__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

‘T-shirt campagne ‘Hey! Het is oké’

personeelsmagazine 34ste jaargang | maart 2019

Lees ook in de vws#Dia over ‘Angst’

Klauwen van schaamte

‘Ik durfde niets meer’

SANDER PRONK - PAGINA 6

DYLAN HAEGENS - PAGINA 10


Hey! Ik was bang voor de tandarts. En niet zo’n beetje ook. Het is nu niet meer voor te stellen, maar vroeger waren sommige van die tandartsen echt beulen. In mijn geval was dat een schooltandarts. Die kwam met zo’n eng busje voorrijden bij school. Al dagen van tevoren had ik pijn in m’n buik van de stress en de angst. Ik lag er echt wakker van. Met iemand erover praten…? Mijn vriendjes wisten van niets. Daarover werd in die tijd gewoonweg niet gepraat. Dat was niet stoer. Gelukkig leven we nu in een meer ‘open’ maatschappij. We weten dat het vertellen over wat je dwars zit of wat jouw angsten zijn, heel helend kan zijn. Maar helemaal vanzelfsprekend is het nog niet, zeker niet onder jongeren. Daarom is het goed dat we met de campagne ‘Hey! Het is oké’ daar onze aandacht op richten; om het hebben van angst- en dwangstoornissen nog beter bespreekbaar te maken. We hebben de tijdgeest mee en het is een positief getoonzette campagne, dus ik verwacht dat dit echt z’n vruchten gaat afwerpen. In mijn directe omgeving ken ik mensen die in meer of mindere mate een angst- of dwangstoornis hebben. Zij praten er wél over. Maar wat minstens zo goed helpt is het uit jezelf vragen naar hun situatie. En ik ervaar dat dat soms best moeilijk is. Maar niks zeggen of niks vragen is veel erger. Wees daar niet terughoudend in, maar stap over die drempel en ga het gesprek aan met jouw vriend of familielid over de angst(stoornis) die hij of zij heeft. Als je geen of weinig vrienden of familie hebt, stap dan naar je huisarts. Niet voor een spinnenangst of wat hoogtevrees, maar wel als de angsten of depressieve gedachten jouw dagelijks leven beheersen. Aan veel angststoornissen of een depressie is echt iets te doen. En die schooltandarts… gelukkig hadden mijn ouders wél door wat mij dwars zat. We zijn toen overgestapt naar een tandarts die kindvriendelijk was. Langzaamaan ben ik over mijn angst voor de tandarts heen gegroeid. En dat we tegenwoordig veel hele goede en professionele tandartsen hebben, die snappen wat patiënten nodig hebben, helpt natuurlijk ook! Ik ga binnenkort gewoon weer fluitend naar de tandarts.

Bas van den Dungen Directeur-generaal Curatieve Zorg

2 Diagonaal maart 2019


Thema:

Angst

34ste jaargang | maart 2019

4

18

6

14

16

10 Klimaat groene VWS’ers? 4

Dylan Haegens ‘ik durfde niets meer’ 10 ‘Hey! Het is oké’ VWS-campagne over angst 12 WVTTK Kjille Lammertsma 16 Dia

Kijk op vwsdia.nl

Beslommeringen Vincent Theunissen 23

OP DE COVER: Gonne Kelder, senior beleidsmedewerker directie Curatieve Zorg FOTO: René Verleg COLOFON Diagonaal en vws#Dia zijn de crossmediale personeelsmagazines van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Hoofdredactie Rob Langeveld Eindredactie Douwe Anne Verbrugge Redactie Adriaan Duivesteijn, Hester Vos, Sabina van Gils en Maarleen van Aarden Klankbordgroep Louise van Kranendonk, Janneke Leek, Irma van Malkenhorst, Steven Oppenheim, Nico van Santen en Paul Schulpen Vragen, opmerkingen, ­ingezonden brieven? Redactie, postbus 20350, 2500 EJ Den Haag, telefoon: (070) 340 69 56, e-mail: diagonaal@minvws.nl Secretariaat telefoon (070) 340 60 00. Overname van tekst is mogelijk na overleg met de redactie Vormgeving Kris Kras context, content and design Druk Xerox/OBT Pensioen of uit dienst en de Diagonaal blijven ontvangen? Geef het door: diagonaal@minvws.nl

3


Kleine bijdrage

Tekst: Adriaan Duivesteijn Foto’s: René Verleg

Duurzaam Scholieren staken voor het klimaat. En wat doen VWS’ers?

Lees ook de vws#Dia

WIST JE DAT? De rol van hormonen Veel kleine kinderen lijden aan een of andere dwangstoornis, maar groeien daar vaak wel overheen. Een echte angststoornis ontwikkelt zich meestal in de late tienerjaren of kort daarna. En vaker bij vrouwen dan bij mannen. Dat kan heel 4 Diagonaal maart 2019

goed met de hormoonhuishouding te maken hebben: paniekklachten nemen toe in de premenstruele periode, bij zwangerschap of net voor de menopauze. Ook dat bij sommige vrouwen de paniekaanvallen juist verdwijnen tijdens zwangerschap, geeft aan dat hormonen een sterke rol spelen. Dwangstoornissen komen overigens bij mannen en vrouwen even vaak voor. Bron: www.gezondidee.mumc.nl

Vrouwen versus mannen Tot het negende levensjaar hebben jongens en meisjes evenveel kans om een sociale angststoornis te ontwikkelen. Maar uiteindelijk krijgen twee keer meer vrouwen dan mannen te maken met een sociale angststoornis. Opvallend is dat juist meer mannen dan vrouwen professionele hulp zoeken voor hun sociale angst; waarschijnlijk spelen


‘Supermarkten verpakken alles in plastic’

‘Met de trein naar Zwitserland’

Erwin Eisinger, projectleider Flex/Pro

Laura den Hartog (26), privacy officer CIBG

“Duurzaam leven vind ik zeker geen onzin. Dat geldt niet alleen voor mij, maar ook voor mijn dochter. Zij heeft meegedaan aan de klimaatstaking. Daar was ze al een maand mee bezig. We eten minder vlees, maar kiezen er toch ook voor om met de kinderen op vlieg­ vakantie te gaan. Dat wordt de eerste keer na jarenlang kamperen. We hebben stadsverwarming in Houten, een duurzame manier van verwarmen, maar het is nog niet gelukt me te verdiepen in subsidieregelingen voor bijvoorbeeld zonnepanelen. Wat ik lastig vind is dat onze supermarkten bijna al onze groenten, fruit en maaltijden verpakken in plastic. Daarom hebben we nu een eigen moestuin in Houten. Dat scheelt veel plastic bakjes en het is ook nog eens leuk om te doen.”

