De Kiem

Page 1

Erkenningsnummer P702012

Afgiftekantoor Gent X

ZONDER MEER

DRIEMAANDELIJKS TIJDSCHRIFT VAN DE KIEM VZW - JG. 29 NR. 3 JULI, AUGUSTUS, SEPTEMBER 2022


Voorwoord

GEEN RUSTIGE START

Vorig jaar op 1 oktober is het gloednieuwe ambulant centrum van De Kiem te Dendermonde opgestart. Geen rustige start. Het aantal aanmeldingen schoot meteen de hoogte in. Maar liefst 380 mensen hebben zich in het afgelopen jaar aangemeld voor een eerste oriënterend gesprek. Een duidelijk bewijs dat er een grote nood was om ook in de regio Dendermonde een ambulant aanbod voor druggebruikers te realiseren. Het resultaat is nu dat dit kleine multidisciplinair team al direct met een overbevraging kampt. Met tijdelijke middelen uit het relanceplan van de Vlaamse overheid gaan we nu uitzoeken hoe we hier het best mee omgaan. We gaan op zoek naar methodes die het best geschikt zijn om er voor te zorgen dat mensen met een hulpvraag niet nodeloos lang moeten wachten op een eerste oriënterend gesprek of op de opstart van een behandeling. Het voornaamste product waarvoor mensen zich aanmelden is gevarieerd en komt sterk overeen met de cijfers van de andere ambulante centra van De Kiem, met de cijfers van alle revalidatiecentra in Vlaanderen en zelfs met de Europese cijfers verzameld door het European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction. In het vorig tijdschrift hadden we het al over het belang van drughulpverlening in de gevangenissen. 30 tot 50% van de gedetineerden is van zijn vrijheid beroofd omwille van druggerelateerde feiten. We vinden het onze plicht om in de gevangenis drughulpverlening aan te bieden. Gedetineerden al tijdens detentie laten nadenken over hun

2

DE KIEM

verslaving en hun motivatie verhogen om hulp te zoeken na hun detentie is uiterst zinvol. Volwaardige structurele behandelprogramma’s opzetten binnen de gevangenismuren is een investering die op lange termijn zal renderen. Ik heb al lang het gevoel dat de bevoegde ministers hierin niet geïnteresseerd zijn. Gedetineerden zijn allicht niet interessant om politiek mee te scoren. Het Rekenhof van het Vlaams Parlement komt nu tot dezelfde conclusie. In een kritisch verslag wordt verslaafdenzorg als het meest ontbrekend aanbod tijdens detentie bestempeld. Wat er nu is wordt gerealiseerd met beperkte middelen uit een federaal beheerd steunfonds dat bovendien wordt gespijsd door een deel van de opbrengst van de gevangenisarbeid. Er is op dit moment geen overkoepelend plan op maat van de gedetineerde. De bevoegde Vlaamse ministers reageren positief op dit rapport, beweren dat dit overeenkomt met hun beleidsvisie en zijn enthousiast om hiermee aan de slag te gaan. Tegelijk verwijzen ze naar de federale minister van justitie om het initiatief te nemen om de penitentiaire gezondheidszorg te hervormen.

nen. Vaak een allereerste kennismaking met een zeer mooie streek van België. Zoals altijd gaat het laatste woord naar een ex-bewoner en naar een familielid. Wim zocht pas hulp toen zijn omgeving en familie duidelijk aangaven dat het zo niet verder kon. Via een omweg langs ziekenhuizen en psychiatrische klinieken kwam hij in De Kiem terecht. Hij is nu 5 jaar clean, de contacten met de familie zijn hersteld, hij werkt al 3 jaar tevreden op dezelfde plek en is recent vader geworden. De mama van een bewoner kan nog altijd moeilijk geloven dat haar zoon zoveel is veranderd en dat het nu terug goed gaat. Elke nieuwe fase in de behandeling was er angst dat het weer verkeerd zou aflopen en ook nu is het nog steeds moeilijk om volledig vertrouwen te hebben in een goede afloop. Begrijpelijk. Het is moeilijk om als ouder de juiste houding te vinden ten aanzien van een kind dat zichzelf verliest in druggebruik. Mooi om lezen dat ondanks alles de liefde voor de zoon overeind is gebleven.

Het voorbije kwartaal was er eindelijk ook nog eens de tijd en de mogelijkheid om alle medewerkers van De Kiem samen te brengen. Door de recente uitbreidingen binnen De Kiem en de voorbije coronaperiode was dit voor velen een allereerste kennismaking met de collega’s van de andere afdelingen en werkingen. De bewoners gingen deze zomer een midweek op vakantie naar de Arden-

Dirk Vandevelde Directeur


AC Dendermonde

EEN SUCCESVOL EERSTE JAAR In oktober 2021 opende De Kiem de deuren van een nieuw ambulant centrum in Dendermonde. Druggebruikers kunnen hier terecht voor een ambulante begeleiding. Een jaar later is het tijd voor een eerste stand van zaken.

Inhoud van de behandeling Het uitgangspunt van de ambulante begeleiding is er altijd op gericht de betrokkene de regie terug in eigen handen te geven in wat voor hem een betere levenskwaliteit betekent. Dit ongeacht de fase van motivatie en rekening houdend met de ernst van de problematiek. “Steeds een warme en open houding zonder oordeel of vooroordeel. Vriendelijke en zachte ontvangst. Hart op de juiste plaats.”

Tijdens het eerste intakegesprek proberen we samen met de cliënt een zicht te krijgen op de verschillende levensdomeinen. We geven aandacht aan de inschatting van de verslavingsernst, aan eventueel aanwezige psychiatrische co-morbiditeit en de mate van sociale integratie. Ter aanvulling kunnen consulten bij de arts gebeuren. “Heel vriendelijk, goed geluisterd, aangenaam. Helpt goed met alles.”

We streven ernaar om de drempel te verlagen door de aanmeldingsprocedure zo eenvoudig mogelijk te houden.

“Een aanrader voor mensen die wel een luisterend oor kunnen waarderen. Steeds bereid te helpen en dat voor peanuts.”

“Een vriendelijk en luisterend oor zonder vooroordelen. Steeds een hartelijke ontvangst. Dit is exact wat mensen die het moeilijk hebben nodig hebben!”

Op basis van de intake bespreken we tijdens ons wekelijks (multidisciplinair) team wat de mogelijke zorgtrajecten zijn. Binnen het ambulant centrum van De Kiem kunnen we verschillende

modules aanbieden: substitutiebehandeling bij opiaatgebruikers en medisch consult, psychosociale begeleiding/behandeling en voor cocaïnegebruikers de methodiek Community Reïnforcement Approach & Contingency management (CRA & CM). Ook de context van de cliënten is welkom. Doorheen de behandeling wordt ingezet op alle dimensies in het proces van herstel: gezondheid (klinisch herstel), dagelijks functioneren (functioneel herstel), maatschappelijke participatie (maatschappelijk herstel) en persoonlijke ontwikkeling (persoonlijk herstel). We kijken samen met de cliënt naar het hoogst haalbare. Dit kan schadebeperking inhouden alsook verandering of consolidatie.

Cijfergegevens over het afgelopen jaar medicatie 3% GHB 1% mefedrone 4% alcohol 4% ke ta

mi

ne

5%

n ca

% 25 is b na

am

feta

min

es 1 8

%

opiaten 17%

co ca ï

ne

23 %

1. Aanmeldingen en behandelingen Op een jaar tijd hebben ongeveer 380 mensen zich bij ons aangemeld, bij 250 personen (ongeveer 2/3e) werd er effectief een begeleiding opgestart.

