__MAIN_TEXT__

Page 1

‘De Pie

erste VW nt

personeelsmagazine 33ste jaargang  |  juni 2018

Dromer, denker of doener?

Vergeet het maar

Luiertje, fruithapje, huishouden

NAIKA EN WILLEMIJN - PAGINA 8

DOUWE DRAAISMA - PAGINA 10

LINDA HILHORST - PAGINA 23

er ’ S’

Een kijkje in het ambtenarenbrein


Mindf*ck Zeg je ‘Brein’, dan denk je ‘Mindf*ck’. Dat intrigerende tv-programma van die Haagse arts van wie ik de naam maar niet kan onthouden. Intredende vergeetachtigheid, of een selectief geheugen? Gelukkig hebben we Google. 358.000 resultaten in 0,49 seconden. Oja, Victor Mids, heet die gast. Eigenlijk een bloed-irritante man, omdat hij mijn brein belazert, maar zelden laat zien hoe. Raar ook, dat zíjn naam maar niet beklijft. En dat die van ‘dat blonde meisje’ uit de zesde klas (1970) nog altijd voor op de tong ligt: Karin Lelieveld. Al tig jaar niet meer gezien, maar toch… En de naam van die collega in dat overleg van vorige week? Ben ik ff kwijt. Gelukkig bieden de profielen op VWSnet uitkomst. Een paar minuten scrollen voor de ‘oja-erlebnis’. Nu we nog - misschien - ruim twee jaar langer moeten (of mogen?) doorwerken tot ons pensioen, vraag ik me af of mijn brein het straks allemaal nog wel ‘trekt’. Kan een 67 jaar oude ‘kersenpit’ al die veranderingen (herstel: verbeteringen, innovaties, flexibilisering en kennisophoping) nog wel aan? Hoe is mijn brein er straks aan toe en hoe gaat mijn werkgever met me om als mijn geheugen me in de steek laat? Gelukkig zijn VWS en de rijksoverheid Dementievriendelijk. Practice what you preach, toch? Zijn VWS’ers zich trouwens een beetje bewust van de werking van het ambtenarenbrein? En zijn we wel zo pienter als we zelf veronderstellen? (Doe mee aan de quiz in deze Diagonaal!) Weten we wie een dromer, doener of denker is? En of er een knop omgezet kan worden in het brein van een patiënt met psychische problemen? Gelukkig hebben we deze Diagonaal en vws#Dia6, met als thema ‘Het Brein’. Geen onderwerp om mee te f*cken…

2 Diagonaal juni 2018

erste VW nt

er ’ S’

‘De Pie

Rob Langeveld hoofdredacteur VWS Media (DCo, directie Communicatie)


Thema:

Het Brein

33ste jaargang | juni 2018

4

8

Quiz bijlage

13

18

10

Dromer, denker of doener Willemijn Vlieg en Naika le Brun 8 Douwe Draaisma Vergeet het maar 10 Milanne Mulder Wat gaat er om in haar ‘ambtenarenbrein’ 14 Reportage Dolhuys: Niets is raar, niets is gewoon 18 Zie ook www.vwsdia.nl

Beslommeringen Linda Hilhorst 23

OP DE COVER: Milanne Mulder, senior beleidsmedewerker directie Maatschappelijke Ondersteuning. FOTO: Kick Smeets COLOFON Diagonaal en vws#Dia zijn de crossmediale personeelsmagazines van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Hoofdredactie Rob Langeveld Eindredactie Douwe Anne Verbrugge Redactie Maarleen van Aarden - Heikamp, Adriaan Duivesteijn, Hester Halfweeg en Sabina van Gils Klankbordgroep Louise van Kranendonk, Janneke Leek, Irma van Malkenhorst, Steven Oppenheim, Nico van Santen en Paul Schulpen Vragen, opmerkingen, i­ ngezonden brieven? Redactie, postbus 20350, 2500 EJ Den Haag, telefoon: (070) 340 69 56, e-mail: diagonaal@minvws.nl Secretariaat telefoon (070) 340 60 00. Overname van tekst is mogelijk na overleg met de redactie Vormgeving Kris Kras context, content and design Druk Xerox/OBT Pensioen of uit dienst en de Diagonaal blijven ontvangen? Geef het door: diagonaal@minvws.nl

3


Kleine bijdrage

Tekst: Hester Halfweeg Foto’s: René Verleg

Jongeren reizen

BRAINWAVES De Pienterste VWS’er Welke VWS’er treedt in de voetsporen van Klaas Dijkhoff, Angela de Jong en Sander Schimmelpenninck? Zij veroverden de titel ‘De Slimste Mens’. Maar wie is ‘De Pienterste VWS’er?’ Ga naar de middenpagina van deze Diagonaal en beantwoordt, vóór 4 Diagonaal juni 2018

25 juni, de meerkeuze-vragen over VWS. Scheur de ingevulde quiz-pagina uit, vul je naam in en deponeer jouw inzending in de opvallende quiz-dozen in De Resident. De beste drie inzenders mogen een gooi doen naar de titel ‘De Pienterste VWS’er’, waarover later meer op VWSnet.

Verward gedrag Een groot deel van de E33 (overlast door

Ze fietsen door Valencia, ziplinen door het regenwoud van Costa Rica en verbazen zich over de openheid van de Maleisische bevolking. Jamie, Dean, Dieloff en Rosa, alle vier kinderen van VWS’ers, delen hun vakantieherinneringen.

verward of overspannen persoon) en E14 (poging tot zelfdoding) meldingen, is toe te schrijven aan een relatief kleine groep personen. In 2016 zijn van het totaal van 80.000 meldingen ruim 61.000 meldingen te herleiden tot bijna 34.000 unieke personen. Opvallend is dat 66% van de 61.000 meldingen toe te schrijven is aan een relatief kleine groep van 13.000 personen die al eerder onder deze twee


‘Sta open voor het onbekende’

‘Eén dag fietsen is meer dan genoeg’

Rosa Lizanzu (17) dochter van Rafael Lizanzu (directie MEVA) “Over één of twee jaar ga ik misschien niet meer mee met mijn ouders op vakantie, daarom wilden ze graag een grote reis met ons gezin maken. Ik heb nog een jonger broertje; met z’n vieren zijn we vorig jaar naar Maleisië geweest. Dat was heel indrukwekkend. Het was daar zo’n totaal andere wereld en iedereen is er zo behulpzaam! Altijd komen er mensen naar je toe en als we de weg even niet wisten, liepen of fietsten ze met ons mee. Het is jammer dat wij in Nederland meer gesloten zijn. Na deze reis merk ik aan mezelf dat ik nu meer open sta voor het onbekende. Ik wil graag nog een keer terug naar Azië. De volgende keer is dat misschien met mijn vriend of een vriendin.”

