Issuu on Google+

Inhoud Van de redactie Van de voorzitter

1

Gebruik van autologe serum oogdruppels

3

Operatie in dagbehandeling:

6

Notulen 21e Algemene Ledenvergadering VOVZ

7

Jaarverslag 2010

8

Kort verslag ALV 19 september 2011

9

2

verpleegkundige screening essentieel om onverwachte interventies te voorkomen

Persbericht; informatiedag over oogaandoeningen 3 november

10

De oogbus brengt oogzorg dichtbij

11

Column

13

Geknipt voor U

14

Informatie 23e Symposium oogheelkundige zorg

17

Van de redactie Genietend van een heerlijke vakantie op een zonnige plek was er tijd om enkele tijdschriften te lezen. Wat opviel waren de vele artikelen over de gezondheidszorg. Een kleine opsomming: geen fouten maken is onhaalbaar omdat het mensenwerk is… 94 procent van de opnames verloopt zonder problemen…5 mensen overlijden per dag als gevolg van een medische fout… er lopen nog steeds verpleegkundige in hun uniform op straat is dat niet “vies”… enz. Wij hebben de laatste Nieuwsbrief van dit jaar voor u gemaakt en op dinsdag 1 november is ons 23e Symposium waar veel te “leren” valt. We hopen u daar te zien. Namens de redactie Femmie van Rijssen-Koopmans

VOVZ Oktober Nr. 21-3

1


Van de Voorzitter

Van de Voorzitter … Na een natte zomer zijn dan toch alle activiteiten weer gestart in deze warme herfst. De poli’s zitten overvol en door bezuinigingen her en der is werken niet altijd gemakkelijk. Vaak blijft er niet veel tijd over om je te ontwikkelen en mee te denken over zaken die de oogheelkunde aangaan. Dit “Oogcontact” bied weer een mooie mogelijkheid om interessante artikelen te lezen die door collega’s in de oogheelkunde aangeleverd zijn. We zijn altijd weer op zoek naar leden die zelf iets willen schrijven of die een ander bereid vinden om iets te schrijven. De ledenvergadering op 19 september werd niet druk bezocht door de leden. Het bestuur had graag wat meer input van de leden gehad. De bestuursfuncties zijn weer verdeeld. Ook hebben we weer iemand bereid gevonden om mee te doen met het bestuur. Willem Hoekstra werkt in het Erasmus MC. Hij gaat het komende jaar aan de slag als aspirant bestuurslid en kan zich zo oriënteren. We blijven nog op zoek naar meer bestuursleden. Komende maand is er weer het altijd goed bezochte jaarlijkse symposium oogheelkundige zorg. Er is al veel werk verzet en het programma ziet er goed uit. We hopen jullie allemaal te ontmoeten op deze dag.

Tinie van der Linden Voorzitter VOVZ

2

VOVZ Oktober Nr. 21-3


Gebruik van autologe (=eigen) serum oogdruppels (en hoe verzorgen we dit) Het is bij extreme gevallen van droge ogen tobben voor patiënten met allerlei kunsttranen en soorten ooggel om enige verlichting van klachten te krijgen. De patiënt met droge ogen kan normaal prima baat hebben bij diverse soorten kunsttranen of ooggel voor de nacht, al dan niet met conserveermiddel. Soms zien we dat de klachten niet verlicht worden bij dit gebruik en ook niet als er van middel veranderd wordt. Er zijn nogal wat verschillende soorten op de markt alle met hun goede- en minder goede eigenschappen. Indien de klachten niet minder worden of zelfs juist verergeren dan kan men nog overgaan tot het gebruik van de zogenoemde “eigen serum oogdruppels”. Geen van de in de handel verkrijgbare kunsttranen bevatten de eigenlijke traancomponenten zoals de epidermale groeifactor, de hepatocyte groeifactor, fibronectin, de neurotrophic groeifactor, en vitamine a-componenten en dit vinden we wel terug in het eigen serum”. De behandeling wordt door sommigen als controversieel gezien maar ten minste één studie heeft aangetoond dat het gebruik wel werkt en belangrijker: patiënten zelf en oogartsen die het voorschrijven zien de werking ook. Wanneer zien we deze extreme klachten? Patienten met Keratoconjunctivitis Sicca hebben allemaal klachten maar bij de één is het meer dan bij de andere. De traanproduktie schiet tekort of de kwaliteit van de traanfilm is niet in orde. Aandoeningen als reumatische artritis en syndroom van Sjögren zijn ook bekende veroorzakers evenals andere auto-imuun ziekten. Droge ogen zien we ook vaak bij gebruik van diverse medicatie: denk aan sedativa, bètablockers, anti- histaminen, bloeddruk verlagers, anti- depressiva en opiaten. Bij verwondingen van het hoornvlies of afwijkingen van het hoornvlies kan “eigen serum oogdruppels” ook uitkomst bieden. Een aparte plek voor toepassing is bij chemische verbrandingen van het oog: naast een peritomie en druppelen met vitamine C druppels wordt soms ook voor eigen serum druppels gekozen. De gedachte hierachter is dat het lichaamseigen bestand van de druppels een snellere genezing bevorderen, niet iedereen is hiervan overtuigd!