2. Voornaamste product Bekijken we dan de cijfers van het afgelopen werkjaar wat betreft voornaamste

product krijgen we volgende verdeling: op de eerste plaats wordt het vaakst cannabis (25%) of cocaïne (23%) opgegeven en op de tweede plaats amfetamines (18%) of opiaten (17%). Uitzonderlijk is er als voornaamste product ook sprake van ketamine (5%), alcohol (4%), mefedrone (4%), medicatie (3%) of GHB (1%). Deze verdeling is gelijkaardig aan wat we registreren in de centra van Ronse, Geraardsbergen en Ninove.

u


AC Dendermonde

ET 4%

BE M 9%

ch ridis er ju 37% zond rleden ve

VOV 12

pr ob at

ie

h isc rid % t ju n 12 me lede ver

28 %

%

37% van onze cliënten kwam nog nooit in aanraking met justitie en 10% heeft wel een juridisch verleden maar geen actieve maatregel. Wat wil zeggen dat meer dan de helft van de cliënten, m.n. 51%, wel een actieve justitiële maatregel heeft lopen. We onderscheiden in eerste plaats 28% met een probatiemaatregel, vervolgens 12% met Vrijheid onder voorwaarden (VOV), 9% bemiddelingszaken en 4% van de cliënten staat onder elektronisch toezicht.

De gemiddelde leeftijd van de cliënten die werden aangemeld bedraagt 33 jaar met een range van 17 tot 59 jaar. 80% van alle cliënten zijn mannen.

TANDEM 4% %

De doorverwijzers worden standaard onderverdeeld in 7 categorieën. Na bovenstaande cijfers over de justitiële statuten is het niet verwonderlijk dat justitie met 33% van de aanmeldingen ook meteen de belangrijkste doorverwijzer is. Vervolgens komen de meeste mensen (29%) bij ons terecht op eigen initiatief. Welzijn is met 12% de 2e grootste doorverwijzer, hieronder

vallen o.a. OCMW, CAW, CGG, mobiele teams, jeugdzorg,… De overige doorverwijzingen komen vanuit de drughulpverlening (8%; andere centra van De Kiem of andere verslavingsvoorzieningen), de omgeving van de cliënt (7%; ouders, partner, vrienden,…), de medische sector (7%; huisartsen, ziekenhuizen,…) en TANDEM (4%).

6. Cliënten met kinderen

7. Injecterend druggebruik

8. Samenwerkingen

Bij De Kiem proberen we extra aandacht te hebben voor druggebruikende ouders. Maar liefst 41% van onze cliënten heeft kinderen en 21% woont samen met kinderen jonger dan 18 jaar waar ze verantwoordelijk voor zijn. Bij deze cliënten hanteren we steeds de Kindreflex. Zo maken we het thema ouderschap bespreekbaar en pogen we verontrustende gezinssituaties te detecteren en de veiligheid zo snel mogelijk te herstellen.

Bij 19% van onze cliënten is er recent of in het verleden sprake van intraveneus druggebruik. Om de schade van intraveneus druggebruik zo veel mogelijk te beperken zullen we vanaf oktober starten met Spuitenruil. Hierbij kunnen cliënten gratis en anoniem steriel injectiemateriaal verkrijgen, maar ook andere zaken zoals lepels, steriel water, filters enz, in combinatie met de juiste informatie over het veilig gebruik hiervan. We verwachten hierbij dat al het gebruikte materiaal bij ons wordt ingeleverd.

De Kiem hecht veel belang aan samenwerking met de verschillende welzijnsactoren uit de regio. Zo gingen we het afgelopen jaar reeds langs bij het Justitiehuis, CGG Waas & Dender en het MARS-project voor een kennismaking en uitleg over onze werking. GTB (Geïntegreerde Traject Begeleiding), de Herstelacademie en het team Advies & Coaching van het netwerk GGZ ADS kwamen op hun beurt eens bij ons langs op een teamvergadering. Er staan binnenkort ook nog werkbezoeken bij de gevangenis van Dendermonde en PZ Sint-Hiëronymus op de agenda.

e titi jus

% 33

12%

DE KIEM

itiatief eigen in r 29% e gebruik

n lzij we

4

4. Geslacht en leeftijd

5. Doorverwijzers

7 ch dis

me

om cli ge ën vi t 7 ng 8% drugh ulpve rlening 8%

3. Justitiële situatie


Gevangeniswerk

Conclusie

9. Wachtlijst Wegens het grote aantal aanmeldingen waren we al vanaf december, slechts twee maand na de opstart, genoodzaakt om met de Capa-methode te werken. Wat wil zeggen dat we ondanks een wachtlijst steeds ruimte vrijhouden om op korte termijn intakes te laten doorgaan. Dat stelt ons in staat om via triage al een eerste inschatting te maken van de zorgnood en indien nodig door te verwijzen naar andere diensten.

In het voorjaar ontvingen we fondsen van het Vlaamse Relanceplan voor 0,5 VTE gedurende één jaar. Het Relanceplan beoogt de welvaart en het welzijn van de Vlaming te versterken na Corona. Deze projectmedewerker wordt ingezet om ons eigen wachtlijstbeleid onder de loep te nemen en de andere wachtlijsten in de eerstelijnszone ADS in kaart te brengen en efficiënter op elkaar af te stemmen.

Als ambulant centrum werken we vraaggericht, integraal en multidisciplinair. We willen zowel voor de doelgroep als voor het welzijnsnetwerk in Dendermonde toegankelijk en laagdrempelig zijn. De cliënt staat centraal en houdt de regie over zijn zorgtraject. Met bovenstaande cijfers kunnen we zeker spreken van een succesvol eerste jaar. De nood naar specifieke drugbegeleiding in de regio is duidelijk hoog. Anne-Laure Osseel Ambulant begeleider AC Dendermonde

5


Europees drugsrapport

OVERAL, ALLES, IEDEREEN… De productie, de handel en het gebruik van de meeste drugs is in Europa weer op hetzelfde niveau als vóór de coronacrisis. Voor sommige middelen - zoals cocaïne - nam het zelfs toe. Dat blijkt uit het Europees Drugsrapport 2022 van het Europees waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EMCDDA). Overal, alles, iedereen… zo vat Alexis Goosdaal, directeur van het EMCDDA, de boodschap samen die uit de analyse van de drugtrends naar voren komt.

Vandaag de dag worden we geconfronteerd met een situatie waarin we bijna overal de gevolgen van drugsproblemen kunnen waarnemen. Drugsproblemen bemoeilijken de bestrijding van dakloosheid, het beheer van psychiatrische aandoeningen en het terugdringen van criminaliteit bij jongeren… Europa heeft nu te maken met een complexere drugssituatie, die wordt gekenmerkt door een enorme beschikbaarheid en een grotere diversiteit in de patronen van drugsgebruik. Bijna alles wat psychoactief potentieel heeft dreigt op de markt te verschijnen, er zijn berichten over vervalste cannabisproducten en er is de toenemende productie van synthetische drugs. Direct of indirect, wordt iedereen op een of andere manier geraakt door het gebruik van drugs. Rechtstreeks geraakt zijn degenen die in de problemen komen en een behandeling of andere diensten nodig hebben. De indirecte gevolgen kunnen meer verborgen zijn, maar zijn even belangrijk: kwetsbare jongeren die voor criminaliteit worden gerekruteerd, een grotere druk op de budgetten voor de gezondheidszorg en de kosten voor de samenleving van gemeenschappen die zich onveilig voelen of waar instellingen worden ondermijnd door corruptie en criminaliteit. De productie, de handel en het gebruik van de meeste drugs is in Europa weer op hetzelfde niveau als vóór de

