__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

‘Meewerken aan één lichtpuntje per dag’

personeelsmagazine 31ste jaargang | november 2016

Eenzaamheid als Pruttelen – maatschappelijke opgave Klaske van der Meulen

Zwemmen in een zwembad zonder kantjes

JACOBINE GEEL - PAGINA 10

REPORTAGE - PAGINA 18

IN DE RESIDENT - PAGINA 16


Eenzaamheid Meer dan een miljoen Nederlanders voelen zich eenzaam. Daarom vroegen we in de laatste week van september aandacht voor eenzaamheid. In de Week tegen Eenzaamheid waren er honderden activiteiten om nieuwe sociale contacten op te doen. Eenzaamheid heeft lang niet altijd te maken met hoeveel mensen je ziet en spreekt. Als je eenzaam bent, dan heb je het gevoel dat je niet verbonden bent met je omgeving. Je hebt het gevoel dat je er niet echt bij hoort. VWS-collega Bas Bijl ging in Utrecht op stap met wijkverpleegkundige Hedy van de Lagemaat en sprak met haar over eenzaamheid. Hedy vertelt dat er bij veel mensen nog een taboe op eenzaamheid zit en dat Tinos Sahetapy, de man die zij samen met Bas bezoekt, zich beter voordoet dan hij zich voelt. Dat taboe mag er niet zijn, we moeten hier gewoon over kunnen praten. Want eenzaamheid komt echt overal voor. Oók op het werk, óók bij jouw collega’s. Misschien ben jij zelf degene die zich soms eenzaam voelt. Bijvoorbeeld als je collega’s gaan lunchen of even koffie gaan drinken, en jij wordt weer niet meegevraagd. Of je komt terug van vakantie en er is niemand die even informeert of je het leuk hebt gehad. Of jouw collega’s sturen een grappige mail naar elkaar door waar ze vreselijk om moeten lachen, maar zelf heb je die mail niet van ze gekregen. En misschien zijn er ook collega’s die zich soms eenzaam voelen. Of anders gezegd: zij voelen zich buitengesloten. Terwijl het zo’n kleine moeite is daar oog voor te hebben, om daar iets aan te doen.

Martin van Rijn, staatssecretaris ministerie VWS

2 Diagonaal november 2016


Thema:

Eenzaamheid

31ste jaargang | november 2016

8

18

6

12

17

10 Ruud Sies fotografeerde eenzame mensen 6

Jacobine Geel eenzaamheid als maatschappelijke opgave 10 Bas Bijl op pad met wijkverpleegkundige in Overvecht 12 Klaske van der Meulen Pruttelen 16 Kijk op vwsdia.nl

Tweegesprek Youp van Zorge ontmoet Liesbeth Spies 20

OP DE COVER: Bas Bijl, senior beleidsmedewerker directie Maatschappelijke Ondersteuning FOTO: RenÊ Verleg COLOFON Diagonaal en vws#Dia zijn de crossmediale personeelsmagazines van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Hoofdredactie Rob Langeveld Eindredactie Douwe Anne Verbrugge Redactie Adriaan Duivesteijn, Hester Halfweeg en Sabina van Gils Klankbordgroep Nico van Santen, Paul Schulpen, Olinde de Smidt en Marjolein van der Velde Vragen, opmerkingen, ­ingezonden brieven? Redactie, postbus 20350, 2500 EJ Den Haag, telefoon: (070) 340 69 56, e-mail: diagonaal@minvws.nl Secretariaat telefoon (070) 340 60 00. Overname van tekst is mogelijk na overleg met de redactie Vormgeving Kris Kras context, content and design Druk Xerox/OBT Pensioen of uit dienst en de Diagonaal blijven ontvangen? Geef het door: diagonaal@minvws.nl

3


Tekst: Rob Langeveld

Kleine bijdrage

Foto’s: René Verleg

Movember

“Laat 30 dagen je ‘mo’ (snor) staan en werf fondsen voor de gezondheid van de man.” Met die gedachte vraagt ‘Movember’ aandacht voor prostaat- en teelbalkanker. Daarom drie VWS’ers aan het woord over hun (ontbrekende) ‘gezichtbeharing’.

NIEUWTJES Evenementenbureau VWS heeft sinds kort een eigen evenementenbureau. Het bureau biedt professionele ondersteuning en advies op maat voor VWS-evenementen. Van een klein seminar op het ministerie, tot een groot 4 Diagonaal november 2016

congres met externen op een externe locatie. Het gaat dan om de regie van het evenement en/of ondersteuning van logistieke en facilitaire zaken. Alle directies van VWS kunnen terecht bij het VWSevenementenbureau. Ook voor het opdoen van ideeën of om te sparren, zijn de medewerkers van dit bureau beschikbaar. Voor meer informatie en contact: evenementenbureauVWS@minvws.nl.

Goedkopere medicijnen Minister Edith Schippers heeft een subsidie van 2,8 miljoen euro toegekend aan de Stichting Fair Medicine. Deze stichting wil op een transparante manier geneesmiddelen ontwikkelen en produceren, en tegen zo laag mogelijke kosten beschikbaar stellen aan patiënten. Meer informatie over Fair Medicine: www.fairmedicine.eu/


Ronde krullen

Met de kwast

Arie Ottevanger (62), adviseur VGP (directie Voeding, Gezondheidsbescherming en Preventie)

Nico van Santen (57), adviseur Kennis­ plein OBP (directie Organisatie, Bedrijfsvoering en Personeel)

“Ik heb ‘m sinds ie groeit. Toen ik 16 of 17 was, wilde ik al een snor, net als mijn vader. Als student had ik van die grote ronde krullen aan de uiteinden. Toen ik ging werken, heb ik ‘m teruggesnoeid. Aangepast aan het toen gangbare beeld. Inmiddels heeft half Nederland een snor of een baard.

“Van mijn vader erfde ik zijn scheerkwast, mesjes en zeep van de Vergulde Hand. Ik scheer me elke avond, met koud water. Met mijn gevoelige huid moet ik vooral oppassen met nieuwe mesjes. Als het misgaat, bloedt het als een rund. Bij mijn kapper kan ik me laten scheren met zo’n klapmes. Maar dat durf ik echt niet aan.

Hij is er één keertje af geweest. Vrouw en kinderen vonden het een blotebillengezicht, dus heb ik ‘m gauw weer laten staan. Mijn snor is een vast onderdeel van mijn gezicht en past kennelijk bij me. Die Movember-actie vind ik prima. Als je opeens je snor en baard laat staan, valt het meteen op en is het aanleiding voor een gesprek en kom je vanzelf bij het onderwerp.”

Iets afwijkends Edwin Maarseveen (36), projectleider eHealth (directie Internationale Zaken) “Sinds vijf jaar heb ik een baard. Ik wilde iets afwijkends. Scheren was de norm; een baard moest je verdedigen. ‘t Is geen gemakzucht, want een baard kan er snel onverzorgd uitzien. Alleen tijdens de vakantie ben ik minder strikt. Dan lijk ik na een paar weken wel op een caveman, ja. Binnenkort word ik voor het eerst vader, van een dochter. Misschien is dat reden om ‘m af te scheren. Hoewel, ik heb gelezen dat een baby vooral kijkt naar verschil tussen licht en donker. Dan is zo’n donkere baard wel weer prettig.

