Page 1

ZIJ-wint

Nr. 2 - 2015

Vereniging Vrouwen Zeilen


Voor vrouwen die beter en zelfstandiger willen zeilen - al 30 jaar. Voor zeilsters met enige tot zeer veel ervaring, met of zonder eigen boot. Wil je meer weten over de VVZ, kijk dan op www.vrouwenzeilen.nl

IJsselmeer- & Lustrumweekend, 12 - 13 september 2015, foto door Yolanda de Kwant Foto voorpagina: IJsselmeer- & Lustrumweekend, 12 - 13 september 2015, foto door Gon Voorham


ZIJ-wint ZIJ-wint

30e jaargang, nummer 2 - 2015

Inhoudsopgave Pag. 2. 3. 4. 5. 6. 8. 10. 14. 16. 20. 24. 28. 32. 34. 35. 38. 41. 44. 45. 46. 50. 54. 56.

Inhoud Algemene gegevens Van het bestuur Van de redactie Van de ledenadministratie Traileren De VVZ op de Dehlerclubdag Een Zeilverhaal, deel 2 Waarom ik soms toch een man nodig heb aan boord Zeelandweekend Binnenlopers Anodes 24-uursrace IJsselmeerweekend Oefendagen 2.0 Boekenrubriek Een Brandarisrace in oneliners KABOEM!!! “Ter lering ende vermaeck”: De dader is niet thuis Handigheidjes aan boord: Boegbescherming Naar de Oost-Zweedse scheren (en weer terug) De kortste weg van A naar B is geen rechte lijn Examenvragen TKN Au bain Mari-an: Eton Mess

Colofon ZIJ-wint is het verenigingsblad van de Vereniging Vrouwen Zeilen, opgericht 1 februari 1985, en verschijnt twee maal per jaar. Redactie: José Groen, Maira van Helvoirt, Ellen Pont, Ada Snaayer, Heske van der Vossen, E-mail: bladredactie@vrouwenzeilen.nl Aan dit blad werd meegewerkt door een groot aantal leden. De redactie is altijd geïnteresseerd in artikelen en foto’s. Stuur je kopij naar bladredactie@vrouwenzeilen.nl.

Nummer 2 / 2015 - 1


ZIJ-wint Bestuur Voorzitter:

Rosalind Post van der Molen voorzitter@vrouwenzeilen.nl

Secretaris:

José Groen secretaris@vrouwenzeilen.nl

Penningmeester:

Annette Oud penningmeester@vrouwenzeilen.nl

Evenementen:

Gon Voorham evenementen@vrouwenzeilen.nl

Communicatie en PR:

Marijke Edelman communicatie@vrouwenzeilen.nl

Ledenadministratie:

José Groen secretaris@vrouwenzeilen.nl  

Webmaster:   

Marijke Edelman   communicatie@vrouwenzeilen.nl

Bank- en overige gegevens VVZ KvK nr: 816612158 NL91 INGB 0001 0020 41 BIC/SWIFT: INGBNL2A 

Adverteren? Wilt u adverteren in ZIJ-wint? Dat kan! Een kwart pagina, halve pagina of hele pagina, in zwart-wit of kleur. Eenmalig of voor een heel jaar (2x). Ook een advertorial is mogelijk. Tarieven variëren van € 22 (een kwart pagina, zwart-wit, eenmalig) tot € 200 (een hele pagina, in kleur, voor een heel jaar). De redactie vertelt u graag meer over de mogelijkheden. Neem contact op via bladredactie@vrouwenzeilen.nl.

2 - Nummer 2 / 2015


ZIJ-wint Van het bestuur

Dertig jaar Vereniging Vrouwen Zeilen

A

ls ik terugkijk op dit afgelopen Lustrumjaar denk ik dat we uiterst tevreden mogen zijn.

We zijn 30 jaar jong, springlevend, vol enthousiasme, groeiende en hebben dankzij goede PR inmiddels een steeds bredere bekendheid in zeilend Nederland. Blijft er nog wat te wensen over?... zeker! Ook ik heb geleerd blij te zijn met wat er is en ervan te genieten‌ alleen, er kan altijd een volgende stap gezet worden, een nieuwe stip aan de horizon, ook voor VVZ. Dat onderscheidt ons, anticiperen op dat wat komt en dat wat we willen laten komen. Een club die er voor iedereen is, jong en oud en die zeilevenementen organiseert die passen bij de verschillende ambitieniveaus van onze leden. Een verbinding aangaan met buitenlandse vrouwen-zeilverenigingen om ook bij en met elkaar te kunnen zeilen. Zo leven er misschien veel meer ideeÍn onder de leden waar het bestuur mee verder kan. Wij bouwen immers samen aan Vereniging Vrouwen Zeilen. Mijn voorzittersperiode loopt nu na zes jaar ten einde. Met veel plezier kijk ik terug op deze jaren, want waar VVZ nu staat, dat hebben wij wel met elkaar

gefixt. Met het bestuur als team en de leden als inspiratiebron en ondersteuning maken we de VVZ toekomstproof. Hiervoor mijn grote dank. Tijdens de ALV op 30 januari 2016 zal ik de voorzittershamer overdragen aan mijn opvolgster in het vertrouwen dat ook zij die ondersteuning en inspiratie zal ervaren. Rest mij, mede namens het bestuur, iedereen die VVZ een warm hart toedraagt hele liefdevolle feestdagen toe te wensen en een gezond en inspirerend 2016. Rosalind Post van der Molen voorzitter

Nummer 2 / 2015 - 3


ZIJ-wint Van de redactie

Van de redactie

D

e winter staat weer voor de deur, tijd om terug kijken op een mooi en bewogen zeilseizoen. Het jaar waarin de VVZ haar 30 jarig jubileum vierde. Dankzij de inzet van veel betrokken en actieve leden werd dit opnieuw een jaar vol diverse activiteiten, met als hoogtepunt een Jubileum IJsselmeer Weekend. Er werd weer volop aan de presentatie naar buiten gewerkt. Het resultaat is ernaar, nieuwe jonge leden melden zich aan. De volgende 30 jaar zien we dan ook vol vertrouwen tegemoet. Meer hierover lees je in het interview dat de Dehler Club Nederland had met onze Marijke Edelman. Dat onze vereniging steeds weer een goede balans vindt tussen kennisoverdracht en gezelligheid wordt onder meer geïllustreerd in het verslag van de Waddentocht en de 24-uursrace. Als je zeilt heb je ook met andere zaken te maken dan alleen vaarplezier. Onderhoud is een belangrijk facet zoals blijkt uit het artikel KABOEM!!! En dat verzekeringstechnische zaken bij het zeilen ook hun aandacht vragen komt deze keer in de rubriek Ter lering ende vermaeck naar voren. Dit en nog veel meer wetenswaardigheden kan je lezen in het nummer wat voor je ligt. De meeste boten zijn alweer met hun winterslaap begonnen, maar dit kan niet

4 - Nummer 2 / 2015

gezegd worden van de VVZ. Om het volgend zeilseizoen weer voor ieder aantrekkelijk te maken en de vereniging levend te houden wordt er, als de stormen over ons land razen en we wegkruipen bij de warme kachel, veel inspanning geleverd door het bestuur, de commissies en andere actief betrokken leden. Het bestuur benadrukte in de Nieuwsbrief onlangs het belang dat andere leden de rol van terugtredende actieve leden gaan opvullen. Wij hebben er alle vertrouwen in dat dit gaat lukken. Een bekende kreet op het vaargebied is: “Varen doe je samen”. Ik zou hier aan toe willen voegen: “Varen en je vereniging levend houden doe je samen”. Namens de redactie, Ada Snaayer


ZIJ-wint Van de ledenadministratie

Ledenmutaties Nieuwe leden sinds 1 januari 2015: • Herma Brouwer • Karen Collin • Sylvia van der Heiden • Lieske van der Knaap • Deborah Mol • Petra Oudhoff • Klaasje Peters

Opgezegd in 2015: • Siets Bakker • Doris de Bruijn • Gerda Peet

Overige adresgegevens zijn te vinden op de website (www.vrouwenzeilen.nl). Naast de ZIJ-wint, die twee keer per jaar via de ouderwetse post naar de leden wordt verstuurd, communiceert het bestuur regelmatig ook via e-mail met de leden. Het bestuur heeft echter gemerkt dat niet alle e-mailadressen up-to-date zijn. Daarom het verzoek aan alle leden om te controleren of het e-mailadres dat in de ledenadministratie staat nog het juiste is. Dit kan je doen door in te loggen op de website en te gaan naar “Wijzigen NAW gegevens”. Op het tabblad “contact privé” kan je het e-mailadres vinden dat in de ledenadministratie staat. Hier kan je dat dan vervolgens zelf aanpassen. Het bestuur beschouwt het als jullie eigen verantwoordelijkheid dat deze gegevens correct zijn. Mocht je hier nog vragen over hebben, dan kan je contact opnemen met José Groen (secretaris@vrouwenzeilen.nl) of Marijke Edelman (communicatie@vrouwenzeilen.nl).

Nummer 2 / 2015 - 5


ZIJ-wint

Traileren door Ilona Weitner

A

l een kleine 40 jaar zeilen we met zeilboten die meegenomen kunnen worden op de trailer. Wij begonnen met een opblaasbare catamaran die we konden meenemen op onze vakanties naar Zuid-Frankrijk. Wat was het daar mooi. Vanaf de camping in twee uur naar St. Tropez! Onze eerste zeilboot was een Lanaverre 17, 5,15 m lang en een ophaalbaar midzwaard. We hebben met deze boot (Tom Poes 1) verschillende jaren de kust tussen Monaco en Marseille verkend. Het was kamperen zonder tentdoek. Wat waren de eilanden voor de kust prachtig. Je kon er aanleggen en overnachten, ver weg van alle drukte aan de kust. Tegenover Cannes: de eilanden St. Marguérite en St. Honorat. En verder richting Hyères de eilanden Portquerolles en Port Cros. Als je daar geluk had, en dat hadden we meestal (kleine bootjes vinden veel vlugger een plaatsje), kon je aan de steiger in plaats van aan een boei. Er was geen elektriciteit, water kon je aan de wal krijgen tussen 6 en 7 uur ‘s avonds en dan nog maar 20 liter per boot. Wat een verschil met nu. Overal vind je 6 - Nummer 2 / 2015

op zijn minst een aansluitpunt voor elektriciteit en een tappunt voor water en niet te vergeten WIFI. Het zeilen op de Middellandse zee had echter één minpunt en dat was dat er vaak geen wind was, of mistral. We hebben dan ook veel op de motor gevaren. We vonden na deze boot een Etap 20 (Tom Poes 2, 6,05 m, ophaalbare kiel), daarmee trailerden we eerst naar Zeeland. Want als je drieëneenhalve week vakantie hebt, je vertrekt van huis, steekt het IJsselmeer over om dan daarna een week vast te liggen in Enkhuizen vanwege harde wind, windkracht 7, dan is de keus gauw gemaakt. De Etap op de trailer en in één dag in Zeeland. Super toch? Met de Etap zijn we verschillende keren naar de Atlantische kust geweest. Reistijd anderhalve dag, op de camping in de boot overnachten. De boot in La Rochelle in het water, trailer in de stalling en tot over drie weken! Ook daar kun je heerlijk dagtripjes maken naar de eilanden Oléron, Ile de Ré. Een hele gewaarwording als je voor de eerste keer de lange oceaandeining voelt, als je vertrekt vanuit La Rochelle. Er werden nieuwe dingen geleerd: uitre-


ZIJ-wint kenen, wanneer je de haven in en uit kunt (3 - 7 meter tijverschil). Je moet gaan rekenen, wanneer is het hoog en laag water, hoe lang gaan we over ons tripje doen, wat is de stroming (Morbihan: tot 10 kn!) Oefening baart echter kunst en samen kwamen we er altijd uit.

Voordelen: Je bent in een of twee dagen op de plaats van bestemming. Dus meer tijd om de omgeving te verkennen. Boot op de trailer in de winterstalling: nooit kraankosten. Haven niet dichtbij je huis? Op de trailer voor je deur om in / uit te laden, schoon te maken of te klussen. Nadelen: Je moet een auto hebben die in staat is de boot te trekken. Tot 1500 kg kun je gemakkelijk trekken met een Citroën Xantia Hdi (110 pk) C5, Mazda 6, Alfa 159, Fiat Croma, Ford Mondeo enz. Als boot en auto goed beladen zijn, kun je met gemak 110 km p/u rijden. Heb je een winterstallingplaats, dan kan ’s zomers daar de trailer gestald worden.

Zo’n tien jaar geleden diende zich Grand Van aan, een tweede generatie mini Transat, een Agrion 650, 2,50 m breed met een ophaalbare kiel, onzinkbaar, soms planerend. De boot heeft waterballast, zodat het gewicht van de boot net binnen de perken blijft en we konden blijven traileren. Wat is er nog veel te zien. Afgelopen jaar voor de tweede keer naar Bretagne geweest in de buurt van de Morbihan (betekent kleine zee), die een open verbinding met de zee heeft. Als het weer te slecht is voor de Atlantische Oceaan, dan kun je je in de Morbihan heerlijk vermaken. Mooie eilandjes, waarvan Ile des Moines de bekendste is. Of je vaart door naar Vannes en Auray, zeker een bezoek waard. Zolang wij kunnen, zullen wij blijven traileren; het is onze lust en leven. En voor degenen die nu denken, ja dat is wat voor mij, is het misschien verstandig de voor- en de nadelen op een rijtje te zetten.

De boot is niet al te ruim, maar ons bed is wél 2,30 m breed. Wij hebben geen stahoogte, geen vast toilet, maar een puts. Geen natte cel voor de natte jassen. Niet al teveel bergruimte onder de banken (vanwege de waterballasttanks).

Het reisklaar maken van de boot, uit het water takelen en op de trailer vastzetten, aftuigen, mast naar beneden, alles uit de boot halen wat gewicht heeft, zoals ankers, accu en buitenboordmotor, als niets tegen zit, duurt dat zo’n 3 1⁄2 uur. Lees verder op pagina 9

Nummer 2 / 2015 - 7


ZIJ-wint De VVZ op de Dehlerclubdag door Hans van Kuijeren 14 november jl stond Marijke Edelman op de clubdag van de Dehlerclub Nederland (DCN) in een stand van de VVZ. Dit op uitnodiging van de DCN. Zij heeft bijna alle aanwezige vrouwen gesproken en voorzien van het nodige leesvoer over de VVZ. Promotie in optima forma! Het was aanleiding voor Hans van Kuijeren om Marijke te interviewen voor het DCN-clubblad. Hieronder het resultaat.

B

ij de vele stands op de DCN Clubdag op 14 november jl. was er toch ook een bijzondere stand aanwezig. Een presentatie van de al 30 jaar bestaande Vereniging Vrouwen Zeilen. Eerlijk is eerlijk, misschien treurig maar waar, uw verslaggever had er nog nooit van gehoord. Marijke Edelman bemenste de stand op uitnodiging van het organisatiecomité. Een vreemde eend in de bijt? Toch niet. De DCN kent al jaren een zekere traditie om vrouwen meer en actiever te betrekken bij het varen. Exponent daarvan zijn de succesvolle edities van 'Vrouw zoekt roer' naar analogie van het welbekende televisieprogramma 'Boer zoekt vrouw'. Bij die vaardagen worden vrouwen (overwegend partners van schippers) onder leiding van andere vrouwen uitgedaagd om hun vaardigheden in het manoeuvreren met een zeiljacht te trainen en daardoor te verbeteren. Bedoeling was om vrouwen ervaring te laten opdoen zonder (al dan niet voortijdig) te worden gecorrigeerd door hun liefhebbende echtgenoten. En ook al verliep het invaren in een box met stevige dwarswind niet altijd vlekkeloos, van je fouten leer je het meest. De VVZ wil echter verder gaan. De vereniging gaat er van uit dat aspirantleden

8 - Nummer 2 / 2015

reeds beschikken over een zekere zeilervaring en dat zij die in verenigingsverband verder willen uitbouwen, zowel in praktische als in theoretische zin. De vereniging is dus nadrukkelijk geen zeilschool. Daarvoor moet je elders zijn.