6

DE KIEM

coronacrisis. Cannabis blijft de meest gebruikte drug, stimulerende middelen zijn de op één na meest gerapporteerde categorie. Hoewel de prevalentie van het gebruik van opioïden lager is dan die van andere drugs, zijn opioïden nog steeds verantwoordelijk voor het grootste deel van de schadelijke gevolgen van het gebruik van illegale drugs. Dit wordt geïllustreerd door de aanwezigheid van opioïden, vaak in combinatie met andere substanties, die werden aangetroffen bij ongeveer driekwart van de in de Europese Unie gerapporteerde fatale overdoses in 2020. In 2020 meldden de EU-lidstaten 64 000 inbeslagnames van cocaïne, goed voor 213 ton (202 ton in 2019). België is met 70 ton de trieste recordhouder. Samen met Nederland (49 ton) en Spanje (37 ton) is België goed voor bijna 75 % van de totale in beslag genomen hoeveelheid. Dit en meer kan je lezen in het Europees Drugsrapport 2022: Trends en ontwikkelingen van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (2022), Bureau voor publicaties van de Europese Unie, Luxemburg Scan de QR-code en lees het volledige Drugsrapport 2022.

NL

Europees Drugsrapport Trends en ontwikkelingen Amfetamines Injecterend drugsgebruik Cannabis Heroïne en andere opioïden Cocaïne COVID-19 MDMA Drugsdelicten Nieuwe psychoactieve middelen Drugsgerelateerde overlijdens

2022


Europees drugsrapport

De drugssituatie in Europa tot 2022

IN ÉÉN OOGOPSLAG – SCHATTINGEN VAN DRUGSGEBRUIK IN DE EUROPESE UNIE

Cannabis

Cocaïne

Volwassenen (15–64)

Volwassenen (15–64)

Gebruik in het afgelopen jaar

‘Ooit’-gebruik

Gebruik in het afgelopen jaar

‘Ooit’-gebruik

22,2

78,6 miljoen

miljoen

3,5

14,4

7,7 %

27,3 %

1,2 %

5,0 %

miljoen

Jongvolwassenen (15–34) Gebruik in het afgelopen jaar

Jongvolwassenen (15–34)

Nationale schattingen van gebruik in het afgelopen jaar

15,8

Laagste

15,5 %

Hoogste

Gebruik in het afgelopen jaar

3,4 %

miljoen

Nationale schattingen van gebruik in het afgelopen jaar

2,2

Laagste

2,2 %

Hoogste

0,2 %

miljoen

22,9 %

MDMA

Amfetamines

Volwassenen (15–64)

Volwassenen (15–64)

Gebruik in het afgelopen jaar

miljoen

‘Ooit’-gebruik

Gebruik in het afgelopen jaar

5,6 %

‘Ooit’-gebruik

2,6

10,6

2,0

8,9

0,9 %

3,7 %

0,7 %

3,1 %

miljoen

miljoen

Jongvolwassenen (15–34) Gebruik in het afgelopen jaar

miljoen

Jongvolwassenen (15–34)

Nationale schattingen van gebruik in het afgelopen jaar

1,9

Laagste

1,9 %

Hoogste

miljoen

miljoen

Gebruik in het afgelopen jaar

0,2 %

Nationale schattingen van gebruik in het afgelopen jaar

1,4

Laagste

1,4 %

Hoogste

miljoen

7,7 %

0,0 % 4,2 %

Heroïne en andere opioïden Gebruikers van opioïden met een hoog risico

1,0 miljoen 514 000

opioïdengebruikers hebben in 2020 een opioïdenagonist gekregen

Drug treatment requests Voornaamste drug in ongeveer 28 % van alle aanvragen voor drugsbehandeling in de Europese Unie

Fatale overdoses

28 %

Bij 74 % van de fatale overdoses werden opioïden aangetroffen

74 %

Voor de volledige gegevens en informatie over de methodologie, zie het online Statistical Bulletin.

9

7


Verslag Rekenhof

DE VLAAMSE HULP- EN DIENSTVERLENING AAN GEDETINEERDEN ONDER DE LOEP In juni van dit jaar bracht het Rekenhof in opdracht van het Vlaams Parlement een kritisch verslag uit over de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden. Uit een online bevraging van 165 hulp- en dienstverleners komt verslavingszorg als het meest ontbrekend aanbod tijdens detentie naar voor. HULP- EN DIENSTVERLENING AAN GEDETINEERDEN / 23

Het Rekenhof heeft de Vlaamse hulp- en werk- en importmodel), wat zorgt voor cultuurfunctionarissen (De Rode Antradienstverlening aan gedetineerden onbijzonder veel hulp- en dienstverlenende ciet), bibliotheekmedewerkers van de der de loep genomen, meer bepaald de actoren, coördinerende functies en overopenbare bibliotheken en medewerkers manier waarop gedetineerden hulp en legorganen. De hulp- en dienstverlening van TANDEM (toeleiding naar externe Naast de structurele er nog tientallendoor externe partnershulpverlening die in één,voor meer of alle gezondgevanondersteuning krijgen op partners het vlak vanzijn wordt gecoördineerd beleidscoördigeestelijke genissen op ad-hocbasis of projectmatig enondersteund dienstverlening aanbieden. Enkele belangrijke werk, onderwijs, welzijn en gezondheid. natoren enhulppraktisch door heidsen verslavingszorg) en van het Cultuur en zijn sport, organisatie-ondersteuners, beide (nu)(CVO), Vlaams Agentschap(toeleiding voor Personennaar met partners dehoewel Ligo’sniet enminder de centra voor volwassenenonderwijs TANDEM belangrijk, vallen buiten de scope van aangesteld door het Agentschap Justitie een Handicap (VAPH). Daarnaast zijn er externe hulpverlening op het vlaken van geestelijke AA, de deze audit. Handhaving. Het gezondheidswordt structureelen verslavingszorg), nog tientallen externede partners die loop georganiseerd door(breed trajectbegeleiders basis praktijken). hulp- en dienstverlening kale overheden (bibliotheekwerking) en Avansa gamma aanadhoc leerrijke De Vlaamse hulp- en dienstverlening in van de Centra voor Algemeen Welaanbieden: de centra voor volwassende gevangenis is sterk decentraal georzijnswerk (CAW), hulpverleners van de onderwijs (CVA), de Anonieme alcohoHet volgende schema geeft een overzicht van de structurele organen en functies die betrokken ganiseerd. De hulp- en dienstverlening Centra voor Geestelijke Gezondheid listen (AA), Avansa (leerrijke praktijken) zijn bij de hulpen wordt dienstverlening in de vier domeinen binnen scope van deze audit. die aanwezig is buiten, in de ge(CGG), onderwijscoördinatoren (Vocvo), de en revalidatiecentra zoals De Kiem en vangenis gebracht (het zogenoemde netdetentieconsulenten (VDAB), sport- en Katarsis.