“Was ik nu nog scholier, dan had ik zeker meegedaan aan de scholieren­ staking. Ik ben geen hardcore milieufreak, qua duurzaam leven ben ik een middenmoter. Ik reis bij voorkeur met het openbaar vervoer of de fiets, ik scheid mijn afval en let op mijn voeding. Dat heb ik van huis uit meegekregen. Begin dit jaar ben ik naar Kenia geweest, met het vliegtuig. Maar naar Berlijn of Parijs neem ik de trein. In de zomer heb ik een bruiloft in Zwitserland en ook dan reis ik per trein. We krijgen steeds meer kennis over ons klimaat en het milieu. Ik ben mij daardoor ook meer en meer bewust van de footprint die je achterlaat. Die kennis beïnvloedt mijn keuzes, maar is toch niet altijd doorslaggevend.”

verschillen in sociale verwachtingen en rolpatronen hierin een rol. Bron: www.barendspsychology.com

Spinnenangst op één In top tien van grootste angsten in Nederland staat de angst voor spinnen en spinachtigen bovenaan. Er zijn veel dierenfobieën (bijvoorbeeld voor muizen of kikkers), maar toch is arachnofobie

‘Stigma op autobezit?’ Esther Putman, senior beleidsmedewerker directie Publieke Gezondheid “Op een groene partij stemmen in de verwachting dat die partij het allemaal regelt? We moeten echt zelf in actie komen zoals de stakende scholieren. Thuis eten we maximaal twee dagen per week vlees. Een volledig plantaardig dieet levert een reductie op van 0,82 ton CO2 equivalenten per jaar/pp. Maar dat halen we dus niet helemaal. Ons huis is geïsoleerd en heeft een warmte­ wisselaar, helaas is het dak te klein voor zonnepanelen. Ik heb bewust nog nooit een auto gehad; we vliegen wel. Geen auto hebben levert 2,4 ton CO2 reductie op per jaar. Een trans-Atlantische vliegreis kost per persoon 1,6 ton CO2 equivalenten. Vliegen wordt steeds meer gestigmatiseerd. Ik vraag me af of we niet hetzelfde moeten gaan doen met autobezit? Nog een weetje? Het niet hebben van één kind bespaart 58,6 ton CO2 equivalenten per jaar.”

(spinnenangst) de meest voorkomende. En dat is eigenlijk gek, want in Nederland zijn vrijwel alle spinnen ongevaarlijk. Op nummer tien staat necrofobie. Mensen die aan necrofobie lijden, zijn bang voor de dood. Dit kan op twee manieren: ze houden er niet van om dode dingen te zien, of ze sidderen bij het idee om zelf een keer dood te gaan. Bron: www.scientias.nl

Arachibutyrofobie Sommige angsten kunnen heel specifiek zijn. Mensen met arachibutyrofobie zijn bijvoorbeeld enorm bang dat er pindakaas aan hun gehemelte blijft vastzitten. Gelukkig is een leven zonder pindakaas heel goed mogelijk.

5


Blikveld

Interview met Sander Pronk

Tekst: Femke Sleegers Foto: Hans Roggen

‘Bevrijd je angst uit de klauwen van schaamte’ Hij klopte bij de stichting aan voor hulp. “Een kennis van mij had een dwangstoornis, maar ik wist niet goed hoe ik hem kon helpen.” Nu is Sander Pronk directeur van de Angst, Dwang en Fobie stichting. Samen met VWS lanceert hij de eerste landelijke bewustwordingscampagne om het taboe op angst- en dwangstoornissen te doorbreken.

‘Als je er snel bij bent, kan de angststoornis helemaal verdwijnen’

6 Diagonaal maart 2019


Sander Pronk (Scheveningen, 1976) studeerde Kunst- en cultuurbeleid en daarna Rechten. Voordat Pronk 3,5 jaar geleden directeur werd van de ADF stichting, was hij advocaat. “Ik was een hired gun. Ik moest soms zaken verdedigen waar ik als persoon heel anders naar keek. Als directeur van de ADF stichting heb ik een grote switch gemaakt, maar in feite vecht ik ook hier voor belangen van mensen. Het verschil is dat deze groep me wél aan het hart gaat.” Sinds 6 maanden is hij vader en helemaal verliefd op zijn dochtertje.

Op zijn bureau ligt het boekje ‘Ik verzamel moed’. Sander Pronk kent de maker. “Hij is een goed voorbeeld van iemand die z’n angststoornis heeft overwonnen en nu anderen helpt door zijn eigen herstelervaring te delen.” Pronk vertelt graag over succesvolle mensen die op enig moment in hun leven te kampen hadden met een angststoornis. “Het komt zo vaak voor”, vertelt hij. “Een op de vijf mensen heeft er ooit last van gehad. En één miljoen mensen lijden momenteel onder een angststoornis. Angststoornissen en fobieën zijn zelfs de meest voorkomende mentale stoornissen. Het komt bij alle rangen en standen voor, bij kinderen en volwassenen.” Angst kan zich langzaam opbouwen en ongemerkt uit de hand lopen. Maar angst kan iemand ook plotseling overvallen. Daan Rietbergen, de maker van het boekje op Pronks bureau, had de paniek niet zien aankomen. Hij studeerde aan de Kunstacademie en had met zijn vrienden oud en nieuw gevierd in Berlijn. Weer thuis klapte hij zijn laptop open en opeens ging er een scheur door zijn lijf, hij zweette als een otter en zijn hart ging tekeer. Dat bleek het begin van een paniekstoornis die twee tot drie jaar duurde. Hoe langer iemand stilletjes met z’n angsten doorloopt, hoe moeilijker het herstel. Rietbergen klopte al snel aan bij de ADF stichting. Die stichting brengt mensen met angst of dwang met elkaar in contact voor steun, tips en hoop.

Bijvoorbeeld via de telefonische hulpdienst die elke werkdag te bereiken is (0343 - 753 009). Vrijwilligers, die allemaal uit eigen ervaring weten hoe het is om te kampen met angsten, bieden een luisterend oor. Soms helpen ze ook praktisch met vragen over een goede therapie. Verder organiseert de ADF stichting in het hele land gespreksgroepen voor lotgenoten, ook voor ouders en partners van mensen met angst en dwang. Smoesjes De ADF stichting richt zich ook op de maatschappij. “Een psychische stoornis moet net zo normaal zijn als een gebroken been”, vindt Pronk. “Mensen schamen zich voor hun angsten en dwanggedachten. Ze putten zich uit in smoesjes en zijn constant bezig om hun angst te verbergen. Dat kost zelfs zo veel energie, dat een burn-out op de loer ligt. Als hun collega’s, studievrienden en gezinsleden begrijpen wat er aan de hand, hoeft iemand z’n angst niet te verbergen, is de schaamte minder en gaat het herstel sneller. De angst wordt bevrijd uit de klauwen van schaamte.” Pronk weet waarover hij praat. Vijf jaar geleden stond hij zelf bij de ADF stichting op de stoep. Hij zocht manieren om om te gaan met de dwangstoornis van iemand in zijn nabije omgeving. “Een valkuil voor familie en vrienden is dat ze de stoornis onbedoeld in stand houden door te veel rekening te houden met de angst. Dat had ik ook. Ik ben zorgzaam en empathisch. Ik voegde me naar de angst van de ander en hielp daarmee de stoornis in stand te houden.”