Vroeger had ik zo’n rottig Jacobse & Van Es-snorretje. Ik ben niet ijdel hoor, maar na opmerkingen van collega’s ging die eraf. Scheelt jeuk en irritatie. Daarom voor mijn geen Movember. Wel heel goed om zo aandacht te vestigen op gevaarlijke, vaak verborgen, mannenziektes. Maar zelf zo’n snor laten staan? Nee. Ik krijg al jeuk op m’n bovenlip als ik er aan denk…”

Het gevaar van ‘maand-moeheid’ ligt op de loer, maar ik vind Movember erg goed bedacht. Het trekt de aandacht, is voor een goed doel dat aansluit bij de deelnemers, en maakt gebruik van de kracht van social media. Ik heb er alleen zelf nooit een snor voor laten staan, maar ik zal de selfies zeker liken!”

Red Alert app

Wanbetalers gedaald

Betere info medicijnen

Een Red Alert app waarschuwt gebruikers van uitgaansdrugs voor pillen die een extra groot risico voor de gezondheid met zich meebrengen. Het Trimbos-instituut bepaalt welke pillen dat zijn op basis van wetenschappelijke informatie.

Het aantal wanbetalers in de zorg is fors afgenomen. Eind 2014 vielen ruim 325.000 mensen onder de wanbetalers­ regeling. Dit is gedaald naar 290.000 op 1 augustus 2016. De daling is een direct effect van de Wet verbetering wanbetalersmaatregelen die eind 2015 door de Tweede Kamer is aangenomen.

Patiënten vinden dat ze niet altijd voldoende informatie krijgen over de medicijnen die ze krijgen voorgeschreven en waarom daarvoor is gekozen. Ook worden zij van tevoren niet altijd goed ingelicht over mogelijke bijwerkingen. Dit blijkt uit onderzoek van het RIVM, uitgevoerd in opdracht van de IGZ.

5


Blikveld

Interview met Ruud Sies en Hanneke van Hintum

Tekst: Sabina van Gils Foto: René Verleg

‘Eenzaamheid

is anders dan alleen zijn’ Eenzaamheid. Veel mensen denken bij dit woord meteen aan ouderen in verzorgingshuizen, alleen op een kamertje met de tv aan. Maar dat eenzaamheid overal voorkomt en veel vormen kan aannemen, laten de foto’s en verhalen van Ruud en Hanneke zien. Van een jonge jongen tot een ouder echtpaar, de fotograaf en producent vonden eenzaamheid in verschillende

hoeken van de samenleving. “Dat was niet altijd een eenvoudige opgave”, vertelt Ruud. “Eenzame mensen kom je niet zomaar tegen. Bovendien is het iets waar de meeste mensen zich vreselijk voor schamen.” Ontbijtje bij de HEMA “In de eerste instantie zijn we bij de HEMA gaan zitten voor het ontbijtje”,

Foto: Ruud Sies

Meer dan een miljoen Nederlanders voelt zich eenzaam. Wie zijn deze mensen? En wat is hun verhaal? VWS gaf Ruud Sies en Hanneke van Hintum in het kader van de Week tegen Eenzaamheid de opdracht dit inzichte­ lijk te maken met negen indringende portretten. “Soms ademt alles eenzaamheid uit.”

De Week tegen Eenzaamheid was van 22 september tot 1 oktober. Met het motto ‘Kom erbij’ vroeg Coalitie Erbij, het landelijke samenwerkingsverband tegen eenzaamheid, aandacht voor dit probleem. VWS publiceerde in dit kader de negen portretten op www.denieuwepraktijk.nl. Kijk voor meer informatie over de Week tegen Eenzaamheid op www.samentegeneenzaamheid.nl.

6 Diagonaal november 2016


Ruud Sies (59) en Hanneke van Hintum (54) | Sies van Hitum Sies van Hintum richt zich sinds 2006 op ontwikkeling, fotografie en productie van beeld en verhalen. Maakte onlangs de fotodocumentaire ‘Building the Rotterdam’ en een portret van Heel Reinier, het oudste ziekenhuis van Nederland. Werkte mee aan het jubileumboek van Buurtzorg. Ruud en Hanneke werkten voor Sies van Hintum beiden in de reclamewereld. www.ruudsies.nl

In de vws#Dia zijn foto's van de negen geportretteerden te zien.

zegt Hanneke. “We dachten allebei: daar komen eenzame mensen op af. En dat klopte. Na een paar ochtenden begin je de vaste klanten te herkennen. Dan is het een kwestie van een praatje aanknopen. Je zegt natuurlijk niet: ‘Volgens mij bent u eenzaam.’ Maar ik heb wel vrij snel duidelijk gemaakt waar we mee bezig zijn.” Bij de HEMA zijn Ruud en Hanneke in contact gekomen met Hans. Een 82-jarige man die de dagen vult met kopjes koffie bij de McDonald’s en een ontbijtje bij de HEMA. Ruud: “Hans wilde het woord eenzaamheid niet in de mond nemen, maar hij was het wel. Toegeven dat je eenzaam bent, was voor alle geportretteerden lastig”, vervolgt hij. “Bijna niemand zegt meteen: ‘Ik ben eenzaam’. Maar als ze eenmaal die drempel over zijn, komen de verhalen. En die zijn allemaal anders. Schulden, ziekte, het onvermogen overzicht te krijgen en problemen op te lossen, gebrekkige hulpverlening. Als iets mij duidelijk is geworden, is het dat eenzaamheid niet te definiëren is.” Oorverdovende stilte “Het maken van de portretten heeft ons de lelijke kanten van de samenleving laten zien”, vervolgt Hanneke. “Daarmee bedoel ik de situatie om hen heen. We kwamen zo dichtbij, dat we heel goed zagen waar het misging. Kennissen die misbruik maken van de situatie. De thuiszorg die in vijf minuten, zonder enige aandacht voor de patiënt, de steunkousen aan komt trekken. Het hele

systeem dat tegenwerkt als mensen eruit proberen te komen. Ik vond dat heftig en frustrerend om te zien. Ik heb echt een paar keer gedacht: ik stop ermee.” Ruud en Hanneke hebben de meeste geportretteerden thuis gesproken en gefotografeerd. “Wat mij opviel”, vertelt Ruud, “is de sfeer in de huizen. De oorverdovende stilte, het tikken van de klok, de stofzuiger in de hoek, de kunstbloemen op tafel. Alles ademt eenzaamheid uit.” Hanneke: “In een verzorgingshuis zag ik schilderijen van vrolijke clowns aan de muur hangen, terwijl op de binnenplaats een net was gespannen. Tegen het springen. Dat contrast maakte de eenzaamheid soms onnodig schraal.” Eenzamer wordt het niet In totaal maakten Ruud en Hanneke negen portretten. “Wat mij betreft is de foto van Jan het best gelukt”, zegt Ruud. Jan is een 85-jarige weduwnaar die zijn vrouw na 35 jaar huwelijk verloor aan MS. “Tijdens een gesprek in zijn eigen woonkamer viel het stil. Ik zag hem wegzakken in de duidelijk voelbare eenzaamheid. Op dat moment pakte ik mijn camera. Nu ik naar de foto kijk denk ik: dit klopt. De blik in zijn ogen, de leren sloffen, de stofzuiger van de Media Markt. Alles doet mee. Eenzamer wordt het niet.” Samen en toch alleen Dat die eenzaamheid niet zomaar valt op te lossen, laat het verhaal van Joop en Coby zien. “Samen en toch alleen”, zegt Ruud. “Dit echtpaar heeft niets,