Schema 1 – Overzicht van de actoren in vier domeinen

Vlaams niveau

Federaal niveau Bovenlokale Werkgroep Vlaamse Gemeenschap – FOD Justitie

Minister van Justitie en Handhaving

Agentschap Justitie en Handhaving, afdeling Hulp- en dienstverlening aan gedetineerden

Minister van Justitie

Directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen DG EPI

Gemengde Commissie Gevangenisdirectie Structurele Vlaamse hulp- en dienstverleningsorganisaties in de gevangenissen Welzijn

Gezondheid

Onderwijs

Werk

therapeutische hulpverleners

onderwijscoördinatoren

detentieconsulenten

beleidsteam

trajectbegeleiders (Justitieel welzijnswerk – JWW)

CAW organisatie-ondersteuners

CGG

Vocvo

VDAB

Psychosociale dienst (PSD) Medische dienst

CVO en CBE

Schema 1 – Overzicht van de actoren in vier domeinen In het rapport wordt de courante benaming Cellmade gebruikt voor de entiteit CDRGA (Centrale Dienst van de Regie voor Gevangenisarbeid). Die entiteit is een staatsdienst met afzonderlijk beheer die verantwoordelijk is voor het aanbod van DE KIEM werk en opleiding aan gedetineerden.

*

8

Cellmade*

Bewakend kader

beleidscoördinator coördinatieteam

Federale diensten in de gevangenissen


Verslag Rekenhof

Het Rekenhof stelt dit ‘netwerk- en importmodel’ als dusdanig niet in vraag, maar stelt hierbij een gebrek aan centrale aansturing vast. De coördinerende administratie heeft geen duidelijk overzicht van de exacte personeelsinzet en de financiële kost van de organisaties werkzaam binnen de Vlaamse hulp- en dienstverlening. Bovendien heeft de Vlaamse overheid zich in een financieel te afhankelijke en onzekere positie geplaatst door zich te beroepen op middelen van het federaal beheerde Steunfonds (gespijsd met een deel van het beperkte loon van gedetineerden die werken in de gevangenis). De beschikbaarheid van deze middelen is niet gegarandeerd, wat de planning van het aanbod kan hypothekeren. Voor De Kiem betekent dit dat we steeds mensen en middelen op projectbasis moeten inzetten en dat lopende projecten soms worden stopgezet of onderbroken door een gebrek aan financiering. Een beleid op langere termijn (door de zorgverstrekker) en de zorgcontinuïteit (voor de gedetineerden) komen hierdoor in het gedrang en verschillende zorgverstrekkers moeten (tegen elkaar op) projecten bedingen, wat een uitwisseling van good practices, intervisie en kwaliteitsmanagement in de weg staat. Het Rekenhof stelt vervolgens dat, hoewel de noden en behoeften van gedetineerden doorgaans voldoende worden in kaart gebracht en er gewerkt wordt met individuele plannen voor psychosociale begeleiding, het ontbreekt aan een overkoepelend plan op maat van de gedetineerden en gecoördineerd door een trajectbegeleider, waar alle hulpen dienstverleners toegang toe hebben en waarbij hulpverleningstrajecten op elkaar zijn afgestemd. Het decreet daar-

omtrent dateert nochtans reeds van 8 maart 2013. De trajectbegeleiders missen hier de tijd en het mandaat om hun regierol op te nemen. Het Rekenhof is van oordeel dat de Vlaamse overheid een hulp- en dienstverleningsplan kan invoeren, zonder te wachten op de invoering van het federale detentieplan, dat al vijftien jaar geleden in de wetgeving werd voorzien. Recente stappen op beide bestuursniveaus lijken veelbelovend, maar het is afwachten …

clusie in deze is niet mis te verstaan: “Ook in het nieuwe strategische beleidsplan 2020-2025 is er weinig aandacht voor drughulpverlening binnen de muren. Verslaafde gedetineerden worden enkel tussen haakjes vernoemd bij de prioritaire doelgroepen van gedetineerden met een psychische/psychiatrische problematiek, maar geen enkele concrete actie zet expliciet in op de uitbouw van structurele drughulpverlening in de gevangenissen.

Aangezien er decretaal geen basisaanbod is gedefinieerd, varieert het aanbod aanzienlijk over de gevangenissen heen, afhankelijk van de deelpopulaties, het gevangenisregime, de personeelsbezetting, de infrastructuur, etc. De regionale (on)beschikbaarheid van een bepaald aanbod, het gebrek aan digitalisering, de vaak verouderde infrastructuur en de vaak lange wachtlijsten (door personeelstekort) zetten in de praktijk de (gelijke) toegang tot hulp- en dienstverlening onder druk.

De conclusie is dan ook dat de drughulpverlening in de gevangenissen te veel afhangt van lokale keuzes en te projectmatig (gefinancierd) is. Ze hangt met andere woorden te veel af van initiatieven van individuen en de financiering is onzeker. De lokale hulpen dienstverleningsteams erkennen het probleem en proberen projecten op te zetten, maar adequate en voldoende drughulpverlening ontbreekt nog in veel gevangenissen. Hoewel de samenwerking met de organisaties van de Vlaamse Gemeenschap goed verloopt, zijn de DVA’s in hoofdzaak federale initiatieven en beperkt tot twee gevangenissen. Ook de projectwerking hangt in grote mate af van federale initiatieven en financiering (bv. het Steunfonds). Momenteel neemt elke bestaande hulporganisatie (medische dienst, zorgteams, CGG’s, CAW’s) binnen haar eigen domein en in de mate van het mogelijke haar verantwoordelijkheid op, maar daardoor ontbreken focus en eigenaarschap. Het federale budget is ontoereikend om de revalidatiecentra voor verslavingszorg die rol te laten opnemen”.

Uit de documentstudie en bevraging van het Rekenhof (bij 165 hulp- en dienstverleners) blijken twee grote hiaten te bestaan in de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden: drughulpverlening tijdens detentie en samenwerking met de OCMW’s in de periode rond de vrijlating. Op het vlak van drughulpverlening bestaan er enkele – hoofdzakelijk federale – initiatieven of projecten die als goede praktijken gelden, maar de nodige structurele financiering en samenwerkingspartners ontbreken. Het nieuwe strategische plan 2020-2025 besteedt weinig concrete aandacht aan beide knelpunten, hoewel de Vlaamse overheid voldoende bevoegdheden heeft om een intrapenitentiair drugbeleid te voeren, aldus het Rekenhof. Hun con-

Reeds in 2011 namen de centra van de Vlaamse Vereniging van Behandelcentra Verslavingszorg (VVBV) samen het initiatief om de toeleiding naar de hulpverlening centraal te organiseren via

9

u


48 Verslag Rekenhof

Figuur 3 – Schematische voorstelling vanvan hethet hulpenen dienstverleningsaanbod gevangenis Schema 2 – Schematische voorstelling hulpdienstverleningsaanbod in in de de gevangenis

INDIVIDUEEL AANBOD

GROEPSAANBOD

Welzijn Onthaal & Psychosociale begeleiding

Sociale en familiale activiteiten:

Kinderbezoek, moeder buiten de muren, assertiviteitstraining, opvoedingsondersteuning, yoga, ouders van ex-gedetineerden, quiz ...

