوڕێیانیش بەشێوەیەكی زۆر‬ ‫باش وەرەقەكانیان دەوڵەمەند تر كرد‪.‬‬ ‫* ل���ە دن���ی���ای س��ی��اس��ەت و‬ ‫حزبایەتیكردندا‪ ،‬هەر كۆنگرەیەك‬ ‫ملمالنێ و گفتوگۆی چڕو پڕی دروست‬ ‫نەكرد‪ ،‬بە كۆنگرەیەكی سەركەوتوو‬ ‫هەژمار ناكرێ‪ ،‬ئایا ئێوە لەو الیەنەوە‬ ‫خەلەلتان نەبوو؟‬ ‫ خۆت گوتەنی بیروڕای جیاوازی‬‫تێدابوو‪ ،‬پێمانوابووە ئەوە حاڵەتێكی‬ ‫ت��ەن��دروس��ت��ەو نیشانەی زیندوویی‬ ‫حزبەكە نیشان دەدات‪ ،‬بەڵنیاییشەوە‬ ‫ئەو جیاوازیانە لەپێناو سەركەوتنی‬ ‫كۆنگرەكەدا شكێندرایەوە؟‬ ‫* دروشمەكانی كۆنگرەكەتان‬ ‫بریتیبوون لە دروشمی حكومەتی‬ ‫ه��اواڵت��ی ك��ارا‪ ،‬بەدیهێنانی مافی‬ ‫چارەنووس‪ ،‬دەستەبەری عەدالەتی‬ ‫كۆمەاڵیەتی‪ ،‬نوێبوونەوە‌و بەهێزكردنی‬ ‫رۆڵی حزب‪ .‬ئایا ئەم دروشمانە بۆ‬ ‫حزبێكی وەكو حزبی زەحمەتكێشان‪،‬‬ ‫ق��ورس و قەبە نەبووە كە ئاستی‬ ‫جەماوەریتان بە بەراورد بە هەندێك‬ ‫حزبی تر كە ئاستی جەماوەریان‬ ‫لەئێوە هەڵكشاوترە‪ ،‬كەچی دروشمی‬ ‫وا قەبەشیان نەبووە؟‬ ‫ پ��ێ��م��ان��وای��ە ح��زب��ی سیاسی‬‫مەسئولییەتی هەیە‪ ،‬كۆمەڵێك ئامانجی‬ ‫سیاسی هەیە‪ ،‬جا ئیتر ئەو حزبە بچوك‬ ‫بێت یان گەورە‪ ،‬رەنگە ئەگەر حزبی‬ ‫زەحمەتكێشان حزبێكی بچوك بووبێت‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم ب��ێ ك��اری��گ��ەر ن��ەب��ووە لەناو‬ ‫گۆڕەپانە سیاسییەكەدا‪ ،‬بۆیە دەبێت‬

‫بە درێژایی‬ ‫مێژووی‬ ‫زەحمەتكێشان‪،‬‬ ‫یەكگرتووترین‬ ‫سەركردایەتی‬ ‫و پاكترین‬ ‫سەركردایەتی ئەم‬ ‫سەركردایەتییەی‬ ‫ئێـستایەتی‬ ‫قسەی هەبێت بۆ هەموو ئەو مەسەلە‬ ‫چارەنووسسازانە‪ ،‬نەك هەر وەك حزبی‬ ‫سیاسی تەنانەت وەك هاوواڵتییەكیش‬ ‫كۆمەڵێك مەسئولییەتمان لەسەرشانە‪،‬‬ ‫زۆر سروشتییە ل��ەم وێستگەیەدا‬ ‫حزبی زەحمەتكێشان جەختبكاتەوە‬ ‫ل��ەس��ەرئ��ەوەی ق��س��ەی هەبێت بۆ‬ ‫چ��وارس��اڵ��ی داه���ات���وو‪ ،‬ل��ەڕاپ��ۆت��ی‬ ‫سیاسیماندا پێمانوابووە لەدوای (‪)9/21‬‬ ‫و لەدوای هەڵبژاردنی خولی چوارەم‪،‬‬ ‫گۆڕانێكی بەرچاو لە نەخشەی سیاسیدا‬ ‫روویداوە‪ .‬پێویستە لەسەر حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستان كۆمەڵێك شتی‬ ‫ئ��ان��ی ب��ك��ات‪ ،‬ل��ەوان��ە س��ڕی��ن��ەوەی‬ ‫ئاسەواری دوو ئیدارەیی‪.‬‬ ‫* ئێوە بۆیە ئەو دروشمانەتان‬ ‫هەڵبژاردووە بۆ ئەوەی لە داهاتوودا‬ ‫كاری لەسەر بكەن؟‬ ‫ ب��ە تەئكید‪ ،‬ك��اری��ان لەسەر‬‫دەك��ەی��ن‪ ،‬چونكە ئ��ەوەی داخ��وازی‬ ‫خ��ەڵ��ك��ە ئێمە ه��ێ��ن��اوم��ان��ەت��ە ن��او‬ ‫دروش��م��ەك��ان��م��ان��ەوە‪ ،‬ئ��ەوەش��م��ان‬ ‫لەبیرنەچێت هەژموونی دوو ئیدارەیی‬ ‫و حزبی ب��ەس��ەرك��ۆی جومگەكانی‬ ‫حوكمڕانێتی ئەم هەرێمەوە دیارە!‬ ‫س��ەرب��اری هەندێك پێشكەوتن كە‬

‫بە ئیدارەی هەرێمەوە دیارە‪ .‬بەاڵم‬ ‫هەتا ئێستا خەڵك هەست ب��ەوە‬ ‫ناكەن كە ئەو حكومەتە حكومەتی‬ ‫هاوواڵتیانە‪ .‬ناكرێت لە كۆنگرەكەماندا‬ ‫دروشمەكانمان یەكانگیر نەبێت لەگەڵ‬ ‫داخوازییەكانی هاوواڵتیاندا‪.‬‬ ‫* پێشتر سكرتێری‌ ئەم حزبە‪،‬‬ ‫ق���ادر ع��ەزی��ز ب���وو‪ ،‬ب���ەاڵم پ��اش‬ ‫جیابوونەوەتان ‌و لێكترازانتان لەڕیزی‌‬ ‫زەحمەتكێشاندا ن��اوی‌ حزبەكە بۆ‬ ‫باڵی‌ مەكتەبی‌ سیاسی‌ مایەوە‪ ،‬واتا‬ ‫بۆ ئێوە مایەوە‌‪ ،‬ق��ادر عەزیز‪-‬یش‬ ‫حزبێكی‌ نوێی‌ بەناوی‌ حزبی‌ ئایندە‬ ‫راگەیاند‪ .‬وەكو باس دەكرێت‪ ،‬حزبی‬ ‫زەحمەتكێشان لەوەتەی مەكتەبی‬ ‫سیاسی و سەركردایەتی و كۆمیتەی‬ ‫ناوەندی نوێی پێكهێناوە‪ ،‬نەتانتوانیوە‬ ‫جیاوازبن لە حزبە تەقلیدییەكانی تری‬ ‫كوردستان‪ ،‬ئەمە تاچەند راستە؟‬ ‫ لێت ناشارمەوە ئێمە بەشێكین‬‫لەو فەزا سیاسییەی كە لە كوردستان‬ ‫و رۆژه��ەاڵت��ی ن��اوەڕاس��ت��دا هەیە‪،‬‬ ‫زۆرج���ار ك��ردووم��ان��ە‪ ،‬ویستوومانە‬ ‫ل��ەڕووی سیاسی و كۆمەاڵیەتییەوە‬ ‫خۆمان جیابكەینەوە لەو فەزا باوەی‬ ‫لە كوردستاندا هەیە‪ ،‬بەڕاشكاوی‬ ‫دەڵێم ئێمەش لە شێوازی ئیشكردنماندا‬ ‫دەقمان گرتووە بە شێوازێكەوە لە‬ ‫سیاسەت كە حزبەكانی تر دەقیان‬ ‫پێوەگرتووە‪ ،‬بەڕاستی ئەوە یەكێكە لە‬ ‫خاڵە الوازەكان‪ .‬بەاڵم بە بەراورد بە‬ ‫هەندێك حزبی تر تا ئاستێك توانیومانە‬ ‫تێبكۆشین بۆ ئەوەی لە حزبەكانی تر‬ ‫نەچین‪ ،‬وەكو مەسەلەی دیموكراسی‪،‬‬ ‫دارایی‪ ،‬كێشەی سكرتێری حزب‪.‬‬ ‫* یەكەمجار حزبی زەحمەتكێشان‬ ‫لە (‪ )1985/12/12‬لەشاخ بوونی‌ خۆی‌‬ ‫راگ��ەی��ان��دووەو تائێستاش هەشت‬ ‫كۆنگرەی‌ ئەنجامداوە‪ ،‬تكایە بەڕاشكاوی‬ ‫وەاڵمی ئەم پرسیارەم ب��دەرەوە‪ ،‬تا‬ ‫دواهەمین رۆژی كۆنگرە‪ ،‬تۆ وەكو‬ ‫هاوسەرۆكی ئەم حزبە‪ ،‬هەست بەوە‬ ‫دەكەیت كە گۆڕانی بنەڕەتی لەڕووی‬ ‫سیاسی و رێكخراوەییەوە لە حزبی‬ ‫زەحمەتكێشاندا روویدابێت‪.‬‬ ‫ گۆڕانكاری لە حزبدا روویداوە‪،‬‬‫بەاڵم لە ئاست داخوازی تێكۆشەرەكانی‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫تۆڕی ئاوەڕۆی هەولێر بەو زووانە چارەسەر ناكرێت‬ ‫لەمیانی دیدارێكیدا لەگەڵ رادیۆی گۆڕان‪ ،‬شارەزایەكی كاروباری ئیداری لە شاری هەولێر ئەوەی ئاشكرا كرد كە لە‬ ‫بنەڕەتدا شاری هەولێر كێشەیەكی درێژخایەنی ئیداری هەیە لەرووی مەرجی دروستكردنی شار و ژێرخانی شارەوە‪ ،‬ئەو‬ ‫كێشەیەش بریتیە لە نەبوونێكی توڕی ئاوەڕۆ بەو جۆرەی كە بەرگەی حاڵتی باران بارینی زۆرو الفاو بگرێت‪ ،‬بۆیە‬ ‫چاوەڕوان ناكرێت بەو زووانە ئەو كێشەیە چارەسەر بكرێت‪.‬‬

‫‪28‬‬

‫لەڕاپۆرتی‬ ‫سیاسیماندا‬ ‫وتوومانە‪،‬‬ ‫پێویستە لەسەر‬ ‫حكومەتی هەرێمی‬ ‫كوردستان‬ ‫ئاسەواری‬ ‫دوو ئیدارەیی‬ ‫بسڕێتەوە‬

‫حزبی زەحمەتكێشاندا نییەو نەبووە‪،‬‬ ‫رەنگە زۆرجار سەركردایەتی بیەوێت‬ ‫كۆمەڵێك گۆڕانكاری بكات‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەوەمان لەبیرنەچێت ئێمەش حزبایەتی‬ ‫لەناو ئ��ەو واقیعە كۆمەاڵیەتییەدا‬ ‫دەك��ەی��ن ك��ە ه��ەی��ە‪ ،‬ب��ەداخ��ەوە لە‬ ‫كوردستان حزبایەتی بووەتە شێوازێك‬ ‫بۆ خۆ ژیاندن! بەپێچەوانەی سەردەمی‬ ‫شاخەوە‪.‬‬ ‫* ح��زب��ی زەح��م��ەت��ك��ێ��ش��ان‪،‬‬ ‫ئەوەندەی پەل بۆ چوونە ناو حكومەت‬ ‫و پەرلەمان دەكوتێ نیوئەوەندە‬ ‫رەخنەو تێبینییان لەسەر كەموكوڕیی و‬ ‫كەمتەرخەمی ئەم ئیدارەیە هەبوایە‪،‬‬ ‫ئێستا ئەم حزبە بارودۆخێكی تری‬ ‫هەبوو‪ ،‬ئەمە وتەی چەند چاودێرێكی‬ ‫سیاسییە‪ ،‬تاچەند راستە؟‬ ‫ رێ����زم ب���ۆ ئ���ەو چ���اودێ���رە‬‫سیاسییانە‪ ،‬ئ��ەو بۆچوونەیان زۆر‬ ‫بابەتیانە نییە‪ ،‬ئێمە هەمووكات‬ ‫رەخنەو تێبینیمان لەسەر كاروباری‬ ‫حكومەت هەبووە‪ ،‬بەگەڕانەوە بۆ‬ ‫ئەو لێدوان و چاوپێكەوتنانەی لەگەڵ‬ ‫هاوڕێیانماندا سازكراوە‪ ،‬هیچ كاتێك‬ ‫پشتمان لە داخوازییەكانی خەڵك‬ ‫ن��ەك��ردووە‪ ،‬رێ��زم بۆ هەندێ حزب‬ ‫بە ئ��ارەزووی خۆیان ناوی حكومەت‬ ‫و ئیدارەی كوردیان زڕاندووە‪ ،‬كەچی‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫لە هەڵبژاردنەكاندا دەنگەكانی زۆر‬ ‫دیاریكراو كەم بو��ە‪ ،‬گرنگ ئەوەیە‬ ‫لەگەڵ داخوازییەكانی خەڵكدا بین‪.‬‬ ‫زۆرجار دەرفەت بۆ حزبە سیاسییەكان‬ ‫شتێكیترەو باس لە كەموكوڕییەكانیش‬ ‫شتێكیترە‪ .‬ب��ا ن��م��وون��ەی��ەك��ت بۆ‬ ‫بهێنمەوە‪ ،‬خ��ۆزگ��ە لەكاتی ش��ەڕی‬ ‫ناوخۆدا حزبی زەحمەتكێشان نەبوایەتە‬ ‫الیەنێكی ش��ەڕی ن��اوخ��ۆ‪ ،‬پێموایە‬ ‫ئەوكاتە دەرفەتێكی یەجگار زێڕین‬ ‫لەبەردەمی حزبدا بوو بۆ ئەوەی ئەو‬ ‫بۆشاییە سیاسییە لە هەرێمی كوردستان‬ ‫پڕبكاتەوە‪.‬‬ ‫* واتە لە ئێستادا پێتانوایە كە‬ ‫هەڵەیەكی گ��ەورەت��ان ك��ردووە كە‬ ‫لەكاتی خۆیدا بەشداریتان لە شەڕی‬ ‫ناوخۆدا كردووە؟‬ ‫ رەن��گ��ە بەشێكی قەناعەتی‬‫خۆمان بووبێت‪ ،‬بەشێكی تریشی هەر‬ ‫لەو كاتەدا پێمانوابووە كە ئەو شەڕە‬ ‫كوردانە نییەو شەریفانە نییەو زەرەر‬ ‫بە ئایندەی سیاسی و ئیداری ئەم‬ ‫هەرێمە دەگەیەنێت‪.‬‬ ‫* دەنگۆی ئەوە هەیە‪ ،‬هەندێك‬ ‫ل��ە ئەندامی مەكتەبی سیاسی و‬ ‫كۆمیتەی ناوەندیتان‪ ،‬بە ناڕاستەوخۆیی‬ ‫دابەشبوون بەسەر (پارتی)و (یەكێتی)‬ ‫دا‪ ،‬ئەمە تاچەند راستە؟‬

‫ ئەسڵ و ئەساسی نییەو ئەگەر‬‫ئێمە تائێستا ب��اوەڕم��ان بەخۆمان‬ ‫نەبووبێت‪ ،‬چۆن دەمانتوانی ئیدامەی‬ ‫خۆمان بدەین‪ ،‬ئێمە پارتی و یەكێتی‬ ‫بەدوو حزبی نا نیشتمانی نازانین‪ ،‬بەاڵم‬ ‫تاسەر ئێسقان گلەییمان لێیان هەیە‪،‬‬ ‫بە درێژایی مێژووی زەحمەتكێشان‬ ‫یەكگرتووترین سەركردایەتی و پاكترین‬ ‫سەركردایەتی ئەم سەركردایەتییەی‬ ‫ئێستایە‪ ،‬بەاڵم زۆرجار بیروبۆچوونەكان‬ ‫وەك یەك نین لەسەر ئەو دوو حزبە‬ ‫حوكمڕانییەی هەرێمی كوردستان‪.‬‬ ‫* دوا پرسیارم ئەوەیە‪ ،‬تۆ وەكو‬ ‫هاوسەرۆكی حزبی زەحمەتكێشانی‬ ‫كوردستان‪ ،‬دڵنیایی دەدەی���ت بە‬ ‫دۆست و الیەنگرو ئەندامانتان كە‬ ‫كۆنگرە سەركەوتووبووەو توانیویەتی‬ ‫وەرچەرخانێكی سیاسی و كۆمەاڵیەتی‬ ‫دروست بكات؟‬ ‫ ئێمە ك��ۆن��گ��رەم��ان ب��ۆ ئەو‬‫وەرچ��ەرخ��ان��ە بەست ك��ە بتوانێت‬ ‫ل��ەڕووی سیاسی و كۆمەاڵیەتییەوە‬ ‫ك��اری گرنگ بكات و وەرچ��ەرخ��ان‬ ‫دروست بكات‪ .‬دڵنیام ئەنجامەكانی‬ ‫كۆنگرە دەبێتە تەكانێكی باش لەژیانی‬ ‫رێكخراوەییماندا‪ .‬ئومێد دەكەم لەدوای‬ ‫كۆنگرە دام و دەزگ��ا حزبییەكانمان‬ ‫بەشێوەیەكی باشتر رێكبخەینەوە‪.‬‬

‫لە شێوازی‬ ‫ئـیشكردنماندا‬ ‫دەقمان گرتووە‬ ‫بە شێوازێكەوە‬ ‫لە سیاسەت‬ ‫كە حزبەكانی‬ ‫تر دەقیان‬ ‫پێوەگرتووە‬ ‫گۆڕانكاری لە حزبدا‬ ‫روویداوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لە ئاست داخوازی‬ ‫تێكۆشەرەكانی‬ ‫حزبی‬ ‫زەحمەتكێشاندا‬ ‫نییەو نەبووە‬ ‫هەژموونی دوو‬ ‫ئیدارەیی و حزبی‪،‬‬ ‫بە سەركۆی‬ ‫جومگەكانی‬ ‫حوكمڕانێتی ئەم‬ ‫هەرێمەوە دیارە!‬


‫یەكگرتووی ئیسالمییش رەخنەی هەیە‬ ‫ئەگەرچی یەكگرتووی ئیسالمیی كوردستان لەهەندێ بۆنەو هەڵوێستی فەرمیی خۆیاندا پشتگیرییان لەسیاسەتی ناردنە‬ ‫دەرەوەی نەوتی هەرێمی كوردستان دەكەن‪ ،‬بەاڵم هاوكات لەسەر وروژاندنەوەی ئەو رەخنانە لەحكومەت بەردەوامن‬ ‫كە پەیوەندیی بە نەبوونی شەفافییەتەوە هەیە سەبارەت بە داهاتی فرۆشتنی نەوت و چارەنووسی ئەو داهاتانە‪.‬‬ ‫یەكگرتوو لەم بارەیەوە هێشتا بەرچاوی روون نییە كە ئەو داهاتە چۆن و چەندە و چی لێكراوە‪.‬‬

‫‪29‬‬

‫بایەخی بوون بە پارێزگای هەڵەبجە لە چیدایە؟‬

‫«هەندێ الیەنی سیاسیی پێیانخۆش نییە‬ ‫هەڵەبجە بكرێتە پارێزگا!»‬ ‫گۆران ئەدهەم‪ ،‬قائیمقامی قەزای هەڵەبجە‪:‬‬

‫دەنگۆی ئەوە هەیە‬ ‫الیەنێكی سیاسی‬ ‫راپۆرتی وەستان و بوون‬ ‫بەپارێزگای هەڵەبجەی‬ ‫دابێت بە مالیكی‪،‬‬ ‫هیوادارم ئەو دەنگۆیانە‬ ‫راست نەبن‬ ‫قائیمقامی هەڵەبجە‪ ،‬لەڕووی سیاسی و ئابووری‬ ‫و ئیداری و كۆمەاڵیەتییەوە‪ ،‬باس لە بایەخی بوون‬ ‫بەپارێزگای هەڵەبجە دەكات‪ ،‬لەڕووی مێژووییشەوە‬ ‫كە كاتێك باس لە شاری هەڵەبجە دەك��ات‪ ،‬دەڵێت‪:‬‬ ‫ماوەی (‪ )125‬ساڵە قەزایەو كۆنترین قەزای عێراقە‪،‬‬ ‫داوای بوون بە پارێزگای هەڵەبجە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی‬ ‫(‪ )1968‬لەو ساڵەدا زۆربەی قەزاكانی تر كران بە پارێزگا‪،‬‬ ‫بەاڵم هەڵەبجە نەكرا بەپارێزگا‪ ،‬بەهۆی ئەوەی خاوەنی‬ ‫هەڵوێستی سیاسی ب��ووە‪ .‬گ��ۆران ئەدهەم قائیمقامی‬ ‫هەڵەبجە‪ ،‬گەلێك تەوەرو پرسیاری تر لەم چاوپێكەوتنەدا‬ ‫دەوروژێنێت‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬مەم ئارام‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫هاوسەری شەهید كاوە گەرمیانی‬ ‫لەبەر ئەوەی ئەنجامی بڕیارەدانی دادگا سەبارەت بە كەیسی تیرۆركردنی شەهید كاوە گەرمیانی بەپێی چاوەڕوانی و‬ ‫پێشبینییەكانیان نییە‪ ،‬بنەماڵەی شەهید كاوە نیگەران و تووڕەن‪ ،‬خانمی هاوسەری كاوە گەرمیانیش لە هەندێ لێدواندا‬ ‫و الی زۆرێك لەوانەی بەسەریان كردۆتەوە رەخنەی ئەوەی لەكاربەدەستانی گەرمیان گرتووە كە پشتگیرییان ناكەن لە‬ ‫كەیسەكەدا‪ ،‬ئەمەش تەواو تووڕەی كردوون و ئازاریان دەدات‪.‬‬

‫‪30‬‬

‫هەندێك الیەنی‬ ‫سیاسی كە لە‬ ‫هەڵەبجە دەبن‪،‬‬ ‫پشتگیری لە‬ ‫بەپارێزگابوونی‬ ‫هەڵەبجە دەكەن‬ ‫و كە دەچنە‬ ‫دەرەوەی هەڵەبجە‬ ‫قسەیەكی تر‬ ‫دەكەن‬

‫لە ساڵی (‪)1968‬دا‬ ‫زۆربەی قەزاكانی‬ ‫عيراق كران بە‬ ‫پارێزگا‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هەڵەبجە نەكرا‬ ‫بەپارێزگا‪ ،‬بەهۆی‬ ‫هەڵوێستی‬ ‫سیاسییەوە‬