behalve elkaar. Daar proberen ze met man en macht uit te komen, maar het lukt niet.” Hanneke: “Deze situatie laat zien dat eenzaamheid niet verward moet worden met alleen zijn. De oplossing is daarom niet eenvoudig. Bijna alle mensen die wij hebben gesproken, hebben nog familie en kennissen. En toch voelen ze zich vreselijk eenzaam. Dat zit hem vooral in het feit dat ze om de één of andere reden niet mee kunnen doen. Hun problemen blokkeren deelname aan de maatschappij.” Schrijnende details “Als samenleving hebben we hierin een rol”, besluit Hanneke. “Jij en ik kunnen de scherpe kantjes van eenzaamheid afhalen. Dat begint door eenzaamheid te erkennen en erover te praten. Het mag er zijn.” Ruud: “Eenzaamheid gaat over een gevoel, dat soms versterkt wordt door kleine dingen. De blije tekst op het jasje van de hulpverlener, de vrolijke schilderijen in de hal van een verzorgingshuis. Het zijn die schrijnende details waardoor iemand het gevoel krijgt dat hij niet serieus genomen wordt. Daar kunnen we wat aan doen, door eenzaamheid met net iets meer zorg en aandacht te benaderen.”

Bekijk de negen portretten van Ruud Sies en Hanneke van Hintum op denieuwepraktijk.nl.

7


VWS’ers vinden… In de vws#Dia komen Yvonne de Nas, Paul Francissen en Erik Gerritsen aan het woord in deze rubriek.

Eenzaamheid en daar aan gekoppeld vaak depressiviteit. Ook VWS’ers hebben er beroepsmatig of in hun privéleven mee te maken.

Frank Voermans, voormalig OR-voorzitter VWS-kern

‘G-golf hielp mij uit mijn depressie’ “Na mijn herseninfarct ben ik niet meer de grote en sterke man die ik was. Ik heb moeite met mijn zelfbeeld en dat zet ook de relatie met mijn dierbaren onder druk. Omdat ik denk dat ik meer kan dan in werkelijkheid mogelijk is. Hierdoor raakte ik de motivatie kwijt om te blijven oefenen, en ging ik achteruit in mijn conditie. Ook ben ik depressief geraakt. Ik stond op het punt om uit het leven te stappen. Dan was iedereen maar van me af. Ik voelde me meer dan eenzaam.

Frank Tekst: Kees Kaptein Foto: René Verleg

8 Diagonaal november 2016

Gelukkig heb ik op tijd hulp gekregen van een psycholoog en heb ik de mogelijkheid gekregen om via gehandicaptengolf (GvoorG) op een leuke manier weer te bewegen en heerlijk in de

buitenlucht iets te doen. Het G-golf vergroot mijn levensvreugde. Ook ben ik secretaris van deze mooie stichting geworden, en ben nu druk bezig om geld in te zamelen om dit ook voor andere gehandicapten van de grond te krijgen. Het G-golf heeft mij geholpen om weer uit het dal van mijn depressie te klimmen, en bovendien is het goed voor mijn lichamelijke conditie. Samen met mijn vrouw kom ik dinsdag 22 november bij VWS collecteren voor het gehandicaptengolf. Ik hoop op een mooie opbrengst. Je kunt ook je gift overmaken via www.gvoorg.nl.”


Agnes van Vessem, beleidsondersteuner directie Curatieve Zorg

‘De weg in het zorgland is voor velen onbekend’ “Ik laat de mensen praten, maar probeer ze wel op weg te helpen. Al moet je uitkijken met goedbedoelde adviezen. Binnen mijn directie handel ik de burgerbrieven en burger e-mails af. Als de brief het toelaat, antwoord ik per mail of ik bel dus.

Agnes Tekst: Adriaan Duivesteijn Foto: René Verleg

Ik heb te maken met mensen van alle leeftijden en allerlei problemen. En faciliteer en ondersteun daar waar het kan. Nog tijdens het gesprek zoek ik contactgegevens voor hen op. Als blijkt dat mensen eenzaam zijn, zoek ik uit waar zij terecht kunnen voor activiteiten. VWS heeft geen bemiddelingsbevoegdheid. Ik kan bijvoorbeeld geen arts inschakelen. En ik ben geen hulpverlener. Bij ernstige zaken, als

mensen aan zelfmoord denken, zorg ik ervoor dat de wijkagent wordt ingeschakeld, die vervolgens vaak bemoeizorg inschakelt. Ik zit ook in het Praktijkteam ‘Zorg op de juiste plek’. De doorstroom rond het eerstelijns verblijf moet goed geregeld zijn. Zeker voor kwetsbare ouderen. Het valt mij op dat veel mensen de weg niet kennen in zorgland. Reageer ik schriftelijk, dan houd ik het kort en duidelijk. Na een telefoongesprek stuur ik nog een e-mail waarin ik staccato aangeef wat er is doorgesproken en wat mensen kunnen doen. Mensen zijn vaak verrast als ze snel een reactie krijgen van VWS.”

9


Geen probleem, maar een maatschappelijke opgave Jacobine Geel Voorzitter van branchevereniging GGZ Nederland

Tekst: Kees Kaptein Foto: Kick Smeets

10 Diagonaal november 2016


Interview

Wat is eenzaamheid? Is het iets ergs en word je er mogelijk depressief van? Is het goed dat VWS er aandacht voor vraagt? En wat kan de geestelijke gezondheidszorg ermee? Vragen die Jacobine Geel, voorzitter van branchevereniging GGZ Nederland, bij uitstek kan beantwoorden. “Het is helemaal niet slecht om af en toe eenzaam te zijn, tenzij het je belemmert in je functioneren.” “Eenzaamheid is een negatieve beleving van alleen zijn. Het is iets wat onder alle bevolkingsgroepen voorkomt. Onder ouderen, omdat mensen om hen heen wegvallen. Mensen die ze kenden en door wie ze gekend werden. Voor ouderen kan het moeilijk worden om daar (nog) alternatieven voor te organiseren. Maar onderzoek heeft ook onthutsende cijfers opgeleverd over eenzaamheid onder jongeren. Dat gaat dan vaak samen met zich niet gekend voelen, of zich niet durven uiten, waardoor jongeren in een koker kunnen komen, een beklemmend isolement. Ik denk overigens dat eenzaamheid bij het mens-zijn hoort. Bijna iedereen is wel eens eenzaam. En dat hoeft op zichzelf nog niet erg te zijn. Ik herinner me goed hoe ik in mijn studietijd alleen op een kamertje zat met m’n boeken en dacht: O, help! Eenzaamheid is ook niet direct iets om voor weg te lopen. Als je in jezelf of met steun van de omgeving de kracht kunt vinden om het aan te gaan en uit te houden, kun je ervan leren. Maar soms en voor sommige mensen kan het ondraaglijk zwaar worden.” Maar het is op zichzelf geen probleem waar de ggz iets mee doet? “Nee, en we kunnen ook niet zeggen dat eenzaamheid een psychiatrische aandoening tot gevolg kan hebben. Misschien kan eenzaamheid depressie aanwakkeren bij mensen die hier aanleg voor hebben. Ook kan eenzaamheid het herstel bij mensen die voor depressie behandeld worden, vertragen. En door een depressie