Centrum voor Algemeen Welzijnswerk (CAW)

Dader-slachtofferbemiddeling

CAW(-vrijwilligers), Vorming Plus, Moderator, Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning

Moderator

Bezoek, warm onthaal CAW-vrijwilligers

Geestelijke gezondheid Therapeutische begeleiding Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG)

Toeleiding naar drughulpverlening na detentie

Zelfhulpgroep alcoholgebruik, gespreksgroepen druggebruik, rookstopcursus, hervalpreventie Anonieme Alcoholisten, CGG, Logo’s, De Kiem, CAD, Katarsis

Toeleiding en Aanmelding Na Detentie En Meer (TANDEM)

Werk Trajectbegeleiding naar werk

Sollicitatietraining

VDAB

Groep INTRO, Vokans

Onderwijs Opleidingen:

Leertrajectbegeleiding

ICT-modules, Nederlands voor anderstaligen Talen (Frans, Engels, Nederlands) Beroepsopleidingen (houtbewerking, elektriciteit, grootkeuken, schilder/behanger, schoonmaaktechnieken, automechanica)

Leerwinkels, Groep INTRO

Centrum voor Volwassenonderwijs, Ligo, VDAB

Cultuur Bibliotheek

Hiphop/rap, voorleesverhalen, samen lezen, muziekproject, spellenavond, percussie

Lokale besturen

De Rode Antraciet

Sport Fitness De Rode Antraciet

Teamsporten:

Voetbal, basket, bootcamp, hockey

De Rode Antraciet = verstrekkers

10

DE KIEM


Verslag Rekenhof

een centraal aanmeldpunt Drugs (CAP). Het doel van dit CAP was drieledig: 1. gedetineerden op een positieve manier laten kennisnemen met de drughulpverlening en hen informeren over de bestaande hulpverleningsmogelijkheden; 2. gedetineerden motiveren om de stap naar hulpverlening te zetten en 3. wanneer gedetineerden een begeleiding of opname overwegen, een doorverwijzing organiseren die het best aansluit bij de hulpvraag en de problematiek. Eind 2017, na een jaar stilstand (en ontslagen) door een gebrek aan middelen, werd het CAP omgedoopt tot TANDEM. Tandem staat voor ‘toeleiding en aanmelding na detentie en meer’ en de nieuwe naam moest duidelijk maken dat de doelgroep werd verruimd naar gedetineerden met een probleem inzake geestelijke gezondheid. Het gaat voortaan om doorverwijzing naar de ruimere geestelijke gezondheidszorg (maar nog steeds voornamelijk naar de verslavingszorg). Het project wordt van dan af niet langer aangestuurd door de VVBV, maar door de verschillende provinciale overlegplatformen Geestelijke Gezondheidszorg (in de praktijk het overlegplatform van OostVlaanderen). TANDEM wordt voortaan gefinancierd door de Vlaamse overheid, zij het nog steeds op projectbasis. Eind 2020 werden de werkingsmiddelen verdubbeld (tot eind 2022) met als doel de lange wachtlijsten weg te werken en anderzijds de Brug Binnen Buiten voor de gedetineerden met een geestelijke gezondheidsproblematiek te verbeteren. TANDEM is nu met 7.5 VTE actief in 17 Vlaamse gevangenissen, inclusief de Nederlandstalige gedetineerden in de Brusselse gevangenissen. In het totaal kreeg TANDEM in het werkjaar 2021 over alle gevangenissen heen 1231 aanvragen. Door bepaalde gedetineerden na vrijlating nu te ondersteunen tot ze effectief ofwel in opname zijn ofwel in ambulante ondersteuning, is de kans

dat iemand bij doorverwijzing ook effectief terecht komt gestegen naar 88%. Vervolgens klaagt het Rekenhof aan dat de deelname aan het hulpverleningsaanbod niet centraal gemonitord wordt en er geen kernindicatoren of streefcijfers dienaangaande zijn. Ook de uitvalcijfers zijn hoog en veel trajecten worden vroegtijdig afgebroken. Vele factoren kunnen daarin een rol spelen: het eenzijdig afhaken van de gedetineerde, transfers of stakingen, het krijgen van werk in de gevangenis, tuchtmaatregelen, …enz. Als hulpverlener moet je al uit het goede hout gesneden zijn om hierop te anticiperen en invloed uit te oefenen en op sommige factoren heb je nu eenmaal geen invloed. Ook de aansluiting met de hulpen dienstverlening na vrijlating verloopt niet altijd even vlot. Initiatieven zoals buddywerking en TANDEM zijn veelbelovende werkwijzen, maar hebben ook slechts een tijdelijke of beperkte financiering. De onzekere timing van en de gebrekkige communicatie over uitgaansvergunningen en beslissingen van de strafuitvoeringsrechtbanken kunnen een efficiënte overgang naar het buitenleven verhinderen. Bovendien kan het een demotiverende weerslag hebben op hulp- en dienstverleners en gedetineerden. Het Rekenhof herhaalt in zijn aanbevelingen dat de Vlaamse overheid haar bevoegdheden kan uitoefenen (zonder de federale hervormingen af te wachten) om een overkoepelend, wetenschappelijk onderbouwd drughulpverleningsbeleid met zekere financiering uit te rollen, met een organisatie die structureel in elke gevangenis in een volwaardig aanbod rond verslavingszorg voorziet. Reeds in 2014 schreef een werkgroep met vertegenwoordigers vanuit de fe-

derale overheidsdiensten Justitie en Volksgezondheid, de universiteit Gent, De Kiem en enkele andere belanghebbenden een aanbevelingsnota voor beleidmakers inzake de re-integratie van problematische druggebruikers tijdens en na detentie. Hierin wordt ervoor gepleit dat de hulpverlening die voor de detentie werd aangeboden tijdens de detentie onverkort dient te worden gecontinueerd zodat een cesuur in de hulpverlening wordt vermeden. Minimaal dient substitutiebehandeling te worden verdergezet. Gedetineerden die (nog) geen (drug) hulpverlening kregen voorafgaand aan de detentie kunnen (via TANDEM) georiënteerd worden naar het hulpverleningsaanbod dat het best aansluit bij hun noden. Zo kan de drughulpverlening, eens ze vrijkomen, snel worden opgestart. Bij gedetineerden die voor langere tijd gedetineerd zijn dient maximaal ingezet te worden op het voorzien van drughulpverlening. Hierbij kan een combinatie gemaakt worden tussen het maximaal binnenbrengen van de drughulpverlening uit de vrije samenleving in de detentie (bijvoorbeeld het oprichten van een antennepost van het MSOC of dagcentrum in de gevangenis) en het organiseren van een gevangenisspecifiek aanbod zoals bv. interventies gebaseerd op cognitieve gedragstherapie en schadebeperking (zoals ‘B.leave’ of ‘Drugs de baas?!’), drugvrije afdelingen of een therapeutische gemeenschap in de gevangenis. Om de vaak bruuske overgang tussen de detentieperiode en de vrijheid meer geleidelijk te laten verlopen wordt gedacht aan het organiseren van overgangsvormen uit de detentie, naar ana-

11 u


Verslag Rekenhof

logie met de tussenhuizen die bestaan na een verblijf in een therapeutische gemeenschap. De plannen tot het opstarten van kleinschalige detentiehuizen (zoals nu te Kortrijk) sluiten hier mooi bij aan. Ter inspiratie bij het uitrollen van een onderbouwd drughulpverleningsbeleid zijn er wel meer bronnen te vermelden die in de vorm van een handleiding of gids handvaten aanreiken om mee aan de slag te gaan. Zo werkten Rowdy Yates, Rod Mullen, Naya Arbiter en Robert Teltzrow (allen ervaren experten en onderzoekers) voor de Pompidou Groep van de Europese Raad een heus handboek uit voor bestuurders, zorgprofessionals en trainers, betreffende het opzetten van ‘prison-based therapeutic communities’ (gevangenis-TG’s). Dit handboek gaat in op de oorsprong en essentie van therapeutische gemeenschappen (methode, structuur, zelfhulp, veiligheid), in het bijzonder in een gevangeniscontext, en op het proces van planning, personeelsbeleid en -opleiding en omgevingsfactoren. Binnen het EMCDDA werd een miniguide ‘Prisons and drugs: health and

social responses’ ontwikkeld die een overzicht geeft van wat je in acht moet nemen bij het plannen en implementeren van sociale en gezondheidsmaatregelen als antwoord op de druggerelateerde problemen in gevangenissen. Deze gids geeft ook een overzicht van de beschikbare interventies en hun effectiviteit en bespreekt de implicaties voor het beleid en de praktijk.

minister van Justitie besluit zijn reactie met de mededeling dat op 23 februari 2022 op de IMC Volksgezondheid de principes van de visietekst over de hervorming van de penitentiaire gezondheidszorg zijn goedgekeurd en dat werkgroepen momenteel zorgen voor de operationele vertaalslag.