meldingscodes bekend was in de politieregistratie. tinyurl.com/y97wo5br

Medisch expertsysteem Begin juli verschijnt het CEG-signalement over ethische aspecten van medische expertsystemen. Een medisch expert­ systeem is een toepassing van kunst­matige intelligentie en kan een hulpmiddel zijn voor de arts – zie het als een ‘digitale

Jamie en Dean Spaan (11 en 8) zonen van Cindy Spaan-Hoops (directie FEZ)

‘Mijn ouders willen altijd zoveel doen’ Dieloff de Nas (12) zoon van Yvonne de Nas (directie Publieke Gezondheid) “Mijn ouders zijn dol op reizen en hebben elkaar ergens in Australië ontmoet. Mijn vader is echt bezeten van andere landen. Hij heeft Geografie gestudeerd en ik ben met mijn ouders en mijn zusje al in heel veel landen geweest, zoals Australië, Thailand en Costa Rica. Ik vind dat best leuk, maar ik denk dat ik het liefst gewoon naar Frankrijk ga. Ik hoef ook echt niet per se alle landen van de wereld te zien. Het allerbelangrijkst vind ik dat er vriendjes zijn om mee te spelen. Mijn ouders willen altijd zóveel doen. Dan gaan we weer naar een kerk of een museum en dat is saai. We doen ook veel leuke dingen hoor! In Costa Rica gingen we met een zipline over het regenwoud. Dat ging zó snel, het voelde of ik Tarzan was!”

collega’. Het kan helpen bij het voorkomen van verkeerde diagnoses en onterecht ingezette interventies. Maar tegelijkertijd werpt de ontwikkeling ook belangrijke ethische vragen op. www.ceg.nl

Breintest De website 123test.nl geeft een inkijkje in het eigen brein. Het beantwoorden van 25 (multiple choice)-vragen maakt

“Een paar weken terug hebben we een hele dag gefietst door Valencia. Wel zeven uur achter elkaar! Dat was heel leuk maar één dag was meer dan genoeg. De rest van de vakantie willen we lekker zwemmen en spelen met onze vriendjes. We gaan in de meivakantie altijd naar de Spaanse camping Sangulí in Salou. Als je een hele dag door een stad fietst dan zie je echt heel veel. Valencia is een mooie stad en het was ook niet moeilijk om daar te fietsen. Er was wel een snelweg waar je gewoon op mocht fietsen. Dat was gelukkig maar een klein stukje. In Nederland zou dat echt niet mogen. Bij het strand zagen we een heel grote rots in zee liggen die precies leek op de rots van Lion King.”

duidelijk welk van de hersenhelften het best is ontwikkeld. “De linkerhersenhelft heeft betrekking op het analytische, rationele. Terwijl de rechterhersenhelft meer verantwoordelijk is voor een ruimtelijke en een meer creatieve manier van denken. Beide hersenhelften geven vorm aan een bepaalde persoonlijkheidstypering.” Doe de test en ontdek welke typering het beste bij je past: www.123test.nl/brein 5


Interview

Claudia Kaput

‘Keihard gevochten voor een tweede kans’ Aan jezelf werken, leren aanvoelen wanneer het misgaat, en weer gaan werken. Een ‘emotie-regulatiestoornis’ in het brein van Claudia Kaput bracht haar in een diep dal van gevangenis, schulden en een bijna fatale verwonding. Therapie hielp. “Wat ik daar leerde, ging ik thuis uitvoeren. En ik merkte: het werkt echt!”

Het verhaal van Claudia Kaput staat ook in het boek Rotterdammers van Humanitas. Daarin vertellen dertig mensen, die zorg krijgen via stichting Humanitas Rotterdam, hun verhaal. Het boek is geschreven door Sander Grip, de foto’s zijn gemaakt door Marieke Odekerken.

6 Diagonaal juni 2018


Tekst: Kees Kaptein Foto: Marieke Odekerken

“Mijn hele carrière was weg.” Toen Claudia Kaput dat besefte, wist ze dat ze hulp nodig had. Het bleek het einde van een periode met veel problemen. “Dat begint allemaal als je op vrij jonge leeftijd alleen komt te staan. Ik was echt een losgeslagen puber en mijn ouders vonden mij onhandelbaar. Omdat ik een baan had, kon ik een huis kopen.” Stress Maar snel daarna ging het mis: twee vrienden vroegen of ze een auto op haar naam mochten zetten. “Drie maanden daarna waren ze verdwenen. En vanaf dat moment kwamen de rekeningen en boetes binnen. Hulp kon ik daar niet bij krijgen: ik had toch een koophuis?” Claudia dook onder, ging veel naar de kroeg en probeerde ondertussen het ene gat met het andere te vullen. De schulden bleven en dus ook de enorme stress:“Ik kon echt niet meer communiceren. Ik schreeuwde alleen nog maar. Je denkt dat mensen je niet willen horen, maar ze luisterden gewoon niet omdat ik maar bleef schreeuwen.” Carrière voorbij Uiteindelijk werd Claudia bij een controle op straat gearresteerd, omdat er een ‘gijzeling’ op haar naam stond. “Toen in de gevangenis die deur achter me dicht ging, dacht ik dat ik een hartstilstand kreeg.” Maar na 28 dagen in hechtenis bleek het nog erger te kunnen. “Een ex-vriend was me aan het treiteren, wekenlang. Dus toen ben ik naar zijn huis gefietst. Na anderhalf uur deed hij nog niet open. Ik tikte de ruitjes in en probeerde de deur open te maken...” Het gevolg: een slagaderlijke bloeding, pezen van de vingers doorgesneden, met hoge spoed naar het ziekenhuis en vier jaar revalideren. En tenslotte dus het besef dat haar carrière als schilder

voorbij was. “Toen wist ik: ik moet in therapie. Want niemand had mij geduwd. Ik was zélf door die deur heengegaan.” Vrolijk naar kwaad ”Ik heb keihard gevochten voor een tweede kans”, zegt Claudia over de periode na dat inzicht. “Ze zeiden eerst dat ik borderline had, maar google daar maar eens op, dan moet bijna iedereen in therapie. Toen werd het een emotieregulatiestoornis genoemd; een lichtere vorm van borderline. Het probleem met mij was, dat ik veel te snel van vrolijk naar kwaad ging. Maar echt oververhit, zó erg, dat ik ging gooien met dingen, destructief werd.”