Nadat hij grip had op zijn eigen situatie, ging hij als vrijwilliger aan de slag bij de ADF stichting. Sinds 3,5 jaar is hij directeur; de enige betaalde kracht tussen de honderd vrijwilligers. “Onze ervaringsdeskundige vrijwilligers zijn het levende bewijs dat je je angst de baas kunt worden”, zo verklaart Pronk het succes van zijn stichting. “Als je er snel bij bent, kan de angststoornis helemaal verdwijnen. Maar bij andere mensen blijft er altijd een restje kwetsbaarheid. Zij kunnen ermee leren leven, tegelijkertijd bang én gelukkig zijn.” Professioneel ADF vierde vorig jaar z’n 50e verjaardag. Pronk verwacht veel van de eerste landelijke bewustwordingscampagne die het taboe rond angst moet doorbreken. “De samenwerking met VWS gaat heel goed. Het ministerie koppelt steeds aan ons terug en wij - als vrijwilligersorganisatie met één betaalde kracht - wrijven in onze handjes als we zien hoe professioneel deze campagne is. In de campagne vertellen Bekende Nederlanders over hun angststoornis. “Hoe verlammend angst ook is, deze BN’ers laten zien dat een angststoornis niet raar is, niet zwak. Het is iets dat iedereen kan overkomen. Niets om je voor te schamen dus.”

Lees in de vws#Dia hoe je om kunt gaan met presentatieangst.

7


VWS’ers vinden…

Praten over je angst- of dwangstoornissen is niet altijd even makkelijk. Zeker niet als je een sociale fobie hebt. Toch gaat een aantal collega’s de confrontatie aan.

Angstige confr Tom den Hollander (34), administratief medewerker directie WJZ

‘Ik accepteer mijn angsten’ “In 2011 barstte de bom. Ik had mijn HBO-opleiding Management, Economie en Recht afgerond en ook mijn master in de Politicologie was binnen. Maar ik was uitgeput en kwam niet meer vooruit. In de drie jaren die volgden kwam ik mijn ouderlijk huis bijna niet meer uit. Ik had wel baantjes, maar die mislukten steeds.

Tekst: Douwe Anne Verbrugge Foto: René Verleg

8 Diagonaal maart 2019

Eenmaal in therapie constateerde mijn psychiater vrijwel meteen dat ik een ‘sociale fobie’ heb. Wat er kortgezegd op neerkomt dat ik me niet op mijn gemak voel bij andere mensen, omdat ik bang ben voor negatieve beoordelingen. Dat zit gedeeltelijk in de genen. Als kind was ik een ‘angstig jongetje’. Ik kreeg al buikpijn als ik wist dat ik over een jaar een spreekbeurt had. Op aanraden van mijn psychiater liet ik mij drie maanden opnemen in kliniek Overwaal, vlakbij Nijmegen. In dit expertisecentrum voor

angststoornissen kreeg ik confrontatietherapie. Dat was zwaar maar ó zo waardevol. Ik moest presentaties geven in een zaal voor 40 mensen. Of ik moest in een overvolle bonbon-winkel, één lullig bonbonnetje bestellen en deze laten inpakken. En dan gepast betalen met kleingeld. Dat ik sinds twee jaar bij VWS werk, voelt nog steeds als het winnen van de Jackpot. Mijn collega’s zijn begripvol en behandelen mij als een volwaardig medewerker. Want ik ben niet zielig. En nee, mijn angsten zijn niet volledig weg, maar ik kan er mee omgaan. Ik accepteer mijn angsten, en dat geeft rust. De goede dagen overheersen en ik weet door de slechte dagen heen te komen. Vorig jaar heb ik in mijn eigen huis mijn verjaardag gevierd met zo’n 20 mensen. Maar dat doe ik dit jaar niet nog een keer. Haha, dat was even teveel van het goede.”


rontaties Elles Kwerreveld (52), klantcontactmedewerker DUS-I

‘Mij krijg je niet van de pillen af’ “Het begon op mijn 35e. In de rij bij de kassa van Albert Heijn overviel mij een enorme paniek. Ik wilde weg. Vluchten. Trillende handen, droge mond, zweten. En dat gebeurde niet één keer, maar telkens opnieuw. Nooit eerder had ik er last van gehad. Er was ook geen specifieke aanleiding voor de paniekaanvallen. Het overviel mij echt, dat was wel bevreemdend. Het zette mijn leven een tijdlang op z’n kop. De avondwinkeltjes zijn in die periode rijk van mij geworden. Daar durfde ik nog wel naar binnen, rustig als het daar vaak is. De psycholoog constateerde een angst- en paniekstoornis. In overleg met de huisarts ben ik venlafaxine gaan slikken, dat is een serotonine heropname remmer. Serotonine is een stofje dat in je hersenen aanwezig is, maar bij mij niet in balans is. Vandaar de paniekaanvallen. Ik slik

dagelijks een hele lage dosering. Werkt perfect. Ik ben wel eens gestopt maar toen was ik binnen no time terug bij af. Het heeft daarna zeker weer een half jaar geduurd voordat ik de oude was. Dus ik neem braaf mijn venlafaxine. Weet je, de pillen zijn niet verslavend. Net als iemand met suikerziekte die insuline nodig heeft, heb ik venlafaxine nodig. Mij krijg je dus niet van de pillen af. Met mijn collega’s praat ik vrijuit over mijn paniekstoornis. Door de medicatie heb ik er vrijwel nooit meer last van, dat maakt het wel makkelijker natuurlijk.”

Dia

Lees in de vws#Dia het verhaal met Susan Mathijsen over haar emetofobie

9


YouTuber Dylan Haegens:

‘Ik durfde niets meer’ Met meer dan een miljoen volgers is Dylan Haegens (26) een van de bekendste YouTubers in Nederland. De sketches in zijn toptien-filmpjes zijn populair onder jongeren, maar ook ouders van YouTubende kinderen herkennen zich in de grappige filmpjes. Haegens: “Ik maak mensen graag blij.” Minder leuk is dat de filmmaker jarenlang gebukt ging onder paniekaanvallen. “De strijd tegen mijn eigen angsten heb ik gewonnen door professionele hulp te zoeken. En door er open over te zijn. Sluit jezelf niet op met je eigen angsten. Praat erover.” Zwetende handen, misselijk voelen, duizelig worden, het gevoel dat je flauwvalt. Bij iedereen uit angst zich op een andere manier, maar dit is wat YouTuber Dylan Haegens ervoer toen hij op treinreis door Zweden werd overvallen door zijn eerste paniekaanval. “Ik was er van overtuigd dat er lichamelijk iets mis was. Daar word je dan ook weer bang van. Heb ik een of andere gekke tumor? Na een jaar vol medische onderzoeken kwam naar voren dat ik last had van paniekaanvallen. Eigenlijk kon ik niet geloven of accepteren dat dat mij – 10 Diagonaal maart 2019

ik zie mezelf als een vrolijke sociale jongen – overkwam. Ik? Psychische klachten? No way! Dat kan niet bij mij. Toch was het waar. De kracht van het brein is sterker dan gedacht.” Dus je bent niet meteen naar de psycholoog gestapt? “Nee zeg, in het begin schaamde ik me ervoor. Ik was ‘van binnen’ gebroken. Daar loop je niet graag mee te koop. Als je je been breekt, is het voor iedereen duidelijk wat er aan de hand is. En dat was het bij mij juist net niet.”