In een gezamenlijke reactie zijn de Vlaamse ministers van Justitie, Onderwijs, Volksgezondheid, Welzijn en Werk van oordeel dat het besluit van het rapport van het Rekenhof grotendeels overeenkomt met hun beleidsvisie en hen inspireert voor de toekomstige aanpak. Voor de opvolging van de aanbevelingen geeft coördinerend minister Zuhal Demir aan, te zorgen voor de nodige afstemming tussen de verschillende initiatieven en – na overleg met de ander ministers – de gemengde commissie de opdracht te hebben gegeven een plan van aanpak op te maken.

Laat ons duidelijk zijn. Deze bijdrage geeft ons een inkijk op de conclusies van het Rekenhof. Wij willen in geen geval afbreuk doen aan de vele positieve initiatieven die er zijn en de gemotiveerde inzet van vele actoren in dit moeilijke werkveld. We kunnen de gemaakte analyse enkel bijtreden en reeds bestaande beleidsaanbevelingen op Vlaams en Europees niveau opnieuw onder de aandacht brengen. We hopen dat dit op termijn kan leiden tot een meer gecoördineerde aanpak, met voldoende middelen en mogelijkheden, in het belang van een doelgroep waar de noden hoog zijn, maar er veel obstakels zijn.

De Vlaamse ministers benadrukken echter dat de lead voor de hervorming van de penitentiaire gezondheidszorg bij het federale niveau ligt. De federale

Dirk Vandevelde, directeur Dirk Calle, verantwoordelijke gevangeniswerking

Bronnen Hulp- en dienstverlening aan gedetineerden, Verslag van het Rekenhof aan het Vlaams Parlement, Brussel, juni 2022 Re-integratie van problematische druggebruikers tijdens en na detentie: aanbevelingen voor beleidsmakers, juni 2014 Prison-based Therapeutic communities: a handbook for prison administrators, treatment professionals and trainers, Rowdy Yates, Rod Mullen, Naya Arbiter & Robert Teltzrow, Europese Raad, mei 2021 European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (2022), Prisons and drugs: health and social responses, https://www.emcdda.europa.eu/publications/mini-guides/prisons-and-drugs-...., HTML: TD-07-22-093-EN-Q, ISBN: 978-92-9497-723-6, DOI: 10.2810/880339, april 2022

12

DE KIEM


Teambuilding

VOLGENDE KEER MET OORTJES… Op 16 juni was het eindelijk weer zo ver dat we met alle personeelsleden van De Kiem samen konden komen voor een teambuildingsdag. Door corona was dit een hele tijd niet mogelijk geweest, en iedereen keek er naar uit om mekaar weer eens live te ontmoeten en bij te praten.

We kwamen samen in Gijzenzele tegen de middag en startten met een “potluck”. Iedereen bracht iets lekkers mee zodat alle aanwezigen konden aanschuiven voor een heerlijk buffet. Na het middagmaal gingen we in kleine groepen van start met een activiteit. Alle deelnemers konden vooraf laten weten in welke groep ze wilden aansluiten, op basis van alvast een kleine tip: spannende activiteit; rustig in beweging; relax; héél actief of movie… Het beloofde een leuke dag te worden, en dat werd het ook.

YOGA

FILM

‘De locatie was op zich een topper, ongedwongen en met veel bewegingsruimte zodat je makkelijk eens kon verlopen van het ene naar het andere tafeltje…. We zijn nog steeds een grote familie, ondanks de lange corona jaren… Op een rustige manier heeft Julie ons door een cyclus oefeningen geloodst, rekening houdend met ieders verscheidenheid en tempo en met de creatie van heel veel hartvormige luchtfiguren als bonus…’

’…. Pas toen ik een mailtje kreeg van collega Wim begon het mij te dagen: we gaan pruiken op onze hoofden zetten, ondergedompeld worden in een scenario ontsproten uit het bizarre brein van Wim, we zullen dingen doen en zeggen waar we later spijt van zullen krijgen en erger nog… het zal allemaal gefilmd worden…. Inhoudelijk kan ik helaas niet veel kwijt, de film zit nog volop in montage. Maar we hebben ons kostelijk geamuseerd. We vrezen uiteraard nu al voor wat er met de beelden zal gebeuren. Bij deze Wim, wees mild …’

− Cassandra

− Evelien

13 u


Teambuilding

MOUNTAINBIKE ‘…De rit was heel gemoedelijk. Ploegleider Martijn en bezem-man Gunther leidden ons met zorg en gps door het lieflijke pastorale agrarische lappendekenlandschap. Directeur Dirk … becommentarieerde menig weggetje, akker en bosje … Jammer genoeg liet het daveren der spaken, het gieren van de wind en het opstuivende stof niet toe om hiernaar te luisteren. Misschien kunnen we de volgende keer met ‘oortjes’ koersen…’ − Christophe

WANDELEN ‘...Om verbinding te bevorderen, kregen we 3 richtlijnen mee…. 1. Iedereen krijgt een papiertje met daarop een vraag. Stel deze vraag aan jouw wandelpartner. 2. Tijdens elke stop wissel je van wandelpartner, zo ga je met verschillende medewerkers in interactie. 3. Geniet! …’ − Laura

ESCAPEROOM ‘…Voor de ‘spannende activiteit’ gingen we met de auto naar een locatie die perfect in thema paste: 3 crime scenes om op te lossen en zo terug buiten te raken. Niets is meer teambuildend dan samen buiten proberen raken… Dat we uiteindelijk een paar seconden te laat waren om de code te kraken, daar zullen we het maar niet over hebben’. − Karen

14

DE KIEM


Teambuilding

We hebben er van genoten om iedereen terug te ontmoeten en om heel wat nieuwe gezichten te leren kennen. Tijdens de activiteiten in de namiddag en ’s avonds, met een stukje pizza, hadden we veel bij te praten. Het was gezelligheid troef! Dankjewel aan iedereen die z’n steentje heeft bijgedragen om er een geslaagde dag van te maken. Evy Storme Ambulant begeleider AC Ronse

15


Kamp

ER IS VÉÉL BOS IN DE ARDENNEN! Zaklamp in de rugzak, lunchpakketten klaar, de koffers mooi gestapeld, nog even een groepskreet en hup, weg waren we!