‫* بایەخی بوون بە پارێزگای‬ ‫هەڵەبجە لەچیدا دەبیندرێتەوە؟‬ ‫ ل��ەڕووی سیاسی و ئیداری‬‫و كۆمەاڵیەتی و دەت��وان��م بڵێم‬ ‫لە هەموو رووەكانەوە گرنگی و‬ ‫بایەخی خۆی هەیە‪ ،‬شاری هەڵەبجە‬ ‫ماوەی (‪ )125‬ساڵە قەزایەو كۆنترین‬ ‫ق��ەزای عێراقە‪ ،‬هەقی خۆیەتی‬ ‫ببێتە پارێزگا‪ .‬لەڕوویەكی تریشەوە‬ ‫پێگەی هەرێمی كوردستان بەهێز‬ ‫دەك���ات و پ��ارێ��زگ��ای��ەك��ی ت��ر بۆ‬ ‫هەرێمی كوردستان زیاد دەكات‪،‬‬ ‫دەتوانم بڵێم كۆڵەكەی سیاسی و‬

‫ئابووری هەرێم بەهێزتر دەكات‪،‬‬ ‫سوودەكانی ئەوەندە زۆرن رەنگە‬ ‫ل��ە چاوپێكەوتنێكی ئاوەهاییدا‬ ‫نەتوانم باسیان لەبارەوە بكەم‪.‬‬ ‫* ئەو میكانیزمانە چین كە‬ ‫دەبێتە هۆی پێشكەوتنی ناوچەكە؟‬ ‫ م��ی��ك��ان��ی��زم��ەك��ان زۆرن‪،‬‬‫گ��ەش��ەك��ردن��ێ��ك��ی ب���اش ب��ەش��اری‬ ‫هەڵەبجەوە دیارە‪ ،‬شاری هەڵەبجە‬ ‫خاوەنی كۆمەڵێك بنەمایە كە وای‬ ‫لێدەكات ببێتە پارێزگاو سوودی بۆ‬ ‫هەموو ناوچەكە هەبێت‪ .‬باشترین‬ ‫شوێنی گەشتیاری لە هەڵەبجەدا‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫هەیە‪ ،‬زیاتر لە (‪)30‬ی شوێنی‬ ‫گەشتیاری لەم پارێزگایەدا هەیە‪،‬‬ ‫دووری نێوان پارێزگای هەڵەبجەو‬ ‫واڵتی ئێران (‪ )80‬كیلۆ مەتر دەبێت‪،‬‬ ‫باشترین زەوی كشتوكاڵی لەم‬ ‫ناوچەیەدا هەیە‪.‬‬ ‫* ئەوەشمان لەبیرنەچێت ئەو‬ ‫شوێنە گەشتیارانەی تۆ باست كرد‪،‬‬ ‫زۆربەمان بینیومانن كە كەمترین‬ ‫مواسەفاتی گەشتیاریان تێدایە‪ ،‬واتا‬ ‫ئەگەر بەجددی دەستنەكرێت بە‬ ‫بنیادنانەوەی ئەو شوێنە گەشتیاریانە‬ ‫وەكو ئەوە وایە الیەنێكی گرنگی‬ ‫ئابووریمان لەو پارێزگایە فەرامۆش‬ ‫كردبێت‪ ،‬س��ەرب��اری كۆمەڵێك‬ ‫پڕۆژەی تەواو نەكراو یان تەواو‬ ‫كراو سەقەت! باشە نەدەكرا پێش‬ ‫ئەوەی هەڵەبجە بكرایەتە پارێزگا‬ ‫كۆی هەموو ئەو شوێنە گەشتیارو‬ ‫پ��ڕۆژە خزمەتگوزاریانە ت��ەواو‬ ‫بكرانایە؟‬ ‫ ق��س��ەك��ەت زۆر ت���ەواوە‪،‬‬‫بۆ زانیاری جەنابیشت حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستان (‪ )13‬ملیار‬ ‫دیناری بۆ سەیرانگای ئەحمەدئاوا‬ ‫س���ەرف���ك���ردووە‪ ،‬ب���ۆ زان���ی���اری‬ ‫جەنابیشتان ئەو شوێنە گەشتیاریانە‬

‫زۆرب��ەی��ان موڵكی هاوواڵتیانن‬ ‫و ناتواندرێت ه��ەروا بە ئاسانی‬ ‫دەستكاری بكرێن‪ .‬تا ئاستێكی‬ ‫باش نەتواندراوە سوود لەو شوێنە‬ ‫گەشتیاریانە وەربگیرێت!گرنگیشە‬ ‫هاوواڵتیانیش خزمەتی ئەو شوێنە‬ ‫گەشتیاریانە بكەن و وا بزانن ماڵی‬ ‫خۆیانە‪ ،‬واتا دەبێت بە حكومەت‬ ‫و الیەنی پەیوەندیدارو هاوواڵتیان‬ ‫خزمەتی ئەو شوێنە گەشتیاریانە‬ ‫بكەن‪.‬‬ ‫* وەك��و ئ��ەوەی بینیمان و‬ ‫بیستمان هەندێك شارۆچكە‬ ‫بەچوونەسەر هەڵەبجە ل��ەڕووی‬ ‫ئ��ی��داری��ی��ەوە ن���اڕازی���ن وەك��و‬ ‫ق��ەزای سەید س��ادق‪ ،‬هەندێك‬ ‫ب��ی��ان��ووی��ان ری���زك���ردووە گوایە‬ ‫ئەگەر بچنەسەر هەڵەبجە پڕۆژە‬ ‫خزمەتگوزارییەكانیان بەشێوەیەكی‬ ‫ج��ددی پێ ناگات‪ ،‬ئایا ل��ەڕووی‬ ‫ئیدارییەوە ئەوە تا چەند راستە؟‬ ‫ م�����ن ل�����ەگ�����ەڵ ئ����ەو‬‫بیركردنەوەیەدا نیم‪ ،‬دەبوایە ئەو‬ ‫برادەرانە چاوەڕێی ئەوەیان بكردایە‬ ‫ب��وون بە پارێزگای هەڵەبجە لە‬ ‫پەرلەمانی عێراقدا یەكالببوایەتەوە‬ ‫ئ��ەوج��ا قسەی خ��ۆی��ان بكردایە‪.‬‬


‫یەكێتی و پارتی تۆمەتبار دەكەن‬ ‫لەچەند كۆبوونەوەو دیدارێكی ئەم رۆژانەیاندا‪ ،‬سەركردەكانی هەردوو پارتی ئۆپۆزسیۆنی ئیسالمی ( یەكگرتووی‬ ‫ئیسالمی و كۆمەڵی ئیسالمی) بە راشكاوی دەستی تۆمەتیان بۆ پارتی دیموكرات و یەكێتیی نیشتمانی راكێشاوە و پێیانوایە‬ ‫ئەوان خۆیان لەپشت دواخستنی پێكهێنانی كانینەی نوێی حكومەتەوەن‪ ،‬ترسیشیان لەوە هەیە كە سیناریۆیەك لەئارادا‬ ‫بێت بۆ ئەوەی بەشداریكردنی ئەوان لەحكومەت بە پێگەیەكی الوازبێت بەو پێیەی هەردوو حزبی فەرمانڕەوا تەنها‬ ‫بایەخ بە بزووتنەوەی گۆڕان دەدەن‪.‬‬

‫‪31‬‬

‫حكومەتی هەرێمی كوردستان لە‬ ‫دەس��ەاڵت��ی��دا هەیە بەشێوەیەكی‬ ‫یاسایی ئەوە یەكالبكاتەوە ئەگەر‬ ‫هاتوو قەزایەك بەزۆربەی دەنگ‬ ‫نەیانوویست بچنەسەر پارێزگای‬ ‫هەڵەبجە‪ .‬لەو ب���اوەڕەدام ئەگەر‬ ‫بێت و ئ��ەو قەزایانەی تر وەكو‬ ‫سەید س��ادق و پێنجوێن لەكاتی‬ ‫خۆیدا كاولكران‪ ،‬دڵنیایان دەكەم‬ ‫بە پارێزگابوونی هەڵەبجە ئەو‬ ‫ق��ەزای��ان��ەش س��وودم��ەن��د دەب��ن‪.‬‬ ‫خۆشبەختانە چەند كۆمپانیایەكی‬ ‫نەوتی روویان لە هەڵەبجە كردووە‪،‬‬ ‫ئەگەر بێت و ئ��ەو كۆمپانیایانە‬ ‫بكەونەكار‪ ،‬بەرنامەی پترۆ دۆالر لە‬ ‫هەڵەبجەدا جێبەجێ دەبێت‪ ،‬ئەو‬ ‫بەرنامەی پترۆ دۆالرەش سوودی‬ ‫ت��ەواوی دەبێت بۆ ئەو قەزایانەو‬ ‫دەوروپشتیان‪ .‬پێمخۆشە ئەوەش‬ ‫بڵێم‪ ،‬ت��رس لە بە پارێزگابوونی‬ ‫هەڵەبجە بنەمایەكی واقیعی نییە‪،‬‬ ‫داوا لەو قەزایانە دەكەم پشتگیریی‬ ‫لە بەپارێزگابوونی هەڵەبجە بكەن‪،‬‬ ‫چونكە لە داه��ات��وودا سوودێكی‬ ‫زۆریان پێدەگات‪.‬‬ ‫* تۆ وەكو قائیمقامی هەڵەبجە‪،‬‬ ‫بەڵێن دەدەیت بەو قەزایانە ئەگەر‬

‫ب��وون بە پارێزگای هەڵەبجە لە‬ ‫پەرلەمانی عێراق یەكالبۆوەو ئەو‬ ���پ��ڕۆژە خزمەتگوزارییانەی تێدا‬ ‫جێبەجێكرا‪ ،‬س��وودی ت��ەواوی��ان‬ ‫پێدەگەیەنن؟‬ ‫ دڵنیایان دەك��ەم��ەوە‪ ،‬كە‬‫خزمەتیان دەكەین و لەڕابردووشدا‬ ‫توانیومانە بەشبەحاڵی دەسەاڵتمان‬ ‫خزمەتمان كردوون‪.‬‬ ‫* هەست ن��اك��رێ ب��وون بە‬ ‫پارێزگای هەڵەبجە‪ ،‬لەالیەن هەندێ‬ ‫الیەنی سیاسیی كوردییەوە بە‬ ‫سیاسی كرابێ و بیانەوێت لەو‬ ‫رێگەیەوە پشێوی و نا ئارامی زیاتر‬ ‫دروست بكەن؟‬ ‫ ب��ە تەئكید ئ��ەو حاڵەتە‬‫هەیە! هەندێك الیەنی سیاسی‬ ‫كە لەكاتێكدا لە هەڵەبجە دەبن‬ ‫پشتگیریی ل��ە بەپارێزگابوونی‬ ‫هەڵەبجە دەك���ەن و ك��ە دەچنە‬ ‫دەرەوەی هەڵەبجە قسەیەكی تر‬ ‫دەكەن‪ ،‬بە ئاشكرا ئەو كارە دەكەن‬ ‫و دەت��وان بڵێم بە ناڕاستەوخۆیی‬ ‫ئ���ەوەی���ان ك�����ردووە‪ ،‬هەندێك‬ ‫الیەن لەو رێگەیەوە ویستوویەتی‬ ‫سوودی سیاسی بۆ خۆی بچنێتەوە‪،‬‬ ‫بمانەوێ و نەمانەوێ هەڵەبجە‬

‫شوێنە‬ ‫گەشتیارییەكانی‬ ‫سنووری‬ ‫هەڵەبجە‪،‬‬ ‫زۆربەیان موڵكی‬ ‫هاوواڵتیانن‬ ‫و ناتواندرێت‬ ‫هەروا بە ئاسانی‬ ‫دەستكاری بكرێن‬

‫ترس لە بە‬ ‫پارێزگابوونی‬ ‫هەڵەبجە‬ ‫بنەمایەكی‬ ‫واقیعی نییە‪،‬‬ ‫داوا لەو قەزایانە‬ ‫دەكەم پشتگیریی‬ ‫لە بەپارێزگابوونی‬ ‫هەڵەبجە بكەن‬

‫سمبولێكی نێودەوڵەتی هەیەو هەر‬ ‫دژایەتییەكی هەڵەبجە بەخراپی‬ ‫بەسەریاندا دەشكێتەوە‪.‬‬ ‫* دەتوانیت ئەوەم پێ بڵێیت‪،‬‬ ‫ئەو الیەنانەی بە ناڕاستەوخۆیی‬ ‫دژایەتی بوون بەپارێزگای هەڵەبجە‬ ‫دەكەن چ الیەنێكی سیاسییە؟‬ ‫ ن��ام��ەوێ��ت ن��اوی��ان ب��ەرم‪،‬‬‫دەنگۆی ئەوە هەیە الیەنێكی سیاسی‬ ‫راپۆرتی وەستان و بوون بەپارێزگای‬ ‫هەڵەبجەی دابێت بە مالیكی تا‬ ‫بیوەستێنێ و رەتیبكاتەوە‪ ،‬هیوادارم‬ ‫ئەو دەنگۆیانە راست نەبن‪.‬‬ ‫* هەندێك لەڕۆشنبیرەكانی‬ ‫شاری هەڵەبجە‪ ،‬پێیانوایە ئەگەر‬ ‫لەڕابردوودا هەڵەبجە خزمەتی زیاتر‬ ‫بكرایە بەدڵی دانیشتوانی شارەكە‬ ‫خۆی‪ ،‬چ پێویستییەكی بەوە هەبوو‬ ‫بكرایەتە پارێزگا‪ ،‬ئەو رۆشنبیرانە‬ ‫شتێكی دیكەش دەڵێن ئەگەر وەكو‬ ‫ناوبانگ بێت ناوبانگی هەڵەبجە‬ ‫بەهۆی ئەو كارەساتەی بەسەری‬ ‫هاتووە ناو ناوبانگێكی زیاتری لە‬ ‫ناوخۆو دنیادا پەیدا كردووە ئیتر‬ ‫چ پێویستییەكی بە بوون بە پارێزگا‬ ‫هەبووە؟‬ ‫‪ -‬ب��وون ب��ە پارێزگا گرنگی‬

‫تایبەتی خۆی هەیە لەڕووی سیاسی‬ ‫و ئیداری و كۆمەاڵیەتییەوە‪ ،‬لەڕووی‬ ‫ئ��اب��ووری��ی��ەوە بووژاندنەوەیەكی‬ ‫گ��ەورە روو لەناوچەكە دەك��ات‬ ‫و دەبێتە مەرجەع بۆ قەزاكانی‬ ‫دەوروپ��ش��ت��ی‪ ،‬پێشتریش باسی‬ ‫ئ��ەو س��وودان��ەم ك��رد ئەگەر بێت‬ ‫و هەڵەبجە بكرێتە پارێزگا‪ ،‬لە‬ ‫مەسەلەی سەاڵحیاتەكانیشەوە بوون‬ ‫بە پارێزگا سەاڵحیاتەكانی زۆرتر‬ ‫دەبن‪ ،‬بۆ زانیاریشتان داوای بوون‬ ‫بە پارێزگای هەڵەبجە دەگەڕێتەوە‬ ‫بۆ ساڵی (‪ )1968‬لەو ساڵەدا زۆربەی‬ ‫قەزاكانی تر كران بە پارێزگا‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هەڵەبجە نەكرا بەپارێزگا‪ ،‬بەهۆی‬ ‫ئەوەی خاوەنی هەڵوێستی سیاسی‬ ‫و لەڕووی رۆشنبیریشەوە زۆرێك‬ ‫لەو شاعیرو نووسەرانەی خاوەن‬ ‫هەڵوێستی سیاسی بوون لەم شارەدا‬ ‫لە دایكبوون و پێگەیشتوون‪.‬‬ ‫* دوا پرسیارم ئەوەیە‪ ،‬تۆ‬ ‫وەكو قائیمقامی هەڵەبجە‪ ،‬بوون‬ ‫بەپارێزگای هەڵەبجەت پێ گرنگترە‬ ‫یان زۆری پڕۆژە خزمەتگوزارییەكان‬ ‫بۆ ئەو ناوچەیە؟‬ ‫ هەردووكیانم پێباشە‪ ،‬چونكە‬‫هەردووكیان پەیوەستن بەیەكەوە‪.‬‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫رەخنەی یەكێتی لە ئیدارەی پارتی‬ ‫رووداوی ژێر ئاوكەوتنی دەیان ماڵ و ئەو زەرەر و زیانانەش كە بە هۆی الفاوەكەی رۆژی ‪1/28‬ی هەردوو شاری‬ ‫هەولێرو دهۆك و چەند شارۆچكەیەكەوە لە هاوواڵتیانی ئەو شارو ناوچانە كەوتوون‪ ،‬بوونە هۆی بەرزبوونەوەی‬ ‫دەنگی ناڕەزایی دانیشتووانی ئەو ناوچانە لە حكومەتی هەرێم لەسنوری نفوزی پارتی دیموكراتی كوردستاندا‪ ،‬یەكێتیی‬ ‫نیشتمانییش رەخنەی ئەوەی هەیە كە پارێزگاكانی هەولێرو دهۆك لەسەر بنەمایەكی ئەندازەییی كە شایستەی شارەكان‬ ‫بێت‪ ،‬تۆڕی ئاوەڕۆی بۆ خەڵكەكەی دابین نەكردووە‪.‬‬

‫‪32‬‬

‫نووسەرێكی ئیسالمی‪ ..‬كورد‪ ،‬بە زیندوكەرەوەی‬ ‫دین دەزانێ و مێژووش دەكاتە شاهێد‬

‫عومەر یوسفی‪ ،‬تایبەت بە «وااڵپرێس»‪:‬‬

‫حزبێك كە جیهادی بێت و بۆ خوا كاربكات‪ ،‬ناب ‌ێ‬ ‫ئاسوودەیی كوردانی نەوێ‪ ،‬دەنا لەبنەمادا لەگەڵ‬ ‫خواكەیدا درۆ دەكات‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫بیرۆكەیەك لەكەناڵی رووداو‪-‬دا‬ ‫بەپێی هەندێ زانیاری كە وااڵپرێس پێی گەیشتووە‪ ،‬ژمارەیەك لە كارمەندانی كەناڵی ئاسمانی رووداو لەگەڵ ئەوەدان‬ ‫كە كەناڵەكەیان مۆركی وابەستەیی بە پارتی دیموكراتی كوردستانەوە كاڵتر بكاتەوەو بتوانێت بەشێوەیەكی پیشەییتر‬ ‫مامەڵە لەگەڵ رووداوەكاندا و ئەو هەوااڵنەش بگوێزێتەوە كە رەخنەی تیایە بۆ سەر پارتی‪ ،‬بەاڵم تائێستا ئەم بیرۆكەیە‬ ‫تەنها وەك بیرۆكە ماوەتەوەو لەناو بەشێك لەكارمەندەكاندا باسدەكرێت و بڕیاری لێ نەدراوە‪.‬‬

‫‪33‬‬ ‫* تا بێت ئیسالمی سیاسی‬ ‫جیهادی‪ ،‬روو ل��ەف��راوان بوونە‪،‬‬ ‫بەتایبەتی ئەو رووداوان���ەی لەم‬ ‫دواییەدا رووی��ان دا كە بەشێكی‬ ‫زۆری پارێزگای ئەنبار لەالیەن‬ ‫دەوڵ���ەت���ی ئیسالمی ع��ێ��راق و‬ ‫ش���ام(داع���ش)وە ك��ۆن��ت��رۆڵ ك��را‪،‬‬ ‫هەروەها تەقینەوەكەی باڵیۆزخانەی‬ ‫ئێران لەبەیروت‪ ،‬ئەو رووداوان��ەو‬ ‫چەندان رووداوی تر ئەوەمان پێ‬ ‫ناڵێن كە ناوچەكە لەكواڵنێكی نوێی‬ ‫بەردەوام دایە؟‬ ‫ ئیسالم وەكو عەقیدەو یاسای‬‫بەڕێوەبردن كاریگەری لەكایەكانی‬ ‫ژیاندا هەبووەو دەب �ێ‌‪ ،‬لە بواری‬ ‫عەقیدەدا جەزبەیەكی وا بەهێزی‬ ‫هەیە كە ناكرێ‌ دژایەتی بكرێت‪،‬‬ ‫ب��وون��ی خ��وای��ەك و قیامەتێكی‬ ‫وا م��ەت��رس��ی��دارو ل��ە هەمانكاتدا‬ ‫مژدەبەخش‪ ،‬وایكردووە كە تاكەكان‬ ‫بەرەو خۆی كێش بكات‪ .‬لەبواری‬ ‫رامیاریشدا‪ ،‬بەهۆی ئەوەی كە دین‬ ‫بۆ بەرپاكردنی دادگ���ەری و رێك‬ ‫بەڕێوەبردنی ژی��ان‪ ،‬گونجاوە‪ .‬بۆ‬ ‫دەوڵەتداری و مامەڵە رامیارییەكان‬ ‫و بازرگانی و كشتوكاڵ و هەموو‬ ‫مەوداكانی دیكەش‪ ،‬هەروەتر لە‬ ‫هیچی ك��ەم نییە‪ .‬ه��ۆك��اری ئەو‬ ‫بەرفراوانبوونەی لەم سەردەمەشدا‪،‬‬ ‫هەر ئەو بۆچوونە قواڵنەن كە تاك‬ ‫و كۆمەڵ دەخاتەسەر ئەو باوەڕەی‬ ‫كە ئەگەر كار بەیاساو رێساكانی‬ ‫ئیسالم بكرێت‪ .‬ئەمڕۆش بوونی نا‬ ‫دادگەری كۆمەاڵیەتی چ لە مامەڵەی‬ ‫رۆژان���ەدا‪ ،‬چ وەك دەوڵ��ەت��داری‪،‬‬ ‫تێروپڕی هەندێكان و قاقڕی و بێ‌‬ ‫بژێوی كۆمەڵێكی دی‪ ،‬وادەك��ات‪،‬‬ ‫هەندێ لەژیان تێر ببن‪ ،‬چونكە‬ ‫بەلەدەستدانی هیچ شتێ‌ شتێك ون‬ ‫ناكەن‪ .‬هۆكارێكی گرنگی دیكە بۆ‬ ‫ئەم پەرەسەندنانەو چڕبوونەوەی‬ ‫دژای��ەت��ی��ی��ەك��ان��ی ب��ۆچ��وون��ی جیاو‬ ‫الیك گەرایی و یەكتا پەرستانە كە‬ ‫ب���ەردەوام لە ب��ەرزب��وون��ەوەدای��ە‪.‬‬ ‫هیچكامیان لەبەرئەویدی داناهێنێ‪،‬‬ ‫تەنانەت لە دەوڵەتی دیموكراتیشدا‪،‬‬ ‫ئەم كێشمە كێشمە كۆتایی پێ نایەت‬

