Page 1

Symposium VOVZ 2011 VOVZ

postbus 7861

1008 AB AMSTERDAM

23e symposium Oogheelkundige zorg, 1 november 2011, Congrescentrum VU, Amsterdam

Programma

Dagvoorzitter: Mw. T. van der Linden Registratie en ontvangst Welkom en opening door de penningmeester van de VOVZ Mw. F. van Rijssen

Vereniging voor Oogheelkundige Verpleging en Zorgverlening

Duale beperkingen (slechthorend en slechtziend, en verstandelijke beperkingen en slechtziendheid) en depressiviteit Dhr. G.H.M.B. van Rens Endotheeltransplantatie van de cornea: we gaan vooruit Dhr. M.J.W. Zaal Sight Risk, wat is mijn risico om macula degeneratie te krijgen Mw. M. Gast Koffie / thee pauze en standbezoek Van cavia tot paard, van zalm tot walrus? Dhr. M.H. Boevé Diabetische retinopathie Mw. G. Postma Cataract. Diagnostiek en behandeling Dhr. N.E. de Vries Lunch en standbezoek Van de ooglidchirurgie in een notendop Mw. R. Kalmann Het acute rode oog Dhr. K. Mansour Pauze koffie / thee en standbezoek

De Trabectome, een doorbraak in de behandeling van glaucoom? Dhr. H.G. Lemij Komt dat zien, komt dat horen Dhr. J.E.E. Keunen Afsluiting door de penningmeester van de VOVZ Mw. F. van Rijssen Drankje Grand Café The Basket Door omstandigheden vervalt de voordracht van Dr. R. Kalmann. Hiervoor komt in de plaats: Dhr. J. Jansen, apotheker Oogziekenhuis Rotterdam “Oogdruppels”


Symposium VOVZ 2011

Pagina 2

Welkom en opening Mw. F. van Rijssen, penningmeester van de VOVZ

G Welkom en opening

oedemorgen dames en heren,

Met veel plezier heet ik u allen, die naar ons 23e Symposium zijn gekomen, van harte welkom. Ook dit jaar zijn we op de ons zo vertrouwde plek “Het congrescentrum van de Vrije Universiteit” te Amsterdam. Een bijzonder woord van welkom is er voor Mevr. Völker-Dieben. Zij is altijd zeer betrokken bij onze vereniging. En ook Mevr. Van der Lee, oud-voorzitter van de VOVZ, willen wij van harte begroeten. De oogheelkundige zorg is nog steeds volop in beweging en binnen die zorgketen zijn veel disciplines betrokken. De VOVZ wil een sterke beroepsvereniging zijn en zich profileren in het streven naar hoogwaardige oogheelkundige patiëntenzorg. Dit kan het bestuur niet alleen. Wij hebben hierbij uw hulp nodig. Als u zich vandaag aanmeldt als lid, bedraagt de contributie het eerste jaar 15 euro in plaats van 25 euro en daarbij ontvangt u ons nieuwe welkomstgeschenk. Ook kunnen wij u in onze stand informatie geven als u zich op welke manier dan ook verdienstelijk wilt maken voor de VOVZ. Onze Nieuwsbrief, die 3x per jaar uitkomt, schreeuwt om interessante kopij maar ook een plek in het bestuur kan een optie zijn. In onze stand ligt ook het nieuwe beleidsdocument, waar heel wat uurtjes werk in zit, maar waar we de komende jaren weer mee vooruit kunnen. Na al deze informatie is het tijd om aan ons 23e Symposium te beginnen. De Symposiumwerkgroep, bestaande uit de dames Ingrid Groenewegen, Els

Gutker en Tinie van der Linden, heeft ook dit jaar boeiende onderwerpen met een grote variatie voor u weten te vinden die een bijdrage aan uw kennis leveren. De afgelopen jaren kregen optometristen en orthoptisten scholingspunten als ze dit Symposium bezochten. Vol trots kunnen we zeggen, dat dit jaar het Symposium is geaccrediteerd door de Accreditatiecommissie van het Kwaliteitsregister V&V. Op een dag als deze mogen we niet voorbij gaan aan de grote bereidheid van de sprekers die hun voordrachten houden. De planning van hun spreekuren moet anders en sommigen sluiten zelfs de O.K. om hier aanwezig te kunnen zijn. Als u in de pauzes een bezoek aan de stands van de firma’s en verenigingen brengt, ziet u de nieuwste ontwikkelingen op uw vakgebied. Een bezoek aan hun stands bevelen wij van harte aan. Mede door hun aanwezigheid is het mogelijk geweest deze dag aan u te presenteren. Informatieverstrekking staat vandaag centraal, maar er is ook ruimte om te netwerken en te ontspannen bijvoorbeeld tijdens de lunch of bij het drankje na afloop van het Symposium. Ik wens u namens het bestuur van de VOVZ een fijne, leerzame dag en geef graag het woord aan onze dagvoorzitter Mevrouw Tinie van der Linden.


Symposium VOVZ 2011

Pagina 3

In het bijzonder danken wij: Ergra Low Vision, instituut voor oogzorg. Ergra verzorgt al jarenlang het inschrijvingsgeschenk voor alle deelnemers aan het symposium. Voor alle donaties, sponsoring en actieve participatie van zovelen is de VOVZ u zeer erkentelijk. Sponsors: Stichting Blinden-Penning Allergan BV

Welkom en opening

Actieve participatie: Bartiméus Zeist Bausch & Lomb Dorc Nederland BV Ergra Low Vision Haags Kunstogenlaboratorium Laméris Ootech B.V. Lohmann & Rauscher B.V. O.O.G. low vision en optometrie Medical Workshop BV Multidee Firma Oculenti Contactlenzen Rockmed B.V. Simovision Synga Medical BV ThéaPharma Ursapharm Benelux B.V. Viziris: MD-vereniging, Glaucoomvereniging en Ooglijn

Het volgende VOVZ-symposium wordt gehouden op 6 november 2012 Congrescentrum VU, Amsterdam Het VOVZ-symposium 2011 werd georganiseerd door de symposiumwerkgroep. Deze bestond uit: Ingrid Groenewegen, VUmc, Amsterdam Els Gutker, VUmc, Amsterdam Tinie v.d. Linden, Oogziekenhuis Rotterdam


Symposium VOVZ 2011

Pagina 4

Duale beperkingen Dhr. G.H.M.B. van Rens

Duale beperkingen

Duale beperkingen (slechtziendheid en slechthorendheid), slechtziendheid en verstandelijke beperkingen en depressiviteit

Opbouw Nederlandse bevolking

Revalidatie bij visuele beperkingen •  Regionale centra, multidisciplinair •  Low vision specialisten (optometristen), monodisciplinair

Ger van Rens, Hilde Vreeken en Ruth van Nispen Afdeling oogheelkunde VUmc Amsterdam en Elkerliek ziekenhuis Helmond

Deze voordracht is mede mogelijk gemaakt door subsidies van:

Multidisciplinaire revalidatiecentra voor slechtzienden in Nederland

•  Zorg Onderzoek Medische Wetenschappen (ZonMw), programma InZicht Society •  Stichting Nederlands Oogheelkundig Onderzoek •  Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG) •  Disclosure: Wij hebben geen enkel financieel belang

Inhoud presentatie •  •  •  •  •  • 

Grootte van het probleem: Aantallen Revalidatie en hulpmiddelen Richtlijn “Visusstoornissen” Duale beperkingen (slechtziende en slechthorend) Verstandelijke beperkingen Depressiviteit

Inleiding aantallen Mensen met een visuele beperking • 

De Nederlandse bevolking (16.500.000 inwoners) telde in 2005 ongeveer 298.000 mensen met een visuele beperking, 75.881 blinden en 222.525 slechtzienden Keunen JJE, Verezen CA, Imhof SM, Rens GHMB van, Asselbergs MB, Limburg JJ: Toename in de vraag naar oogzorg in Nederland 2010-2020. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2011;155(41):1828-1833.

• 

In 2020 zullen 354.000 mensen slechtziende of blind zijn!

• 

94% van alle mensen met een visuele beperking zijn oudere volwassenen (> 50 jaar)

• 

In Nederland worden zowel revalidatie bij slechtziendheid als de benodigde hulpmiddelen betaald door de ziektekostenverzekering of de AWBZ

• 

Iedere dag op uw spreekuur of in uw kliniek!

Optometrie / low vision specialist •  Werkzaam in firma’s, winkels, ziekenhuizen en revalidatiecentra •  Veel kennis van hulpmiddelen •  Naar schatting 2/3 van alle hulpvragen opgelost •  Let op: monodisciplinaire hulpverlening •  Soms is meer of andere hulp nodig

Achtergrond •  In 2004, is door de Nederlandse oogartsenvereniging (NOG) een richtlijn opgesteld wie, wanneer en hoe mensen met een visuele beperking te verwijzen voor revalidatie •  Onderzoek na het verschijnen van die richtlijn toonde aan dat de oogartsen zich weinig aan die richtlijn gelegen lieten, gemiddeld werd slechts 40% verwezen


Symposium VOVZ 2011

Pagina 5

80 Utrecht Deventer Nijmegen Eindhoven Totaal

Percentage verwezen

60

40

20

0 apr 04-mei 04 dec 04-jan 05

dec 05-jan 06 feb 08-mei 08

Nieuwe richtlijn •  April 2011 is de nieuwe richtlijn “ visusstoornissen” door de leden van het NOG aangenomen •  Sinds 10 oktober op de website NOG gepubliceerd •  In deze richtlijn zijn een aantal nieuwe hoofdstukken opgenomen. Onder andere: •  Visuele beperkingen en gehoorstoornissen (duale beperkingen) •  Visuele beperkingen en verstandelijke beperkingen •  Visuele stoornissen en depressie

Slechthorenden •  Zorg voor wachtplaats direct bij deur waar onderzoek plaatsvindt •  Informeer onderzoeker dat de patiënt slecht hoort •  Geeft informatie op een (akoestisch) rustige plaats •  Denk nog eens extra aan schriftelijke informatie wat betreft het ziektebeeld en de behandeling!

Visuele beperkingen en gehoorstoornissen (duale beperkingen) •  Naar schatting 30.000 – 35.000 55-plussers hebben een gecombineerde slechtziend-/slechthorendheid. •  Enorme consequenties voor het functioneren van de patiënt en de kwaliteit van leven •  Ook bij het bezoek aan de oogarts heeft een duale beperking consequenties •  De eerste die de patiënt met een duale beperking ziet in de praktijk is de assistente

Verstandelijke beperking •  •  •  •  •  -  -  - 

Vragen

Er is veel verborgen slechtziendheid en blindheid onder mensen met een verstandelijke beperking Hoe groter de verstandelijke beperking, hoe groter de kans op een (ernstige) visuele beperking Aparte Down-spreekuren (minder patiënten, combi’s met orthoptie en overlegmoment met andere behandelaars) Plan patiënten met een verstandelijke beperking op een rustig moment en zo nodig dubbele afspraak Neem speciale voorzorgsmaatregelen bij ingreep bij patiënt met verstandelijke beperking bv: “als eerste” Verzorgende, ouder of vertrouwenspersoon mee naar inleiding, en aanwezig bij wakker worden “als eerste” bij nacontrole of “met voorrang”

Depressiviteit

•  Hoe goed is de (poli)kliniek oogheelkunde waar u werkt voor slechtzienden/blinden (mensen met een duale beperking) te vinden? •  Hoe goed is uw (poli)kliniek voor deze doelgroep toegankelijk? •  Weet u, uw TOA/optometrist/orthoptist/oogarts dat de patiënt die zodadelijk op het spreekuur komt een (duale) beperking heeft?

•  Ruim 1/3 van alle mensen met een visuele beperking heeft last van depressieve gevoelens •  Indien u bij uw contacten met een patiënt signalen van depressiviteit opvangt, maak dit bespreekbaar of communiceer dat met de oogarts •  Depressiviteit gaat veelal gepaard met een grote lijdensdruk; en behandeling is mogelijk •  Depressiviteit staat behandeling vaak in de weg!

Toegankelijkheid

Take away message

•  Vraag advies aan revalidatie instelling en patiënten vereniging •  Duidelijke bewegwijzering •  Toegankelijke balie, ook voor slechthorenden! •  Geef de patiënt duidelijk instructies •  Contrasten in wachtkamer •  Juiste verlichting (niet te donker, niet verblindend) •  Vermijd rommel op de vloeren •  Zichtbare benummering onderzoekskamers

•  Nieuwe richtlijn “Visusstoornissen” is sinds 10-10-2011 geldend, ook u moet er wat mee •  De richtlijn is onderwerp van de kwaliteitsvisitatie •  Visitatiecommissie kan vragen hoe u omgaat met verwijzing naar hulpverlenende instanties voor slechtzienden •  Commissie kan vragen hoe de afspraken zijn voor mensen met een verstandelijke beperking

Duale beperkingen


Symposium VOVZ 2011

Pagina 6

Conclusie

Houd rekening met mensen met een beperking bij de behandeling en bij de inrichting van uw (poli)kliniek en uw afspraken

Endotheeltransplantatie van de cornea: we gaan vooruit

Endotheeltransplantatie van de cornea: we gaan vooruit Dhr. M.J.W. Zaal

Endotheeltransplantatie van de cornea we gaan vooruit!

Michel JW Zaal, VU medisch centrum, OMC Zaandam

Endotheeltransplantatie van de cornea we gaan vooruit!

Presentatie Inleiding Hoornvliestransplantatie Posterieure lamellaire technieken

Het hoornvlies (cornea)

Biologische eigenschappen van de cornea bijzonder en functioneel

1. Aantrekkingskracht door variabele reflecties van licht 2. Helder zicht door een hoge lichtdoorlaatbaarheid 3. Scherp beeld door een optimale bundeling van lichtstralen 4. Stabiele lichtbreking door een vaste vorm


Symposium VOVZ 2011

Stralende ogen als blikvangers een glasheldere cornea

Scherp beeld in licht en schemer cornea en lens

Pagina 7

Eigenschappen van de cornea endotheel: geen celdeling

Eigenschappen van de cornea specificaties

–  Diameter: ↔ 11-12 mm ,  10-11 mm –  Dikte: 0.52 mm centraal, 0.65 perifeer –  Radius oppervlak: 7.8 mm (6.7-9.4) –  Lichtbrekend vermogen: 40-47 D

Anatomie van de cornea gelaagde structuur

Corneastroma parallele vezels op microniveau • 

Eigenschappen van de cornea M. van Bowman / voorste stroma: zeer sterk

Lichtreflecties door volmaakt glad oppervlak

Endotheeltransplantatie van de cornea: we gaan vooruit


Symposium VOVZ 2011

Pagina 8

Levend hoornvlies in transportmedium

Endotheeltransplantatie van de cornea: we gaan vooruit

Corneatransplantatietechnieken

•  Perforerend –  Alle lagen (PKP) •  Lamellair –  Voorste lagen (anterior: DALK) –  Achterste lagen (posterior: PLK)

PKP Perforerende corneatransplantatie “Penetrating keratoplasty”

risico op afstoting


Symposium VOVZ 2011

Pagina 9

Netherlands Organ Transplant Register

Endotheeltransplantatie van de cornea: we gaan vooruit

(NOTR)

Corneatransplantatie lamellaire versus perforerende techniek 100% 80% 60% 40% 20% 0% 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 PKP

DALK

PLKP

PLKP laser

ALKP

mushroom

other

NOTR data 2009: E Pels, corneabank Amsterdam

Corneatransplantatie concentratie in centra Number of clinics and surgeons 50

30 20 10

tx center

surgeon

NOTR data 2009: E Pels, corneabank Amsterdam

Lamellaire corneatransplantatie basisgedachte

Verwijdering pathologische weefsel Behoud gezonde weefsel

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

1996

0 1995

number

40


Symposium VOVZ 2011

Pagina 10

Corneatransplantatietechnieken Anterieure Lamellaire Keratoplastiek

Conventionele ALK

ALK met microkeratoom

USA-DALK

Perfect tissue match? sutureless keratoplasty?

Big- bubble DALK

Corneatransplantatie

Endotheeltransplantatie van de cornea: we gaan vooruit

Posterieure Lamellaire Keratoplastiek (PLK)

Keratoplastiek met Femtosecond laser een stap voorwaarts?

DSEK / DSAEK

DMEK

Indicaties DALK

Keratoconus Stromale dystrofieĂŤn Postinfectieus Trauma Diversen

ALLEEN LASER TopHat

Mushroom

Standaard

Zigzag

Christmas Tree

Zig square

Corneatransplantaten bij Keratoconus DALK OD versus PKP OS Femtosecond laser assisted PLK


Symposium VOVZ 2011

Pagina 11

Corneatransplantatie bij Keratoconus DALK versus PKP

Nieuwe operatietechniek

Safe, simple and effective (R. Sundmacher)

If technology is master, you can reach disaster faster (J. Worst)

Indicaties PLK

Safety first

Endotheeldystrophie Fuchs Trauma (oogoperatie) Diversen

Troebel hoornvlies Fuchs

Tillett CW Am J Ophthalmol 1955: 31:530-533

Melles GJR. Ophthalmol 2000;10:1850-1856

Posterieure Lamellaire Keratoplastiek we gaan vooruit!

Endotheeltransplantatie van de cornea: we gaan vooruit


Symposium VOVZ 2011

Pagina 12

Endotheeltransplantatie van de cornea: we gaan vooruit

Fundusreflex na PLK

Complicatie

interface “haze”: aantasting optische kwaliteit

Loslating lamel

Geen interface bij PKP

PLK 02-11-2010 Patiënt A OD

fundusreflex egaal en helder

24-08-2011

DSAEK bij corneaendotheeldystrophie

PLK 23-11-2010 Patiënt B OS diameter 8,75 mm

de huidige standaard

•  Microkeratoom: –  kostbare techniek, risico’s, gecompliceerd –  Open vragen: •  dikte cornealamel? •  timing: voor / tijdens OK, in oogbank? 05-10-2011 Visus: 1,0

PLK manuele procedure prepareren donorweefsel (manueel)

•  •  •  •  •  • 

PLK Descemet Membrane Automated Endothelial Keratoplasty (DSE(A)EK) versus Descemet Membrane Endothelial Keratoplasty (DMEK)

Niet-perforerende snede, kunstmatige voorste oogkamer Dissectie eerste laag corneastromalagen (50%) Incisie midperiferie, diep stromaal (Melles techniek) Dissectie tweede laag (ongeveer 0.1 mm stroma blijft) Markering geometrisch centrum Uitstansen lamel (trepaan 9.0 mm Hanna punchblok).

•  Plaatsen cornealamel in Busin glide.

DSEK / DSAEK

DMEK

PLK 04-10-2011 OD diameter: 8,75 mm

1 dag postoperatief

Descemet membraan transplantatie technisch (nog) moeilijker


Symposium VOVZ 2011

Posterieure Lamellaire Keratoplastiek DSEK versus DMEK

Ham 2009: resultaten DMEK bij Fuchs: n=50 •  Falen DMEK: secundair DSEK nodig n=10 •  Hoge visus ≥0.8 bij n=30 •  Endotheelcelverlies aanzienlijk:

Pagina 13

Sight Risk, wat is mijn risico om macula degeneratie te krijgen Mw. M. Gast

Ham et al. Eye 2009: 23(10):1980-8. Descemet membrane endothelial keratoplasty (DMEK) for Fuchs endothelial dystrophy: review of the first consecutive cases.

Posterieure Lamellaire Keratoplastiek DSEK versus DMEK

Sightrisk  

Price 2009: resultaten DMEK: n=60 •  •  •  • 

Verlies donormateriaal 8% DMEK: hogere visus t.o.v. DSEK (korte follow-up). Loslating (partieel) posterieure lamel in DMEK: 63%: extra OK Endotheelcelverlies 30% +-20% 3 maanden

Wat is mijn risico   om   macula degenera2e te krijgen?    Myran Gast  23e Symposium Oogheelkundige Zorg  1 november 2011   

Price M et al. Ophthalmology 2009;116: 2361-2368. Descemet’s Membrane Endothelial Keratoplasty; prospective multicenter study of visual and refractive outcomes and endothelial survival

DSEK versus DMEK

Operatietechniek –  Safe:DSEK: minder verlies donorweefsel en heroperaties –  Simple: DSEK: met microkeratoom of manueel –  Effective: DMEK: interface minder storend: hogere visus DSEK: langere endotheelsurvival?

LMD en blindheid  Macula degenera2e veroorzaakt de meeste  onomkeerbare netvlies schade 

Take home message –  De tijd staat niet stil, we gaan vooruit!

Dagelijkse prak2jk    •  Mijn zus ziet slecht en zegt dat ik mijn  ogen ook moet laten controleren    •  Er is niets meer te doen aan de  slechtziendheid van mijn vader. Moet  ik mijn ogen ook laten controleren?    •  Macula degenera2e zit in de familie.  Wat is mijn risico? 

Oculaire risicofactoren  •  LMD in een oog  •  Zachte drusen  •  Pigmentveranderingen in de  macula  •  Lage Macula pigment  dichtheid  •  Hypermetropie  •  Iriskleur  •  Staar opera2e in verleden 

Sight Risk, wat is mijn risico om macula degeneratie te krijgen


Symposium VOVZ 2011

Pagina 14

Krach2g middel in het  gevecht tegen LMD 

Niet oculaire risicofactoren  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •   

LeeNijd Roken  Familiaire rela2e  Voeding  Geslacht   Etniciteit  Overgewicht  Blootstelling aan zichtbaar licht *  Cholesterol*  Hoge bloeddruk* 

•  In een ideale wereld zouden alle risicofactoren en combina2es daarvan  moeten worden onderzocht  •  Echter is dit prak2sch gezien erg moeilijk en 2jdrovend    (aantal combina2es mogelijk ligt op meer dan 612 biljoen)  •  Met Sightrisk kan je in 3 minuten alle risicofactoren in het model ze^en  en een individueel risicoprofiel maken 

(* laatste 3 zijn niet onomstotelijk bewezen) 

Sight Risk, wat is mijn risico om macula degeneratie te krijgen

Onderzoek

Hoe ziet dit er dan uit?  Twee curven 

•  Alle risicofactoren zijn door ongeveer 300 gepubliceerde  wetenschappelijke ar2kelen onderbouwd 

•  Risicoprofiel van    55 jaar t/m 100 jaar    (Groen) 

•  Geop;maliseerde curve;  

als alle beïnvloedbare risico    factoren op2maal zijn bv    niet roken, goed dieet en    evt. toevoeging van een    voedingssupplement (blauw) 

Risico

Sight Risk  Risico definities:

•  Alle LMD risicofactoren zijn in een wiskundig model  gezet     •  I.s.m oogartsen, wetenschappers, optometristen,  wiskundigen, natuurkundigen en sta2s2ci 

Risico profiel  •  Beantwoorden van vragen over levenss2jl en familie  geschiedenis  •  Elke risicofactor wordt afgewogen tegen de literatuur  •  Zo verkrijgt men zijn/haar persoonlijke risico op het  ontwikkelen van AMD 

Eigen invloed  •  Sight risk geeN een heldere  boodschap  •  Men kan zelf invloed  uitoefenen op de  ontwikkeling van LMD   •  Door het nemen van  weloverwogen beslissingen   

< 10%

Erg laag risico

10 - 25%

Laag risico

26 - 50%

Middelmatig risico

51 - 70%

Hoog risico

> 70%

Erg hoog risico

www.sightrisk.nl •  Gemakkelijk herkennen en visueel maken van de risicofactoren voor LMD, waar iemand zelf invloed op kan uit oefenen

Goed om te weten  •  De soNware van Sightrisk kan gemakkelijk bijgewerkt  worden  •  En is dus al2jd up to date omdat de laatste  onderzoeksresultaten verwerkt worden 


Symposium VOVZ 2011

Het laatste nieuws 

Pagina 15

MOST1 studie 

•  MOST 1 study     (Meso‐zeaxanthin Ocular Supplementa2on Trial) 

•  Waterford: Ins2tute of  Vision Research 

MOST 1 study 

Vragen?

•  Eerste studie die onderzoekt wat het effect is van het  innemen van een voedingssupplement met alle 3 de  natuurlijke macula pigmenten   (luteine, zeaxanthine en meso‐zeaxanthine)    op de op2sche dichtheid van het macula pigment en het  bloedserum 

Hartelijk dank voor jullie aandacht    

2 groepen  •  1 groep met vroege kenmerken van LMD      •  1 groep zonder LMD      Beide groepen nemen dagelijks een voedingssupplement met alle 3 de macula  pigmenten (7.3 mg L, 0.8mg Z en  7.3mg  MZ) voor een periode van 8 weken 

Resultaat •  Grootste verandering waargenomen bij proefpersonen die weinig macula  pigment centraal in de macula bezi^en    •  Dit was al na 2 weken zichtbaar in de MOPD me2ngen  •  Conclusie van dit onderzoek is, dat een voedingssupplement met MZ het  macula pigment het snelste opbouwt, daar er individuen zijn die de  conversie van L→MZ niet kunnen maken 

Doorlopend onderzoek 

•  In het Waterford, Ins2tute of  Vision Research wordt er  doorlopend onderzoek gedaan  naar de effecten van  voedingssupplementen in de  preven2e van LMD 

Sight Risk, wat is mijn risico om macula degeneratie te krijgen


Symposium VOVZ 2011

Pagina 16

Van cavia tot paard, van zalm tot walrus Dhr. M.H. Boevé

D Van cavia tot paard, van zalm tot walrus

e dierenarts van vroeger was een duizendpoot. Hij (vrouwen waren er nog maar nauwelijks) moest alles weten en kunnen. Van vaccineren tot verlossen, van het geven van voedingsadviezen tot het maken en interpreteren van röntgenfoto’s, van interne geneeskunde tot oogheelkunde. Dit is natuurlijk een onmogelijke opgaaf. Er zijn teveel verschillende diersoorten met ieder hun eigen problematiek en de ziektekundige kennis neemt, ook bij dieren, al lange tijd explosief toe. Ook de hedendaagse diereigenaar verlangt een hoge kwaliteit. Daarom hebben de Faculteit der Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht en de KNMvD in de jaren ‘90 van de afgelopen eeuw het initiatief genomen dierenartsen tot specialist te gaan opleiden, net als dat in de “humane” geneeskunde al het geval was.

Geregistreerde specialisten moeten elke vijf jaar, op basis van een aantal aspecten van hun beroepsuitoefening, heraccreditatie aanvragen om hun registratie te kunnen behouden. Deze voordracht is bedoeld om een casuïstische inkijk te geven in de wereld van de oogheelkunde bij dieren.

Van cavia tot paard, van zalm tot walrus. Michael H. Boevé, Dip. ECVO

Vanaf de vroege jaren ’90 bestaat er naast de Nederlandse registratie van diergeneeskundige specialisten ook een Europese die door de European Board of Veterinary Specialisation wordt geregeld. Dit is de koepelorganisatie van de zogenaamde “Colleges”, organisaties die per specialisme registreren. Op dit moment is er een zestiental diergeneeskundige specialismen. Een deel hiervan is tot één diersoort of tot een groep diersoorten beperkt (bijvoorbeeld chirurgie van het paard, vogelgeneeskunde), andere specialisaties zijn zogenaamd “diersoort overschrijdend” (voorbeelden: pathologie, microbiologie en oogheelkunde). Zo is er voor de oogheelkunde het European College of Veterinary Ophthalmologists (ECVO). Europawijd bestaat een aantal erkende opleidingen die volgens hetzelfde stramien werken. Na te zijn opgeleid doet de candidaat het Europese examen.

Erfelijke bepaalde oogproblemen

kortneuzigheid


Symposium VOVZ 2011

Traumata

Pagina 17

Diabetische retinopathie Mw. G. Postma, oogarts UMCG VOVZ, 1 november 2011

D Cataract

De operatiepatiĂŤnt

iabetes Mellitus kent verschillende oogheelkundige complicaties. Een zeer belangrijke c.q. ernstige complicatie is de diabetische retinopathie. Om retinopathie vast te kunnen stellen worden naast algemeen oogheelkundig onderzoek vaak aanvullende onderzoeken verricht zoals OCT, fluorescentieangiografie en soms ook echografie. Diabetische retinopathie wordt onderverdeeld in pre/niet proliferatief en proliferatieve retinopathie. Er kan bij beide vormen ook sprake zijn van maculopathie. De volgende fundusbevindingen kunnen worden gezien: microaneurysmata, bloedingen, exsudaten, cotton wool spots en neovascularisaties.

Dank voor uw aandacht!

Bij preproliferatieve retinopathie zijn er meerdere bloedingen zichtbaar, naast > 5 cotton wool spots, venous

Diabetische retinopathie


Symposium VOVZ 2011

Pagina 18

beading en microvasculaire abnormaliteiten. Bij proliferatieve retinopathie is er tevens groei van nieuwe (pathologische) bloedvaten, deze kunnen voorkomen op de papil, iris of op andere plaatsen in de fundus. Tevens kan het maculagebied aangedaan zijn, met als gevolg oedeem.

FAG 15 sec â&#x20AC;&#x201C; 5 min

Na vitrectomie en laser

Diabetische retinopathie

Er zijn verschillende behandelingen voor diabetische retinopathie. De belangrijkste is lasercoagulatie. Het doel hiervan is het voorkomen van (verder) visusverlies. Mogelijke complicaties die hierbij kunnen optreden zijn afhankelijk van het te laseren gebied. Laserbehandeling bij diabetes maculaoedeem kan scotomen, kleurzienstoornissen of beschadiging van de fovea veroorzaken. Bij proliferatieve retinopathie wordt een panlaserbehandeling van de perifere retina verricht. Hierbij kan gezichtsveldverlies of maculaoedeem optreden. Onderstaand een voorbeeld van het verloop van ernstige proliferatieve retinopathie. 2003-2009


Symposium VOVZ 2011

Pagina 19

Screening op DRP is erg belangrijk. Vroege diagnostiek en behandeling van evt. gevonden afwijkingen kunnen latere complicaties (visusverlies) mogelijk voorkomen. De frequentie van controles hangt mede af van bevindingen en risicofactoren.

Diabetische Retinopathie

G. Postma, oogarts VOVZ, 1 november 2011

Bij zeer ernstige retinopathie, waarbij laserbehandeling geen stabiele situatie heeft gegeven is er nog de mogelijkheid van een vitrectomie. Hierbij wordt met speciaal instrumentarium operatief het glasvocht verwijderd.

Diabetes Mellitus - Oogheelkundige complicaties - Diagnostiek / behandeling - Screening

Membranen worden losgeprepareerd en verwijderd. Ook een glasvochtbloeding bij diabetische retinopathie wordt met een vitrectomie verwijderd. Vaak wordt peroperatief (aanvullend) gelaserd.

Oogheelkundige complicaties -  -  -  -  -  - 

Oogspieren (parese) Cornea, daling gevoeligheid Iris, rubeosis (glaucoom) Lens (cataract) Neuropathie van n. opticus Receptordysfunctie , donkeradaptatiestoornissen -  Retinopathie

Diabetische retinopathie


Symposium VOVZ 2011

Pagina 20

Onderzoek

OCT

- Fundoscopie - Fundusfotografie - Fluorescentie-angiografie - OCT - USG (echografie)

Fundoscopie

Diabetische retinopathie

OCT Normaal

Cystoid oedeem

Vitreo-maculaire tractie

Fundusfotografie

USG, echografie

OD

Fluoresceïne-angiografie (FAG) •  Fluorescentie-angiografie –  Fluoresceïne-angiografie (FAG) –  Indocyanine-groen angiografie (ICG)

FAG

Classificatie retinopathie •  (Achtergrond) •  Pre-proliferatief •  Proliferatief •  Maculopathie


Symposium VOVZ 2011

Pagina 21

Preproliferatief

Fundus afwijkingen retinopathie - Microaneurysmata

- Venous beading

- Bloedingen

- > 5 cotton woolspot’s

- Harde exudaten - Cotton wool spot’s

Microaneurysmata

- IntraRetinale Microvasculaire Abnormaliteiten –  (IRMA)

- Meerdere bloedingen

Proliferatief

- 1e teken DRP

•  Actieve groei van nieuwe vaten

- Kleine rode puntjes (10-100 micron )

•  Ongeveer 5-10 % DM populatie.

–  NVD, NVE, NVI –  Associatie met fibroblastformatie

- Gelokaliseerd in binnenste lagen van de retina

–  Type 1 hoger risico, 60 % na 30 jaar DM

•  Slechte visuele prognose

–  CV bloedingen prognose ↓

•  Gevorderde DRP

–  iris rubeosis –  secundair glaucoom

Bloedingen

Exsudaten - Bewijs van lekkage - Lipoproteïnen - Buitenste plexiforme laag - Associate met dyslipidemie

Cotton wool spots - Capillaire non-perfusie - Ovale/sferische gezwollen axonen van ganglioncellen in de zenuwvezellaag - Ontstaan door een onderbreking in het axoplasmisch transport in de zenuwvezel

Maculopathie - Focale maculopathie - Diffuse maculopathie - Ischemische maculopathie

Diabetische retinopathie


Symposium VOVZ 2011

Pagina 22

Diabetische retinopathie

Focale maculopathie

FAG 15 sec – 5 min

Diffuse maculopathie

Na vitrectomie en laser

Ischaemische maculopathie

Behandeling DRP - lasercoagulatie - vitrectomie - (overig: intravitreale injecties o.a. avastin, triamcinolon)

Lasercoagulatie

2003-2009

Laserbehandeling bij DME - Voorkomen van visusverlies - Complicaties •  Scotomen •  Kleurzienproblemen •  Foveabeschadiging •  Choroidale neovascularisatie


Symposium VOVZ 2011

Pagina 23

50 -100 µm; 0.1 seconds

Laserbehandeling bij PDR

Diabetische retinopathie

- Voorkomen van verder visusverlies - Doel: uitschakelen ischemische retina - Complicaties –  Macula oedeem –  Gezichtsveldverlies –  Bloedingen

Screening -  Belangrijk gezondheidsprobleem -  Opsporen vroeg stadium -  Voordeel van vroege diagnose en behandeling -  Screening veilig en geaccepteerd zijn -  Kosten effectief

Screenen DRP

Vitrectomie

1.  Fundusfotografie –  2 velden 45º

2.  Biomicroscopie in mydriasis event + indirecte fundoscopie • 

Vervolg afhankelijk van bevindingen en risicofactoren.


Symposium VOVZ 2011

Pagina 24

Cataractchirurgie: Diagnostiek en Behandeling Niels de Vries, oogarts

Cataractchirurgie: Diagnostiek en Behandeling

S

taar en staaroperaties: een korte inleiding De menselijke lens wordt in de loop van het leven troebel onder invloed van veranderingen van de eiwitten waaruit de lens bestaat. Het resultaat van deze vertroebeling wordt “grijze staar” of cataract genoemd. Als gevolg van dit proces kunnen een afname van het gezichtsvermogen en een toename van lichtverstrooiing in het oog optreden. Deze klachten kunnen worden behandeld d.m.v. het verwijderen van de eigen lens, gevolgd door implantatie van een kunstlens welke de taak van de verwijderde lens overneemt: de staaroperatie. Al voor het begin van de jaartelling waren er ingrepen bekend waarbij de troebel geworden lens van zijn plek werd geduwd, om zo het licht dat door de troebele lens werd geblokkeerd weer vrije doorgang naar het netvlies te verlenen. De troebel geworden lens belandde hierbij achterin het oog, waardoor veelvuldig complicaties (zoals een reactie van het oog op het vrijgekomen lensmateriaal, netvliesloslating, netvliesoedeem, etc.) ontstonden. De Fransman Jacques Daviël ontwikkelde in 1748 een techniek waarbij de troebel geworden lens uit het oog werd verwijderd. Hij kan daarmee als de vader van de moderne cataractchirurgie worden beschouwd. Zijn operatie was een verbetering t.o.v. behandelingen waarbij de troebel geworden lens achterin het oog achterbleef, maar ook met zijn behandeling bleef het beeld onscherp: de gemiddelde natuurlijke lens heeft een sterkte van 23 Dioptriën, en kun je dus niet zomaar missen als je scherp wilt zien. De Brit Sir Harold Ridley ontwikkelde rond 1950 een kunststof lens die in het oog kon worden geïmplanteerd, nadat de troebel geworden lens was verwijderd. Hij kan daarmee

als de vader van de kunstlens worden beschouwd. Inmiddels worden alleen al in Nederland 100.000 staaroperaties per jaar verricht. Cataractchirurgie anno 2011: diagnostiek, metingen en operatie Diagnostiek van staar bestaat vooral uit onderzoek m.b.v. een spleetlamp, waarbij een troebeling van de lens wordt gezien. De troebeling kan zich op verschillende plaatsen in de lens bevinden. Voor de operatie worden de lengte van het oog en de kromming van het hoornvlies gemeten. Met deze gegevens wordt voor elke individuele patiënt berekend, welke sterkte de kunstlens moet hebben. Tijdens de staaroperatie wordt de troebele lens verpulverd, opgezogen en vervangen door een heldere kunstlens met de berekende sterkte. Cataractchirurgie in de toekomst Veel patiënten die een staaroperatie ondergaan verwachten niet alleen verbetering van hun gezichtsvermogen, maar willen ook in toenemende mate van hun bril of contactlenzen af. Nieuw ontwikkelde kunstlenzen kunnen een bijdrage leveren aan deze wens. Een deel van de afbeeldingen is afkomstig uit : “David J Spalton. Atlas of Clinical Ophthlmology. Third edition, Mosby publishing, 2005”

Opbouw presentatie 1.  Inleiding 2.  Diagnostiek 3.  Behandeling 4.  Toekomst


Symposium VOVZ 2011

Pagina 25

Subcapsularis Posterior Cataract 1. Inleiding

Anatomie

Corticaal cataract

Veranderingen in de lens

Lamellair cataract

Veranderingen in de lens

Nucleair cataract

Matuur cataract 2. Diagnostiek

Cataractchirurgie: Diagnostiek en Behandeling


Symposium VOVZ 2011

Pagina 26

Hypermatuur cataract

Cataractchirurgie: Diagnostiek en Behandeling

Torische intra-oculaire lens

Traumatisch cataract 3. Behandeling

Aslengte meten

Daviel, 1748

Astigmatisme

Ridley, 1950

Hoornvlies kromming meten

2011


Symposium VOVZ 2011

2011

2011

Pagina 27

Accommodatieve & Multifocale intra-oculaire lenzen

Dank voor uw aandacht

niels.de.vries@mumc.nl

4. Toekomst

Accommodatie van de natuurlijke lens

Accommodatie van de natuurlijke lens

Cataractchirurgie: Diagnostiek en Behandeling


Symposium VOVZ 2011

Pagina 28

Oogdruppels Jan Jansen, apotheker Oogziekenhuis Rotterdam

Combi Antibiotica en corticosteroïden •  Terracortril oogzalf •  Dexamytrex oogzalf •  Sofradex oogdruppels

Bijzondere antibiotica

OOGDRUPPELS

Oogdruppels

•  BROLENE 0,1% oogdruppels •  CHLOORHEXIDINE 0,02% oogdruppels

WEET WAT JE DRUPPELT EN WAAROM.

Jan Jansen, apotheker Oogziekenhuis Rotterdam

•  GENTAMYCINE 2,25% oogdruppels (versterkte Genta) •  CEFAZOLINE 5% oogdruppels •  PENICILLINE 100.000 E/ML oogdruppels

ANTI-VIRALE OOGMEDICATIE

De groepen •  •  •  •  •  •  •  • 

Antibiotica,antiviraal en anti-schimmel Glaucoom-middelen Mydriatica Corticosteroïden NSAID´s Kunsttranen Lokaal anaesthetica Bijzondere oogdruppels.

•  Povidon-jood 0,3 % oogdruppels •  Acyclovir oogzalf •  FOSCARNET 1,2% oogdruppels

ANTI-MYCOTICA

vandaag •  Antibiotica,antiviraal en anti-schimmel

•  Amphotericine oogdruppels

•  Glaucoom-middelen

•  Voriconazol 1% oogdruppels

•  Bijzondere oogdruppels.

Glaucoom-druppels 1

Antibiotica •  •  •  •  •  •  •  •  • 

Chlooramfenicol 0,4% Bournonville Chlooramfenicol oogzalf 1% 5 gram Tetracycline 0,5% oogdruppels Trafloxal oogdruppels Fucithalmic ooggel Polytrim oogdruppels Gentamycine sulfaat 0,5% oogdruppels Tobrex oogzalf Azyter oogdruppels (azytromycine)

•  miotica / cholinergica

Werking:

verlagen druk door pupilvernauwing

• 

PILOCARPINE OOGDR div percentages

Bijwerkingen:

• 

THYMOXAMINE OOGDR 0,5%

• 

P.M. PHYSOSTIGMINE OOGZALF 1%

Branderig gevoel, pijn boven het oog, pupilvernauwing, tranenvloed

Wazig zien door accomodatiestoornissen


Symposium VOVZ 2011

Glaucoom-druppels 2 •  Beta-blokkers •  •  • 

betoptic-S 0,25% oogdruppels beta-ophtiole oogdruppels Timolol oogdruppels div. sterktes

Pagina 29

Dank voor uw aandacht, maar……………………….

Werking:

remmen productie kamerwater. Geen invloed op afvoer.

Bijwerkingen:

lokaal: Branderig gevoel, droge ogen, vuiltje in het oog,wazig zien, fotofobie Systemisch: Bronchusvernauwing bij COPD-patienten.

Glaucoom-druppels 3 •  Koolzuur-anhydraseremmers • 

Diamox tabletten 250 mg (acetazolamide)

•  • 

Azopt (Brinzolamide) Azarga R (Brinzo-timolol)

•  • 

Trusopt oogdr (dorzolamide) Cosopt oogdr (dorzo-timolol)

Werking:

remmen productie kamerwater. Geen invloed op afvoer

Bijwerkingen: Bij 1-10% patienten Vuiltje in oog Wazig zien Droge ogen Oogpijn Jeuk aan ogen Oogafscheiding Smaakstoornissen Hoofpijn Bij < 1% veel meer zie bijsluiters

Glaucoom-druppels 4 prostaglandine-analoga Lumigan (bimatoprost) Ganfort (bimatoprost combi) Xalatan oogdruppels (latanoprost) Xalacom (combi druppel) Travatan (travoprost) Duotrav(combi druppel) Saflutan (trafluprost)

Werking:

bevordert de afvoer van kamerwater via de uveo-sclerale weg

Bijwerkingen:

Bij > 10% Jeuk in het oog, rode ogen, groei van wimpers Bij 1 tot 10% Veel bijwerking o.a pigmentatie van het oog. Zie bijsluiters

Glaucoom-druppels 5 •  sympathicomimatica (vnl alpha) • 

ALPHAGAN 2MG/ML OOGDR (Brimonidine)

• 

IOPIDINE 0,5 EN 1% OOGDR (apraclonidine)

Werking:

remmen productie kamerwater

Bijwerkingen:

Bij 1 tot 10% soms meer hyperemie, jeuk, wazig zien, verbleking conjunctiva, conjunctivitis. Bij <1% vele andere zie bijsluiter.

Bijzondere oogmedicatie •  Glycerine 50% oogdruppels •  Mitomycine oogdruppels •  Cyclosporine oogzalf (optimmune) •  Eigen serum oogdruppels

Oogdruppels Dus……………….

Goed druppelen is VAN LEVENSZICHTBELANG!!!!


Symposium VOVZ 2011

Pagina 30

Het acute rode oog Dhr. K. Mansour

Het acute rode oog

Blefaritis Ontsteking van de ooglidranden. Stafylococ bacterie. n  Chronisch. n  Komt vaak voor. n  Rode, dikke, vieze vette oogleden met korsten n  n 

Ontstekingen en infecties Khaled Mansour oogarts

definitie n 

Ontsteking : inflammatoire reactie door infectie of trauma.

n 

Infectie : besmetting met een virus of bacterie met als gevolg een ontstekingsreactie.

Wat is wat Oogleden. Traanwegen. n  Conjunctiva. n  Cornea . n  Iris. n  Scleritis. n  Acuut glaucoom n  n 

Anatomie van het ooglid

Behandeling Ooglid hygiëne . Poetsen. n  Fucithalmic gel. n  Warme compressen. n  Blefasteam bril. n  Systemisch antibiotica. n  n 


Symposium VOVZ 2011

Pagina 31

Chalazion Ontsteking van één van de kliertjes van Meiboom. n  Bobbeltje op het ooglid. n  Kan acuut en chronisch zijn. n 

Chemische verbranding van huid en oogoppervlak

Conjunctiva

chemosis (= zwelling) van de conjunctiva

Conjunctiva

Ooglid malformaties Ectropion : ooglid is naar buiten gedraaid. Entropion : ooglid is naar binnen gedraaid. n  Ooglid tumoren en ulcera. n  Ooglid trauma.

ectropioneren van het bovenooglid

Bacteriële conjunctivitis. Virale conjunctivitis. n  Allergische conjunctivitis. n  Trauma.

n 

n 

n 

n 

Het acute rode oog


Symposium VOVZ 2011

Pagina 32

Allergie

Het acute rode oog

Adenovirus keratoconjunctivitis

Optisch storende littekens na adenovirus keratitis

Cornea : Keratitis Cornea erosie. Cornea corpus alienum. n  Cornea ulcus (bacterieel). n  Cornea ulcus ( viraal). n  Immunologische reactie. n  n 


Symposium VOVZ 2011

Pagina 33

Infiltraten perifere cornea met lokale hyperemie

Het acute rode oog

Corpus alienum cornea


Symposium VOVZ 2011

Pagina 34

Herpes zoster ophthalmicus: de stadia van het ziektebeeld

Het acute rode oog

HERPES ZOSTER OPHTHALMICUS n  n  n 

Conjunctivitis. Canaliculitis. Blefaritis.

n  Iridocyclitis. n  Keratitis. n  Scleritis en episcleritis. n  Retinitis en chorioretinitis. n  Optic neuritis. n  Oogspier parese.

Acute, heftige iridocyclitis: cave pupil blokglaucoom


Symposium VOVZ 2011

Pagina 35

Het acute rode oog

Oogcontusie: beleid?

Scleritis OD met scleromalacie OS systeemziekte?


Symposium VOVZ 2011

Pagina 36

De Trabectome Dhr. H.G. Lemij

De Trabectome

Vragen & Discussie of het is genoeg geweest?

Trabectome

H.G. Lemij en P.W.T. de Waard

PAPIL

OOGZENUW

Glaucoom


Symposium VOVZ 2011

Pagina 37

Zenuwvezellaag

Gezichtsvelduitval

Perimetrie

De Trabectome


Symposium VOVZ 2011

Pagina 38

Het kanaal van Schlemm

•  Glaucoompatiënten hebben een duidelijk verhoogd risico op vallen en botsingen

•  Breedte:

250-350 microns

•  Lengte:

36 mm+/-

•  Verzamelkanaaltjes:

30+/-

Haynes et al. IOVS, 2007 (48) 1149-1155

Verzamelkanaaltjes

De Trabectome Oogdruk

Doorbloeding

Ontstaanswijze glaucoom

Ideale oogdrukverlaging •  Bypass grootste weerstand voor kamerwater (trabekelsysteem) •  Directe toegang tot kanaal van Schlemm en verzamelkanaaltjes 1.  Goniotomie/trabeculotomie ab externo 2.  Laser trabeculotomie 3.  Glaukos iStent (transtrabekulaire shunt)

Oogdruk omlaag

4. Trabectome Doorbloeding

Behandeling van glaucoom

Goniotomy

Succesful in children and some uveitis cases, not in adults

Histology of goniotomy

Trabekelsysteem sclera uveal TM uveal TM SC

TM


Symposium VOVZ 2011

Pagina 39

Laser trabeculotomy Excimer (ELT)

Trabectome

•  Excimerlaser geeft weinig tot geen collaterale schade •  Mogelijk dus weinig tot geen littekenreactie •  Via (dure) disposable probe ter plaatse van trabekelsysteem via corneale incisie te appliceren •  Eerste klinische resultaten in Duitsland leken goed •  Ervaring in Nederland (AMC, AZG?) negatief bij complexe glaucomen

ELT

Trabectome

De Trabectome

ELT

Glaukos iStent (transtrabecular shunt)

Glaukos results* No. patient: Mean baseline IOP: 12 months: Rx at 12 month:

58 21.7 mm Hg ± 3.98 17.4 mm Hg ± 2.99 1.2 fewer Rx

*Spiegel D, Wetzel W, Neuhann T, Stuermer J, Hoeh H, Garcia-Feijoo J, et al. Coexistent primary open-angle glaucoma and cataract: interim analysis of a trabecular micro-bypass stent and concurrent cataract surgery. Eur J Ophthalmol. 2009;19:393–9.

After Trabectome

Glaukos iStent (transtrabecular shunt)

Trabectome surgical procedure


Symposium VOVZ 2011

Pagina 40

Komt dat zien, komt dat horen Dhr. J.E.E. Keunen

Trabectome: IOP over 72 Months

Komt dat zien, komt dat horen

Komt dat zien, komt dat horen!

IOP (mmHg):All  cases   30  

IOP (mmHg)  

25

20

15

Jan EE Keunen, voorzitter VISION 2020 Netherlands

10

5

0

6

12

18

24

30

36

42

48

54

60

66

Months A1er  Surgery   IOP  Mean  ±  STD  

IOP Baseline  

Moving Weighted  Average  (4)  

72

VOVZ symposium Amsterdam, 1 november 2011

Trabectome: Survival Analysis

Missie VOVZ •  Professionalisering verpleegkundigen en andere beroepsgroepen werkzaam in de oogheelkundige zorgverlening •  Bevorderen van de deskundigheid •  Samenwerking bevorderen tussen de verschillende disciplines werkzaam in de oogheelkundige zorg All Cases Failure = IOP>21mmHg and IOP not reduced by 20% in 2 consecutive visits after 3 months follow-up or secondary surgery. Success is 79% at 12 months.

Trabectome

Komt dat zien, komt dat horen! (1)

•  Voordelen: –  Snel –  Weinig belastend –  Weinig complicaties –  Effectief •  Nadelen: –  Duur –  Moeilijk –  Geen 100% succes Trouw, 18 maart 2011

Waarom Trabectome?

Komt dat zien, komt dat horen! (2)

•  Nadelen Trabeculectomie: –  Veel problemen kort na operatie –  Oncomfortabel bij circa 75% –  1% ernstige infectie –  Lange operatie •  Nadelen Baerveldt implant –  Lange operatie –  Duur –  Dubbelzien (1-2 % permanent) Snouck Hurgronje-van de Ruit et al. Nederlands Tijdschrift voor Ouderengeneeskunde, 2011 - 2


Symposium VOVZ 2011

Komt dat zien, komt dat horen! (3)

Pagina 41

BLINDEN IN DE WERELD

37 miljoen cataract, trachoom, diabetische trachoom, refractie vitamine A tekort, tekort, retinopathie, afwijkingen onchocerciasis glaucoom

55% van alle

7% van alle

15% van alle

23% van alle

Behandelbaar

Geheel te voorkomen, deels te behandelen

Deels te voorkomen of te behandelen

klein deel is behandelbaar, in onderzoek

blindheid

Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 15 oktober 2011

LMD en andere ziekten

blindheid

blindheid

blindheid

Kernpunten uit de 3 artikelen: •  Ouderen zien vaak slechter dan ze zelf denken •  Oudere leeftijd is in Nederland de belangrijkste risicofactor voor minder goed zien •  De vraag naar oogzorg zal de komende jaren minimaal verdrievoudigen •  Belangrijkste oorzaken: de vergrijzing, nieuwe behandelmogelijkheden, de scherpe toename van diabetes •  Meer dan de helft van alle blindheid en slechtziendheid is kosteneffectief te behandelen of te voorkomen •  De oogzorgsector gaat dit probleem zelf oplossen door hernieuwde samenwerking en taakherschikking

Take home message Of all blindness and visual impairment 80% is avoidable (preventable or treatable) Therefore 30 million adults and 1 million children are unnecessary blind; 221 million adults are unnecessary visually impaired

A major project of the World Health Organization (WHO) 1999-2020 in order to eliminate the main causes of avoidable blindness by the year 2020

Even een pas op de plaats maken 1. Wat is VISION 2020? 2. Wat is VISION 2020 Netherlands? 3. Wat is nou precies de uitdaging waar we in Nederland voor staan? 4. Hoezo, vernieuwde samenwerking?

Rewards of the Vision 2020 Programme 1. Economic saving of 150.000 million U$ on lost productivity by the year 2020 2. Prevention of 429 million years living in blindness by the year 2020 Frick & Foster, Am J Ophthalmol, 2003

Present situation (WHO) •  Worldwide 37 million blind adults (visual acuity <5%) •  1,5 million blind children •  277 million visually impaired people (visual acuity 5-30%) •  150 million people in need of reading glasses •  In the year 2020 we expect 75 million blind people due to population growth & world-wide aging

VISION 2020 National Programme Structure Optometrists and opticians, orthoptists, NGOs, ophthalmic nurses, ophthalmologists, patient organizations etc.

Komt dat zien, komt dat horen


Symposium VOVZ 2011

Pagina 42

Belangrijkste oorzaken: brilafwijkingen en cataract!

VISION 2020 Netherlands

Oorzaken

opgericht in 2003

blind slechtziend

Overige Refractie afwijking Diabetische Retinopathie Glaucoom Cataract LMD

Onafhankelijk platform voor alle groepen die zich met oogzorg bezig houden

Komt dat zien, komt dat horen

Is in welvarend Nederland een WHO preventieproject tegen blindheid nodig? Jan EE Keunen Voorzitter VISION 2020 Netherlands Co-chair Europe, International Agency for the Prevention of Blindness

0

20,000

40,000

60,000

80,000

100,000 120,000

Aantal visueel gehandicapten

Risicogroepen blindheid en slechtziendheid (1) •  •  •  • 

Ouderen in zorginstellingen: 2/5 (66.000) Verstandelijk gehandicapten: 1/5 (21.000) Zelfstandig wonende senioren: 1/10(205.000) Personen met diabetes

Bij meer dan de helft behandelbaar of te voorkomen!

Raad voor de Volksgezondheid, 8 April, 2007

Risicogroepen voor blindheid en slechtziendheid (2) •  Honderdduizenden Nederlanders zijn onnodig blind of slechtziend •  Over patiënten met diabetische retinopathie, glaucoom, rokers en vuurwerkletsel hebben we anno 2011 niet eens betrouwbare gegevens 1e Artikel 2005

Actie Plan 2006

ZonMw studie 2009

Bestaat onnodige blindheid en slechtziendheid in welvarend Nederland?

Komt dat zien, komt dat horen!

Ja!

3 VISION 2020 Netherlands acties in 2011

Per 100.000 Nederlanders hebben 2.000 personen een visuele beperking, waarvan 1.000 onnodig blind of slechtziend Keunen et al. Ophthalmic Epidemiology 16(6); 362-369, 2009

Veel ouderen zien slechter dan ze denken Het welzijn en welbevinden van ouderen is mede afhankelijk van het gezichtsvermogen (depressies, delier & valincidenten), terwijl hun oogproblemen vaak kosteneffectief verholpen kunnen worden


Symposium VOVZ 2011

Pagina 43

OOGZORG 2011-2020

Simpele 6 minuten oogtest voor screening van bewoners in zorginstellingen

De vraag naar oogzorg stijgt de komende jaren met 200-300%

HOOFDOORZAKEN 1. Nieuwe behandelmogelijkheden (bij diabetes in het oog en slijtage van de gele vlek)

2. Scherpe stijging van het aantal diabeten 3. Scherpe stijging van het aantal ouderen

Nieuwe behandelmogelijkheden •  “Natte” macula bij leeftijdsgebonden MD •  “Natte” macula bij diabetes •  “Natte” macula bij vaatafsluitingen in het oog

Mobile screening: the EYE bus project (2009-)

We moeten samen op zoek naar nieuwe vormen van samenwerking binnen de oogzorg #1 Vanuit het perspectief van de patiënt denken #2 Doelgerichte voorlichting en on-site preventie #3 Instant vision leveren

Toename diabetes •  Aantal diabetes patiënten stijgt van 740.000 in 2007 tot 1,2 miljoen in 2020 * –  vergrijzing –  overgewicht, te weinig lichamelijke activiteit –  betere opsporing

•  ± 300.000 ongediagnosticeerde diabeten •  50-60% van alle diabeten regelmatig gescreend •  7% van alle diabeten heeft oogafwijkingen die kosteneffectief te behandelen zijn *RIVM, Nationaal Kompas Volksgezondheid, 2011

Effecten van de vergrijzing Maar … er is meer werk aan de winkel!

Blindheid en slechtziendheid nemen fors toe >65 jaar 2010: 2.5 miljoen 65plussers 2020: 3.5 miljoen 65plussers stijging: 34%

Komt dat zien, komt dat horen


Symposium VOVZ 2011

Pagina 44

Gevolg: het aantal oogziekten stijgt met minimaal >43,3%

Intentieverklaring

(alleen huisartsenregistraties)

Patiënten met een oogziekte 2007 Cataract

stijging

711.300

46,0%

54.500

77.900

42,9%

Diabetes

740.000

1.050.800

42,0%

Glaucoom

108.200

151.500

40,0%

1.389.900

1.991.500

>43.3%

LMD

Totaal

Komt dat zien, komt dat horen

2020

487.200

1. Efficiënter omgaan met de beschikbare middelen 2. In een vroeg stadium gericht veelvoorkomende oogaandoeningen kosteneffectief opsporen en behandelen 3. Gerichte voorlichting geven aan risicogroepen Doel: betere kwaliteit van leven van ouderen en diabeten zonder de zorgkosten te laten exploderen

Toename oogheelkundige behandelingen met minimaal >232% (alleen huisartsenregistraties)

Oogheelkundige behandelingen 2007 Staaroperaties

2020

Stijging

131.900

192.600

46%

Behandeling ‘natte’ LMD

13.100

37.400

186%

Behandeling diabetes

82.900

529.600

539%

Glaucoom operaties

2.100

2.900

40%

230.000

762.500

232%

Totaal

Voorbeeld kostenbesparing Project regio Helmond •  Alle diabeten worden in de regio via de huisarts en optometrist gescreend door foto’s van de binnenkant van het oog te maken •  Dit levert een regionale besparing op van 2.600 oogarts consulten per jaar

Nogmaals de kernpunten op een rij: •  Ouderen zien vaak slechter dan ze zelf denken •  Oudere leeftijd is in Nederland de belangrijkste risicofactor voor minder goed zien •  De vraag naar oogzorg zal de komende jaren minimaal verdrievoudigen •  Belangrijkste oorzaken: de vergrijzing, nieuwe behandelmogelijkheden, de scherpe toename van diabetes •  Meer dan de helft van alle blindheid en slechtziendheid is kosteneffectief te behandelen of te voorkomen •  De oogzorgsector gaat dit probleem zelf oplossen door hernieuwde samenwerking en taakherschikking

Wij slaan de handen ineen •  Ouderenorganisaties (CSO) •  Huisartsen (LHV) •  Oogartsen (NOG) •  Optiekbedrijven (NUVO) •  Optometristen (OVN)

Op onze website www.vision2020.nl is veel meer informatie te lezen! http://www.vision2020.nl/nieuws.html

•  VISION 2020 Netherlands •  Patiëntenorganisaties (Viziris)

Intentieverklaring

Laten we de VOVZ missie Samenwerking bevorderen tussen de verschillende disciplines werkzaam in de oogheelkundige zorg een nieuwe impuls geven. World Sight Day, 13 oktober 2011 Perscentrum Nieuwspoort, Den Haag

VOVZ Symposium Amsterdam, 1 november 2011


Symposium VOVZ 2011

Afsluiting 23e VOVZ symposium, 1 november 2011 Mw. F. van Rijssen, penningmeester van de VOVZ Hebt u ook het gevoel dat deze dag voorbij gevlogen is. Voordat wij afsluiten wil ik u nog graag even wijzen op onze prachtige website. U vindt hierop informatie over de VOVZ, maar ook de Nieuwsbrief staat erop en wij geven informatie over waar u bijvoorbeeld meer specialistische kennis en kunde op gebied van de oogheelkunde op kunt doen. Een scala aan uiteenlopende onderwerpen zijn vandaag aan ons gepresenteerd. De enthousiaste presentatie ervan maakte dat het een boeiende en leerzame dag was. Vanaf deze plek wil ik, en ik denk ook mede namens u, alle sprekers van vandaag hartelijk bedanken voor hun medewerking. Het aantal deelnemers was ook dit jaar weer rond de 400 en wij hebben 20 nieuwe leden mogen begroeten. In december zult u allen een certificaat van deelname ontvangen en begin 2012 wordt het verslag van alle lezingen op CD aan u toegestuurd. U allen wil ik bedanken voor uw aanwezigheid en ook de vrijwilligers, inmiddels bekende gezichten voor u, die voor en tijdens dit Symposium weer het nodige werk hebben verzet: dank hiervoor. Ook de firma’s wil ik bedanken voor hun aanwezigheid en presentatie deze dag. Maar …… deze dag was niets geworden zonder onze Symposiumcommissie

Pagina 45

Ingrid Groenewegen, Els Gutker en Tinie van der Linden, zij verdienen van ons allen voor deze enorme klus een daverend applaus en graag nodig ik de dames uit op het podium te komen. Tot slot hoop ik u voor een afsluitend drankje in Grand Café The Basket te zien, daarna een goede reis en wel thuis en volgend jaar hebben wij opnieuw een Symposium, dan op dinsdag 6 november.

Afsluiting 23e VOVZ symposium

Verslag VOVZ-symposium 23-2011  

Verslag VOVZ-symposium 23-2011

Verslag VOVZ-symposium 23-2011  

Verslag VOVZ-symposium 23-2011

Advertisement