Heb je bepaalde karaktereigenschappen die jou gevoeliger maken voor het krijgen van paniekaanvallen? “Je kunt er niet 1, 2, 3 de vinger op leggen waar het vandaan komt. Zo simpel is het niet. Waarschijnlijk heeft het te maken met het opbouwen van stress waar je je niet goed bewust van bent. Dat ik op straat steeds vaker herkend werd, heeft daarin ook wel een rol gespeeld. Het is toch best bevreemdend dat iedereen je opeens ziet staan en je aanspreekt. En dat je ook in het ‘echte leven’ een rol moet aannemen. Dat je jezelf niet meer kunt zijn.” In welke situaties kreeg je die paniekaanvallen? “Eerst was het gerelateerd aan het reizen in het openbaar vervoer, daarna ook bij optredens en ‘meet & greets’ in het land. En toen ging het van kwaad tot erger.


Interview

Tekst: Douwe Anne Verbrugge Foto: PR Dylan Haegens

Ik werd zo bang om een paniek­aanval te krijgen dat ik op het laatst mijn huis niet meer uit durfde. Het belemmerde mij echt in alles wat ik deed of wilde doen.” 1 op de 5 mensen in Nederland krijgt in zijn leven te maken met een angststoornis. Verbaast jou dit aantal? “Eigenlijk niet. Niet dat ik een wetenschappelijke onderbouwing heb, maar het lijkt er op dat steeds meer tieners en jongeren er last van hebben. En ja, ‘social media’ kan wel eens boosdoener zijn. Je krijgt een verkeerd beeld van de werkelijkheid voorgeschoteld, waardoor vooral jongeren kunnen denken: ‘Zo’n leuk leven heb ik niet’. Ook is het makkelijk om met je smartphone jezelf terug te trekken in je eigen wereld: sociaal isolement. Dat alles bij elkaar kan niet goed zijn voor je brein. Maar ook het gebruik van social media van mensen in hun dagelijks werk. Je moet continu bereikbaar zijn. Wat weer werkdruk en prestatiedwang met zich meebrengt. Het werkt paniek in de hand. Dat kan niet anders.” Hoe ben je de strijd aangegaan tegen je eigen angsten? “Ik verlangde zo erg terug naar wie ik was vóór mijn paniekaanvallen dat ik vrij intensieve begeleiding bij een psycholoog heb gehad. Niet dat ik opgenomen ben geweest, maar het was een pittig traject. Ik ben ook aan de slag gegaan met een ademhalingsfysiotherapeut en ik ben extra gaan sporten. Voor mij werkte dat goed. Ook heb ik nu een coach die mij begeleidt. Dat schijnt in de tv-wereld heel normaal te zijn. In YouTube-land moesten we daar nog achter komen. Maar het geeft heel veel rust, zo’n coach.”

Waarom ben je ermee naar buiten gekomen, je had het ook voor jezelf kunnen houden? “Met onze filmpjes bereiken we heel veel mensen. Miljoenen. En we zijn en blijven een komedie-kanaal. Dat staat voorop. Maar ik zie het als een maatschappelijke opdracht om mensen te helpen die psychische problemen hebben. Daarom hebben we de stichting Durf Te Vragen opgericht. Met de stichting willen we jongeren helpen met het herkennen en erkennen van psychische problemen zoals angst, depressie, dwang, trauma of eetproblemen. De stichting streeft naar een betere en snellere verbinding tussen jongeren en professionals: we willen het taboe op psychische problemen weg­nemen en de drempel naar professionele hulp verlagen.”

‘Bij mij heeft het bijna twee jaar geduurd voordat ik de eerste echte stappen zette naar herstel.’ Heb je een tip voor jongeren, of ouderen, die met een angststoornis kampen? “Praten, praten en nog eens praten. Ik kon er met mijn vrienden, familie en vooral met mijn vriendin Marit heel goed over praten. En het is goed om een keer naar de huisarts te gaan. Dat is sowieso verstandig. Hoe eerder je erbij bent, hoe eerder je eraan kunt werken. En hoe minder kans de angststoornis krijgt om jouw leven te gaan bepalen. Bij mij heeft het bijna twee jaar geduurd voordat ik de eerste echte stappen zette naar herstel. Als ik eerder professionele hulp had

ingeschakeld, was het waarschijnlijk niet zo erg uit de hand gelopen. Want ik had er op het laatst echt dagelijks last van. Ik durfde niets meer.” Hebben die paniekaanvallen je ook iets goeds gebracht, een creatieve ingeving misschien? “Eén keer hebben we een sketch gemaakt van wat werkelijk was gebeurd; namelijk hoe ik in het ziekenhuis flauwviel en in mijn broek plaste. Dat was wel grappig. Weet je, ik maak mensen graag aan het lachen. Dus ik kan en wil mijn eigen angststoornis ook niet te zwaar beladen maken. Zo zit ik niet in elkaar.” En hoe is het nu met jou? “Ik weet in welke situaties ik een paniek­ aanval kan krijgen. Daar ben ik dus al alert op. Verder gaat Marit altijd mee naar ‘meet & greets’. Dat geeft een veilig gevoel. En we plannen voor de optredens rustmomenten in. Dat helpt echt. Ik bereid mij dus voor op de ‘mindere dagen’. En ik leg me erbij neer dat het kan gebeuren. Dan val ik maar flauw, of dan moet ik maar overgeven. Ja boeiuh.” Wat je eerder vertelde over de impact van social media is toch wel verrassend. Jij ‘bent’ social media, toch? "Social media, tja. Ik maak er zelf onderdeel van uit. Dat besef ik al te goed. Weet je, het gaat om de balans. Tot voor kort zaten mijn vriendin Marit en ik ‘s avonds op de bank allebei naar ons eigen schermpje te staren. Zelfs in bed scrolden we door, op de smartphone welteverstaan. En voor wie of wat? Er komt allerlei informatie bij je binnen waar je niets aan hebt. Dat is niet goed. Gewoon kletsen is veel leuker. Maar… ehh... ‘social media’ zijn natuurlijk ook leuk. Maar zoek de balans. Soms is het allemaal best simpel.” 11


Publiekscampagne ‘Hey! Het is oké’

VWS-beleidsmedewerkers Paulien Seeverens (links) en Gonne Kelder

De angst die je draagt… De redactie van Diagonaal zocht naar VWS-collega’s die iets over hun angststoornis wilden vertellen. Dat lukte, maar bleek in eerste instantie best lastig. “Misschien is dat wel exemplarisch voor het taboe daarop”, zegt Paulien Seeverens. Want ze zijn er wel: 1 op de 5 mensen krijgt eens in zijn of haar leven een angst- of paniekstoornis. Dus ook VWS’ers.