Verschuiving naar wedstrijdzeilen Lag aanvankelijk de focus vooral op het toerzeilen, de laatste jaren is er een verschuiving gaande naar het zeilen met een zekere prestatiegerichtheid. De VVZ doet niet mee aan echte wedstrijden, maar wel aan bijvoorbeeld de 24-uursrace en aan de Bénéteau Yacht Rally in Kroatië. Slechts een enkele VVZ-ster doet mee als bemanning bij clubwedstrijden op


ZIJ-wint woensdagavond. Sommige vrouwen beschikken over een eigen schip, maar het is veelal mogelijk om ook als opstapper de nodige ervaring op te doen. Door tegelijkertijd te werken aan theoretische vaardigheden zoals theoretische kustnavigatie, meteo, communicatie en techniek kunnen vrouwen zelfstandige schippers worden. Bij tijd en wijle wordt een groter zeilschip afgehuurd om ook daarin ervaring te kunnen opdoen. Waar het op plezierjachten toch nog meestal de man is die achter het roer staat zien we tegelijkertijd

in de beroepsvaart veel meer vrouwen aan het roer als er aangemeerd moet worden in sluizen of aan kades. Daar is dat dus kennelijk geen probleem. De vereniging probeert door deel te nemen aan dit soort clubactiviteiten meer bekendheid te verwerven om daarmee de interesse voor het vrouwenzeilen op te wekken. Belangstelling? Kijk op www.vrouwenzeilen.nl. Van harte aanbevolen.⚓

Vervolg van pagina 7 Het optuigen duurt ongeveer net zo lang. Alleen als je op getijwater vaart, moet je wachten op het gunstigste moment om de boot te water te laten. Wij laten de boot namelijk zelf te het water en draaien hem weer op de trailer. Soms als er geen goede helling is, laat een werf voor een paar tientjes de boot te water.

Wil je nog wat weten, mail gerust: l.weitner@tiscali.nl ⚓

Nuttige links: http://www.francecoastline.com/region5.php?Bretagne http://www.francecoastline.com/region7.php?Poitou%20-%20Charentes http://caravantrekker.nl/

Links: Halverwege de rit nog zo fris als een hoentje. Boven: Te water in Ile d’Oleron.

Nummer 2 / 2015 - 9


ZIJ-wint

Een Zeilverhaal (deel 2) door Alies Langemeijer Alies Langemeijer voer in 1983 met een Nederlands echtpaar naar Zuid-Amerika. Over alle avonturen die zij meemaakte schreef ze Een Zeilverhaal. Het eerste deel verscheen in ZIJ-wint 1-2015. We pakken de draad op als Alies afstapt in Recife en besluit een deel van de reis over land te maken

I

k besluit de bus te nemen naar boven richting Amazonegebied en bereid mij voor op een reis van enkele weken. Kom daarna (hoe dan ook) weer naar Rio. Ik begin met drie en een halve dag in een soort toerbus van zeer slechte kwaliteit over nog slechtere wegen, heb een halve zitplaats en een snurkend niet prettig riekende man naast me, die steeds verder mijn kant uithangt als ie slaapt en snurkt. Na drie en een half uur een lekke band. ‘s Nachts een busruil vanwege kapotte ruiten door opspattende stenen, een motor die het met de beste wil van iedereen niet meer deed, aardige glimlachende mensen die allemaal op de foto willen (op den duur doe ik alsof), de meesten zonder tanden, wel met bier en veel kleine kinderen. De vuile luiers worden pardoes door het open dak naar buiten geslingerd tijdens de rit. De busreis eindigt in Belem. Eén vieze grote stinkend smerige troep in deze plaats, veel kakkerlakken en kraaien en markten waar de honden likken en snuffelen aan in de bloedhete zon hangende varkens. Ik denk: Ik hoop dat dit went, al is het maar een beetje. Gelukkig heb ik drie foto’s bij me van nichtjes en neefjes, die voor de gelegenheid maar even mijn eigen kinderen zijn, anders weet ik niet hoe het met me zal gaan. Verder lieg ik dat ik journaliste ben voor een vaar-

10 - Nummer 2 / 2015

krant. Anders begrijpen ze het niet. Familie is heilig bij deze mensen. Dan doe ik iets wat me altijd zal bijblijven, Ik boek voor een vierdaagse tocht naar Manaus over de Amazone op een inlander boot. Ik moet een hangmat kopen anders kan ik niet mee op deze grote roeiboot met kajuit en motor, met plaats voor 40, maar er gaan er 200 mee. Ik koop de hangmat en als ik terugkom is de boot met al mijn bagage verdwenen. Een vrouw die mijn ongerustheid ziet zegt : “Morgenvroeg 7 uur liggen ze hier weer, ze hoeven aan de overkant niet te betalen.”

Het wordt een niet te beschrijven tocht. Iedereen hangt op, boven of onder en tegen elkaar aan, eten met diertjes, piranha’s in het water. Eén niet goed werkend toilet, alles wordt met een slang van boord gespoeld. Ik klim na verloop van tijd op het dak, maar moet van de voortdurend dronken schipper naar be-


ZIJ-wint neden, geen onderscheid, gewoon bij de massa. Prima, maar dan mag ik toch bij de bemanning op het voordek ? Met een foto van ‘mijn’ kinderen aan een touwtje om mijn nek en de bijbel (van iemand geleend) in mijn hand lukt het om daar te hangen met iets meer ruimte. Om mij heen is de natuur wonderschoon. Doodziek kom ik vier dagen later aan in een paradijs, Santarem, en maak kennis met Bernardo, een cardioloog, daar geboren en teruggekomen om er te werken. Ik heb daar ook nog een week gewerkt bij een zeer rijke gouddelversfamilie van wie de zoon met ernstige restverschijnselen na een operatie weer moest leren lopen. Een schriftje vol oefeningen in het Portugees. Iedere dag om 12.00 uur haalde Bernardo mij weer op, want dan begon de drankorgie in de familie. Bij vertrek kreeg ik een klompje goud en een vliegticket naar Ouro Preto, vlakbij Rio. Dat scheelde een slok op een reisborrel en zo ging ik weer. Ondertussen ben ik echt ziek, word voortdurend overvallen door een intense moeheid met darmkolieken. Als ik hoest zit er wat bloed bij en ik denk dus dat ik echt iets heb wat niet in orde is. De schipper durft de grote reis met mij niet aan voordat ik beter ben. We zijn dan al vertrokken uit Rio. De oudere heer is van boord en er is een ZuidAfrikaanse jongen van 22 jaar aan boord gekomen, opgepikt in de haven van Rio waar jonge jongens in kleine rubberbootjes rondvaren en zich aanbieden als bemanningslid. We liggen voor de kust voor anker vlakbij een eiland, Ile Grande, dat dezelfde functie heeft als destijds het Robbeneiland waar Nelson Mandela gevangen heeft gezeten. Met dit verschil dat hier

echte jonge criminelen zitten. Die nacht breken er 24 uit, die proberen de vaste wal te bereiken en dat lukt meestal alleen maar door een jacht te overvallen, wat twee jaar daarvoor ook inderdaad was gebeurd. Die schipper heeft het niet overleefd. Wij houden gewapend met magnesiumpistolen de wacht en de volgende dag blijken de meesten weer te zijn opgepakt. Na een bezoek aan een ziekenhuis en de diagnose, die gelukkig niet ernstig is, plus de bijbehorende pillen, kunnen we echt vertrekken. Dan begint de grote oversteek van Rio de Janeiro naar Zuid-Afrika, 3500 zeemijlen, geplande tijd 4 weken, 28 dagen... het worden er wat meer...

Verse vis, spaghetti, spaghetti, spaghetti, scrabble en yathzee, monopoly, een hoger doel was er niet en boeken... later kwam daar bij zeilen naaien... zeilen naaien... zeilen naaien. We vertrekken eigenlijk te laat in het seizoen. De eerste dagen is het nog redelijk weer, de zon schijnt, het is een graad of 20-22, weinig wind. Chris, het nieuwe bemanningslid, blijkt een wereldbeeld te hebben ontwikkeld waar wij als Europese jonge mensen wat bangig van kunnen worden. Hij weigert mee te helpen met koken, afwassen en opruimen. Ook zijn eigen troep laat hij slingeren en hij wil alleen maar zeilgerelateerde taken uitNummer 2 / 2015 - 11


ZIJ-wint voeren. Dit wordt te gek. Ik stel hem voor dat hij zijn eigen eten kookt als hij zo doorgaat. Het helpt een beetje. Ik voel me wat beter na die eerste pillen. De eerste dagen zeilen we met 3 knopen gemiddeld wat onrustig in de goede richting, daarna hebben we een dag of vier bijna windstilte, draaien om onze eigen as en schieten geen meter op. Dit is voor mijn gevoel een beetje een kink in de kabel, want ik wil graag nog zes weken in Zuid Afrika reizen. Het is mentaal een lesje in overgave. Je moet wel, dus ik besluit weer te gaan breien, een activiteit die ik op de lagere school voor het laatste heb gebezigd en hier aan boord weer heb opgepikt; de trui waar ik aan begonnen ben schiet al aardig op. Ik leer de Zuid-Afrikaanse jongen ook breien, hij is wel handig en vindt het leuk en tikt al snel aardig weg. Doordat we erg laat in het seizoen vertrokken zijn, is het wachten op slecht weer. Op 11 maart krijgen we plotseling hardere wind, snel oplopend tot 12 Bft. We kunnen niets, we hebben al een rif gezet, het lukt niet nog meer te reven. We gooien autobanden uit aan lijnen om onze vaart op deze huizenhoge zeeën af te remmen. Onszelf veilig stellen is de belangrijkste opdracht. Het is ongeveer 4 uur ‘s middags. Indrukwekkend, het lijkt wel wintersport, zo voelt het, je klimt die golven op en het schip stort aan de andere kant met enorm veel vaart weer naar beneden, je hoopt dat aan die andere kant niet ook een schip diezelfde golf beklimt. We kunnen niets meer aflezen, zitten aangelijnd en dik in het pak met zwemvesten in de kuip. De vrouw van de schipper is van de trap gevallen, we hebben haar niet gehoord, ze is onopgemerkt een uur in de kajuit over de vloer 12 - Nummer 2 / 2015

heen en weer geschoven. Een grote chaos overal, de inhoud van de kastjes ligt overal verspreid en het is urenlang heel hard werken om de controle over het schip te houden. Ineens een hard geluid boven de wind uit en we zien de fok met de val en al aan flarden gaan. Het gaat terug naar windkracht 9 en we komen een beetje bij. De golven blijven huizenhoog, en we proberen wat orde in de chaos te krijgen. Er zijn veel dingen overboord geslagen die blijkbaar niet goed vastzaten. Er is ook een hoop kapot gegaan, onder andere wat ribben van de vrouw van de schipper die waarschijnlijk flink gekneusd, misschien zelfs gebroken zijn. Ze kan nauwelijks goed doorademen, want dat geeft erg veel pijn, en dat gaat weken duren. Het is niet anders. De dagen daarna is het zeilen naaien en bijkomen. Die autobanden werken wel, ik wist niet eens dat ze aan boord

waren. En dan, als we denken dat we het ergste hebben gehad en iedereen na drie dagen weer een beetje tot rust is gekomen gebeurt het... Ik lig in mijn kooi, half 3 ‘s middags en wordt wakker van een enorme dreun en het schip dat plotseling zeer onverwachte bewegingen maakt. Het is gebeurd, denk ik, dit was het. Iedereen is wakker. De stuurman was net


ZIJ-wint de golven, zeil vastgrijpen, even wachten, golf over je heen, goed vasthouden en weer trekken, binnenhalen en weer verder knippen.

Tuig uit het water vissen

even naar binnen gegaan omdat het stortregende, het schip maakt slingerende onregelmatige bewegingen en we horen telkens iets met een hard dreunend geluid tegen de zijkant aan beuken. Als we ons aan dek geworsteld hebben zien we dat we eigenlijk volkomen stuurloos zijn geworden, de grote mast is overboord en hangt aan de lijnen over de zeereling in de nog steeds hoge zeeën. Het schip helt enorm die kant op. Een deel van de stagen hangt over het stuurwiel en stuurman Chris heeft een engeltje op zijn schouder gehad dat hem op tijd influisterde even naar binnen te gaan. Motor aan, hoe lang? Het is een drijvend casco, de satellietnavigatie is overboord, alle zeilen zijn gescheurd en hangen in het water, de hele zeereling aan stuurboordzijde is geknapt, alle stagen zijn verbogen of afgeknapt. Kappen, kappen en knippen, zorgen dat je jezelf niet aanlijnt aan iets wat overboord hangt. Redden wat er aan zeil te redden valt. Liggen, kijken en nog eens kijken naar

Dan blijkt hoe goed deze mensen zich hebben voorbereid. Hoe zeewaardig ze zijn. Gelukkig is het schip van staal, anders had niemand dit overleefd. Niet in paniek raken, doorgaan, opdrachten uitvoeren en geven, en na een paar uur zakt de mast naar de zeebodem. Ik weet niet meer hoe zwaar die was. De dochter van de zeilfamilie heeft alles in opdracht op de foto gezet. We kunnen niet meer navigeren, gelukkig weten we nog wel waar we op dat moment zijn maar na wat er gebeurd is moeten we elkaar even allemaal aankijken. Hoe is het met iedereen? Het is zo’n beetje de vijftiende dag, we liepen al flink achter op schema en we hebben nog het een en ander voor de boeg. De sextant komt tevoorschijn, voedsel wordt in zeer kleine porties verdeeld. Er is astronautenvoedsel, maar we hebben niet genoeg en niemand weet hoe dit zal gaan aflopen.⚓ Deel 3 van dit verhaal verschijnt in het volgende nummer van ZIJ-wint. Nummer 2 / 2015 - 13


ZIJ-wint Waarom ik soms toch een man nodig heb aan boord door Heske van der Vossen

O

p zaterdag en zondag 10 en 11 oktober 2015 zou het zulk mooi herfstweer worden, dat ik op donderdag besloot naar de boot te gaan. Helaas was er op zo’n korte termijn geen bemanning te krijgen, maar ik ging toch. Het zou de eerste keer van het seizoen 2015 worden dat ik weer eens alleen met mijn bootje op stap zou gaan. En voor mij werkt het net als met spieren die je niet gebruikt: de vaardigheid om alleen de boot te bemannen wordt minder als je niet blijft oefenen. En dan is de neerwaartse spiraal rond: je wordt steeds afhankelijker van de aanwezigheid van bemanning, je oefent dus niet en wordt weer meer afhankelijk etc. Dus kom op, Heske, doe je best!

Beaufort bij het wegvaren te hebben. We kennen De Kreupel wel van de lastige vragen van de wedstrijd van het IJsselmeerweekend 2015, toch? Er is niks, geen elektriciteit, geen WC, alleen een steiger binnen een ring van een lage basaltdijk en heel veel mooie wijde vergezichten rondom over het IJsselmeer. En heel veel vogels, veel gekrijs en veel poep. Maar ik geniet daar altijd heel erg van de stilte en de ruimte en van het feit dat alleen boten met weinig diepgang er kunnen aanleggen. Dat maakt dat er geen massawatertoerisme mogelijk is. Bovendien is oktober al geen watersporttopmaand. Het was er dus inderdaad stil die zaterdagmiddag: slechts twee andere boten brachten er de nacht door.

Al in de zaterdagnamiddag Windguru voorspelde wakkerde de wind tot 5 Bft een lopend windje van aan. Het was even goed 4 Beaufort uit een kijken hoe ik zou gaan aanmooie oostelijke richleggen. Als je alleen bent is ting om naar het vohet ‘t makkelijkst om je aan De Première in de leegte van De Kreupel lagerwal zachtjes tegen de geleiland De Kreupel te gaan en de volgende steiger te laten aanwaaien. dag weer terug naar Lelystad. De volIn je eentje aanleggen aan hogerwal met gende dag zou de wind in de middag dergelijke forse wind vind ik behoorlijk aanwakkeren tot 6 Beaufort. Dat zou lastig. Dus ik heb me laten leiden door geen problemen hoeven op te leveren het gemak en koos voor lagerwal. Even met twee reven en door vroeg te verflitste de gedachte langs of ik de volgentrekken, om nog zoveel mogelijk 4 en 5 de dag in mijn eentje ook weer zou kun14 - Nummer 2 / 2015


ZIJ-wint nen wegkomen van lagerwal, maar die gedachte drukte ik maar snel weer weg. Het was al zo vaak gelukt, dus waarom deze keer niet? Zo kwam ik aan lagerwal aan bakboordzijde te liggen met de wind schuin van stuurboord en een prachtig uitzicht vanuit de kajuitingang over het verre water. Van de buren lag er één aan hogerwal en midden in de nacht kwam de andere buurman aan en koos ook voor lagerwal. De hele nacht lag de boot te bewegen en kraakten de fenders tegen de huid van de boot. Aanvankelijk lukte het me dan ook niet in te slapen, ook al was ik best moe. Zo’n boot op lagerwal maakt bij flinke wind veel geluid. Bovendien maakte ik me zorgen of de fenders wel voldoende bescherming zouden bieden tegen schade. Zo lig je elk geluidje dat anders klinkt te beoordelen en ben ik er die koude heldere herfstnacht twee keer uit geweest om lijnen en fenders te controleren. Een fantastische sterrennacht in een halve bol om me heen was dan wel weer de beloning, met verre knipperende lichtjes van boeien op het IJsselmeer. De volgende ochtend heerlijk genoten van de zon, de ruimte en een ontbijtje. Klaar maken voor vertrek, riffen zetten, alles opbergen, motorolie en rolmechanisme controleren, veel kleren aan, reddingsvest. Kortom: veel werk. En dan bedenken hoe weg te varen. De wind was behoorlijk aangewakkerd, zeker een 6. De wind recht uit ‘zee’ aan stuurboord schuin op de kop. Wegvaren op de achterspring was mij tot nog toe altijd gelukt. (Zie figuur 1: wegvaren op de achterspring.) Maar… hoeveel gas ik ook gaf, hoe lang ik de spring ook maakte, de boot kwam niet

ver genoeg in de wind te liggen. Ik probeerde nog met de motor loeiend in zijn achteruit mee te duwen vanaf de kant, maar de wind was te sterk.

Figuur 1: Wegvaren op achterspring

Figuur 2: Wegvaren op achterlijn buitenom

Tja wat nu? O ja, er zou nog een methode moeten zijn. Wegvaren met een lange dubbele lijn vanaf de achterbolder aan loef naar een punt zo ver mogelijk op de wal en dan de motor in zijn vooruit. (Zie figuur 2: wegvaren op een achterlijn.) Een enorm gesjouw met twee lange aan elkaar geknoopte (zware) lijnen volgde. Ik moe, maar de boot won het uiteindelijk nog steeds niet van de wind. Wat nu? Blijven wachten tot de wind zou luwen was een mogelijkheid, maar ik had geen eten meer aan boord. Het laatste redmiddel dat ik kon bedenken was in godsnaam dan maar bij mijn buurman aankloppen om te vragen of hij wilde helpen om de boot door de wind te duwen. Die buurman bleek uit een potige vader en zoon te bestaan. Zo gezegd, zo gedaan. Het lukte en ik was erg blij met hun spierkracht. Ze zwaaiden me vriendelijk uit.⚓

Nummer 2 / 2015 - 15


ZIJ-wint

Zeelandweekend door Karen Klijnhout

H

et zijn de laatste dagen van mei. We hebben vrijdag om 11 uur afgesproken op de Orisande, in de Put in Nieuwendijk, aan het Haringvliet. Wanneer ik aankom, zijn schipper Francisca en coschipper Catherine al druk aan het overleggen; ze willen zo snel mogelijk weg, omdat het hard en vlagerig lijkt te gaan waaien in de loop van de dag. Als we opschieten, halen we de Haringvlietbrug van 12.00 uur nog. We beginnen tegelijkertijd met inladen en inruimen, omkleden, en de boot klaarmaken, maar het lukt toch niet om op tijd weg te gaan. Na nieuw overleg en nog een keer een weerbericht valt het besluit om niet uit te varen; de schipper kent de bemanning nog niet, de bemanning kent de boot nog niet en het zou heel slecht weer kunnen worden. Maar we gaan onze tijd niet verdoen; Francisca geeft ons, na koffie en kennismaking, meteen een gedegen cursus Orisande. Elke boot is anders, en de eigenaardigheden en mores van deze boot kennen we nog niet. De lijnen lopen net weer anders, de boot wordt anders vastgelegd, waar zitten welke knoppen op het bedieningspaneel? Doen we de koelkast onderweg uit, zetten we de afsluiters dicht, wat zit waar in de kastjes? We leren, hoe we de boot vaarklaar maken, nemen de afvaar- en aanlegstappen door, reven en trimmen bij harde wind. Daarna is het al tijd voor de lunch. Wat boffen we met de salade en fruitsalade die Monique thuis al heeft gemaakt.

16 - Nummer 2 / 2015

Met nieuwe energie maken we een plan voor zaterdag; met kaarten, brug- en sluistijden, stroom en weerbericht. Wanneer we de eerste brug nemen van 10.00 uur zouden we het diner met de andere boten in Colijnsplaat moeten kunnen halen. Maar zo lang willen we niet wachten om iedereen te zien en we besluiten naar de borrel in St. Annaland te vertrekken. Niet met de Dehler maar met de Volvo, over de dammen in plaats van door de sluizen. Het miezert in St. Annaland, maar daar merken we niets van met de overvloedige hapjes en praatjes in de overvolle oergezellige kajuit van de Nehalennia. Terug op de Orisande duiken we na een goed, laat diner, sommigen na een avondwandeling, onze slaapzak in. De volgende ochtend; we staan nu echt te popelen om te vertrekken. We hebben een lange tocht voor de boeg, want vandaag willen we graag aanschuiven bij het diner in Colijnsplaat. We mikken op de eerste opening van de Haringvlietbrug en hebben daarmee nog tijd om uitgebreid te ontbijten en alvast een lunch te ma-


ZIJ-wint ken. Bij de brug zijn we ruim op tijd, dus we oefenen nog even achtjes varen op de motor. Francisca blijkt niet alleen alles van de Orisande te weten, maar ook van wolken. Gelukkig is het een heel goed wolkenweekend. Deze dag begint met een halve regenboog en op weg naar de Volkeraksluizen zien we een cumulonimbus ontstaan, een steeds donker wordende, opbollende wolk die aan de bovenkant verwaait en daarmee neerslag brengt; gelukkig benedenwinds van ons. In het vervolg van onze tocht zien we wolken met gouden randjes, witte wattenwolken, cirrocumulus en undulatus, en ook gewoon hele dikke wolkendekken zonder een straaltje zon. Wolken die regen brengen, maar ook wind.

Bij de Volkeraksluizen leggen we voor het eerst samen aan. Een 6-, vinden we achteraf. Aanleggen met zijn tweeën is anders dan met zes extra handen; waar je samen feilloos weet, wat je moet doen, weten wij van elkaar nog niet goed genoeg, wat we kunnen en wat we van plan zijn. Maar iedereen blijft rustig en we liggen. In de sluis zelf gaat het aanleggen vervolgens al stukken beter; taken zijn duidelijk, alle handen worden benut, iedereen staat op de goede plek. In de loop van het weekend leert Francisca feilloos, wie ze waar wanneer op welke plek wenst, en weten wij elkaar

onderling ook te vinden. Op het Volkerak is de wind vlagerig en we kunnen goed oefenen met overstag en met het op tijd vieren van grootschoot en traveller. “Het stront waait van d’n diek”, zeggen de Zeeuwen onder ons. Dat schiet ook lekker op en we kunnen lunchen in de Krammersluis; vóór op schema. Uit de sluis gaan we alleen op de fok verder. Terwijl ik tevreden kijk, hoe hoog deze boot vaart op de fok, zie ik een scheur in het achterlijk, iets boven het midden. Wanneer we beter kijken, zien we ook nog een kleiner scheurtje erboven. Het overleg gaat snel; we zijn vlakbij Bruinisse en besluiten aan de steiger voor de sluis aan te leggen en te kijken of we de fok met tape kunnen repareren. Gaan we vandaag weer de eindhaven niet halen? Er blijkt reparatietape aan boord, maar niet genoeg. Willy weet de weg in Bruinisse, dat ze als local Bru noemt. Zij gaat met Catherine extra tape kopen, terwijl wij de fok naar beneden halen en met het tape dat aan boord ligt, alvast de eerste plekken plakken. De fok blijkt meerdere kleine scheurtjes te hebben; een deel van het achterlijk is in slechte conditie. Hier komen de vaardigheden van Monique, die handvaardigheid en techniek doceert, goed van pas; vakkunNummer 2 / 2015 - 17


ZIJ-wint dig en secuur plakt zij de scheuren dicht. We hebben ook nog tijd om koffie te zetten en wanneer Catherine en Willy terugkomen met groot tape, verstevigen we het tere stuk met een paar grote lappen en zijn we klaar voor vertrek. Op de motor genieten we van de taart en koffie en onze snelle actie – misschien gaan we het diner nog wel halen.

We kunnen weer zeilen, dus al snel gaat de fok weer omhoog, samen met een gereefd grootzeil, om de fok een beetje te ontlasten. Op weg naar de Zeelandbrug, die we al van verre zien, met de mooie middagzon op het water. Catherine stuurt het schip vaardig tussen de vrachtschepen door en overstag gaan gaat steeds soepeler. We halen de brug van 18.10 uur en varen langs de zandbank die de Orisande haar naam gaf vlot richting Colijnsplaat. Catherine kent de route op haar duimpje, want zij heeft er een boot liggen, en ook de plotter bij het stuurwiel maakt het navigeren gemakkelijker. Wanneer Francisca de haven binnenvaart, wacht ons een hartelijke ontvangst; Madelon staat al te zwaaien en wijst ons naar onze ligplek, waar om ons heen iedereen net aanstalten maakt om naar restaurant Zeelandia te lopen. Pak uit, broek aan en we sluiten ons aan op tijd voor een verdiend biertje met een lekkere amuse, en daarna 18 - Nummer 2 / 2015

genieten van het diner, weerzien en kennismaken. Een fijne avond, en daarna een goede nacht; we vallen allen als een blok in slaap. Morgen staan we om 7 uur op, ontbijten en bekijken het weer; het lijkt in de loop van de dag weer hard te gaan waaien en we hopen dat we thuiskomen met de boot. Wanneer ik om even na zevenen uit het washok kom, is het plan gemaakt; we vertrekken zo snel mogelijk, want het weer lijkt in de loop van de dag slechter te worden. Koffie wordt gezet, ontbijten doen we onderweg. Dit hebben we geoefend, dus rustig maakt iedereen zich klaar. Ik trek mijn zeilbroek aan (achterstevoren, zie ik een paar uur later), trek een zwemvest aan (dat van Monique, blijkt later), en spring aan dek om te helpen. Wegvaren gaat soepel en met koffie en krentenbol (Willy weet veel van bootcatering) word ik langzaam wakker op het water. De brugwachter doet de brug alleen voor ons open, zegt hij, en dat klopt. Vlak na de Zeelandbrug duikt een zeehond op die ons een tijdje wat verbaasd lijkt te bekijken, voordat hij weer onder duikt. Het weer is nog rustig, en met onze ruime koers en alleen de fok varen we kalm maar gezwind richting thuishaven. De dag loopt voorspoedig, en we lopen rond 3 uur de Punt weer binnen. Ondanks


ZIJ-wint de windvlagen weet Francisca ook nu weer de boot veilig op zijn plek te leggen. Alle tijd om bij te komen en op te ruimen, en we zijn blij dat we de wind en regen later op de middag mislopen. Ik heb in drie dagen een nieuwe boot leren kennen en vier enthousiaste zeilers. Een boot die heel fijn zeilt, en waarin ik (bijna) niet mijn hoofd stoot (ook dat is nieuw). Met vier zo verschillende zeilers, in persoonlijkheid en ervaring, hebben we samen een prachtige, leerzame en heel gezellige tocht ge-

maakt. Zoals Francisca samenvat als we voor onze laatste brug rondjes varen: we hebben iemand die altijd rustig blijft, iemand die alles ziet, iemand die voor de sfeer zorgt, iemand die lekker kan koken en nog veel meer eigenschappen en vaardigheden die elkaar aanvullen. Inmiddels weten we dat we samen het wijde water kunnen bedwingen. Wat helpt is dat we eerlijk zijn: ik ga liever niet naar binnen, als we varen, want ik word snel misselijk, ik weet niet wat je bedoelt met..., ik merk dat ik het lastig vind het roer uit handen te geven, we kunnen wel met mijn auto maar dan moet ik hem echt even opruimen, want ik schaam me voor de troep. Ik heb veel geleerd van de beslismomenten, van de overleggen tussen schipper

en co-schipper. Van fijne kneepjes in manoeuvres, die iedereen weer anders doet. En hoe je veel weer anders doet, als je met zijn tweeën samen zeilt, dan als je met een groep zeilt. En om nog beter te zien, hoe mooi de wolken zijn. En dat je in België heerlijke Tarte au Sucre kunt kopen, en hoe je zelf een appeltaart uit de oven maakt met havermout en goudreinetten. En hoe prachtig het zeilen in Zeeland is. Na een eerste opruimronde verorberen we bij de thee tomaat, chocolade, koek en chips door elkaar, en daarna hebben we nog genoeg trek om de grote schaal met heerlijke warme salade Liégeoise van Catherine ook helemaal leeg te eten. Nu daalt de moeheid in en na de laatste schoonmaak zwaait Francisca ons uit bij het hek van de Put. Met een rood hoofd, spierpijn in mijn armen en een grote glimlach duik ik na wat communicatie met de rest van mijn wereld eerst mijn bad en daarna direct mijn bed in. Dank voor de geweldige organisatie, en Francisca, dank voor de grote gastvrijheid op de boot. Ik heb genoten.⚓ Boot: Dehler 36, Judel & Vrolijk, 2001 Bemanning: Francisca Frenks (schipper), Catherine Van der Velde (co-schipper), Monique Beljaars-Korzilius, Willy Berkhout, Karen Klijnhout Nummer 2 / 2015 - 19


ZIJ-wint

Binnenlopers

E

r zijn weer veel nieuwe leden in de VVZ-haven binnengelopen. Wie dat zijn, is meer dan een naam. Hieronder kan je al een beetje kennismaken. Wij hopen hen gauw beter te leren kennen bij een van onze activiteiten.

Mijn naam is Debora Mol. Ik ben 55, getrouwd, heb geen kinderen en ik heb samen met mijn man, een eigen bedrijf, Transsfeer. We geven trainingen op gebied van gespreksvaardigheden en gedrag voor medewerkers van bedrijven en overheden. Zo heb ik Margaret Groenewegen ontmoet, die mij op de VVZ heeft gewezen. Zeilen zit me in de genen, zou je kunnen zeggen. Jarenlang heb ik in allerlei typen boten gevaren. Sinds vorig jaar bezitten we een oud, maar zeewaardig kajuitzeiljacht, een Contest 29, de Marie-Élise, een anagram van airmiles. Deze oude dame ligt in de haven van Almere. Ik vaar vaak samen met mijn man, maar we zijn niet van elkaar afhankelijk: wie aan het roer staat is de kapitein. Ik neem altijd een goed humeur mee en een zakmes voor de veiligheid, maar ook omdat het handig zoiets onder handbereik te hebben. Voordat ik uitvaar, zorg ik voor proviand, dat schip op orde is en dat de taken duidelijk en verdeeld zijn. Naast het zeilen geniet ik erg van paardrijden. Ik ben lid geworden van de VVZ, omdat ik zeer achter de doelstelling sta, namelijk vrouwen minder afhankelijk maken aan boord. En ook omdat ik in het algemeen nog veel te leren heb. Bovendien lijkt het mij erg leuk om met gelijkgestemde vrouwen te varen. Ik hoop andere mensen te leren kennen met passie voor het water. Een specifieke leerdoel en een heerlijke nieuwe uitdaging is het leren varen op groter water, zoals het Marker- en IJsselmeer. Daarbij horen vaardigheden als marifoongebruik, navigeren, varen op kompas.

Mijn naam is Herma Brouwer. Op dit moment werk ik als senior purser in de lucht, maar mijn hart ligt bij het water. Laatst vlogen we over zee aan op de landingsbaan en in de verte zag ik Wijk aan Zee liggen en ik dacht: ik moet hier rechts af naar de zee. Dat trekt me enorm. Ben al 20 - Nummer 2 / 2015


ZIJ-wint vanaf 1979 gefascineerd door het water. Ik heb gezeild in polyvalken, op het wad, en heb, samen met anderen, zeilboten gehuurd in onder meer Bonaire en Caracas. Daarnaast vaar ik vaak met mijn broer mee, het IJsselmeer op. Ik wil echt verder komen en ben begonnen met CWO 1 kajuitzeilen. Ik doe meteen ook CWO 2, het vaarbewijs en het marifooncertificaat. Mijn ultieme doel is mijn eigen boot varen en mijn passie voor het water delen met andere sportieve vrouwen, die niet bang zijn. Ik denk dat ik goed kan afzien, hou meer van een stevige bries dan van bikinizeilen en ik zie mezelf de laatste tijd steeds meer in een zeilpak dan in een uniform. Ik verheug me er op om de VVZ te leren kennen op de ALV van 30 januari, hoewel ik ook wel een beetje drempelvrees heb. Verder vind ik tangodansen heel erg leuk. Ook fotograferen heeft mijn passie en zwemmen. Ik zwem overal als het maar enigszins kan. Op zeiltochten neem altijd mijn telefoon en zonnebrand mee en o ja, een touwtje voor mijn bril (ik ben er al twee kwijtgeraakt) en natuurlijk mijn zwempak. Voor dat ik uitvaar zorg ik dat alles veilig is, want ik ben door KLM erg gedrild in veiligheid: never compromise on safety. Ik bedacht dat het leuk zou zijn om met andere vrouwen te zeilen en toen heb ik de VVZ gegoogled. Ik wil met vrouwen verder komen op het water en mijn specifieke leerdoel is een goede opstapper zijn, iets kunnen betekenen voor een schipper. Ik houd van directe communicatie, want het gaat tenslotte om het resultaat.

Mijn naam is Klaasje Peters. Ik vaar in een Scandinavische Folksboot, de Raevene, van 7,50 m lang. De boot ligt in de Houtribhaven in Lelystad. Ik ben moeder van een samengesteld gezin met in totaal vier gezonde kinderen, en ik ben werkzaam als zelfstandig adviseur en begeleider voor mensen met een zorgvraag. Ik was vroeger in dienst in de gehandicaptenzorg, totdat de veranderingen hun tol eisten. Ik ben voor mezelf begonnen, omdat ik van mening ben dat je moet doen waar je vrolijk van wordt en waar je goed in bent. Mijn favoriete vaargebied is natuurlijk het IJsselmeer. Mijn man en ik varen in weekenden vooral naar Urk, Enkhuizen, Medemblik en soms op het Markermeer. Van mijn 17e tot mijn 25e heb ik meegevaren bij wedstrijden in de Schakel tijdens de Sneekweek en bij de Nederlandse Kampioenschappen. Later voer ik mee op grotere schepen zoals een Dehler en een Koopmans. Varen op onze boot is echt kamperen. Er is geen enkele luxe, er is geen wc aan boord en water nemen we mee in een jerrycan. Maar we hebben er heel veel lol mee, vooral bij een windje 4 of 5, dat is de ideale wind voor onze boot. Behalve zeilen wandel en ski ik graag. Ook mag ik het graag gezellig maken voor familie en vrienden en dan kook ik lekker. Nummer 2 / 2015 - 21


ZIJ-wint Op een zeiltocht neem altijd mijn pet en mijn zonnebril mee, want ik word gek van wapperende haren. En voordat we wegvaren doe ik standaard mijn reddingsvest aan, ook als het mooi rustig weer is. Over de VVZ hoorde toen ik tot twee keer toe een groep vrouwen met boten in mijn haven zag. Bovendien zag ik bij mijn schoonheidsspecialiste een folder van de VVZ. Zij is een zeer enthousiast lid, en toen dacht ik dat ik er dan wel bij zou passen. Ook de doelstellingen van de VVZ spreken mij aan, want ik wil leren en mezelf aan boord ontwikkelen. Ik zou graag naar meer zelfstandigheid willen toegroeien.

Mijn naam is Lieske van der Knaap. Ik ben 44, getrouwd en we hebben drie kinderen van 12, 11 en bijna 9 jaar oud. Een druk gezin dus. Sinds twee jaar bezitten wij een Randmeer, Nieuw Zeilland genoemd, een open boot van 6,50 m lang. Ik vaar er mee op de Rotte, vlak bij mijn woonplaats. Helaas heeft mijn man niet zoveel plezier in het zeilen als ik. Hij is snel zeeziek en dan is de lol er natuurlijk gauw af. Dus heb ik me aangeleerd om alleen met mijn boot te varen. Ik vaar al gedurende mijn hele jeugd en ik ben nog nooit zeeziek geweest, gelukkig. Die naam is niet zomaar een naam. Ik heb in het verleden zeven maanden in New-Zealand gewoond. Vandaar. Afgelopen zomer heb ik een cursus zeezeilen gedaan bij de Zeezeilschool in Scheveningen. Daar waren twee vrouwen bij en dat beviel me heel erg goed. Ik vond het gezellig om met vrouwen enthousiasme over het varen te kunnen delen. Vervolgens las ik in de Waterkampioen het interview met de voorzitter van de VVZ en ik wist meteen dat ik daar bij wilde horen. Neem op mijn boot altijd mee: Cola Light en een muesli reep. Heerlijk, ik krijg altijd dorst op het water. Maar op een groter schip op groot water neem ik natuurlijk ook regenpak, laarzen, zwemvest, handschoenen en een petje mee. Behalve zeilen geniet ik ook erg van taarten bakken. Verder ben ik druk met mijn gezin en doe de klusjes die bij het bootonderhoud horen. Het roer van mijn boot is namelijk totaal ingewaterd en dat moet helemaal geschuurd en opnieuw gelakt worden. Behalve het samen enthousiast op het water genieten, zou ik bij de VVZ willen doorgroeien naar co-schipper op groter water. En heel misschien, als dat allemaal lukt zou ik ook schipper willen worden. Maar ik zie wel hoe dat loopt.

Mijn naam is Petra Oudhoff. Ik werk al 25 jaar als jurist bij de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Leden krijgen rechtshulp van mij. 22 - Nummer 2 / 2015


ZIJ-wint Ik voer al met mijn ouders mee toen ik twee was, op de boot die ik nu nog steeds heb. Het is een Biesboschkruiser, een stalen kajuitzeiljachtje van 7,5 m, Zilvermeeuw geheten. De boot ligt in Loosdrecht en is vooral geschikt voor de binnenwateren. Je kunt er prachtig mee droogvallen vanwege de vrij vlakke onderkant. Ik vaar met mijn boot graag op de rivieren en in Friesland. En met rustig weer ben ik er wel mee het wad op gegaan. Sinds halverwege de jaren 80 huur ik vaak samen met anderen een boot, op de Noord- en Oostzee. Ook ben ik naar Schotland en de Kanaaleilanden geweest. Ik heb geschipperd in Griekenland en Kroatië, maar dat had ik na 15 jaar wel gezien. Die groepen hebben over het algemeen weinig zeilervaring en op het laatst voelde ik me zo’n beetje een schipper van een rondvaartboot. Voordat ik uitvaar? Nou dan zorg ik er natuurlijk voor dat de boot in orde is. Ik heb al zoveel ellende met huurboten meegemaakt. Ik neem altijd een reservebril mee, want het is belangrijk om goed te kunnen blijven zien op het water. Behalve van zeilen houd ik ook van paardrijden en ik lees veel. Mariette Keijser tipte me dat de VVZ bestaat. Ik ben op zoek naar gelijkgestemden en ik hoop die in de VVZ te vinden. Wat leerdoelen betreft: ik wil in de eerste plaats graag gezellig meevaren met anderen op de grote buitenwateren, omdat ik dat met mijn eigen bootje niet kan. Ik heb veel schipperservaring, maar je kunt altijd bijleren door met anderen mee te varen. En ik vind het leuk om dingen uit te leggen. Ik zou best leden willen laten oefenen op mijn Zilvermeeuw en ik zou ook op andere boten kunnen schipperen als dat nodig is.

Mijn naam is Sylvia van der Heiden. Sinds eind oktober hebben we een prachtige andere boot in bezit, een Dehler 36, Cappuccino genaamd. De vorige boot was een Elan 34, een snelle boot, maar ook nogal tuitelig. Hij ligt in Colijnsplaat en we varen dus op de Zeeuwse wateren en Noordzee. Ik las kort geleden een interview met de voorzitter van de VVZ in de Waterkampioen en ik dacht meteen: hier moet ik iets mee, daar wil ik bij horen. Dit is hèt moment voor mij om te bekijken of de VVZ iets voor mij is. Lees verder op pagina 26 Nummer 2 / 2015 - 23


ZIJ-wint Onderhoud aan boord

Anodes door Heske van der Vossen

D

oor middel van de rubriek kleine onderhoudswerkzaamheden aan de boot hoopt de redactie bij te dragen aan een grotere zelfstandigheid èn veiligheid bij het varen. In dit najaarsnummer 2015 gaat het over het nut en de vervanging van anodes.

Wat is een anode, hoe werkt hij? De anode ofwel het offerblok zit op je boot om te voorkomen dat metalen delen aan je boot, zoals schroefas, kiel, roer en motor, weggevreten worden door galvanische of elektrolytische corrosie. Pardon, galvanische of elektrolytische corrosie? Deze vorm van corrosie (roesten) ontstaat als twee verschillende soorten metaal in een stroom geleidende vloeistof (zoet of zout water in ons geval) bij elkaar in de buurt komen. Even simpel gezegd: er gaat een elektrisch stroompje lopen tussen die twee metaalsoorten en het minst edele metaal zal daardoor corroderen (roesten) terwijl het meest edele metaal juist minder corrodeert. Denk aan het zeer edele metaal goud. Je zult niet gauw een gouden sieraad zien roesten, maar een namaaksieraad van een of andere ijzerlegering wel. Edel en onedel? Om je een beeld te geven van de rangorde in ‘edelheid’ van metalen, hierbij een aantal metalen die in de scheepsbouw veel worden gebruikt. Beginnende met het meest edele metaal: roestvrij staal, brons, koper, tin, lood, staal, aluminium, zink, magnesium. Hoe werkt het nu op onze boten? Kijk 24 - Nummer 2 / 2015

welke metalen je aan je boot hebt zitten en plaats offerblokken van een minder edel metaal. Zo worden de scheepsonderdelen gespaard en offert de anode zich op. Schone anodes zijn niet OK Blijven je anodes glad en schoon, dan heb je een probleem. Er is dan vermoedelijk geen verbinding tussen de anodes en de metalen delen van je boot. Om zich te kunnen ‘opofferen’ moeten de anodes namelijk in verbinding staan met ander metalen delen van je boot. Daarom moeten anodes op een kaal stuk metaal aan de boot worden vastgemaakt. Zit er verf of anti-fouling tussen de bouten, of is de boel ernstig gecorrodeerd, dan zal er geen elektrisch stroompje tussen de metalen bootdelen en de anodes lopen en dat is nou juist wel de bedoeling. Houd de bouten of laspunten waarmee de anode aan de boot is bevestigd dus kaal en verf ze niet. Met een multimeter kan je controleren of een anode contact heeft met bijvoorbeeld je schroef. Houd de ene pen tegen de anode en de andere tegen de schroef. Er mag niet te veel weerstand zijn (niet meer dan een paar ohm). Van welk materiaal is de anode gemaakt?


ZIJ-wint Wanneer je voornamelijk op zoet water vaart, kun je het beste gebruik maken van aluminium anodes. Op zout water kun je zink gebruiken. Dat zit zo: aluminium is edeler dan zink en corrodeert gemakkelijker dan zink. In zout water vindt de elektrische stroomgeleiding gemakkelijker plaats dan in zoet water. Dus volstaat in zout water een minder edel metaal. Met dit in gedachten zou je natuurlijk kunnen denken dat een aluminium anode ook kan worden gebruikt in zout water. Dat is waar, maar de aluminium anode slijt hier veel sneller dan in zoetwater. Daarom kun je beter gebruik maken van een zinkanode. Magnesium wordt meestal niet gebruikt omdat het te onedel is en te grote spanningsverschillen veroorzaakt. Deze anodes vreten erg snel weg, zeker op zout water dat de stroom beter geleidt dan zoet water. Maar er zijn experts die magnesium aanraden wanneer alleen op zoet water wordt gevaren. Wanneer moet de anode worden vervangen? Nu is natuurlijk de vraag wanneer je die anodes moet vervangen. Een vuistregel is dat je ze moet vervangen zodra meer dan de helft is weggevreten. Dat is ook wel afhankelijk van de snelheid van invreten. Anodes gaan pakweg 5-6 jaar mee, maar als je veel spanningsverschillen (elektrische stroompjes) op en rondom je boot hebt, kan die tijd flink korter zijn. Lig je bijvoorbeeld vaak in de buurt van een stalen damwand, dan zullen je anodes meer te verwerken hebben. IJzeren of stalen damwanden zijn bekende bronnen voor spanningsverschillen, zodat er een sterkere elektrische stroom circuleert. Dus kijk daar mee uit. Controleer de anodes regelmatig, zeker als je een

de boot net hebt gekocht. Door regelmatige controle ga je namelijk zien hoe snel of hoe langzaam ze slijten. Waar kunnen we anodes aan boord verwachten? Bij de schroef en de schroefas, bij de warmtewisselaar van de motor, bij een eventuele boegschroef en bij de boiler.

Ze hebben verschillende vormen en formaten, vanwege de beschikbare ruimte. Maar ze hebben alle dezelfde werking: zich opofferen ten behoeve van het metaal in de buurt. Zo heeft de anode in de warmtewisselaar van de motor een nogal afwijkende vorm, omdat er weinig ruimte beschikbaar is. In het voorjaar van 2015 vervingen wij die. Op de foto kun je zien dat hij bijna doorgesleten was. Hij is slechts 6,5 cm

Nummer 2 / 2015 - 25


ZIJ-wint lang. Als we hem niet hadden vervangen, was hij het jaar daarop vast en zeker in tweeën gebroken en hadden we zeer veel moeite moeten doen om het langere uiteinde uit het motorblok te krijgen. We waren dus net op tijd met vervangen. Jaarlijks onderhoud Zijn je anodes nog niet zo ver weggevreten, dan kun je volstaan met ze af te borstelen. Dat kan met een staalborstel, maar het is handiger om daarvoor een staalborstel op een boormachine te gebruiken. Borstel de poederlaag er af, het zal de werking verbeteren. Zeker voor dat je een nieuwe anti-foulinglaag aanbrengt, moet je eerst de corrosie van de anode weghalen met een staalborstel. Samenvatting Gebruik een zinken anode op zout water,

aluminium op zoet water. Jaarlijks bij de hellingbeurt controleren óf de anode is gecorrodeerd. Als hij nog schoon is: haal de vakman erbij want dan klopt er iets niet. Als hij wel gecorrodeerd is: des te beter, maar dan schoonmaken met een staalborstel en niet overschilderen. Vervangen bij slijtage van meer dan 50%.⚓

Vervolg van pagina 23 Ik ervaar de zeilerswereld namelijk nogal als een mannenwereld. Ik heb op latere leeftijd (vanaf mijn dertigste, ik ben nu 43) leren varen en ik heb ondertussen veel ervaring, maar ergens onderweg in mijn leerproces ben ik mijn zelfvertrouwen voor het manoeuvreren op de motor kwijtgeraakt. Ik heb me letterlijk het roer uit handen laten nemen door mijn man. Opeens merkte ik dat ik nooit meer aanlegde en dat ik daar onzeker over was geworden. Dat accepteer ik niet van mezelf, want in mijn werk heb ik met veel mannen te maken en laat ik me zeker niet vertellen hoe ik iets moet doen of voor elkaar kan krijgen. Ik ben zzp-er en ik detacheer mezelf als adviseur Ruimtelijke Ordening. Eén van de laatste voltooide projecten waar ik aan heb mogen bijdragen is de nieuwe jachthaven in Cadzand-Bad (Zeeuws Vlaanderen), die naar verwachting in 2016 open gaat. Ik neem altijd mijn twee katten mee aan boord. Voordat ik wegvaar controleer ik altijd of de walstroomkabel is losgemaakt. Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar ik heb op dat gebied rare dingen zien gebeuren. En ik wil niet dat dat bij ons gebeurt! Behalve zeilen, lees ik graag. En ik geniet van mijn werk. Ik wil graag leren om goed met de motor overweg te kunnen en vol zelfvertrouwen achter het roer te staan, ook als ik met anderen vaar. Ik wil het zelf kunnen. Dat hoop ik bij de VVZ te komen ‘halen’. 26 - Nummer 2 / 2015


ZIJ-wint

Nummer 2 / 2015 - 27


ZIJ-wint

24-uursrace 28 - 29 augustus 2015

Aan boord van de Première door Dodo Koenen

E

ind juli kreeg ik een mailtje van Heske van der Vossen, of ik zin had en tijd om de 24 Uurs mee te varen. Nu, dat leek me weer een nieuwe uitdaging. Afgelopen jaren heb ik van alles gezeild met onder andere de VVZ, maar dit nog niet. Het enige wat ik wist, is: het duurt 24 uur en je moet goed zijn in streepjescodes plakken.

de reglementen en rituelen gelezen. Heske kennende zal ze alles wel tot in de puntjes hebben voorbereid en de andere twee dames hebben dit kunstje al eens gedaan, dus we gaan ervoor! Het varen van de tactisch goede rakken in de nacht met nog zo’n 500 andere schepen incl. beroepsvaart, kan druk worden. Gelukkig hadden we een spiekblaadje mee van de ANWB met daarop alle lichtkarakters: flikker, schitter, isofase etc. van de boeien om ons heen. Dat wordt dus de hele nacht tellen.

Dus niet gehinderd door meerdere kennis hierover Speciale Zeilen-voorpagina met foto van elke deelnemer aan de durfde ik het wel aan; zeilen kan ik wel, dus de 24-uursrace: hier de Première rest zal wel goed komen. Nog even in de VVZ-papieren opgezocht, De wachten worden verdeeld in twee wat voor schip het eigenlijk is: een Cataploegjes, twee uur op en af. Aan boord lina 28 genaamd Première. waren Gon, Madelon, Heske en Dodo. Op de website van de Kustzeilers heb ik 28 - Nummer 2 / 2015

We hebben een kaart waar alle te varen


ZIJ-wint rakken op staan en we mogen maar twee keer hetzelfde rondje doen, dus dat wordt rekenen: hoe maak je de tijd vol tot de volgende dag 19:45 uur met zo veel mogelijk mijlen? Na de nodige pre-start stress zijn we onder deskundige leiding van onze tacticus Gon mooi op tijd om 19:45 uur gestart bij Lelystad Noord. Voor het lapje richting de Sport E, wind ZW 3 à 4 Bft. We zijn eindelijk op pad en Madelon en Gon varen de schemering in tot 22:00 uur. De eerste rakken zijn lange stukken van drie uur varen; kunnen we rustig ‘slapen’ beneden. Die eerste twee uur zijn snel om, dus aan de bak. Inmiddels donker geworden, prachtige sterren en volle maan (met 10 km zicht, volgens de weerberichten op de marifoon). Een zoekplaatje van veel lichten, groen, wit rood, vast, knipperend, rijdend: “oh, dat zijn auto’s”. De kaart op de laptop geeft gelukkig verheldering en we weten, waar we zijn. De wind is nog ZW 4.

Om 6 uur een prachtige zonsopgang en we zien nu de vele boten om ons heen, die eerst alleen lichtjes waren. Vanaf 8 uur een wacht van drie uur, kan je net een beetje slapen. De voorspelling was: in de loop van de dag afnemende wind en later draaien naar noordoost 4. Dit overwegende hebben we de route maar vlak bij Medemblik uitgekozen; die noordoost zal wel na onze finishtijd zijn. Dus vanaf het eindpunt teruggerekend en de route die hierbij paste, gaan zeilen, of beter gezegd drijven, omdat de wind weggevallen was. Gevolg: stilliggen, De gevaren rakken naar schuimfiguren op het water kijken en zien dat we toch een beetje verschoven, maar onze plotters bleven op 0 staan. We zagen de snelle ‘jongens’ met spinnakers op nog richting Friese kust verdwijnen, maar dat was voor hen al te laat om nog op tijd te finishen in Medemblik

Veel schepen varen mee of tegen, geen aanvaringskoersen gelukkig. Dus wij ook weer aan het tellen, 4 seconden aan, 4 uit. Welke ton is dat? Zo komen we de nacht wel door, ook met dit mooie zicht, de maan volop in ons zeil schijnend.

De laatste twee uur was de wind ergens, maar niet bij ons. Een halfuur voordat we moesten finishen, jawel: er kwam een beetje wind noordoost. Dus fok uithouden om maximaal snelheid te krijgen. Zodoende als melkmeisje over de finish, iets over 20:00 uur, dus een paar strafNummer 2 / 2015 - 29


ZIJ-wint mijlen, maar wel reglementair gevaren. Achterom kijkend zagen we nog honderden gekleurde zeilen aan de horizon bij de Friese kust. Zij waren te laat om nog goed te finishen.

strijdpapieren inleveren op de kant, bekenden groeten en een glaasje drinken. Toen hadden we het wel gehad en klommen we weer over de tien schepen om snel onder zeil te gaan.

Bij het invaren van de haven van Medemblik hadden we de VVZ-vlag al in top en werden we met applaus en gejuich binnengehaald, fantastisch na zo’n lange tocht van 95 mijlen. Met de meute meegevaren naar de Westerhaven, waar we als tiende schip in de rij aansloten en we kregen er nog vier naast ons. Dat werd klimmen naar de kant. Nog de wed-

De volgende ochtend de prijsuitreiking en toen heerlijk gewoon rechtdoor zeilen naar Lelystad, nu zonder verplichte omwegen. Nog steeds prachtig weer: wind noordnoordoost 4. Kortom een leuke ervaring vooral met dit fijne schip, deze ‘bemanning’ en het prachtige weer. Heske, heel veel dank dat ik met je mee mocht varen.

De 28-uursrace door Maira van Helvoirt

O

ok dit jaar deed ik weer mee met de 24-uursrace, aan boord van de Touch of Wind, met schipper Rens, en medebemanningsleden Rob, Ton, Cora en Esgo. Onze start om vrijdagavond 19 uur ging prima (in tegenstelling tot vorig jaar... toen de navigatieverlichting niet bleek te werken en we, na een flitsende reparatie, uiteindelijk een vliegende start hadden, zie het artikel in de vorige ZIJ-wint). Het was heerlijk weer. Langzaam zeilden we de nacht in. Het was een prachtige heldere nacht met volle maan. Niet zoveel wind, maar het ging lekker. ‘s Nachts zagen we aan bakboord onder onze genua een wit licht dat we vrij snel leken te naderen. Een heklicht, dus. Ha,

30 - Nummer 2 / 2015

dachten we: die gaan we inhalen! Totdat dat andere schip ineens zo dichtbij was dat we het pal voor onze boeg zagen opdoemen: wij bleken dat schip helemaal niet op te lopen, maar het was een tegenligger die niet met een driekleurenlicht, maar met een wit rondom schijnend licht rondvoer! En die bovendien op het aller allerlaatste moment besloot om hard bakboord uit te gaan, pal voor onze boeg langs. Wij hadden dus geen andere keus dan ook hard bakboord uit te gaan, ‘op twee wielen door de bocht’ zeg maar, en scheerden rakelings voor hem langs. Het scheelde echt maar een scheepslengte of we hadden er bovenop gezeten. Natuurlijk keken we met smart uit naar de boot met startnummer 761: de Pre-


ZIJ-wint mière van Heske en haar team. En ja hoor, in de loop van de ochtend zagen we de dames varen en konden we zwaaien.

of de gladiolen”, de hele tocht tot het bittere eind en netjes volgens de voorgeschreven rakken (dus ook het laatste fiIn de loop van de middag nishrak) uit te zeilen, hadden we de eerste 100 zoals in het telefonimijl in de knip. Ons resche interview aangecord van enkele jaren kondigd. We hadden geleden (maar liefst 157 immers geen haast: we mijl!) gingen we niet hoefden pas maandagZwaaien naar de Première verbreken, dat was al ochtend weer aan het wel duidelijk, maar we deden ons best. werk en we hadden nog genoeg proviand Terwijl wij puzzelden welke rakken we aan boord. het beste konden varen om toch nog een zo respectabel mogelijk aantal mijlen te Dat betekende, dat we opnieuw de nacht maken, zakte de wind steeds verder in, in voeren, en uiteindelijk om 22:25 uur tot die halverwege de middag helemaal als aller allerlaatste boot, in het donker, weggevallen was. We deden verwoede zeilend, over de (inmiddels opgeheven) pogingen de natuurkundige Wet van Befinishlijn voeren. Om 23:00 uur lagen we houd van Energie te verslaan door uit afgemeerd in Medemblik. windsnelheid 0 toch een bootsnelheid van 1 knoop te persen. “Sloooooowww steaming”, noteerden we om 16:33 uur in het logboek toen we na uren eindelijk weer een boei al dobberend hadden weten te ronden. Toen de gehele 24-uursvloot lag te dobberen op het windstille IJsselmeer was de naam van onze boot, “Touch of wind”, voor de communicatiemevrouw van de 24-uursrace reden om ons te bellen voor een interview dat vervolgens verscheen op de website. We gaven aan vastbesloten te zijn om Medemblik zeilend te halen: "Wij komen om 19:59 uur zeilend over de finish. We houden de moed erin." En verdomd: het laatste uur vóór de beoogde finishtijd kwam er inderdaad nog een klein beetje wind, waardoor we toch weer een beetje snelheid konden maken! Met een knoop of 2 waren we weer zo lekker aan het varen, dat we inderdaad besloten om onder het motto “de dood

“DNF” staat er nu achter onze naam in de uitslagenlijst van de 24-uursrace. “Did Not Finish” (net als nog 219 andere boten van de 546 gestarte boten…). Maar wij weten wel beter: wij hebben bijna 28 uur achter elkaar non stop gezeild, uiteindelijk 128,7 mijl afgelegd, en zijn zeilend over de finishlijn gevaren!⚓ Nummer 2 / 2015 - 31


ZIJ-wint Foto-impressie

IJsselmeerweekend foto’s Margaret Groenewegen, Yolanda de Kwant, Rosalind Post van der Molen, Marion Roeling, Gon Voorham-Zuidwijk

I

n het weekend van 12 en 13 september vond het IJsselmeer- c.q. Lustrumweekend plaats. Hieronder een foto-impressie van dat weekend. Omdat beelden soms meer zeggen dan woorden.

32 - Nummer 2 / 2015


ZIJ-wint

Nummer 2 / 2015 - 33


ZIJ-wint

Oefendagen 2.0 namens het bestuur, door Marijke Edelman

E

lk jaar bieden leden met een boot de leden die niet zo fortuinlijk zijn dat ze een zeilboot hebben, de gelegenheid om tijdens de oefendagen hun zeilkunde en –kennis te verhogen. En elk jaar wordt hier gretig op ingeschreven. Deze oefendagen willen we dan ook graag in ere houden. Helaas wordt er door sommige leden, zowel opstapsters als schippers, soms te vrijblijvend met deze dagen om gegaan. Zo gebeurt het dat afspraken op het laatste moment afgezegd worden en zo heeft het bestuur de feedback gekregen dat opstapsters de oefendagen gebruiken om alleen maar gezellig te zeilen en niet om daadwerkelijk te oefenen. Dat afspraken niet nagekomen worden, is heel vervelend. Natuurlijk kan er iets tussen komen, maar realiseer je als opstapster dat de schipper een dag (of weekend) voor jou heeft vrijgemaakt en dat er misschien wel andere leden waren die zich ook hadden ingeschreven en achter het net visten (en waarschijnlijk al andere plannen gemaakt hebben, waardoor ze op korte termijn niet zomaar kunnen ‘invallen’). En als schipper kan het ook voorkomen dat je moet afzeggen, bijvoorbeeld vanwege de weersomstandigheden. Realiseer je dan dat de opstapsters zich verheugd hebben op de oefendag en het jammer zou zijn, als zij niet zouden kunnen oefenen. Van de schippers wordt dus gevraagd om in dit soort gevallen moeite te doen om een alternatieve datum te prikken.

34 - Nummer 2 / 2015

En om de oefendagen een wat minder vrijblijvend karakter te geven, het is namelijk wel de bedoeling dat er geoefend wordt, het zijn tenslotte wel oefendagen, willen we een nieuwe versie van de oefendagen introduceren: oefendagen 2.0. Vanaf 2016 zal het oefenen een belangrijker plaats innemen tijdens de oefendagen. Van de opstapsters wordt gevraagd om vooraf aan de hand van de passe-partouts te bedenken, wat ze zouden willen oefenen. Bij het inschepen zal de schipper deze wensen dan inventariseren en, afhankelijk van de wensen, het weer en de mogelijkheden van het schip, een programma voorstellen. Tijdens de dag zal er volop geoefend worden. Hierbij wordt een actieve en constructieve houding gevraagd, waarbij iedereen van iedereen kan en mag leren. Dus niet alleen opstapsters van schippers, maar ook opstapsters van opstapsters en schippers van opstapsters. Aan het eind van de dag zal er geëvalueerd worden, hoe het is gegaan, en zullen daar waar van toepassing passe-partouts getekend worden. Als vervolgens iedereen haar zegje gedaan heeft, en het schip weer opgeruimd en schoon is, kan de VVZ hopelijk weer een geslaagde oefendag in haar annalen bijschrijven. Tot slot willen we graag benadrukken dat deze aanscherping van de doelstellingen van de oefendagen niet betekent dat het niet meer gezellig mag zijn.⚓


ZIJ-wint

Boekenrubriek “Blijven drijven”, door Teau de Jong Dit boek gaat over twee gedreven jonge mensen, die voor hun dertigste jaar er voor kiezen om hun droom waar te maken en wereld te gaan verkennen. Na de aankoop van een stalen schip van ruim tien meter moet de eerste wilskrachtproef aangegaan worden: het schip vereist veel reparaties en aanpassingen alvorens zij er mee op pad kunnen gaan. Vervolgens maken zij tijdens een proeftocht naar Noorwegen een storm mee die ze geenszins ontmoedigt. Voor het eerst redden zij hun boot na een fors mankement. Via Spanje, Gambia in Noord Afrika, vele plaatsen in Zuid Amerika naar Tonga worden spectaculaire zeiltochten beschreven. Overal ontmoeten zij mensen van allerlei nationaliteiten waarmee zij vriendschappen aangaan. Tussendoor moet er aan de wal hard gewerkt worden om geld te verdienen. Opvallend is het aantal technische tegenslagen waar ze mee te maken krijgen. Desalniettemin verliezen zij nooit de moed. Er wordt altijd op creatieve manier naar oplossingen gezocht. Hun doorzettingsvermogen is indrukwekkend. Op weg naar Patagonië raakt de motor

defect, het roer slaat de huid van de boot kapot en op uitsluitend een zeeanker redden zij voor de tweede keer hun boot. Zij bouwen zelf een trailer op een zeer ontoegankelijke locatie. Aangekomen in Patagonië; in Puerto Williams, blijkt Vivian zwanger te zijn. Hun dochter Flora wordt in Chili geboren en na vier maanden varen zij de Stille Oceaan op richting Paaseiland. Het zeezeilen met een jong kind valt niet mee. Eigenlijk komen ze dan handen tekort. Toch houden ze dit twee jaar vol. Het is mooi geschreven: luchtig, nuchter en dwingt respect af. Alle denkbare emoties van de schrijver en partner komen voorbij: van doffe ellende tot het grootste genot. Zes jaren van voorbereiding en zes jaar over de wereld gezworven. Dit boek is een aanrader voor elke zeiler die zo’n reis wil ondernemen: kies je niet toch voor je comfort zone thuis of kun je zoveel tegenslagen aan en ga je de wereld bevaren? “Blijven drijven”, door Vivian Oskam, uitgegeven door Hollandia. ISBN 978 90 6410 605 7, € 16,95 Nummer 2 / 2015 - 35


ZIJ-wint Boordboek “Zelfredzaam zeemanschap” door Maira van Helvoirt De ondertitel van dit boordboek luidt “Veilig thuiskomen na uitval elektronica”, en het gaat dan ook over navigatie zonder GPS (en zelfs navigatie zonder kompas en zonder kaart), koers houden zonder stuurautomaat, zélf het weer voorspellen, complicaties bij dit alles (zwaar weer, zeeziekte, mist nabij de kust of op volle zee). Het boek eindigt met enkele praktijkvoorbeelden van reizen waarin de schrijver werd teruggeworpen op de klassieke navigatie (een reis van Cuxhaven naar Vlieland en een van Norfolk naar de Azoren zonder GPS, een reis van Harwich naar IJmuiden zonder kaart). Dit zijn geen rare of vergezochte voorbeelden; we kennen allemaal wel gevallen van elektronica die het van tijd tot tijd laat afweten: een kop koffie over de boordlaptop, een stuurautomaat die dienst weigert. Maar ook de papieren zeekaart die overboord waait en niet gered kan worden: het kan allemaal gebeuren. In dergelijke gevallen is het belangrijk om een back-up systeem paraat te hebben. Ik vraag me echter af in hoeverre alle voorgestelde alternatieven haalbaar zijn voor de gemiddelde zeiler. Bij gebrek aan GPS verder navigeren op de papieren kaart, met kompaspeilingen of gegist bestek, gebruik makend van log en echolood, moet voor de meeste zeilers goed te doen zijn. Ook het bepalen van je snelheid, als het log het niet meer doet, 36 - Nummer 2 / 2015

door een stootwil aan een lange lijn overboord te gooien en de tijd te meten die de boot nodig heeft om de lijn strak te varen, zal wel lukken. Maar het bepalen van de breedte en de lengte met behulp van een sextant, is voor de gemiddelde zeiler naar mijn idee echt enkele bruggen te ver. Dit hoofdstuk vereist een zeer gedegen kennis op dit specifieke gebied, en het boek is daar te beknopt voor. Zonder nadere uitleg of goede definitie van de gebruikte termen is dit zelfs voor ervaren zeilers met goede theoretische achtergrond moeilijk te volgen. Daarentegen vind ik het sheet-to-tillersysteem, als alternatief voor een stuurautomaat, dat uitgebreid beschreven wordt, juist wél een goede toevoeging aan dit boek. Een goed doordacht samenspel van lijnen en elastieken tussen stuurzeil en helmstok/stuurwiel om de boot op koers te houden: ik verheug me erop om dit eens bij een VVZ-oefendag te gaan oefenen! Ook het hoofdstukje over hoe je zelf de ontwikkeling van het weer kunt inschatten met behulp van barometer, de Wet van Buys Ballot, windrichting en -kracht, en temperatuur, hoort bij uitstek bij zelfredzaam zeemanschap. Het motto van de schrijver lijkt te zijn “minder gemakkelijk / meer gedoe, maar het werkt”; dit kom je dan ook re-


ZIJ-wint gelmatig tegen in het boek. Hij stelt, mooi allitererend, “self sufficient seamanship will satisfy your soul”. En zo is het inderdaad!

Boordboek “Zelfredzaam zeemanschap”, door Dick Huges, uitgeverij De Alk & Heijnen. ISBN 978 90 5961 124 5, € 16,90

Boordboek “Reisvoorbereiding” door Maira van Helvoirt De naam van dit het voorbereiden van boordboek, “reisvoorde bemanning in de Boordboek bereiding”, zette mij vorm van het opfrissen aanvankelijk op het van de benodigde nauverkeerde been. tische en andere kenRené Westerhuis “Bootvoorbereiding” nis. Dat vind ik een zou mijns inziens een gemis. geschiktere titel zijn geweest, want daar Aan het eind van het gaat het boek voor het boek komt dan eindeZelf een vaarplan maken voor korte en lange tochten IJsselmeer • Deltagebied • Waddenzee • Noordzee overgrote deel over. lijk het onderdeel reisKaarten - Reddingsmiddelen - Boordapotheek - Tuigage - Motor - Kombuis Hoe bereid je je boot voorbereiding aan de voor op een reis op orde, en wordt ingewat groter water (Margaan op het voorbereiker- en IJsselmeer, Deltagebied, Wadden van een reis op respectievelijk Mardenzee, Noordzee)? ker- en IJsselmeer, Waddenzee, Noordzee, en Deltagebied. Hierbij ligt de focus Het boek is ingedeeld in korte hoofdstukop het maken van een vaarplan van de jes, waarin thema’s aan de orde komen reis: waterstanden, kaarten & boekwerals scheepsdocumenten, het vaarplan, ken, marifoonkanalen, routes, stroomgekaarten en boekwerken, reddingsmiddegevens, weer en wind, aanloop- en uitlen, EHBO, brandveiligheid, aanleggen & wijkhavens, afstandstabellen, navigatieankeren, tuigage & zeilen, het boordnet, beperkingen. Ook hier worden vooral de apparatuur & hulpmiddelen, dieselmotor, belangrijkste punten aangestipt. gereedschap, kombuis, proviand & water, en persoonlijke uitrusting. In slechts Het boek is duidelijk niet bedoeld voor een of twee bladzijden per hoofdstuk beginnende zeilers, maar het is al met al kunnen al deze thema’s natuurlijk niet een handig naslagwerkje dat op beknoperg diepgaand behandeld worden, maar te wijze alle belangrijke punten samendat is ook niet de bedoeling van het vat voor het klaarmaken van een boot boek. In elk hoofdstukje staan diverse voor een wat langere reis op een wat handige checklists, en waar nodig wordt groter vaarwater, en het voorbereiden verwezen naar boeken of websites voor van die reis zelf. aanvullende informatie. Daarnaast bevat het boek een aantal praktische tips. Boordboek “Reisvoorbereiding”, door René Westerhuis, uitgeverij De Alk & De focus ligt op het voorbereiden van de Heijnen. boot; er wordt echter niets gezegd over ISBN 978 90 5961 123 8, € 16,90

Reisvoorbereiding tische , prak ot Met 20 ts voor bo er pp klis chec ting, schi uitrus bemanning en

Nummer 2 / 2015 - 37


ZIJ-wint

Een Brandarisrace in oneliners Foto Sascha Winkel

O

p zaterdag 17 oktober vond de Brandarisrace plaats. Een prachtig, oer-Hollands evenement waar iedereen erg van genoten heeft. De VVZ voer op de Mon Désir. Hieronder vatten de deelneemsters in ‘one line’ hun herinnering aan de Brandarisrace samen. Heerlijk genieten met een kop koffie aan dek 's ochtends vroeg uitkijkend over de vogels op het wad. Callista Koster

Aan boord van de Mon Désir ben ik eventjes in een andere microkosmos... Marga Brutel Foto Truus van Egmond

De Brandarisrace zeilen in een middeleeuws schilderij met moderne vrouwen. Reni Rotteveel Ok windkracht 2: iedereen dekbedden naar buiten, touw eraan vast knopen, we hebben meer lapjes nodig! Voordek team nu grafiet onder de bodem smeren! Vera Koenen 38 - Nummer 2 / 2015

Foto Reni Rotteveel


ZIJ-wint De brandarisrace met de Mon Désir voelde als een warm bad met allemaal stoere vrouwen die, onder aanvoering van de schippersvrouw, de zeilen aan het mennen waren, zodat we met toenemende wind en een verdwijnende grijze lucht, langzaam maar zeker vlak voor de eindstreep de driemaster hebben gelapt. Madelon Kerkhoven Voor het eerst mee met de Brandarisrace, genoten van het hijsen van de zeilen (wat zwaar!) maar met elkaar lukte dat prima, wat een mooie samenwerking, en dan als bonus cranberry’s plukken. Feest!! Truus van Egmond Foto Reni Rotteveel

De Brandarisrace verlengt het zeilseizoen op een heerlijke wijze naar half oktober. Mariëtte Keijser Stoeiend met de elementen, aangemoedigd door zeehondjes en de gezelligheid van VVZ naar de Brandaris, bedankt VVZ! Esther Hopmans en Els Scheele Als introducé van de VVZ wil ik één ding zeggen: wat een harmonieuze club enthousiaste zeilvrouwen. Sandra Heinis Foto Reni Rotteveel

Op de Mon Désir, en niet op de Stella Maris, zeilden we met weinig wind en tegenstroom toch prachtig richting de Brandaris.... Mieke Drent Stoer zeilwerk in samenwerking onder alle omstandigheden met groot plezier klaren voor het maximaal haalbare. Rosalind Post van der Molen

Foto Sascha Winkel

Nummer 2 / 2015 - 39


ZIJ-wint Ik heb genoten van het moment dat we met een aantal enthousiastelingen op het voordek zorgden voor een goede zeiltrim, en met succes want we bleven de andere klipper vlak voor de finish mooi voor. Sascha Winkel Hollandse glorie op het wad en dromen van de tijden van toen, in gezelschap van fantastische vrouwen, ik heb ervan genoten! Annette Oud

Foto Vera Koenen

Heb genoten van het zicht op al die varende klippers buiten en de gezelligheid binnen! Joke Bosman Wordt het paal- of buikdansen? Dodo Koenen

Foto Els Scheele & Esther Hopmans

Vanouds gezellig en voor de verandering cranberry's geplukt! Elga Meijer

Verbondenheid door een gezamenlijke passie. AnneMarie van Leeuwen Weinig wind leidt tot veel bespiegelingen... Fief Macrander Geen wind, wel regen en toch een super weekend achter de rug waar sportief wedstrijdzeilen plaats heeft gemaakt voor inspirerende en gezellige gesprekken met een hele diverse groep vrouwen! Elisabeth Wunderle Foto Reni Rotteveel

40 - Nummer 2 / 2015


ZIJ-wint

KABOEM!!! door José Groen

D

e havenmeester komt aantuffen in zijn rubberbootje en verwijst ons naar steiger 3; daar zouden de andere boten van de VVZ al moeten liggen. We draaien het straatje in en varen door tot het einde. Bomvol, maar geen Heske of Lotje te bekennen. Straatje keren onder het toeziend oog van borrelende Terschellinggangers of achteruit er weer uit… ik kies maar voor het eerste. En het lukt! “Sorry,” meldt de havenmeester, “ze liggen bij steiger 5.” En ja hoor, ik kan als 5e aansluiten aan de stapel boten, naast Heske. Na de gebruikelijke zaken als aanmelden, electra en het opbergen van de zeilen ploffen we in de kuip voor een welverdiende borrel. Hapje eten en daarna aan de koffie. Terwijl ik mijmerend rondkijk en me verwonder over het feit dat je met zoveel haringen in een ton A zoveel plezier kunt hebben en B elkaar toch zoveel privacy kunt gunnen, word ik door een denderende klap zeker 2 cm van de teakhouten bankjes gelicht. Ik voel de drukgolf zelfs tegen mijn gezicht! Gasexplosie aan boord! “Dat is niet goed!” hoor ik overal om me heen. Geschrokken gezichten draaien de kant op waar de klap vandaan kwam. Gasexplosie, gaat er door me heen. Ik zie mensen naar de mast van hun schip klimmen om over de boten heen te kunnen kijken, maar er valt niet veel te zien. Toch is de consternatie groot. En langzaam sijpelt het bericht door: inder-

daad, gasexplosie… bij steiger 3! Oef, daar hadden wij ook kunnen liggen. Nog geen minuut later horen we de sirenes van een ambulance en tien minuten later cirkelt de eerste traumaheli boven de jachthaven. De eerste ja… want een kleine tien minuten later landt er zelfs een tweede op het veldje achter het havenkantoor. Drie mensen worden afgevoerd, waarschijnlijk meteen naar Groningen, waar een van de gespecialiseerde brandwondencentra van Nederland is. Gelukkig horen we later dat het naar omstandigheden meevalt. De boot is het Wad opgesleept en er is verder weinig schade. De schrik zit er goed in en de hele avond hoor je overal op de steigers groepjes mensen praten. “Goh, hoe zit dat eigenlijk met jouw gasinstallatie?” en “Jeetje, ik weet niet meer wanneer ik die voor het laatst heb gecontroleerd.” “Ik draai altijd de gaskraan dicht na gebruik.” “Ja, maar waar dan? In de kombuis of ook bij de gastank zelf?” En ik hoor ook een aantal mensen zeggen wat ik zelf dacht: “Wat ben ik blij dat ik geen gas aan boord heb… ik kook op een spirituskooktoestel. Gaat prima en veel veiliger!” Is het te voorkomen? Ieder jaar ontploffen gasflessen aan boord van jachten, soms met desastreuze gevolgen, ernstige brandwonden, soms zelfs een dode en zwaar beschadigde boten, ook van omliggenden. Is het te voorkomen met de juiste maatregelen? Nummer 2 / 2015 - 41


ZIJ-wint Jazeker. Onderstaande tips zijn ontleend aan de site VAARKAMPIOEN.NL. Op deze site staat zelfs een link om een boekje te downloaden over gas aan boord. Voor

wie gas aan boord heeft of overweegt komend jaar een boot te gaan kopen de volgende tips:

Gas aan boord is heel prettig maar kan ook zeer gevaarlijke situaties opleveren. Het grootste probleem met een gasinstallatie aan boord is het voorkomen van gaslekkages waar dan ook in je gasinstallatie. We kennen allemaal beelden van geëxplodeerde en/of afgebrande boten en het is natuurlijk de bedoeling om dat te voorkomen. Een gaslekkage in het vrije veld is niet zo erg, dat waait wel weer weg. Een gaslekkage aan boord is echter een MEGA PROBLEEM. Waarom? Omdat butaan- en propaangas zwaarder zijn dan lucht en dat betekent dat weglekkend gas ONDERIN je boot zakt. Het zakt in je kajuit en onder de vloer. En aangezien daar meestal geen sterke wind waait blijft het daar lekker liggen. Zodra er een explosief mengsel van butaan- of propaangas en zuurstof is ontstaan is een kleine ontstekingsbron voldoende om de boel te laten ontbranden of nog erger te laten exploderen. Benzine Ook een risicofactor vanjewelste zijn benzinedampen. Ook benzinedamp is zwaarder dan lucht en zal daarom ook naar het laagste punt in je boot zakken. Hoe komen die benzinedampen daar dan? Nou heel simpel als een brandstofslang van je benzinemotor iets lekt heb je al een aardig probleem. Wat ik ook wel heb zien gebeuren is dat mensen benzinetanks in de kuip bijvullen. Moet je echt niet doen. Bij het overgieten komt er ALTIJD benzinedamp vrij en deze zal vrijwel meteen onder de kuipvloer zakken. Krijg je er weer erg lastig uit. Ventileren De enige manier om gas onder de vloer vandaan te krijgen is geforceerd ventileren dat wil zeggen alle ramen en deuren open zetten zodra er een flinke wind staat of met een explosieveilige ventilator. Ga in ieder geval NOOIT met een ontstekingsbron in je hand zoals een open vlam kijken of ruiken of er nog gas in je boot zit. Het kan je laatste actie zijn. Wat is dan een mogelijke ontstekingsbron? Welnu dat kan de gaspit van je fornuis zijn, een sigaret maar ook statische ontlading werkt uitstekend. De ervaring die ik heb met betrekking tot gasbranden en gasexplosies aan boord is dat de waakvlam van een gaskoelkast heel vaak de boosdoener is. Dat vlammetje zit namelijk net boven de vloer en dus akelig dicht bij het gas onder de vloer. Zodra er zich zoveel gas onder de vloer heeft opgehoopt dat het in de buurt van de waakvlam komt is het foute boel. Dat is de reden waarom ik koelkasten op gas sterk ontraad. Probeer als het even kan een elektrische koelkast te installeren.

42 - Nummer 2 / 2015


ZIJ-wint Andere gebreken Uitgedroogde gasslangen: Die zijn poreus en lekken gas. Verkeerde zuinigheid! Loszittende leidingen: Gaan tijdens de vaart rammelen waardoor koppelingen losraken. Verkeerde schotdoorvoeren: Hetzelfde verhaal. Rammelen en losraken van verbindingen. Slechte of geen ontluchting in de gasbun (flessenkast): Uitlekkend gas moet onderin afgevoerd worden. • Geen thermische beveiliging op gastoestelen: MEGA GEVAARLIJK. Als de vlam uitwaait kan gas vrijelijk uitstromen. • • • •

Let dus op de hierboven vermelde zaken, ook als je van plan bent een boot te gaan kopen. Meer uitgebreide informatie is te lezen in het boekje Gas Veilig. (bron: Vaarkampioen.nl)

www.nos.nl Deze gasexplosie gebeurde tijdens de Waddenmidweek in augustus 2015. Een verslag van deze zwerftocht op de Wadden is te vinden op de VVZ-website. Een indringend beeld van wat een gasexplosie kan doen met een boot is te zien in dit filmpje van het Engelse magazine Yachting Monthly: http://www.yachtingmonthly.com/sailing-skills/crash-test-boat-gas-explosion-29779 Een goede reden om te zorgen dat de gasinstallatie op jouw boot in orde is!⚓

Nummer 2 / 2015 - 43


ZIJ-wint “Ter lering ende vermaeck”

De dader is niet thuis door Karin Abma

D

e redactie van ZIJ-wint heeft Karin Abma geïnterviewd over lastige situaties op het water. Situaties waar je anderen graag voor zou willen behoeden. Karin zeilt al vanaf haar 13e, eerst in kleine bootjes, inmiddels op een Dehler 28. Ze is lid van de Dehler Club Nederland, werkt mee aan de organisatie van clubdagen en kan zich haar leven niet zonder boot voorstellen. Op de vraag wat zij ons kan leren, bedacht ze zich geen moment en kwam met onderstaande bijdrage. Dit keer gaat het om een inschattingsfout van de eerlijkheid van de medewatergebruiker.

Een paar jaar geleden voeren wij de sluis in bij Staveren. Er stond een flinke wind mee, de sluis in. Wij legden onze polyester 28 voets Dehler keurig aan bakboord aan. Natuurlijk eerst achterlijntje belegd vanwege de harde wind van achter. Even later legt een stalen zeiljacht van zo’n 12 meter op onze hoogte aan, maar aan de stuurboordkant van de sluis. Tot onze verbazing lagen er geen lijnen klaar en stond een jong meisje van een jaar of 15 gespannen aan het roer. Er ontstond herrie en paniek aan boord en de bemanning had als eerste de lijn aan de punt klaar om te beleggen. Je ziet het al aankomen: de kont zwaait richting onze boot. Wij stonden in een mum van tijd klaar met de grote fender om ons scheepje te beschermen, maar het mocht niet baten: het harde en zware stalen schip boorde zich in de rand van onze spiegel. Hap eruit. We baalden en maakten foto’s. De schipper gaf zijn fout toe en verstrekte ons zijn gegevens en alles leek OK, hoewel het natuurlijk wel wat ingewikkelder lag, doordat hij de boot had geleend. Maar, het pakte anders uit dan we hadden verwacht. Want na opgave van de 44 - Nummer 2 / 2015

schade aan onze verzekering, lukte het de FBTO maar niet om de ‘dader’ te vinden. De schade kregen we vergoed, maar het eigen risico van € 250 niet. Dus zo werd een gezellig zeiltochtje een duur tochtje zonder dat wij daar enige extra lol aan beleefden. De lessen die wij ervan geleerd hebben: vertrouw de medewatersporter niet op zijn of haar blauwe ogen en zorg dat je een getuige hebt! Dat waren wij vergeten te regelen, terwijl de wachtplaats voor de sluis notabene vol met boten lag. Noteer naam, adres en telefoonnummer en scheepsnamen en typeboot, zowel van de tegenpartij als van de getuigen.⚓


ZIJ-wint Handigheidjes aan boord

Boegbescherming door Heske van der Vossen

W

aar? Waddenhaven Terschelling Wanneer? Oerol 2015 Wat? Handigheidje om de boeg te beschermen, twee variaties. Bedoeling? Schade voorkomen. Situatie? De haven bomvol. Wij blij met een plaatsje aan de hoofdsteiger: met zijn allen naast elkaar met de boeg naar de steiger. Alleen de schepen aan de zijsteigers kunnen zich naar achteren toe vastmaken. De wind staat weliswaar op de boeg, maar wanneer hij draait, kunnen we met de volle massa van zo’n dertig schepen tegen de steiger aan worden gedrukt. Bovendien willen we liever onbezorgd van het festival genieten en niet halverwege een voorstelling naar de jachthaven sjezen, omdat de wind is gedraaid. Preventief beschermen dus!!! Variatie 1: Eén fender evenwijdig aan de steiger. Aan ieder uiteinde van de fender een lijn bevestigen en die aan een sterk punt op het voordek bevestigen. Voordeel: snel en gemakkelijk te bevestigen. Nadeel: fender kan wegrollen. Variatie 2: Twee fenders evenwijdig aan de boeg. Eerst twee fenders evenwijdig en strak aan elkaar bevestigen. Dan beide bovenste einden van de fenders gezamenlijk op de punt van het voordek bevestigen. Vervolgens de onderkant van één fender naar achter ergens aan aan het bakboord vrijboord bevestigen (bijvoorbeeld middenbolder of scepterpot) en de andere idem aan stuurboord. Voordeel: zit stevig, rolt niet weg, biedt altijd bescherming. Nadeel: Nogal wat gepruts en gesjor tot alles stevig vast zit.⚓

Variatie 1: een fender evenwijdig aan de steiger

Variatie 2: twee fenders evenwijdig aan de boeg

Nummer 2 / 2015 - 45


ZIJ-wint Naar de Oost-Zweedse scheren (en weer terug) door Marijke Edelman

S

tel, je hebt in november een zeilboot gekocht en je krijgt vervolgens begin februari te horen dat je baan vanwege een reorganisatie komt te vervallen. Wat doe je dan? In mijn geval heb ik mijn echtgenoot de vraag gesteld of dit niet een unieke kans zou zijn om er langer dan drie weken met een zeilboot op uit te trekken. Natuurlijk moest hij dan ook wel vrij krijgen. Het overtuigen van zijn baas bleek niet eens zo moeilijk en dus konden we plannen gaan maken om in juni en juli op reis te gaan.

dween op de dag dat we naar Vlieland zeilden. Na twee verwaaidagen en voorlopig geen geschikt weergat besloten we om dan maar terug te gaan naar Harlingen en via de noordelijke staande-mastroute naar Delfzijl te varen. Een dag na aankomst in Delfzijl konden we wel in één keer naar de Elbe varen. Het NOK hebben we in één dag gemotord, wat overigens veel interessanter was dan dat we van tevoren bedacht hadden, waarna we aan het eind van de dag het Kielerfjord op voeren.

Hoog op ons verlanglijstje stond de Oostzee. Die is echter vrij groot, dus moesten we ons vaargebied gaan beperken. Navraag bij familieleden die elk jaar een paar maanden op de Oostzee zeilen, leverde ons het antwoord dat de OostZweedse scherenkust goed te doen zou zijn in het tijdsbestek dat wij hadden. En dus konden we kaarten en pilots gaan kopen en ons gaan inlezen.

Via Gedser (en weer drie dagen verwaaid aan lagerwal liggen) en Klintholm, beide in Denemarken, zeilden we naar Ystad aan de Zweedse zuidkust. In etappes langs de Zweedse kust vervolgden we onze reis naar Karlskrona. Hier kregen we de eerste glimp van de scherenkust. Met een vlagerige wind van ruim 15 knopen, een rif in het grootzeil, geen genua en een tablet met de kaart erop op schoot, zeilden we tussen de rotsen en eilandjes door richting de Kalmarsund. Hier kwamen we weer op open water en met een bakstagwind stoven we naar Kristianopel. Dit is nu een slaperig dorpje, maar ooit was het een belangrijke Deense vestingplaats. De havenmeester dirigeerde iedereen naar een ligplaats,

Het tweede weekend van juni was het dan zover en gooiden we de trossen los in Lelystad. Het plan was om vanaf Vlieland in één keer naar het Noord-Oostzeekanaal (NOK) te varen. Helaas gooide het weer roet in het eten. Was er aanvankelijk een mooi weergat, dat ver46 - Nummer 2 / 2015


ZIJ-wint die niet altijd door iedereen gewaardeerd werd. Vanuit de kuip hadden we een prima uitzicht op alle aanlegmanoeuvres, die niet allemaal vlekkeloos verliepen. En zo kwamen we er ook achter dat ook bij de Zweden de Duitsers de reputatie hebben de motor niet gedoseerd te kunnen gebruiken. Na een stop in Kalmar, waar we in de plaatselijke watersportwinkel nog een pilot met ankerplekken aanschaften, doken we dan echt de scheren in. Dankzij de pilot vonden we ‘s avonds een heel mooi baaitje waar we Maxime aan het hekanker bij de kant konden leggen. Helaas moesten we ons baaitje delen met een andere boot, maar dat kon de pret van het wildkamperen niet drukken. Het aanleggen met het hekanker ging trouwens volgens het boekje, waarbij we ons afvroegen waar iedereen zich nou altijd zo druk over maakt. Daar zouden we in de komende dagen nog wel achter komen… De volgende dag staat er een lekkere zeilwind, en dus besluiten we niet tussen de scheren te blijven. Hier staat namelijk minder wind en zijn sommige stukken zo smal en kronkelig dat we dat niet op zeil zouden kunnen doen. Bovendien willen we nog wat noordelijker komen, omdat daar de scheren, volgens de boekjes, nog mooier worden. Buitengaats staat er niet heel veel wind, maar we hebben geen haast en dus hijsen we de zeilen. Met een sukkelgangetje genieten we van het zonnetje. ‘s Avonds zoeken we weer een ankerbaaitje op. Het hekankeren gaat nu niet zo gemakkelijk als gisteren: er staat een vervelende dwarswind en

het anker pakt pas na drie keer. Maar we liggen wel weer op een fantastisch plekje. We fantaseren dat er elk moment een trol tussen de bomen tevoorschijn zou kunnen komen. Omdat de diesel, het water en de accus’s moeten worden bijgevuld zoeken we voor vandaag een haventje uit waar we dit kunnen regelen. Maar eerst vervolgen we onze weg door de scheren. Wat is het hier toch mooi! De route van vandaag staat het ook toe dat we alles op zeil kunnen doen. Wel blijkt weer dat navigeren hier een vak apart is. Op de kaart staat de hoofdroute tussen de rotsen aangegeven. Maar sommige mensen kiezen hun eigen weg en niet iedereen steekt even diep, dus moet je er voor waken om niet klakkeloos achter je voorganger aan te varen. Bovendien moet je constant bijhouden, waar je precies bent. In de haven komen we weer ‘de blauwe boot met de rode zeilen’ tegen. Deze Nederlandse boot werd, toen we naar Gedser voeren, door de Duitse marine opgeroepen, omdat ze in Sperrgebiet voeren. Sindsdien komen we ze regelmatig in havens tegen. Na Karlskrona waren we ze echter niet meer tegengekomen. Na onze vakantie zou blijken dat het notabene havengenoten van ons zijn! Inmiddels hebben we ons aanvankelijke plan om naar Stockholm te gaan, laten varen. Dit zou namelijk betekenen dat we zouden moeten gaan jakkeren, en hier hebben we geen zin in; we hebben tenslotte vakantie. We besluiten dus om richting Gotland te gaan, maar niet voordat we nog een nachtje achter het Nummer 2 / 2015 - 47


ZIJ-wint hekanker hebben gelegen. In ons boekje met ankerplekjes zoeken we een plekje in de buurt van de haven waar we liggen, en na de lunch hijsen we de zeilen weer. Het plekje dat we hadden uitgezocht, blijkt erg smal. Na twee keer op een rots te hebben gezeten besluiten we ergens anders naartoe te varen. Inmiddels is het gaan regenen, maar toch zoeken we een ankerplek. Op de plek die we nu op het oog hebben, is ruimte zat om te manoeuvreren. De rotswand is echter steil en er is maar een smalle plek waar we van boord kunnen om de lijnen op de kant vast te maken. En ook nu wil het hekanker niet pakken. En dat is best spannend, op een rotswand afvaren om te checken of het anker wil houden. Na drie mislukte pogingen besluiten we om dan maar het hoofdanker achter aan de boot te hangen. Dit anker houdt gelukkig wel in één keer. Alleen zijn de rotsen en Hermans zeilschoenen zo glad dat hij bij het op de kant stappen van de rotsen afglijdt en in het water belandt. Gelukkig weet hij op de kant te komen en de boot vast te leggen. Zo kunnen we nog een nachtje wildkamperen. De volgende ochtend zetten we koers naar Visby op Gotland. Na een lange dag zeilen komen we in een overvolle haven aan en krijgen we een plekje in de deining van de veerboten aan een betonnen 48 - Nummer 2 / 2015

kade toegewezen. De volgende dag zijn we hier dus weer snel weg en zoeken we een haven 15 mijl noordelijker. Dit blijkt een goede keuze. Hier vieren de Zweden vakantie; kinderen zwemmen in de haven waar zich ook een strandje bevindt, er is een goed restaurant en een gezellige kroeg. We houden het hier wel een aantal dagen vol. Met de bus gaan we naar Visby, omdat deze Middeleeuwse stad toch zeker ook een bezoek waard is. De weerkaarten laten zien dat er een depressietrein aankomt die een kleine week zal aanhouden en harde wind zal brengen. We besluiten dus weer richting het vaste land te gaan en een beschutte haven op te zoeken. Dit wordt Kalmar. En na een lange dag varen (helaas bij gebrek aan wind op de motor) komen we om drie uur ’s nachts aan. Net voordat het onweer losbarst, ligt de boot vast en zoeken we onze kooi op. Omdat we hier wel een kleine week zullen liggen, besluiten we treintickets naar en een hotel in Stockholm te boeken. Zo bezoeken we dan toch nog de Zweedse hoofdstad. Omdat we alweer halverwege onze vakantietijd zijn, moeten we nu wel echt aan de terugtocht gaan denken. Na vier dagen in Kalmar te hebben gelegen willen we wel weer weg. En ondanks dat er nog een goede windkracht 6 staat beslui-


ZIJ-wint ten we toch een haventje 15 mijl zuidelijker op te zoeken. Gelukkig is het water vlak (hét voordeel van de Oostzee) en is het droog, waardoor het uiteindelijk toch nog een leuke zeiltocht wordt. Als zeiler in dit gebied moet je op Utklippan zijn geweest. Deze twee lage rotsen liggen in het noord-oosten van de Hanöbugt. Op de ene staat een vuurtoren en in de andere vormt een betonnen bak een haven. Deze is ooit als vluchthaven voor vissers aangelegd, en wordt nu eigenlijk alleen nog maar door de pleziervaart aangedaan. Op de heenreis hebben we deze stek vanwege het weer rechts laten liggen, maar nu is het weer goed en varen we er heen. Bij aankomst ligt één kant van de haven al helemaal vol en omdat we niet meteen willen gaan stapelen, leggen we aan de overkant aan. Even later begrijpen we waarom het hier nog leeg is: er is geen verbinding met ‘de vaste wal’. Gelukkig is de bijboot snel opgepompt en kunnen we aan de overkant even de benen strekken. Hier blijkt ook een betaalautomaat te staan die blijkbaar de vervanging is van de oude visser die hier volgens alle pilots het havengeld zou innen, maar in geen velden of wegen te bekennen is.

Rendsburg een weergat afwachten om vanuit Cuxhaven naar Helgoland te varen. In Cuxhaven komen we nog een aantal VVZdames tegen die met de boot van Joke Bosman op de terugweg zijn van een reis naar Denemarken. Op Helgoland verblijven we ook twee nachten om vervolgens koers te zetten naar Nordeney. Hier liggen we als de beruchte zomerstorm op 25 juli over trekt. Het weer staat ons weer niet toe om via Vlieland terug te varen en ook Lauwersoog halen we niet. We komen dus weer in Delfzijl terecht. Dit keer moeten we wat langer blijven, omdat er een brug over het Eemskanaal gestremd is. Gelukkig is het euvel op donderdag verholpen en kunnen we toch binnendoor naar Harlingen. Na nog een nachtje wildkamperen op het Lauwersmeer en bij Kornwerderzand leggen we Maxime zaterdagmiddag weer in haar box in Lelystad. Herman gaat maandag weer helemaal fris aan het werk en ik ga vol energie op zoek naar een nieuwe baan.

Via Hanö, Alligne (op Bornholm), Sassnitz (meest oostelijke haven van Duitsland) varen we weer naar Kiel. Het NOK varen we nu in twee etappes, omdat we in

Mocht je geïnteresseerd zijn in meer foto’s, dan kan je via deze link naar het fotoalbum van onze reis op Flickr: https://www.flickr.com/gp/marijke_edel man/2X0ikP ⚓ Nummer 2 / 2015 - 49


ZIJ-wint Kaartprojecties

De kortste weg van A naar B is geen rechte lijn door Maira van Helvoirt

A

ls je de driedimensionale wereld op een tweedimensionale kaart probeert af te beelden, krijg je onherroepelijk vertekeningen. Probeer maar eens een sinaasappelschil plat te maken: aan de randen scheurt de schil uit, in het midden frommelt-ie op. Er zijn verschillende manieren om de bolvormige wereld op een platte kaart uit te beelden, de zogenoemde projecties. • Cilinderprojecties: Bij deze projecties wordt als het ware een vel papier in de vorm van een cilinder om de aardbol gewikkeld waarop het aardoppervlak volgens verschillende methoden - geprojecteerd wordt. Bij het ‘ontrollen’ van de cilinder heb je een kaart. Er zijn normale, transversale en scheve cilinderprojecties. De cilinder raakt aan de aardbol of snijdt deze.

Uit: Leerboek Navigatie 1, Y. Draaisma e.a., De Boer Maritiem

• Kegelprojecties: Bij deze projecties wordt het afbeeldingsvlak in de vorm van een kegel om de aardbol gewik50 - Nummer 2 / 2015

keld. Er zijn normale, transversale en scheve kegelprojecties. • Azimutale projecties: bij deze projecties wordt het aardoppervlak afgebeeld op een plat vlak dat op een bepaald punt (het “point of tangency”) de aardbol raakt. Bekende voorbeelden van azimutale projecties zijn de kaarten van het noord- en zuidpoolgebied waarbij het afbeeldingsvlak de aardbol precies op de polen raakt. Kaarten van noord- en zuidpoolgebied zijn stereografische azimutale projecties, hetgeen wil zeggen: geprojecteerd vanaf de tegenover liggende pool. Dit in tegenstelling tot gnomonische azimutale projecties, waarbij de projectie plaatsvindt vanuit het middelpunt van de aarde. De projectie die gekozen wordt, is afhankelijk van het doel waarvoor de kaart gebruikt moet worden. • Bij “equivalente” projecties is de oppervlakte van landen en continenten en de verhouding daartussen, op de kaart gelijk aan die op aarde. • Bij “equidistante” projecties zijn afstanden op aarde en op de kaart, gelijk. • Bij “conforme” of “hoekgetrouwe” projecties zijn hoeken op aarde gelijk aan die in de kaart. Aan equivalente of equidistante kaarten hebben wij zeilers niet veel. Conforme


ZIJ-wint c.q. hoekgetrouwe kaarten daarentegen zijn bijzonder geschikt voor navigatie. Bij deze kaarten is een hoek op de kaart immers gelijk aan die op aarde. Op dergelijke kaarten kun je een koers uitzetten en dat maakt ze geschikt voor navigatie.

Een loxodroom wordt gedefinieerd als een lijn die de meridianen onder dezelfde hoek snijdt. Een koerslijn, zoals we gewend zijn in de kaart te zetten, is een loxodroom. Als de rechte loxodroom, die al die meridianen onder dezelfde hoek snijdt, weer wordt ‘teEen projectie die volrugvertaald’ naar de doet aan de eis van bolvormige aarde, conformiteit is de blijkt het een krombekende Mercatorme lijn te zijn met projectie. Dit is een de bolle kant naar de normale cilinderproevenaar en de holle jectie, dus waarbij de kant naar de polen toe cilinder langs de evegericht (de rode lijn op naar aan de aardbol de afbeelding hiernaast). raakt, waarbij het aardopDit is te begrijpen als je je pervlak volgens een bepaalde voorstelt hoe op aarde de formule (en niet vanuit het meridianen naar de polen toe Bron: ultramarin.nl middelpunt van de aarde, naar elkaar toe convergeren, zoals vaak gedacht wordt) op met als gevolg dat de loxodroom de cilinder afgebeeld wordt. De meridiadus een kromme lijn wordt. nen, die in werkelijkheid naar de polen toe convergeren, worden nu evenwijdig We maken nu even een uitstapje naar de aan elkaar afgebeeld. Zoals je je kunt bolgoniometrie. Iedereen kent goniomevoorstellen, is de vertekening op lage trie nog wel van de middelbare school. geografische breedten (vlak bij de eveWelnu, goniometrie kan ook worden toenaar) klein. De vertekening neemt toe gepast op een bol (hoewel er dan andere naarmate de breedte toeneemt. Op hoformules gelden dan in de platte gonio), gere breedtes wordt de werkelijkheid en dan heet het bolgoniometrie. Volgens dus als het ware steeds meer in oostde bolgonio loopt de kortste weg van A west-richting ‘uitgerekt’. Om de hoekgenaar B op een bol via de zogenoemde trouwheid te waarborgen moet er een grootcirkel. Een grootcirkel is de snijlijn dienovereenkomstige uitrekking in van een vlak door het middelpunt van noord-zuid-richting plaatsvinden. Om die een bol, met die bol. Op aarde zijn alle reden lijkt Groenland op een Mercatormeridianen grootcirkels, evenals de evekaart een enorm continent; meer dan naar. De parallellen daarentegen zijn drie keer zo groot als Australië, terwijl zogenoemde kleincirkels. Het feit dat de Australië in werkelijkheid meer dan drie grootcirkel de kortste afstand van A naar keer zo groot is als Groenland. B geeft, verklaart bijvoorbeeld ook waarom een vliegtuig van Nederland naar Omdat op de Mercatorkaart de meridiade Verenigde Staten via de noordpool nen, zoals hierboven beschreven, evenvliegt; dat is simpelweg korter. wijdig aan elkaar lopen, is de loxodroom op een dergelijke kaart een rechte lijn. Als de rechte lijn via de grootcirkel de Nummer 2 / 2015 - 51


ZIJ-wint

De bekende 1800-kaartenserie is in Mercatorprojectie.

kortste weg is, dan is het niet moeilijk om je voor te stellen, dat de kromme loxodroom zoals die over de aarde loopt, langer is. Bij het varen van grote afstanden kan het dus de moeite waard zijn om via de grootcirkel te gaan varen. Hiertoe wordt een gnomonische kaart gebruikt. Dat is een azimutale projectie, waarbij het aardoppervlak wordt geprojecteerd vanuit het middelpunt van de aarde op een plat vlak dat aan de aardbol raakt in het point of tangency. Deze projectie heeft de eigenschap, dat grootcirkels een rechte lijn zijn. Op een gnomonische kaart zijn alle meridianen en de evenaar derhalve een rechte lijn; de parallellen zijn 52 - Nummer 2 / 2015

Een gnomonische kaart: British Admiralty Gnomonic Chart 5097B North Pacific. Duidelijk is te zien dat alle meridianen een rechte lijn zijn; de parallellen zijn kromme lijnen. De continenten zien er dienovereenkomstig raar en vervormd uit.

daarentegen kromme lijnen. Alle continenten zien er dienovereenkomstig raar en vervormd uit. Het is een kaart die je niet voor navigatie kan gebruiken; hij voldoet immers niet aan de eis van hoekgetrouwheid. Door in een gnomonische kaart een rech-


ZIJ-wint te lijn van A naar B te trekken verkrijg je de grootcirkel. Deze snijdt de meridianen en parallellen op bepaalde punten. Deze punten neem je vervolgens over in de Mercatorkaart - daarop kun je immers wél navigeren - en je verbindt ze met elkaar. Je krijgt op die manier als het ware kleine loxodroompjes, die met elkaar de loop van de grootcirkel benaderen. Deze grootcirkel, die op de aardbol en op de gnomonische kaart een rechte lijn is, doet zich op een Mercatorkaart voor als... een kromme lijn, met de bolle zijde naar de polen en de holle zijde naar de evenaar toe gericht. Hoe raar het dus wellicht lijkt; de kortste weg van A naar B is géén rechte, maar een kromme lijn!

halen winst. Pas als je een oceaan oversteekt kunt je via de grootcirkel, afhankelijk van de positie van vertrek en van bestemming, echt vele mijlen besparen. (Voor de fijnproevers: de verheid (oftewel de afstand) van A naar B via de grootcirkel wordt berekend via Vgrc = 60 . arccos (sin bA . sin bB + cos bA . cos bB . cos △lAB). De verheid van A naar B via de loxodroom wordt berekend via Vlox = 60 . △bAB/cos Klox.) Voorwaarde voor het varen via de grootcirkel is natuurlijk wel dat deze niet gedeeltelijk over land blijkt te lopen, en dat deze je niet door een gebied met storm of juist windstil weer voert. Een techniek die wel wordt toegepast, als men een bepaalde breedtegraad niet wil overschrijden (vanwege te verwachten weersomstandigheden of ijsbergen) heet “composite track”. Daarbij vaart men via de grootcirkel tot aan de gewenste breedtegraad, vaart vervolgens pal oost of west via de parallel, en vervolgens weer via de grootcirkel naar de plaats van bestemming.

Sommige elektronische kaartplotters bieden, bij het maken van een reisplan, de mogelijkheid om te kiezen tussen de loxodroom en de grootcirMercatorkaart: kel (in de Engelstalige plotters: resDe kortste route via de grootcirkel (rode lijn), en de pectievelijk “rhumb line” en “great langere route via de loxodroom (blauwe lijn). circle”). Bron: ultramarin.nl

Wat hebben wij, VVZ-dames, aan deze wetenschap? Voor zeiltochtjes binnen Nederland en zelfs op de Noordzee maakt het nauwelijks uit. Op dergelijke korte afstanden weegt de extra complicatie van het grootcirkelvaren niet op tegen de te be-

Hoewel het praktische nut van het grootcirkelen beperkt is zolang je geen oceaanoversteken maakt, zorgt dit artikel er hopelijk voor dat je de volgende keer dat je op zo’n plotter geconfronteerd wordt met de keuze tussen de loxodroom en de grootcirkel, weet, wat er bedoeld is en wat je moet kiezen.⚓

Nummer 2 / 2015 - 53


ZIJ-wint

Examenvragen TKN

O

m te testen hoe het met de kennis van de VVZ-dames gesteld is, hierbij een aantal examenvragen Theoretische Kust Navigatie. De vragen zijn (met toestemming) overgenomen uit de bundel “Examenvragen TKN”, examen 2011-I, van het Watersportverbond. Hieronder zijn alleen vragen opgenomen waarvoor geen kaarten of boekwerken vereist zijn.

1. U vaart in een betond vaarwater. Het IALA-A systeem is van kracht. Wat is het kenmerk van een scheidingston, die het hoofdvaarwater naar bakboord aangeeft? A. Dit is een kardinale boei met 2 kegels met de punten naar elkaar. B. Dit is een stompe boei, rood met een groene bies. C. Dit is een bolvormige boei, verticaal rood-wit gestreept. D. Dit is een spitse boei, groen met een rode bies. 2. U vaart een zuidelijke koers. Aan de horizon komt de verlichting van een boei in zicht. Het uitgetelde karakter is Q(3)5s. Wat is het topteken van deze boei en aan welke zijde van uw schip moet u deze boei passeren? A. Topteken: 2 kegels met de basis naar elkaar toe, en u houdt deze boei aan SB. B. Topteken: 2 kegels met de punten naar elkaar toe, u houdt deze boei aan BB. C. Topteken: 2 kegels met de punten naar beneden, en u houdt deze boei aan SB. D. Topteken: 2 kegels met de punten naar boven, en u houdt deze boei aan BB. 3. De Hydrografische Dienst van de Koninklijke Marine geeft officiële elektronische zeekaarten uit. Waarom worden deze kaarten als vectorkaart uitgegeven? A. Vectorkaarten bevatten de correcte elementen en kunnen bij schaalverandering meer detail geven. B. Vectorkaarten kunnen snel vanaf de papieren kaart gedigitaliseerd worden. C. Vectorkaarten zijn inmiddels van de hele wereld beschikbaar. D. Hydrografie is verplicht alle vectorkaarten van commerciële aanbieders met haar eigen database te controleren. 4. Vanuit uw gispositie vaart u 3 uur onder invloed van stroom. Het eerste uur 180° 1,5 kn; daarna 240° - 2,0 kn; en het laatste uur 300° - 1,0kn. Wat is de gemiddelde stroom over deze 3 uren? A. 232° 1,1 kn. B. 232° 3,2 kn. C. 052° 3,2 kn. D. 052° 1,1 kn. 5. Zeilend over BB komt u in dichte mist. Op de radar ontdekt u een koerskruiser die iets van BB inkomt en mogelijk gevaar voor aanvaring kan opleveren. Welk van onderstaande acties behoort u nu te nemen? 54 - Nummer 2 / 2015


Nummer 2 / 2015 - 55

Antwoorden TKN-examenvragen

1. D. Zie o.a. kaart 1, blz. 72. Hoofdvaarwater aan BB dan is de boei GRG. Of Reeds Almanac paragraaf 3.4.3. 2. A. Dit is een oostelijke kardinale boei. Het topteken is twee kegels met de basis naar elkaar toe. U moet deze boei ten oosten passeren, komend uit het noorden houdt u deze boei dan aan stuurboord. 3. A. De elementen van een vectorkaart zijn de basis van de kaarten van hydrografie. O.a. bij een schaalvergroting vertonen ze meer details en er kunnen diverse lagen in- of uitgeschakeld worden. In HP7 (de catalogus) is er een duidelijk onderscheid tussen ENC’s en Raster Navigation Charts. 4. A. Zet op een willekeurige plek in de kaart de stroomvectoren aan elkaar gekoppeld uit. De resulterende vector wordt dan 231° 3,2kn . De gemiddelde stroom is per uur: 232° 1,1kn. 5. A. In voorschrift 19 van de BVA staan de uitwijkregels voor beperkt zicht. O.a. dat koers veranderen naar bakboord moet worden vermeden. Ook valt op radar niet te zien of een echo een zeilschip is. De veiligste actie is: ruim uitwijken naar stuurboord. 6. C. Het compenseren van het kompas heeft invloed op het scheepsmagnetisch veld. Populair gezegd, de deviatie gemiddeld zo klein mogelijk maken. 7. A. Het schoepenwiel draait door het water en meet op die manier de snelheid van het schip door het water. 8. A. Maritiem tropische lucht bevat veel waterdamp, door het koude zeewater condenseert de waterdamp en ontstaat mist.

De antwoorden zijn hieronder te vinden. 8. In het voorjaar ontstaat boven de Noordzee in een ZW luchtstroming vaak mist. Hoe wordt deze mist veroorzaakt? A. Als maritiem tropische lucht over koud zeewater strijkt. B. Als maritiem polaire lucht over warm zeewater strijkt. C. Als maritiem Arctische lucht over koud zeewater strijkt. D. Als maritiem equatoriale lucht over koud zeewater strijkt. 7. Een log (met een schoepenwiel) op een jacht meet snelheid. Welke snelheid is dit? A. De snelheid door het water. B. De snelheid over de grond. C. De snelheid van de stroom. D. De snelheid van de wind. 6. Een magnetisch kompas op een schip behoort te worden gecompenseerd. Waarvoor dient deze kompascompensatie? A. Om het aardmagnetisch veld zo klein mogelijk te maken. B. Om een zo klein mogelijk gemiddelde variatie te krijgen. C. Om de gemiddelde deviatie zo klein mogelijk te maken. D. Om de horizontale component van het aardmagnetisch veld zo sterk mogelijk te maken. A. B. C. D.

Koers Koers Koers Koers

veranderen naar SB. houden, want het schip komt van BB in. houden, want u vaart op een zeilschip. veranderen naar BB om ruim voorlangs te gaan.

ZIJ-wint


ZIJ-wint Au bain Mari-an

Eton Mess Door Marian van de Linde

E

en makkelijk en oh, zo heerlijk nagerecht! Zoals de naam al zegt: een rommeltje, maar wel mooi. De opgegeven hoeveelheden kun je aanhouden, maar pas de ingrediënten rustig naar smaak aan.

Ingrediënten voor 4 personen: • een bakje aardbeien • 4 grote witte meringues (neem witte schuimpjes als ze niet te krijgen zijn) • 2 bekertjes slagroom

1. Was en droog de aardbeien en haal de kroontjes eraf.

2. Klop de slagroom stijf zonder suiker.

3. Breek de meringues in stukken, niet kleiner dan 1 cm.

Vlak voor het opdienen: doe alles bij elkaar in een kom en schep voorzichtig om.

56 - Nummer 2 / 2015


Vaste afstandsringen Cursor VRM EBL

Koersflits (heading)

ALV en start Lustrumjaar, Amsterdam, 7 februari 2015

Alles onder één dak! Creatie

Print

Drukwerk

Grafische Afwerking

Persoonlijke kalenders

!"""!""!""""!!!"!"!! "!"!!!"""!" !"""!""!""""!!!"!"!! !"""!""!""""!!!!"!!!""!!"!!!"!!""!!!"!"!!

Posters en Banners

Startende Ondernemers

Direct Mail

Crossmedia Campagnes

Slimme Applicaties

Printing on Demand

Boekproducties

Reproservice

EasyPoD

Dvd Duplicatie

GCC personal printers is een full service grafische onderneming met ruim 22 jaar ervaring. Opmaak van documenten, (digitaal) drukken, printen, plotten en nabewerking van documenten zijn ons op het lijf geschreven. Snel en flexibel, alle disciplines onder één dak. Spijksedijk 28a 4207 GN Gorinchem Postbus 331 4200 AH Gorinchem

T +31 183 628 288 F +31 183 628 260 E info@gcc.nl I www.gcc.nl


Zij wint 2 - 2015  
Zij wint 2 - 2015  
Advertisement