‫شرۆڤەكارێكی ئیسالمی سیاسی‪ ،‬باس لەوە دەكات لە مەترسیدارترین‬ ‫كاتی دوژمنەكانماندا چاوێكیان هەر لەسەر كوردە‪ ،‬هەتا رێگری لە‬ ‫ئازادبوونی بكەن! حكومەتی هەرێمیش بەدەستكەوتێكی گرنگ‬ ‫دادەنێت‪ ،‬بۆیە بە ئەركی هەموو الیەكی دەزانێت ئەو حكومەتە‬ ‫بپارێزرێت لە هەڕەشەی دەرەكی و ناوەكی‪ .‬عومەر یوسفی‪ ،‬ئەندامی‬ ‫دەستلەكاركێشاوەی سەركردایەتی بزوتنەوەی ئیسالمی‪ ،‬لە دیمانەیەكدا‬ ‫كە «وااڵپرێس» لەگەڵیدا سازیداوە‪ ،‬راشكاوانە بیروبۆچوونەكانی خۆی‬ ‫لەسەر رێكخراو حزبە جیهادییە ئیسالمییەكان دەخاتەڕوو‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬عومەر ئیسماعیل مارف‪ -‬قەاڵدزێ‬ ‫و بەداواكردنی‬ ‫جیایی دیین لە‬ ‫دەوڵەت دەگاتە‬ ‫ئ�����ەوپ�����ەڕی‪،‬‬ ‫چونكە ئەهلی‬ ‫ب�����اوەڕ ئ��ەم��ە‬ ‫ب���ەن���اك���ارای���ی‬ ‫ك��ردن��ی دیین‬ ‫ل��ەك��ای��ەك��ان��ی‬ ‫ژی��ان دەزان���ن‪.‬‬ ‫پە ر ا و ێزخستنی‬ ‫ب���اوەڕو ك��ورت هەڵێنانی لەچوار‬ ‫دیواری تاكدا‪ ،‬بەئیهانەی بەدوور لە‬ ‫قابیلی گوزەرو تێپەڕین بەسەریانەوە‪،‬‬ ‫دادەنێن‪ .‬كەواتە‪ :‬دیموكراسی لەسەر‬ ‫ئەم هەموو بانگەشەی كە بۆ پێكەوە‬ ‫ژیان هەیەتی‪ ،‬ناكارابووە لە لێكدان‬ ‫و قاڵكردنی ئایدیاكان لەبۆتەیەكدا‪.‬‬ ‫بوونی خەڵكی خودان عەقیدەی‬ ‫دینی‪ ،‬بەتایبەتی لە پارێزگای ئەنباردا‬ ‫ك��ە پرسیاری ل��ەب��ارەوە دەك��ەن‪،‬‬ ‫ب��ەرچ��او و دی���ارەو لە سەردەمی‬ ‫رژێمی دیكتاتۆریشدا هەر وابووە‪.‬‬ ‫ئ��ەم��ە وەاڵم����ی ئ���ەو پ��رس��ی��ارەی��ە‬ ‫كە بۆ بەتایبەتی ل��ەم ناوچەیەدا‬ ‫ئەم (غەلەیانی عەقیدەیی)یە‪ ،‬لە‬ ‫هەڵچووندایە؟! ئەویش دەگەڕێتەوە‬ ‫بۆ ئەو م��ەودا سوننییەی كە لێرە‬ ‫بوونی هەیە‪ ،‬وێ��ڕای بەرپابوونی‬ ‫دەسەاڵتی شیعە‪ ،‬دوابەدوای جەنگی‬ ‫گ��ەردەل��ول��ی بیابان لەعێراقداو‬ ‫پەراوێزبوونی سوننە لە دەسەاڵتی‬ ‫سەرەكی‪ .‬هەڵكەوتەی خاكی ئەم‬ ‫ناوچەیە بۆ بەرفراوانبوونی زەمینە‬

‫ب����ۆ ك��ێ��ش��م��ە‬ ‫ك��ێ��ش��م��ەك��ان‬ ‫ل��ەن��اوچ��ەك��ەدا‪،‬‬ ‫الی�������ەك�������ی‬ ‫دەگ���ەڕێ���ت���ەوە‬ ‫ب�����ۆ ن��زی��ك��ی‬ ‫ل���ەس���ن���ووری‬ ‫س�����وری�����ا ك��ە‬ ‫لە بۆ شا ییە كی‬ ‫ئ��ی��داری��دا رۆژ‬ ‫ب���ەڕێ���دەك���ات‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەوی روونە ئەوەیە‪ ،‬ئەوەی‬ ‫لە ئەنبارو فەلوجەدا هەیە بۆ بوونی‬ ‫رێكخراوی (داع��ش) ناگەڕێتەوە‪،‬‬ ‫بەڵكو تەنها ژینگەیەكی گونجاوی بۆ‬ ‫دروستكردووە هەتا لەم هەرەج و‬ ‫مەرەجەی نێوان شیعەو سوننە كەڵك‬ ‫وەرب��گ��رن و گ��ەرا دابنێت‪ .‬ئەوە‬ ‫سوننییەكانن كە لەشیعە وەتەنگ‬ ‫هاتوون و كەمتر رێگا لەفراژو بوونی‬ ‫وەها رێكخراوێكی سەر بەگۆنگەڵ‬ ‫دەگرن‪ ،‬نەك هەر ئەوە‪ ،‬ئەوە هەر‬ ‫خەڵكی ناوچەكەن كە دەبنە داعش‪،‬‬ ‫بەاڵم هەشیانەو لە مەترسی بوونی‬ ‫ئەم تاقمە ترسیان هەیە‪.‬‬ ‫ك��ی��ن��ەی ش��ی��ع��ە ب��ۆ س��ون��ن��ەو‬ ‫بەپێچەوانەوە‪ ،‬پێشینەیەكی دوورو‬ ‫درێژی هەیە‪ ،‬بەاڵم نەگبەتی سووننە‬ ‫دەگەڕێتەوە بۆ ئەو هاوكارییەی كە‬ ‫لە سەردەمی تاغوتدا‪ ،‬پێشكەشیان‬ ‫ب���ەس���ەدام ك���رد‪ .‬ئ��ەم��ی��ش وەك��و‬ ‫حوكمێكی سەپاو بەهۆی سونن��‬ ‫بوونی سەدام و ناوچەكەیان و ئەو‬ ‫كینەیەی كە س��ەدام لە خومەینی‬

‫هەڵیگرتبوو‪ ،‬رووخانیشی وایكردووە‬ ‫ك��ە س��وون��ن��ە بكەوێتە مەئزەقی‬ ‫مێژووییەوە‪ .‬مەزڵومییەتی شیعەش‬ ‫لەو سەردەمەدا‪ ،‬ئەمڕۆ وایكردووە‬ ‫ك��ە توند دەس��ت ب��ەدەس��ەاڵت��ەوە‬ ‫بگرن و پێداگریان هەبێ بۆ تۆڵەو‬ ‫مەودانەدان بۆ بااڵدەستبوونەوەی‬ ‫سووننە جاریكیدی‪ .‬هەموو ئەمانەو‬ ‫س��ەردەم و گۆڕانكارییەكانیش ئەم‬ ‫بارودۆخەی سەپاندووە كە رێكخراوە‬ ‫جیهادی و ئیسالمخوازەكان لە كەوڵی‬ ‫خۆیان بێنەدەرەوەو بۆ فەترەیەكیش‬ ‫بێت خۆیان بخورێنن‪ ،‬بەپێخۆشبوونی‬ ‫م��ن و ت��ۆش نییە‪ ،‬ئەنجامیشی‬ ‫هەرچی بێت‪ .‬ئەمەش خودی سیراعە‬ ‫دێرینەكەی مرۆڤە‪ ،‬جا راست بن یان‬ ‫نا‪ ،‬هیچ لە مەسەلەكە ناگۆڕێت‪.‬‬ ‫ه��ەر ئ��ەم نموونەی جەنابیشتان‬ ‫هێناتەوە‪ ،‬تەقینەوەی باڵیۆزخانەی‬ ‫ئێران لە لوبنان‪ ،‬پەیوەستە بەو‬ ‫ه��اوك��اری��ك��ردن��ەی ئ��ێ��ران هەیەتی‬ ‫بۆ(حزب اللە)ی لوبنانی و مەدی‬ ‫شیعەگەری و هاوكاریان بۆ بەشار‪.‬‬ ‫* بەهۆی ئەو كردە تیرۆریستیانەی‬ ‫دەوڵەتی ئیسالمی عێراق و شام‬ ‫(داعش) لە سووریاو لوبنان و عێراق‬ ‫چاالكی‬ ‫بەئەنجامیانگەیاندووە‪،‬‬ ‫ئ��ەو رێكخراوە روو لەوەیە كە‬ ‫لەڕێكخراوێكی ناوخۆیی سووریاوە‬ ‫بووبێتە رێكخراوێكی ناوچەیی‪ ،‬كورد‬ ‫لە باشووری كوردستاندا چی بكات‬ ‫بۆ ئەوەی لەحاڵەتی ئامادەباشیدا‬ ‫بێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەو‬ ‫تەوژمە مەترسیدارە؟‬ ‫ هەموو حزب و رێكخراوێك‪،‬‬‫ه��ەوڵ��دەدا م���ەودای ه���ەواداری و‬ ‫پ��ەی��ڕەوی لێكردنی بۆچوونەكانی‬ ‫خۆی و دەسەاڵتی ف��راوان بكات‪.‬‬ ‫ه��ەر ئ��ەم��ەش ب��ووە ل��ەڕاب��ردوودا‬ ‫وای��ك��ردووە‪ ،‬واڵت��ان ب���ەردەوام لە‬ ‫هەوڵی دەستبەسەرداگرتنی ماڵ و‬ ‫سامان و زەوی خەڵكی ت��ردا بن‪،‬‬ ‫تەماعی فراژوو بوون هەرالی گروپێك‬ ‫و دوان��ەوە نییە‪ ،‬ئەو رێكخراوەی‬ ‫دەوڵ��ەت��ی عێراق و شام‪-‬یش ئەو‬ ‫نیازەی هەیە‪ ،‬بەاڵم پێموایە هەوڵێكی‬ ‫كاتی بێت‪ ،‬لەناوی (دەوڵەتی عێراق‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫خۆیان هەڵدەبژێرنەوە‬ ‫بەپێی زانیارییەكانی گۆڤاری وااڵپرێس‪ ،‬زۆربەی هەرە زۆری سەركردایەتیی ئێستای (ی‪.‬ن‪.‬ك) نیازی ئەوەیان هەیە جارێكی‬ ‫تریش خۆیان بۆ پۆستی سەركردایەتی و (م‪.‬س)ی حزبەكەیان هەڵببژێرنەوەو بۆ ئەو مەبەستەش ماوەیەكە لە پەیوەندی و‬ ‫میوانداری و كۆبوونەوەی تایبەتی خۆیانن لەگەڵ خەڵكانی تری ناو حزبەكەدا بۆ ئەوەی متمانەیان پێ ببەخشنەوە‪ ،‬ئەم‬ ‫زانیارییانە لە كاتێكدایە كە بەرپرسانی ئەم حزبە دیاردەی دەستەگەریی بە دیاردەیەكی ناتەندروست لەقەڵەم دەدەن!‪.‬‬

‫‪34‬‬

‫رێكخراوی‬ ‫دەوڵەتی عێراق‬ ‫و شام‪ ،‬نیازی‬ ‫فراوانخوازیان‬ ‫هەیە بەسەر‬ ‫عێراق و شامدا‪،‬‬ ‫ئەمە هەڵەیەكی‬ ‫كوشندەیە‬ ‫بۆیان و لە‬ ‫ئایندەدا تووشی‬ ‫لێكترازانیان‬ ‫دەكات‬ ‫و ش��ام) ئ��ەوە دەخوێنینەوە كە‬ ‫نیازی فراوان خوازیان هەیە بەسەر‬ ‫عێراق و شامدا‪ ،‬ئەمە هەڵەیەكی‬ ‫كوشندەیە بۆیان و لە ئایندەدا‬ ‫تووشی لێكترازانیان دەكات‪ ،‬چونكە‬ ‫نە عێراقییەكان رازی دەك��ات‪ ،‬نە‬ ‫خەڵكی سووریا‪ .‬ئەم دوو دەوڵەتە‬ ‫ل��ە ت���ەواوی جەنگی ك��ەن��داودا‬ ‫دژ بەیەكتر لەجەنگدا ب��وون‪،‬‬ ‫یانی حزبی ژیانەوەی عەرەبی‬ ‫ن��ەی��ت��وان��ی‬ ‫ن����������ەك‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫هەریەكیان پێنەگرێت‪ ،‬بەڵكو لە‬ ‫پیالنیشدا بوون بەرامبەر بەیەك‪،‬‬ ‫دوورتریش لەوە‪ ،‬هەر لە سەرەتای‬ ‫دروس��ت��ب��وون��ی ه����ەردوو (ك��ی��ان)‬ ‫ەوە دان��وی��ان پێكەوە ن��ەك��واڵوە‪.‬‬ ‫هەروەك لە شەڕی (ایام الستە)دا‪،‬‬ ‫عێراق بە بەهانەی هاوكاریكردنی‬ ‫فەلەستینییەكان‪ ،‬سوپای ناردە ناو‬ ‫سوریاو ویستی كۆدێتایان بەسەردا‬ ‫بكات‪ ،‬بەئاشكرا بوونیشیان كەوتنەبەر‬ ‫نەعلەی پیرێژنە سورییەكان و‬ ‫دەرك���ران‪ .‬ئێستا داع��ش دەی��ەوێ‬ ‫بەم حاڵەوە رژێمی دڵخوازی خۆیان‬ ‫لە س��ووری��او عێراق دابمەزرێنن‪.‬‬ ‫ئەمانە هەر ئەو دەستەن كە لەژێر‬ ‫ناوی قاعیدەی ئوسامەو‬ ‫ئەو‬ ‫موشتەقاتەكانی‬ ‫ن��اوەدا بەدیهاتوون و‬ ‫ل��ە ئ��ای��ن��دەش��دا ن��اوی‬ ‫سەیرتریش دەبیستین‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەوەی بۆ ئێمە‬ ‫گرنگە ئ��ەوەی��ە كە‬ ‫ك��ورد چۆن مامەڵە‬ ‫لەگەڵ ئەم دی��اردەدا‬ ‫ب���ك���ات‪ .‬ه��ەرن��ەب �ێ‌‬ ‫ئ��اڕاس��ت��ەی هێرش و‬ ‫مەوجەكانیان‪،‬‬ ‫ر و و ی‬ ‫ل������ەواڵت������ی‬

‫سەقامگیرو ئارامی ئێمە نەبێت كە‬ ‫جگە لە تێكدان و كوشتن بەداخەوە‬ ‫ئامانجێكی دیكەی نییە‪ ،‬بەتایبەتی‬ ‫كە ئێستا لەگەڵ سوپای ئازادیش‬ ‫تێكیداوە‪ .‬هەرچەندە دەبوو ئەوان‬ ‫ئەگەر دینێكی دروستیان هەبا‪،‬‬ ‫نەدەبوو دژی ك��ورد ب��ان‪ ،‬چونكە‬ ‫ئ��ەم دژای��ەت��ی��ی��ەی داع��ش و هەر‬ ‫رێكخراوێكی دیكەی دینخواز بۆ‬ ‫ك���ورد‪ ،‬عەقیدەیان دەخ��ات��ە ژێر‬ ‫پرسیارەوە‪ .‬كورد‪ ،‬زیندووكەرەوەی‬ ‫دیین ب���ووەو م��ێ��ژووش شاهێدی‬ ‫ئەوەیە‪ .‬من وام بەباش دەزانی‪ ،‬كورد‬ ‫خۆی لەكێشە البەالكانەوە نەگلێنێت‪،‬‬ ‫هەرچەندە پێدەچێ‌ هەرچی ناحەزی‬ ‫كوردە كاریان بەالشەڕی كوردەوە‬ ‫نەبێ‌ و هەر دیاردەیەكی تازەش‬ ‫س��ەر ه���ەڵ���دەدات‪ ،‬ب��ێ س��ۆ دژی‬ ‫خواستەكانی ك��وردە‪ ،‬جا ئیسالمیی‬ ‫بن‪ ،‬یان هەر شتێكی دی‪ .‬ئەمەش‬ ‫مەتەڵێكە وازوو بەكەس هەڵنایەت‪،‬‬ ‫وەك ئەوەی كە‪ :‬ئاوی گەرم بۆچی‬ ‫زووتر لەئاوی سارد دەیبەستی! بۆ‬ ‫روو بەڕووبوونەوەش‪ ،‬هەندێ خاڵم‬ ‫ئێستا بەبیردادێت دەیانخەمەڕوو‪:‬‬ ‫یەكەم‪ :‬ئەم راگەیاندنە فیتنە‬ ‫ئ��ەن��گ��ێ��زەی ئەمڕۆ لە‬ ‫ك��وردس��ت��ان ه����ەی����ە‬

‫بوەستێندرێت‪ ،‬چونكە زەمینەی بۆ‬ ‫تەماعی مالیكی و ناحەزانی كورد‬ ‫خ��ۆش��ك��ردووە‪ ،‬هەتا بۆ تێكدانی‬ ‫ئاسایشی هەرێم بیر لەپالن و پیالنی‬ ‫زیاتر بكەنەوە‪.‬‬ ‫دووەم‪ :‬كۆتایهێنان بەبوونی‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن‪ ،‬ئ��ەم��ەش الس��ای��ی‬ ‫كردنەوەیەكی بێجی زیاتر هیچی تر‬ ‫نەبوو‪ ،‬بەتایبەتی بۆ رێكخراوێكی‬ ‫دیینی‪ ،‬بێ مانا دەبێت‪ ،‬كاتێ‌ خوا‬ ‫داوای یەكبوون دەك���ات‪ ،‬داوای‬ ‫ه��اوك��اری ك���ردن ل��ەس��ەر چاكەو‬ ‫خ��وا پەرستی و ه��اوك��ار نەبوون‬ ‫لەسەر خراپەو دوژمن كاری لەوان‬ ‫دەكات‪ .‬یەكێ‌ لەوەیە بڵێ‌‪ :‬جا خۆ‬ ‫حكومەتێكی دینیمان نییە؟ بەاڵم خۆ‬ ‫ئەوانیش لەگەڵ خدری زیندە یەكیان‬ ‫نەگرتبوو!‬ ‫سێیەم‪ :‬دەرن��ەچ��وون��ی هێزی‬ ‫پێشمەرگە لە سنووری كوردستان‬ ‫بۆ بەگژداچوونەوەی تیرۆر‪ ،‬چونكە‬ ‫ئەمە زەمینە خۆش دەكات ئەوانیش‬ ‫بیر لەهاتنە ن���اوەوەی كوردستان‬ ‫بكەنەوە‪.‬‬ ‫چوارەم‪ :‬كۆتایی هێنان بەپیالن و‬ ‫دوژمنایەتی كردنی یەكتر بەتایبەتی‬ ‫لەالیەن یەكێتیی و پارتییەوە‬ ‫كە پاراستنی بااڵنسی‬ ‫ئ��اس��ای��ش��ی‬


‫نەجمەدین كەریم بێ ركابەرە‬ ‫هەندێ لە راپۆرتەكانی رێكخستنەكانی یەكێتی لە شاری كەركوك ئاماژە بەوە دەكەن كە د‪.‬نەجمەدین كەریم‪-‬ی‬ ‫پارێزگاری شارەكە لەالیەن ژمارەیەكی بەرچاو لە عەرەب و توركمانەكانی شارەكەشەوە پشتیوانی لێدەكرێت لە كارو‬ ‫پرۆژەكانی رازین و پێیانخۆشە كە وەك پارێزگار بمێنێتەوە‪ ،‬بۆ ئەو مەبەستەش بەڵێنیان بە رێكخستنەكانی یەكێتی داوە‬ ‫كە وەك كوردەكان دەنگ و متمانەی خۆیانی پێ ببەخشن و هاوكات دەنگیش بە لیستی یەكێتی بدەن‪.‬‬

‫‪35‬‬ ‫هەرێم لە دەستی ئەواندایە‪.‬‬ ‫پێنجەم‪ :‬دان��ان��ی كەناڵێكی‬ ‫ئیسالمیی بەهەر سێ‌ زمانی كوردی‪،‬‬ ‫ع��ەرەب��ی و ف��ارس��ی و لیستێكی‬ ‫سەربەخۆ ب��ۆ موسڵمانانی دەرە‬ ‫حزبی‪ ،‬هەتا كاریگەرییان هەبێت‬ ‫لەڕەتدانەوەی هەر هێرشێكی ئاینزای‬ ‫دوژمنكاری دەرەكیی‪.‬‬ ‫شەشەم‪ :‬دانانی ئەنجومەنێكی‬ ‫ه��اوب��ەش ل��ەزان��ای��ان و الیەنەكان‬ ‫ب��ۆ ناسین و ب��ەرپ��ەرچ دان���ەوەی‬ ‫تێكدەرانە‪.‬‬ ‫حەوتەم‪ :‬گەشەدان بەبێالیەنی‬ ‫و پاراستنی خۆرئاوای كوردستان‪،‬‬ ‫لە دووری لەتێك هەڵچوونی سوپای‬ ‫ئازادو داعش و هێزەكانی بەشار‪.‬‬ ‫هەشتەم‪ :‬پەرەپێدانی هۆشیاری‬ ‫دیینی هەتا ك��اری��گ��ەری هەبێت‬ ‫ل��ەس��ەر ه��اوواڵت��ی��ان��ی ه��ەرێ��م بۆ‬ ‫ئەوەی نەكەونە داوی خزمەتكردن‬ ‫بەدوژمنكاران بەناوی دیینەوە‪.‬‬ ‫نۆیەم‪ :‬هەوڵدان بۆ كۆتاییهێنان‬ ‫بەو خۆپیشاندانانە كە لەهەرێمدا‬ ‫دەكرێن‪ ،‬بە بەهانەی جۆراوجۆر كە‬ ‫هەق بن یان نا‪ ،‬پشێوی دەنێنەوەو‬ ‫هەیبەتی ك��ورد ل��ەن��اوەو دەرەوە‬ ‫دادەبەزێنن‪.‬‬ ‫* بۆچی ح����زب����ە‬

‫ئیسالمییە كوردییەكان لە هەرێمی‬ ‫كوردستاندا‪ ،‬سیاسەتێكی روون و‬ ‫یەكگرتوویان بەرامبەر بەو رێكخراوە‬ ‫تووندڕەوانە نییە‪ ،‬مەبەست لەو‬ ‫ناڕوونییە چییە؟‬ ‫ لەوەوە سەرچاوەی گرتووە كە‬‫ناخوازن كێشە ناوخۆییەكانیان روو‬ ‫لەزیاد بوون بێت‪ ،‬چونكە بۆچوونی‬ ‫تاكەكانی ناو ئەو حزبە ئیسالمیانەو‬ ‫جەماوەرەكەشیان خاوەنی بۆچوونی‬ ‫ج��ۆراوج��ۆرن‪ ،‬تەنانەت دەرب��ارەی‬ ‫ئەو حزبە جیهادیانەی ئەمڕۆ هەن‪،‬‬ ‫لەكاتێكدا ئ���ەوان بێسڵەمینەوە‬ ‫سیاسەتی روون و ئاشكرایان دەبارەی‬ ‫ئەمان هەیەو دژیانن‪ .‬بەشێكیشی‬ ‫دەگەڕێتەوە بۆ ئەو خوێن ساردییەی‬ ‫كە تێكڕای تاكی كوردی لەڕاست گەل‬ ‫و كێشە نەتەوایەتییەكەیان هەیانە‪.‬‬ ‫ه��ەرچ��ەن��دە م���ەالو مینبەرەكان‬ ‫درێغیان نەكردووە لەبارەی بانگەشە‬ ‫بۆ دیفاع لە نیشتمان و نەتەوە‪،‬‬ ‫بەاڵم بەسەراحەتی تەواوەوە دەیڵێم‪:‬‬ ‫موسڵمانی ك��ورد لە جیهاد كردن‬ ‫لەپێناوی چەوساوانی گەلەكەیاندا‬ ‫ق���ورئ���ان ب��اس��ی ل��ێ��وە دەك����ات‪،‬‬ ‫هەستیان كزە‪ .‬پێیانوایە ئەوەی كە‬ ‫نوێژی كرد الی ئەو دەب��ێ باسی‬