12 Diagonaal maart 2019


Topic

Tekst: Dick Duynhoven Foto: René Verleg

T-shirts Om het taboe te doorbreken en mensen een opening te bieden erover te praten, wil VWS mensen met een angststoornis op het schild hijsen. We laten hen de drager van de campagne zijn en bieden hen een mogelijkheid om zich te kunnen uiten. Dat doen we met speciale T-shirts. Want kleding is voor veel mensen een manier om zich te uiten. Onder het motto ‘De angst doe je draagt, hoef je niet te verbergen’ maakt VWS in de nieuwe Heycampagne van kleding een conversation-starter. Dat maakt het shirt een ‘coming out’ voor ieders angsten, en tegelijk een open uitnodiging om erover te praten.

Praten over je eigen angsten of die van anderen is voor de meeste mensen nog een groot taboe. Daarom start VWS binnenkort een landelijke publieks­campagne om dat taboe te doorbreken. Paulien Seeverens en Gonne Kelder, beleidsmedewerkers bij de afdeling Curatieve GGZ (directie CZ) maken deel uit van het campagneteam. ‘Hey! Het is oké’ - een initiatief van de vorige minister van VWS, Edith Schippers - is gestart als de campagne waarmee VWS depressie bespreekbaar maakt. De campagne leverde allerlei initiatieven op van patiënten en organisaties; kranten en televisie besteedden extra

aandacht aan het onderwerp en BN’ers vertelden openlijk over hun depressie. Staats­ secretaris Paul Blokhuis verbreedt nu die campagne. Hij wil het taboe op alle psychische aandoeningen doorbreken, te beginnen met angst- en paniekstoornissen. Angsten vermijden Angst is een natuurlijke emotie. Iedereen heeft angst. En dat is maar goed ook, anders zouden we veel te veel risicovolle dingen doen. Angst waarschuwt het lichaam voor gevaarlijke situaties. Maar als je heel vaak angstig bent, ook op momenten dat er eigenlijk geen enkele reden voor is, en als die angst je leven gaat beheersen, dan spreken we van een angststoornis. Er zijn verschillende soorten angststoornissen. Grote en kleine. Sommige zijn heel concreet, zoals een fobie voor spinnen, hoogtevrees en claustrofobie. “Dat soort angsten zijn meestal nog wel te vermijden”, zegt Gonne. “Door niet de bergen in te gaan als je hoogtevrees hebt, of niet op vakantie naar Canada te gaan als je vliegangst hebt. Je kunt er als het ware omheen leven. Maar ze beïnvloeden wel je doen en laten.” Sociale angst Mensen met sociale angst zijn onzeker en verlegen op feestjes en tijdens vergaderingen. Bang voor afwijzing, kritiek, pesten of uit­lachen. Die angst kan zo groot worden dat het ➔➔ 13


iemands werk en vrije tijd volledig beheerst. Dat geldt ook voor paniekstoornissen waarbij op elk moment het angstzweet kan uitbreken. En de angst dat je een paniek­aanval krijgt, waardoor je niets meer durft te ondernemen. Of een pieker­stoornis die je voortdurend overbezorgd maakt, ook over hele gewone gebeurtenissen of activiteiten.

Hey-campagne Angst is de manier voor mensen om met gevaar en gevaarlijke situaties om te gaan. Het hoort bij het leven. Toch hebben 1 op de 5 mensen last van angst in situaties zonder reëel gevaar. Dan hebben we het over een angststoornis. Angst kan iemands doen en laten beperken of zelfs beheersen. Angststoornissen komen vaak voor in combinatie met andere psychische klachten en vervallen in bijna de helft van de gevallen in depressiviteit. Stigma en taboes spelen een grote rol in het voorduren en in de verergering van angstklachten. Met de publiekscampagne ‘Hey! Het is oké’ wil VWS angststoornissen bespreekbaar maken en het taboe hierop doorbreken.

Lees ook de vws#Dia

14 Diagonaal maart 2019

Paulien: “Een angst- of paniekstoornis kan inderdaad grote lijdensdruk veroorzaken. En als je jezelf daar ook nog voor schaamt, dan lijd je ook nog onder de schaamte. Je voelt je onbegrepen, doordat andere mensen het gek vinden of het bagatelliseren. Misschien durf je zelf geen adequate hulp te zoeken. Het kan je uiteindelijk heel ongelukkig maken. En eenzaam.” Gonne: “Ik heb eens iemand met een extreme angst horen zeggen: het is alsof ik een tijger in zijn open bek aankijk.” Volgens de Angst, Dwang en Fobie­ stichting (zie artikel op pagina 6-7) krijgt 40 procent van de mensen met een angststoornis ook een depressie. “Een logische samenhang”, weet Paulien. “Extreme angst, extra spanning, slechter slapen… Daar kan je heel somber van worden.”

De juiste mensen… Een campagne maken over een zo veel voorkomend, maar toch gevoelig onderwerp is geen sinecure. Gonne en Paulien zijn enthousiast over de kans om daar de regie over te mogen voeren. “Het geeft enorm veel energie.” In september vorig jaar zijn ze begonnen met het bijeen halen van de juiste mensen voor de inhoud en voor de productie van de campagne. De directie Communicatie van VWS, van Algemene Zaken, een mediabureau, en een pr-bureau zijn er nu bij betrokken. Voor de inhoud en het draagvlak van de campagne zijn ervaringsdeskundigen, patiëntenverenigingen, beroepsbeoefenaren, stigma­ experts en wetenschappers op het gebied van angst ingezet.