Op maandag 22 augustus vertrokken we met 15 enthousiaste bewoners en 2 kindjes op kamp richting Xhoffraix, begeleid door 4 even enthousiaste stafleden. Na een vrij vlotte rit kwamen we om 16u met 2 wagens aan bij ons vakantiehuis. Onze derde chauffeur bleek minder geluk te hebben en kwam door een ellenlange file pas een dikke twee uur later aan. Ondertussen was een groot deel van de groep al goed geïnstalleerd en stond de spaghetti reeds klaar op tafel. Hierdoor hadden ook de laatkomers al snel terug goesting in de komende dagen. Na de maaltijd verzamelden we aan het kampvuur, waar we persoonlijke verhalen deelden en lachten met het onschuldige kattenkwaad dat we als kind uithaalden. Dinsdagochtend, na het ontbijt, werd er hout gesprokkeld. De ploeg constructie

16

DE KIEM

trok de bossen in en kwam terug met een gigantisch lange boomstam. Wat volgde was echt teamwerk: de krachten werden gebundeld en de boomstam werd verzaagd tot hout voor het kampvuur. In de late namiddag knoopten we stevig de veters van onze stapschoenen en werden we met z’n allen geblinddoekt en verdeeld in 2 groepen naar een afgelegen plek gebracht. Geen paniek, de chauffeur had geen blinddoek om en we geraakten veilig op de geheime plek :-). Daar startte de dropping met amper 2 regels: 1. Loop steeds door bos, water of gras en neem geen betonweg; 2. Zoek zelf de weg en vraag geen hulp aan voorbijgangers. De opdracht was om met behulp van de stafkaart op 3 verschillende spots te geraken. Niet zo makkelijk als je niet weet waar in het bos je gedropt bent en geloof mij: er is véél bos in de Ardennen! Het werd een lange tocht met camouflagestrepen van houtskool op

onze gezichten, natte en modderige schoenen en een beperkt aantal zaklampen om ons door de donkere bossen te helpen. De sfeer was top, er werd gezongen en gelachen en van geklaag en gezaag was geen sprake. Allen liepen we vlot 20 km, om uiteindelijk tegen halféén ’s nachts thuis te komen, waar de tipi-mama’s warme koffie voor ons hadden klaargezet. Moe maar héél voldaan kropen we ons bedje in. Op woensdag konden we welverdiend uitslapen en in het zonnetje genieten van een lekkere brunch. Daarna trokken we naar het meer van Bütgenbach. Ook de tipi-mama’s en hun kindjes gingen nu mee, fijn! Bij 30 graden zochten we al gauw afkoeling in het meer. Zalig! Om onze honger na het zwemmen te stillen wachtte een heerlijke homemade hamburger op de BBQ. De dag werd uiteraard afgesloten aan, waar anders, het kampvuur.


Kamp

Op donderdag trokken de tipi-mama’s met hun kindjes naar de Watervallen van Coo. De treinrit door een wildpark met hertjes, everzwijnen en wolven bleek voor de kindjes een groot succes. De anderen trokken opnieuw richting Bütgenbach, dit keer voor iets meer avontuur: boogschieten, een hoogteparcours en kajakken op het meer. Grenzen werden verlegd, hoogtevrees overwonnen en uiteraard duurde het niet lang alvorens de eerste kajakkers in het water belandden. ‘s Avonds genoten we van een laatste barbecue en een bijzonder kampvuur. Doorheen de kampweek had elkeen een briefje getrokken met de naam van een kamp-

genoot op en de opdracht voor die persoon een ‘speciale steen’ te zoeken. De laatste avond werden de stenen uitgewisseld, met een woordje uitleg waarom de steen zo passend was voor die persoon. Het waren mooie woorden van dank en appreciatie, gevolgd door nog een spelletje “Weerwolven” en het roosteren van marshmallows. De ideale afsluiter!

veilig en vertrouwd is ondertussen. Het was een fantastische week die de groep dichter bij elkaar bracht en ons mooie herinneringen opleverde. Bedankt fijne bewoners en lieve collega’s voor deze mooie ervaring! Floor Simoens, TG-begeleider

Op vrijdagochtend was het alweer tijd om Xhoffraix te verlaten. Enkele leuke groepsfoto’s en uiteraard een luidkeelse kreet sloten de kampweek af. Met gemengde gevoelens keerden we terug naar de plek die voor ons allen toch zo

17


Familie aan het woord

STILAAN WEER VERTROUWEN… Op 18 november 1996 werd onze zoon geboren. Een wolk van een baby, zusje heel blij en papa supertrots. Maar het geluk was van korte duur.

Het was een huilbaby zeiden de dokters, slapen was voor niemand nog een optie. Maar ik hield van zoonlief zoals ik nu nog altijd onvoorwaardelijk van hem hou! Na 11 maanden verliet mijn man ons gezin en het gevecht om de kinderen kon beginnen. Voor onze zoon was het moeilijk hierin terecht te komen, met school- en gedragsproblemen tot gevolg. Mijn zoon ging bij z’n vader wonen (de enige die nog vat op hem had) en startte in het bijzonder onderwijs, waarna het gedurende jaren beter liep. Later kwam hij terug bij mij wonen, en liep het moeilijk met z’n vader. Maar daar werd hard aan gewerkt en na een paar maanden leek hun relatie hersteld. Tot het onmogelijk gebeurde en z’n vader uit het leven stapte. Iedereen was in shock. Mijn zoon leek daar aanvankelijk niet op te reageren, tot er een opname in de psychiatrie volgde vanwege posttraumatische stress. Hij voelde zich schuldig voor wat er was gebeurd. Na twee lange opnames in de jeugdpsychiatrie volgde een periode op internaat, en leek het weer goed te gaan. Tot mijn zoon werd geschorst omwille van druggebruik. Ik was stomverbaasd, maar werd gerustgesteld dat het maar een jointje betrof. Door van school te wisselen was mijn zoon weer elke dag thuis. Dan ging het snel, problemen op school, een stukgelopen relatie en af en toe druggebruik. Tot het niet meer menselijk werd en hij op z’n 18de thuis vertrok. Er volgde een periode van ups, maar vooral downs, die jaren duurde. Dan kwam mijn zoon terug thuis wonen, met een enkelbandje en de intentie

18

DE KIEM

clean te blijven. Hij bouwde een goeie band op met z’n stiefvader, kocht na een tijd een huisje, had een vaste job en plots … een vriendin met een baby’tje. Daarna ging het weer snel bergaf. Mijn zoon was volledig ontspoord en ik bereidde me voor op het ergste. Volgens de dokter was mijn zoon niet meer te helpen en was afstand nemen het enige wat ik nog kon doen. Op een vrijdagavond belde m’n zoon dat hij een ongeval had. “Ik heb een probleempje ma”, het o zo bekende zinnetje! Er volgde een nieuwe opname, maar die liep snel verkeerd. Na een paar weken terug thuis (want mijn zoon kon niet meer alleen zijn) en na een paar gesprekken, volgde een opname in De Kiem. Een residentiele opname, omdat hij dat zelf echt wou, … dat was de voorwaarde. Eindelijk rust in mijn hoofd, eindelijk was hij veilig! In het begin had ik er geen vertrouwen in dat hij ging blijven. Hij had al zo vaak gezegd dat hij er vanaf wou. Maar hij beet door, met bloed zweet en tranen soms. Er volgden zware familiegesprekken waaruit bleek dat hij de dood van z’n pa nog moest beginnen verwerken. Zijn schuldgevoelens waren nog even sterk als in het begin en zijn druggebruik vloeide daar uit voort. Hij wou niks voelen en niemand echt graag zien, dan kon hij ook niemand verliezen, zo bleek. Soms schrok ik zo van wat hij vertelde, maar het hielp hem, en dat was het belangrijkste! Na 6 weken onthaalafdeling en 10 maanden therapeutische gemeen-

schap ging hij naar het halfweghuis. Een grote stap vooruit die weer de nodige angsten bracht bij mij. Mijn zoon zag het volledig zitten en begon terug te studeren. Hij wil opvoeder worden, dat wou hij altijd al, maar zijn gebruik stond dat volledig in de weg. Na ongeveer 6 maand halfweghuis ging hij alleen wonen, met ambulante ondersteuning. Hij heel blij…, ik doodsbang. Ondertussen lopen zijn studies en stages heel goed. Hij woont alleen en lijkt gelukkig. Wat mij onmogelijk leek, heeft hij met de ondersteuning van De Kiem waargemaakt. Maar het zal heel z’n leven een gevecht tegen verslaving blijven. Met goeie en slechte tijden en hopelijk een clean leven. Mijn vertrouwen in hem was volledig zoek, maar komt nu stukje bij beetje terug. Ik weet eerlijk gezegd niet of dat ooit nog helemaal goed komt. Telkens er iets wat minder gaat komt die angst terug, hoe hard ik er ook tegen vecht. Maar wat de toekomst ook brengt, mijn liefde voor hem zal er altijd blijven. Stilaan durf ik weer geloven in hem en kijk ik met veel geluk naar de prachtige man in wording… mijn zoon! Een liefdevolle mama


Bewoner Familie aan het woord

DE JUISTE KEUZE… Ergens in 2017 was ik mijn werk, mijn vriendin en mijn studio reeds kwijt en zag het er naar uit dat ik ook mijn familie zou kwijt geraken.