‘Ze zeiden eerst dat ik borderline had, maar google daar maar eens op, dan moet bijna iedereen in therapie’ Korte lijntjes Met de hulpverlening ging het ook niet altijd goed:“Soms word je geholpen door stagiaires, die het nog moeten leren. En al die formulieren die ik in moest vullen en wegbrengen. Of iedere keer weer een andere 'klantmanager' bij de sociale dienst. Kijk, je moet een vertrouwensband op kunnen bouwen met je hulpverlener, en er moeten korte lijntjes zijn, anders kun je niet goed communiceren. En dat lukt niet altijd.” Bij Peter van Humanitas ging dat wel goed en de therapie begon ook vruchten af te werpen.“Ik leerde uit de slachtofferrol te komen en bij mezelf aan te

voelen wanneer het misgaat. Dan krijg ik het warm, benauwd en word ik zenuwachtig. Verschillende emoties zitten bij mij dicht bij elkaar, maar ik leerde wel herkennen wanneer het misging. Thuis moest ik het ook toepassen en toen merkte ik: het werkt echt.” Barista En met het werk ging het ook goed. “Na een rotbaantje als productenteller bij het Kruidvat en de Jumbo, kreeg ik van cateraar Eurest een contract aangeboden als barista in een koffiecorner. Toen ze dat tegen me zeiden zat ik te knikken als een dashboardhondje. Peter vroeg nog aan me:‘Wat ga je verdienen?’ Ik wist het niet eens.” Ondertussen heeft Claudia alle diploma's gehaald en zit het vaste contract eraan te komen: “Ik heb een nieuw, leuk vak mogen leren. Ik heb echt een nieuwe passie gevonden. Heerlijk.” Begrip Het gaat veel beter met Claudia, zeker nu ze ook schuldenvrij is. “Dan valt er zo'n grote last van je schouders.” Het leidde er ook toe dat ze weer contact opnam met haar ouders. “En nu ben ik ook gaan zien waar het bij mijn ouders misging, en waardoor ze mij en mijn broer geen sturing konden geven. Ik heb daar echt begrip voor gekregen. Maar ik ga hen niet vertellen dat ze in therapie moet, want dan krijg ik meteen een spetter.” Wie het wel mee gaat krijgen is haar pasgeboren neefje.“Mijn broer en ik hebben een goede band en nu staan wij aan de top van de hiërarchie. We gaan het dus anders doen dan onze ouders. Normaal communiceren met die jongen. We zijn daardoor echt aan het groeien. Mijn moeder zei laatst eens: ‘Hè, wat zijn jullie rustig.’ Ik heb hard gevochten en mijn tweede kans gepakt.” 7


VWS’ers vinden… In de vws#Dia komen Miriam Wellenberg, Ingeborg Been en Erik Gerritsen aan het woord over dit onderwerp.

Wat voor mensen werken er bij VWS? Zijn het nou typische ‘aanpakkers’ of zijn alle beleidsmedewerkers nou echte ‘denkers’? Of dromen ook zij wel eens weg van de Haagse realiteit?

Dromer, denker Naika le Brun (26), beleidsmedewerker directie Zorgverzekeringen

‘Denken gaat mij beter af dan doen’

Tekst: Adriaan Duivesteijn Foto’s: René Verleg

8 Diagonaal juni 2018

“Vraag je het mijn ouders, dan zullen zij zeggen dat ik als kind al een dromer was. Ik was snel afgeleid, kon uit het raam staren en verbleef in mijn eigen wereld. Ik heb dat nog steeds. Op het werk heb ik vaak muziek op. Dat leidt mij af van gesprekken om mij heen.

begon ook aan de studie Gezondheidwetenschappen. Denken gaat mij beter af dan praktisch doen. Praktisch leren is goed voor mij geweest. Ik heb vaardigheden geleerd, bijvoorbeeld op het gebied van communicatie, waar ik ook nu nog veel aan heb.

Mijn droombaan? Dat is eigenlijk nog steeds arts. Ik had niet het juiste profiel; de studie Medicijnen zat er hoe dan ook niet in. Maar het blijft stiekem toch mijn droombaan. Na mijn eindexamen vwo ben ik eerst gaan werken. Na een jaar ben ik Fysiotherapie gaan studeren. Ik wilde hoe dan ook de zorg in; toen nog op een praktische manier. Ik heb twee jaar met plezier als fysiotherapeut gewerkt, maar ik

Ik ben zo’n idealist die écht voor VWS heeft gekozen. Ik werk er sinds februari. Wat mij betreft is er ruimte om te dromen. In je adviezen kun je heel licht sturen, maar ik werk hier niet om mijn eigen idealen en waarden in beleid om te zetten. Ik ben nu op een andere manier met zorg bezig.”


of doener? Willemijn Vlieg (26), beleidsmedewerker directie Publieke Gezondheid

erste VW nt

er ’ S’

‘De Pie

‘Op het werk droom ik te weinig’

Tekst: Adriaan Duivesteijn Foto: René Verleg

“Ik heb het mijn aanstaande echtgenoot gevraagd: hij vindt mij een dromer en denker. Ik ben het wel met hem eens, maar toch denk ik ook dat je een combinatie van alle drie bent. Op het werk sta ik in de actiemodus, ben ik van keuzes maken en doen. Thuis fantaseren we soms over een eigen bedrijf. Ik denk dat dan helemaal uit. Eigenlijk droom ik te weinig op het werk. Ook ambtenaren mogen dromen. Bij ‘Lux ad Mosam’, mijn studentenvereniging in Maastricht, hielden we droomsessies. Denk aan het pyramidespel. We namen een maatschappelijke casus, dachten eerst zelf na over een plan of mogelijke oplossing. Vervolgens deden we dat met z’n tweeën,

vieren, enzovoort. Aan het eind van de sessie kozen we gezamenlijk een plan. En dat werd dan in een project uitgevoerd, soms met subsidie van de gemeente. Droomsessies kunnen overal, ook bij VWS. Het is leuk om met anderen te dromen, buiten kaders te denken. Een droomsessie is een creatieve manier om tot een plan te komen. Bij de uitvoering is het wel belangrijk om mensen in het team te kiezen met een intrensieke motivatie. Dat werkte bij de studenten­ vereniging het beste. Ik heb op het werk nog niet voorgesteld om eens een droomsessie te houden. Ik kom net kijken, maar nu ik er zo over praat, denk ik: waarom niet?”