… en de juiste toon “Een goede campagne vereist een wetenschappelijke onderbouwing”, zegt Gonne. “Maar ook de juiste toon is belangrijk. Je wilt laten zien en horen dat het een serieus onderwerp is. Maar je wilt het ook niet als een uitzichtloos probleem voorstellen.” Paulien: “Als je stigma’s wilt bestrijden, wil je ook bepaalde vooroordelen wegnemen. Zoals: ‘iemand met een stoornis is gek’. Of: ‘als je die angst hebt, kun je niet werken’. Dat soort misvattingen zijn er nog te veel. Bovendien zijn angst- en paniekstoornissen heel goed te behandelen.” Vertel het! ‘Hey! Het is oké’ wil laten zien dat de diversiteit aan angststoornissen groot is, én dat veel verschillende mensen zo’n stoornis hebben. Zo gek of vreemd is het dus niet als je een angst- of dwangstoornis hebt. In een van de eerste bijeenkomsten vorig jaar, ging het daarover. Gonne: “Nadat de ervaringsdeskundigen over hun angsten hadden verteld, kwamen mensen van de verschillende bureaus spontaan met hun eigen verhaal. De een had zelf een angststoornis, de andere een dochter met een fobie. Zo werd het onderwerp in dat gemengde gezelschap al meteen bespreekbaar.” Ze wil maar zeggen: contact erover met andere mensen kan helpen. Of, zoals de campagne het zegt: schaam je er niet voor. Vertel het als je last hebt van een angststoornis. Zoek steun bij je omgeving.

BN’ers en T-shirts De opzet van de campagne staat inmiddels vast. Het concept en de visuele uitwerking is getest door mensen die zelf een angststoornis hebben en door algemeen publiek. Zij zijn uitvoerig geïnterviewd over wat ze ervan vinden. Gonne, die de campagnetermen al aardig onder de knie heeft, geeft het scenario in grote lijnen: “We starten met een pr-campagne waarin infuencers op social media in een soort comingout hun angststoornis bekend maken. Dat leidt dan naar de kick-off van de publiekscampagne met televisiespotjes en waarschijnlijk een optreden in de media door de staatssecretaris en bijvoorbeeld een publicatie in een magazine als LINDA!.”

Dan zijn er nog de T-shirts. In een televisie­spot trekken bekende en minder bekende Nederlanders een shirt aan met daarop de Latijnse of Griekse naam van hun angststoornis. Dus bijvoorbeeld agorafobie (pleinvrees), acrafobie (hoogtevrees), arachnofobie (spinnenangst). Gonne: “Dat heet een conversation starter. De boodschap achter die T-shirts is een van de slogans van de campagne: De angst die je draagt, hoef je niet verbergen.” De Hey!-campagne duurt in elk geval een jaar en verbreedt zich daarna naar alle psychische aandoeningen. Paulien: “Het zou mooi zijn als ‘Hey! het is oké’ net zo bekend wordt als de NIX-18 of de Bob-campagne. Maar vooral als we bereiken dat praten over een psychische aandoening net zo normaal is als praten over een lichamelijke klacht. En dat we de schaamte daarover achter ons kunnen laten.”

15


WVTTK

Tekst: Rob Langeveld Foto: Edwin Walvisch

5 vragen aan

Kjille Lammertsma is sinds 15 maart mt-lid bij de directie Zorgverzekeringen, daarvoor was zij manager bij de directie Wetgeving en Juridische Zaken.

Waar ben jij bang voor? “Ik ben niet zo angstig aangelegd. Vroeger deed ik aan sportklimmen. Mijn top lag in België. Klimmen is geen probleem, maar als je bovenaan over de rand stapt om terug te gaan… dat is doodeng. Daarom zal ik nooit parachutespringen. Maar thuis pak ík de spinnen op. Wel heb ik een beetje cameravrees.” Op de foto speel je luchtviool. Is dat jouw guilty pleasure? “Nee, de meeste collega’s weten wel dat ik viool speel. Bij het Haags symfonieorkest Euterpe. Ik speel vanaf mijn 6e. Als amateur geef ik mezelf een rapportcijfer 7. Beethoven is voor mij goed te doen; Mozart vind ik heel erg moeilijk. Mijn guilty pleasure is windsurfen. Op het IJsselmeer, bij mijn geboortegrond Friesland. Ik surf op een plank van mijn oude idool Robby Naish. Van hem heb ik, ‘op’ Scheveningen, ooit een handtekening gehad.” 16 Diagonaal maart 2019

Lijk je meer op je Friese vader of op je Friese moeder? “Mijn vader was predikant en sprak makkelijk. Dat heb ik van hem overgenomen. Net als het geloof, al ben ik niet heel actief praktiserend. En als jurist sta ik in de voetsporen van mijn moeder. Zij was rechter.” Zijn juristen zo saai als wij denken? “Een belachelijke gedachte! Zoals het ook een grote vergissing is dat juristen allemaal ‘van de regeltjes zijn’. Recht is niet saai, en ook niet zwart-wit.” Waarom dan van WJZ naar Z? “Na zes jaar is het tijd voor verbreding. Bijvoorbeeld meer contacten met ‘het veld’. Ik begon trouwens ooit bij VROM; dat bestaat niet meer. Daarna V&W; bestaat ook niet meer. En toen I&M; inderdaad... Dus of VWS ergens bang voor moet zijn??”


Hui-ling Tigchelaar-Wu

1978

Hui-ling Tigchelaar-Wu (1977) maakt sinds september 2017 deel uit van het managementteam van de directie Zorgverzekeringen.

1984

1978 Hier zie jij mij als baby in mijn moeders armen. Naast mij staan mijn zus Hui-yi en broer Pu-yang. Ik ben geboren in Wenzhou, een havenstad in China. We zijn als gezin geëmigreerd naar Utrecht. 1984 Weer een familiefoto, deze keer maakte mijn moeder de foto en zie je ons thuis in jaren tachtig setting. Mijn vader was in China wiskundeleraar en is in Nederland chefkok geworden. We bouwden hier een nieuw bestaan op. Vooral voor mijn ouders was het erg wennen; de taal, de kou, het eten, geen familie, geen oppas, alles. Kinderen passen zich makkelijker aan.

1996

1996 Ik studeerde ‘Beleid en management in gezondheidszorg’ aan de Erasmus universiteit in Rotterdam. Ik ben helaas drie keer uitgeloot voor Geneeskunde, ik wilde arts worden zoals mijn opa. Maar mijn studietijd was geweldig, er zijn veel mooie vriendschappen ontstaan en ook de studie zelf lag mij goed.

2008

2008 Ik blijf mij graag ontwikkelen en heb twee jaar Chinese taal en cultuur gestudeerd. Hier maakte ik een studiereis naar Beijing. Ik sprak van kinds af aan Chinees maar nu heb ik het ook leren schrijven. 2017 Voorheen werkte ik bij Financiën, de Belastingdienst. Hier was ik met collega’s op studiereis naar Finland en Estland. In Finland ontdekte ik dat ze geen FIOD hebben en dat Estland werkt vanuit één ict-systeem voor de hele overheid. Heel leerzaam en inspirerend! 2018 Mijn nichtje trouwde in Parijs, ze woont daar ook. Met mijn man Hans en onze kinderen waren we bij het huwelijk. Heel leuk! Onze kinderen Jasmine en Aaron zijn nu echte pubers, heel druk met sporten, school en studeren. En wat ben ik trots op ze!!!