kunnen mensen vereenzamen. Maar we moeten depressie en eenzaamheid los van elkaar blijven beschouwen.” Eenzaamheid wordt dus ook niet behandeld bij de ggz? “Het wordt niet meegenomen in de behandeling. Maar zorgverleners die thuis of op de afdeling behandelen, hebben natuurlijk wel oog voor mensen die last van eenzaamheid lijken te hebben. Dat belemmert het herstelproces. Waar verder veel aandacht voor is, ook omdat we mensen zo veel mogelijk in hun eigen omgeving willen behandelen, is dat mensen kunnen wonen op een veilige en prettige plek. En dat ze iets te doen hebben overdag; dat er structuur in hun leven komt. Vroeger was het adagium: eerst beter worden en dan pas weer werken. Dat draaien we nu liever om: herstellen terwijl en doordat je werkt. Wonen, structuur, werk: allemaal dingen die kunnen helpen om eenzaamheid tegen te gaan. In die zin hebben wij het onderwerp ‘eenzaamheid’ wel degelijk op ons netvlies.” Wat vind je van de ‘Week tegen Eenzaamheid’? “Het is goed dat VWS dit thema agendeert. Dat er aandacht voor is, ook al duurt het maar een week. Want het is nu eenmaal iets waar we in onze samenleving mee te maken hebben. En er is een groep mensen voor wie eenzaamheid problematisch kan worden, mensen bij wie het tot belemmeringen in hun functioneren leidt. Mensen die uit beeld

raken, in een isolement komen, hun werk verliezen en zorg mijden. Maar bewustwording alléén is niet het einde van het probleem.” Wat kun je vervolgens doen? “Er is niet één oplossing. Gewoon bij mensen langsgaan en ze confronteren met hun eenzaamheid, lijkt niet goed te werken. Mensen doorbreken de eenzaamheid niet met dat doel zelf voor ogen. Het is niet iets waar mensen makkelijk voor uitkomen, laat staan trots op zijn. Het is daarom beter om mensen uit te nodigen: kom sporten of kom naar de kapper. Er zijn ook al veel leuke initiatieven die bewezen effectief zijn. Ik was bij de aftrap van de ‘Week tegen de Eenzaamheid’ en zag tot mijn plezier dat er de afgelopen jaren heel veel kennis is opgebouwd over wat zinnige projecten zijn en wat nodig is om mensen ook echt over een drempel heen te laten stappen.” Uiteindelijk is eenzaamheid dus een maatschappelijk probleem? “Ik zou het liever een maatschappelijke opgave noemen. En er niet meteen naar kijken alsof het een probleem is. Want het blijft óók iets wat een beetje bij het leven hoort. Maar onze maatschappij mag zich er wel iets van aantrekken. Want willen we een samenleving waarin mensen zich achter de voordeur heel ongelukkig voelen? Neen! Uit je isolement stappen is natuurlijk ook een eigen verantwoordelijkheid. Maar die uitgestoken hand moeten en kunnen we bieden. Uiteindelijk gaat het ons allemaal aan.” 11


Tekst: Douwe Anne Verbrugge Foto’s: René Verleg

‘Eén lichtpuntje per dag’ “Hé kappe”, schreeuwt een hoogblonde dame in plat Utrechts richting haar sneeuwwitte hondjes. De drie keffertjes in de wijk Overvecht hebben respect voor hun bazin en houden zich verder gedeisd. Wijkverpleegkundige Hedy van de Lagemaat glimlacht vriendelijk naar de rasechte baliekluiver. “Het is een multiculturele wijk waar ook nog echte volkse Utrechters wonen. Maar waar ook veel eenzaamheid heerst.” VWS-beleidsmedewerker Bas Bijl maakt aan de hand van Hedy kennis met de wijk en zijn bewoners.

12 Diagonaal november 2016

Typische na-oorlogse flatgebouwen vormen het decor van de wijk waarin Hedy werkzaam is. Op de fiets welteverstaan. “Ik vind het echt belangrijk dat de wijkverpleegkundigen op de fiets naar de cliënten gaan. Je bent dan beter benaderbaar voor mensen die je op straat tegenkomt. ’s Avonds pak ik wel de auto, dat is net iets veiliger. Maar kom, we gaan op bezoek bij meneer Sahetapy. Die woont hier om de hoek, dat kunnen we lopend af.”

Overvecht een complexe wijk is. “Binnen de gemeente Utrecht is nergens zoveel eenzaamheid als hier. Ook de zorgconsumptie is het hoogst. Wat de wijk zo bijzonder maakt is de culturele diversiteit. Deze is enorm. Vijftig verschillende nationaliteiten komen hier samen. Eenzaamheid kom je onder alle nationaliteiten tegen. Waar het meest? Toch wel bij ouderen van Turkse afkomst. De Turkse cultuur is tamelijk gesloten. Dat zit in hun aard.”

Complexe wijk Hedy werkt al zo’n tien jaar als wijkverpleegkundige in Overvecht. Careyn, de zorgorganisatie waarvoor zij werkt, houdt in de wijk kantoor in het verpleeghuis Rosendael. “Maar volgend jaar verhuizen we weer. De zoveelste keer. Maar nu wordt het volgens mij echt beter.” Bas Bijl is VWS-beleidsmedewerker bij de directie Maatschappelijke Ondersteuning. Hij heeft het thema ‘Eenzaamheid’ in zijn dossier. Op weg naar meneer Sahetapy vertelt Hedy dat

Verjaardag buurvrouw De trappengalerij van het flatcomplex waar meneer Sahetapy woont, leidt tot de vierde verdieping. Hoger gaat het niet. “Gelukkig maar, want hoe hoger een flatgebouw, hoe groter de eenzaamheid. Daar zit echt een oorzakelijk verband.” De 53-jarige Tinos Sahetapy krijgt drie tot vier keer per dag bezoek vanuit Careyn in zijn behandeling tegen suikerziekte. “Van mij hoeven ze niet zo vaak te komen, want even ➔➔


VWS en eenzaamheid VWS werkt samen met Coalitie Erbij en de VNG aan een impuls om eenzaamheid terug te dringen. Hiervoor is twee jaar geleden het actieplan ‘Versterking aanpak eenzaamheid’ opgesteld. De Week tegen Eenzaamheid van afgelopen september en de Eenzaamheidprijs zijn de bekendste middelen om de samenleving bewust te maken van de betekenis van eenzaamheid. Ook op andere

momenten in het jaar vraagt Coalitie Erbij aandacht voor het voorkomen en terugdringen van eenzaamheid. De campagne ‘Zorg tegen Eenzaamheid’ is gericht op de zorgprofessional en biedt handvatten om eenzaamheid tijdig te herkennen en daar op de juiste wijze mee om te gaan. Kijk op: www.zorgtegeneenzaamheid.nl . Ook producten van Movisie en Werkplaatsen sociaal leveren een bijdrage aan een effectieve aanpak. In 20 koplopergemeenten is gewerkt

aan het ontwikkelen van een lokale aanpak, waar gemeenten, vrijwilligersorganisaties, zorgverleners en instellingen goed samenwerken. Dit najaar komen hun ervaringen om een structurele lokale aanpak te realiseren beschikbaar op www.eenzaam.nl. VWS ondersteunt Coalitie Erbij in 2017 en 2018 om andere gemeenten te ondersteunen bij de implementatie. Meer informatie is te vinden op: www.Rijksoverheid.nl/ onderwerpen/eenzaamheid

13


Team ‘Hedy’ Hedy van de Lagemaat (40) is wijkverpleegkundige en teamcoördinator bij Careyn. In haar team werken drie wijkverpleegkundigen, een mbo-verpleegkundige en vijf ziekenverzorgenden. Momenteel hebben zij 64 cliënten.

lekker uitslapen zit er nu niet in. En die spuit kan ik zelf ook wel inbrengen.” Over de vraag of hij zich wel eens eenzaam voelt, hoeft hij niet na te denken. “Ik mis mijn maten van vroeger. Zij hebben nu een gezin en zijn druk met andere dingen. Drie, vier keer per jaar gaan we nog wel op stap, maar vroeger zag ik ze iedere dag. Gelukkig heb ik mijn maatje Frank nog. Hem spreek ik geregeld over de telefoon. Bij hem kan ik alles kwijt, ik ken hem sinds mijn achtste. Dat schept een band.” Buitenshuis komt Tinos haast niet. Eén keer in de week doet hij samen met zijn nichtje boodschappen. En met een buddy maakt hij zo nu en dan een autoritje. “Maar die is nu ook ziek. Vanavond ga ik op verjaardagsvisite bij de buurvrouw, daar heb ik wel zin in!” Emotionele eenzaamheid Hedy helpt Tinos bij het inbrengen van de insuline en bespreekt met hem de

afspraken die gemaakt zijn. Zoals het zelf schoonhouden van het toilet. Bij het afscheid controleert Hedy nog een paar ongeopende dozen die in de gang staan. Eenmaal buiten legt ze uit dat er bij Tinos sprake is van ‘emotionele eenzaamheid’. “Eigenlijk wil hij niet geholpen worden. Onze aanwezigheid ervaart hij als bemoeizucht. Maar als wij niet langskomen, verwaarloost hij zichzelf. Ik treed hier heel directief tegen op, dat is mijn manier. Maar het is heel lastig om mensen met ‘emotionele eenzaamheid’ te helpen. Dit in tegenstelling tot mensen die ‘sociale eenzaamheid’ ervaren. Zij willen graag contact en kunnen terecht in de buurthuizen en in ons restaurant. Dat is de laatste jaren echt goed georganiseerd. En het helpt. Wijkbewoners doen volop mee aan activiteiten om elkaar te ontmoeten. Maar eenzaamheid blijft natuurlijk een heel lastig begrip. Wie

voelt zich niet wel eens eenzaam? Het enige dat echt helpt is luisteren, er te zijn voor de ander. Daar draait het in ieder mensenleven toch om!” Eén lichtpuntje Bas is blij te ervaren dat binnen het wijkverpleegteam van Careyn in Overvecht bewust is nagedacht over eenzaamheid. En dat daar naar gehandeld wordt. “Als VWS zijn wij maar een klein schakeltje in het geheel. We zijn inspirator en met de staatssecretaris hebben we een ambassadeur in huis die hier in de media volop aandacht voor vraagt. We ondersteunen vooral Coalitie Erbij – de nationale coalitie tegen eenzaamheid – waarmee het taboe op eenzaamheid verder wordt doorbroken en met de campagne ‘Zorg tegen Eenzaamheid’ geven we professionals in de zorg handvatten om eenzaamheid tijdig te herkennen.” Hedy benadrukt dat er inderdaad bij veel

Stichting OOPOEH winnaar Nationale Eenzaamheid Prijs

In de vws#Dia een fotoreportage met VWS-teamleider Arianne van der Rijst op bezoek bij Oopoeh.

14 Diagonaal november 2016

Van de 145 inzendingen won Stichting OOPOEH dit jaar de Nationale Eenzaamheid Prijs. Voor de eindoverwinning waren drie organisaties genomineerd. Naast het in Amsterdam gevestigde OOPOEH (Opa’s en Oma’s Passen Op Een Huisdier), waren dat Beauty voor de Senior in Den Haag en Join us in Veghel. De genomineerde projecten zijn inspirerende voorbeelden die eenzaamheid voorkomen of verminderen in een lokale context. De 280 deelnemers aan het Nationale Eenzaamheid Congres op donderdag 22 september bepaalden via een publieksstemming OOPOEH tot uiteindelijke winnaar. De prijs werd op het congres door jury- en Coalitie Erbij-voorzitter Leo Wijnbelt uitgereikt aan OOPOEH-manager Sènami Awunou. In de vws#Dia staat een fotoreportage over het werk van OOPOEH.


mensen een taboe op heerst. Ook bij Tinos. “Hij doet zich nu veel beter voor dan zijn werkelijke situatie is. Tegelijk moet VWS uitkijken geen valse verwachtingen te wekken. Ik las onlangs in een interview met Martin van Rijn dat niemand in Nederland eenzaam hoeft te zijn. Ik vind dat je moet uitkijken met het doen van zulke uitspraken. Dat wekt verwachtingen bij mensen. Ik houd als wijkverpleegkundige mijzelf voor om mijn cliënten één lichtpuntje per dag bij te brengen. Daar werk ik aan, aan die kleine succeservaringen. Als je groot wil dromen, moet je klein beginnen. En niet andersom. Ik ben al blij als Tinos uit zichzelf een keer zijn postbus gaat leeghalen.”

Uit de Haagse toren Alle ervaringen die Hedy in haar wijk opdoet, hebben de gretige interesse van de VWS-beleidsmedewerker. Bas vraagt, informeert, analyseert, vraagt door en vraagt nog een keer door. De eenzaamheid onder mantelzorgers komt aan de orde, de ‘foute’ rol die zorgverzekeraars volgens Hedy soms spelen (“alleen maar uit op winstbejag”), de werkdruk onder wijkverpleegkundigen, maar ook het plezier en de afwisseling in het werk. “Alleen even ogen druppelen bij een cliënt is ook leuk. Dan kom je even tot rust. Want ondanks alle ellende en eenzaamheid die ik bij de mensen aantref, heb ik lol in mijn vak. Net als

dat geldt voor de staatssecretaris, de fotograaf en jij als beleidsmedewerker: je moet er wel lol in hebben. Anders word je eenzaam binnen je eigen werk.” ‘Mot maor’ Bij het verlaten van het Careyn-kantoor in het Overvechtse verpleeghuis, maakt Hedy nog kort een praatje met een mevrouw in een rolstoel. Op de vraag hoe het nou met haar is, krijgt zij een heel gevat antwoord: “Ach ja, ik mot maor door met leven. Maar ik hep het wel errug na me zin in dat nieuwe huissie van me.”