‫ن��ەت��ەوای��ەت��ی شتێكی الوەك���ی‬ ‫بێت‪ .‬ئەمە ئ��ەو نەقسەیە ئێمە‬ ‫هەمانەو لە ئ��ارادای��ەو بەتەواوی‬ ‫پێچەوانەی دەقەكانی دینە‪ ،‬دیینی‬ ‫بەفیداكارییەوەیەتی‬ ‫موسڵمانان‬ ‫لەپێناو گەلەكەیدا‪ ،‬لەكوێ‌ (لیبلوكم‬ ‫احسن عمال) ئەنجام دەدرێ لەناو‬ ‫گەلی خۆتدا نەبێت‪ .‬خزمەتكردنی‬ ‫گەل و نیشتمان فەرزێكی ئاینییە‪.‬‬ ‫ئەو ئیسالمە داوام��ان لێ دەكات‪،‬‬ ‫لەپێناوی چەوساوان جیهاد بكەین‪،‬‬ ‫نەك بڕۆین خزمەت بەكەسانێك‬ ‫بكەین ك�� هەموو هەوڵێكیان بۆ‬ ‫لەناوبردنی گەلەكەمان بێت‪ .‬خوا‬ ‫بەسەراحەت رەتیدەكاتەوە‪ ،‬گەلێك‬ ‫سوكایەتی بەگەلێكی تر بكات‪ ،‬چ جای‬ ‫ئەوەی ئیعالنی جیهاد بۆ لەناوبردنی‬ ‫دەربكات‪ .‬دیینمان تەواو نابێت هەتا‬ ‫خاوەنی خزمەتگوزاری زۆرو ئاكاری‬ ‫پەسند نەبین‪ .‬دیینی ئێمە بەئاو و‬ ‫هەوای كوردستان گەشەی كردووە‪،‬‬ ‫فەرزیشە خزمەتكارێكی باشی ئەم‬ ‫ئاو و خاكە بین‪.‬‬ ‫* جموجوڵەكانی (داع���ش)‬ ‫لە سوریا‪ ،‬بەئاشكراو راستەوخۆ‬ ‫ماوەی ساڵێك زیاترە كەوتوونەتە‬ ‫ب���ەرب���ەرەك���ان���ی چ���ەك���داری‬ ‫ل���ەگ���ەڵ كوردانی‬ ‫خ��ۆرئ��اوا (‪)YPG‬‬

‫هیچ موسڵمانێك‬ ‫بۆ گەیشتن‬ ‫بە بەهەشت‪،‬‬ ‫بۆی نییە خۆی‬ ‫بەهیالك بدات و‬ ‫خەڵكی لە دنیادا‬ ‫بخاتە دۆزەخەوە‪،‬‬ ‫دینی ئیسالم‬ ‫بۆ مرۆڤایەتی‬ ‫رەحمەتە‪ ،‬نابێ‬ ‫بكرێتە زەحمەت‬

‫ل��ەالی��ەك��ی ت����رەوەو بەئاشكرا‬ ‫دوژمنایەتی خۆیان لەگەڵ حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستاندا راگەیاندووەو‬ ‫هەركاتێك بۆیان لوابێت دەستیان‬ ‫لە كردەی تیرۆریستی نەپاراستووە‪،‬‬ ‫تەقینەوەكەی بەردەم‬ ‫ئ��اس��ای��ش��ی ش���اری‬ ‫ه��ەول��ێ��رو زۆرب���ەی‬ ‫زۆری ئ��ەو زنجیرە‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫مەحمود سەنگاوی بێ تاقەتە‬ ‫بەبۆنەی ئەو هەاڵ میدیاییەی كە لە سەر مەحمود سەنگاوی ئەندامی (م‪.‬س)ی یەكێتی لە راگەیاندنەكاندا دروست بوو‬ ‫بەتایبەتی سەبارەت بە كەیسی شەهید كاوە گەرمیانی‪ ،‬سەنگاوی لەوە نیگەران و بێ تاقەتە كە هەندێ لە راگەیاندنەكان‬ ‫وەها رووماڵی رووداوەكەیان كردووە وەك ئەوەی تاوانبار بێت نەك وەك ئەوەی سكااڵی لەسەر كرابێت و تۆمەتباربێت‬ ‫بەو پێیەی تۆمەتبار بێ گوناهە تا ئەو كاتەی بە بەڵگەوە تاوانەكەی دەسەلمێت‪ ،‬هەروەها راشیگەیاندووە كە هۆكاری‬ ‫سیاسی لەپشتی ئەو هەاڵ ئیعالمییەوە هەیەو ئەوانەی كە بەڕێوەی دەبەن ناحەزی حزبەكەی ئەون‪.‬‬

‫‪36‬‬ ‫تەقینەوانەی رۆژان���ە ل��ە ش��اری‬ ‫كەركوك روودەدەن‪ ،‬نیشانی دەدەن‬ ‫لە هەركوێ كورد هەناسەی ئازادی‬ ‫هەڵمژێ ئەوان دژی ئەو ئازادییەن‪،‬‬ ‫بەڕای تۆ ئەمانە ئەجندەی سیاسی‬ ‫هەندێ واڵت‪ ،‬بەتایبەتی واڵتانی‬ ‫كەنداو جێبەجێ ناكەن؟‬ ‫ ئ��ێ��وە ئەهلی سیاسەتن‪،‬‬‫ئ��ەوە دەزان���ن ك��ە ئ���ەوەی ئەمڕۆ‬ ‫لەناوچەكەدا روودەدات‪ ،‬بەرهەمی‬ ‫ك��ۆم��ەڵ��ێ��ك پ�����ڕۆژەی س��ی��اس��ی و‬ ‫فكری و ئابوورییە‪ ،‬دەرهاویشتەی‬ ‫كەڵەكەبووەكانی‬ ‫بەربەرەكانییە‬ ‫رابردووە‪ .‬جەمسەری ئەم دژوارییەی‬ ‫كە لەسووریادا هەیە‪ ،‬چڕبوونەوەی‬ ‫ناكۆكی شیعەو سوننەیە‪ ،‬ئەو دەمی‬ ‫شیعە درێغی ناكات لەهاوكاری‬ ‫پێشكەشكردن‪ ،‬بلۆكی سوننەش‬ ‫دیارە ناتوانێ‌ دەست لەسەر دەست‬ ‫دانیشێت و دامەی خۆی لەم سیراعە‬ ‫رەپێش دەكات‪ .‬بەشارو زوڵمەكانی‬ ‫لەتارمایی رقی ئەم دوو تەیارەدا‬ ‫ون ب��وون‪ .‬ئەمەش گ��وازراوەت��ەوە‬ ‫ب���ۆ گ���ردب���وون���ەوەی ه����ەردوو‬ ‫بلۆكی خ��ۆره��ەاڵت و خ��ۆرئ��اوا‪،‬‬ ‫لە پشتیوانیكردنی ه��ەردوو‬ ‫جەمسەرەكەدا‪ .‬ه��ەردووال‬ ‫بێگوێدانە ئ��ەم الف��اوە‬ ‫خ��وێ��ن��ەی ل��ە س��ووری��ا‬ ‫هەستاوە‪ ،‬هەریەكەو‬ ‫بەعینادێكی سیاسی‬ ‫خ��ۆی��ەوە لە دووی‬ ‫ب��ەرژەوەن��دی��ی��ەك��ان��ی‬ ‫خۆیەوە پێداگریی دەكات‪.‬‬ ‫ئ��ەم��ری��ك��ا‪-‬ش ل��ەوەه��ا‬ ‫ح��اڵ��ێ��ك��دا ك��ە دەت��وان��ێ‌‬ ‫بەهەمانشێوەی ئ��ەوەی‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬خ��اڵ��ی یەكالیی‬ ‫ك�������ەرەوەی ك��ێ��ش��ەك��ە‬ ‫بێت‪ ،‬بەاڵم ناخوازێت‬ ‫دەوڵەتێكی‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫پرۆفایل‬ ‫* لە ساڵی (‪)1956‬دا‪ ،‬لە پارێزگای سلێمانی لە دایكبووە‪.‬‬ ‫* لە ساڵی (‪)1987‬دا‪ ،‬پەیوەندی ك��ردووە بە سەركردایەتی بزوتنەوەی‬ ‫ئیسالمییەوە‪.‬‬ ‫* لە ساڵی (‪)1993‬دا‪ ،‬بووەتە بەرپرسی بارەگای بزوتنەوەی ئیسالمی لە‬ ‫قەاڵدزێ‪.‬‬ ‫* لە ساڵی (‪)1996‬دا‪ ،‬بووە بە بەرپرسی راگەیاندنی سكرتارییەتی رابەری‬ ‫گشتی بزوتنەوە‪.‬‬ ‫* لە ساڵی (‪)2004‬دا‪ ،‬بووە بە ئەندامی سەركردایەتی بزوتنەوەی ئیسالمی‪.‬‬ ‫* لە ساڵی (‪)2006‬دا‪ ،‬بووە بە بەرپرسی مەڵبەندی بزوتنەوەی ئیسالمی لە‬ ‫رانیە‪.‬‬ ‫* ئێستا وەكو نووسەرێكی بێالیەن‪ ،‬كاری سیاسی و ئیسالمی خۆی دەكات‪.‬‬ ‫ت��ون��دڕەوی سوننیش ل��ەوێ بێتە‬ ‫سەركار هاوشێوەی ئەوەی لەعێراقدا‬ ‫ب��ۆ ش��ی��ع��ەی ب��ەدی��ه��ێ��ن��ا‪ .‬ك��ەوات��ە‬ ‫هاوكاریكەری هەردوو بەری سیراع‬ ‫یاریكەرانی سیاسەتن لە ناوچەكەدا‪،‬‬ ‫هەڵیان دەس��ووڕێ��ن��ن‪ .‬دەن��ا ئەوە‬ ‫روون��ە بێ هاوكاری لۆجستیكی و‬ ‫مەعنەوی و بەشداری راستەوخۆ‬ ‫ناكرێ ئیدامەی ئەم شەڕە بدرێت‪.‬‬ ‫لە چوارچێوەی‬ ‫ئەو‬

‫ملمالنێیەشدا‪ ،‬ك��ورد وەك��و ئامانج‬ ‫لەبیر نەكراوە‪ ،‬ئەمەش دەرخەری‬ ‫ئەوەیە كە لەمەترسیدارترین كاتیاندا‬ ‫چاوێكیان ه��ەر ل��ەس��ەر ك���وردە‪،‬‬ ‫هەتا رێگری لە ئازادبوونی بكەن‪.‬‬ ‫كێشەكە ئەوەندە قوڵ بۆتەوە‪ ،‬ئاسان‬ ‫نییە هەموو سەرە جەمسەرەكانی‬ ‫لێكبكەیتەوە‪ ،‬بەئەوانەی خلیج‪-‬‬ ‫ی��ش��ەوە ك��ە بەئیحتیاتەوە لەژێر‬ ‫عەباكەیانەوە سەفقەو پاكێجی پڕ‬ ‫هەیە‪.‬‬ ‫* ئ��ای��ا حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستان‬ ‫ح�����زب�����ە‬ ‫و‬ ‫كوردستانییەكان‬ ‫ل�����ەوپ�����ەڕی‬ ‫راس��ت��ەوە هەتا‬ ‫ئەوپەڕی چەپ‪،‬‬ ‫تا ئێستا پڕۆژەیان‬ ‫هەبووە بۆ راگرتن‬ ‫و دوورخستنەوەی‬ ‫ئ��ەو مەترسییە كە بە‬ ‫مەترسی ئیسالمی سیاسی‬ ‫جیهادی ناودەبرێت؟‬ ‫ ئێمە لێرەوە ناكرێت‬‫ناكۆك بین لەگەڵ هەرچی‬ ‫جواڵنەوەی سیاسی ئیسالمییە‬ ‫ك��ە ل��ەن��اوچ��ەك��ەدا ل���ەدژی‬ ‫رژێمەكانیان هاتوونەتە ئاراوە‪،‬‬ ‫لەڕاستیدا دژایەتیان كاری ئێمە نییە‪،‬‬ ‫چونكە لەبەرژەوەندی ئێمە هەر‬ ‫ئەوەیە‪ ،‬ریزبەندییەك هەبێت‬ ‫بەپێیی ئەو دژایەتییەی ئەوان بۆ‬ ‫ئێمە هەیانە‪ ،‬هەتا دەشتوانین‬

‫وا باشە خۆمان تێكەاڵوی ئەو سیراعە‬ ‫مەترسیدارە نەكەین‪ .‬من حكومەتی‬ ‫شكۆمەندی هەرێم بەدەستكەوتێكی‬ ‫گ��رن��گ��ی ك���ورد دادەن���ێ���م‪ ،‬بۆیە‬ ‫ئەركی هەموو الیەكە بیپارێزین لە‬ ‫هەڕەشەی دەرەك��ی و ناوەكی‪ .‬لە‬ ‫بەرژەوەندییە بااڵكانمانە مەزڵومییەت‬ ‫و كەموكوڕییەكان وامان لێ نەكات‬ ‫خۆمان ببینە مەترسی و هەڕەشە‬ ‫بۆی كە خەتەرترینی هەڕەشەیە!‬ ‫حكومەتی هەرێم‪ ،‬بەباشترین شێوە‬ ‫ئاسایشی ناوچە ئ��ازادك��راوەك��ان��ی‬ ‫پاراستووەو ئێستا گەیشتۆتە ئەوەی‬ ‫لەگەمە سیاسییەكاندا دەستی هەبێت‪.‬‬ ‫ئێستا ئ��ەو ن��ەوت ب��ەڕی دەكاتە‬ ‫دەرەوە‪ ،‬لەو ئاستەوە دەخوازێت‬ ‫بگاتە خۆكەفایی لە ئیدارەكردندا‬ ‫هەتا لە ئایندەدا هەڕەشەی بڕینی‬ ‫بودجە مەترسی سەرەكی بۆ دروست‬ ‫نەكات‪ ،‬ئەمە گرنگترینی ئەو كارانەیە‬ ‫كە بەداخەوە هێندێك لەم مامەڵە‬ ‫سیاسییە حاڵی نین‪ .‬ئ��ەوان فێڵ‬ ‫دەك��ەن و بە بەهانەی بودجەوە‬ ‫دێنە مەیدان‪ ،‬بەپارێزگاكردنی ئێرەو‬ ‫ئەوێ‪ ،‬دەخ��وازن بااڵنسی تەوازنی‬ ‫هێز الر بكەنەوە‪ ،‬خۆ مەترسی ئێمە‬ ‫هەر لەو رێكخراوە بچووكانەوە نییە‬ ‫كە بەردەوام باس دەكرێن‪ ،‬كێشەی‬ ‫ئێمە فراوانترە لەوە‪ .‬ئەو ئارامییەی‬ ‫ئەمڕۆ ئێمە هەناسەی تێدا دەدەین‪،‬‬ ‫بەرهەمی ماندوو بوون و شەونخونی‬ ‫الیەنە پەیوەندیدارەكانە كە درێغیان‬ ‫نەكردووە‪ ،‬چ وەك بەرپەرچدانەوە‪،‬‬ ‫چ وەك دوورخستنەوەی رەگەزی‬ ‫هەڕەشە ناوخۆیی و دەرەكییەكان‪.‬‬ ‫ن��اك��رێ‌ ل��ەو ه��ەم��وو ب��ەه��رەی��ەی‬ ‫لە سایەی ئەم ئارامییەدا گیرمان‬ ‫كەوتووە‪ ،‬چاو بنوقێنین‪ .‬حزبێك كە‬ ‫جیهادی بێت و بۆ خوا كار بكات‪،‬‬ ‫نابێ‌ ئاسوودەیی كوردانی نەوێ‪،‬‬ ‫دەنا لەبنەمادا لەگەڵ خواكەیدا درۆ‬ ‫دەكات‪ .‬هیچ موسڵمانێك بۆ گەیشتن‬ ‫ب��ە ب��ەه��ەش��ت‪ ،‬ب��ۆی نییە خۆی‬ ‫بەهیالك بدات و خەڵكی لە دنیادا‬ ‫بخاتە دۆزەخ��ەوە‪ .‬دینی ئیسالم بۆ‬ ‫مرۆڤاییەتی رەحمەتە‪ ،‬نابێ بكرێتە‬ ‫زەحمەت‪.‬‬


‫رۆماو سلێمانی دەبنە دەستەخوشك‬ ‫بڕیارە لەئایندەیەكی نزیكدا سلێمانی و شاری رۆمای پایتەختی ئیتاڵیا‪ ،‬رێكەوتننامەیەكی لێكگەیشتن ئیمزا بكەن و هەردوو‬ ‫شار ببنە دەستەخوشك‪.‬‬ ‫لەكۆبونەوەكەدا شارەوانی رۆما‪ ،‬بەڵێنیاندا كە هاوكاری سلێمانی بكەن لە پێدانی راوێژ بۆ بونیادنانی شوێنە هونەری‬ ‫و رۆشنبیرییەكان و نۆژەنكردنەوەو پاراستنی شوێنەوارە دێرینەكان‪ ،‬هەروەها هانی وەبەرهێنەرانی رۆما دەدەن تا‬ ‫وەبەرهێنان لەشاری سلێمانی بكەن‪.‬‬

‫‪37‬‬

‫كەسانی ئیزدیواجی‪..‬‬

‫لەبەردەم رەخنەی دەروونناس و نووسەراندا‬ ‫دكتۆر شێركۆ عەبدوڵاڵ‪:‬‬ ‫لەواڵتانی جیهانی سێهەمدا ئیزدیواجییەت كولتوورێكی باوە‬ ‫شێخ محەمەد شاكەلی‪:‬‬ ‫خەڵك لەوە وریاترە بەو كەسە دوو فاقیانە هەڵبخەڵەتێت‬ ‫سامان سیوەیلی‪:‬‬

‫شێخ محەمەد شاكەلی‬

‫مەرج نییە هەموو گۆڕانكارییەك لە هەڵوێست و فكردا‪ ،‬ئیزدیواجییەت بێت‬ ‫د‪ .‬سەاڵحەدین نەسرەدین‪:‬‬ ‫كەسانی ئیزدیواجی كاتێك بەخت یاوەریان دەبێت و دەگەنە ئەو پۆستەی مەبەستیان‬ ‫بووە‪ ،‬پێچەوانەی گفتەكانیان رەفتار دەكەن‬

‫دلێر میرزا‬

‫د‪ .‬رەئوف عوسمان‪:‬‬ ‫هەموو كەسێك ئازادە چ ئایدۆلۆژیایەك چ هێڵێك و چ بیروباوەڕێكی سیاسی‬ ‫هەڵدەبژێرێت‬ ‫د‪.‬شێركۆ عەبدولاڵ‬

‫سامان سیوەیلی‬

‫د‪.‬رەئوف عوسمان‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫مورسی‪ ،‬بەتاوانی كوشتن و ئازادكردنی زیندانی‪...‬‬ ‫بەتاوانی كوشتنی ئەفسەرانی پۆلیس و زەمینەخۆشكردن بۆ هەڵهاتنی بەندكراوان لەگرتووخانەكان سەرۆكی لەسەركار‬ ‫الدراوی میسر دادگایی كرا‪ .‬لەڕۆژی ‪28‬ی كانوونی دووەمدا پرۆسەی دادگایی كردنی محەمەد مورسی سەرۆكی‬ ‫لەسەركار الدراوی میسری دەستی پێكردو تیایدا مورسی لەبەردەم دادوەرداو لەڕێگەی هاواركردن و جنێو دان‬ ‫بەحكومەتی ئێستای میسر‪ ،‬گوزارشتی لەناڕەزاییەكانی خۆی كرد‪.‬‬