9


Vergeet het maar Douwe Draaisma, geheugenexpert

Tekst: Dick Duynhoven Foto: Sake Elzinga

10 Diagonaal juni 2018


Interview

Een mens heeft een paar honderd soorten geheugen. Toch hebben we weinig vat op wat we onthouden of vergeten. Geheugenexpert Douwe Draaisma over de Ugly Sister, onbewust plagiaat en de reminiscentiehobbel. Het geheugen is een instrument dat ons voorbereidt op de toekomst, leren we uit de boeken van Douwe Draaisma. Anders gezegd: om te overleven hoef je eigenlijk alleen te onthouden wat je nodig hebt voor de toekomst. De auteur geeft een voorbeeld: “Als ik iets eet en ik word meteen daarna doodziek, vergeet ik die associatie tussen dat eten en ziek worden nooit meer. Als het geheugen waarschuwingen uit het verleden niet vasthoudt, zouden we het niet lang maken.” Maar we onthouden ook dingen die niet nodig zijn voor ons voortbestaan. En sommige akelige herinneringen ben je liever kwijt dan rijk. Helaas: daar heb je nauwelijks invloed op. Iedereen heeft korte- en langetermijn­ geheugen, visueel geheugen, iconisch geheugen, semantisch geheugen, declaratief geheugen, akoestisch geheugen, impliciet geheugen, geurgeheugen, episodisch geheugen, autobiografisch geheugen… In totaal meer dan 250 soorten. Desondanks, of misschien juist daardoor, hebben we volgens Draaisma slechts zeer beperkt vat op wat we onthouden en vergeten. In zijn meest succesvolle boek - ‘Waarom het leven sneller gaat als we ouder worden’ - citeert Draaisma de schrijver Cees Nooteboom: ‘Het geheugen is een hond die gaat liggen waar hij wil’. Jouw idee! Zijn boeken staan vol met voorbeelden. Hoe komt het bijvoorbeeld dat een collega er met jouw ideeën vandoor gaat? Draaisma: “Je brainstormt met een groep

collega’s. Jij oppert een idee, maar men kiest voor een ander voorstel. Later blijkt dat toch niet de oplossing en komt je collega met een ander idee. Jouw idee! En niemand weet dat meer.” Cryptomnesie heet dat, ‘onbewust plagiaat’. “Herinneringen worden vaak verdeeld over verschillende soorten geheugen”, verklaart Draaisma. “De context van zo’n bijeenkomst komt voor een deel in je autobiografische geheugen terecht: het was op dinsdagmiddag, het afdelingshoofd was te laat, buiten scheen de zon. Maar de inhoud, de verschillende ideeën waar het over ging, belandt in het semantische geheugen. Dat is heel goed voor het vasthouden van feiten, criteria, definities, maar heel slecht voor het onthouden van de herkomst van feiten.” Ugly Sister Onthouden en vergeten. Een ander voorbeeld. Je kunt niet op dat ene woord komen. (En verliest daardoor de pubquiz!). Je weet de klank… Puntje-vanje-tong-geval. Draaisma: “Vaak schuift er dan een ander woord voor dat er sprekend op lijkt: de Ugly Sister. Ik zocht laatst naar het Latijnse woord voor tijdelijk algeheel verbod. Wat me te binnen schoot was mortuarium. Maar ik zocht naar moratorium. Je belt aan voor de mooie zus, maar…” ‘Niet op woorden kunnen komen’ staat trouwens in de top 3 van dingen waaraan mensen merken dat hun geheugen achteruit gaat. Op 3 staat: ‘moeite hebben met het onthouden van activiteiten in de toekomst’, het prospectieve geheugen. Dat je morgen een vriend moet bellen of

dat je straks vóór het eten je medicijnen moet innemen. Op 2: ‘niet op woorden kunnen komen’. En met stip op 1: ‘het vergeten van namen’. Drie ongemakken waar veel ouderen zenuwachtig van worden. Draaisma stelt gerust: “Als je jongeren ernaar vraagt, komen ze met dezelfde top 3. Maar zij maken zich daar niet zo druk over als ouderen.” In zijn boek ‘De heimweefabriek’ relativeert Draaisma de ‘Alzheimer-angst’ van ouderen en veegt hij bovendien de vloer aan met al die geheugentrainingen en vitaminepreparaten. “De interessante soorten geheugen kun je niet trainen.” Jeugdjaren lijken langer En waarom gaat het leven sneller als je ouder wordt? De verklaring voor die subjectieve ervaring staat in Draaisma’s boek. Eén van de factoren is de zogenoemde ‘reminiscentie-hobbel’. Het feit dat mensen meer persoonlijke herinneringen hebben uit hun jeugdjaren – zo tussen 17 en 25 – dan uit andere periodes. Draaisma: “Dat komt vooral doordat de gebeurtenissen in die periode veel impact hebben. Je hebt veel eerste-keerervaringen: de eerste vakantie zonder je ouders, je studie- of beroepskeuzes, je eerste kus. Er gebeurt veel en het heeft veel impact. In je herinnering lijken de jaren van je jeugd daardoor veel langer.” Langer dan de latere jaren? “Vanaf je 50e verandert je leven niet meer zo. Je zit maatschappelijk gezien aan je top. Carrière, salarisschaal, kennissenkring. Er is meer routine, meer sleur. Ik houd wel eens lezingen voor mensen van middelbare leeftijd en zeg dan tegen ze: als je nog vijftien jaar ouder bent, wordt deze periode de periode waarvan je het meeste vergeten bent. Dat leidt altijd tot hilariteit, maar het is wel iets wat je aan het denken moet zetten. Iets om te onthouden.” 11


Marianne von Barnau Sijthoff 1968

Marianne von Barnau Sijthoff (1967) werkt sinds 1997 bij VWS. Zij is nu transitiemanager bij OBP, maar heeft verschillende functies bekleed. 1968 Ik ben opgegroeid in Voorburg met mijn ouders en mijn oudere broer. Als baby hield ik al van wijn, het zat er al vroeg in haha! Na afloop van een verjaardag dronk ik stiekem de laatste restjes op.

1982

1982 Een typische jaren 80 foto met mijn vriendin Lique. Wij waren absoluut de trendsetters op school.Altijd bezig met kleding en uitgaan.Spijkerbroeken achterstevoren dragen,twee verschillende kleuren laarzen dragen… je kan het zo gek niet bedenken. De rest van de school volgde altijd. 1998 Mijn ouders zijn in Indonesië geboren en hebben in het Jappenkamp gezeten. Mijn vader overleed in 1998. De dag na het afscheid hebben we alle bloemen bij het Indische monument in Den Haag gelegd. Ik mis hem nog elke dag. 2007 Mijn beste vriendinnen Lique, Sandy en ik. We kennen elkaar al sinds de schooltijd en waren echte feestbeesten. We gingen standaard uit van woensdag tot en met zondag. We deden alles samen. Voor mijn 40e verjaardag kreeg ik een fotoreportage cadeau. Superleuk!