Hoe worden eigen serum oogdruppels gemaakt? Om eigen serum druppels te maken hebben we bloed nodig van de persoon die het gebruiken gaat. Afhankelijk van de instelling kan dit centraal geregeld zijn in het eigen laboratorium van de instelling of uitbesteed worden aan een speciaal laboratorium. In het Erasmus MC doen we dit op onze eigen polikliniek oogheelkunde maken. Eén van de redenen om dit te doen is het feit dat de prikkamer en het laboratorium niet dichtbij de polikliniek ligt. Om zelf het bloed af te nemen en vervolgens weg te brengen is daardoor ook niet handig en het is een stukje service voor de patiënt: men hoeft er niet voor “de boer op”. Voor de produktie in eigen hand moet het nodige geregeld worden zoals apparatuur: een centrifuge om uit stolbloed serum te verkrijgen, steriele lege oogdruppelflesjes, een protocol hoe men te werk dient te gaan enz. Moeilijk is het allemaal niet, wel bewerkelijk en het zelf ter hand nemen raden we alleen aan

VOVZ Oktober Nr. 21-3

3


autologe oogdruppels

als je dit regelmatig nodig hebt, anders krijg je er geen routine in en haal je de investering er nooit uit. - Wij nemen van de patiënt 8 stolbuizen bloed af. - Dit moet 20 minuten weggezet worden en mag niet aangeraakt worden. - Na het stolproces gaan de 8 buizen in de centrifuge gedurende 10 minuten bij een toerental van 2850 - De buizen worden uit centrifuge genomen en in een rekje op een werkblad geplaatst waarop een absorberende doek ligt. - Met een pipet of spuitje met naald wordt nu het serum per buis opgezogen, er mag beslist geen bezinking meegezogen worden! Uiteraard werkt men met handschoenen. - De steriele druppelflesjes worden stuk voor stuk gevuld met 1 ml serum en daarna dicht gedraaid. - Gemiddeld haal je uit 1 stolbuis 3 tot 4 ml serum, dit kan erg verschillen. Meestal geeft men men eerst voor 2 weken mee, als het bevalt en aanslaat dan soms voor 4 of 6 weken. Heeft iemand met 8 buizen niet genoeg serum dan zal hij of zij na een paar weken opnieuw moeten komen voor bloedafname. Gemiddeld is het meegeven voor 3 of 4 weken goed te doen. We geven de flesjes in een doosje met een bevroren koelelement mee en geven instructie om thuis de flesjes direct in vriezer te plaatsen, op één flesje na dat direct gebruikt kan worden. Geef instructie om op ieder flesje na ontdooien een datum en tijdstip te noteren. De flesjes moeten in de vriezer bewaard worden en zijn dan 2 maanden houdbaar. Na ontdooien – voor gebruik nodig – zijn ze nog 48 uur houdbaar in koelkast. Wij raden altijd aan om slechts één flesje tegelijk te ontdooien en te gebruiken. Belangrijke waarschuwingen: Eigen serum is en blijft een bloedprodukt, er dient zeer hygiënisch en zorgvuldig mee omgegaan te worden. De patiënt moet goed geïnstrueerd worden over bewaren en gebruik. Er mag uitsluitend voor eigen gebruik gedruppeld worden, lijkt logisch maar toch… Zoals met alle bloedprodukten kunnen ziekteverwekkers overgedragen worden. Men moet de actuele gezondheidssituatie van de patiënt kennen zoals medicatiegebruik en eventuele andere ziektes die aanwezig- of doorgemaakt zijn.