‫‪38‬‬ ‫بەهۆی كۆمەڵێك هۆكاری سیاسیی و چەند بەرژەوەندییەكی‬ ‫تایبەت و بەرتەسكەوە‪ ،‬دی��اردەی دووفاق بوون و دووڕووەبوونی‬ ‫تاك بەرەو زیادبوون چووە‪ ،‬تا دەگاتە ئەوەی كەسە ئیزدیواجییەكانی‬ ‫ناو كۆمەڵگاكەمان بەتوێژێكی فراوان بخەمڵێندرێن‪ .‬لەم راپۆرتەدا‪ ،‬لە‬ ‫گۆشەنیگای نووسەرو رۆژنامەنووس و دەرونناسەوە‪ ،‬پەردە لەسەر‬ ‫حەقیقەتی ئەو جۆرە كەسانە هەڵدەماڵدرێت كە چ هۆكارێك وایان‬ ‫لێدەكات خۆیان بەسەربەخۆو بێالیەن لە قەڵەم بدەن و سبەی رۆژیش‬ ‫لە كۆنفرانس و كۆنگرەو كۆبوونەوە حزبییەكاندا پلەو پۆستی حزبی‬ ‫وەربگرن‪.‬‬ ‫راپۆرتی‪ :‬هەورامان كامەران‬ ‫پ��ەی��وەن��دی ب��ە میتۆدی فكری و‬ ‫هزرییەوە نییە‬ ‫ل�����ەم ب�����ارودۆخ�����ە س���ی���اس���ی و‬ ‫كۆمەاڵیەتییەی ئێستادا كەسی دووفاقی هیچ‬ ‫پەیوەندییەكی بەبازدانی میتۆدی فكری و‬ ‫هزرییەوە نییە‪ ،‬بەقەدەر ئەوەی پەیوەندیی‬ ‫بەبڕیاری پێشوەختی كەسێكی دەروون‬ ‫نەخۆشەوە هەیە كە بە پەنهانی كار بۆ‬ ‫گروپێك لەناو گروپێكی دیكەدا دەكات!‬ ‫ك��ورد واتەنی گورگەو لەپێستی م��ەڕدا‬ ‫خۆی حەشارداوە! پێویستە ئاماژە بەوەش‬ ‫بدەین و نموونەیەكی سیاسی بهێنینەوە كە‬ ‫سەردەرهێنانی هەموو كەسێكی بێالیەن‬ ‫لەالیەنێكی سیاسیی‪ ،‬یان پەیوەندیكردنی‬ ‫كەسێكی حزبی بەحزبێكی دیكەوە‪ ،‬بەمانای‬ ‫دووڕووەب��وون��ی سیاسی نایەت‪ ،‬بەڵكو‬ ‫بەچوونە ژێرباری پێشكەشكردنی جوانترین‬ ‫مۆدێلی ب��ەرەو پێشچوون دادەنرێت كە‬ ‫حزبێك پێشكەشی دەكات‪ ،‬یاخود دەكرێت‬ ‫وەك دەنگدەرێكی ئەمریكی جارێك دەنگی‬ ‫بەكۆمارییەكان دابێت و جارێكی دیكەش‬ ‫بۆ دیموكراتەكان‪ ،‬ئامانجەكەش لەپێناو‬ ‫هەڵبژاردنی جوانترین نموونەی حوكمڕانییە‬ ‫بۆ واڵتەكەی‪.‬‬ ‫پێچەوانەی گفتەكانیان رەفتار دەكەن‬ ‫سامان سیوەیلی وەك دەرونناسێك‪،‬‬ ‫خوێندنەوەی جیاوازی هەبوو لەسەر ئەو‬ ‫پرسەو پێیوابوو ئەو گۆڕانكارییانەی بەسەر‬ ‫بیركردنەوەی تاكێكدا دێ��ت‪ ،‬بەتایبەت‬ ‫ئەگەر تاكەكە كەسێكی چ��االك��وان یان‬ ‫رۆشنبیر یان بیرمەندێك بێت‪ ،‬ئەوا مەرج‬ ‫نییە هەموو گۆڕانكارییەكانی هەڵوێست‬ ‫و فكری ئەمجۆرە كەسانە ئیزدیواجییەت‬ ‫بێت‪ ،‬پێیوابوو زۆرجار بیروبڕوا دەگۆڕێت و‬ ‫مرۆڤ هەمیشە لەگۆڕانكاریدایە‪ ،‬نموونەی‬ ‫لەسەر گەشەی م��رۆڤ هێنایەوە وەكو‬ ‫گەشەی جەستەیی و گەشەی سۆزداری و‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫كۆمەاڵیەتی و مەعریفی و بیركردنەوەی‬ ‫م��رۆڤ��ی��ش هەمیشە ل��ە گ��ەش��ەك��ردن و‬ ‫گۆڕانكاریدایە‪ .‬ئەو دەروونناسە باوەڕی‬ ‫بەوە هەبوو ئەوەی ئەمڕۆ تاكێك بەباشی‬ ‫دەزانێت‪ ،‬رەنگە بەر لە پێنج ساڵ بەباشی‬ ‫نەزانیبێت‪.‬‬ ‫د‪ .‬سەاڵحەدین نەسرەدین‪ ،‬مامۆستا‬ ‫لەبەشی راگەیاندنی زانكۆی سلێمانی‪،‬‬ ‫بەدیوێكی دیكەدا خوێندنەوەی بۆ كەسانی‬ ‫ئیزدیواجی كردو لەوتەكانیدا ئەوەی لێ‬ ‫هەڵدەهێنجرا كە كەسانی ئیزدیواجی‬ ‫رەنگە سەرەتا زۆر بەباشی لەناو خەڵكدا‬ ‫دەرك��ەوت��ب��ن‪ ،‬ب��ەوت��ەی ئ��ەو ب���ەردەوام‬ ‫بانگەشەی چاكسازیی و بەگژداچوونەوەی‬ ‫گەندەڵییان كردبێت‪ ،‬بەاڵم كاتێك بەخت‬ ‫یاوەریان دەبێت و چانسیان بۆ دەڕەخسێت‬ ‫و دەگەنە ئەو پۆستەی مەبەستیان بووە‪،‬‬ ‫ئەوا سەد لەسەد پێچەوانەی گفتەكانیان‬ ‫رەفتار دەكەن‪.‬‬ ‫د‪ .‬رەئوف عوسمان‪ ،‬ئەندامی پێشووی‬ ‫پەرلەمانی عێراق و مامۆستای زانكۆ‪،‬‬ ‫هەندێك بیروڕای پێچەوانەی هەبوو لەو‬ ‫رووەوەو بە پێویستی زانی كە ئازادی بیروڕا‬ ‫ف��راوان بكرێ و زۆر ئاساییە ئینسانەكان‬ ‫هەمیشە لەگۆڕینەوەی بیروڕادابن‪ ،‬نموونەی‬ ‫لەسەر دوو حزبەكەی ئەمریكا كۆماری و‬ ‫دیموكراتەكان هێنایەوە كە خەڵك ئازادە‬ ‫لەنێوان ئەو دوو حزبەدا دەنگ بەكامیان‬ ‫بدات‪ .‬پێی لەسەر ئەوە داگرت كۆمەڵگەی‬ ‫ئەمریكی بەشێوەیەك بیردەكەنەوە هەر‬ ‫پارتێك بەجوانی خواستەكانی میللەت‬ ‫دەربخات و خواستەكانی میللەت بهێنێتەدی‬ ‫دەنگ دەدەن بەو الیەنە سیاسییە‪ ،‬بەوتەی‬ ‫د‪ .‬رەئوف‪ ،‬زۆر ئاساییە ئەگەر گۆڕانكاریی‬ ‫لەمەبدەئیشدا رووبدات و ئەو كەسانە پێیان‬ ‫ناوترێت كەسانی دووفاقی‪.‬‬ ‫ملمالنێی نێوان شارو الدێ‬

‫(ل���ەواڵت���ان���ی ج��ی��ه��ان��ی سێهەمدا‬ ‫ئیزدیواجییەت كولتوورێكی باوە نەك هەر‬ ‫لەبواری سیاسیدا‪ ،‬لە هەموو بوارەكانی‬ ‫دیكەدا ئەو دیاردەیە هەیە كە بەڕواڵەت‬ ‫كەسەكە شتێكەو لەڕاستیشدا شتێكی‬ ‫دیكەیە‪ ،‬هۆكاری ئەمەش زۆرە لەوانە‬ ‫هۆكاری كۆمەاڵیەتی و ئابووری و تاكو‬ ‫ئ��ەو نەریتە سیاسی و ئیدارییانەی كە‬ ‫باون‪ ،‬زۆرجار سیستمەكە خۆی پشتگیریی‬ ‫لەو جۆرە كەسایەتییانە دەكات‪ ،‬هەربۆیە‬ ‫خەڵكەكە ن��اچ��ار ب���ووەو ئ���ەوەش ب��ووە‬ ‫بەنەریتێك كە نەوە لەدوای نەوە جێبەجێی‬ ‫بكات و ببێت بەشتێكی باو) ئەمە وتەی‬ ‫دكتۆر شێركۆ عەبدوڵاڵ‪-‬ی نووسەر بوو‬ ‫لەسەر كەسی دووفاقی‪.‬‬ ‫د‪ .‬رەئ��وف عوسمان‪ ،‬بەدیدێكی تر‬ ‫سەرنجی ل��ەم دی��اردەی��ە دەداو هەموو‬ ‫كەسێكی بە ئازاد دەزانی چ ئایدۆلۆژیایەك‬ ‫چ هێڵێك و چ بیروباوەڕێكی سیاسی‬ ‫هەڵدەبژێرن‪ ،‬تیۆرێكی د‪ .‬عەلی وەردی‬ ‫نووسەری بەنموونە هێنایەوە كە وەردی‬ ‫تێیدا وتوویەتی‪ :‬كۆمەڵگای عێراقی جۆرێك‬ ‫لەو هەڵسوكەوتەی تیایە كە زۆرجار بەپەلە‬ ‫بیروڕاكان دەگۆڕن‪ .‬زیاتر لەسەر تیۆرەكەی‬ ‫وەردی دەوەستێ و دەڵێت‪ :‬عەلی وەردی‬ ‫هۆكاری ئەمە دەگێڕێتەوە بۆ ملمالنێی‬ ‫لەنێوان شارو الدێ‪ ،‬ئەوانەش كە لەسەرەوە‬ ‫جۆرێكن لەژێریشەوە بەجۆرێكی دیكەن‪،‬‬ ‫زیاتر ئەوانەن كە بەپەلە دێنە ناوشارەكان و‬ ‫رەنگە بیانەوێت ببنە خاوەنی دەستكەوت و‬ ‫مادە‪ ،‬نەك ئەوانەی بەدرێژایی دوو نەوە بۆ‬ ‫سێ نەوە لە شارەكاندا ژیاون‪ .‬بەاڵم شێخ‬ ‫محەمەد شاكەلی نووسەر‪ ،‬لەو بڕوایەدایە‬ ‫خەڵك لەوە وریاترە بەو كەسە دوو فاقیانە‬ ‫هەڵبخەڵەتێت‪ ،‬بەوتەی ئەو‪ ،‬چونكە خەڵك‬ ‫دەزان��ن چەند ساڵێك بەر لەئێستا چیان‬ ‫وتووەو ئێستاش چۆن دەردەكەون‪.‬‬ ‫مامۆستاكەی ب��ەش��ی راگەیاندنی‬ ‫زانكۆی سلێمانی‪ ،‬لە مەترسی ئەو كەسە‬ ‫دوو فاقیانە ئاگادارمان دەكاتەوەو دەڵێت‪:‬‬ ‫لەمبارەدا ئەوەی لەخەمی ئەو كەسە دوو‬ ‫فاقیانەدا نەبێت كۆمەڵگەو تاكەكان و ئەو‬ ‫جیلەشە كە لێیەوە هەڵقواڵون‪ ،‬ئەو كەسانە‬ ‫لەڕووپەڕی رۆژنامەو گۆڤارەكاندا دەنووسن‬ ‫و كاتێك لە تەلەفزیۆنەكاندا دەردەكەون‪،‬‬ ‫بەدیدێكی رەخنەگرانەو واقیعییانە قسە‬ ‫دەك��ەن‪ ،‬ب��ەاڵم كاتێك دەبنە كەسایەتی‬ ‫سیاسی و ئیداری‪ ،‬دەبینین ئەو باكگراوندە‬ ‫رەخنەگرانەیەی و ئەو خەمخۆرییەی كە‬ ‫هەیبووە‪ ،‬وردە وردە كاڵ دەبێتەوەو رەنگە‬

‫لەئەنجامیشدا هەر نەمێنێت‪.‬‬ ‫دووفاقی بووە بەدیاردە‬ ‫دلێر میرزا‪-‬ی نووسەر‪ ،‬وەك خۆی‬ ‫دەڵێت تێبینی ئەم جۆرە تایبەتمەندییەی‬ ‫ك��ردووە لەزۆربەی كەسەكاندا‪ ،‬پێیوابوو‬ ‫ئەو جۆرە كەسانە جۆرێك لەدووڕوویی‬ ‫و هەلپەرستییان تێدایە‪ .‬میرزا‪ ،‬دەڵێت‪:‬‬ ‫زۆریان خۆیان بەكەسی بیریارو ئەدیب و‬ ‫هونەرمەند دەزانن كە دەیانەوێت لەناڵ‬ ‫و لە بزماریش بدەن‪ ،‬ئەمانە هەموو لە‬ ‫خزمەتی بەرژەوەندی تاكدان‪ ،‬دەیانەوێت‬ ‫لە هەمانكاتدا بەرژەوەندییەكانیان بۆ دابین‬ ‫بكرێت و لەناو خەڵكیشدا بڵێن سەر بەهیچ‬ ‫الیەنێك نین‪.‬‬ ‫شاكەلی‪ ،‬باسی لە حاڵەتی دووفاقی‬ ‫ب��وون كرد چ ل��ەڕاب��ردوودا بووبێت یان‬ ‫لەئێستادا‪ .‬شاكەلی‪ ،‬دەڵێت‪ :‬لەڕابردوودا‬ ‫بەمشێوەیە ن��ەب��ووە‪ ،‬هەندێك كەس‬ ‫هەبووە‪ ،‬بەاڵم بەمشێوەیەی ئێستا نەبووە‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬هەوڵدان و كاركردنی خەڵك بۆ‬ ‫دەستكەوتی تایبەتی وەك ئێستا نەبوو‪،‬‬ ‫لەگەڵ ئ��ەوەدام كە ئێستا دووفاقی بووە‬ ‫ب��ەدی��اردە‪ ،‬هۆكارەكەشی بۆ پێویستییە‬ ‫ماددی و مەعنەوییەكان دەگەڕێتەوە كە‬ ‫وایكردووە لەهەر شوێنێك بەرژەوەندی‬ ‫زیاتری هەبێت بەو شێوەیە قسە بكات‪.‬‬ ‫سیوەیلی‪ ،‬وردت��ر لەسەر كەسانی‬ ‫ئیزدیواجی وەستاو پێیوابوو كەسێك كە‬ ‫بەنهێنی كار بۆ الیەنێكی سیاسیی بكات‪،‬‬ ‫ماسكێك بكات ب��ەس��ەر خ��ۆی��داو وەك��و‬ ‫كەسێكی س��ەرب��ەخ��ۆ خ��ۆی بناسێنێت‪،‬‬ ‫دواتریش لەبۆنەیەكدا لە ساتەوەختێك و‬ ‫لە چركەساتێكدا ماسكەكەی سەری فڕێ‬ ‫بدات و خۆی بناسێنێت و وەك كەسێكی‬ ‫سەر بەالیەنێكی دیكە خۆی دەربخات‪،‬‬ ‫ئەو دەروونناسە هیچ گومانی نەبوو كە‬ ‫ئەو كەسە بە ئۆكسجینی ئیزدیواجییەت‬ ‫هەناسە دەدات‪ .‬دلێر م��ی��رزا‪-‬ش زۆر‬ ‫بەتوندی لەسەر ئەو كەسە دوو فاقیانە‬ ‫وەستا كە خۆیان فرۆشتووەو زانیاری لەسەر‬ ‫ئەوەش هەبوو بەبێ جیاوازیی لەناو هەموو‬ ‫حزبەكاندا هەن بەئۆپۆزسیۆن و دەسەاڵت‬ ‫و حزبە بچووكەكانیشەوە‪ ،‬پێشیوابوو‬ ‫سەرئەنجام ئەمانە بەشێوەیەكی سلبی‬ ‫مێژوو دەیانووسێتەوەو بەهیچ شێوەیەكیش‬ ‫گەورە نابن‪ .‬بەاڵم دكتۆر شێركۆ‪ ،‬گەشبین‬ ‫و خۆشحاڵ بوو بەوەی لەم چەند ساڵەی‬ ‫دواییدا دیاردەكە رووی لە كەمبوونەوە‬ ‫كردووە‪.‬‬


‫«موسڵ دەخنكێنرێت»‬ ‫شێخ عەبدوڵاڵ حمێدی عجێل سكرتێری گشتی بزووتنەوەی دادو چاكسازی لە پارێزگای نەینەوا رایگەیاند كە نوری مالكی‬ ‫سەرۆك وەزیرانی عێراق دەیەوێت لە رێگەی بەپارێزگاكردنی قەزای تەلەعفەرەوە‪ ،‬موسڵ بخنكێنێت و هێندەی تر‬ ‫گەمارۆی بدات‪ .‬وتیشی‪ :‬ئێستا موسڵ بەخراپترین قۆناغدا تێدەپەڕێت و لەرووی كۆمەاڵیەتیشەوە لەمەترسیدایە‪ ،‬ئەمە‬ ‫لەكاتێكدایە كە لەساڵی ‪2005‬ەوە هۆشداری داوە سەبارەت بەهەوڵەكان بۆ خنكاندنی موسڵ‪.‬‬

‫‪39‬‬

‫سەرۆك‪ ....‬قەرزارە‪!....‬‬

‫شێخ موعتەسەم رەشید‬

‫ئەم ناونیشانە كە لەدووتوێی هەواڵێكدا بەگۆشی خوێنەردا دەچرپێنێت‪،‬‬ ‫بێشك بەبیستنی ئەم چرە هەواڵە‪ ،‬خوێنەر واق��ی وڕدەمێنێت‪ .‬رەنگە‬ ‫لەبەرخۆیەوە بڵێت‪ :‬نەبووەو نابێت‪ ،‬گەر سەرۆك ق��ەرزار بێت‪ ،‬ئاسمان‬ ‫كۆڵەكەی دەوێت‪!...‬‬ ‫من بۆخۆم لۆمەی ئەو خەڵكە ناكەم كە بەم چرپە هەواڵە سەریان سووڕ‬ ‫دەمێنێت و ئەترسن ئاسمان بڕوخێت‪ !...‬چونكە ئێمەی خەڵكی رۆژهەاڵتی‬ ‫لەمێژووە دەستەمۆو گەردنكەچی سیستەمگەلێكی (ئاسیا)یی (نائاسایی) و‬ ‫(نایاسایین) سەرۆك لەمەڕ ئێمەی رۆژهەاڵتی‪ ،‬واتە دەوڵەت‪ ،‬دەوڵەتیش واتە‬ ‫زەبرو جەبرو شكۆی سەرۆك‪ ...‬سەرۆكێكی ستەمكارو نێرگسی‪ ،‬دەوڵەتێكی‬ ‫سەنترالیزمی و گشتگیر‪ ...‬خێرو بەری نیشتمان هەمووی لەگیرفانی دەوڵەتدایە‪،‬‬ ‫دەوڵەتیش دەستماڵێكە لەئاوریشم لەگیرفانی سەرۆكدایە‪...‬‬ ‫ئارەزووەكانی سەرۆك‪ ،‬ئ��ارەزووی خواوەندێكە تووڕەبوونی سەرۆك‪،‬‬ ‫قەومانی زریانێكە‪ ،‬بەخشندەگی س��ەرۆك‪ ،‬جەژنانەو بەراتی شایەرگەلێكە‬ ‫فەرمانی سەرۆك‪ ،‬دەستوورە یاسایە‪ ...‬سورەتی قورئانێكە‪ !...‬ئیدی مەحاڵە‬ ‫لەڕۆژهەاڵتەكەی ئێمەدا‪ ،‬سەرۆك بووبێت‪ ...‬یا هەبێت‪ ،‬قەرزاری ئاسمانیش‬ ‫بوو بێت‪( ،‬ئەسڵەن) لەڕۆژهەاڵت سەرۆك خۆی بەهاوپشكی خوا دەزانێت‪...‬‬ ‫ئێرە رۆژهەاڵتە‪ ،‬قەڵەمڕەوی ئەو پادشا خواوەندە بوو كە دەریا نەفامانە‬ ‫كەمێك لەفەرمانی یاخی بوو‪ ...‬پادشا دەریاكەی داركاریكرد‪ ،‬ئێرە كۆنە سەراو‬ ‫دیوانی ئەو سەرۆكەیە‪ ،‬كە خەڵكی شار حەزیان لەسەرو فەساڵیانەكرد‪( ،‬سەرو‬ ‫فەساڵیانەكرد) خەڵكی شاری غەڵتانی خوێنكرد‪ ...‬ئێرە كۆنە عەرشی ئەو‬ ‫سەرۆكەیە كە (سێوی) كرد بە (هێمای مەرگ‪ ،‬هەر بەبۆنی سێو شارێكی‬ ‫پڕ باخی هەناری كرد بەمەرگستانێكی خامۆش‪ ...‬ئیتر هێشتا رۆژ هەاڵتە‬ ‫(شامی ئەمین) نییە‪ ...‬لێرە بەدووكەڵی جەستەی سووتاوی دایك و كۆرپە‬ ‫ساواكەی روخساری مانگەشەو دادەپۆشن‪ ،‬نیگای مانگەشەو لەشار دەشارنەوە‪.‬‬ ‫لێرە (شامی ئەمین) التووپەت ئەكرێت‪ ،‬شار بەشاری خاپور دەكرێت‪ ...‬سەرۆك‬ ‫فەرمانی بەمەرگ داوە كەالوەكانی شاریش بپشكنیت‪....‬‬ ‫لەلێواری دجلەى سەرەرۆكەی ئێمەیشدا (نیرۆن) دووبارە دەبێتەوە‪....‬‬ ‫نیرۆن) ئیمپراتۆرەكەی رۆما ساڵی (‪)64‬ی زاینی واتە هەزارو نۆ سەدو پەنجا‬ ‫ساڵ لەمەوبەر بەدەستی خۆی ش��اری رۆم��ا دەسووتێنێت‪ ،‬كەچی تاوانی‬ ‫ئاگركەوتنەوەكەی رۆما دەخاتە ئەستۆی مەسیحیە بێ دەرەتانەكان‪ ،‬تاكو بەو‬ ‫تاوانە قەاڵچۆیان بكات‪ ..‬لەلێواری دجلەكەی ئێمەیشدا (سەرۆك مالیكی)‬ ‫(نیروئاسا) بەبیانووی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریستەكانی داعش‪ ،‬لەبیابانی‬ ‫رۆژئاوای عیراقدا سەرگەرمی هەڵگیرسانی شەڕێكی تایفییە‪ ،‬لەباكوریشەوە‬ ‫گێچەڵی (ن��ەوت) و (بودجە) بەهەرێمی كوردستان دەگرێت‪ ،‬پەیتا پەیتا‬ ‫هەڕەشە دەنێرێت‪ ...‬پەنجەمان لێ رادەوەشێنێت نازانێت ئێمەی ئەم هەرێمە‬ ‫گورگیشمان دی و لێشی نەترساین‪...‬‬ ‫ئەوەی نامۆ نییە – ئاساییە‪ ،‬سەرۆكەكانی رۆژهەاڵت هەموو لەیكدەچن‪،‬‬ ‫هەموویان بەبۆنی خوێنی مرۆڤگەلی واڵتەكانیان مەست و كەیل دەبن و‬