1998

2007

2007 “Trouw niet voor je veertigste en krijg geen kind voor je huwelijk”, zeggen ze toch? Op de zevende van de zevende maand 2007 ben ik getrouwd met mijn grote liefde Mervin, in De Sniep in Zoetermeer.We zijn al 36 jaar heel gelukkig samen. 2016 Onze zoon Jayden is nu tien jaar en doet aan topsport (turnen). Hij wordt nu klaargestoomd voor de Olympische Spelen in 2028. Wij zijn allemaal erg sportief in de familie. Mijn broer heeft badminton op topniveau gedaan en mijn man heeft in de jeugd van Ajax gevoetbald.In mijn jeugd turnde ook ik op hoog niveau, mijn vader heeft mij gecoacht. Tot de puberteit, toen koos ik voor een andere weg; die van het feesten!

2007

Samenstelling: Barbara Kuethe

2016 12 Diagonaal juni 2018


Tekst: Douwe Anne Verbrugge Foto: Edwin Walvisch

WVTTK

Ciska Scheidel directeur directie Publieke Gezondheid

Zou je vrienden willen zijn met jezelf? “Afgelopen Kerst en met Koningsdag heb ik het rustig aan gedaan. Maar dat trek ik niet. Ik houd van reuring en gezelligheid. Als ik mijn vrienden te lang niet zie, zet ik iets op touw. Dus ja, ik kan wel vrienden zijn met mezelf. Al ben ik ook wel eens vermoeiend voor anderen. Altijd plannetjes in mijn hoofd om iets te doen.” Heb je geen partner die thuis op je wacht? “Ik heb momenteel een heel leuk leven zonder vriend. Maar wel een aantal langdurige relaties achter de rug. Of ik kinderen heb? Er is een tijd geweest dat ik daar naar uitkeek. Maar ik ervaar het niet als een gemis dat ik ze niet heb.” Waar lig je ’s nachts wakker van? “Niet van mijn werk. Wel van krijsende meeuwen. Die beesten beginnen ’s ochtend bij het eerste licht al

herrie te maken. De afgelopen drie jaar was dat soms echt een hel. Het wijkberaad Bezuidenhout (gemeente Den Haag) heeft nu eindelijk actie ondernomen tegen de vliegende monsters. Het helpt.” Wat wil je aan jezelf veranderen? “Niets. This is me! Je karakter groeit mee met de dingen die je ervaart en doet. Kijk… ik ben nogal een ‘leidinggevend-typje’, altijd geweest. De een kan daar beter mee overweg dan de ander, dat besef ik. Ik ben nu sociaal vaardiger dan toen ik jonger was.” Heb je een guilty pleasure? “Als ik moe op de bank plof moet ik bekennen wel eens even te zappen naar ‘Say yes to the dress’. En ik ben onlangs naar een Songfestival-festijn geweest. Lekker fout.”

13


De werking van het ambtenarenbrein

Een kijkje in de bovenkamer Wat gebeurt er, op een gemiddelde werkdag, in de bovenkamer van een VWS-ambtenaar? Milanne Mulder (directie Maatschappelijke Ondersteuning) gunt wetenschapsjournalist Mark Mieras een kijkje in haar hersenpan. Op basis hiervan beschrijft Mark de werking van het ambtenarenbrein.

Samenstelling: Rob Langeveld

14 Diagonaal juni 2018


Topic

Mensenmassa Milanne Piep, piep, piep. Mijn digitale wekker. Kleren heb ik al klaargelegd, onderweg eet ik snel een boterham. In de trein kan ik rustig de (papieren!) krant lezen. Waarna ik in de deinzende mensenmassa naar kantoor wandel. Soms geven die ritmisch bewegende ambtenarenhoofden me een gevoel van rust. Maar vandaag overvalt de drukte me een beetje.

07.10 Mark » Na een goede nachtrust zitten Milanne’s hersencellen vol energierijk ATP. De boel is opgeruimd daarboven: de onbelangrijke herinneringen van de vorige dag zijn gewist.

Milanne Mulder (27) is senior beleidsmedewerker bij de directie Maatschappelijke Ondersteuning. Ze is lid van het Programmateam Eenzaamheid. Milanne werkt sinds 2015 bij VWS en woont in Amsterdam.

Mark Mieras (55) is wetenschapsjournalist gespecialiseerd in hersenonderzoek. Hij is auteur van onder andere de bestsellers ‘Ben ik dat?’ en ‘Liefde’ (www.mieras.nl).

15


Topsport voor het brein

Milanne Ik zet m’n computer aan; de opstarttijd gebruik ik om een kop thee te halen en met een collega te kletsen. Als mijn computer er klaar voor is, ben ik dat ook. ’s Morgens ben ik meestal het productiefst, dus probeer ik mijn schrijfwerk te doen.

Milanne We zijn met ons Programma­team Eenzaamheid uitgenodigd bij het MT voor een brainstorm. Het eerste half uur is er nog een discussie over een ander programma. In het begin ben ik geboeid en scherp, maar naarmate de discussie vordert, dwalen mijn gedachten langzaam af. Na een half uur zijn wij aan de beurt voor onze presentatie en zorgen mijn toch wel lichte zenuwen ervoor dat ik er weer helemaal bij ben.

Milanne Op weg naar een overleg met een collega. We zitten nog vol in het begin van de uitvoeringsfase van ons programma. Ik merk dat dat onzekerheid met zich meebrengt, maar ook heel veel energie. We komen samen tot een nieuw idee. Yes!

08.30

09.10

10.30

Mark » Brainstormen is topsport voor het brein. Talloze onderdelen moeten feilloos samenwerken. Gedachten flitsen onder Milanne’s voorhoofd. In het woordproductiecentrum aan de linker zijde (het gebied van Broca) worden die gedachten omgevormd in woorden. Die worden efficiënt doorgesluisd naar de motorische hersenen, zodat ze kunnen worden uitgesproken. Ter hoogte van haar linker oor decoderen andere hersen­ cellen wat de gesprekspartners zeggen. Milanne’s ogen scannen ondertussen het MT. Haar hersenen sluizen de beeld­ informatie direct door naar de amygdala, dat de emotionele uitdrukking op de gezichten analyseert. Is er betrokkenheid, instemming? Even treedt het stressnet­ werk in werking: bloed vloeit naar de spieren, een oude evolutionaire reactie op ongemak. Als het niet veilig is, moet je rennen. Milanne negeert de impuls, trekt het netwerk voor onvrijwillige aandacht bij de collega weg die op zijn telefoon zit te kijken, activeert haar gerichte aandacht en richt zich op haar eigen ideeën.

