Issuu on Google+

VRŠAČKE PLANINE

NATURA IN MINIMIS MAXIMA


Nad ravnicom jugoistočnog Banata izdižu se Vršačke planine. One predstavljaju samostalan i jasno izdvojen planinski masiv, dužine oko 19 kilometara, sa površinom od 170 kilometara kvadratnih, od kojih se u Srbiji nalazi 122, a u Rumuniji 48. Vršačke planine imaju lučni oblik pružanja. Kada je u pitanju izgled Vršačkih planina mogu se uočiti četiri jasno izdvojena oblika: Vršačka kula (399 metara), Lisičija glava sa svoja tri vrha (Vršački vrh 590 metara), Gudurički vrh, koji je ujedno i najviši vrh Vojvodine sa 641 metra nadmorske visine, i Donji Vršišor (463 metara), dok se između njih nalaze prostrane presedline. Za planinare zanimnjivi su još i Turska glava (402m), Đakov vrh (449m) i Kamenica. Po svom nastanku spadaju u stare gromadne planine. Izgledu Vršačkih planina doprinosi i prisustvo ostenjaka. U geološkom pogledu osnovnu planinsku masu grade stene paleozojske starosti (oko 260 miliona godina), koju okružuju neogeni sedimenti i sedimenti Panonskog mora. Vršačke planine se nalaze na području sa umereno-kontinentalnom klimom. Kao i u ostalim delovima Južnog Banata i na području Vršačkih planina dominantan je jugoistočni vetar – košava, koji se javlja početkom jeseni i proleća. Vršačke planine karakterišu stalna vazdušna strujanja, sedam vrsta vetrova, više vrsta stena , šumski izvori i potoci i velike plantaže vinograda.


„Bilo sa koje strane da se putnik približava vršačkom predelu iz daljine će ugledati Vršačke planine i njihove vrhove što se nižu u nekoj plavičastoj izmaglici, koja označava granicu ravnice, sam obod Panonske nizije, tačku na kojoj se sa nekadašnjeg dna Panonskog mora diže ka površini ostatka starog panonskog kopna. Pogled na ove planine, odakle god da se stiže, pokazuje ceo njihov profil, sa sedam vrhova, ali najviše zadržava pažnju posmatrača na staru tvrđavu iznad grada. Od pamtiveka na tom mestu, ona je simbol i inspiracija ovdašnjeg sveta i za nju se vezuju predanja, legende i priče koje su prenošene kroz generacije, ali i pesme od vremena narodnog pesnika do dana današnjeg. Postoji i drugi pogled, onaj od gore na ravnicu i on je dvostruk – jedan prema jugu, ka Dunavu, jednom celovitom blago ustalasanom predelu koji je ograničen Vršačkim planinama sa severa, Deliblatskom peščarom sa zapada, banatskim planinama sa istoka i Dunavom sa juga, i drugi pogled – ka zapadu i severu prema ravnom Banatu, koji kao da se pruža do beskraja, ka onoj imaginarnoj Hiperboreji o kojoj je pisao Banaćanin Miloš Crnjanski. Sa tog vrha može se lepo videti i kako je dole, u podnožju tvrđave, smešten grad, koji u obliku velike potkovice obuhvata južnu, zapadnu i severnu stranu gorja, ali i penje se uz njih s težnjom da se popne do samog vrha, čak do stare tvrđave.“ Piše o Vršcu i Vršačkom bregu Dušan Belča i nastavlja: „I samo malo njih može da se doseti da je i ovaj grad zbog tog vrha i dobio naziv Vršac, iako je u davna vremena imao i naziv Podvršac, kao grad koji se smestio ispod vrha. O tom pogledu, kako je privlačio i očaravao putnike imamo zapise još iz starih vremena.“ Treba li lepše pozivnice, da sami dođete i upoznate ovo blago.

POGLEDAJ OSETI UDAHNI DOTAKNI DOSEGNI UŽIVAJ SAČUVAJ


POGLEDAJ BANATSKU RAVNICU Sa dve crkve u pozadini, popločan kamenom kockom iz vremena Turaka, uređeni vidikovac, sa elektronskim durbinom pruža nezaboravan pogled na Vršac i njegovu okolinu, ravnicu koja se u daljini utapa u nebo. Izuzetan prizor postaje posebno interesantan u predvečerje, kad se u daljini sunce približava zalasku u mnogo jarkih boja, a gradske ulice i trgovi blješte svetlom.

foto: Jelena Gorički


foto: Aleksandar Čupić

Od gradskog jezgra do vidikovca vode kamene stepenice, duž kojih postoji veći broj terasa sa klupama na kojima se možete odmorite. Ovo neobično stepenište krase stubovi sa reljefima, takozvani krajputaši.

Na Guduričkom vrhu, , najvišem vrhu Vojvodine, nadmorske visine 641 metar, od pre nekoliko godina postoji drvena vidikovac kula, koja će pogled sa krova Vojvodine učiniti još upečatljivijim. Šuma u okolini, široka i prostrana ravnica koja kao da se „penje u nebo“...


OSETI DUH DAVNINA

Manastir Mesić je verovatno najstariji srpski manastir u Banatu. Narodno i crkveno predanje pominju učenike Sv. Save kao njegove osnivače, a neki istoričari veruju da je možda još stariji. Arhitektura crkve je tradicionalna, raškog stila – jednobrodna građevina sa kupolom i pravougaonim pevnicama uz uticaje moravskog stila gradnje. Manastir je u više navrata bio paljen i pljačkan od strane Turaka. Konačnu obnovu doživljava krajem osamnaestog veka, kada je sazidan novi konak u klasicističkom stilu. Značajan je po svom zidnom slikarstvu, koji čine tri sloja fresaka nastalih od 16. do 19. veka i predstavljaju važan dokument istorijskih i

društvenih promena na ovim prostorima. Mesićki hram, pored velikog broja ikona krasi i jedna kojoj se pridaje čudotvorna moć – Bogorodica Dostojno jest, poreklom sa Atosa, a u manastiru je od 1803. godine. Svake godine, na praznik Dostojno jest, u noći između 23. i 24. juna dolaze vernici na bdenije, dovode pred ikonu bolesne radi molitve i ozdravljenja.

Kad se od Vršca krene ka Guduričkom vrhu, krovu Vojvodine, nailazi se na manastir koji je u 15. veku osnovao despot Jovan Branković. Kao posledica crkvenih reformi Marije Terezije, 1777. godine, manastir je ugašen, a 1995. godine temeljnu obnovu započeo je tadašnji episkop banatski Hrizostom. Manastirski zvonik građen je po ugledu na pirg Svetog Save u Hilandaru, doksati i prozori na konaku u stilu su svetosavskog graditeljstva. Crkva je posvećena Premudrosti Božije (Prepolovljenje Pedesetnice).


Nedaleko od najstarije nalazi se najmlađi sakralni objekat u Vršcu, hram Svetog Teodora građen od 1997. do 2003. godine. Jednobrodna građevina neovizantijskog stila, centralnog tipa sa šestouganom kupolom koja se ističe, kao i visoka kula – zvonik, pored hrama, posvećena je Svetom Teodoru Vršačkom. Vršački Vladika Teodor Nestorović bio je vođa velike Banatske bune, u kojoj su Srbi iz ovih krajeva pod barjakom sa likom Sv. Save digli protiv Turaka. Po propasti ustanka uhvaćen je i odran „na meh“ (živom mu je oderana

koža). 1994. godine Vladika Teodor je kanonizovan i od tada je Vršac jedini grad u Srbiji, koji ima svetitelja koji nosi

ime grada.

U hramu Svetog Teodora nalazi se verna reprodukcija čudotvorne ikone Presvete Bogorodice Trojeručice, izrađene u Srpskoj carskoj lavri Manastiru Hilandaru. Želja darodavca ove divne Bogorodičine ikone jeste da ona sa Vršačkog brega, uz molitve Svetog Teodora Vršačkog, molitveno bdi i šalje blagoslov Božiji širom Eparhije banatske.

Najstariji rimokatolički hram u gradu i najstarija sačuvana građevina, posle Kule je kapela Svetog Krsta, na brdu Misa, iznad grada. Građena je od 1720. do 1728. godine. Od tad do danas mesto je okupljanja hodočasnika iz celog Banata. Ova stara bogomolja predstavlja zaštićeni spomenik kulture. Do nje je nekada vodio Križni put, od koga su još neki stubovi sačuvani. Poduže kameno stepenište, sa odmorištima, osmišljeno je kao put Hristove golgote, koji se završava crkvicom na vrhu i prelepim vidikovcem.


OSETI MIRIS PROŠLOSTI

„Tvrđava se nalazi na jednom bregu koji „dopire do neba“, izgrađena je u obliku badema i to je lepa građevina od kamena, koja je pak na nekim mestima tako oštećena, da u zimskim danima pastiri u nju kroz razvaline uteruju ovce. U njoj ne obitavaju ljudi. Od tvrđave može se videti u daljini 7 dana konaka.“ Ovako 1664. o Kuli piše turski putopisac Evlija Čelebija. Istočno od grada, na brdu koje dominira nad ravnicom, iz vremena srpskog despota Đurađa Brankovića, negde posle 1439, godine datira utvrđenje koje i do današnjeg dana predstavlja simbol grada – Vršačka kula. Zamak Brankovića, kasnije pretvoren u turski vojni objekat, pod čijim je bedemima Janko Halabura obezglavio turskog zapovednika, razrušen je po potpisivanju Karlovačkog mira. Njegovo obnavljanje pokušano je u više navrata, prvi put 1894. godine, pod vođstvom Feliksa Milekera. Danas se radi obimna rekonstrukcija, prema prvobitnom spoljnom izgledu, koja je u završnoj fazi. Uskoro će posetioci moći da uživaju u različitim sadržajima i unutar zidina tvrđave.


Kad sa brda Misa krenete peške ka Kuli, stazom kroz šumu, negde na pola puta zelenilo šume preseći će bela fasada nekadašnjeg “Društva za čuvanje zdravlja i prirodno lečenje vazduhom i suncem”. Osnovano je 1894 godine, po metodama švajcarskog lekara doktora Arnolda Riklija. Riklijaneri su izazivali različite komentare u to doba jer su se sunčali obnaženi. Na vreme čuvenih riklijanera i danas podsećaju muška i ženska stena, a sa terase i krova zgrade društva pruža se još jedan idiličan pogled na grad i okolinu.


UDAHNI MIRISE PRIRODE

Vršačke planine, poznate po raznovrsnoj flori i blagotvornoj klimi pogoduju svim vrstama odmora i rekreacije. Uređene pešačke staze stare preko 200 godina prolaze kroz živopisni šumski ambijent. Šetajući možete uživati u aromatičnim mirisima planinskog rastinja, leti u beskraju zelenila, a zimi u idiličnim snežnim pejzažima.


Među planinarima dobro je poznata Vršačka transverzala, dugačka 39 kilometara sa 8 kontrolnih tačaka.


Žbunasta mišjakinja Predeli iznad 250 metara obrasli su šumom mešovitog sastava u kojima preovlađuju lipa, hrast, cer, jasen i bagrem. Padine Vršačkih planina od ranog proleća pokrivene su cvetovima različitih biljaka, koje se smenjuju počev od kukureka i visibabe. Potom slede jagorčevina i jaglika, a za njima sasa i šumska sasa, mnoge proletnje lukovice. Sve do jeseni smenjuju se razne cvetne vrste kampanule (zvončići) koji rastu na ivicama šuma. Od svog proletnjeg bilja najmirisnije su ljubičice. Vršačke planine mogu da se pohvale i sa tri vrste orhideja i tri vrste perunika. Posebnu, veliku grupu biljaka čine usnatice od kojih se ističu četiri vrste kadulje, matičnjak, mravinac, koje karakterišu njihovi mirisi i lekovite supstance. Među njima najčuvenija je majčina dušica.

Zvončić

Visoka jagorčevina

Orhideja

Panonska majčina dušica

Jevrejski dukat


U ovom kraju borave i mnogi sisari – srne, divlje svinje, lisice, jazavci, zečevi. Poznato je da u šumama i okolini borave veverice, kune, puhovi, rovčice, ježevi i druge sitne životinje. Pored ptica i sisara interesantni su i gmizavci, zanimljiva grupa vodozemaca, leptira i insekata.

Daždevnjak

Srndać

Kuna belica


DOTAKNI NEBO

Na Vršačkim planinama mogu se videti oko 150 vrsta ptica, u zavisnosti od godišnjeg doba. Ključno mesto zauzimaju ptice grabljivice, a tu spadaju, orao zmijar, orao kliktaš, orao krstaš, banatski soko, soko lastavičar i obična vetruša. U ovom predelu živi i nekoliko vrsta sova poput male ušare, ćuka, kukumavke, šumske sove, kukuvije, a nedavno se ovde nastanila i uralska-dugorepa sova, povremeno se pojavljuje i buljina. Vršačke planine su 2000. godine postale međunarodno značajno stanište ptica u Evropi čime je na najbolji način priznata globalna vrednost ptica ovog područja. Raznolikost i bogatstvo ptičijih vrsta čini Vršačke planine interesantnom destinacijom za sve ljubitelje birdwatching-a.

Siva vetruška

Osičar

Mišar

Vetruška


Različiti vetrovi koji duvaju na ovim prostorima i nekoliko pogodnih poletišta idealno su mesto za paraglajding. Zbog ovih prirodnih karakteristika Vršac je često domaćin različitim takmičenjima u ovom sportu. Za turiste koji žele da bez obuke uživaju u pogledu na Vršac i okolinu, sa neba, tu su iskusni instruktori sa tandem paraglajderima.


DOSEGNI SVOJE GRANICE


Free climbing ili slobodno penjanje sport je koji je poslednjih godina u ekspanziji. Za razliku od veštačkih stena koje možete naći u većim sportsko-rekreativnim centrima, Vršačke planine su jedino mesto u Srbiji sa prirodnim suvim stenama pogodnim za ovaj sport. Svi oni koji žele da oprobaju svoje sposobnosti u ovoj disciplini, mogu to uraditi uz stručnu pomoć i opremu kluba Izazov.


UŽIVAJ I OPUSTI SE

Planinarski dom Široko bilo i Dom Crvenog krsta objekti su u kojima možete prespavati, osvežiti, dobro jesti i odmoriti, tokom boravka na Vršačkim planinama.

Klub ekstremnih sportova “Izazov”


Turistički informativni centar Vršačke planine, nalazi se na okretnici, kod Kule i otvoren je od marta do decembra,od 10 do 17 časova. Mesto je gde se možete odmoriti, predahnuti, kupiti originalne, autentične suvenire, koji će vas podsećati na nezaboravni doživljaj Vršca i Vršačkih planina. Ljubazno osoblje tu je da vam pruži sve potreben informacije, kako o bregu, tako i o ostalim sadržajima u okolini, prospekte i brošure, koji će vam pomoći da bliže upoznate destinaciju. Za sve zainteresovane grupe postoji i mogućnost angažovanja lokalnog turističkog informatora, za obilazak Vršačkog utvrđenja.


DOGAĐAJI NA VRŠAČKIM PLANINAMA 02. januar

TRADICIONALNI USPON NA LISIČIJU GLAVU Organizatori: PSD Vršačka kula i PSD Železničar

26. januar

SVETOSAVSKI USPON NA GUDURIČKI VRH Organizator: PSD Železničar

21-22. jul

NOĆNI USPON NA KROV VOJVODINE Organizator: PSD Železničar

28. avgust - 01. septembar FESTIVAL MUZIKE, EKSTREMNIHSPORTOVA I PODIZANJA SVESTI OMLADINE

“COUNTRYSIDE JAM 2013” Organizator: Udruženje ekstremnih sportista "Exiles"

29-30. mart

12. DAN ZAŠTITE PRIRODE VRŠAČKIH PLANINA JUŽNOG BANATA Organizator: GEA - prirodnjačko društvo

05-07. april

VRŠAČKA TRANSFERZALA I TREKING LIGA VOJVODINE - PRVO KOLO Organizator: PSD Vršačka kula

19-22. septembar PREDEVROPSKO PRVENSTVO U PARAGLAJDINGU I DRŽAVNO PRVENSTVO U PRECIZNOM SLETANJU NA CILJ PARAGLAJDEROM

SVETSKI KUP Organizator: Paraglajding klub „Berkut“

19. septembar

NAJAVA GROŽĐEBALA april

KUP SRBIJE U PARAGLAJDINGU Tel: 013 838 657 e-mail: domcrvenogkrsta@hemo.net sajt: www.domcrvenogkrsta.co.rs

01. maj

USPON NA GUDURIČKI VRH Organizator: Turistička organizacija opštine Vršac

29. jun

VIDOVDANSKI KUP U ORIJENTIRINGU Organizator: POK Kompas Vršac

Organizator: Turistička organizacija opštine Vršac

21. septembar

USPON NA GUDURIČKI VRH Organizator: Turistička organizacija opštine Vršac

druga polovina septembra TRKA U BRDSKOM BICIKLIZMU

7. VRŠAČKI IZAZOV Organizatori: KES „Izazov“ i Hotel „Srbija“


05. oktobar

09-12. oktobar

TAKMIČENJE U NOĆNOM ORIJENTIRINGU

ERA KONFERENCIJA - ŠETNJA KROZ SRBIJU

Organizator: POK Kompas Vršac

Organizatori: PD Srbije, PSD Vojvodine, Opština Vršac, Turistička organizacija opštine Vršac i Hotel „Srbija“

04-06. oktobar

JESENJI USPON NA GUDURIČKI VRH Organizator: PSD Vršačka kula

17. novembar

USPON NA GUDURIČKI VRH Organizator: PSD Vršačka kula

Kontakti: Turistička organizacija opštine Vršac

tel: 013 831 055, 832 999 tel/faks: 013 838 050 toovrsac013@yahoo.com, www.to.vrsac.com

Turistički informativni centar – Vršačke planine tel: 013 830 492 tic.vsplanine@gmail.com

Klub ekstremnih sportova „Izazov“

Klub ekstremnih sportista "Exiles" tel: 060 356 06 66 www.countrysidejam.rs

Paraglajding klub „Berkut“ tel: 063 712 07 65 paragliding.vrsac@gmail.com

POK Kompas

tel: 064 677 63 48

tel: 063 102 15 90, 062 777 909, 065 444 88 18 klubizazov@gmail.com www.facebook.com/klubizazov

PSD Vršačka kula

Dom Crvenog krsta

tel: 063 88 32 768

Topovski put bb tel: 013 838 657 www.domcrvenogkrsta.co.rs

tel: 013 836 674

PSD Železničar

Planinarski dom “Široko bilo” tel: 013 836 674, 064 154 15 45


SAČUVAJ PRIRODU ZA ONE KOJI DOLAZE

Zahvaljujući svom jedinstvenom položaju u banatskoj niziji, raznovrsnosti flore i faune, lepim pejzažima i vidikovcima, veći deo područja Vršačkih planina je 1982. godine zaštićen kao Park prirode, a od 2005. godine i kao Predeo izuzetnih odlika na 4.408 hetara, od čega 190 hektara u prvom stepenu zaštite.


Izdavač: Turistička organizacija opštine Vršac Fotografije: Milivoj Vučanović, Foto klub “Vršac”, Klub “Izazov” Dizajn: Stanislav Suhecki - Tehnološki Park Vršac Vršac, 2013.



Vrsacke planine