Coalitie Erbij Met Coalitie Erbij maken landelijke organisaties in de zorg- en welzijnssector samen een vuist tegen eenzaamheid in Nederland. Coalitie Erbij wordt gevormd door acht kernleden: Humanitas, KPN Mooiste Contact Fonds, Leger des Heils, Nationaal Ouderenfonds, Nationale Vereniging de Zonnebloem, Resto VanHarte, Sensoor en Sociaal Werk Nederland. Het ministerie van VWS steunt het samenwerkingsverband Coalitie Erbij. Info: www.eenzaam.nl. Hier vind je ook wat je zelf kunt doen tegen eenzaamheid: www.eenzaam.nl/ omgaan-met-eenzaamheid/ik-biedhulp/iedereen-kan-bijdragen

15


In De Resident

Pruttelen Ik zit dicht bij hem. Hij klinkt als een pruttelende pan op het vuur. Bij elke ademhaling hoor ik zijn slijm en zijn benauwdheid. Als het niet zo spannend was, zou het gezellig zijn. Samen in een warm huis. Met de sneeuw buiten, de poes voor de kachel en een pan die zacht pruttelt op het vuur. Maar hij is ziek. De dokter zegt dat het een dubbeltje op z’n kant is. Hij kan sterven maar hij kan er ook overheen komen. Als hij maar thuis kan blijven. Thuis op de Bredeweg. Als hij wakker wordt komt de onrust weer. “Ik moet naar de wc.” “Zullen we de po-stoel gebruiken?” “Nee, beter naar de wc.” Met mijn arm en zijn stok schuifelt hij naar de wc. Daar aangekomen loop ik uit zijn zicht. We zijn de schaamte voorbij, maar toch ook niet. Na een eindeloze tijd loop ik toch naar binnen. Het magere hoopje met een dikke bril kijkt me aan. “Eerst maar even - hij hijgt en hijgt - weer ... liggen.” Ik geef mijn arm en de stok is ook weer paraat. Hij hapt naar lucht en moed. We schuifelen weer. Tot aan de rand van het bed. “Even... op adem... komen... Ik… ik... ben....... zo ......gelukkig ...met ...jou.” Ik vraag mij af hoe ik hem altijd bij mij kan houden. Mijn vader. Mijn allerbeste vader van de wereld. Mijn moeilijke en

afstandelijke vader, de afstandelijkheid die je gewoon moet negeren. Ik wens de uitvinder van de dood naar de hel. “Neem nog wat perensap.” Er gaan een paar slokken door het rietje naar binnen. Ik doe hem een droog t-shirt aan. Ondertussen tel ik zijn ribben. “Zo...is ...het ....goed.” Mijn vader bedoelt: haal die deken weg en moet ik echt een droog t-shirt aan? Ik ben expert in negeren. Ik help hem in bed. “Lekker... warm....ik....” “Praat maar niet, probeer maar rustig te ademen en probeer te slapen.” Ik houd nog even zijn hand vast. Ik loop uit zijn slaapkamer, maar blijf achter de deur wachten. Onder het dekbed lijkt het wat rustiger te worden. Ik loop naar beneden. Daar is de poes en de lege stoel. Nu al de tweede lege stoel. En er staat geen pan op het vuur. Maar ik pruttel, ik pruttel tegen. Klaske van der Meulen

PS: Mijn vader is op 12 maart van dit jaar op 87-jarige leeftijd overleden. Ik heb rond het sterven van mijn vader de ruimte, tijd en ondersteuning gekregen van mijn directeur Marieke Kleiboer, afdelingshoofd Marcel Floor en directe collega’s. Daar ben ik hen zeer dankbaar voor. Samen met mijn broers, schoonzus en zuster kon ik hem daardoor de laatste twee weken voor zijn overlijden dag en nacht verzorgen.

16 Diagonaal november 2016


Samantha Hoogendorp

1992

Samantha begon in 2014 bij VWS. Zij is werkzaam als management­ ondersteuner bij de directie Financieel-Economische Zaken. 1992 (0 jaar) Ik ben in 1992 geboren in Voorburg en woonde in Den Haag. Ik was het eerste kind in ons gezin, later kreeg ik nog een broertje (Dave) en een zusje (Shenna). 1995

1995 (3 jaar) Hier zit ik vrolijk naast mijn moeder, we hebben een hechte band. We lijken erg op elkaar, zowel uiterlijk als qua karakter. Na de geboorte van mijn broertje verhuisden wij naar Ypenburg, een kindvriendelijke buurt waar hij veilig buiten kon spelen. 2001 (8 jaar) Toen ik 8 jaar was werd mijn broertje geboren. Op dat moment wist ik dat ik een maatje voor het leven had. Inmiddels is hij een boom van een vent en groeit onze band met de dag. Mijn zusje Shenna betekent ook veel voor me. Zij is inmiddels 9 jaar en al echt een dametje. Wij zijn erg aan elkaar gehecht.

2001

2007

2007 (16 jaar) Op mijn 16e begon ik met mijn vervolg­ opleiding en werkte ik bij de TU Delft. Ik was al vroeg gedreven om hard te werken voor wat ik wilde bereiken. Op mijn 18e werkte ik bij het ministerie van OCW. Toen de projectdirectie werd afgerond, solliciteerde ik bij VWS/FEZ waar ik werd opgenomen in een warm team. 2016 (23 jaar) Bij FEZ heb ik het erg naar mijn zin, het is een heel hartelijke directie. Voor mijn gevoel zijn we net een grote familie. In mijn werk vind ik het fijn om anderen te kunnen ondersteunen, te kunnen helpen. Maar ook verder in het leven, het geluk van anderen maakt mij blij. En als ik daaraan kan bijdragen dan ben ik het gelukkigst. NU (24 jaar) In augustus 2013 ben ik getrouwd met Ronald. Een weekendje er tussenuit, op weg naar een mooi welnessresort. Zwemmen tussen de piranhas (aquarium in zwembad ha ha), lekker eten, goede boeken lezen en genieten van elkaar. Gelukkig zijn met wat je hebt! Daar gaat het om in het leven.

2016

samenstelling: Barbara Kuethe

2016

17


Reportage

‘Zwemmen in een zwembad “Ik zat op een eiland. Gelukkig heeft Agnes ervoor gezorgd dat ik dat eiland durfde te verlaten. Het gaat met vallen en opstaan. Maar ik ben blij dat ik met Katelynn (5) en Colinn (2) nieuwe stappen kan maken,” vertelt de 34-jarige Bianca. “Weg uit mijn isolement.”

Tekst: Douwe Anne Verbrugge Foto’s: René Verleg

Humanitas De vereniging Humanitas is een landelijke vrijwilligersorganisatie. De vrijwilligers helpen mensen om op eigen kracht iets aan hun situatie te veranderen. De afdeling Twente, waaronder Almelo valt, houdt kantoor in Hengelo en heeft 30 medewerkers in dienst. Gerard Benedictus, werkzaam bij Humanitas in Hengelo, vertelt dat

18 Diagonaal november 2016

mens te zijn. Daar werk ik hard aan. Door goed naar haar te kijken en te luisteren. Ook naar wat zij tussen de regels door aan mij probeert te vertellen. Het helpt mij dat ik geen hokjesmens ben. Ieder mens is voor mij uniek en probeer ik op zijn of haar eigen manier te bereiken.”