‫هەموویان عەشقی وێنەكانی خۆیانن‪ ،‬بڕوایان وایە مانەوەیان لەسەر كورسی‬ ‫دەسەاڵت بەستراوەتەوە بەبوون و مانەوەی وێنەكانیان لەكووچەو كۆاڵن و‬ ‫شەقامەكانی واڵتدا‪ ...‬لەبازگەكان‪ ...‬لەگۆڕەپانی شار لەپارك و باخچەی منااڵن‪،‬‬ ‫لەدەرگای زیندانەكان‪ ،‬لەهۆڵی دادگا‪ ...‬لەنەخۆشخانەكان‪ ،‬لەهەموو شوێنێك‬ ‫بەتەوێڵی ئاسمانیشەوە‪...‬‬ ‫نا‪ ...‬نا خوێنەری ئازیز لەخۆرهەاڵت‪ ...‬لەئاسیا نا یاسایەكەی خۆمان بۆ‬ ‫ئەو سەرۆكە مەگەڕێ‪....‬‬ ‫سەرۆكە قەرزارەكە خەڵكی ئەو پەڕی ئۆقیانووسی تاریكە (ئۆقیانووسی‬ ‫ئەتڵەسی) ناوی (جیمس مونرۆ)یە‪ ،‬ساڵی (‪ )1758‬لەشاری (ویستمور الند)‬ ‫لەوالیەتی (فیرجینیا)ی ئەمریكا لەدایكبووە‪ ،‬ساڵی ‪ 1831‬كۆچی دوایی‬ ‫ك��ردووە‪( ،‬جیمس مۆنرۆ) دوو جار بەسەرۆكی والیەتە یەكگرتووەكانی‬ ‫ئەمریكا هەڵبژێردراوە‪ ...‬لەخوولی دووهەمی سەرۆكایەتیەكەیدا بە بارتەقای‬ ‫دەنگەكانی جۆرج واشنتۆن) دەنگی هێنا‪ ،‬وەلێ لەبۆ رێز بۆ (جۆرج واشنتۆن)‬ ‫كە سەركردەی لەشكری ئەمریكا بوو لەجەنگی سەربەخۆیدا (‪ )1781-1776‬وە‬ ‫بەسەرۆكی ئەمریكا هەڵبژاردرا – یەك دەنگ لەدەنگەكانی (جیمس مۆنرۆ)‬ ‫درایە بەرامبەرەكەی‪.‬‬ ‫ناوبراو دەبێتە پێنجەمین سەرۆكی ئەمریكا لەساڵی (‪ )1817‬تا ساڵی (‪)1825‬‬ ‫لەماوەی ئەو هەشت ساڵەی دەسەاڵتیدا كۆمەڵێك كارو پ��ڕۆژەی گرنگی‬ ‫ئەنجامدا یەكێك لەو كارانەی بریتییە لەدانپیانانی ئەمریكا بەسەربەخۆیی‬ ‫كۆڵۆمبیا‪ -‬مەكسیك‪ ،‬چیلی كە لەژێر دەسەاڵتی ئیسپانیای كۆڵۆنیالیزمدا بوون‪،‬‬ ‫وە بەمەبەستی پاراستنی سەربەخۆیی ئەمریكاو بەهێزكردنی ژێرخانی ئابووری‬ ‫واڵتەكەی‪ ،‬سەرۆكی ناوبراو بەرنامەیەكی ئابووری و سیاسی داڕشت لەسەر‬ ‫بنەمای سەربەخۆیی دووركەوتنەوە لەكێشەكانی واڵتانی ئەوروپا وە نەهێشتنیان‬ ‫لەدەستێوەردانیان لەكاروباری ناوخۆی ئەمریكادا‪ -‬ئەم بەرنامەیە بەناوبانگە‬ ‫لەفەرهەنگی سیاسیدا بە (پرنسیپەكەی مۆنرۆ‪ ....‬مەبدەئی مۆنرۆ)‬ ‫بەكورتی مۆنرۆ توانی ئەمریكا لەدەستێوەردانی واڵتە كۆڵۆنیالیزمەكانی‬ ‫ئەوروپا بپارێزێت وە ژێرخانێكی ئابووری بەهێز بۆ واڵتەكەی بونیاد بنێت‪ ،‬دوای‬ ‫هەشت ساڵ لەسەر كورسی سەرۆكایەتی ئەنجا (‪ )50‬هەرێمی فیدراڵی ئەمریكای‬ ‫باكوور‪( -‬جیمس مۆنرۆ) دوای كۆتایی ئەو دەسەاڵتە فراوانە داواكارییەك‬ ‫بەدەوڵەتی ئەمریكا دەك��ات‪ ،‬لەو داواكارییەدا دەنووسێت‪ ،‬هەشت ساڵ‬ ‫بەخزمەتكردنی ئەمریكاوە سەرقاڵبووم لەو ماوەیەدا بەهۆی مەسروفات خەرجی‬ ‫پێویستییەكانی خێزانەكەم تووشی قەیرانێكی مادی بووم‪ ،‬وە كەوتوومەتە ژێر‬ ‫قەرزی خەڵكەوە بۆیە داواكارم بەهاوكاریكردنم لەڕووی مادییەوە تا بتوانم‬ ‫قەرزی خەڵكی بدەمەوە‪!....‬‬ ‫بەڵێ ئەمریكای هەنووكە كە ملیارەها دۆالر بەواڵتانی ئاسیا‪ -‬ئەفریقا ئەمریكای‬ ‫التین‪ -‬بەنەتەوە یەكگرتووەكان و بەهێندێك واڵتانی ئەوروپی دەبەخشێت وە‬ ‫بەهێزترین دەوڵەتی دونیایە‪ -‬ئەم ئەمریكایە ئاكامی سەروەری دەستوورو یاساو‬ ‫دەست پاكی و دڵسۆزی سەرۆكەكانیان هۆشمەندی خەڵكەكەیەتی‪.‬‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫خەاڵتی مام جەالل‪-‬ی پێدرا‬ ‫لەماوەی رابردوودا بەرێز عوسمان خوێندكاری قوناغی یەكەمی بنەڕەتی‪ ،‬بەبۆنەی دەرچوونی لەقوتابخانە‪ ،‬وێنەی‬ ‫مام جەاللی وەك خەاڵت پێشكەشی ماموستاكانی كرد‪ ،‬لەبەرامبەر ئەمەدا موختار حاجی عەلی لێپرسراوی كۆمیتەی‬ ‫رێكخستنی سیروان خەاڵتی تایبەتی خانەوادەی مام جەالل‪-‬ی بەخشیە مامۆستا ئاری عەبدول لەتیف و بەرێز عوسمانی‬ ‫خوێندكار‪.‬‬

‫‪40‬‬

‫زۆريی كەناڵەكانی راگەیاندن‪..‬‬ ‫لە نێوان بێزاركردن و راستی وتندا‬

‫ئەندامێكى ئەنجومەنی بااڵی سەندیكای رۆژنامەنووسانی كوردستان‪:‬‬ ‫پێمانـخۆش نییە ئەو هەموو رۆژنامەو گۆڤارو تیڤیانە هەبن‬ ‫رۆژنامەنووسێك‪:‬‬ ‫بەهۆی زۆری تیڤی و رادیۆو گۆڤارو رۆژنامەكانەوە‪ ،‬تاكی كورد‬ ‫دووچاری رەوشێكی دەروونی ئاڵۆز بووە‬ ‫رۆژنامەنووسێك‪:‬‬ ‫زۆربوونی راگەیاندنی كوردی مانای پێشكەوتن ناگەیەنێت‪ ،‬بەڵكو‬ ‫بوونی فەوزا نیشاندەدات‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫رۆژنامەنووسان راشكاوانە دیدی خۆیان لەزۆری‬ ‫كەناڵەكانی راگەیاندن دەخەنەڕوو‪ ،‬یەكێك لەو‬ ‫رۆژنامەنووسانەی بەشداری لەم راپۆرتەدا كردووە‬ ‫پێیوایە‪ :‬زۆربوونی راگەیاندنەكان دیاردەیەكی‬ ‫تەندروست نییەو دەبێتەهۆی سەرلێشێواندنی‬ ‫خوێنەرو بیستەرو بینەر‪ .‬رۆژنامەنووسێكی تریش‬ ‫دەڵێت‪ :‬پێویستە حكومەت چاودێری رەوشی‬ ‫رۆژنامەگەری كوردی بكات و پێشێلكارییەكان‬ ‫بخاتەڕوو و سزای پێشێلكارانیش ب��دات‪ .‬لەم‬ ‫راپۆرتەدا بیروبۆچوونی زیاتر دەخوێنیتەوە‪.‬‬ ‫راپۆرتی‪ :‬زامدار ئەحمەد‪ -‬كۆیە‬


‫لەپارێزەرایەتیكردنی سەدامەوە بۆ ئەحمەد عەلوانی‬ ‫پارێزەرەكەی‌ سەدام حسێن رایدەگەیەنێت‪ ،‬كە پارێزەری‌ ئەحمەد عەلوانی‌ پەرلەمانتاری‌ عیراقییە دەبێت و جەختیش‬ ‫دەكاتەوە‪ ،‬ئەو تۆمەتانەی‌ ئاراستەی‌ عەلوانی‌ كراون پشتیان بە بەڵگەی‌ الواز بەستووە‪ .‬جێی ئاماژەیە دادگای‌ بااڵی‌‬ ‫تاوانەكانی‌ ناوەندی‌‪ ،‬لەم هەفتەیەدا دانیشتنی‌ دووەمی‌ خۆی‌ بۆ دادگاییكردنی‌ ئەحمەد عەلوانی‌‪ ،‬ئەندامی‌ ئەنجومەنی‌‬ ‫نوێنەرانی عیراق بەست‪ ،‬كە لەشار ‌ی رومادی‌ لەالیەن هێزە ئەمنییەكانەوە‪ ،‬لە ماڵەكەی‌ خۆیدا دەستگیركراو هەر‬ ‫لەهەڵمەتی دەستگیركردنەكەشدا برایەكی دەكوژرێت‪.‬‬

‫‪41‬‬ ‫كۆنترۆڵكردنی مەحاڵە‬ ‫گومانی تێدا نییە كە راگەیاندن و‬ ‫زمانی راگەیاندن كاریگەرییەكی زۆری‬ ‫لەسەر بینەرو بیسەرو خوێنەرەكانی‬ ‫دەبێت هەر بۆیە دەبێت بەوریاییەوە‬ ‫ئەو زمانە ئاراستە بكرێت كە زیان‬ ‫بەهیچ بوارێكی ژیانی كۆمەاڵیەتی‬ ‫تاك نەگات‪ ،‬هەروەها دەبێت فلتەرو‬ ‫كۆنترۆڵی تایبەتی خۆی هەبێت‪،‬‬ ‫بەاڵم لە هەرێمێكی وەكو كوردستاندا‬ ‫كۆنترۆڵكردنی راگەیاندن تاڕادەیەك‬ ‫زۆر ئ��ەس��ت��ەم��ە‪ ،‬ب��ەه��ۆی زۆری‬ ‫راگەیاندنەكانەوە‪.‬‬ ‫رۆژنامەنووس سوهەیل تاهیر‪،‬‬ ‫سەبارەت بەزۆربوونی راگەیاندنەكان‬ ‫و كاریگەرییەكانی‪ ،‬ب��ە كەپر‪-‬ی‬ ‫وت‪ :‬زۆری راگەیاندن مانای بوونی‬ ‫مەودایەكی فراوانی دیموكراسییەت‬ ‫دەگەیەنێت بەمەرجێ ئەو راگەیاندنە‬ ‫راس��ت��گ��ۆ ب��ێ��ت و ك��ارەك��ان��ی بە‬ ‫شەفافییەت ‌و بە بەڵگەوە وەك‬ ‫خۆی بخاتەڕوو‪ ،‬ئەوكاتە زۆربوونی‬ ‫راگەیاندن واتایەكی سوودبەخشی‬ ‫دەبێت‪ ،‬بەاڵم ئامانجی راگەیاندن‬ ‫تەنها وروژان��دن��ی هەستی خەڵك‬ ‫بێت و لەسەر بنەمایەكی راست و‬ ‫دروست پێكنەهاتبێت بەدڵنیاییەوە‬ ‫زیانبەخش دەب��ێ��ت‪ ،‬ل��ە هەرێمی‬ ‫كوردستانیش بەهۆی زۆری دەزگا‬ ‫راگەیاندنەكانی وەكو تیڤی و رادیۆو‬ ‫گۆڤارو رۆژنامەكانەوە تاكی كورد‬ ‫دووچ����اری رەوش��ێ��ك��ی دەروون���ی‬ ‫ئاڵۆز بۆتەوە‪ ،‬چونكە پەیامەكان و‬ ‫ئامانجەكان بەیەك ئاراستە نین‪،‬‬ ‫ئەمەش هەندێجار كاریگەری نەرێنی‬ ‫دەكاتەسەر ئاسایشی نەتەوەیی و ئەو‬ ‫هێاڵنەی كە پێویستە نەبەزێندرێت‪.‬‬ ‫كێشە لە زۆریدا نییە‬ ‫الی خۆشیەوە ستیڤان شەمزینی‬ ‫سەرنووسەری گۆڤاری شەپۆل‪ ،‬هەر‬ ‫س��ەب��ارەت ب��ەزۆری راگەیاندنەكان‬ ‫ب��ەك��ەپ��ر‪-‬ی وت‪ :‬ئیشكالییەتەكە‬ ‫لەزۆربوونی كەناڵەكانی ماسمێدیادا‬ ‫نییە‪ ،‬ئەوەندەی گرفت لە كوالێتی و‬ ‫ئاستی رۆژنامەوانی ئەو میدیایانەیە‬ ‫كە زۆر لەخوار چاوەڕوانی وەرگری‬

‫كوردەوەیە‪ ،‬وەرگری كورد وەڕسبووە‬ ‫لە دووبارەبوونەوەو جووینەوەی ئەو‬ ‫ئەرتیكاڵنەی كە هەن‪ ،‬هەر ئەمەشە‬ ‫وای لەوەرگر كردووە هیچ شتێكی‬ ‫تازەی لەڕێگەی میدیای كوردییەوە‬ ‫دەست نەكەوێت‪ ،‬بۆ وێنە سەیری‬ ‫هەواڵی تەلەفزیۆنەكان بكە هەموویان‬ ‫یەك بابەتن‪ ،‬بەاڵم بەداڕشتنەوەی‬ ‫ج��ی��اواز‪ ،‬هیچ كامیان هەوڵنادات‬ ‫الیەنێكی تر لە هەواڵ دەربخات كە‬ ‫ئەویتر نەچێتەوە سەری‪.‬‬ ‫شەمزینی‪ ،‬ئاماژەی بەوەشكرد‬ ‫كە تاكە الیەنێكی سلبی لەو زۆری و‬ ‫بۆرییەی ئەمڕۆدا ئەوەیە هیچ پێوەرێك‬ ‫نەماوە بۆ كاری راگەیاندن‪ .‬ئەوەشی‬ ‫وت‪ :‬سەندیكای رۆژنامەنووسانیش‬ ‫ك��ە خ���ۆم ب��ەرپ��رس��ی��ارێ��ت��ی��م تێیدا‬ ‫هەیە‪ ،‬ئامڕازی یارمەتیدەرە بۆ ئەو‬ ‫پاشاگەردانییە‪.‬‬ ‫زانیاری پێویست ناگەیەنن‬ ‫وشیار عەزیز ئەندامی ئەنجومەنی‬ ‫ب��ااڵی سەندیكای رۆژنامەنووسانی‬ ‫كوردستان‪ ،‬سەبارەت بەزۆربوونی‬ ‫راگەیاندنەكان لە لێدوانێكیدا بۆ‬ ‫كەپر وت��ی‪ :‬ئێمە وەك��و سەندیكای‬ ‫رۆژن���ام���ەن���ووس���ان���ی ك��وردس��ت��ان‬ ‫پێمانـخۆش نییە ئەو هەموو رۆژنامەو‬ ‫گۆڤارو تیڤیانە هەبێت‪ ،‬ئەگەرچی‬ ‫لەڕووی یاساییەوە هیچ مادەیەك نییە‬ ‫كە دەسەاڵت بەئێمە بدات رێگربین‬ ‫لەزۆرب��ونی راگەیاندنەكان لەبەرئەوە‬ ‫ئێمە رێگری ناكەین لە دامەزراندنی‬ ‫هیچ كەناڵێكی راگەیاندن‪ ،‬زۆربوونی‬ ‫راگ��ەی��ان��دن��ەك��ان��ی��ش دی��اردەی��ەك��ی‬ ‫ت��ەن��دروس��ت ن��ی��ی��ەو دەب��ێ��ت��ەه��ۆی‬ ‫سەرلێشێواندنی خوێنەرو بیسەرو‬ ‫بینەر‪ ،‬چونكە لەكاتی زۆرب��وون��ی‬ ‫راگەیاندنەكان خەڵكێكی زۆر دێنە‬ ‫ن��او ئ��ەو ب����وارەوە ك��ە ئەزموونی‬ ‫رۆژن��ام��ەن��ووس��ی��ان نییەو ئاستی‬ ‫رۆشنبیرییان وەك پێویست نییە‪،‬‬ ‫ئەمەش كاریگەری لەسەر ناوەڕۆك و‬ ‫كوالێتی كەناڵەكان دەبێت‪.‬‬ ‫ئەو ئەندامەی ئەنجومەنی بااڵی‬ ‫سەندیكای رۆژنامەنووسان لەدرێژەی‬ ‫لێدوانەكەیدا ئەوەی خستەڕوو‪ :‬كە‬

‫زۆرب��وون��ی راگەیاندنەكان چەندین‬ ‫الی��ەن��ی نێگەتیڤی هەیە ل��ەوان��ە‪،‬‬ ‫ب�ڵاوك��ردن��ەوەی ه��ەواڵ و زانیاری‬ ‫الواز كاریگەری لەسەر سایكۆلۆژیاو‬ ‫پەروەردەی خەڵك دروست دەكات‪،‬‬ ‫رۆش��ن��ب��ی��ری و زان��ی��اری پێویست‬ ‫بەخەڵك ناگەیەنن ئەمەش دەبێتەهۆی‬ ‫بڕوانەبوونە بەیەكتری‬ ‫دروستبوونی تاكی الواز‪ ،‬هەڵبەتە‬ ‫رامیار عوسمان‪-‬ی رۆژنامەنووس‬ ‫تاكەكانی ناو كۆمەڵگای ئێمە زۆر بڕوای وابوو زۆربوونی راگەیاندنەكان‬ ‫الوازن و كەسانی رۆشنبیرو شارەزاو تاڕادەیەك لەبەرژەوەندی خەڵكدایە‪،‬‬ ‫نوخبەیە‪.‬‬ ‫بەمەبەستی وشیاركردنەوەیان‪ .‬رامیار‬ ‫دەڵ��ێ��ت‪ :‬بەمەرجێ ئ��ەو الیەنەی‬ ‫پێویستە دابخرێن‬ ‫دەزگای راگەیاندنەكە بەڕێوەدەبات لە‬ ‫س���ەب���ارەت ب��ەه��ەم��ان پ��رس بەرژەوەندی كەس و الیەن و حزب‬ ‫رۆژنامەنووس تانیا جەمال‪ ،‬وتی‪ :‬كارنەكات‪ ،‬زۆربوونی راگەیاندنەكانیش‬ ‫زۆری ئەو باڵوكراوانە هیچ بنەمایەكی نەبوونی بڕوایە لەنێوان یەكتریدا‪،‬‬ ‫زانستی و مەعریفیان نییە تەنها ه��ەری��ەك ل��ەدەزگ��ا راگەیاندنەكان‬ ‫ئ��ەوە نەبێ چەند كەسێك زەق كارەكەی خۆی بە پیشەیی و باشتر‬ ‫دەك��ەن��ەوەو بەپێچەوانەوەش بەبێ دەزانێت تەنانەت ئەو دەزگایانەش‬ ‫ئەوەی بیر لە تاوانكردن بكەنەوە‪ ،‬كە بۆ ئامانج و مەرامی تایبەتی‬ ‫زۆرێك لەو كەسانەی ئەم راگەیاندنانە دروستكراوە‪ ،‬باشترین چارەسەریش‬ ‫بەڕێوەدەبن حزب و چەند كەسێكی بێالیەن بوونی راگەیاندنەكانە ئەمەش‬ ‫تایبەتی سەرپەرشتی دەكەن و بەپالنی دەبێتەهۆی بڕوابوون بەو راگەیاندنەو‬ ‫ئەوان كاردەكەن‪.‬‬ ‫پیشەیی بوونی رۆژنامەنووس‪ ،‬لەم‬ ‫ن��اوب��راو وتیشی‪ :‬ئەگەر ئێستا سەردەمی تەكنۆلۆژیایەشدا هاوواڵتیان‬ ‫راپرسییەك بكەین و موجامەلەی بەردەوام بەدوای سەرچاوەی راست‬ ‫تێدانەبێ هیچ كەسێك نییە سەیری و بێالیەندا دەگەڕێن‪.‬‬ ‫تی ڤی و رۆژن��ام��ەو گۆڤار بكات‬ ‫دەبێت پێوەر هەبێت‬ ‫لەبەر زۆری و بێ سەرەو بەرەییان و‬ ‫م����ەری����وان ج���ەم���ال‪ ،‬وەك‬ ‫بوونی چەند وێنەیەكی سەیرو چەند‬ ‫ه��اوواڵت��ی��ی��ەك ب���اوەڕی واب���وو كە‬ ‫بابەتێكی نا تەندروست‪.‬‬ ‫زۆربوونی راگەیاندنی تەندروست‬ ‫بۆ كۆمەڵگا گرنگە‪ .‬ئەو هاوواڵتییە‬ ‫پێشكەوتن نییە‬ ‫رۆژن��ام��ەن��ووس شەیما ج��اف‪ ،‬دەڵێت‪ :‬ب��ەاڵم ب��ەداخ��ەوە لەواڵتی‬ ‫پێیوایە‪ :‬زۆربوونی راگەیاندنی كوردی ئێمەدا بوونی راگ��ەی��ان��دن لەسەر‬ ‫مانای پێشكەوتن ناگەیەنێت‪ ،‬بەڵكو بنەمای ئەكادیمی نییە‪ ،‬بەڵكو‬ ‫ب��وون��ی ف���ەوزا ن��ی��ش��ان��دەدات! وات��ا لەسەر بنەمای پ��ارەو كۆمپانیایە‪،‬‬ ‫كەس بەكەس نییە‪ ،‬لەم نێوەندەشدا لەم نێوەندەشدا تەنها بەپلەی یەكەم‬ ‫تەنها تاكی ك��ورد زیانی پێدەگات خوێنەر زەرەرمەند دەبێ و تاڕادەیەك‬ ‫و ب��ڕوا لەناخی بیسەرو بینەرو دەبێتەهۆی سەرلێشێواندنی خوێنەرو‬ ‫خوێنەردا نامێنێت‪ ،‬لە كوردستاندا خوێنەریش ناتوانێ هیچ ی��ەك لە‬ ‫ی��ەك ه��ەواڵ دەی��ان خوێندنەوەی دەزگاكان بكاتە سەرچاوەی وەرگرتنی‬ ‫ج��ی��اوازی ب��ۆ دەك��رێ��ت‪ ،‬ئەمەش زانیاری و خوێنەر تووشی مەلەل‬ ‫دەگەڕێتەوە بۆ شكاندنەوەی یەكتری دەب��ێ‪ .‬ئەو هاوواڵتییە داوای كرد‬ ‫و خۆبەرزكردنەوەی خۆیان بەتایبەتی ك��ە پ��ێ��وەرێ��ك ب��ۆ دروس��ت��ك��ردن��ی‬ ‫كەسایەتییە سیاسییەكان‪ ،‬ئەمەش راگەیاندنەكان هەبێت و چاودێریش‬ ‫وای��ك��ردووە كە راگەیاندنی كوردی بكرێن‪.‬‬ ‫میسداقییەتی خ��ۆی لەدەستبدات‪،‬‬ ‫پێویستە حكومەت چاودێری رەوشی‬ ‫رۆژن��ام��ەگ��ەری ك���وردی ب��ك��ات و‬ ‫پێشێلكارییەكان بخاتەڕوو و سزای‬ ‫پێشێلكارانیش بدات‪.‬‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫توركیا‪ ،‬رۆڵی ناوبژیوانی ئێران ‪ -‬ئەمریكا‬ ‫سەردانەكەی وەزیری دەرەوەی توركیا بۆ تاران‪ ،‬هاوكاتە لەگەڵ هاتنە سەرتەختی سەرۆكێكی میانڕەی ئێرانی‪ ،‬هەروەها‬ ‫دابەزینی كێشەكانی نێوان ئێران و ئەمریكا‪ ،‬كە توركیا هەوڵدەدات رۆڵی ناوبژیوان بگێڕێت‪ .‬ئەگەرچی لەچەند مانگی‬ ‫رابردوودا توركیا بەئاشكرا دژایەتی بەشار ئەسەدی دەكرد‪ ،‬بەاڵم لەئێستاداو لەپێناو باشتربوونی پەیوەندییەكانی لەگەڵ‬ ‫ئێراندا‪ ،‬باس لە رێگاچارەی هەڵبژاردن دەكات بۆ قەیرانی سوریا‪.‬‬