Na de zoveelste keer dat ik volledig onder invloed was en dwaze dingen deed, trokken ze de stekker eruit. Mijn vader zette mij af aan het ziekenhuis omdat ik mijn hand gebroken had in (weeral) een agressieve bui. Zijn woorden vergeet ik nooit: ‘We willen je niet meer zien, je bent niet meer welkom’. Toen kwam dat nog niet binnen, ik was nog veel te ver weg in mijn hoofd. Achteraf gezien, was dit het kantelpunt voor mij. Voor de eerste keer in mijn leven had ik niets en niemand meer. Maar toen wou ik nog niet voelen of zien dat het zo niet verder kon. Ik was kwaad op alles en iedereen en bleef me nog dieper in de put gooien. Ik werd buitengesmeten op de PAAZ. Bij twee andere ziekenhuizen stond ik al op de zwarte lijst, dus vatte ik het plan op ervoor te zorgen dat ik zodanig onder invloed zou zijn, dat ze mij wel moesten aanvaarden. Aangezien ik niemand meer had, belde ik naar mijn huisarts. Ik was zodanig onder invloed, dat er ook bij haar een alarm afging…, dit komt niet goed. Uiteindelijk heeft mijn huisarts mij binnengekregen in het laatste ziekenhuis waar ik niet op de zwarte lijst stond. Het was binnengaan of gecolloqueerd worden. Via de PAAZ-afdeling ging ik naar een psychiatrisch ziekenhuis. Dit voelde voor mij als vakantie. Het leek wel alsof ik op hotel zat: ik had onderdak, moest niet koken, niet kuisen, … Maar stilaan werd het ook confronterend. Ik had geen adres om op te geven, geen familie of vrienden die me kwamen

bezoeken. Het rare was dat ik ze niet miste. Ik leefde zodanig op kwaadheid dat ik niets anders meer kon voelen en dit was niet enkel mij ontgaan. De therapeuten daar zeiden zelf dat ze mij niet konden helpen, dat ik al veel te ver zat. Ze stelden mij voor om naar De Kiem te gaan om van mijn verslaving af te geraken en weer te durven voelen. Het was voor mij de moeilijkste beslissing uit mijn leven, maar tot de dag van vandaag kan ik zeggen dat dit de juiste was. Wat was mij dat daar allemaal. In het begin werd me elke dag weer een spiegel voorgehouden. Nog nooit in mijn leven werd ik zo geconfronteerd met …… mezelf. Ik had er echt een puinhoop van gemaakt. Ik had niets in het leven, enkel maar schulden. Voor het eerst in mijn leven leerde ik om ook eens naar mezelf te wijzen en leerde ik om rekening te houden met anderen. Beetje bij beetje kwamen er gevoelens bij, maar ik kon ze niet plaatsen. Wat was dat toch allemaal? Schuldgevoel, gemis, toch weer kwaadheid, vreugde, verdriet, … Het was een nieuwe wereld die voor mij openging. Ik leerde na jaren verslaving eindelijk mezelf langzaamaan kennen.

Trots kan ik zeggen dat ik ondertussen verloofd ben. Ik heb reeds een zoon gekregen en kreeg er ook een stiefdochter bij. Vorig jaar hebben we samen een huis gekocht. Ik werk al sinds eind 2018 op dezelfde plek als verantwoordelijke van een afdeling en doe het nog altijd enorm graag.

In De Kiem heb ik weer contact opgenomen met mijn familie. Samen met de familiewerking hebben we stap per stap het contact weer opgebouwd. Het was ook nodig, want daar heb ik leren beseffen dat ik het niet alleen kon.

De keuze voor De Kiem blijkt nog altijd de juiste te zijn geweest. Het is de enige plek die mij echt geholpen heeft en waar ik tot inzicht ben gekomen, … waar ik mezelf heb leren herontdekken. We zijn nu 5 jaar later en ik ben nog altijd nuchter. Daar ben ik enorm trots op!

Nu zijn we 2022.

Wim

19


ERVAREN IN HERSTEL De Kiem biedt hulp aan personen die problemen ervaren door het gebruik van drugs en aan mensen uit hun omgeving. Het residentiële luik van het programma te Gavere omvat een onthaal­afdeling, een therapeutische gemeenschap (T.G.), een woonhuis voor moeders / vaders met kinderen en verschillende halfweghuizen. Het ambulante luik omvat ambulante centra te Gent, Ronse, Geraardsbergen, Ninove en Dendermonde een gevangeniswerking en vier regionale preventiediensten.

Colofon

Adressen

Redactie

Contactadres voor opname of begeleiding

Eindredactie en Directie Dirk Vandevelde

Fotografie Dirk Calle, Jo Thienpont, Krista De planter

Vormgeving dotplus

Abonnement Abonnementen kosten 15,- euro voor vier nummers, te storten op rekeningnummer BIC GEBABEBB / IBAN BE 270012 1652 3173 van v.z.w. De Kiem, 9890 Gavere. Voor giften vanaf 40,00 euro kan u een attest voor fiscale vrijstelling bekomen.

Contactadres voor Administratie – Directie

(elke werkdag te bereiken van 8u30 tot 17u00)

(sociale dienst, familiebegeleiding, stages)

Ambulant Centrum Gent Kortrijksesteenweg 185, 9000 Gent Tel. 09/245.38.98 Fax 09/245.41.71 ambulant.gent@dekiem.be

Vluchtenboerstraat 7A 9890 Gavere Tel. 09/389.66.66 Fax 09/384.83.07 admin@dekiem.be

Ambulant Centrum Ronse Oswald Ponettestraat 31 9600 Ronse Tel. 055/21.87.00 ambulant.ronse@dekiem.be

Stages ambulante werkingen anne.dekkers@dekiem.be Stages residentiële werkingen dirk.calle@dekiem.be

Ambulant Centrum Geraardsbergen Abdijstraat 2, 9500 Geraardsbergen Tel. 055/21.87.00 ambulant.geraardsbergen@dekiem.be Ambulant Centrum Ninove Brusselsesteenweg 3 9400 Ninove Tel. 054/33.31.65 ambulant.ninove@dekiem.be Ambulant Centrum Dendermonde Noordlaan 19 9200 Dendermonde Tel. 052/46.63.32 ambulant.dendermonde@dekiem.be

V.U. Dirk Vandevelde – Vluchtenboerstraat 7A, 9890 Gavere

Dirk Calle, Jo Thienpont, Dirk Vandevelde

ZONDER MEER

Inhoud 2 Voorwoord 3 AC Dendermonde 6 Europees drugsrapport 8 Verslag Rekenhof 13 Teambuilding 16 Kamp 18 Familie aan het woord 19 Bewoner aan het woord