2017

Samenstelling: Barbara Kuethe

2018

17


Reportage

Tekst: Adriaan Duivesteijn Foto’s: Phil Nijhuis

‘Wil je een lege lift, of ee Zemmifobie is de fobie of angst voor molratten. Het is een van de 418 fobiëen die te vinden is op de website van Mind Mansion: een start-up die virtual reality simulaties maakt om mensen te leren omgaan met hun angst(en). Mind Mansion levert nu zes ‘angst-simulatieproducten’: lift, vliegtuig, openbaar toilet, supermarkt, plein en bus. Aan rijangst wordt gewerkt en er komen er meer.

Lees in de vws#Dia waar VWS’ers de kriebels van krijgen: spinnen, stoeptegels en het geven van presentaties voor grote groepen!

18 Diagonaal maart 2019

Veel mensen hebben weleens last van angsten, maar voor bijna twintig procent geldt dat een angststoornis hen op enig moment belemmert in het dagelijks leven. Zij zoeken vaak hulp bij een psycholoog. Als onderdeel van de therapie neemt de psycholoog zijn patiënt letterlijk mee aan de hand. Met Exposure in vivo (confrontatietherapie) de lift in, bijvoorbeeld. “Maar dat heeft in sommige gevallen zo z’n beperkingen”, zegt Lisa Slegers, een van de oprichters van Mind Mansion. “Je kunt vijf keer op en neer gaan in de lift, de situatie blijft eigenlijk steeds hetzelfde.


ntje vol met mensen?’ Wij ontwikkelden een simulatie die je naar wens kunt aanpassen: een lege lift, met meer of minder mensen, stil hangend.” GGZ Eindhoven Het begon allemaal met de studie­ opdracht een game te ontwikkelen. “In ons groepje zijn heel veel ideeën voorbij gekomen, maar al brainstormend kwamen we uit bij ‘fobieën en angsten’. We wilden meer dan een game maken. Voor claustrofobie ontwikkelden wij een virtual reality simulatie die gebruikt kan worden bij een confrontatietherapie.

Dat was in 2016. In februari 2017 besloten we als bedrijf door te gaan. We zijn ontwikkelaars, geen behandelaars. We werken samen met onder meer GGZ-Eindhoven. Daar gebruiken ze onze producten en denken ze met ons mee.” Trillen Wie de virtual reality bril opzet om te ervaren wat een patiënt meemaakt, ziet een wereld die minder levensecht is dan wellicht verwacht. “Voor cliënten blijkt dat helemaal niet belangrijk”, vertelt Lisa. “We kunnen altijd nog veel meer elementen toevoegen. Zoals het trillen

van een vliegtuigstoel bij mensen met vliegangst, maar dat maakt voor hun beleving niets uit. Er zijn nog geen cijfers die bewijzen dat virtual realitytherapie de betere manier van behandelen is. Wel is duidelijk dat de totale behandeling sneller gaat. Er zijn enorme wachtlijsten. Met al één behandeling minder, krimpt de lijst.” De ontwikkeling van nieuwe producten gaat steeds sneller en wordt ook steeds goedkoper. “Wij weten waar we naartoe gaan. Over vijf jaar werken wij, de vier oprichters, hier nog steeds.”

19


In Gesprek

Tekst: Sabina van Gils

Anoniem uit zelfbescherming VWS’er ‘Marieke’ heeft een Obsessieve Compulsieve Dwangstoornis (OCD). En hoewel de campagne ‘Hey! Het is oké’ openheid over angsten stimuleert, houdt zij het op kantoor geheim. “Er niet over praten is voor mij een vorm van zelfbescherming.”

“Het begon toen ik acht jaar was. In twee maanden tijd stierven mijn opa, oom en achterneefje. Voor een klein meisje was dit veel om te verwerken. Te veel. Uit angst dat er nog iemand dood zou gaan, of er iets anders ergs zou gebeuren, begon ik bepaalde handelingen te verrichten en te herhalen. Stoeptegels tellen, deuren open en dicht doen, lampen aan en uit doen. Mijn moeder ging direct naar de huisarts voor advies. Pas jaren later werd duidelijk dat ik OCD had, een Obsessieve Compulsieve Dwangstoornis.”

en ikzelf ook, meteen in de gaten hadden dat er iets niet in orde was, kwam de hulpverlening heel traag op gang. In eerste instantie werd mijn moeder weggestuurd door de arts. Later werd ze voor de keuze gesteld: opname of mee naar huis. Er was geen middenweg. Mijn moeder koos voor het laatste en probeerde samen met de school, mijn dwang onder controle te krijgen. Zette ik bijvoorbeeld weer drie puntjes achter mijn proefwerk? Dan kreeg ik een 1. Het was een strenge aanpak, maar het hielp wel.”

Traag OCD is een psychische aandoening waarbij mensen last hebben van dwanghandelingen of dwanggedachten die ontstaan vanuit een bepaalde trauma­ tische gebeurtenis of angst. VWS’er Marieke vertelt: “Hoewel mijn ouders,

Medicijnen Uiteindelijk kreeg Marieke de diagnose ODC toen ze 16 jaar oud was. Ze koos ervoor om niets te vertellen. “Maar toen ik eindexamen deed, ging het niet meer. De spanning was zo groot, dat ik nachtenlang niet kon slapen van mijn

20 Diagonaal maart 2019

dwang­gedachten. Ik lichtte mijn mentor in en zocht hulp. Sindsdien krijg ik medicijnen die ervoor zorgen dat ik niet blijf hangen in dezelfde nare gedachten. Dat ik me makkelijker op iets anders kan concentreren.” Marieke kan de gedachten niet hardop uitspreken. “Ze zijn te heftig en angstig.” Tegenwoordig werkt Marieke bij VWS en gaat het goed. “Hoewel ik weet dat ik nooit helemaal beter zal worden, kan ik nu prima leven. Alleen bij grote gebeurtenissen, zoals samenwonen of een verhuizing, steekt de stoornis weer de kop op. Dan kan ik wekenlang niets meer. Bang voor iedere beweging die ik maak, wil ik het liefst de hele dag in bed blijven liggen. Donkere gedachten maken zich dan van mij meester. Het zijn vreselijke periodes, die ik niemand toewens.”


Niet uit de kast In maart start - als vervolg op de depressie­campagne - de VWS-campagne ‘Hey! Het is oké’ om te praten over je angsten. De campagne stimuleert mensen om met hun angst uit de kast te komen. “Op zich vind ik het goed dat hiervoor aandacht komt. Toen ik klein was, dacht ik dat ik de enige was, en dat is geen fijn gevoel.” Toch heeft ze ook kanttekeningen. “Prima hoor, om erover te praten, maar wat echt nodig is, is goede hulpverlening. Mijn ervaringen met de GGZ zijn niet best. Waar het aan ontbreekt? Goede opvolging, een luisterend oor, betrokkenheid, toegankelijkheid, voldoende mensen... Noem maar op. Om eerlijk te zijn, ben ik in de loop der jaren mijn vertrouwen in de hulpverlening compleet verloren. Terugkijkend heb ik vooral mijn eigen hulp geregeld, samen met mijn ouders, familie en vrienden.”