4

De oogarts moet beoordelen – zo nodig in overleg met andere behandelaars – of er contra indicaties zijn voor het gebruik. Er kan irritatie optreden door het temperatuurverschil tussen de koude druppels en het warmere oog. Dit gaat snel over normaal gesproken, als dit niet zo is dan contact opnemen met de oogpoli voor verder overleg. Wat verder nog belangrijk is: Indien men autologe serum oogdruppels wil gaan toepassen dan is overleg met de ziekenhuisapotheker en het laboratorium noodzakelijk als men het wil uitbesteden (wat bij een gering aantal patiënten ook het handigst en meest economische is) Stel met alle betrokkenen een protocol op dat voor iedereen te raadplegen is. Het in eigen beheer bereiden kan soms wel nodig zijn als men een grotere groep patiënten heeft of als de apotheker en/of het laboratorium geen medewerking wil- of kan verlenen. Een bloedcentrifuge is aan te schaffen bij firma`s die laboratorium benodigdheden leveren en de steriele lege oogdruppelflesjes kan men via (een) apotheek verkrijgen of via een groothandel in apothekersartikelen. Neem altijd contact op met de ziekenhuis hygiënische dienst en stel ook nu een protocol op. Wij zien op onze polikliniek genoeg patiënten met de eerder genoemde klachten en een groot deel van hen heeft absoluut baat bij het gebruik van eigen serum oogdruppels. Het komt bij 80% van hen voor dat na een langdurig gebruik van soms wel een half jaar tot een jaar de klachten dusdanig zijn afgenomen dat de oogarts het gebruik gaat afbouwen en uiteindelijk zal stopzetten en overgaan op de gebruikelijke kunsttranen en/of eye gels.

VOVZ Oktober Nr. 21-3


Zelden is hervatting met eigen serum oogdruppels nodig, maar het komt wel voor. Het feit dat men aanvankelijk niet genoeg heeft aan traditionele kunsttranen en na gebruik van eigen serum druppels men wèl uitkomt met deze middelen rechtvaardigt het toepassen van eigen serum druppels. Komt men patiënten tegen met aanhoudende klachten over droge ogen en/of met aanhoudende cornea (hoornvlies) problemen als gevolg

ervan dan zou men toch eens met de oogarts gebruik van eigen serum oogdruppels moeten bespreken. Het vaak gehoorde: “u moet er maar mee leren leven” is toch wat tekort door de bocht. Opmerkingen en aanvullingen altijd welkom, Willem Hoekstra senior verpleegkundige Polikliniek Oogheelkunde Erasmus MC w.hoekstra@erasmusmc.nl

O PL EID INGEN

Wil je over meer specialistische kennis en kunde op het gebied van oogheelkunde beschikken? Volg dan één van de oogheelkundige opleidingen van Het Oogziekenhuis Rotterdam.

Leergang Oogheelkunde De Leergang is ontwikkeld voor deelnemers op verzorgend of verpleegkundig niveau. In 15 modules komen alle aspecten van de oogheelkunde aan bod, maar ook onderwerpen als patiëntenvoorlichting en nazorg. Na de opleiding kun je onder meer voorlichting en instructie geven, basishandelingen in de oogheelkunde verrichten, bijzonderheden herkennen die betrekking hebben op het oog en duidelijkheid omtrent de zorgvraag krijgen. Elk jaar in september gaat de Leergang Oogheelkunde van start. Elke 2 weken op woensdagavond van 16.30 tot 19.30 uur is er een bijeenkomst. Je ontvangt vooraf uitgebreid (zelf)studiemateriaal. Daarnaast volg je stages en voer je een groepsopdracht uit. Je rondt de leergang af met een kennistoets. De kosten voor de opleiding (inclusief lesmateriaal en een broodmaaltijd bij de bijeenkomsten) zijn € 1.395,-.