‫‪42‬‬

‫ملمالنێكانی ئەردۆگان و گولەن و ‪..PKK‬‬

‫توركیا بەرەو كوێ دەبەن؟‬ ‫ملمالنێكانی گولەن و ئەردۆگان‬ ‫و دام��ەزران��دن��ی پ��ارت��ی دیموكراتی‬ ‫كوردستانی‪ -‬باكوورو هەڵبژاردنەكان‪،‬‬ ‫توركیایان لەبەردەم رەوشێكی مەترسیدارو‬ ‫قورسدا راگ��رت��ووە‪ PKK .‬هۆشداریی‬ ‫دەدات��ە توركیا كە ئەگەر مەرجەكانی‬ ‫جێبەجێ ن��ەك��ات‪ ،‬ش��ەڕی چ��ەك��داری‬ ‫دەستپێدەكاتەوە‪ .‬گولەنییەكان گەرایان‬ ‫لە دام و دەزگا حكومییەكاندا خستووەو‬ ‫لەزۆركاتدا ئاراستەی رووداوەكان دەكەن‪.‬‬ ‫لەم راپۆرتەدا شرۆڤە لەسەر زۆرێك لەم‬ ‫پرسانە دەكرێت كە بۆ ئێستای توركیا زۆر‬ ‫سەختن‪.‬‬ ‫راپۆرتی‪ :‬هیوا عەبدوڵاڵ‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫‪43‬‬ ‫سیاسییە‬

‫د‪ .‬ئەحمەد حەمدی ئاككایا‪:‬‬ ‫گولەنییەكان دەیانەوێ بەبێ‬ ‫دانیشتن و گفتوگۆ لەگەڵ‬ ‫(‪ )PKK‬و (‪ )BDP‬كورد سەركوت‬ ‫بكەن‬ ‫نە ئەردۆگان و نە گولەنییەكان‬ ‫چارەسەریان بۆ كێشەی كورد‬ ‫پێ نییە‬ ‫‪ AKP‬دەیویست دەسەاڵتی‬ ‫خۆی بەسەر تەواوی توركیادا‬ ‫بسەپێنێ‪ ،‬بەاڵم گروپی گولەن‬ ‫ئەو نەخشەیەیان لێتێكدا‬ ‫نورەدین روگەش‪:‬‬ ‫‪ AKP‬و گولەن یەك بەرنامەیان‬ ‫هەیە‬

‫نوێكانی‬

‫وت‪ )AKP( :‬دەیویست دەسەاڵتی‬ ‫خ��ۆی ب��ەس��ەر ت���ەواوی توركیادا‬ ‫بسەپێنێ و گ��روپ��ی گ��ول��ەن ئەو‬ ‫نەخشەیەیان لێتێكدا! جاری یەكەمە‬ ‫لە توركیادا پارتییەكی ئیسالمی‬ ‫ه��ەوڵ��ی ل��ەن��اوب��ردن��ی گروپێكی‬ ‫ئیسالمی بدات‪ ،‬كاریگەری و هێزی‬ ‫گروپی گولەن لە دەنگەكانیاندا نییە‪،‬‬ ‫بەڵكو لەوەدایە كە ئەوان پەیوەندی‬ ‫ن��ێ��ودەوڵ��ەت��ی بەهێزیان هەیەو‬ ‫كادیرەكانی خۆیان لەناو دەزگاكانی‬ ‫دەوڵەتدا جێگیر كردوون‪ ،‬جگە لەوە‬ ‫چەندین دەزگای میدیایی گەورەیان‬ ‫لەبەردەستدایە‪.‬‬ ‫ئەو پسپۆڕە‪ ،‬ب��ەوردی لەسەر‬ ‫‪AKP‬ش وەستاو زان��ی��اری ئ��ەوەی‬ ‫هەبوو كە ‪ AKP‬خاوەن دەنگێكی‬ ‫زۆرە‪ ،‬بەاڵم لەالیەك گەندەڵییەكانی‬ ‫ناو رێكخراوەكە‪ ،‬لەالیەكیدیكەش‬ ‫شكستەكانی سیاسەتی نێودەوڵەتی‬ ‫دەرەوەی (‪ )AKP‬خاڵی الوازی‬ ‫حزبەكەی ئەردۆگانن و بەوتەی‬ ‫ئەو گروپی گولەن ئەوە دەبینن‪ .‬د‪.‬‬ ‫ئاككایا‪ ،‬لەمڕووەشەوە وتی‪ :‬ئەگەر‬ ‫ب��ەوردی لەڕەوشی توركیا بڕوانین‬ ‫دەبینین توركیا بەهۆی سیاسەتی‬ ‫نوێی دارایی ئەمریكاوە چاوەڕوانی‬ ‫قەیرانێك دەكات‪ ،‬لە ئاستی سیاسی‬ ‫و دیپلۆماسی رۆژهەاڵتی ناوەڕاستدا‬ ‫توركیا هەنگاوی بۆ دواوە ناوە‪،‬‬ ‫ئێستا جگە لە حكومەتی هەرێمی‬ ‫كوردستان‪ ،‬توركیا لە ناوچەكەدا‬ ‫هیچ دۆستێكی نییە‪ ،‬سیاسەتی توركیا‬ ‫لە سوریادا بە هەمانشێوە نەزۆكە‪.‬‬

‫هاوكێشە‬ ‫توركیا‬ ‫م��اوەی��ەك��ی ك���ەم م����اوە بۆ‬ ‫هەڵبژاردنی هەرێمی لە توركیا كە‬ ‫بڕیارە ‪٢٩‬ی مانگی ئایار ئەنجام‬ ‫ب��درێ و ل��ە ئێستاشدا شەڕێكی‬ ‫توند لە نێوان دوو الیەنی ئیسالمی‬ ‫سیاسی واتە پارتی دادو گەشەپێدان‬ ‫(ئاك پارتی) بەسەرۆكایەتی رەجەب‬ ‫تەیب ئەردۆگان و گروپی (گولەن)‬ ‫بە سەرۆكایەتی كارێزمای ئایینی‬ ‫توركیا‪ ،‬فەتحوڵاڵ گولەن كە بەرەی‬ ‫ئیسالمی كردۆتە دوو بەش‪.‬‬ ‫الیەنێكی دیكەی گرنگی رەوشی‬ ‫سیاسی ت��ورك��ی��ا كێشەی ك��وردە‬ ‫(‪ )PKK‬هۆشداریی دەداتە توركیا كە‬ ‫ئەگەر مەرجەكانی جێبەجێ نەكات‪،‬‬ ‫شەڕی چەكداری دەستپێدەكەنەوەو‬ ‫پارتی ئاشتی و دیموكراسی (‪)BDP‬‬ ‫ەش ئامادەكاری گەورە دەكات بۆ‬ ‫ئەوەی بەشداری لە هەڵبژاردنەكانی‬ ‫ئەمساڵدا بكات‪ .‬گۆڕانكارییەكی‬ ‫دیكەی رەوش��ی سیاسی ك��ورد لە‬ ‫توركیا دامەزراندن و ژیاندنەوەی‬ ‫(پ��ارت��ی دیموكراتی كوردستان‪-‬‬ ‫باكوور)ە‪ ،‬كە دوای سەردانەكەی‬ ‫ب��ارزان��ی بۆ دیاربەكر لە كۆتایی‬ ‫ساڵی رابردوودا بووە رۆژەڤ‪ .‬چۆن‬ ‫بتواندرێ چەندایەتی و چۆنایەتی‬ ‫ئەو گۆڕانكارییانە هەڵسەنگێندرێ‬ ‫و ئەنجامی ئەگەری دروستبوون‬ ‫و لە دایكبوونی هاوكێشەیەكی‬ ‫نوێی سیاسی لە توركیاو باكووری‬ ‫كوردستان چی دەبێ‪.‬‬ ‫توركیا هەنگاوی بۆ دواوە ناوە!‬ ‫لەهەركاتێك زیاتر بارودۆخی‬ ‫سیاسی توركیا ب��ەی��ەك��دادەچ��ێ‪،‬‬ ‫بەتایبەتی سەرهەڵدانی كێشەكانی‬ ‫نێوان گروپی گولەن و پارتی دادو‬ ‫گەشەپێدان‪ ،‬كۆمەڵناسی ت��ورك و‬ ‫پسپۆڕی كێشەی كورد لە توركیا د‪.‬‬ ‫ئەحمەد حەمدی ئاككایا‪ ،‬سەبارەت‬ ‫بەهۆكاری سەرهەڵدانی كێشەكانی‬ ‫نێوان گروپی گولەن و پارتی دادو‬ ‫گەشەپێدان‪ ،‬تایبەت بە «وااڵپرێس»ی‬

‫چارەسەری كێشەی كورد ناكەن!‬ ‫رۆژنامەنووسی كورد نورەدین‬ ‫روگ�����ەش‪ ،‬ل��ە ل��ێ��دوان��ێ��ك��ی��دا بۆ‬ ‫«وااڵپرێس» چەندین وێنەی سیاسی‬ ‫توركیاو ملمالنێی الیەنە سیاسییەكانی‬ ‫پێنیشانداین‪ ،‬لە هەمانكاتدا ئاگاداری‬ ‫س��ی��اس��ەت��ی ن�����اوەوەو دەرەوەی‬ ‫توركیایەو لەو ب��ارەی��ەوە خاوەنی‬ ‫چەندین شرۆڤەی سیاسییە‪ ،‬پێیوایە‬ ‫‪ AKP‬و گولەن یەك بەرنامەیان‬ ‫هەیە‪ ،‬ئ��ەو‪ ،‬هۆكاری كێشەكانی‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫‪44‬‬

‫نێوان ئەو دوو گروپەی بۆ سیاسەتە‬ ‫تایبەتییەكانی ئەردۆگان گەڕاندەوەو‬ ‫پێیوایە لە توركیادا سەرۆك وەزیر‬ ‫دەبێ نموونەیی بێ‪ ،‬بەاڵم گروپی‬ ‫گ��ول��ەن ل��ەب��ەردەم ئ��ەو سیاسەتە‬ ‫نموونەییەی ئەردۆگان��ا زۆر ناڕازین‪.‬‬ ‫سەبارەت بە كاریگەری لێكترازان‬ ‫و كێشمەكێشی ن��ێ��وان ه��ەردوو‬ ‫گروپەكە‪ ،‬لەسەر هەڵبژاردنەكانی‬ ‫توركیا روگ��ەش‪ ،‬دیوێكی تری ئەو‬ ‫رەوشە دەخوێنێتەوە كە ئەو شەڕە‬ ‫دەكەوێتە خزمەتی پارتی ئاشتی و‬ ‫دیموكراسی ‪ BDP‬بەپێ ئەو داتایەی‬ ‫روگ��ەش‪ ،‬خستیەڕوو‪ ،‬بەپێی ئەو‬ ‫ئامارە سەرەتاییە ‪ BDP‬دەتوانێ ئەو‬ ‫شارەوانیانەی كە ئێستا لە دەستیدان‬ ‫بیانپارێزێت ك��ە دەك��ات��ە (‪)100‬‬ ‫شارەوانی و لەناویاندا (‪ )8‬شارەوانی‬ ‫لە ئاستی پارێزگادان‪.‬‬ ‫سەبارەت بە چارەسەركردنی‬ ‫پ���رس���ی ك�����ورد ل���ە ت��ورك��ی��او‬ ‫ج��ی��اوازی روان��گ��ەی نێوان گروپی‬ ‫گ��ول��ەن و (‪ )AKP‬د‪ .‬ئاككایا‪،‬‬ ‫پێیوایە جیاوازییەكە بەتەنیا لە‬ ‫پراگماتیسبوونی رەج��ەب تەیب‬ ‫ئەردۆگانی سەرۆك وەزیردایە‪ ،‬بەپێی‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫تێڕوانینەكانی ئ��ەو‪ ،‬نە ئەردۆگان‬ ‫و نە گولەنییەكان چارەسەریان‬ ‫بۆ كێشەی ك��ورد پێ نییە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫گولەنییەكان دەیانەوێ بەبێ دانیشتن‬ ‫و گفتوگۆ لەگەڵ (‪ )PKK‬و (‪)BDP‬‬ ‫كێشەكە سەركوت بكەن‪ ،‬بەوتەی‬ ‫ئاككایا‪ ،‬كەچی (‪ )AKP‬بە دانیشتن‬ ‫و گفتوگۆ لەگەڵ ئۆجەالن هەوڵ بۆ‬ ‫هەمان مەبەست دەدات‪.‬‬ ‫گولەنییەكان شەڕیان دەوێ‬ ‫ك��ۆم��ەڵ��ن��اس��ەك��ەی ت���ورك‪ ،‬بۆ‬ ‫سەلماندنی قسەكانی خۆی‪ ،‬نموونەی‬ ‫ئۆپەراسیۆنەكانی ‪ KCK‬دێنێتەوە كە‬ ‫(‪ )AKP‬تا ‪ ٢٠٠٦‬شانسی بە سوپای‬ ‫توركیا بەخشی بۆ ئ��ەوەی ‪PKK‬‬ ‫لەنێوببات‪ ،‬بەاڵم دوای ئەوەی سوپا‬ ‫چەندینجار هیچ ئەنجامێكی سەربازی‬ ‫بەدەستنەخست‪ .‬ئەو كۆمەڵناسە‬ ‫دەڵێت‪ :‬گروپی گولەن رێگایەكی‬ ‫دیكەیان نیشانی حكومەتی (‪)AKP‬‬ ‫داو پێیان وت‪ :‬پۆلیس لە سوپا‬ ‫باشترە‪ ،‬گولەنییەكان دەیانووت سوپا‬ ‫لەژێر دەسەاڵتی كەمالیستەكاندایەو‬ ‫ئەوان نایانەوێ ئەو شەڕە كۆتایی‬ ‫پێ بێت‪ ،‬بۆیە لە جیاتی شەڕی شاخ‬

‫بەوشێوەیە زێدەڕۆیی بكات‪ ،‬ئێمەش‬ ‫‪ PDK‬ی باكوور رێكدەخەین و دژی‬ ‫ئێوە بەكاریدەهێنین‪ ،‬هەموومان‬ ‫سیاسەتی پارتی دەزانین دەربارەی‬ ‫بەشەكانی دیكەی كوردستان‪ ،‬با‬ ‫نموونەیەكتان بدەمێ‪ ،‬لەو رۆژانەدا‬ ‫دۆكیۆمێنتارییەك لەسەر ژیانی دكتۆر‬ ‫شڤان باڵوكرایەوە كە بە دەستی‬ ‫پارتی و م��ەال مستەفای بارزانی‬ ‫كوژرا‪ ،‬زۆربەی زۆری ئەو كەسانەی‬ ‫لەو دۆكیۆمێنتارییەدا قسە دەكەن‬ ‫نزیكی پارتین‪ ،‬هەموویان دەڵێن‬ ‫لەسەردەمی مەال مستەفای بارزان‪-‬‬ ‫ەوە تا ئێستا پارتی هیچ حزبێكی‬ ‫خۆشنەویستووە كە بتوانێ توركیا‬ ‫ناڕەحەت بكات‪ ،‬ئیتر ئەوە سیاسەتی‬ ‫پارتییە‪ ،‬پێموانییە ئەو سیاسەتەی‬ ‫پارتی ئێستا گۆڕابێ‪ ،‬بەاڵم سازكردن‬ ‫و ژیاندنەوەی پارتی ‪ PDK‬ی باكوور‪،‬‬ ‫پەیوەندی بە دۆستایەتی پارتی و‬ ‫دژ بە (‪ )PKK‬لە شاردا دەستیان بە‬ ‫‪ AKP‬و دژایەتی ‪ PYD‬وە هەیە‬ ‫هەڵمەتێك كرد بەناوی (ئۆپەراسیۆن‬ ‫زیاتر‪ ،‬پێموانییە ‪ AKP‬داوای‬ ‫دژ بە ‪)KCK‬‬ ‫سازكردنی ئەو پارتەی‬ ‫ك��ردب��ێ‪ ،‬ب��ەاڵم‬ ‫ژیاندنەوەی پارتی دیموكراتی‬ ‫پ���ارت���ی‬ ‫كوردستان‪ -‬باكوور‬ ‫رووداوێ���ك���ی دی��ك��ەی ه��ەرە‬ ‫س��ەرن��ج��ڕاك��ێ��ش ب��ەڕۆژەڤ��ك��ردن��ی‬ ‫پارتییەكی نوێی كوردی بوو لە باكوور‬ ‫كە لەسەر سیاسەت و ئایدیۆلۆژیای‬ ‫پارتی دیموكراتی كوردستان‪ -‬عێراق‬ ‫دەڕوات و بارزانی وەك سەرۆكی‬ ‫سومبوڵی خۆی دەبینێ‪ .‬سەبارەت‬ ‫بە هۆكاری بەڕۆژەڤبوونی ئەو پارتە‬ ‫لەڕۆژانی دواییدا‪ ،‬ئاككایا‪ ،‬پێیوایە‬ ‫ئەوە پەیوەندی بە نزیكبوونەوەی‬ ‫پارتی دیموكراتی كوردستان‪ -‬عێراق‬ ‫و (‪)AKP‬وە هەیە‪.‬‬ ‫ئ��ەو ش���ارەزای���ە ژی��ان��دن��ەوەو‬ ‫بەڕۆژەڤكردنی ‪PDK‬ی باكوور‪،‬‬ ‫وەك كارتێك دژ بە فراوانبوونی‬ ‫دەسەاڵتی پارتی یەكێتی دیموكراتی‬ ‫(‪ )PYD‬ل����ەڕۆژئ����اواو (‪)PKK‬‬ ‫ل��ێ��ك��دەدات��ەوەو بەمشێوەیە باس‬ ‫لە بۆچوونەكانی دەك��ات‪ :‬ئ��ەوان‬ ‫بە (‪ )PKK‬دەڵێن ئەگەر (‪)PYD‬‬


‫‪45‬‬ ‫سیگناڵی پێداوەو وتویەتی ئێمە ئەو‬ ‫ك��ارە دەكەین و ئێوەش دژایەتی‬ ‫مەكەن‪.‬‬ ‫ناتوانێ هیچ هەنگاوێك بنێت‬ ‫بەهۆی تەواونەبوونی مۆڵەتەوە‬ ‫وا دیارە ‪ PDK‬ی باكوور‪ ،‬ناتوانێ‬ ‫ب��ەش��داری ل��ە ه��ەڵ��ب��ژاردن��ەك��ان��ی‬ ‫شارەوانی ئەمساڵدا بكات‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەسەر پرسیاری ئەوەی كە ئایا ئەو‬ ‫پارتە تاچەند دەتوانێ هاوسەنگییە‬ ‫سیاسییەكانی ئێستای ب��اك��وور‬ ‫بهەژێنێت‪ ،‬نورەدین‪ ،‬پێیوایە بەهۆی‬ ‫نەبوونی كات و ناڕوونی ناوەڕۆكی‬ ‫پارتییەكە ئەو پارتە ناتوانێ ئێستا‬ ‫هەنگاوێك بنێت و هیچی لێ‬ ‫چاوەڕێ ناكرێ‪.‬‬ ‫د‪ .‬ح��ەم��دی ئاككایا‪،‬‬ ‫بەهەمانشێوەی رۆژنامەنووس‬ ‫ن����ورەدی����ن روگ������ەش‪ ،‬هیچ‬ ‫داهاتوویەك لە ئێستادا بۆ ئەو‬ ‫نابینێت‪،‬‬ ‫پ����ارت����ە‬ ‫پێیوایە‬ ‫ئ���ەو‬

‫پارتە لە (‪ )BDP‬زیاتر تایبەتمەندی‬ ‫نزیكبوونەوەی لەگەڵ ‪ AKP‬تێدایە‪.‬‬ ‫ئەو‪ ،‬دوو ئەگەر بۆ پەیوەندییەكانی‬ ‫نێوان ‪ -BDP PDK‬باكوورو ‪AKP‬‬ ‫دادەنێ‪ .‬ئەو دوو ئەگەرەش بەالی‬ ‫حەمدی‪-‬یەوە بریتین لەم دوو خاڵە‪،‬‬ ‫یەكەم‪ :‬ئەگەر لە‬

‫دەنگی كەمیهێنا‪ ،‬لەوانەیە گروپێك‬ ‫لە كوردەكانی ناو ‪ AKP‬بچنە ناو‬ ‫‪ -PDK‬باكوور‪ .‬ئەگەری دووەم‪:‬‬ ‫بەشێكی زۆری كوردەكانی ناو ‪AKP‬‬ ‫بەرژەوەندی ئابووریان لەناو ئەو‬ ‫پارتەدا هەیە‪ ،‬بەاڵم ئەگەر ‪AKP‬‬ ‫پەیوەندی خۆی لەگەڵ كوردستانی‬ ‫ب��اش��وور پێشخست ئ��ەوان��ە زیاتر‬ ‫نزیكی ‪ AKP‬دەبنەوە‪.‬‬

‫حوكمی تاقە پارتییەك قەبوڵ‬ ‫هەڵبژاردنەكاندا ناكەن‬ ‫‪ AKP‬زیانی زۆری‬ ‫ئەو رۆژنامەنووسە وای بۆچووە‪،‬‬ ‫ب����ەرك����ەوت و بەهۆی پەیوەندی كولتووری و‬ ‫خێڵەكی و كۆمەاڵیەتی‬ ‫پ��ارت��ی‬

‫دیموكراتی كوردستانی عێراق و‬ ‫جاشەكانی توركیا‪ ،‬ئەگەری ئەوە‬ ‫هەیە بەشێكی كەم لە جاشەكان‬ ‫پشتگیریی لەو پارتە نوێیە بكەن‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم نابێ ئ��ەو گۆڕانكاریانەش‬ ‫نەبینین كە خێڵە جاشەكان بەمدواییە‬ ‫لەگەڵ ‪ BDP‬كۆدەبنەوەو لەیەك‬ ‫نزیكبوونەوەیەك دەبیندرێ‪.‬‬ ‫د‪ .‬حەمدی ئاككایا‪-‬ش وای‬ ‫بۆ دەچێت چاپەمەنی توركیا زۆر‬ ‫گرنگی ب��ەو پارتە نوێیە ن��ەدات‬ ‫و ل��ەو ب��ارەی��ەوە وت��ی‪ :‬قسەكەی‬ ‫ئەردۆگان سەیرە كە لە دیاربەكردا‬ ‫وتی‪ :‬ئێمە حوكمی تاقە پارتییەك‬ ‫قەبوڵ ناكەین‪ .‬بێگومان هەموو‬ ‫كەس لە پەیامەكەی ئەو گەیشت‬ ‫كە مەبەستی دەسەاڵتی ‪ PYD‬بوو‬ ‫لەڕۆژئاوا‪ .‬ئەو وتی (‪ )PYD‬یانی‬ ‫‪ PKK‬و لە ئەنجامدا ‪ PKK‬یەك‬ ‫حزبەو لە دوو بەشی كوردستاندا‬ ‫دەسەاڵتداری یەكەمە‪ ،‬لەو الیەنەدا‬ ‫بارزانی و ئەردۆگان هاوبیرن‪.‬‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫‪46‬‬

‫ئــەســەد چــۆن دادگــایـــی بكــــ‬

‫پسپۆڕە یاساییە نێودەوڵەتییەكان بۆ «وااڵپرێس» دەدوێن‬ ‫پڕۆفیسۆر كامەران رەچبەر‪:‬‬ ‫كلیلی دادگاییكردن یان‬ ‫دادگایینەكردنی ئەسەد‬ ‫لە دەستی ئەنجومەنی‬ ‫ئاسایشی نێودەوڵەتیدایە‬