Agnes Saris (59) aanschouwt het betoog van Bianca met gepaste trots. Agnes is vrijwilliger bij Humanitas en via een maatjesproject van deze organisatie gekoppeld aan Bianca. “Ik bezoek Bianca iedere week één keer, dat doe ik al een jaar lang. Ze is ontzettend gegroeid in die tijd. Ze durft steeds meer zichzelf te zijn. Weer

De jaren vijftig woning in de Almelose wijk waar Bianca met haar twee kinderen woont, oogtgemoedelijk. Bomen in rustige herfstkleuren en het nabij gelegen parkje, bevestigen dat beeld. “Het is hier prettig wonen”, beaamt Bianca. “Alhoewel… het afgelopen jaar zijn hier wel drie vreselijke incidenten geweest.

hun afdeling 700 vrijwilligers heeft die het afgelopen jaar zo’n 1.300 mensen ondersteunden bij vragen op allerlei levensgebieden. “We zetten sterk in op het begeleiden van mensen die eenzaam zijn. Hoewel eenzaamheid voorkomt onder alle lagen van de bevolking, zien wij hier veel mensen tussen de 30 en 40 jaar. Vaak hebben ze geen werk en geen bezigheden buiten de deur, ontbreekt het hen aan

voldoende zelfvertrouwen en weten zij niet hoe te participeren in de samenleving. Zij vluchten weg van die samenleving. Naast alle gesprekken die onze vrijwilligers met hen voeren, gaan de vrijwilligers ook heel praktisch te werk. Gewoon met hen op pad, de maatschappij weer in. Boodschappen doen, op activiteiten af. Hun netwerk versterken zodat ze zelf weer verder kunnen. Het helpt echt.”


zonder kantjes’ Ik wil binnenkort ook wel verhuizen. Er kleven te veel nare herinneringen aan dit huis. Mijn voormalige partner heeft mij in een sociaal isolement gedwongen. Contact met vrienden en familie werd mij verboden. De scheiding is nu formeel rond. Met behulp van Agnes leer ik opnieuw op eigen benen te staan.” “Ik voelde bij Bianca dat zij heel veel angst in haar lichaam had”, vertelt Agnes. “Letterlijk en figuurlijk. Ik kon en mocht haar bijvoorbeeld niet aanraken. Door veel met haar te praten heb ik haar vertrouwen gewonnen en kon ik met haar op pad om ook het vertrouwen in andere mensen

terug te vinden. Haar eigenwaarde was weggevaagd. Bianca zwom in een zwemband zonder kantjes. Die kantjes hebben we opnieuw opgebouwd. Ze kan zich vasthouden aan andere mensen en daardoor weer zichzelf zijn.” Ook bij de opvoeding van de kinderen kreeg Bianca tips van Agnes. “Bianca was te veel bezig met het beschermen van haar eigen kinderen. Heel begrijpelijk voor een moeder, maar kinderen hebben ook grenzen nodig. Als je kinderen geen grenzen stelt, gaan ze jouw leven leiden en kun je niet jezelf zijn. Terwijl Bianca juist daar zo heel hard naar op zoek was.”

Een van de acht Humanitas is een van de acht kernleden van Coalitie Erbij. In deze coalitie maken landelijke organisaties in de zorg- en welzijnssector samen een vuist tegen eenzaamheid in Nederland. Het ministerie van VWS steunt het samenwerkings­ verband Coalitie Erbij. Benieuwd naar de activiteiten van Humanitas bij in jouw de buurt? Kijk op www.humanitas.nl

19


Tekst: Kees Kaptein Foto’s: René Verleg

Tweegesprek

‘Nog steeds bijzonder dat het zo vloeiend verlopen is’ Samen met het veld. Bij de Rijksoverheid hoor je dat steeds vaker als het om grote programma’s en maatschappelijke vraagstukken gaat. Ook bij het programma ‘Aanpak verwarde personen’ is gekozen voor een ‘Aanjaagteam’ met mensen uit het veld. Burgemeester van Alphen aan den Rijn en voorzitter van het team Liesbeth Spies en VWS-projectleider Youp van Zorge vertellen elk vanuit hun eigen perspectief wat de voordelen zijn van zo’n constructie. “We zouden vaker op deze manier moeten werken.” ‘Aanpak’ en ‘aanjagen’: het zijn woorden die in combinatie met ‘verwarde mensen’ niet op ieders waardering konden rekenen. Maar alternatieven als ‘taskforce’ zijn ook niet aantrekkelijk. En bovendien heeft het de nodige publiciteit opgeleverd. Het onderwerp ‘verwarde personen’ is sowieso een onderwerp waar mensen snel op aanslaan. Maar waar gaat het eigenlijk over?

Youp van Zorge: “Dat was ook ons probleem: dat wisten we niet precies. Wel kwamen de laatste jaren steeds meer signalen dat het aantal incidenten met mensen met verward gedrag toenam. Vooral van de politie, die daardoor hun capaciteit moest inzetten voor oneigenlijke taken. Daar kwam dan nog het onderzoek naar de moord op Els Borst bij, waardoor de vraag om actie nog verder toenam. We kwamen er al snel achter dat we op dit probleem geen grip zouden krijgen, als we alleen vanuit ‘Den Haag’ acteerden. Daarvoor is het te complex en ligt de uitvoering te veel bij partijen in het lokale domein. Om die reden stelden we het ‘Aanjaagteam’ in. We wilden snel in kaart brengen om welk probleem het precies gaat.’ Liesbeth Spies: “In Alphen zie ik ook wat in heel Nederland lijkt te gebeuren: de kale politiecijfers geven aan dat het aantal meldingen over mensen met verward gedrag sinds 2011 elk jaar met 10 tot 15 %

is toegenomen, tot 65.000 meldingen in 2015. Vaak mensen die geen strafrechtelijk achtergrond hebben. Die mensen zijn ziek en hebben zorg nodig.”

“In Alphen zie ik wat ook in heel Nederland gebeurt” Zorg en welzijn, dat moet de gemeente sinds 1 januari 2015 toch leveren? Waarom moet de Rijksoverheid daarbij betrokken zijn? Youp van Zorge: “Die discussie is er op het departement ook wel geweest. In de gemeenten komen alle relevante domeinen bij elkaar: zorg en veiligheid, maar ook werk, wonen en inkomen. Ook daarom hebben we gekozen voor dit ‘Aanjaagteam’; met mensen die het

YOUP VAN ZORGE is projectleider ‘Gedwongen Zorg’ bij de directie Curatieve Zorg. Daarvoor was hij als projectleider en coördinerend beleidsmedewerker vanaf 1999 betrokken bij verschillende grote VWS-projecten, zoals Decentralisatie jGGZ, Ervaren regeldruk en Kwaliteit.

20 Diagonaal november 2016


probleem vanuit de eigen praktijk kennen. Maar niet alle problemen kunnen op lokaal niveau worden opgelost. Soms zijn er aanpassingen nodig op systeemniveau. Zo zijn wij nu bezig met een regeling voor onverzekerden.” Liesbeth Spies: “Het is ontzettend belangrijk geweest dat het Rijk heeft erkend dat het een maatschappelijk probleem met hoge urgentie is. En het commitment van de bewindspersonen heeft ook geholpen. Dat momentum is nodig op het onderwerp op de agenda te zetten en te houden, ook voor de komende jaren. Waar maak je dat mee, dat er vlak voor de verkiezingen nog mensen en middelen beschikbaar worden gesteld?” Heeft het goed uitgepakt, dat ‘Aanjaagteam’? Liesbeth Spies: “Ik denk dat het voor de Rijksoverheid vaker een formule voor succes kan zijn. We hebben dat team uit allerlei mensen samengesteld: GGZ, politie, OM, gemeenten en zorgverzekeraars, en natuurlijk ook iemand die vanuit het perspectief van cliënten en hun naasten deelnam. Daardoor was het ook van niemand en konden we overal en nergens op de deur kloppen. Het is belangrijk dat je dat ontkokert, zonder bureaucratie en losgehaakt van institutionele belangenbehartiging kunt doen.” Youp van Zorge: “Eerst was er een overleg van VWS met alle veldpartijen over deze problematiek, maar het ‘Aanjaagteam’ heeft dat overgenomen en het zelfs nog

groter gemaakt. Dáár ontstond het gesprek over het probleem én wat we er gezamenlijk aan kunnen doen. Ik vond dat een hele goede manier. Als je het vanuit het Rijk organiseert, blijft iedereen naar ons kijken en gaat men weer over tot de orde van de dag. Het team was zodoende een heel goede verbinder.”