Mark » Op weg naar de volgende bespreking activeert Milanne de platte­ grond van het gebouw die opgeslagen ligt in de parahippocampal gyrus. Hoe komt ze zo snel mogelijk van A naar B? Haar ogen zoeken onderweg naar herkenningspunten, terwijl haar motorische hersenen de juiste spieren activeren om te lopen, deuren te openen, en op een liftknopje te duwen. Ze is laat, het stressnetwerk slaat weer aan, wat in dit geval wel handig is. Nu moet het bloed in de benen.

Schrijfwerk

erste VW nt

er ’ S’

‘De Pie

Mark » Haar gerichte aandacht werkt nu optimaal. Hét moment dus voor geconcentreerd en oorspronkelijk denkwerk.

16 Diagonaal juni 2018

Parahippocampal gyrus


'Ik erger me' Milanne Ik heb een overleg over een ander dossier en ben nog niet aan mijn taken voor ‘eenzaamheid’ toegekomen die ik vanochtend al af wilde hebben. Iedereen is te laat en ik erger me. Ik zit nog in de rush van de ochtend en kan me moeilijk ontspannen, dus lees mijn werkmail op mijn telefoon, wat natuurlijk helemaal niet productief is. Als iedereen er eindelijk is, merk ik dat ik nog wat onrustig ben. Gelukkig is het een nuttig (en snel) overleg.

Een rush van vragen

Milanne Even een half uurtje uitwaaien op het ambtenaren­ uitlaatveldje: het Malieveld. We lachen wat om de gekke dingen die ons vanochtend zijn opgevallen, wat heel ontspannend werkt.

Milanne Ik had me voorgenomen om de rest van de dag ook tijdsblokken bij te houden, maar de middag verloopt meer als een rush van vragen, overleggen en typen. Tijden van vermoeidheid en van scherpte wisselen elkaar vaak af. Gelukkig kom ik ondanks alle vragen van collega’s die tussendoor gesteld worden (no offence), ook nog wel aan wat schrijfwerk toe. Aan het eind van de dag voel ik me moe, maar voldaan. De deadline is gehaald. Nog even bijkomen in de trein en dan ben ik hopelijk weer opgeladen voor de verjaardag van een vriendin.

11.30

12.30

's Middags

Mark » Ergernis. Het stresssysteem gaat steeds harder draaien. De hormonen adrenaline en cortisol zetten de hersenen van Milanne in externe-modus. Alles is nu gericht op prikels van buiten. Gedachten worden gedomineerd door externe omstandigheden. Soepel reageren, dat lukt even niet.

Mark » Pauze. Zon op de huid. Milanne’s benen bewegen in regel­ matige tred. Het hart klopt in een hoger ritme en stuwt zuurstofrijk bloed naar haar benen én naar haar hoofd. In haar hersenen verspreiden zich groeifactoren, dat zijn stoffen die de hersencellen stimuleren om te groeien en nieuwe verbindingen te maken. Vooral de eerste twintig minuten van de wandeling is het niveau van deze stoffen duidelijk verhoogd. Onbewust ordenen haar hersenen ondertussen de ervaringen van de ochtend. Een collega maakt Milanne aan het lachen. Haar autonome zenuw­ stelsel reageert ogenblikkelijk. Humor betekent: de kust is veilig; het stress­ niveau dat gedurende de ochtend is opgelopen, gaat omlaag. Milanne’s ogen dwalen over grassprieten en langs de blaadjes van bomen. Bij het achterhoofd zijn haar visuele hersenen druk bezig om kleurschakeringen te analyseren. Dit soort puzzelwerk is wat hersenen graag doen. De hersenen blijven ontspannen gericht op het groen en krijgen zo de kans om zich weer op te laden.

Mark » Terug achter het bureau is het effect goed te meten. Milanne heeft na haar wandeling meer mentale energie: kan zich beter concentreren en maakt minder fouten, dan de collega die in de kantine zat en die anderen die twintig minuten door het centrum liepen. Haar hersenen kunnen er weer tegenaan. Jammer alleen dat er steeds wat tussen­ door komt. De gerichte aandacht laat zich niet verdelen. Bij elke vraag die collega’s stellen, verdwijnen alle schrijf­ gedachten uit haar werkgeheugen. Daarna moeten die weer worden terug­ gehaald uit het achtergrondgeheugen. Dat geschuif met informatie frustreert de hersenen. Na drie keer verspreiden ze een gevoel van vermoeidheid. Eigenlijk betekent dat: dit schiet niet op. Gelukkig weet Milanne de rust te hervinden en komt weer in de flow. De concentratie dopamine loopt op en voedt een gevoel van euforie. De deadline wordt gehaald en de vermoeidheid is verdwenen. Dit is wat haar hersenen graag doen: iets afmaken en tevreden naar huis gaan.

Uitwaaien

17


Reportage

Niets is raar, niets is Ooit wel eens een normaal mens ontmoet? Tegen die vraag lopen bezoekers van Het Dolhuys – letterlijk – aan. Het antwoord vind je in dit museum van de geest, dat als doel heeft de kloof tussen ‘bijzondere’ en ‘gewone’ mensen te verkleinen. Dat gebeurt door inzicht te geven in de werking van je geest. Die van anderen en die van jezelf. Want zeg eens eerlijk, hoe normaal ben jij eigenlijk?

Tekst: Sabina van Gils Foto’s: Kick Smeets

18 Diagonaal juni 2018

De presentatie van Het Dolhuys start in een open ruimte vol kasten. Iedere kast is gevuld met een levensverhaal, geïllustreerd met persoonlijke spullen op de planken. Bij het openen van een deur start het verhaal van Pieter. Hij was altijd geïnteresseerd in het boeddhisme.

Maar het ging mis toen hij in de spiegel zag hoezeer hij op de Dalai Lama leek. Nee, wacht: hij wàs de Dalai Lama! De spiegel hangt in de kast tussen krantenartikelen en boeddhabeeldjes. Leprooshuis “Het zijn echte verhalen, verteld door de mensen die het meemaakten”, zegt wetenschappelijk medewerker Floris Mulder. Hij was vanaf het eerste uur betrokken bij de oprichting (2015) van Het Dolhuys. “Het museum is gevestigd in het voormalige Pest-, Dol-, en Leprooshuis. Het pand heeft 700 jaar lang onderdak geboden aan mensen met


gewoon psychiatrische problemen. Nu beheert het museum erfgoed van de geest, in brede zin van het woord.” Bovenkamer Speciaal voor scholieren is een educatief programma ontwikkeld. “In de Bovenkamer leren klassen over het verband tussen lichamelijke en psychische gezond­heid. En ze kunnen kennismaken met jongeren die psychische problemen hebben. Op die manier leren ze respect opbrengen voor anderen”, vertelt Hoofd Publiek en Onderwijs Carine Neefjes. “De boodschap is: niets is raar, niets is gewoon.”

Kunstenaars Floris: “In de samenleving praten we over verwarde personen, maar een persoon is meer dan alleen zijn aandoening. Dat laten we zien met de verhalen van kunstenaars zoals Anton Heiboer en Gerrit Achterberg.” Laatstgenoemde schoot zijn hospita dood terwijl hij haar dochter probeerde te verkrachten. Een groot deel van zijn oeuvre schreef de dichter in een psychiatrische kliniek. Via een historisch overzicht – van de klassieke leer van de vier humeuren tot de psychoanalyse van Freud – komen we langs het werk van Willem van Genk. De kunstenaar maakte een levensgroot

werk van het trolleybussennetwerk in Arnhem. Floris: “Voor ons is dit chaos, voor hem een logisch geheel.” Personeel We eindigen in het museumcafé Thuys, dat ook een bijzondere functie heeft. Het grootste deel van het personeel heeft te maken gehad met psychische of psychiatrische klachten. Werken in dit café is voor hen vaak weer de eerste stap in de normale wereld. Of, nou ja, in een andere werkelijkheid.

Museum 'Het Dolhuys' in Haarlem legt de focus op de psychiatrie. Het museum is een initiatief van zeven psychiatrische ziekenhuizen: GGZ Noord-Holland-Noord, Mentrum, De Meren, Buitenamstel, GGZ Dijk en Duin, De Geestgronden en Rivierduinen. Het Dolhuys is een zogenoemd belevingsmuseum: het gaat niet om de verzameling spullen maar om ervaringen en meningen. Het wil laten zien dat de grens tussen gek en normaal soms uiterst dun is. www.hetdolhuys.nl

19


Tweegesprek

Tekst: Hester Halfweeg Foto’s: René Verleg

‘Mindgym moet net zo normaal zijn als tanden poetsen’ “Als je mentaal sterk bent, is het makkelijker om jezelf te motiveren”, zegt Wouter de Jong. Want als je je aandacht meer onder controle hebt, heb je je leven ook beter onder controle, aldus de auteur van het boek ‘Mindgym’. Marjo Lievaart, adviseur bedrijfsvoering OBP, las het boek en zag aanknopingspunten voor haar werk. Marjo Lievaart is vanuit OBP bezig met het opstellen van het VWS Vitaliteitskader. Ze las met veel interesse de bestseller ‘Mindgym’. Het boek is een wetenschappelijk onderbouwd totaal­ programma, waarin je je brein traint voor een heldere tevreden geest die je toelaat het leven te leiden dat je wilt leiden. Lievaart vraagt zich af waarom de auteur in het boek alleen het positief beïnvloeden van de geest behandelt en het niet breder trekt.

Marjo: “Er zijn zoveel manieren om te werken aan je vitaliteit. Eerst schrok ik een beetje van jouw insteek. Bij VWS ligt de nadruk toch meer op het totale plaatje van vitaliteit: fysiek, sociaal en mentaal. Waarom leg jij zo de focus op de mentale kracht?” Wouter: “Er is natuurlijk veel meer nodig om vitaal te zijn, zoals bewegen en gezond eten. Maar om zo te leven moet je rust in je hoofd hebben. Je kunt allerlei ambities hebben: meer fruit eten, vaker de trap nemen, minder alcohol drinken. Maar die lukken alleen als je je thuis voelt in je eigen geest. Als je mentaal sterk bent, is het makkelijker om jezelf te motiveren.”

MARJO LIEVAART is bij VWS het centrale aanspreekpunt voor het interne arbobeleid, vooral voor preventie, vitaliteit, innovatie en curatief. Zij vertegenwoordigt VWS in rijksbrede overlegvormen over gezond werken en zorgt voor de vertaling ervan in het departement. Na 20 jaar wetenschappelijk ecologisch onderzoek heeft Lievaart de studie Personeel en Arbeid gevolgd en daarna de studie Sociologie/Arbeid, Organisatie en Management.

20 Diagonaal juni 2018


‘De Pie

Wouter: “Het was een leuke tijd, maar het was niet wat ik met mijn leven wilde. Ik dacht: is dit het nu? Het was tijd voor iets nieuws. Ik heb nu een trainings­bureau, ik geef trainingen aan organisaties en ik heb een boek geschreven. Zo help ik mensen mentaal fit te worden en ik vind het geweldig om dit te mogen doen.” Marjo: “Voor mij is jouw boek een eyeopener. Zo schrijf je over belemmerende gedachten die mensen hebben. Dat ze te vaak bezig zijn met hoe ze overkomen op anderen. Het is goed om daar bij stil te staan.” Wouter: “Ja, dit soort gedachten geven alleen maar stress. Er zijn tools om daar iets mee te doen. Ik vind het ongelofelijk fascinerend hoe je je geest positief kan beïnvloeden. Het is in onze cultuur gebruikelijk dat er eerst iets mis moet zijn en dat je dan pas

naar de psycholoog gaat. Maar je moet voorkomen dat het zo ver komt. In de jaren vijftig was het raar om te joggen. Nu is dat doodnormaal. Ik hoop dat het met mindgym net zo gaat en dat het over tien jaar net zo normaal is als tanden poetsen.” Binnen VWS staat preventie en vitaliteit hoog op de agenda. In het Vitaliteitskader, dat op een haar na gereed is, staan maatregelen op het mentale, sociale en fysieke vlak beschreven. In nauwe samen­werking met SZW en OCW organiseert het Arboteam van VWS gedurende het jaar diverse vitaliteitactiviteiten. Marjo: “Ik krijg alle ruimte om met preventie aan de slag te gaan en we proberen zoveel mogelijk vernieuwende activiteiten te bedenken. Zo denken we erover om dit najaar een pauzeknop te introduceren die je bijvoorbeeld tijdens een vergadering kan gebruiken. Wat ik soms een beetje lastig vind is hoe we iedereen kunnen bereiken. Er werken

er ’ S’

Marjo: “Daar heb je natuurlijk gelijk in. Wanneer je minder goed in je kracht zit, is het moeilijk de resultaten te bereiken die je in je leven voor ogen hebt. Dat geldt voor je werk en je privéleven. Hoe was jouw persoonlijke proces om tot dit boek te komen? Je bent jurist geweest en GTST-acteur. Dit is totaal iets anders!”