‫جاوید تاتڵی‪:‬‬ ‫ئەسەد تاوانی دژە مرۆیی‬ ‫كردووە‪ ،‬دەبێت ئەسەد بەو‬ ‫تاوانانە دادگایی بكرێت‪،‬‬ ‫چونكە بەڕێسای تێپەڕبوونی‬ ‫كات ئەو تاوانانە ناگرێتەوە‬ ‫پڕۆفیسۆر محەمەد داالر‪:‬‬ ‫ئەگەر روسیا ئاستەنگ‬ ‫دروست نەكات بۆ ئەو‬ ‫دۆسیەی دادگاییكردنە‪ ،‬ئەو‬ ‫دۆسیەیە بۆ ئەنجومەنی‬ ‫ئاسایشی نێودەوڵەتی‬ ‫دەگوازرێتەوە‬

‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫‪47‬‬

‫ــرێت؟‬ ‫لە ئێستادا دۆسییەی بە‬ ‫دادگایی كردنی بەشار ئەسەد‬ ‫سەركۆماری سوریا‪ ،‬لەالیەن‬ ‫كۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە‬ ‫گفتوگۆی گەرمی لەبارەوە‬ ‫دەكرێ‪ ،‬چۆن و بە چ رێگایەك‬ ‫ئەو سەركۆمارە بگەیەندرێتە‬ ‫دادگ��ای نێودەوڵەتی الهای؟‬ ‫چونكە لەماوەی ئەو جەنگەی‬ ‫ل��ە س���وری���ادا دروس��ت��ب��ووە‬ ‫چەندین ت��اوان��ی گ��ەورەی‬ ‫ب��ەرام��ب��ەر ب��ە هاوواڵتیانی‬ ‫خ��ۆی ئ��ەن��ج��ام��داوە‪ ،‬هەر‬ ‫ل��ەب��ەك��اره��ێ��ن��ان��ی چ��ەك��ی‬ ‫كیمیاییەوە تا دەگاتە ئەو‬ ‫ب��ە كۆمەڵكوشتنانەی كە‬ ‫لەشوێنە جیاوازەكانی سوریادا‬ ‫س��وپ��اك��ەی ئ��ەن��ج��ام��ی��داون‪.‬‬ ‫ب��ۆ زی��ات��ر رۆشنكردنەوەی‬ ‫ئەو دۆسیەی دادگاییكردنە‬ ‫«وااڵپرێس» چەند پسپۆڕێكی‬ ‫یاسایی دواندووە‪.‬‬ ‫راپۆرتی‪ :‬هێمن خۆشناو‬

‫دادگایی كردنی ئەسەد زەحمەتە‬ ‫ب��ڵ�اوب����وون����ەوەی ب��ەڵ��گ��ەی‬ ‫ئەنجامدانی تاوانەكانی جەنگ كە‬ ‫رژێمی سوریا پێیهەستاوە‪ ،‬گفتوگۆی‬ ‫دادگ��ای��ی��ك��ردن��ی ب��ەش��ار ئ��ەس��ەد‬ ‫سەركۆماری ئ��ەو واڵت��ەی لەالیەن‬ ‫دادگای سزای نێودەوڵەتی لەالهای‬ ‫چڕ تر ك��ردۆت��ەوە‪ .‬ب��ەاڵم پسپۆڕان‬ ‫پێیانوایە بەهۆی ئ��ەوەی كۆمەڵێك‬ ‫واڵت پشتگیریی لە ئەسەد دەكەن‪،‬‬ ‫پڕۆسەی پەلكێشكردنی ئەسەدی بۆ‬ ‫دادگای نێودەوڵەتی قورس كردووەو‬ ‫تەنانەت زۆر زەحمەتیشە‪.‬‬ ‫پسپۆڕان پێیانوایە‪ ،‬دادگاییكردنی‬ ‫كەسێك ل��ەالی��ەن دادگ���ای س��زای‬ ‫نێودەوڵەتی بەتۆمەتی ئەنجامدانی‬ ‫ت��اوان��ی ج��ەن��گ و پێشێلكردنی‬ ‫مافی مرۆڤ تەنیا لەڕێگای بڕیاری‬ ‫ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتییەوە‬ ‫دەبێت‪ .‬بەتایبەتی بۆ واڵتێكی وەكو‬ ‫سوریا كە ئەندامی سیستمی رۆما‬ ‫نییە‪.‬‬ ‫سیستمی رۆما چییە؟‬ ‫سیستمی رۆما لە (‪)17‬ی تەمموزی‬ ‫ساڵی (‪ )1988‬لەالیەن دادگای سزای‬ ‫نێودەوڵەتی بە رەزام��ەن��دی (‪)120‬‬ ‫ئەندام و رەتكردنەوەی تەنیا (‪)7‬‬ ‫ئەندام و بێدەنگی (‪ )21‬ئەندامی‬ ‫ت��ر دام������ەزراوە‪ .‬سیستمی رۆم��ا‬ ‫دەستنیشانی چۆنێتی هەماهەنگی‬ ‫دەوڵەت و دادگا دەكات لەبەرامبەر‬ ‫تاوانەكانی جەنگ و تاوانی دژە‬ ‫مرۆیی‪ .‬بەگوێرەی ئەو سیستمە بۆ‬ ‫ئ��ەوەی دادگ��ای سزای نێودەوڵەتی‬ ‫لێكۆڵینەوەو دادگاییكردنی تاوانێك لە‬ ‫ئەستۆ بگرێ پێویستی بەڕەزامەندی‬ ‫(‪ )60‬واڵت��ی ئ��ەن��دام ل��ەو سیستمە‬ ‫هەیە‪.‬‬ ‫ئ��ەم��ڕۆ (‪ )139‬واڵت���ی جیهان‬ ‫ئەندامە لە سیستمی رۆم��ا‪ .‬بەاڵم‬ ‫لەبەرئەوەی دەوڵەتی سوریا ئەندام‬ ‫نییە لەو سیستمە ئەوا یاساكانی ئەو‬ ‫سیستمەی بەسەردا جێبەجێ ناكرێت‪.‬‬ ‫لەگەڵ ئەوەشدا بەهۆی ئەنجامدانی‬ ‫تاوانی دژە مرۆیی لەو واڵتە دەكرێ‬ ‫سكااڵ ل��ەدژی دەسەاڵتی ئەو واڵتە‬

‫ئامادە بكرێ‪ ،‬بەاڵم پێدەچێت ئەو جێبەجێكردنەوە‪.‬‬ ‫كارە هەروا بە ئاسانیش نەبێ‪.‬‬ ‫رای یاساییەكان لەیەك جیاوازن‬ ‫بە سێ رێگا دادگا دەستپێدەكات‬ ‫لەمبارەیەوە چەند پسپۆڕێكی‬ ‫بەسێ رێگا دەكرێت دادگایی شارەزا لە یاسای نێودەوڵەتی كە بۆ‬ ‫س�����زای ن���ێ���ودەوڵ���ەت���ی دەس���ت گۆڤاری «وااڵپرێس» دواون‪ ،‬پێیانوایە‬ ‫بەلێكۆڵینەوە لە مەسەلەیەك بكات‪ .‬دەبێت دوای ب�ڵاوك��ردن��ەوەی ئەو‬ ‫یەكەم‪ :‬لەسەر داوای ئەنجومەنی بەڵگانە كە چەندین وێنەو راپۆرت‬ ‫ئاسایشی نێودەوڵەتی لێكۆڵینەوە لەخۆدەگرن و دەیسەلمێنن كە لە‬ ‫دەستپێدەكات‪ .‬دووەم‪ :‬لەسەر داوای سوریا تاوانی جەنگ و پێشێلكاری‬ ‫یەكێك لە واڵتانی ئەندامی سیستمی مافی مرۆڤ ئەنجامدراوە‪ ،‬دەبێت‬ ‫رۆم��ا دادگ���ای س��زای نێودەوڵەتی رژێمی ئەسەد بدرێتە دادگای سزای‬ ‫دەس���ەاڵت���ی دەب��ێ��ت دەس����ت بە نێودەوڵەتی ل��ەاله��ای‪ .‬ب��ەاڵم ئەو‬ ‫لێكۆڵینەوە بكات‪ ،‬ب��ەاڵم ئەمەیان پسپۆڕانە لەبارەی كات و ناوەڕۆكی‬ ‫لەسەر بارودۆخی سوریا جێبەجێ ئ��ەو پ��ڕۆس��ەی��ەوە ل��ەگ��ەڵ یەكتر‬ ‫ناكرێت‪ ،‬چونكە سوریا وەكو باسمان جیاوازن‪.‬‬ ‫كرد ئەندامی ئەو سیستمە نییە‪.‬‬ ‫پڕۆفیسۆر كامەران رەچبەر‪ ،‬لە‬ ‫سێیەم‪ :‬ئەگەر هاتوو دادوەرانی ئەو زانكۆی ئولوداغ كە بە لێكۆڵینەوەو‬ ‫دادگایە بەڵگەیەكیان دەستكەوت چاالكییە یاساییە نێودەوڵەتییەكانی‬ ‫كە تیایدا دەیسەلمێنێ تاوانی دژە ناسراوە‪ ،‬پێش هەموو شتێك پێیوایە‬ ‫مرۆیی یان تاوانی جەنگ لە واڵتێك دەبێت بزاندرێت ئایا ئەو بەڵگانەی‬ ‫ئەنجامدراوە‪ ،‬ئەوا دوای وەرگرتنی لە شوێنی رووداوەكە كۆدەكرێنەوە‬ ‫رەزامەندی لە ئەنجومەنی ئاسایشی بەشی ئەوە دەك��ات دادگ��ای سزای‬ ‫نێودەوڵەتی دەست بە لێكۆڵینەوە ن��ێ��ودەوڵ��ەت��ی بجوڵێنێ ی��ان نا؟‬ ‫دەكرێت‪.‬‬ ‫ك��ام��ەران دەڵ��ێ‪ :‬ئەگەر بەڵگەكان‬ ‫بەشی ئ��ەوە بكەن ئ��ەو دادگ��ای��ە‬ ‫وردەكارییەكانی دادگاكە‬ ‫بجوڵێ‪ ،‬ئەوكات پێویستە بەرپرسانی‬ ‫هۆكاری وەرگرتنی رەزامەندیش دادگای سزای نێودەوڵەتی لەالهای‬ ‫لە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی فەرمانگەی لێكۆڵینەوەی پێشوەختی‬ ‫ب��ۆ دەس��ەاڵت��ی س���ن���وورداری ئەو ئەو دادگایە بەسەربكەنەوە‪ ،‬لەوێ‬ ‫دادوەران����ە دەگ��ەڕێ��ت��ەوە‪ .‬كاتێك ب��ڕی��اری لێكۆڵینەوەی پێشوەخت‬ ‫دادوەر دەگ��ات��ە ئ���ەو ب����اوەڕەی وەربگیرێت‪ ،‬دوای ئەمە دۆسییەی‬ ‫ك��ە ت��اوان��ێ��ك ئ��ەن��ج��ام��دراوە‪ ،‬بۆ راگرتنی ئەسەدو بەرپرسانی تر ئامادە‬ ‫بەرفراوانكردنی لێكۆڵینەوە‪ ،‬دەبێت دەكرێت‪ .‬ئەوەشی وت‪ :‬بەگوێرەی‬ ‫س��ەرەت��ا رەزام��ەن��دی فەرمانگەی ئەو دۆسیەیە ئەو كەسانە لەهەركوێ‬ ‫لێكۆڵینەوەی پێشوەخت لە دادگای ببیندرێن رادەگ��ی��رێ��ن (تەوقیف‬ ‫سزای نێودەوڵەتی وەربگرێت‪ .‬دوای دەك��رێ��ن) دوات��ر دەبرێنە دادگ��ای‬ ‫ئ��ەوەی فەرمانگەی لێكۆڵینەوەی ن��اوب��راو و پڕۆسەی دادگاییكردن‬ ‫پێشوەخت بڕیاری بەرفراوانكردنی دەستپێدەكات‪.‬‬ ‫لێكۆڵینەوە دەدات‪ ،‬دادوەر دەست بە‬ ‫جاوید تاتڵی سەرۆكی رێكخراوی‬ ‫لێكۆڵینەوەی خۆی دەكات‪ .‬دواتریش مافناسانی توركیا‪-‬ش‪ ،‬دڵنیایە كە لە‬ ‫بۆ ئەوەی ئەو لێكۆڵینەوەیە ببێتە سوریا تاوانی دژە مرۆیی ك��راوە‪.‬‬ ‫سكااڵ دۆسییەكە رەوانەی ئەنجومەنی لەوبارەیەوە دەڵێت‪ :‬ئەسەد تاوانی‬ ‫ئاسایشی ن��ێ��ودەوڵ��ەت��ی دەك��رێ��ت دژە م��رۆی��ی ك����ردووە‪ ،‬كوشتنی‬ ‫و ئەگەر ئەنجومەنی ناوبراویش بە ك��ۆم��ەڵ‪ ،‬وەك��و دڕن��دە مرۆڤی‬ ‫پەسەندیكرد ئەوە سكااڵ لە دادگای ك��وش��ت��ووە‪ ،‬دەب��ێ��ت ئ��ەس��ەد بەو‬ ‫سزای نێودەوڵەتی دەكەوێتە بواری تاوانانە دادگایی بكرێت‪ ،‬چونكە‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬


‫‪48‬‬

‫چاویت تاتلی‬

‫كامەران رەجبەر‬

‫محەمەد داالر‬

‫رێسای تێپەڕبوونی كات ئەو تاوانانە‬ ‫ناگرێتەوە‪.‬‬ ‫ل���ە دەس���ت���ی ئ��ەن��ج��وم��ەن��ی‬ ‫ئاسایشدایە‬ ‫رەچبەر‪ ،‬یەكێكە لەو پسپۆڕانەی‬ ‫كە پێیوایە كلیلی دادگاییكردن یان‬ ‫دادگایینەكردنی ئەسەد لە دەستی‬ ‫ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتیدایە‪.‬‬ ‫لەسەر ئەو رۆڵ��ەی كە ئەنجومەنی‬ ‫ئاسایش هەیەتی بۆ داداگاییكردنی‬ ‫ئەسەد‪ ،‬ئ��ەم پڕۆفیسۆرە دەڵێت‪:‬‬ ‫دوای ئامادەكردنی یاداشتی راگرتنی‬ ‫ئ��ەس��ەد‪ ،‬ئەنجومەنی ئاسایشی‬ ‫نێودەوڵەتی فەرمانی دەستگیركردنی‬ ‫دەردەكات‪ ،‬وەكو تاوانبار دەیناسێنێ‪.‬‬ ‫بۆ جێبەجێكردنی ئەو فەرمانەشی‬ ‫پێویستە ئەسەد لە سوریا دەستگیر‬ ‫بكات و رادەس��ت��ی دادگ���ای سزای‬ ‫نێودەوڵەتی بكات‪.‬‬ ‫روسیا لەمپەڕە گەورەكە‬ ‫پ��ڕۆف��ی��س��ۆر م��ح��ەم��ەد داالر‬ ‫ل��ە زان���ك���ۆی ئ��اب��ان��ت‪ ،‬پێیوایە‬ ‫گرنگترین رەهەندی ئەو بەڵگانەی‬ ‫ب�ڵاوك��راون��ەت��ەوە ئ��ەوەی��ە لەالیەن‬ ‫كۆمسیۆنی لێكۆڵینەوەی نێودەوڵەتی‬ ‫‪No. 68 Feb. 2014 4th years‬‬

‫سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان قەبوڵ‬ ‫بكرێن‪.‬‬ ‫داالر‪ ،‬لەلێدوانێكی تایبەتدا بۆ‬ ‫«وااڵپرێس» دەڵێ‪ :‬بەگوێرەی بەشی‬ ‫حەوتەم لەڕێككەوتنی دامەزراندنی‬ ‫ن��ەت��ەوەی��ەك��گ��رت��ووەك��ان‪ ،‬دەبێت‬ ‫دادگ��ای سزای نێودەوڵەتی مۆڵەت‬ ‫لە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی‬ ‫وەربگرێت تا لێكۆڵینەوە لەبارەی‬ ‫تاوانی جەنگ و تاوانی پێشێلكاری‬ ‫مافی مرۆڤ بكات بۆ ئەوەی دادگای‬ ‫س��زای نێودەوڵەتی ببێتە خاوەنی‬ ‫دەسەاڵتی دادگاییكردنی ئەسەد‪،‬‬ ‫دەب��ێ��ت م��ۆڵ��ەت ل��ە ئەنجومەنی‬ ‫ئاسایش وەربگرێ‪.‬‬ ‫داالر‪ ،‬پێشیوایە ئەگەر روسیا‬ ‫ئاستەنگ دروس��ت نەكات بۆ ئەو‬ ‫دۆسییەی دادگاییكردنە‪ ،‬ئەو دۆسیەیە‬ ‫بۆ ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی‬ ‫دەگوازرێتەوە‪ ،‬بۆ ئەوەش نموونەی‬ ‫دارف��ور لە س��ودان دەهێنێتەوە كە‬ ‫چۆن دەربارەی بانگەشەكانی تاوانی‬ ‫دژە مرۆیی لە دارفور كۆمسیۆنێكی‬ ‫نێودەوڵەتی دامەزرا‪ .‬ئەم پڕۆفیسۆرە‬ ‫ل��ە درێ���ژەی راڤ���ە یاساییەكانیدا‬ ‫دەڵێت‪ :‬دەرب���ارەی سوریا دەكرێ‬ ‫ب��ەه��ەم��ان��ش��ێ��وە كۆمسیۆنێكی‬ ‫ن��ێ��ودەوڵ��ەت��ی دروس��ت��ب��ك��رێ‪ ،‬لە‬ ‫راپ��ۆرت��ی ئەو‬ ‫چوارچێوەی‬ ‫كۆ مسیۆ نە‬ ‫دەرب�����ارەی‬ ‫ئەو تاوانانەی‬ ‫ل�����ە س���وری���ا‬ ‫ئ��ەن��ج��ام��دراون‬ ‫دەس�����������ەاڵت‬ ‫دەدرێ����ت����ە‬ ‫دادگ�������ای‬ ‫س���������زای‬ ‫نێودەوڵەتی‪،‬‬ ‫ل���ە ه��ەم��ان��ك��ات��دا‬ ‫دادوەران���ی دادگ��ای‬ ‫س���زای ن��ێ��ودەوڵ��ەت��ی‬ ‫دەت���وان���ن ئ���ەو بەڵگانە‬ ‫وەك���و س��ك��ااڵی��ەك بەكاربێنن‬ ‫و بەبێ گ��ەڕان��ەوە بۆ شوێنی تر‪،‬‬ ‫دەتوانن دەستپێشخەری لێكۆڵینەوەو‬ ‫دادگاییكردنی تاوانباران بگرنەدەست‪،‬‬

‫بۆ ئەوەی دەست بە لێكۆڵینەوە بكەن بخوێندرێتەوە لەڕووی یاساییەوە بەو‬ ‫تەنیا ئەوە بەسە ئەنجومەنی ئاسایشی ئاراستەیە مامەڵەی لەگەڵ بكرێت‪.‬‬ ‫نێودەوڵەتی دەس��ەاڵت��ی��ان بداتێ‪،‬‬ ‫لەبەرئەوەی سوریا ئەندامی سیستمی‬ ‫كات بۆ دادگایی كردن گرنگە‬ ‫رۆم��ا نییە‪ ،‬پێویستە ئەنجومەنی‬ ‫س���ەرۆك���ی رێ��ك��خ��راوەك��ەی‬ ‫ئاسایش دەسەاڵتی دادگاییكردن بە مافناسانی توركیا‪ ،‬پێیوایە دەبوو‬ ‫دادگای الهای بدات‪.‬‬ ‫لە چوارچێوەی یاسای نێودەوڵەتی‬ ‫داالر‪ ،‬ل��ەوب��ارەی��ەوە ئ��ام��اژە بەهۆی ئەو تاوانانەی ئەنجامیداوە‪،‬‬ ‫بەپێویستی هەماهەنگی نێودەوڵەتی ئەسەد لە زووەوە دادگایی بكرێت و‬ ‫دەك����ات ب��ۆ ئ����ەوەی ت��اوان��ب��اران سزا بدرایە‪ .‬تاتڵی بە «وااڵپرێس»ی‬ ‫دەستگیربكرێن و رەوان��ەی دادگای وت‪ :‬لەسایەی پەیوەندییە سیاسییەكان‬ ‫اله��ای بكرێن‪ .‬لەمبارەیەشەوە بە و هاوسەنگییەكانی هێز هێشتا‬ ‫پێویستی دەزان��ێ ئێران و رووسیا گفتوگۆ لەسەر دادگاییكردن یان‬ ‫هەماهەنگی ل��ەگ��ەڵ كۆمەڵگای دادگایی نەكردنی ئەسەد دەكەین‪،‬‬ ‫نێودەوڵەتی بكەن‪.‬‬ ‫بە ئاشكرا دیارە تاوانی دژە مرۆیی‬ ‫پڕۆفیسۆر رەچبەر‪ ،‬باسی ئەو ئەنجامدراوە‪ ،‬بۆ ئەمەش پێویستە‬ ‫بەڵگانە دەكات كە لەالیەن ئاژانسی بەبێ ب��ە ف��ی��ڕۆدان��ی ك��ات ئەسەد‬ ‫ئەنادۆڵی توركی باڵوكرانەوە‪ ،‬تیایدا دادگایی بكرێت و سزای تاوانەكانی‬ ‫دەیسەلمێنێ كە لە سوریا پێشێلكاری وەربگرێ‪.‬‬ ‫مافی م��رۆڤ ك��راوە‪ .‬لەمبارەیەوە‬ ‫پێیوایە دەبێت دەربارەی ئەسەد‬ ‫دەڵێت‪ :‬پێویستە ئەو بەڵگانە وەكو لەسەر ئەو تەوەرەیە قسە بكرێت‪،‬‬ ‫پێشێلكاری مافی مرۆڤ لە قەڵەم رەنگە ئەگەر بڕیاری دادگاییكردنی‬ ‫بدەین‪ ،‬چونكە بۆ ئ��ەوەی تاوانی ئەسەد بدرێت وەكو عومەر بەشیر‬ ‫لەم ج��ۆرە لە چوارچێوەی تاوانی كە ئەویش بەهۆی ئ��ەوەی تاوانی‬ ‫جەنگ لە قەڵەم بدرێت پێویستە دژە مرۆڤایەتی و تاوانی جەنگی‬ ‫ش��ەڕی چەكداری نێوان‬ ‫ئەنجامداوە ناتوانێ لە سودان‬ ‫دوو واڵت روویدابێ‪،‬‬ ‫بچێتەدەرەوە‪ .‬تاتڵی‪ ،‬پێیوایە‬ ‫بۆیە دەبێت بەگوێرەی‬ ‫ئەگەر بڕیاری دادگاییكردنی‬ ‫ب���ارودۆخ���ی سوریا‬ ‫ئ��ەس��ەد ب��درێ��ت ئ���ەوا لە‬ ‫ئ��ەوە وەك��و ش��ەڕی‬ ‫ئاستی نێودەوڵەتی رەوایەتی‬ ‫ن��اوخ��ۆی��ی واڵت��ێ��ك‬ ‫لەدەستدەدات‪.‬‬


Nawarok 68