‘Hoewel ik weet dat ik nooit helemaal beter zal worden, kan ik nu prima leven.’ Zelfbescherming Op het werk houdt Marieke haar stoornis verborgen. “Mijn collega’s weten niets van mijn OCD, en dat houd ik zo. Voor mij zit aan openheid een keerzijde: als ik bijvoorbeeld vertel dat ik suïcidale gedachten heb, gaan mensen toch anders naar mij gaan kijken, vrees ik.” Maar dat is niet de enige reden dat ze haar klachten geheimhoudt. “Dat niemand ervan weet, werkt als een rem. Mijn OCD krijgt op kantoor geen ruimte; op die manier dwing ik mezelf om mee

te doen. Ja, je zou kunnen zeggen dat ik het geheimhoud uit zelfbescherming.” Een van de campagnemiddelen is een T-shirt met daarop de naam van jouw angst. “Of ik een shirt aan ga trekken met daarop levensgroot OCD? Eh, nee. Die behoefte heb ik gewoon niet. Wat niet betekent dat ik het een slecht idee vind. Integendeel. Alleen rond blijven lopen met angstklachten is niet goed. En misschien krijgt de samenleving op deze manier meer begrip voor en kennis over angststoornissen. Hopelijk maakt dat de weg naar een betere hulpverlening vrij. Want heb je last van angsten? Dan heb je hulp nodig. Niet over een paar maanden, maar vandaag nog.”

Lees ook de vws#Dia

21


Ook VWS

Samenstelling: Tamar Klijsen

NZa

Bart Combée in raad van bestuur Bart Combée versterkt sinds 1 februari 2019 de raad van bestuur van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). De voormalig directeur van de Consumentenbond heeft de portefeuille Toezicht onder zijn hoede en is verantwoordelijk voor de directie Informatie en Bedrijfsvoering. Met deze benoeming is de raad van bestuur van de NZa compleet. De overige leden zijn Marian Kaljouw (voorzitter) en Wim Sijstermans (CIO).

ZonMW ZonMW ondersteunt verschillende onderzoeken en projecten met betrekking tot angst, depressies en zelfbewustzijn. Zoals: Durfpoli voor kinderen met specifieke angst Op verschillende durfpoli’s krijgen in totaal 168 kinderen (6-13 jaar) met een specifieke angst een kortdurende, innovatieve behandeling. De behandeling richt zich op het verminderen van hun angst, bijvoorbeeld voor dieren. De helft van de kinderen krijgt daarna een app aangeboden met praktische ‘durfopdrachten’. In een onderzoek wordt de effectiviteit van de interventie en de app getoetst. Ook het onderliggende werkingsmechanisme wordt onderzocht: hoe werkt de behandeling en voor wie vooral? Meer info: tinyurl.com/y69s8l2n

22 Diagonaal maart 2019

STAY-FINE Het is natuurlijk mooi als jongeren hun depressie of angst overwinnen, maar het zou nog beter zijn als ze hun depressie of angst blijvend overwinnen. In het project STAY-FINE wordt een app ontwikkeld die daarbij ondersteunt. Via een chatgroep zoeken jongeren steun bij elkaar en delen ze tips en adviezen, onder begeleiding van een ervaringsdeskundige. Meer info: tinyurl.com/yb2qr6ro Versterkte autonomie Autonomy Enhancing Treatment (autonomie versterkende behandeling: AET) biedt mogelijk een uitkomst bij de behandeling van angst. AET richt zich niet direct op angst, maar versterkt de autonomie: het zelfbewustzijn en het nastreven van behoeften in sociaal contact. ZonMW doet momenteel onderzoek naar de (kosten)effectiviteit van AET ten opzichte van CGT (Cognitieve Gedragstherapie). Meer info: tinyurl.com/y4wx9zek


Beslommeringen

Vals gezang VWS’ers Linda Hilhorst en Vincent Theunissen schrijven om en om over hun beslommeringen bij het ministerie Het woord angst herinnert me aan een van de geniale afleveringen uit de Asterix-reeks. Het verhaal van Asterix en de Noormannen draait feitelijk om de confrontatie tussen de wat pedante jongeling Hippix, die door zijn vader uit de grote stad naar het dorpje van de Galliërs wordt gestuurd om een stoere man te worden, en een groep Vikingen.

De Vikingen zien juist in de bange Hippix de kampioen van de angst; degene die hen alles kan leren over het voor hen onbekende gevoel. Ze nemen hem om die reden gevangen. Uiteindelijk is het echter Assurancetourix, de Gallische bard en antiheld van de meeste verhalen, die hen de schrik van hun leven bezorgt met zijn valse gezang.

logische studie en geeft duidelijk aan waarom angst in beginsel geen negatieve emotie is. De Noormannen zien aanvankelijk nergens gevaar en zijn dus eigenlijk helemaal niet zo moedig als hun woeste uiterlijk doet vermoeden. Zonder angst voor wat dan ook zijn ze eerder onverschillig dan dapper. Assurancetourix toont hen de ware betekenis van moed.

De woeste noorderlingen zijn op expeditie om te leren wat angst is. Zelf zijn ze immers onbevreesd. De Noormannen verwachten dat angst hen vleugels geeft, waardoor ze voortaan dus ook kunnen vliegen.

Alhoewel de slapstickachtige knok­ partijen en karikaturale vormen van de figuren mij als kind het meeste aanspraken, leest het verhaal voor volwassenen eigenlijk als een psycho­

De zonderlinge bard mag aan het einde van het stripboek aanzitten als eregast aan het gebruikelijke feestbanket. En dat is een afwijkend maar passend slot dat lezers van alle leeftijden begrijpen. 23


Marleen Schreuder (26) student en raadslid

“In mijn maiden speech als raadslid voor GroenLinks in Leiden, heb ik gewoon verteld dat ik een angststoornis - agorafobie, zie mijn T-shirt - heb. Ik kan in paniek raken als ik in situaties verkeer waarin ik ‘niet weg kan’. Reizen met een vliegtuig, de trein en zelfs de auto kan heel lastig voor mij zijn. Mijn speech werd boven verwachting positief ontvangen. Zelfs de media gingen er op in. Tegelijk: mijn openheid maakt mij ook kwetsbaar. En dat blijft lastig en moeilijk. Ik studeer European Law en hoop binnenkort af te studeren. Dan begint het solliciteren. Grote vraag: vertel ik in een eerste gesprek meteen dat ik een angststoornis heb? Daar ben ik nog niet uit.”

Marleen is de dochter van VWS’er Gonne Kelder. Gonne staat op de cover van deze Diagonaal.

Foto: René Verleg

Profile for vws#Dia

Diagonaal maart 2019  

Diagonaal maart 2019  

Profile for vws_dia
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded