__MAIN_TEXT__

Page 1

‘ADIEU’

Specia

personeelsmagazine 32ste jaargang | oktober 2017

l

'Onze hond Max herkent Edith op tv'

Blauw en rood, samen in de media

'Kamers verbouwen doen Martin en ik zelf'

PAGINA 4 - 5

PAGINA 18 T/M 24

PAGINA 32 - 33


De Vijfde

BR-leden over hun herinneringen In deze afscheidsspecial van Diagonaal memoreren talloze VWS’ers de periode van samenwerking met minister Schippers (sinds 2010) en staatssecretaris Van Rijn (sinds 2012). De Bestuusraadleden van De Vijfde bijten het spits af met hun herinneringen aan 'min' en 'stas'.

Wat ik van Edith en Martin nooit zal vergeten is hun grote en voor iedereen zichtbare onderlinge collegialiteit, wat een positieve invloed had op het werkklimaat bij en de slagkracht van VWS. Wat ik van Edith en Martin ook niet zal vergeten is hun gezamenlijk doorleefde focus op het beter maken van de praktijk tegen de waan van de dag stroom in. Van systemen naar mensen, mooier dan zijzelf kan ik het niet zeggen. Erik Gerritsen, secretaris-generaal VWS

Wat ik van Edith nooit zal vergeten is mijn sollicitatiegesprek: “of ik wel wist dat er bij VWS hard wordt gewerkt". Dat bleek te kloppen: er wordt door iedereen met hart en ziel gewerkt om de praktijk beter te kunnen laten werken, uiteraard langs de lijnen die zij nadrukkelijk heeft uitgezet. Wat ik van Martin nooit zal vergeten is zijn eindeloze nieuwsgierigheid naar hoe het nou precies zit/uitwerkt in de praktijk. Dat hij vervolgens het liefst met niemand in het veld of de Kamer ruzie wil maken zij hem van harte vergeven, ook al moeten we daarvoor grote vierkante blokken door kleine ronde gaatjes zien te stoppen. Gea van Craaikamp, plaatsvervangend secretaris-generaal VWS

Wat ik van Edith nooit zal vergeten is hoe scherp zij kan prioriteren. Op het werk, maar ook tussen werk en privĂŠ. Ik heb daar enorm veel van geleerd. Wat ik van Martin nooit zal vergeten is hoe scherpte op de inhoud uitstekend gecombineerd kan worden met vriendelijkheid in de benadering, en hoe uitzonderlijk motiverend die combinatie is voor medewerkers. Angelique Berg, directeur-generaal Volksgezondheid

2 Diagonaal oktober 2017


Malta, of hoe Feyenoord kampioen werd In de loop van de tijd werd het patroon wel helder. Als Martin een wedstrijd van Feyenoord bezocht, ging het fout. Ultiem bewijs: de kampioenswedstrijd op Woudenstein. Alhoewel een stadionverbod op zijn plaats was, bedachten we wat anders: een bezoek aan de Dementieconferentie van EU-voorzitter Malta. We vierden het kampioenschap in een vage steeg in een nog vagere kroeg te Valetta. Ik zal het nooit vergeten. De pure liefde voor Max Een kracht van Edith is dat ze vraagstukken zowel benadert vanuit een zakelijk/rationele invalshoek als vanuit een grote passie voor de zorg. In twee kwesties was dat uit balans. Ten eerste bij de vraag of “darts” een sport is. Ten tweede bij het besluit om een hond te nemen. Hij heet Max. Geen ratio. Pure liefde! Ik zal het nooit vergeten. Kees van der Burg, directeur-generaal Langdurige Zorg

Wat ik van Edith nooit zal vergeten: ooit heb ik op een cursus Excell het begrip ‘WYSIWYG’ geleerd (What you See Is What You Get) en dat is helemaal van toepassing op Edith. Als voorbeeld hiervan een ronde tafel meeting in Lissabon, met CEO’s van grote farmaceutische bedrijven en collega ministers uit Europa, waarin zij na een heleboel heen en weer gepraat duidelijk maakte dat als ‘The Elephant in de room’ (te weten de te hoge prijzen van geneesmiddelen) onbesproken blijft, we ronde tafels kunnen organiseren tot we een ons wegen maar geen stap verder komen en dan onze tijd beter aan andere dingen kunnen besteden. Mede door deze duidelijkheid heeft zij bij zowel haar collega’s als bij de (vrijwel allemaal) heren CEO’s veel respect afgedwongen. Wat ik van Martin nooit zal vergeten: Martin blijft altijd nog even doorgaan als anderen denken dat ze al klaar zijn. Dat geldt inhoudelijk: zoals het hoofdlijnakkoord wijkverpleging: ‘De verzekeraars en aanbieders kunnen misschien geen akkoord wijkverpleging willen maar we gaan het toch doen.’ En het akkoord kwam er. Dat geldt ook in het proces: tijdens de missie naar Abu Dabi en Dubai na weer een lange dag om twee uur ’s nachts nog één drankje doen en de dag van morgen even doorlopen en vervolgens ’s ochtends weer fit aan de start (althans Martin;-)). Bas van den Dungen, directeur-generaal Curatieve Zorg Voor de herinneringen van de Bestuursraadleden Ronnie van Diemen (IGZ) en André van der Zanden (RIVM) zie pagina 35: ‘Ook VWS’. De andere collega’s van de vijfde etage, van de directie BPZ (Bestuurlijke en Politieke Zaken), beschrijven wat hen bijblijft op de pagina’s 16 en 17.

‘ADIEU’

Inhoudsopgave

32ste jaargang | oktober 2017

‘VWS’ers weten de tassen goed te vullen’ BPZ: over volle tassen DCo: over werkbezoeken ‘Koester de betrokkenheid van de VWS-organisatie’ Adieu!

6 16 24 28 36

OP DE COVER: minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn. FOTO: René Verleg COLOFON deze speciale uitgave van Diagonaal verschijnt ter gelegenheid van het afscheid van de bewindslieden van VWS. Hoofdredactie en samenstelling: Rob Langeveld. Eindredactie: Douwe Anne Verbrugge. Met medewerking van: Merel Baas, Martine Boelsma, Sabina van Gils, Anita Horst, Barbara Küthe, Mariken Leurs, Karin van der Velden, Loukie van Lennep en anderen. Fotografie: Phil Nijhuis en René Verleg Vormgeving: Kris Kras context, content and design. Druk: Xerox/OBT. Reacties naar: diagonaal@minvws.nl Overname van tekst en beeld is alleen toegestaan na overleg met de redactie.

3


Tekst: Rob Langeveld

Interview

Foto: René Verleg

‘Onze hond Max herkent Edith op tv’ Anekadnoektdeotses in te sturen over

VWS’ers om acties. Verderop re e d n pe De oproep aan lo n ee ties IZ leidde tot uit s van de direc er k ‘min en stas’ er ew ed m ieke er blikken rlijke en Polit u tu es (B in dit numm Z P hun le Zaken), B icatie) terug op n u (Internationa m om (C o en DC fgelopen Zaken), Sport s', tijdens de a ta 's en ' in 'm en van et uiten medewet b ervaringen m n E . n re ja S) k 7 en 4 beide (ex-) VW n a v s (respectievelij er n rt geven de pa ermen. De de betrokkenen n privé-kijkje achter de sch aan ee k zelf royaal oo k bewindslieden ij rl u tu a komen n er elkaar. hoofdrolspelers zichzelf en ov er v O . rd oo w het

Sander Spijker (49) leerde Edith Schippers kennen in 1989, tijdens zijn studietijd in Leiden. “Ik had haar kamer in onderhuur toen ze een half jaar in India was. In ’92 kregen we een relatie en in ’95 zijn we getrouwd. Onze dochter Eva is nu 13. Cato de kat (10 jaar) en Max de poedel (10 maanden) horen ook bij het gezin.”

Zou je zelf minister kunnen, en willen, zijn? “Ehm, nee. Daar heb ik het geduld niet voor. Je moet heel veel lezen en er is veel doorzettingsvermogen voor nodig. En áls ik het kon, zou ik het niet willen. Je hebt veel invloed, maar je hebt ook veel gezeur aan je hoofd. En veel vergaderen. Ik heb ook nooit politieke ambities gehad.” 4 Diagonaal oktober 2017

Is ‘partner van’ een eenzaam bestaan? “Nee, hoezo? We hebben meestal dagelijks contact. Maar inderdaad … Edith eet niet vaak thuis en als we samen tv-kijken, zit ze meestal stukken te lezen of is ze met haar telefoon bezig. Dat hoort bij haar vak en dat deed ze ook al voordat ze minister was.”

Wat betekent het om ‘de partner van’ te zijn? “Edith is ook thuis bijna altijd met haar werk bezig. En op straat wordt ze vaak aangesproken, trouwens nooit negatief. Dan blijf ik op de achtergrond. Onze dochter Eva heeft soms wat minder geduld. Maar bij ons in Baarn kunnen we gewoon over straat, hoor.” Veranderen mensen hun gedrag als ze weten dat je ‘de man van’ bent? “Misschien heb ik een plaat voor m’n kop, maar daar merk ik weinig van. Heel soms word ik door onbekenden benaderd als boodschappenjongen. ‘Kun je niet aan Edith vragen of ze….’ Dan is mijn antwoord: nee.” Wie is de baas in huis, wie runt het huishouden? “Haha, dat zijn bij ons wisselende patronen! Edith doet wel iets meer dan ik. Ik doe vaak de boodschappen. Edith doet meestal de was. Strijken doe ik, maar alleen als het nodig is. En ik zie minder rommel dan Edith. Zij ruimt dus vaker op.”


Wat doet kritiek in de Kamer en in de (social) media met jullie? “Niet veel. Of ze weet het goed verborgen te houden. Haar kennende, beoordeelt ze kritiek op zijn merites. Wat minder genuanceerde kritiek op social media laat ze van zich afglijden, dat heeft op geen van ons beiden veel impact. Natuurlijk komt ze wel eens balend thuis. Lopen we samen het bos in of gaan we koffie drinken, dan gaat het al snel over andere dingen. Is er een groot verschil tussen de Edith die we in de media, en bij VWS, zien en de Edith thuis? “Ik denk dat dat verschil wel meevalt.

Op tv en op het werk is ze, neem ik aan, iets serieuzer en zakelijker. Aan de andere kant begrijp ik dat er met VWS collega’s ook regelmatig gelachen wordt. Wist je trouwens dat onze hond, Max, de stem van Edith herkent als ze op tv is? Dan komt ie uit een andere kamer aanlopen en gaat ie aandachtig voor het scherm naar haar staan kijken!” Zeg eens eerlijk, wat vindt Edith van VWS en VWS’ers? “Ze hecht erg aan de samenwerking met VWS-collega’s. Ze vindt het een prettige werkomgeving, kan lachen met collega’s en geniet van de samenwerking en het onderlinge vertrouwen.”

Wat moeten VWS’ers nog weten over Edith? “Dat ze over het algemeen vrolijk is, redelijk direct, en altijd met werk bezig. En dat haar strijd voor gezond eten ook bij ons thuis is doorgedrongen. Veel tomaten, groente, fruit en yoghurt, maar daar houdt ze van nature ook van. En als ik maar naar het zoutvaatje kíjk, krijg ik al een kritische blik toegeworpen. Dat is echt niet gespeeld!” Tot slot: op wie heb je gestemd? “Ik noem geen naam. Maar er zit niet veel licht tussen de politieke visie van Edith en die van mij.”

5


‘VWS’ers weten de tassen goed te vullen’ Edith Schippers Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

6 Diagonaal oktober 2017


Interview

Het einde van haar ministerschap betekent voor Edith Schippers ook het einde van haar politieke loopbaan. Na 7 jaar in de Kamer en 7 jaar bij VWS verlaat de VVD-coryfee haar comfortzone, die ze vond bij ‘het leukste ministerie met de leukste mensen van Den Haag. Echt.’

Terug naar het begin, 2010. Hoeveel procent van de politieke ambitie is er in de afgelopen 7 jaar waargemaakt? ‘O, nog niet een fractie. Als je begint wil je ‘t liefst de hele wereld in één jaar veranderen. Dat gaat natuurlijk niet. Maar we hebben wel heel veel bereikt. Bijvoorbeeld het Kwaliteitsinstituut. We vinden ‘t nu heel normaal dat het er is. Maar dat hebben we nog maar een paar jaar geleden zelf opgericht! En er is veel meer gebeurd. Bij ons en bij onze organisaties, zoals de NZa of de Inspectie. En wat denk je van de hoofdlijnenakkoorden? Dat is simpel begonnen toen ik aan tafel zat met Roelf de Boer, de voorzitter van de Nederlandse vereniging van ziekenhuizen. Hij zei: “Je doet als ziekenhuis wat er van je gevraagd wordt, maar dan komt de overheid na een jaar geld bij je ophalen omdat je teveel hebt gedaan.” We zijn vooraf afspraken gaan maken, in plaats achteraf met de pet rondgaan. Nu weet iedereen waar ie aan toe is.’ Was het begin het zwaarst? ‘Toen ik aantrad, woedde de crisis volop en de medisch specialisten wilden gaan staken. Het was een heel woelige periode. Je wilt altijd meer realiseren dan eigenlijk kan. Want de zorgsector is zó belangrijk voor mensen en zó in beweging! Anders dan het bouwen van huizen of computersystemen die het geld herverdelen. 24 uur in een dag is niet genoeg om te doen wat je wilt.’ Daar komt nog bij dat je als minister van VWS veel in de Kamer zit, héél veel vragen van de Kamer krijgt, en dus echt bewust tijd

moet forceren om je eigen beleid uit te zetten. Niet alleen maar reageren op anderen, maar ook sturen in de richting die je wilt. Anders word je totaal opgeslokt door de waan van de dag.’ Is het maximale bereikt? ‘Volmondig ja. Ik heb voortdurend kritisch in de spiegel gekeken. Ook daar moet je echt tijd voor vrijmaken. Ik vind dat ik er alles aan heb gedaan om de zorg beter te maken, toegankelijk en betaalbaar te houden. Binnen mijn capaciteit, en binnen mijn uren in een dag. Maar na 14 jaar, 7 jaar in de Kamer en 7 jaar als minister, is het tijd voor iets nieuws. Voor mezelf, maar ook voor deze positie. VWS krijgt een nieuwe, frisse minister. En ik ga ook weer wat anders doen. Je moet niet bang zijn om uit je comfortzone te komen. Dat is juist heel goed voor een mens.’ De traditionele vraag naar de hoogtepunten… ‘Wat ik het allerallerleukste vond: “plotten” met VWS’ers. Als er een probleem is, ga je bij elkaar zitten. Met een bonte stoet van mensen, van jonge beleidsmedewerkers tot directeur of dg, van verschillende afdelingen. Ik was gewoon lid van het team, maar nam uiteindelijk wel de beslissingen. Voordat ik dat deed, liet ik mij goed adviseren. Ik maakte gebruik maken van de creativiteit van mensen, die bij VWS heel ruim aanwezig is. Daar ben ik ook heel trots op. Ik vind VWS’ers echt creatief, maar ook zakelijk en ook empathisch. Krijg je in het weekeinde ineens een smsje met

een idee van een medewerker. Die is dus, net als ik, blijven doordenken.’ 24 uur per dag? ‘Voor mij is wandelen met de hond de beste manier om op goeie ideeën te komen. Loop ik met hem in het bos. Dan is het zo ontzettend leuk als je op je telefoon kijkt en ziet dat een medewerker óók heeft doorgedacht. En dat ook terugplot.’ De onvermijdelijke vraag naar het dieptepunt, waarover we het eigenlijk niet meer willen hebben... ‘Ik kan natuurlijk best veel opnoemen. Maar mijn eerste gedachte is toch aan de heer Gotlieb, een NZa-medewerker die zelfmoord heeft gepleegd. En de hele nasleep daarvan. In de eerste plaats een persoonlijk drama. Ik heb ook z’n broer gesproken, het is allemaal heel ingrijpend geweest. Maar ook een drama voor de organisatie. Dan zie je hoe belangrijk het ook is een open sfeer te hebben. Waarin mensen kwijt kunnen als ze tegen iets aanlopen.’

Edith Ingeborg Schippers (53 jaar) sinds 2010 (Rutte I) minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Haar voornaamste missie was het beteugelen van de stijging van de zorgkosten, terwijl tegelijkertijd de kwaliteit van zorg beter wordt In 2013 riep het maandblad Opzij haar uit tot ‘machtigste vrouw van het land’.

7


Wat betekende dat voor VWS? ‘Ik heb er veel en goed over gepraat met ded toenmalige sg, Leon van Halder. Hij heeft ook sessies georganiseerd. Hoe hebben we het bij VWS geregeld? Empathischer? Dat weet je nooit zeker, omdat VWS met alle gelieerde organisaties met 4500 mensen heel groot is. Er is een heleboel dat je niet ziet, en ook niet kan zien. Natuurlijk, we hebben drukke banen. En we hebben allemaal piekmomenten in de werkdruk, die steeds dichter achter elkaar zitten. Een medewerker kan tussen de machinerie vallen. Daarom is het heel belangrijk dat je je klachten goed kwijt kunt en een luisterend oor kan vinden. In een ministerie, waar we steeds meer vragen van onze mensen, moet een sfeer zijn waarin mensen zich veilig voelen en het kunnen melden als het niet goed gaat.’

Iets anders: de goede werkrelatie tussen minister en staatssecretaris, van geheel verschillende politieke signatuur, sprong in het oog. Wat is daar de verklaring voor (of was het in werkelijkheid toch anders)? ‘Het is écht zo. We werken heel erg goed samen, maar dat gaat niet vanzelf. Aan het begin hebben we met elkaar afgesproken: deze klus gaan we sámen klaren. ’t Wordt moeilijk genoeg. Je weet van tevoren dat je niet met een bosje bloemen en applaus het ambt zult verlaten. We verschillen natuurlijk vaak van mening, zijn ook heel verschillend, maar veel van wat je doet is helemaal niet zo politiek. En dan blijkt dat je het over veel ook eens bent.. De wil om eruit te komen is ook belangrijk. Je kunt best van mening verschillend aan tafel komen en er eensgezind vanaf gaan.’

Martin heeft keihard geknokt om het onderste uit de kan te halen. 8 Diagonaal oktober 2017

Wanneer is Martin jarig? ‘Weet ik niet. Maar dat weet ik ook van veel vrienden en familieleden niet (altijd) precies. Dus dit zegt niks over de verstandhouding. Ik heb met Martin een hele respectvolle relatie. Hij is een integere vakman. Iemand die keihard heeft geknokt om het onderste uit de kan te halen op zijn terrein. Je kunt van kilometers af zien hoe verschillend wij zijn. Maar uiteindelijk draait het erom dat je een missie hebt die je samen kan delen en waar je helemaal voor wil gaan. En bovendien is hij een hele aardige vent, hahaha.’ Eén sappige roddel over hem? ‘Ik weet niet of de Diagonaal-lezers dit weten, maar hij heeft zijn kinderen intensief geholpen met verhuizen en klussen. Ik kan me niet voorstellen hoe Martin er in kluskleren uitziet. En nog één: ik heb echt het vermoeden dat Martin de enige mens op aarde is die gewoon echt niet slaapt!’ Dan ook meteen maar de eigen bedgeheimen. In vws#Dia6 spraken VWS’ers over hun slaapproblemen. Die heeft een minister vast ook? ‘Nee, die heb ik helemaal niet. Ook al houd ik me totaal niet aan de slaapad-


viezen van de experts. Als minister leesje in de auto al veel stukken. Maar VWS’ers weten de tassen altijd wel te vullen. Dus ga ik ook met stukken naar bed. Tegen de adviezen van alle slaapexperts in natuurlijk. Mijn persoonlijke oplossing: rond 12 uur leg ik ze weg, doe mijn telefoon uit en neem een kop thee. Dan kijk ik naar een een slaapverwekkend programma, over ditjes en datjes, over onderwerpen die me niet boeien. Dan val ik heerlijk in slaap.’ En ’s morgens vroeg gezond weer op. Do you practice what you preach? ‘Te weinig. Ik doe aan sport, maar qua lichaamsbeweging doe ik veel te weinig. Ik ga na een lange dag niet midden in de nacht aan een apparaat hangen. Maar ik denk dat je lijf langzaam maar zeker ontzettend te lijden heeft onder ons zittend bestaan.’ Als ik de bodes hoor: met voedsel lukt het wel, toch? ‘Jawel. Ik ben wel een snoeper, maar van nature minder geneigd tot heel ongezond eten. Daarom staat hier altijd rauwkost. Vind ik gewoon lekker. Als ik een besluit moet nemen, eet ik zonder dat ik het in de gaten heb. Als er drop zou staan, at ik drop. Dan dus beter komkommertjes. Als informateur heb ik alle snoep laten vervangen door rauwkost. Dat werd goed gegeten, overigens. Gezond leven vind ik heel belangrijk. Vandaar mijn wandelingen in het bos. Ik heb een tijd geroeid en getennist en nu fitness ik met mijn dochter. Maar ik vind het pas echt gezond als je drie keer per week sport. Dat haal ik nooit.’ Dus geen sport in De Resident, op vrijdagochtend met de rest van het kabinet? ‘Nee, dan hebik stafoverleg. De werkdruk is hier zóveel hoger dan op andere minis-

teries, het was onmogelijk om dat op andere dagen te organiseren. Dan maar niet in dat groepje.’ Klap eens uit de school over de samenwerking met de Bestuursraad en andere VWS’ers? ‘Die is uiterst intensief. In de Bestuursraad zijn veel wisselingen geweest. Maar het vertrouwen is steeds groot geweest. En dat moet ook. Want je hebt een hoge werkdruk, en er komen tussendoor allerlei afleidingen op je pad die je tot een goed eind moet brengen. Eerlijk, ik vind dat we het leukste ministerie

hebben een zeer goed georganiseerd “veld”, dat zeker van zich laat horen als het niet bevalt. Als bewindspersoon moet je flexibel zijn. Je moet tegen een bloedneus kunnen, een niet te groot ego hebben. Je moet heel scherp voor ogen hebben wat je wil bereiken. En daarvoor door roeien en ruiten willen gaan. Voor mijn collega’s in andere landen is dat echt anders. Zij benoemen soms zelfs de directeuren van ziekenhuizen en bepalen welke apparatuur er wordt gekocht.’ Is dat gewenst? ‘Ik denk dat dat helemaal niet goed is.

‘Ik vind het echt een feestje dat ik met deze mensen mocht werken’ hebben, met de leukste mensen van Den Haag. VWS’ers zijn echt getraind, hebben van huis uit meer creativiteit dan de gemiddelde ambtenaar. Ze zijn ongelooflijk gedreven en vol passie. Ik vind het echt een feestje dat ik met deze mensen mocht werken.’ Echt? ‘Absoluut.’ Een minister heeft macht, wat… Resoluut onderbrekend: ‘Nee. Ja. Nee. In Nederland heb je hoogstens een beetje invloed. Dat is het hoogste. Een beetje invloed. We hebben natuurlijk een parlement en we zaten in een coalitie zonder meerderheid in de Eerste Kamer. Dus moet je veel slingertjes maken en concessies doen om ergens te komen. En we

Het is heel gezond dat macht hier beperkt is, altijd verspreid over vele partijen. Dus ik zeg niet dat ik het jammer vind, maar het is niet altijd makkelijk.’ Aldus de machtigste vrouw van Nederland… ‘Daar ben ik weleens toe uitgeroepen, ja. Dat is natuurlijk maar zeer betrekkelijk. Toen ik dat thuis vertelde, moest iedereen enorm hard lachen!’ Maken kritiek en politiek een mens cynisch? ‘Die kritiek valt over het algemeen erg mee. Die krijg je op social media en in de krant. Maar op werkbezoek tref je ongelooflijk enthousiaste mensen die het geweldig vinden om wat te laten zien. En ik probeer altijd te waken voor cynisme. 9


Tekst: Rob Langeveld Foto's: Phil Nijhuis

‘Ik ben er zeer dankbaar voor dat ik die kans heb gekregen’

Dat vind ik namelijk vervelend. Verzuring ook. Afstomping ook. Weet je wat het is? Politiek is natuurlijk totaal anders dan een gewoon bedrijf. Ook daar moet je allerlei gevechten leveren om je zin te krijgen. Maar niemand ziet dat. In de politiek ziet iedereen het. Dus als je de volgende dag op straat loopt, zegt je buurvrouw, of de slager, “hé, ik zag je gister op tv, goed gedaan”, of “hoe zit dat?” Je leeft in een glazen huis. Als ik boodschappen doe spreken mensen mij aan over hun persoonlijke situatie. Daarom wil mijn dochter nooit met mij mee. Want met papa gaat het veel sneller.’ Verandert dat een mens? ‘Ja, natuurlijk. Veel mensen zullen daar enorm om moeten lachen, maar ik ben van aard tamelijk verlegen. Nou, dat schud je wel af als je politicus bent en voortdurend wordt aangesproken. Als ik een zaal binnenkom, ga ik het liefst achter in een hoekje zitten observeren. Maar als minister moet je voorin zitten, in de spotlights. Van nature doe ik dat liever niet. Nog steeds niet. Dus als ik word gevraagd voor een tv-programma denk ik: heeft de zorg er wat aan? Want als ik moet gaan chitten en chatten heeft het voor mij geen zin.’ Linda? ‘In de show van Linda kon ik ook over de zorg praten. De kijker van Linda-tv kijkt niet naar Buitenhof. Zo kon ik hen ook een uur rechtstreeks bereiken. Dat was de deal. 10 Diagonaal oktober 2017

Daarom was het voor mij interessant. Mijn publieke optredens zijn altijd ten dienste van de zaak.’

Nog een laatste biecht? ‘Nee, ik ben niet katholiek.’ …..

Is er een persoonlijke toekomst in de zorg, of sport? ‘Na 14 jaar stop ik definitief met politiek. Verder weet ik het echt nog niet. Vind ik ook niet netjes. Als je zegt dat je stopt, krijg je veel aanbiedingen. Maar ik kom pas praten nadat ik de overdracht heb getekend en mijn opvolger er zit.’ Wat is het advies aan die opvolger? ‘Goed slapen. Dat geldt voor iedereen, behalve voor mijn collega Martin. Je komt bij VWS in een warme omgeving waar iedereen met passie werkt. Niet alleen voor jou, maar voor de hele zorg. Geniet daar ook een beetje van en laat je niet gek maken! Het land draait ook door als je een keer die tas niet afmaakt... Als je naar het tien-minuten-gesprek van je kind gaat, of als je thuis eens nodig bent. Je thuisfront is hartstikke belangrijk, besteed daar voldoende aandacht aan.’ Dat klinkt als: door schade en schande wijs geworden. ‘Helemaal niet! In de politiek lopen veel huwelijken op de klippen, maar ik prijs me heel gelukkig dat ik nog een goed huwelijk heb. En ik denk niet dat ik minder heb gefunctioneerd doordat ik soms voorrang gaf aan een dansuitvoering van mijn dochter.’

‘Tja, mijn karakter is dat ik nooit iets voor me houd. Sommigen zien dat als een zwakte, maar je hoeft nooit te raden wat ik vind.’ ….. ‘Oké, over het ministerschap dan: een nadeel is dat je nooit anoniem op straat loopt, dat je voortdurend selfies aan het maken bent. Maar daar komen ook onverwahte, hele leuke gesprekken uit voort. Het is ook echt heel leuk als jíj naar de Olympische en Paralympische Spelen mag. Als ik daar rondloop denk ik: waar heb ik dit aan verdiend? Daardoor heb ik een passie gekregen voor de Paralympische Spelen. Om dat te mogen meemaken! Iets waar je zo nederig van wordt. Iemand met één arm en zonder benen staat gewoon geweldig goed te tafeltennissen met protheses. Echt respect! Een zwemmer die zijn benen afkoppelt en de beste tijd ever zwemt. Die zwemt mij er met gemak uit. Echt, respect! Ik zeur wel eens over m’n zere knie. Dat maakt je heel erg bescheiden. Als minister doe je ontzettend leuke dingen en ik ben er zeer dankbaar voor dat ik die kans heb gekregen.’


Fotocollage

De zoektocht naar foto’s waarop minister en staatssecretaris sámen in beeld zijn, bleek nog best lastig. Ondanks hun eigen portefeuilles, activiteiten en agenda’s werden ze, zowel binnen als buiten VWS, toch soms ook gezamenlijk gespot.

11


VWS'ers

IZ: over de grens I De directie IZ (Internationale Zaken) begeleidde minister Schippers bij haar internationale activiteiten. IZ blikt terug in woord en beeld.

Zorgverleners Vooruitlopend op de Europese richtlijn Erkenning Beroepskwalificaties heeft een aantal bilaterale bezoeken plaatsgevonden om afspraken te maken over het beter uitwisselen van informatie over disfunctionerende zorgverleners. De Duitse minister Bahr was net een aantal dagen vader en minister Schippers had een Nijntje knuffel (in een Delftsblauw jurkje) meegenomen. Bij het bezoek aan het Oude stadhuis liep de Nederlandse delegatie daarbij ook Prins Andrew uit het Verenigd Koninkrijk nog tegen het lijf. Ook in het kader van de Beroepskwalificaties was het bezoek aan Londen een beetje hilarisch omdat het Britse protocol -dat normaal zeer geolied is- nu compleet verrast leek door het ministeriĂŤle bezoek. Uiteindelijk zijn we via de expeditie, langs de vuilnisbakken dus, naar een lift gedirigeerd en na een flink aantal omzwervingen in de werkkamer van de Britse minister Poulter (roze stropdas) aanbeland. Op de foto is de informele sfeer goed te zien. De minister vertelt het zojuist beleefde avontuur aan haar collega.

TT Op de motor naar de TT Assen, achterop bij de woordvoerder. In de slipstream van de minister, zij op een echte Harley. Wij op een sportievere versie van Baarn naar Assen. En regenen dat het deed die dag: een onvergetelijke kennismaking met hardronkende wedstrijdmotoren en pitspoezen was het resultaat. Wie goed in de zijspiegel kijkt, ziet hoe de minister het vindt.

12 Diagonaal oktober 2017


AMR Champion

Verenigde Staten In januari 2012 bracht de minister een bezoek aan Washington DC en Californië om zich op de hoogte te stellen van de nieuwste ontwikkelingen in Verenigde Staten op het gebied van de gezondheidszorg.

Minister Schippers is de afgelopen jaren een ware AMR CHAMPION geworden. Wat begon als een een­malige High Level Ministerial ‘Joining forces for future health’, in het Vredespaleis, liep uiteindelijk uit op een heuse wereldtournee. Met steeds meer gemak werd de wereld overtuigd van het belang om antibioticaresistentie tegen te gaan. Bij de lancering van de Global Health Security Agenda op het Witte Huis in 2015 werd Nederland actief als trekker van een werkpakket over AMR. Daarna werd Seoul aangedaan, en stond Edith met haar karretje volgeladen met publicaties centraal tijdens een EU voorzitterschapevenement over AMR. Stop met schrijven, was haar oproep, en ga nou eens wat doen! Aldus geschiedde en het voorzitterschap resulteerde in hele ambitieuze Raadsconclusies waarin zelfs werd afgesproken om doelen te stellen. 

Ondertussen sprak Edith met Rusland, India, Canada en China en werd AMR een belangrijk onderwerp in bilaterale samenwerking. Tja, en als je alles hebt gehad, dan rest alleen nog de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Alle wereldleiders verzamelden zich om over antibioticaresistentie te praten, en wij hebben als klein landje daar de toon mogen zetten: door zowel de openingsfilm te verzorgen als een stevige speech te houden. Wat nog eens dunnetjes werd overgedaan toen Nederland zelf de GHSA-top in oktober 2016 organiseerde. En heeft het effect gehad? Jazeker! Het onderwerp is niet meer weg te denken van de mondiale gezondheidsagenda.

Palais de Nations Jaarvergadering World Health Assembly 2016 in Genève.

over de grens II, pagina 26 - 27 »

13


VWS'ers

Sport: over goud, zilver, brons, oranje en … blauw! De directie Sport beleefde sportieve hoogtepunten met minister Schippers. Voor haar stond de kleur oranje, uiteraard, centraal. Toen de staatssecretaris, tijdens de Giro in Italië, de sportieve honneurs waarnam, verraste hij met ‘Giro-blauw’. Een kleurrijke terugblik.

Asielzoekers Ten tijde van het Europees voorzitterschap was de toenemende instroom van vluchtelingen actueel. Bij het EU sportcongres in Scheveningen werd de minister geraakt door het idee dat ook kinderen van deze vluchtelingen in Nederland moeten kunnen sporten. Al na drie (!) dagen ging ze op werkbezoek bij een van onze grote opvangcentra in het land. Met 30 paar kindersportschoenen en zelf ook in sporttenue. Een 16-jarige jongen, die net een paar maanden in Nederland was, bedankte met een speech, geheel in het Nederlands. Een indrukwekkende ochtend voor alle betrokkenen!

Spit in de tuin De minister heeft het verschrikkelijk aan haar rug. De voorzitter en ik hebben een voor ons belangrijke afspraak: de bespreking van het eerste werkprogramma van de net opgerichte Nederlandse Sportraad. Gelukkig, de afspraak gaat door. We mogen bij de minister thuis komen, smeren broodjes en zetten koffie. De minister richt zich zoveel mogelijk op voor een fotomoment in de tuin. Als we het maar niet wagen om haar in het geheel op de foto te zetten, want ze heeft een jogging broek en bergschoenen aan … Mariëtte van der Voet

Mariëtte van der Voet

14 Diagonaal oktober 2017


Giro-blauw

Japan

Op de dag dat Tom Dumoulin de Giro d’Italia won, was staatssecretaris Van Rijn in Milaan. Zijn collega Schippers was toen nog informateur. Vanuit een warme auto zag hij met eigen ogen hoe de Nederlander vol overtuiging de afsluitende tijdrit won en daarmee de eindzege veilig stelde. Van Rijn moest vrijwel direct het podium op om Dumoulin te feliciteren. Hij in zijn blauwe polo. De andere mannen strak in het pak. Voor hem een gevalletje ‘Giro blu si adatta’

Meerdere keren per jaar was je op "missie”. Vele plekken werden aangedaan, zoals hier Tokio, Japan. In oktober 2016 bezocht je het Worldforum on Sport and Culture. Dit was de kick off van de Japanse regering voor hun Olympische vier jaar. In 2020 worden in Tokyo de Olympische en Paralympische Spelen georganiseerd. Naast een keynote bijdrage over “ sport, doping en intregriteit’ werd er een samenwerkingsovereenkomst gesloten met het Japanse ministerie van Sport. In het gevolg reisde ook een delegatie van bedrijven en universiteiten mee. Henk Meijer

Han Haitsma

Knoflook

Scheepsrecht?

Ooit mocht de minister in Moskou de medailles uitreiken aan de winnaars van de Russian Open Games. De gelukkige medaillewinnaars sloegen om twee redenen steil achterover toen zij ze feliciteerde. 1) omdat ze, in Rusland, als minister homoseksuele en lesbische winnaars durfde te omhelzen 2) vanwege de enorme knoflookwalm…..omdat we die avond niks anders te eten kregen dan knoflookchips

Een gelukkig huwelijk was het allerminst. De aanwezigheid van de staatssecretaris van Sport bij sportwedstrijden. We herinneren ons de uitslag van de ‘kampioenswedstrijd’Excelsior-Feyenoord: 3-0. Zelfs de aanwezigheid bij de Europa League-finale in Stockholm, omhuld met Ajax-sjaal (!), mocht niet baten. De staatssecretaris schakelde echter in Milaan een tandje bij. Vanuit de volgauto, scheurend door de bochten van Monza en de straten van Milaan, schreeuwde hij Tom Dumoulin naar een legendarische overwinning. Met een opmerkelijk kleurrijk tafereel op het podium. Iets met driemaal is scheepsrecht?

Yolanda Barend

Bart Zijlstra

15


VWS'ers

BPZ: over volle tassen De directie BPZ (Bestuurlijke en Politieke Zaken) beleefde op ‘De Vijfde’ de dagelijkse dynamiek Wie ons verlaten… Van meet af aan waaide jullie gedrevenheid voor de publieke zaak ondanks menig felle tegenwind als een verfrissende, motiverende en intrigerende bries door alle etage s van het departement en de buitendiensten. Het vervulde ons met trots om voor jullie te werke n met respect voor jullie doelgerichtheid, integriteit, oog voor welzijn, zorg en menselijke en sportieve maat . Het was inspirerend te zien hoe jullie samenwerk ten ongeacht de tegengestelde ideologieën en verschillen de temperamenten: een voorbeeld voor stad, land en mini sterie. Iedere dag stonden we op scherp en bleven we bij de leest! De dagelijkse waan van … het nieuws, het ochten dberaad, de conferencecall, mondelinge vragen, Kamervra gen, spoeddebatten, AO’s, VAO’s, algemene politieke besch ouwingen, begrotingsbehandelingen, burgerbrieven, sporte venementen, lezingen, videoboodschappen, herdenkin gen, vieringen, staven, Jinek, Late Night, Pauw, etc. etc. … en dat alles samengebald in de volle tassen. Dit gaan we dus allemaal “missen”. Een aantal van ons werkte daadwerkelijk met jullie samen, een aantal van ons was regelmatig aanwezig tijdens korte of wat langere overleggen in jullie ruime kame rs vol kunst en herinneringen, een aantal van ons ontm oette jullie vluchtig, maar altijd met een korte, vriendelijk e groet, in de hal of voor het kleine liftje. De meesten van ons waren ondergedompeld in de stukkenstroom, in ons werk als trait-d’union tussen de vijfde en de andere direct ies … “De tas gaat zo!!!” Het was in één woord fascinerend: temeer omda t de onderwerpen en portefeuilles veel, heel veel losmaakten in de samenleving en dus ook in onze naaste omge ving … en dingen wezenlijk veranderden. De toekomst zal leren hoe dit alles zal uitwerken. Nogmaals: fascineren d dus.

16 Diagonaal oktober 2017

van stukkenstroom en (over)volle tassen. Met een spontane groepsfoto, een gezamenlijke beschouwing en losse herinneringen, zwaait BPZ de bewindslieden uit.


eid. We hebben jh ri v e d n a v “De paradox gheid. et onverschilli m rd a w er v e toleranti ebben we schilligheid h er v on ie d et En m k onze szelf, maar oo niet alleen on gedupeerd.” nieuwkomers

jke de en persoonli en k ek w k ru d (minister, in 016) g, september 2 H.J. Schoolezin

Wat ons bijblijft… “Groene pen” “Zijn of niet zijn, dat is de kwestie. Wat voor kwestie, antwoord, mijn beste! Een politieke kwestie.” (Wislawa Szymborska/citaat uit de BPZ-cursus Politiek Bestuurlijke Gevoeligheid) “Habella …” (minister) “Dat gaat zich niet voegen!” (minister) “Wie rijdt er vandaag?” “Hoe laat gaat de tas?” “De tas sluit om ….!” “The papers” (staatssecretaris) “The press” (staatsecretaris bij het Ochtendberaad) “Hoe ziet mijn agenda eruit?” (staatssecretaris) “Altijd op zoek naar de achterkant van het gelijk” (staatssecretaris) "Op de langere termijn vind ik de toekomst van de zorg belangrijk. Kunnen onze kinderen straks ook de prachtige zorg krijgen die we nu hebben? Toen we vier jaar geleden begonnen, was dat niet zo. Nu wel. We hebben enorme stappen gemaakt om de zorg financieel weer in de pas te laten lopen. Ik ben daar echt trots op.” (staatssecretaris, Zorg+Welzijn, februari 2017) “Antibiotica wereldwijd op de agenda. Nederland, een voorbeeldland volgens de VN." (minister) “Nou, werk ze allemaal dan maar!” (minister aan het einde van iedere conferencecall)

17


Blauw en rood, samen in de media Blauw versus rood? Bij VWS was dat de afgelopen jaren geen probleem. In De Resident wordt lovend gesproken over de samenwerking tussen verschillende politieke kleuren. De VWSbewindslieden, van sterk uiteenlopende politieke signatuur, onderscheidden zich door hun eensgezinde aanpak. Ook in de media bleef dit niet onopgemerkt. Media-analist Henk Nouwens (directie Communicatie) speurde naar artikelen waarin de trefwoorden ‘Schippers’ en ‘Van Rijn’ vanaf 2012 sámen oppopten: BRON: NRC HANDELSBLAD | 6 JUNI 2016

‘Groot ziekenhuis is straks achterhaald’ Interview Minister Schippers en staatssecretaris Van Rijn

Als EU-voorzitter organiseert Nederland een groot congres waar deelnemers in debat gaan over technologie en gezondheid. Nee, wearables hebben de bewinds­ personen zelf niet. Dus ook geen persoonlijke ervaring met het uploaden, bewerken of beheren van gezondheidsdata over hun sportactiviteiten.

18 Diagonaal oktober 2017

,,Maar als ik zie wat mijn dochter van elf allemaal al doet: haar enorme digitale gerichtheid. Voor die generatie is het een uitgemaakte zaak dat het totaal anders is als zij aan zorg toe zijn”, zegt minister Edith Schippers (Zorg, VVD). Deze week zijn Schippers en staats­ secretaris Martin van Rijn (Zorg, PvdA) gastvrouw en gastheer van een bont internationaal gezelschap in de E-health Week. Duizenden bezoekers komen naar Amsterdam in het kader

van het Europese voorzitterschap om met elkaar te debatteren over de betekenis van technologie voor de gezondheidszorg. Van Rijn: ,,De afgelopen vijftien jaar is het het aantal plaatsen in verzorgingshuizen gehalveerd terwijl het aantal 80-plussers is verdubbeld. Dat komt niet door beleid. Mensen willen langer thuis blijven wonen. En technologie kan hun zelfredzaamheid vergroten: dat automatisch het gas uit gaat als ze de deur uitgaan, of dat er valdetectie is.”


BRON: DE VOLKSKRANT | 15 SEPTEMBER 2015

Nu niet verslappen, Mark!

BRON: HET PAROOL | 7 NOVEMBER 2015

Overheid weet wat goed voor ons is Overheidscampagnes kennen een lange geschiedenis. De ervaringen zijn op zijn zachtst gezegd wisselend. Snoep verstandig, eet een appel. Drie glazen melk per dag. Wat voor eikel ben jij? Wie is de Bob, kopen met het koppie, vrij veilig, drank maakt meer kapot dan je lief is, de auto kan best een dagje zonder jou, seks is natuurlijk, maar nooit vanzelfsprekend, een beter milieu begint bij jezelf en een slimme meid is op haar toekomst voorbereid. Haal de folder op het postkantoor. Vier jaar geleden zette VVD-minister Edith Schippers van Volksgezondheid een dikke streep door de radio- en tv-campagnes van haar ministerie. Betuttelend vond ze de verwoede pogingen om het volk een gezondere leefstijl aan te praten. Daar houden liberalen niet zo van. Opvallend: op datzelfde ministerie wordt Schippers tegenwoordig gezelschap gehouden door PvdA-staatssecretaris Martin van Rijn. Die bedacht deze week dat het een goed idee zou zijn als ouders en kinderen aan de keukentafel het gesprek voeren over drugsgebruik in het feestcircuit. Kan de overheid meteen even lekker aanschuiven.

In hun beste pakken en mooiste jurken zijn ze vandaag de eregasten van de koning in de Ridderzaal: de ministers van Rutte II. Maar hoe staan ze ervoor? Doen ze wat ze beloofden? Onderzoeksbureau I&O Research peilde uw mening. De vakjury van de Volkskrant geeft z’n eigen oordeel. Een voortgangsrapport.

De grootste risico’s zitten bij haar staatssecretaris Martin van Rijn. De overdracht van zorgtaken aan gemeenten is volbracht. Groot oproer en incidenten bleven uit, afgezien van het tranendal rond de pgb’s. Maar dat is inmiddels zo brisant dat het hem nog wel even blijft achtervolgen.

Edith Schippers Volksgezondheid | Uw oordeel: 5,5 |De vakjury: 8

BRON: ELSEVIER | 11 JULI 2015

‘Ideologische stokpaardjes boeien mij weinig’ Is zorgminister Edith Schippers (50) langzaam toe aan een nieuwe functie? Rutte opvolgen? ‘Hij gaat door tot ná 2017.’ De minister over haar drijfveren en haar politieke toekomst. Het is 22 jaar geleden dat Edith Schippers bij de VVD-fractie kwam als medewerker. Ze was 29 jaar en afgestudeerd in de leer der internationale betrekkingen. De VVD had meer dan genoeg buitenlandspecialisten en daarom zei Kamerlid Erica Terpstra op die bewuste dag in 1993: ‘Schippers, jij gaat volksgezondheid doen.’ Dat was het beste wat de jonge politicoloog kon overkomen.

Schippers: ‘Ik denk niet dat er iets in mij zit dat die verbetenheid oproept. De debatten die mijn voorgangers in de Kamer moesten voeren, waren ook al heel emotioneel. Ab Klink (CDA) stond ook tegenover een felle Agnes Kant (SP) en Fleur Agema (PVV). Staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA), die toch een heel ander karakter heeft dan ik, wordt ook met ongekende scherpte aangevallen. Ik denk dat het komt door het onderwerp. In de politieke debatten over de zorg heb je het per definitie over kwetsbare mensen. Dat is toch anders dan wanneer je met het parlement vergadert over autosnelwegen of het onderwijs.’

Teruglezen Op deze pagina’s een korte bloemlezing van media-artikelen over Schippers én Van Rijn. Wie deze artikelen nog eens helemaal wil teruglezen, kan de complete teksten opvragen bij Henk Nouwens (DCo): hf.nouwens@minvws.nl

19


BRON: DE VOLKSKRANT | 13 SEPTEMBER 2014

‘Minister van privatisering? Wat is er tegen een betere polis?’ Ze beheert een pot van 90 miljard euro. Haar succes: de zorguitgaven stijgen minder snel. Maar er klinkt gemor. Over dalende kwaliteit en hogere premies. Kan zij de kritiek pareren? Bijna vier jaar is Edith Schippers (50) minister van Volksgezondheid. Op het Binnenhof is zij een succesnummer. Onder haar vleugels stijgen de zorg­ uitgaven voor het eerst sinds mensenheugenis minder snel dan gedacht. Meevallers in de zorg, dat was decennia-

lang ondenkbaar. Vanzelf gaat dit niet: met haar staatssecretaris, Martin van Rijn, verbouwt Schippers in hoog tempo het stelsel. Burgers konden al jaarlijks wisselen van zorgverzekeraar. Nu worden ook de ziekenhuizen en de verzekeraars in de concurrentiestand gezet. Dat gaat iedereen volgend jaar merken als verzekeraars goedkopere polissen aanbieden die niet meer zorg in alle ziekenhuizen vergoeden.

BRON: TROUW | 18 NOVEMBER 2014

‘IJzersterk duo’ Schippers en Van Rijn zet rem op zorgkosten Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw hebben achtereenvolgende bewindslieden op volksgezondheid geprobeerd de kosten te beperken. Maar wat ze ook deden, het lukte niet. En zie: sinds minister Edith Schippers (VVD) vier jaar geleden aantrad, lijkt zich een wonder te voltrekken. In de jaren 2005-2010 groeiden de zorguitgaven met gemiddeld 5,7 procent per jaar, in de ziekenhuissector was dat zelfs 10 procent, veel harder dan de economie en de inflatie. VWS slokte zoveel van de collectieve uitgaven op dat andere departementen erdoor in het gedrang kwamen. Maar nu niet meer. Tussen 2011 en 2015 is de groei van de zorgkosten gehalveerd tot 2,3 procent per jaar. Er is zelfs sprake van een onderschrijding van de begroting met een miljard euro. Altijd moesten andere departementen voor VWS bijspringen, nu is het andersom.

20 Diagonaal oktober 2017

Halverwege de rit van dit kabinet is het geen slechte tussenbalans voor de minister. Voor de oppositie is dat niet leuk. Die zal woensdag en donderdag tijdens het debat over de begroting van Volksgezondheid vermoedelijk dan ook alle pijlen richten op staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA), verantwoordelijk voor de langdurige zorg. Vanaf 1 januari is de ondersteuning aan thuis wonende ouderen en gehandicapten en de jeugdzorg onder­ gebracht bij de gemeenten. Dat gaat gepaard met enorme bezuinigingen. Vanavond al kunnen de oppositiepartijen warmdraaien tijdens het debat over de kwaliteit van verpleeghuizen. Aanleiding is de kritiek die Van Rijns vader onlangs spuide over de ondermaatse zorg aan zijn dementerende vrouw in een Haags verpleeghuis. Van Rijn is behoorlijk aangeslagen door de publiciteit die dit teweegbracht.

BRON: AD | 20 DECEMBER 2014

Martin, verzin een list! Na urenlang beraad belt Zijlstra de gedoogpartners. Die zijn verbijsterd: ‘Wat is dit?’ Toen niemand in het kabinet meer wist hoe het verder moest, bedacht staatssecretaris Martin van Rijn een onorthodoxe uitweg. De opluchting was groot, de problemen leken opgelost - tot het plan aan de gedoogpartners werd voorgelegd. Een reconstructie. (…) Samsom en Asscher peinzen verder. Er móet een list worden bedacht. De PvdA-top vestigt z’n hoop op staatssecretaris Martin van Rijn, die als topambtenaar negen jaar geleden nota bene aan de wieg stond van de Zorgverzekeringswet. Zowel Asscher als Samsom belt Van Rijn. ,,Is er echt niets wat we kunnen verzinnen?’’ (…) Rond 17.00 uur belt Van Rijn naar partijleider Samsom. Die zit in het Torentje met premier Rutte en de ministers Schippers, Zijlstra, Asscher en Dijsselbloem. De kopstukken reageren verheugd. Er is een oplossing! Edith Schippers krijgt de garantie dat haar plannen worden uitgevoerd, ze hoeft geen gezichts­ verlies te lijden. En het kabinet kan verder. Meteen is er ook twijfel. Want mág dit eigenlijk wel, het parlement in geval van nood passeren? De landsadvocaat wordt ingeschakeld en die oordeelt positief: de politieke sluiproute is juridisch in de haak. Na dat oordeel - 50 uur na het begin van de crisis - pakt Zijlstra de telefoon. Het is tijd de gedoogpartners in te lichten.


BRON: ELSEVIER | 20 SEPTEMBER 2014

Hoe stille Edith de vrouw van 80 miljard werd Ze was een onopvallend meisje in Drenthe, nu gaat ze over de grootste uitgavenpost van het Rijk, de zorg. Portret van ‘vakminister’ en (misschien wel) premier in spe Edith Schippers. Als paardenmeisje leerde Edith Schippers dresseren. Het paard moet doen wat het wordt opgedragen en het moet eruitzien of dat uit vrije wil is. Om dat te bereiken, moet je trainen, kneden, soms met harde hand en soms met zachte. Edith Schippers wilde haar hele jeugd verder in de paardensport; paarden beheersten haar leven. (…) Na de verkiezingen van 2012 ging Schippers door als minister, ditmaal met Martin van Rijn (PvdA) als staatssecretaris. Oud-minister Hans Hoogervorst beziet met genoegen hoe Schippers haar werk doet. ‘Ik heb geluk gehad met mijn opvolgers! Ze etaleert het niet, dat hebben we gemeen. In zo’n zware portefeuille moet je een low profilehouden om iets te kunnen bereiken, die onderhandelingen zijn heel gevoelig.’

BRON: ELSEVIER | 5 JULI 2014

Regeren in mikadostijl Binnenhof / Tegen de verwachting van velen in, blijft het kabinet-Rutte maar op de been. Welke bewindslieden doen het goed en welke niet? Elsevier sprak Haagse ingewijden en betrokkenen en velt het oordeel. Edith Schippers (VVD) wordt geprezen als de beste vakminister. ‘De eerste minister van Volksgezondheid in dertig jaar die greep krijgt op het budget.’ Ze dwingt de tanker traag, maar onherroepelijk de goede kant op. Het moet ‘zinnig en zuinig’. SP en PVV krijgen geen vat op haar wegens Schippers’ niet lullen, maar poetsen houding. Ook haar optreden past in de depolitiseringsstrategie. Volksgezondheid mag géén terrein worden voor ideologische

duels tussen socialisten en liberalen. Bij de staatssecretarissen zit een duidelijke stijger: Martin van Rijn (PvdA), die over de Zorg gaat. Hij is zo bedreven in het compromissenspel, dat niet-partijgenoten verzuchten: ‘Had bij ons moeten zitten.’ Zelfs wordt gesproken over ‘de Van Rijn-methode’. De staatssecretaris belt in een vroeg stadium alle fracties en informeert of ze bruikbare ideeën hebben. Hij voert geduldig en neutraal onderhandelingen, waarbij hij de PvdA-belangen in de gaten houdt. Uiteindelijk verdedigt hij zijn voorstellen in de Kamer waarbij hij iedereen op uithoudingsvermogen verslaat. ‘Martin weet dat je een kwartier aan het woord moet blijven als je het ook in 3 minuten kunt zeggen.’

BRON: HET FINANCIEELE DAGBLAD | 14 JULI 2014

Edith Schippers (VVD) Martin van Rijn (P vdA) Met Edith Schippers en Martin van Rijn zitten op Volksgezondheid twee uitermate ervaren zorgexperts. Beiden moeten 3,5 mrd structureel bezuinigen. Voor Van Rijn is dat op de langdurige zorg voor ouderen en gehandicapten en bij Schippers gaat het om de curatieve zorg. Schippers is er inmiddels in geslaagd de alsmaar stijgende zorgkosten binnen de perken te krijgen. Voor het eerst in decennia kan Volksgezondheid nu zelfs meevallers melden door goedkopere behandelingen.

Ook Van Rijn heeft na ruim een jaar intensief overleg met de hele zorgsector een plan door de Eerste Kamer gekregen, waarbij de gemeenten per 2015 verantwoordelijk worden voor de langdurige zorg. Mét fikse budgetkortingen. Als het goed uitpakt, weet Van Rijn een trend van kostenoverschrijdingen te keren. Maar als de gemeenten hun megaklus niet aankunnen, lijdt hij alsnog ernstige imagoschade. Ook Schippers heeft een achilleshiel: de ziekenhuizen staan er financieel slecht voor. Houdt zij ze overeind?

21


BRON: NRC HANDELSBLAD | 21 DECEMBER 2013

BRON: NRC HANDELSBLAD | 5 SEPTEMBER 2014

Een liberaal imago is alles voor Edith Schippers Wat is er met de minister van Volksgezondheid? Anders zo doortastend, deze week tweemaal in het defensief. Het viel op. Minister Edith Schippers was dinsdag niet bij de presentatie van het kritische rapport van de commissie-Borstlap. Haar ministerie, schreef de commissie, had zich te veel bemoeid met de zorgautoriteit NZa, op manieren ,,die schuren” langs de wet, zodanig dat het ministerie ,,de schijn van ongerechtvaardigde inmenging” wekte. (…) Ze staat haar mannetje in dat veld, zegt Pier Eringa, directeur van het Dordtse Albert Schweitzerziekenhuis, vanuit de auto. Hij is op weg naar een congres met bestuurders en beleidsmakers: staatssecretaris Martin van Rijn is er, directeur-generaal van het ministerie Leon van Halder, oudminister Ab Klink, nu bestuurder van zorgverzekeraar VGZ.

22 Diagonaal oktober 2017

Team-Rutte nadert zijn testjaar Na een jaar modderworstelen met de oppositie heeft het kabinet-Rutte II een stabiele lat-relatie met D66, ChristenUnie en SGP. Dat is hard nodig, want komend jaar begint de grote schoonmaak: woningmarkt, arbeidsmarkt en sociale zekerheid worden hervormd. Edith Schippers, Volksgezondheid, VVD Beeld: Sterke minister, machtigste vrouw van het land, effectief. Beleid: Bereikte dit jaar omslag in groei van de zorgkosten. Martin van Rijn, Volksgezondheid, PvdA Beeld: Sterkste staatssecretaris, met zware portefeuille langdurige zorg. Beleid: Hoewel hij de sector mee heeft, komt dé test dit voorjaar in de Kamer.

BRON: HET FINANCIEELE DAGBLAD | 19 JANUARI 2013

Martin van Rijn zet het mes in de zorg, juist omdat hij die in stand wil houden In het eerste kabinet-Rutte had je voormalig staatssecretaris Halbe Zijlstra van Onderwijs, die daar onder de spotnaam `Halve Zoolstra’ de kop van Jut mocht spelen. Als de man die flink het mes zette in het hoger onderwijs en de cultuursubsidies kreeg hij een flinke groep demonstranten op de been. Ditmaal, in Rutte 2, zou die twijfel­ achtige eer wel eens te beurt kunnen vallen aan Martin van Rijn. De oudbestuursvoorzitter van pensioenuitvoerder PGGM werd in oktober aan­getrokken als staatssecretaris op Volksgezondheid, Welzijn en Sport,

het ministerie waar hij eerder al directeur-generaal Gezondheidszorg was. (…) Menigeen heeft het ongetwijfeld verbaasd dat Van Rijn zijn mooie, goedbetaalde baan bij PGGM heeft verruild voor niet eens een ministerschap waar hij zeker de kwaliteiten voor heeft, hij werd bijvoorbeeld genoemd voor Financiën maar voor `slechts’ een staatssecretariaat. Hij leverde ook nog eens zo’n 335.000 aan loon in voor zijn overstap naar een ministerie, waar hij onder Edith Schippers de tweede viool speelt.


BRON: HET FINANCIEELE DAGBLAD | 2 NOVEMBER 2013

Schippers gaat het liefst recht op haar doel af, maar krijgt ook als stille regisseur haar zin Edith Schippers is een van de paradepaardjes van het tweede kabinet-Rutte. De bewindsvrouw op Volksgezondheid is de eerste minister sinds mensenheugenis die erin is geslaagd de zorgkosten enigszins binnen de perken te houden. Waar voorheen in vrijwel elke voorjaarsnota financiële tegenvallers op zorggebied werden gemeld, wist Schippers dit jaar het door oplopende tekorten geplaagde kabinet blij te maken met een meevaller van 400 mln op medicijngebruik.

Schippers en haar staatssecretaris Martin van Rijn zijn behoorlijk voortvarend op weg. Het afgelopen jaar liepen zij de deur plat bij onder meer de ziekenhuizen, geestelijke gezondheidszorg, huisartsen, verzekeraars en verpleeghuizen om twee grote deals te sluiten over het hervormen en efficiënter maken van de zorg. In totaal moet er de komende jaren ruim 8 mrd op Volksgezondheid worden bezuinigd, waarvan 4 mrd op Schippers’ terrein: de curatieve zorg.

BRON: TROUW | 3 DECEMBER 2012

Harde werker die kan verzoenen Martin van Rijn geldt als de architect van de omstreden stelselherziening in de zorg De Tweede Kamer behandelt deze maanden de begrotingen van de ministeries. Trouw geeft een voorbeschouwing en stelt de bewindslieden voor. Vandaag: volksgezondheid, welzijn en sport.

Wat drijft Martin van Rijn (1956) om een mooie baan als bestuursvoorzitter van het pensioenfonds PGGM te verruilen isvoor het staatssecretariaat op het min en ijn welz , heid ond sgez terie van volk sport (VWS)? Hij zal geleefd worden en voor rotte vis worden uitgemaakt de vanwege miljardenbezuinigingen op AWBZ. In ruil daarvoor krijgt hij een

salaris dat ongeveer een derde bedraagt van wat hij bij PGGM verdiende. (…) s Even was het de vraag of Edith Schipper heid ond nog wel minister van volksgez wilde blijven in het nieuwe kabinet. Het was een ‘gewetensvraag’, zoals ze zelf onlangs zei. In het aanvankelijke regeerakkoord stond immers de inko Met ie. mensafhankelijke zorgprem zo’n premie kunnen zorgverzekeraars e niet met elkaar concurreren. Daarme kern de in el stels zorg ige werd het huid aangetast. Toch trad Schippers toe tot m het nieuwe kabinet. Vlak daarna kwa tjes alles voor haar alsnog op z’n poo terecht: de inkomensafhankelijke zorgpremie ging van tafel na een opstand onder de VVD-achterban. Het zorgstelsel was gered.

BRON: DE TELEGRAAF | 27 NOVEMBER 2012

Nieuwe regeerploeg maakt de tongen los Zorgminister Edith Schippers moet de immer explosief stijgende zorgkosten beteugelen, maar de groeigrens van twee procent voor ziekenhuisbehandelingen uit het regeerakkoord is dermate laag dat het eigenlijk maar twee dingen kan betekenen: of een terugkeer van de wachtlijsten door een behandelstop bij budgetoverschrijding; of een terugkeer van de jaarlijkse zorgtegenvaller. In dat geval moet elders geld worden wegbezuinigd. Haar staatssecretaris, Martin van Rijn, zal al zijn talent in de strijd moeten gooien voor de miljarden­ besparingen in de langdurige zorg. In liberale kring verkneukelt men zich al over de ophef die dit bij de PvdA gaat geven. Dat geeft te denken. Van Rijn is onder meer verantwoordelijk voor het zogeheten extramuraliseren zzp 4 uit het regeerakkoord, wat jargon is voor het sluiten van de deuren van het verzorgingstehuis voor ouderen die bijvoorbeeld in de war zijn of verstandelijk gehandicapten met een lichtere zorgvraag . Vanaf 2016 worden zorg en wonen voor nieuwe cliënten uit deze categorie gescheiden.

23


VWS'ers

DCo: over werkbezoeken De directie Communicatie (DCo) begeleidde minister en staatssecretaris bij vele honderden publieke optredens en werkbezoeken. Een willekeurige greep in beeld en woord. 23 september 2015 – Een hartelijke ontmoeting met de 102-jarige mevrouw Herfst in Woerden.

r rentie ove s de confe en jd ti r te nd is in die n de minis eiding va 6. Nederla el 1 0 eg 2 b ri le a a bru Muzik d, op 22 fe gezondhei se Unie. e p voeding en ro van de Eu er itt rz o periode vo

Niet zomaar een supermarkt. De minister is hier te gast bij de Buurtmarkt in Breedeweg bij Groesbeek, op 7 juni 2013. In de supermarkt werken cliënten van zorginstelling Pluryn.

27 januari 2016 – Bij verhaal over een nieuw geitje, zaten in het publiek een draakje en een bij'tje; Nationaal voorleesontbijt 2016.

24 Diagonaal oktober 2017

6 oktober 2015 : samen met ko ning Willem-A lexander op we bij het Universi rkbezoek tair Medisch Ce ntrum Groninge n.


12 april 2012 - Minister Schippers in actie tijdens een reanimatie­ training door Limburgse studenten Geneeskunde, die speciaal voor dat doel naar Den Haag kwamen.

olse handigt de Po is Van Rijn over ar et cr se ts en aa – St r aan schrijver 10 maart 2015 gskamp Sobibo in tig ie rn Ve het boek vertaling van helvis. levende Jules Sc er Holocaustov

8 juni 2015 – Begin nen met een huisb ezoek , door naar ee ochtend eindigen me n ‘meitinkersoverleg t nasi op de Friese ’ en de zorgboerderij Boere in Heerenveen. nblij. Een geslaagd werkbezoek

Onderonsje met Daphne Deckers, die uit eigen ervaring vertelde over de gevolgen van antiobioticaresistentie, tijdens een topconferentie over dit onderwerp op 25 juni 2014 in het Vredespaleis

10 maart 2015 – Staatssecretaris Van Rijn overhandigt de Poolse 11 april 2016 – Staatssecretaris Van Rijn doet samen met de bewoners actief mee met de

vertaling van het boek Vernietigingskamp Sobibor aan schrijver en

bewegingsopdrachten die Zora de zorgrobot geeft.

Holocaustoverlevende Jules Schelvis.

25


VWS'ers

IZ: over de grens II De directie IZ (Internationale Zaken) begeleidde ook staatssecretaris Van Rijn bij zijn internationale activiteiten en tijdens het EU-voorzitterschap in Amsterdam. IZ blikt terug in woord en beeld:

Trio-statement dementie Bezoek Malta (14-15 mei 2017) ter ere van de dementiebijeenkomst met als gastvrouwe Staatssecretaris Justyne Caruana. Ondertekening trio-voorzitterschap verklaring over verbetering aanpak dementie in Europa.

De EU Jeugdco

nferentie!

Aftrap dementie-campagne Geslaagde dementieconferentie tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap in mei 2016. Lancering campagne dementievriendelijke samenleving en goede samenwerking met de trio-voorzitterschap­ landen Malta en Slowakije.

26 Diagonaal oktober 2017


China Staatssecretaris Van Rijn ondertekent samen met minister Bi Jingquan een overeenkomst met de Chinese Food and Drug Administration onder het

toeziend oog van Koning Willem Alexander en de Chinese President Xi Jinping. De overeenkomst van VWS/IGZ met CFDA biedt het kader van de voortzetting van de uitstekende bestaande samenwerking van beide partijen.

Kennismaking Oktober 2015 bezoek aan Bonaire en Saba op het domein van de jeugdzorg en ouderenzorg.

Staatsbezoek China Staatssecretaris Van Rijn nam deel aan het staatsbezoek naar China in oktober 2015. Het allereerste evenement was een voetbaldemonstratie van Chinese kinderen, dat gezamenlijk was georganiseerd door een Chinese

en diverse Nederlandse partners die diensten en producten op het gebied van voetbal aanbieden in China. Op de foto worden het Koninklijk paar en de staatssecretaris door lokale autoriteiten ontvangen voorafgaande aan de voetbaldemonstratie.

Geneesmiddelen De minister met verve vervangen op het Fair Pricing Forum 2017, Amsterdam

27


'Koester de betrokkenheid van de VWS-organisatie' Martin van Rijn Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

28 Diagonaal oktober 2017


Interview

Als staatssecretaris kwam Martin van Rijn in november 2012 het kabinet binnen als het ‘nieuwe gezicht’ van de PvdA. Zijn terugkeer bij VWS voelde vertrouwd, maar in politiek Nederland was Van Rijn de grote onbekende. Weggeplukt bij het pensioenuitvoerder PGGM om de langdurige zorg te hervormen. “De tocht door de woestijn was nodig.”

Kwalificaties als die van het ‘grote politieke talent’ of de ‘Robert Redford van de Lage Landen’ laat Martin van Rijn links liggen. “Met dat soort terminologie heb ik niet veel op. Mijn belangrijkste opdracht was om de langdurige zorg te borgen voor de toekomst en betaalbaar te houden. En daar kan ik duidelijk over zijn: we hebben negentien wetten helemaal nieuw gemaakt of gewijzigd en daarmee de langdurige zorg dusdanig veranderd dat deze meer houdbaar is voor de generatie na ons. Er is een beweging in gang gezet. En dat ging en gaat met horten en stoten. De afgelopen vier jaren waren heftig. Maar er is het nodige gebeurd, er ligt nu een basis waarop doorgewerkt kan worden. Want het is nog niet af. Het mooie is dat al onze wetgeving staat als een huis. Geen één politieke partij heeft tijdens de verkiezingsperiode de intentie uitgesproken om iets terug te draaien.” Zijn er ook momenten geweest dat verwachtingen werden bijgesteld? “Je bedoelt de PGB-discussie… Ook als iets fout gaat in de uitvoering ben je verantwoordelijk. En fout is fout. Dat is vooral gewoon heel erg jammer omdat het afbreuk doet aan het PGB. Dat is en blijft een mooi instrument.” Vaak in de spiegel gekeken op die momenten? “Dat moet je als politicus altijd doen.”

Aan aftreden gedacht bij de motie van wantrouwen van de SP, CDA en GroenLinks? “In de politiek gaat het altijd om de vraag of er voldoende draagvlak is en blijft. Dat bleek toen het geval.” Persoonlijke hoogtepuntjes waren er toch zeker ook? “De impuls aan de wijkverpleging, de grote stappen die gezet zijn in de verbetering van de kwaliteit van verpleeghuizen, met 2,1 miljard euro extra, de backpay voor de Indiëgangers, de verbinding tussen jeugdhulp, onderwijs en jeugdgezondheidszorg. Maar ook de samenwerking met een aantal politieke partijen buiten de coalitie. Als het lukt om juist met hen het beleid mogelijk te maken, is dat extra mooi.” Maar ook toch heel veel bezuinigingen doorgevoerd… “Bezuinigingen waren nodig om de zorg toekomstbestendig te houden, maar ik kan mij o zo goed voorstellen dat je daar als huishoudelijke hulp geen boodschap aan hebt op het moment dat je je baan kwijtraakt. En dan kan het een keer gebeuren dat er een demonstrant aan je oor trekt of dat je tijdens een demonstratie van de SP en vakbonden wordt uitgejouwd. Ik geloof dat de buiten­ wereld meer met de ‘orentrekker’ bezig was dan ik. Ik ga er altijd van uit dat de meeste mensen redelijke mensen zijn en

geen kwaad in de bedoeling hebben. Maar het raak me wel. Tuurlijk. Net als het mij raakt als ik op straat positieve reacties van mensen krijg.” Hoe zit het met de politieke ambities? “Weet ik eigenlijk niet. De toekomst zal het leren.” In de wandelgangen bij VWS wordt met bewondering gekeken naar de goede samenwerking met VVD-minister Schippers. Twee bewindspersonen van twee toch flink van elkaar verschillende partijen met verschillende visies op de zorg. “Vanaf dag één klikte het met Edith. We hebben verschillende karakters en idealen, en een eigen stijl van werken en politiek bedrijven. Maar wat ons bindt, is onze professionaliteit en dat we zeer Maarten Johannes van Rijn (leeftijd tot 7/2: 61) was van 2003 tot en met 2007 in dienst bij VWS als directeur-generaal Gezondheidszorg. In 2008 stapte hij over naar pensioenfonds PGGM. In november 2012 keerde hij als staatssecretaris van Volks­gezondheid, Welzijn en Sport (Rutte II). Een van zijn meest in het oog springende onderwerpen was de hervorming van de langdurige zorg.

29


‘Vanaf dag één klikte het met Edith’

oplossingsgericht te werk gaan. Dat levert een wederzijds respect op waardoor het makkelijker wordt om rekening te houden met elkaars wensen als we onderwerpen bespreken. Maar ik geloof inderdaad dat de VWS-organisatie deze samenwerking inderdaad als redelijk uniek heeft ervaren. We komen niet op elkaars verjaardag... Misschien moeten we dat eens doen. Wanneer ze jarig is? Ehhh… mijn agenda weet dat heel goed!” Een sappige roddel over de minister? “Heb ik wel maar die vertel ik niet!” Verliep de samenwerking met de Bestuursraad net zo soepel? “Mijn grote voordeel in 2012 was dat ik de VWS-structuur goed kende. En dat ik als voormalig directeur-generaal bij VWS precies weet wat ik van de BR-leden kon en mocht verwachten. In politieke discussies voel ik mij pas senang als ik van de hoed en de rand weet. Zo zit ik nu eenmaal in elkaar. Ik wil ook de achterkant van het gelijk kennen. Dus wat zijn naast de voordelen de nadelen van een nieuwe wetgeving. Informatie, informatie, informatie. In de mensen van de Bestuursraad vond ik daarin goede sparringpartners. Ik neem beslissingen als ik weet dat ik deze volledig kan verantwoorden. Ik moet de problematiek en de discussies snappen. Anders kun je hier

30 Diagonaal oktober 2017

net zo goed een brievenbus neerzetten in plaats van een bewindspersoon.” Hoe voelt dat, om die macht te hebben om knopen door te hakken? “Dat ik die macht heb, ervaar ik niet. Ik ben blijkbaar zo op de inhoud gefocust, dat me dat gewoonweg niet boeit.” Maar toch, een staatssecretaris heeft een zekere ‘standing’. “Natuurlijk voel je wel dat mensen anders tegen je aankijken en je anders behandelen. Dat komt samen met de functie die je bekleedt, en valt weer weg als je afstand doet van die functie. Maar je moet geen muren om je heen bouwen. Juist niet. Je moet zelf de fictieve drempel overstappen om mensen tegemoet te treden. En naast mijn schoenen lopen… welnee, dat zit niet in mij. En anders attenderen mijn vrouw en kinderen mij daar wel op.” Heeft vier jaar werken in de politiek invloed gehad. Cynischer geworden? “Vier jaar geleden wist ik dat er veel ging veranderen. Ik heb mij toen voorgenomen geen dikke huid te krijgen. Maar dat is hard werken, moet ik bekennen. Je krijgt nogal wat commentaar over je heen. Debatten in de Tweede Kamer gaan er fel aan toe. Daar moet je tegen kunnen. Het is niet goed om je af te


Tekst: Douwe Anne Verbrugge Foto's: Phil Nijhuis

sluiten voor commentaar. Ik heb mijzelf vaak toegesproken om rustig te blijven op dat soort momenten. Van binnen kook ik misschien, maar ik vind het een groot goed om op respectvolle manier te blijven debatteren. Ik heb een hekel aan de ‘grote bekken-maatschappij’, daar wil ik verre van blijven. Tegelijk zit het ook in mijn karakter en stijl om rustig te blijven. Ook als de stress hoog is, blijf ik rationeel nadenken over welke vervolgstappen verstandig zijn.” Ook als het heel persoonlijk wordt, zoals het moment dat uw vader in de media werd opgevoerd? ”Ik had toen maar één doel: mijn vader een beetje uit de wind te houden. Hij leed erg onder die media-aandacht.” Geen nachten wakker gelegen als er weer eens een stormvloed van commentaar losbarstte? “Ik ga laat naar bed. Dan val je vanzelf snel in slaap.” Is het lichaam nog fit? Niet onbelangrijk voor een VWS’er! “Het waren tropenjaren. De adrenaline zit vaak op een hoog niveau. Ik probeer zo vaak mogelijk te fitnessen, maar het is altijd te weinig. En ja, dat werk hè. Dat houdt nooit op. In het weekeinde zie je dan die tassen thuis in de gang staan. Voor veel bewindslieden zijn die zwarte tassen het symbool van onze werkdruk. Maar goed, als ik er eenmaal induik vind ik al die problematiek weer razend boeiend en wil ik mij er juist in verdiepen. Heerlijk om te puzzelen en om dingen in overeenstemming met elkaar te krijgen. Dat is toch prachtig werk!”

in het gezicht. Ik heb verdriet om ons cluppie. In 2012 zijn we niet weggelopen voor de verantwoordelijkheden die voor ons lagen. De tocht door de woestijn was nodig. Jammer dat de waardering uitbleef.” De gouden tip voor de volgende staatssecretaris? “Koester de betrokkenheid van de VWSorganisatie. Die is echt heel waardevol. En ga door op de weg die we zijn ingeslagen om de zorg dichter bij de mensen te brengen. Het contact met het veld is ongelofelijk belangrijk. Heel bewust heb ik talloze werkbezoeken afgelegd. De signalen die je krijgt uit het werkveld zijn uiterst leerzaam.” Hoe ziet de toekomst van de zorg er uit? “Het besef dat de vergrijzing voor een heel ander type zorg gaat zorgen, is nog nauwelijks doorgedrongen. We staan aan de vooravond van een groot aantal veranderingen. Tegelijk wordt de zorg steeds persoonlijker en doen we nog meer aan leefstijlpreventie. We gaan met slimme pillen en apparatuur steeds vaker zelf onze gezondheid meten en deze zelf onderhouden. Ook krijgt de eerstelijnszorg een andere invulling. Huisartsen, wijkverpleging en gemeente versmelten met elkaar om tot een optimaal zorgsysteem te komen. En er zal een verdere de-institutionalisering plaatsvinden. Verpleeghuizen worden kleinschaliger omdat mensen langer thuis blijven wonen.” Nog een laatste biecht? “Nee niet echt. Het was heftig en mooi. Tropenjaren. En nog is het werk niet af.”

In oktober 2015 was de staatssecretaris op werkbezoek in Japan. Daar baarde hij af en toe enig opzien met zijn lange gestal te en blonde haar. Een vrijwilligster bij een woonproject voor mensen met dementie kon haar ogen niet van hem afhouden. Zij rustte niet voordat zij samen op de foto stonden. Haar blik vol adoratie naar boven gericht……. Jacqueline Hoogendam

elde je de Bij Martin aan tafel vo voor de rust. Hij neemt de tijd de hectiek onderwerpen, ondanks ik heel van zijn werk. Dat vind tafel met knap. Soms zat ik aan Maar een creatieve oplossing. deze niet die ging zover, dat ik half uur zomaar opperde. Na een artin: brainstormen vroeg M den? he Zijn dit alle mogelijk hoofd Hebben we iets over het ilte. En st gezien? Dan viel er een ook niet. dan dacht ik, waarom (out of de Gooide ik de verrassen groep. the box) oplossing in de artin M p Weer een stilte. Waaro laten zei: ja, waarom ook niet, Dat n. ke we dat gaan onderzoe aat open waardeer ik. Martin st voor elke oplossing. Janine Huiden

En dat werk gaat dus stoppen. Geen PvdA in het kabinet… “De verkiezingsuitslag was als een klap 31


Tekst: Rob Langeveld

Interview

Foto: René Verleg

‘Kamers verbouwen doen Martin en ik zelf’ Anneloes van Rijn – Blok (59) werkt als logopediste op een school voor Speciaal Basis Onderwijs. “Daarnaast ben ik werkzaam op een peuterspeelzaal, die ik ooit met een vriendin zelf ben begonnen.” Ze kent Martin van Rijn sinds december 1980, met wie ze in 1985 is getrouwd. Hun kinderen Rozanne en Jorik zijn 30 en 27 jaar oud. Zou je zelf staatssecretaris kunnen, en willen zijn? “Nee, daar ligt mijn ambitie niet. Ik werk graag met hen en vind het nog steeds een uitdaging om kinderen te helpen in hun communicatie, met name spraak en taal. Het geeft zóveel energie om te zien hoe kinderen na enige tijd in staat zijn om te kunnen zeggen wat ze graag willen vertellen en hoeveel rust ze dat geeft!”

Is ‘partner van’ een eenzaam bestaan? “Ik kan me voorstellen dat het eenzaam kan zijn. Maar mijn week is zo gevuld; met werk, vrijwilligerswerk bij de Voorleesexpress en mantelzorg. Daarbij ben ik continu in contact met collega’s, kinderen en gezinnen, zodat ik me beslist niet eenzaam voel. Wel is het zo dat we maar weinig tijd echt samen hebben, dat vinden we allebei vervelend.”

et is vroeg tober 2013. H ok 4 1 . y b b a lo Poolse ken aan Selm en d ij w Wodka in een , pt a a n recht et hotel sl in de nacht, h ke woorden doe el W . el g n E n plek hajm nen. Als op ee in w Wijnberg en C er ov e d ef worden, We laten li liefd kunnen er aan Sobibor? v n se en m k voor el twee in itself. Dan t en zo gelijk de h m u on m verloren. A zijn we nooit neringen. de mooie herin unicatie voerder directie

woord Geert Koolen,

32 Diagonaal oktober 2017

Comm

Wat betekent het in de praktijk om ‘de partner van’ te zijn? “We hebben dus weinig tijd samen en er zijn regelmatig mensen die Martin aanspreken als we ergens zijn. Maar er zijn ook hele bijzondere momenten waarin ik mag meedelen, bijvoorbeeld de kroning, Bevrijdingsdag, Prinsjesdag en de kranslegging in Bronbeek.” Veranderen mensen hun gedrag als ze weten dat je ‘de vrouw van’ bent? “Soms, gelukkig niet vaak! Ik merk wel om mij heen dat mensen zich ineens realiseren dat politici ook maar gewone mensen zijn…” Wie is de baas in huis, wie runt het huishouden? Wat doet Martin in het huishouden? “’De baas in huis” vind ik eigenlijk een ouderwetse uitdrukking. Wij doen dingen in overleg en gelukkig zijn we het vaak snel eens. Het huishouden…. haha, ja dat komt voor een groot deel wel op mij neer. Martin doet in elk geval de financiën. Daarnaast werken we af en toe samen in de tuin of in huis, zoals verbouwingen of kamers veranderen.” Wat doet kritiek in de Kamer en in (social) media met jullie? “Je weet van tevoren dat je hiermee om zal moeten gaan. Maar de wijze waarop kritiek wordt gegeven is erg verschillend! Het is veel makkelijker om met goed onderbouwde en overdachte


Martin van Rijn gaat n og wel eens visje halen. een gebakk Of een hari en ng. De hari hem een roo ngboer geef d-wit-blauw t pakje: “En M het in het n ieuwe gebou artin bevalt w ?” “Hoe weet vraagt Mart jij dat nou?” in. “Op de O pen Dag za t ik op jouw stoel, echt ee n prima ple k!” Tjebbe Ypm

a

kritiek om te gaan, dan met kritiek die veralgemeniseerd en op de persoon gespeeld wordt.” En wat doet het met jullie als in de media persoonlijke zaken worden belicht? “Tja, daar is eigenlijk maar één woord voor dat ik hier niet zal zeggen... Vooral ook doordat je hier niet op kunt reageren en er niet altijd een juiste voorstelling van zaken wordt gegeven.” Is er een groot verschil tussen de Martin die we in de media, en bij VWS, zien en de Martin thuis? “Nee dat denk ik niet. Martin heeft geen masker op, hij kan goed luisteren, is oprecht betrokken, open en oplossingsgericht.” Zeg eens eerlijk, wat vindt Martin van VWS en VWS’ers? “Ha, dat kun je beter aan hem vragen… Voordat hij staatssecretaris werd, was hij al lang werkzaam geweest bij VWS. Zijn hart ligt bij de zorg en hij heeft zich altijd met veel energie en plezier ingezet voor dit departement. Hij heeft met plezier samengewerkt met zijn collega’s, die stuk voor stuk zich net zo inzetten voor VWS. Het lijkt wel besmettelijk!” Wat moeten VWS’ers nog weten over Martin? “Een paar Wist-je-datjes: dat Martin van gadgets houdt (hij heeft inmiddels ook een spinner…), dat hij geen afstand kan nemen van zijn 40 jaar oude racefiets, dat hij erg goed kan klussen in huis, dat hij graag een visje rookt en dat hij straks weer ‘gedwongen’ wordt te ontspannen tijdens onze vakantie met vrienden.”

Bij een plenair debat in de Eerste Kamer (over de afschaffing van de Wet tegem oetkoming chronisch zieken en gehandicapte n in mei 2014) was de Kamer reeds voltallig aanwezig, maar was het wachten op de staats secretaris. Wat bleek: op de schriftelijke agenda sto nd een ander aanvangstijdstip (10 minuten eerd er) dan op de website van de Eerste Kamer. De sta atssecretaris hield het tijdstip van de website aan . En begon het debat met de woorden: "Voorzitte r. Ik dank u voor uw geduld. Ik heb mij gebase erd op de meest actuele informatie op de website van de Eerste Kamer. Het is goed dat zowel papier als internet blijven voortbestaan.” Karin van Buuren MSc.”, Projectl

eider Flex|Pro

Tot slot: op wie heb je gestemd? “Is dat belangrijk? PvdA. Dit kabinet heeft veel voor elkaar gekregen in tijden van crisis. En ik vind het knap dat verschillende partijen zo goed samen­ gewerkt hebben. We moeten het toch met elkaar doen op deze wereld?!” 33


Stap voorwaarts

Ook VWS

Concernpartners Ook buiten de muren van De Resident, bij de concernpartners, maakten minster Schippers en staatssecretaris Van Rijn

"Kennisinstituten zoals het SCP spraken regelmatig met Edith Schippers en Martin van Rijn over het sneller beschikbaar maken van zorginnovaties en het centraal stellen van de kwaliteit van leven. Die ambities brachten zorgonderzoek, beleid en praktijk dichter bij elkaar en bij het dagelijks leven van mensen. Veel dank voor die stap voorwaarts!" Kim Putters (SCP)

veelvuldig hun opwachting. Ook deze organisaties kijken terug op de samenwerking, in woord en … cartoons.

Verrassing bij NZa-bbq Op papier? "Het is 2013. De Jonge Gezondheidsraad biedt zijn eerste publicatie aan: signalen van jonge wetenschappers die relevant zijn voor het VWS-beleid. De presentatie moest passen bij het vernieuwende initiatief: een e-magazine dus. De minister is enthousiast en vraagt ‘staat dit ook op papier?’. PS: de nieuwe digitale publicaties van de Gezondheidsraad hebben een printknop ;-)."

Uitwisseling in Europa In het vrije verkeer van personen is de uitwisseling van tuchtrechtelijke maatregelen aan zorgverleners een belangrijk vraagstuk. In werkgroepverband is intensief samengewerkt tussen VWS, het CIBG, de Commissie Buitenslands Gediplomeerden (CBGV) en de beroepsverenigingen.

34 Diagonaal oktober 2017

"Afgelopen zomer verraste minister Schippers de NZa-medewerkers door onverwachts langs te komen bij de jaarlijkse barbecue. Ondanks de regen scheen voor de medewerkers even in figuurlijke zin de zon. Edith Schippers sprak tijdens haar bezoek waardering uit voor het werk dat de Nederlandse Zorgautoriteit verzet. Schippers: “Ik zie een toezichthouder die samenwerkt waar het kan, en zijn tanden laat zien als het moet.” Ook bestuursvoorzitter Marian Kaljouw sprak haar waardering uit voor alle NZa-

Lourens Kooij (voorzitter van de CBGV) heeft de pragmatische en oplossings­ gerichte insteek van de minister helder voor de geest: ‘Het was lastig om, inhoudelijk en in omvang, consensus te bereiken tussen 28 lidstaten. Toch bleef de minister de vraag stellen: “Hoe kunnen we dit mogelijk maken?’’ Rechtssystemen (op elkaar) aanpassen

medewerkers tijdens deze bijeenkomst. Bestuursvoorzitter Marian Kaljouw onderstreepte dit: “Het werk dat wij hier bij de NZa verzetten is van groot belang om de zorg gezond te houden. En daar zullen we ook de komende jaren hard voor blijven werken. Met moed, en met vertrouwen.”

leek geen haalbare oplossing. Elkaar informeren wel. Daar is Nederland mee gestart. Uiteindelijk hebben deze inspanningen ertoe geleid dat alle Europese ministers instemden met het aanpassen van de Europese Richtlijn waarin het uitwisselen van bevoegdheidsbeperkende maatregelen binnen Europa verplicht wordt.’


Betrokkenheid " Wat mij steeds treft, is de grote betrokkenheid van Edith. Zo was ze enkele maanden geleden nog - op haar eigen verzoek - aanwezig bij een van de dialoog­sessies van de inspectie over openbaarmaking van calamiteiten. Ze heeft toen een avond met ziekenhuis­bestuurders, vertegenwoordigers van patiënten­­ organisaties en anderen gediscussieerd – kritisch en helder - over het belang van transparantie en de dilemma’s waar dit zorg­ bestuurders soms voor plaatst." Hans Schoo hoofdinspecteur curatieve zorg, geneesmiddelen en medische technologie

Persoonlijk verhaal "Voor de staatssecretaris werd het verhaal over de verpleeghuiszorg ook een heel persoonlijk verhaal. In het gesprek tussen hem en inspecteurs voor de verpleeghuiszorg waren de dilemma’s voor iedereen voelbaar. Juist de staatssecretaris wilde weten of de bewoners er beter van worden als wij een maatregel opleggen. En of de zorg beter wordt van protocollen, normen en richtlijnen. Niemand wil toch regels om de regels! Is het mogelijk veilige zorg en zorg ‘gewoon zoals thuis’ te combineren? Onze gesprekken hierover waren altijd intens en waardevol." Anja Jonkers project-hoofdinspecteur Ouderenzorg IGZ

RIVM "Wij danken beide bewindspersonen voor de samenwerking. Onlangs mochten wij ze het Trendscenario VTV-2018 aanbieden. Een regelrechte uitnodiging tot innovatie. Tijdens de RIVM-Innovatiedag 2015 noemde Schippers innovatie een positieve energie, die voortkomt uit samenwerking tussen verschillende rijksonderdelen, disciplines en de eind­ gebruikers. “Klaar zijn voor de vragen van morgen, daar komen onze visies bijeen", aldus André van der Zande, DG RIVM."

35


Cartoon: Tom Janssen

36 Diagonaal oktober 2017

Profile for vws#Dia

Diagonaal Special  

Diagonaal Special  

Profile for vws_dia
Advertisement