“Als je dit vanuit het Rijk organiseert, blijft iedereen naar ons kijken” Hoe was de samenwerking tussen het Aanjaagteam en VWS? Liesbeth Spies: “Goed, maar het was ook wel eens spannend. Kijk, wij hebben de vaart er flink in gehouden en als het dan vier maanden duurde voordat de ministers met een reactie kwamen op onze tussenrapportage, dan dachten wij wel: wat duurt dat láng! Iedereen moet leveren, gemeente, GGZ-instellingen, de zorgverzekeraars, en VWS dus ook. Als je dat dan niet direct doet, komt je geloofwaardigheid in het geding.” Youp van Zorge: “Ik denk dat wij beter moeten communiceren als er zich zoiets voordoet. Want het is op zich goed uit te leggen waarom bepaalde zaken zo lang kunnen duren. Te vaak werken we maar door zonder de buitenwereld te vertellen waar we mee bezig zijn.”

Liesbeth Spies: “Met alle respect: als je iets moet regelen met 19 gemeenten in een veiligheidsregio, is dat ook niet zo eenvoudig.” Youp van Zorge: “Heb je de indruk dat wij daar te gemakkelijk over denken?” Liesbeth Spies: “Soms wel, ja. Daarom is het ook zo fijn dat er een team is waarin alle kennis en kunde op lokaal en nationaal niveau is samengebracht. Want ik moet bij de gemeenteraad natuurlijk net zo hard knokken als Edith Schippers in de ministerraad.” De samenwerking tussen Rijk en het veld moet dus naar een nog hoger niveau? Youp van Zorge: “Ja, van de strikte scheiding tussen Rijk en veld moeten we eigenlijk af. We moeten het samen doen.” Liesbeth Spies: “Want over twee jaar moet er een landsdekkende, sluitende aanpak geïmplementeerd zijn, waarbij iedereen zijn aandeel moet leveren. Daarom ben ik zo blij met dat het ‘Aanjaagteam’ nog twee jaar door gaat. Daar spreekt ook vanuit het Rijk de erkenning uit: het is niet klaar, maar dit is wel de manier waarop we door moeten gaan. Ik vind het nog steeds bijzonder dat het zo vloeiend verlopen is.”

LIESBETH SPIES is burgemeester van Alphen aan den Rijn en was tot september voorzitter van het Aanjaagteam verwarde mensen. Ze is onder andere minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en interimvoorzitter van het CDA geweest.

21


Ook VWS

Nieuws van de partners van VWS samenstelling: Barbara Kuethe

ZonMw

Suïcidepreventie en depressie

RIVM

Meeste eenzaamheid in zuidwesten Nederland Eenzaamheid en depressiviteit komt in Nederland het meest voor bij mensen die wonen in Zeeland en de regio Rotterdam-Rijnmond. Dat blijkt uit cijfers over volksgezondheid en zorg van VZinfo. VZinfo is een product van het RIVM en het vervangt het Nationaal Kompas en de Zorgatlas. Meer informatie op: www.volksgezondheidenzorg.info

ZonMw

Onderzoek dementie ZonMw onderzoekt de vorderingen in de behandelingen tegen dementie. Waar staat de wetenschap over 5 jaar? ZonMw geeft een korte stand van zaken aan de hand van onderzoek uit het onderzoeks- en innovatieprogramma Memorabel, onderdeel van het Deltaplan Dementie. Meer informatie op: www.zonmw.nl

22 Diagonaal november 2016

Vroeg opsporen van depressieve klachten leidt tot sneller ingrijpen waarmee erger kan worden voorkomen. ZonMw geeft daarom dit najaar 3 miljoen euro subsidie aan onderzoek naar depressie, met speciale aandacht voor jonge vrouwen en adolescenten. De onderzoeken variëren van kleine praktijkgerichte innovaties tot grootschalige langlopende onderzoeken. Verder starten dit jaar tien onderzoeken waarin een integrale aanpak en samenwerking rond suïcidepreventie centraal staat. Meer informatie op: www.zonmw.nl/ggz


Cartoon: Tom Janssen

Beslommeringen

Tijd als oplossing VWS’ers Linda Hilhorst en Tjebbe Ypma schrijven om en om over hun beslommeringen bij het ministerie

Eenzaamheid is een actueel onderwerp. De ene politieke partij legde onlangs een verband tussen bezuinigingen en toenemende eenzaamheid, de andere stelde het stopzetten van de tijd voor, als oplossing voor eenzaamheid. Wat nu daarvan te denken... De Grieken hebben twee verschillende woorden voor tijd. Chronos en Kairos. Chronos is de tijd, het schema, de tijd van de klok. Chronos is het op tijd zijn, de tijd die in een vast ritme voortgaat en geen rekening

houdt met onze wensen. Het dwingt ons in een schema. Het gaat ofwel te snel voorbij waardoor we niet meer jong zijn. Ofwel te langzaam... waardoor we hem eindeloos aanstaren en het einde nooit lijkt te komen. Kairos is een interval in die tijd, in de Chronos. De Chronos moet worden opgebroken en stilgezet zodat er ruimte is voor Kairos (zodat er tijd is). Kairos is een vriend van de mens. Kairos is het juiste moment, het ‘tijd hebben voor elkaar’, het samen doorbrengen van tijd, de tijd die vliegt, die waardevol is. Kairos is

niet bij wet te regelen en niet in minuten of door beleid vast te stellen. Kairos ontstaat. Ik denk dat het een juiste analyse is dat alle mensen, en vooral eenzame mensen, lijden aan de Chronos. Ik denk dat we er dan ook niet zijn, met het nader invullen van de Chronos, bijvoorbeeld door activiteiten, uitjes en op tijd douchen. Om eenzaamheid te bestrijden moet er ruimte zijn om de Chronos op te breken. Voor Kairos, weliswaar. Linda Miedema - Hilhorst 23


Trudy Kamps (48) kamerbewaarder 5e etage “Mijn moeder is in april van dit jaar overleden. Nu woont mijn 89-jarige vader alleen in wat eens hun huis was. Bijna iedere week reis ik vanuit Den Haag naar Doorwerth. Soms voor een dag, soms een weekend. Mijn vader vertelde mij dat hij zich nu nog niet echt eenzaam voelt. Dat gaat misschien nog komen. Samen doen we vooral leuke dingen zoals kletsen, musea of steden bezoeken en we drinken een glaasje. Kortom, gewoon gezellig.� Foto: Studio 38c

Profile for vws#Dia

vws diagonaal 4  

vws diagonaal 4  

Profile for vws_dia
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded