Issuu on Google+

Symposium VOVZ 2009 VOVZ

postbus 7861

1008 AB AMSTERDAM

21e Symposium Oogheelkundige Zorg 10 november 2009, Congrescentrum VU, Amsterdam

Pauze koffie / thee en standbezoek

Programma

Glaucoom Mw. H. Heule-Dieleman

Dagvoorzitter: Mw. K. Rakers/Dhr. M.W.A. Manders

Afsluiting door de voorzitter van de VOVZ Dhr. M.W.A. Manders

Registratie en ontvangst

Vereniging voor Oogheelkundige Verpleging en Zorgverlening

Welkom en opening 21e Symposium door de voorzitter van de VOVZ Dhr. M.W.A. Manders Verhoging van kwaliteit door complicatie- registratie Dhr. P.J. Ringens Contactlenzen‌heaven or hell Dhr. C. Frambach Het blinde brein Mw. F. Pilon Koffie / thee pauze en standbezoek Kindermishandeling Mw. C. Hindaal SEH in de oogheelkunde Dhr. R. Stoutenbeek Nieuwe ontwikkelingen in de glaucoomchirurgie Mw. H.J.M. Beckers Lunch en standbezoek Retinoblastomen bij kinderen Mw. S.M. Imhof Sigarettenrook, daar krijgt het oog tabak van Mw. C.C.W. Klaver

De oogziekte van Graves Dhr. A.D.A. Paridaens

Drankje Grand CafĂŠ The Basket


Pagina 2

Symposium VOVZ 2009

Welkom en opening dhr.M.W.A. Manders, voorzitter VOVZ

D

ag dames en heren,

Welkom en opening

Graag heet ik u allen welkom op het 21e symposium van de VOVZ. Want daar bent u ook dit jaar voor naar Amsterdam gekomen en daar zijn wij u zeer erkentelijk voor. Allereerst natuurlijk een hele goedemorgen allemaal: mijn naam is Tiny Manders en ik ben voorzitter van de VOVZ. Het voelt weer heel plezierig dat u er allemaal voor gekozen heeft om, alweer, of misschien wel voor de eerste keer, aan dit symposium deel te nemen. Helaas moet ik vanochtend Karen Rakers bij u verontschuldigen. Voor de meesten van u is zij al jaren een vertrouwd gezicht als de dagvoorzitter van dit VOVZ symposium en als zodanig bij u bekend. Vandaag zult u echter haar vertrouwde gezicht missen. Wegens persoonlijke omstandigheden is zij helaas verhinderd. Heel erg jammer, maar ik zal mijn best doen om u door deze dag te leiden aan de hand van het programma, dat u allen al enkele weken geleden heeft mogen ontvangen. Als dagvoorzitter wil ik om te beginnen u graag vragen om - uw mobiele telefoon uit te zetten - en tijdens de lezingen de zaal niet in- en uit te lopen (dank namens de sprekers hiervoor) - voor de optometristen onder u: bij de VOVZ stand ligt een formulier klaar dat u kunt invullen voor het verkrijgen van accreditatiepunten. Het symposium ‘Oogheelkundige zorg onder de loep’ is in de afgelopen 20 jaar uitgegroeid tot een kwalitatief hoogstaand symposium, en dat u dat waardeert blijkt elk jaar weer uit het grote aantal inschrijvingen. Dit jaar is het post-jubileumjaar van de VOVZ; vorig jaar immers hadden we het grandioze 20e VOVZ symposium,