‘Het is in onze cultuur gebruikelijk dat er eerst iets mis moet zijn en dat je dan pas naar de psycholoog gaat’

erste VW nt

hier 4.500 mensen en niet iedereen heeft hetzelfde nodig.“ Wouter: “Misschien is het een idee om medewerkersvoor verschillende varianten te laten kiezen. Zo werkt mijn boek ook: van light tot intensief. Het gaat erom dát je bezig bent met je mind, maar ook dat je zelf bepaalt in welke mate. Dan gaat het balletje vanzelf rollen.” Marjo: “Dat is een goed idee. Iedereen moet zich er inderdaad prettig bij voelen. Zoals jij het uitlegt, klinkt het allemaal zo logisch. Ik ben ook echt heel blij dat er bij VWS alle ruimte is om met preventie aan de slag te zijn en dat de dienstonderdelen daar ook enthousiast aan meedoen.”

‘Zo denken we erover om dit najaar een pauzeknop te introduceren die je bijvoorbeeld tijdens een vergadering kan gebruiken’

WOUTER DE JONG maakte na een loopbaan als jurist en acteur (onder andere Goede Tijden Slechte Tijden) een switch naar trainer en spreker. Hij doet dat door het aanleren van simpele denkwijzen en technieken die iedereen kan toepassen in zijn of haar dagelijks leven en werk. De Jong is auteur van de bestseller ‘Mindgym, sportschool voor je geest’. In dit boek beschrijft hij hoe je in 12 weken je mentale conditie kan verbeteren.

21


Ook VWS

Samenstelling: Tamar Klijsen

Gezondheidsbevordering

RIVM

De World Health Organisation (WHO) noemt het RIVM Centrum Gezond Leven (CGL) een goed voorbeeld van hoe een overheids­ organisatie werkt aan effectieve gezondheidsbevordering. De WHO plaatste een korte samenvatting van het werk van CGL op de eigen website over Health Systems Response. Sterke punten zijn volgens de WHO de wijze waarop het CGL werkt aan de versterking van de capaciteit van professionals en de samenwerking met partners binnen en buiten de gezondheidszorg. tinyurl.com/y6vv9u44

Leeftijdsgrenzen

Waarom mag je vanaf je 12e beslissen over orgaandonatie, maar pas op je 18e stemmen? En waarom ben je op je 16e volledig aansprakelijk voor de schade aan een derde, maar kun je op je 22e voor een misdrijf nog volgens het jeugdstrafrecht worden veroordeeld? Tweede Kamerlid Vera Bergkamp heeft deze ogenschijnlijke willekeur verschillende keren aangestipt en heeft aan het ministerie van VWS gevraagd of de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) hier verder onderzoek naar kan doen en een advies kan uitbrengen. Dit wordt begin juni 2018 verwacht. https://www.raadrvs.nl

Geheugen

Kunst voor een aangenaam leven? SCP Het inzicht dat kunst een bijdrage kan leveren aan goede zorg en een aangenaam leven, ook op latere leeftijd, wordt breed gedragen. Maar wetenschappelijk bewijs is er (nog) niet. Onderzoek kan de effecten van kunst op verschillende niveaus zichtbaar maken: gezondheid, welzijn, zingeving, maatschappelijke participatie en arbeidssatisfactie. ZonMw maakt zich dan ook sterk voor dit onderzoek. tinyurl.com/y9tfyyfd

22 Diagonaal juni 2018

RVS

ZonMW

De Amerikaanse psychiater en onderzoeker Steven Kushner wil de neurobiologische basis van psychiatrische- en hersenaan­doeningen ontrafelen. Dit om behandelingen daarvan dichterbij te brengen. Onlangs is een project afgesloten waarin zijn onderzoeksteam meer te weten is gekomen over hoe onze hersenen ervaringen opslaan, zoals herinneringen. Volgens Kushner is er samenhang tussen verschillende psychiatrische ziektebeelden en hersenziekten en het gebrekkig kunnen produceren van herinneringen. Soms, zoals bij posttraumatische-stressstoornissen (PTSS), gebeurt dat mogelijk juist té goed. tinyurl.com/y7aree92


Cartoon: Tom Janssen

Beslommeringen

Mijn brein Ik ben met ouderschapsverlof. Dat betekent een heerlijke tijd met mijn kindjes van 4 en 22 maanden oud: luiertjes, voeding, fruithapje, luiertjes, spelen, eten, slaapje, huishouden, luiertjes, drinken, spelen...

Ik heb dat spelen zojuist onderbroken en ben gaan zitten voor een Beslommering over ‘het brein’. De kleine meid wil ondertussen weer drinken en de kleine man hangt aan mijn been ‘mamma’ te roepen. Weinig nachten goed geslapen. En ondertussen wil ik dat mijn brein zich focust op deze Beslommering. Mijn brein moet nu multitasken. Dat schijnt niemand écht te kunnen.

Terwijl mijn brein tot lage diepte lijkt gezonken, lijken die van de kleine ukkies zich daarentegen razendsnel te ontwikkelen. Tachtig procent van de groei van de hersenen vindt in het eerste levensjaar plaats, heb ik gelezen. Nu worden er zoveel mogelijk verbindingen tussen neuronen gemaakt en daarna wordt er vooral gesnoeid. En als ouder kun je… knuffelen en

VWS’ers Linda Hilhorst en Vincent Theunissen schrijven om en om over hun beslommeringen bij het ministerie

stress beperken. Dát is goed voor het brein. Dat lucht op. Ik vroeg me namelijk af, wat te doen, om mijn brein weer op werk­ niveau te krijgen straks. Maar knuffelen, dat is goed te doen! Maar wat als ik terug ben op VWS? Moeten we elkaar als collega’s knuffelen? Hmmm… ik voel stress… dan nu nog maar een extra knuffel van en voor de kleine lieverds! 23


Het echte brein Alle 425 eerstejaars studenten Medicijnen van de Erasmus Universiteit in Rotterdam krijgen in de snijzaal te maken met professor dr. Gert-Jan Kleinrensink. “Het is belangrijk dat je vorm begrijpt. Dat leer je niet uit een lesboek, maar dat gebeurt driedimensionaal. Zo moet je ook weten hoe het brein – de hersenen – eruit zien. De eerstejaars werken met lichamen die zo gezond mogelijk zijn. Het gaat niet om ziektes te leren kennen, maar om het lichaam. Ik heb geen last van regelgeving vanuit VWS. Ook wij krijgen te maken met de nieuwe Europese privacyregels. Wat dat precies voor ons betekent, weten we nog niet. Bij VWS ligt er geen uitgewerkt plan voor ons klaar, maar we komen er samen wel uit.” Foto: René Verleg

Profile for vws#Dia

vws diagonaal 2 2018  

vws diagonaal 2 2018  

Profile for vws_dia
Advertisement