wat een ongekend succes is geworden. En ook nu zijn er weer ruim 400 inschrijvingen!! Bovendien, vandaag doen we het niet voor minder, bent u weer te gast op de vertrouwde plek: de grote aula van het congrescentrum van de Vrije Universiteit Amsterdam. De plek waar we al meerdere jaren gastvrij ontvangen worden en die de voorwaarden biedt om een succesvol symposium te kunnen organiseren. Nu staat dan het 21e oogheelkundig symposium op het punt van beginnen. De organisatie van dit symposium is, en ik zou bijna zeggen: uiteraard,weer in de vertrouwde handen van de symposiumcommissie: Ingrid Groenewegen, Els Gutker en Karen Rakers. Ik zal deze mensen op het einde van de dag graag aan u voorstellen, want het zijn deze drie mensen die al jarenlang de vertrouwde peilers vormen waarop de organisatie is gestoeld. Hun vakkennis en hun organisatietalent staan borg voor een symposium op hoog niveau. Zoals u van ons gewend bent zullen boeiende en zeer gevarieerde onderwerpen in een hoog tempo de revue passeren en garant staan voor een leerzame dag. Er zal vandaag ook volop tijd zijn om kennis te nemen van de nieuwste ontwikkelingen op uw vakgebied. Daarvoor zorgen de vele verenigingen en firma’s die hier hun stand hebben neergezet en waar u alle verdere informatie kan verkrijgen. Een bezoek aan hun stands is zeker de moeite waard en ik wil hen graag bij u aanbevelen! Hun aanwezigheid maakt het mede mogelijk dat wij deze dag aan u kunnen presenteren. Hoewel kennisoverdracht en informatieverstrekking vandaag centraal staan, is er ook voldoende ruimte en tijd om te ontspannen, om te netwerken, om vanmiddag te genieten van de lunch, en aan het einde van de dag van de borrel. U kunt de VOVZ natuurlijk meer steunen dan alleen met uw komst naar het symposium. Wij zijn natuurlijk heel blij met uw aanmelding en deelname aan deze


Symposium VOVZ 2009

dag, maar u kunt de VOVZ niet beter steunen dan dat u zich vandaag aanmeld als lid van de VOVZ. Eerdere oproepen in Oogcontact en op de website hebben tot een enigszins teleurstellend resultaat geleid voor de enthousiaste mensen uit het bestuur en de werkgroepen. Er is weinig respons uit de praktijk, terwijl het u zoveel extra’s kan bieden. We hebben vele plannen geformuleerd op de beleidsdag 2009: tijdens de Algemene Ledenvergadering is hier al op gewezen. Daarvoor zijn wel mensen nodig, actieve mensen, en uit het praktijkveld. Daarom ook wil ik u oproepen om, als u zich op welke manier dan ook verdienstelijk wilt maken en wilt inzetten voor de VOVZ, u van harte welkom bent. Bij onze stand in de hal zullen onze mensen u graag alle informatie geven en u inschrijven. Aarzel niet, vandaag is de dag om die stap te zetten!! Voor nu wens ik alle sprekers veel succes toe met hun lezingen en u allen wens ik een hele fijne symposiumdag toe. Er zullen steeds twee à drie lezingen worden gehouden, gevolgd door een koffie/theepauze, dan wel de lunch. Na elke lezing is er kort gelegenheid tot het stellen van vragen. Ik dank u allemaal voor uw aandacht. Tiny Manders, voorzitter VOVZ.

Pagina 3

In het bijzonder danken wij: Ergra Low Vision, instituut voor oogzorg Ergra verzorgt al jarenlang het inschrijvingsgeschenk voor alle deelnemers van het symposium. Voor alle sponsoring en actieve participatie van zovelen is de VOVZ u zeer erkentelijk. Alcon Nederland B.V. Allergan Bartiméus Zeist Stichting Blinden-Penning Dorc Nederland B.V. Haags Kunstogenlaboratorium LamerisOotech B.V. Lohmann& Rauscher B.V. O.O.G. low vision en optometrie Low Vision Totaal MD vereniging Medical Workshop B.V. Synga Medical B.V. Multidee Novartis Pharma B.V. NVBS Firma Oculenti Contactlenzen Rockmed B.V. Santesa B.V. ThéaPharma Ursapharm Benelux B.V. Viziris ooglijn Zeiss B.V

Het VOVZ-symposium 2009 werd georganiseerd door de symposiumwerkgroep. Deze bestond uit: Mw. I. Groenewegen, VUmc, Amsterdam Mw. E. Gutker, VUmc, Amsterdam Mw. K. Rakers, HagaZiekenhuis, Den Haag

Welkom en opening


Pagina 4

Symposium VOVZ 2009

Verhoging van kwaliteit door complicatie en registratie P.J. Ringens

Verhoging van kwaliteit door complicatie en registratie


Symposium VOVZ 2009

Pagina 5

Contactlenzen, Heaven? Hell? C. Frambach

Contactlenzen, Heaven? Hell?


Pagina 6

Contactlenzen, Heaven? Hell?

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 7

Contactlenzen, Heaven? Hell?


Pagina 8

Contactlenzen, Heaven? Hell?

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 9

Contactlenzen, Heaven? Hell?


Pagina 10

Symposium VOVZ 2009

Cerebrale visusstoornissen (CVI) F. Pilon

Cerebrale visusstoornissen


Symposium VOVZ 2009

Pagina 11

Cerebrale visusstoornissen


Pagina 12

Cerebrale visusstoornissen

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 13

Cerebrale visusstoornissen


Pagina 14

Cerebrale visusstoornissen

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 15

Checklist opsporen CVI tijdens oogheelkundig/orthoptisch onderzoek Anamnese • Let speciaal op bij de risicogroepen • Hoe is het functioneren van het kind in het dagelijks leven • Gebruik de korte oogheelkundige CVI vragenlijst • Observatie kijkgedrag • Kunnen kinderen het kijken combineren met luisteren, pakken of bewegen • Vluchtig kijken • Is het kind visueel nieuwsgierig of sluit het zich visueel af • Afwijkend oogcontact • Doet veel op tast • Problemen met visueel gestuurde motoriek • Hoe is afstand / diepte inschatten Visus • • • •

Subnormale visus en wisselende visus Verschil verte en nabij visus (lage nabijvisus: visuele crowding of accommodatieproblematiek) Verschil angulaire en lineaire visus (crowded en uncrowded) Verschil in uitkomsten tussen verschillende soorten testen (abstract of concreet, detectie of recognitie)

Gezichtsveld • Meet bij alle kinderen uit de risicogroepen een gezichtsveld • Gezichtsveld wisselend aangegeven • Onderste gezichtsveld uitval gaat vaak samen met dorsale stroomproblemen Vermeld bij het opnemen van de visus en gezichtsveld of er bijzonderheden zijn opgevallen (kost extra tijd, lijkt minder slechtziend in gedrag dan uit de testen komt, wisselend, snel afgeleid, bij geluid geen reactie meer, reageren kost veel tijd) Oogbewegingen en fixatie Problemen met fixeren en volgen gaan vaak samen met selectieproblemen (visuele crowding) Zijn er problemen met de accommodatie? Vermoeden van CVI? www.bartimeus.nl of 0999-7788899 fpilon@bartimeus.nl


Pagina 16

Symposium VOVZ 2009

Vragenlijst CVI Dorsale stroom (selectie van informatie, bewegen in 3-dimensionale ruimte) Zijn er problemen met - het zien van een voorwerp of plaatje op een drukke ondergrond - iets op afstand zien, uit een autoraam kijken - een omgeving met veel mensen (bijv. ouders terugvinden, ander gedrag) - vallen, struikelen, naar de voeten kijken - verschillen in ondergrond (bijv. voelen met de voeten, stoppen, etc) - drempels, trap(af)lopen

nee/ja/soms nee/ja/soms nee/ja/soms nee/ja/soms nee/ja/soms nee/ja/soms

Ventrale stroom (herkenning, topografisch geheugen) Zijn er problemen met - herkenning van gezichten (bijv. ouders t.o.v. andere mensen) - herkenning van voorwerpen (bijv. een lepel, een fles) - herkennen en benoemen van plaatjes - de weg vinden in bekende omgeving (bijv. in huis, in de buurt) - lezen

nee/ja/soms nee/ja/soms nee/ja/soms nee/ja/soms nee/ja/soms

Observatie - discrepantie tussen visustesten (NB: na refractie!) - sterk verkorte kijkafstand bij moeilijke taken (bijv. herkenning) - slechte fixatie, pakken op de tast, vluchtig kijken, wegkijken, afwijkende oogbewegingen etc.

Veel voorkomende combinaties Linkszijdige of rechtszijdige hemianopsie - ventrale stroomproblemen Uitval onderhelft - dorsale stroomproblemen

Vermoeden van CVI? www.bartimeus.nl of 0999-7788899 f.pilon@bartimeus.nl

nee/ja nee/ja nee/ja


Symposium VOVZ 2009

Pagina 17

Kindermishandeling C.H. Hindaal

Kindermishandeling


Pagina 18

Kindermishandeling

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 19

Kindermishandeling


Pagina 20

Symposium VOVZ 2009

Spoedeisende hulp in de oogheelkunde Drs. R. Stoutenbeek

Spoedeisende hulp in de oogheelkunde


Symposium VOVZ 2009

Pagina 21

Spoedeisende hulp in de oogheelkunde


Pagina 22

Spoedeisende hulp in de oogheelkunde

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 23

Nieuwe ontwikkelingen in de glaucoomchirurgie Dr. H.J.M. Beckers, Universiteitskliniek voor Oogheelkunde, Maastricht Voordracht 21e symposium VOVZ, 10 november 2009

I

n de huidige glaucoomchirurgie zijn er twee mogelijkheden: laserchirurgie of incisionele chirurgie. Laserbehandelingen die al jaren bestaan, maar nog steeds van waarde zijn voor de behandeling van glaucoom zijn de lasertrabeculoplastiek (LTP) voor het open kamerhoekglaucoom, en de irisstretching en YAG-laser perifere iridotomie voor het nauw kamerhoekglaucoom. Daarnaast wordt er voor moeilijke gevallen of eindstadia glaucoom af en toe gebruik gemaakt van laser cyclophotocoagulatie, meestal met de diode laser. Nieuwe lasermogelijkheden zijn o.a. de SLT (selectieve laser trabeculoplastiek), een variant op de LTP waarbij herbehandelingen beter mogelijk zijn, en de endoscopische cyclophotocoagulatie, een techniek waarbij onder directe visualisatie een gedeelte van het corpus ciliare behandeld kan worden, eventueel in combinatie met een andere ingreep, zoals een phaco-emulsificatie met kunstlensplaatsing. Voor wat betreft de incisionele chirurgie is de trabeculectomie (met mitomycine-C) nog steeds de gouden standaard. De laatste jaren zijn er modificaties van deze techniek doorgevoerd, waardoor de kans op vroege en late complicaties aanmerkelijk is afgenomen. De zogenaamde non-penetrating chirurgie is een andere vorm van chirurgie waarbij de oogdruk wordt verlaagd. Deze techniek is echter ta-

Nieuwe ontwikkelingen in de glaucoomchirurgie


Pagina 24

Symposium VOVZ 2009

melijk moeilijk, en de oogdruk wordt niet zo laag als bij de trabeculectomie met mitomycine-C. In toenemende gevallen wordt gebruik gemaakt van glaucoomimplantaten, zoals de Ahmed en Baerveldt implantaten. Deze implantaten werden voorheen vooral voor moeilijk te behandelen glaucoompatiĂŤnten gereserveerd, maar het is gebleken dat ze ook in andere, minder complexe gevallen met succes kunnen worden toegepast.

Nieuwe ontwikkelingen in de glaucoomchirurgie

Nieuwe chirurgische mogelijkheden om de oogdruk te verlagen moeten hun waarde nog gaan bewijzen. Van deze nieuwe technieken is de ExPRESS mini shunt al enkele jaren op de markt. Andere technieken worden nog onderzocht of zijn in Nederland nog niet te verkrijgen. Ook zijn de meeste van deze nieuwe technieken kostbaar.


Symposium VOVZ 2009

Pagina 25

Nieuwe ontwikkelingen in de glaucoomchirurgie


Pagina 26

Nieuwe ontwikkelingen in de glaucoomchirurgie

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 27

Retinoblastoom

Symptoms

Prof. dr. Saskia Imhof Dr Annette Moll, VU medisch centrum

Leucocoria : “cat eye”

Strabismus

Lower visual acuity

Neovasculair glaucoma

Uveitis

Failure to thrive

Drs Machteld Bosscha, VU medisch centum, Amsterdam Diagnosis

Retinoblastoma

Malignant tumor of the retina

Children < 6 years

Retinoblastoom

History : pregnancy , IVF

Family history

Funduscopy under general anaesthesia

Ultrasonography (mass , calcification )

Heredity : autosomal dominant

DNA mutation chromosome 13q14

MRI (extra ocular tumor?)

Unilateral or bilateral

DNA

Histopathology

Geld, opbrengsten

Funduscopy

Epidemiology

1:17,000 live births

• wit-gele massa

10-15 new patients /year in the Netherlands

• kalk

Girls : boys = 1:1

Unilateral : mean age of diagnosis 24 months

Bilateral : mean age of diagnosis 12 months

• feeder vessels

5-years survival > 90%

• ablatio, bloeding

• seedings

• uni-multifocaal

Diagnostic Tools

Heredity • RB1 gene on Chromosome 13q14

• Mutation of tumor suppressor gene

• Fundoscopy • Ultrasonography

Inactivation of RB1 gene

tumorgrowth

• MRI • Autosomal dominant trait

• 85% mutation detection in hereditary RB

Retinoblastoma subgroups

Hereditary

¥ ¥ ¥ ¥ ¥ ¥

Germ line RB mutation ¥ High penetrance (90%) Dominant trait ¥ Bilateral (85%) ¥ Unilateral (15%) Age at diagnosis 12 months

Differential diagnosis

Non-Hereditary

RB mutations only present in retina cells Unilateral Relatively late onset of the tumor (24 months)

PHPV

27,8%

M. Coats

16,0%

Toxocariasis

15,7%

ROP

4,7%

Hamartoma

4,2%

Coloboma

4,2%

CV haemorhage

3,8%

Astrocytair hamartoma

2,8%

Retinal vasculair hypoplasy

1,9%

Medulloepithelioma

1,9%

Others

10,8%

Shields JA, Shields CL, Parsons HM; Retina 1991 5


Pagina 28

Symposium VOVZ 2009

Sommige tumoren lijken op elkaar

Visual acuity best eye

< 20/40

>20/40

2

Medulloepithelioom

Retinoblastoom

Primary Hyperplastic Persistent

Retinoblastoom

Vitreous

15

Imhof, Moll et al British Journal Ophthalmol 2006 Imhof, Moll et al British Journal Ophthalmol 2006

Keuze van Therapie

• Behoud van Leven, Visus , Oog •Behoud van Leven, Visus , Oog • Factoren •Factoren –uni/bilateraal –uni/bilateraal –familiair –familiair –plaats van de tumoren in het oog –plaats van de tumoren in het oog –tumor grootte –tumor grootte –leeftijd • Ouders –leeftijd •Ouders

Therapie

Morbus Coats

•Enucleatie •Lasertherapie (diode) •Cryotherapie •Radioactieve plaque therapie (Ruthenium106) •Uitwendige radiotherapie •Chemotherapie •thermochemotherapy •metastasen/ second primary tumors/ pineoblastoma •adjuvant

Familiair Retinoblastoom

Why screen from birth? • Retinoblastoma usually starts in the central retina ( macula ) • RB grows in pregnancy • Small tumors are treatable with local therapy

Thermochemotherapie

Bilateraal Retinoblastoom Sporadic

Familial

EBRT


Symposium VOVZ 2009

Pagina 29

Sporadisch Bilateraal Retinoblastoom

Roken en AMD Carolina Klaver

Post chemotherapie + laser

Follow-up

Funduscopy

Vision

Genetic counseling

Psychosocial problems

Late Effects

treatment retinoblastoma-second primary tumors •

Roken en AMD Roken en AMD Caroline Klaver

Early detection very important Afd Oogheelkunde Afd Epidemiologie Erasmus MC Rotterdam

SPT in the Netherlands: 1945-1994 •

Cumulative incidence: • 17.7% (95%CI 10.7-24.7) at age of 35 yr

28 SPT, 18 died

25 EBRT, 11 inside irradiation field (P=0.03)

Leeftijdsgebonden Maculadegeneratie (AMD)

Moll, Imhof Int J Cancer 1996

Vroege AMD

Teamwork

Natte AMD

Droge AMD

Prevalentie van Natte en Droge AMD ERGO- onderzoek Rotterdam

% 20 •

Nurse practitioner

Ophthalmology

Paediatric oncology

Radiology

Radiotherapy

Histopathology

Moleculair biologist

Clinical genetics

Psychology

15 10 5 0 55

60

65

70

75

80

85

A lle A M D

P uur Nat

P u u r D ro o g

N at en D ro o g

9 0+

yrs

Sigaretten rook  Bevat > 4000 toxische

stoffen : nitric oxide, carbon monoxide, formaldehyde, arsenic, cyanide, benzo[a]pyrene, benzene, toluene and acrolein

 Bevat componenten van de quinone familie. Hydroquinone komt het meeste voor  Hydroquinone interfereert met de normale functie van mitochondriaal electronen transport, produceert vrije radicalen en overproductie van superoxide. Dit veroorzaakt oxidatie van eiwitten en vetten


Pagina 30

Symposium VOVZ 2009

Roken versterkt genetische aanleg

Roken en AMD: Oud Nieuws ?

ERGO Studie - Despriet et al. 2008

Pauetkau et al. Can J Ophthalmol 1978

� We studied the smoking habits of 114 patients with senile disciform degeneration of the macula. The mean age at onset of blindness in the first eye was 64 years in those currently smoking; this was significantly less than the mean age in those who had never smoked (71 years). We advise all patients with disciform degeneration to stop smoking.� smoking.�

R isico op AM D

40

G E E N g e n e tis c h e a a n le g W E IN IG g e n e t is c h e a a n le g V E E L g e n e tis c h e a a n le g

30

20

10

0

R N ie t R o k e rs

Roken en AMD

Roken en het risico op AMD

 AMD wordt veroorzaakt door 1. dysfunctie van mitochondri ën, teveel vrije radicalen en schadelijke oxidatie producten 2. complement overactivatie , lokale inflammatie en te gronde gaan van eigen lichaamscellen

3 N ie t R o k e rs

V ro e g e re R o k e rs

R o k e rs

2

1

R o k e rs

Mechanisme roken en AMD

Meta- analyse van 13 studies – Cong et al. 2008

R isico op AM D

V ro e g e re R o k e rs

Ref

Ref

0 N a tte A M D

D ro g e A M D

 Roken veroorzaakt vrije radicalen en kan complement systeem activeren

Roken versus Genen

Stoppen met roken helpt !

Bijdrage aan alle AMD in algemene bevolking

Chakravarthy et al. 2007 Rokers

%

R isico op MD

60 50 40

3

<20 jr geleden gestopt

2

>20 jr geleden gestopt

30

Nooit gerookt

20 1

10 0

smoking

CFH Y402H

LOC A69S

C3 0

ERGO studie - Despriet et al. 2008

Roken versus Genen Bijdrage aan alle AMD in algemene bevolking %

Genen >80%

60 50 40 30 20 10 0

smoking

CFH Y402H

LOC A69S

C3

ERGO studie - Despriet et al. 2008

Roken versus genen Bijdrage aan alle MD in algemene bevolking

%

60

Roken 23%

Genen >80%

50 40 30 20 10 0

smoking

CFH Y402H

LOC A69S

C3

ERGO studie - Despriet et al. 2008

Stoppen met roken bespaart de gemeenschap per ‘ stopper ’ 2000 euro aan kosten tbv MD


Symposium VOVZ 2009

Pagina 31

De Oogziekte van Graves Sigaretten …

…daar krijgt het oog tabak van!

Dank voor uw aandacht !

Dion Paridaens MD PhD

De Oogziekte van Graves


Pagina 32

De Oogziekte van Graves

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 33

De Oogziekte van Graves


Pagina 34

De Oogziekte van Graves

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 35

De Oogziekte van Graves


Pagina 36

De Oogziekte van Graves

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Pagina 37

De Oogziekte van Graves


Pagina 38

Symposium VOVZ 2009

Glaucoom Mw. H. Heule-Dieleman

Glaucoom


Symposium VOVZ 2009

Pagina 39

Glaucoom


Pagina 40

Glaucoom

Symposium VOVZ 2009


Symposium VOVZ 2009

Afsluiting 21e VOVZ symposium, 10 november 2009 Tiny Manders, voorzitter VOVZ

W

e zijn aan het einde gekomen van dit 21e symposium. Maar voor ik ga afsluiten met een woord van dank heb ik nog enkele mededelingen voor u: - Alle symposiumdeelnemers zullen begin 2010 het symposiumverslag thuis ontvangen: niet zoals u van ons gewend bent in de vorm van een boekwerk, maar als een naslagwerk op CD-Rom. Hierop kunt u alle lezingen terugvinden, ondersteund door de beelden die u hier vandaag ook hebt gezien. - Ook in 2010 start weer de Specialis- tische Vervolgcursus Oogheelkunde, verzorgd door het onderwijsbureau TRacé van dhr. Ton Ransijn. Wilt u hieraan deelnemen, meld u zich dan zo spoedig mogelijk aan, graag vóór 1 december a.s. Ook de Cursus Oogheelkundige Zorg wordt op diverse plaatsen in Nederland aan- geboden Regelmatige bijscholing is een belangrijke voorwaarde voor het leveren van kwalitatief goede zorg en zorgt voor arbeidsvreugde in uw belangrijke werk. - Vandaag hebben zich 14 nieuwe leden aangemeld! Daar zijn wij heel erg blij mee. Bedankt allemaal voor uw ondersteuning. Ook na vandaag kunt u zich natuurlijk nog altijd aan melden. Dit kan ook via het internet: kijkt u op www.vovz.nl

Vanaf deze plaats wil ik, en ik denk dat ik dat ook zeker namens u doe, een aantal mensen bedanken: De sprekers van vandaag: bedankt voor uw medewerking aan dit symposium. We zijn verrast door alle lezingen, zeer divers, over uiteenlopende onderwerpen, en met uw levendige presentaties zorgde u hiermee voor een boeiende en leerzame dag. Alle deelnemers zijn weer vanuit de eerste

Pagina 41

hand bijgepraat over de nieuwste ontwikkelingen en stand van zaken betreffende uw vakgebied! Het was een geweldig scala aan boeiende onderwerpen: een pluim op de hoed van de symposiumcommissie voor deze programmasamenstelling! Ik wil u allen bedanken voor uw aanwezigheid. Door uw deelname aan deze dag toont u uw waardering voor ons en vooral voor de symposiumcommissie. Dank aan allen die vandaag hun steentje aan de organisatie hebben bijgedragen: zij die vanochtend de inschrijfbalie hebben bemand en de financiën hebben afgewikkeld, diegenen die u in de VOVZ stand van informatie hebben voorzien, zij die zorgden voor een prima catering en voor de technische ondersteuning: iedereen bedankt voor de ondersteuning. Ook de firma´s bedank ik voor hun aanwezigheid en presentatie op deze dag. Maar de grootste dank gaat uit naar de leden van de symposiumcommissie. Zij zijn het hele jaar door bezig en hebben ook dit jaar weer een enorme klus geklaard. Ik wil hen dan ook graag even in het zonnetje zetten:Ingrid Groenewegen, Els Gutker, Karen Rakers zijn verantwoordelijk voor de organisatie van deze dag en zij hebben dat weer op een voortreffelijke manier gedaan! Namens iedereen bedankt daarvoor en voor volgend jaar heel veel succes gewenst. Tot slot wil ik u uitnodigen nog even met ons na te borrelen tijdens de afsluiting van vandaag. Napraten, nog even herinneringen ophalen, onder het genot van een drankje. De borrel zal niet in de aula plaats vinden maar in Grand Cafe The Basket, hiernaast gelegen op het campusterrein. Voor daarna wens ik u allemaal wel thuis. En uiteraard zien wij u graag volgend jaar weer terug op ons 22e symposium:

2 november 2010.

Afsluiting 21e VOVZ symposium,


Symposium VOVZ 2009

Pagina 42


Verslag VOVZ-symposium 21-2009