Wegwijs in de oogheelkunde Voor administratief en/of ondersteunend personeel bieden wij de opleiding Wegwijs in de oogheelkunde aan. In zes avonden word je wegwijs gemaakt in de oogheelkunde. Ook komt de financiering van de zorg, patiëntenvoorlichting en spoedeisende oogheelkundige zorg aan bod. De opleiding start twee keer per jaar in maart en september. Je krijgt elke twee weken les op donderdagavond van 17.30 tot 19.30 uur. Vooraf ontvang je uitgebreid (zelf)studiemateriaal. Een stage van een dagdeel maakt onderdeel uit van de opleiding. Je rondt de opleiding af met een kennistoets. De kosten voor de opleiding (inclusief lesmateriaal en een broodmaaltijd bij de bijeenkomsten) zijn € 495,-. Ben je enthousiast geworden na het lezen van de beknopte informatie over onze opleidingen? Vraag dan vrijblijvend een informatiefolder van deze opleidingen aan. Voor meer informatie neem je contact op met onze onderwijscoördinator Linda de Buijzer, l.debuijzer@oogziekenhuis.nl, tel. 010 - 401 77 17.

VOVZ Oktober Nr. 21-3

5


dagbehandeling

Operatie in dagbehandeling: verpleegkundige screening essentieel om onverwachte interventies te voorkomen Een zorgvuldige preoperatieve screening en patiëntenvoorlichting resulteert in een goed gepland zorgproces met een goede uitkomst (Green, 1999). Om dit te realiseren zijn we in het UMC Utrecht eind 2008 de verpleegkundige screening gestart. Aanleiding was het regelmatig uitstellen van een operatie omdat de patiënt niet goed was voorbereid. Het gevolg was een lege plaats op het operatieprogramma die niet meer konden worden opgevuld en een teleurgestelde patiënt. Bovendien kostte het veel extra administratieve inspanning en bracht onnodige verhoging van de werkdruk met zich mee. Ook in ons ziekenhuis gaat het proces rondom de patiënt steeds sneller en wordt steeds meer in dagopname geopereerd. In een korte tijd moet alles in kaart worden gebracht, zodat een patiënt gepland en geopereerd kan worden. De doelstelling van de verpleegkundige screening is: 1. verlenen van de best mogelijke patiëntenzorg rondom de patiënt 2. verminderen van onverwachte operatie-uitval en complicaties op de dag van de behandeling 3. ondersteunen van de postoperatieve fase en herstelperiode door effectieve patiëntenvoorlichting Nadat de patiënt door de oogarts op de wachtlijst voor een operatie is gezet komt hij bij de screeningsverpleegkundige. Zij controleert of alle gegevens volledig zijn ingevuld en alle nodige vooronderzoeken zijn gedaan. Vervolgens wordt de verpleegkundige anamnese afgenomen. Hierbij wordt de thuissituatie en evt. comorbiditeit in kaart gebracht en evt. acties in gang gezet.

De screenigsverpleegkundige is een belangrijke schakel in de preoperatieve fase. Met de patiënt en evt. familie wordt besproken wat er geregeld moet worden zodat de patiënt zonder onnodige complicaties geopereerd kan worden. Sommige patiënten moeten wennen aan het feit dat er vooral in dagbehandeling geopereerd wordt. Ze vinden het allemaal maar snel en willen het liefst voor hun geruststelling een nacht in het ziekenhuis blijven. Veel patiënten komen van ver en vinden het vervelend om heen en weer te moeten reizen. Het is belangrijk om hier aandacht voor te hebben en uitleg en informatie te geven. Door deze vorm van screening zijn de patiënten beter voorbereid op de operatie. De zorg is rondom de individuele patiënt georganiseerd. Er is nauwelijks operatie-uitval door complicaties die voorkomen hadden kunnen worden. Er wordt efficiënter omgegaan met de operatietijd. Daarnaast hoeven patiënten niet onnodig langer opgenomen te blijven bijvoorbeeld omdat er onverwachts thuiszorg geregeld moet worden. In het najaar gaan we starten met plannen van de operatiedag op het moment van de screening. De patiënt en zijn familie zijn hierdoor beter voorbereid om op tijd maatregelen te kunnen nemen mbt de thuiszorg. A. van Veen, Senior verpleegkundige, P.A. Kreukniet-Meyer, nurse practitioner, UMC Utrecht

Vragen die de verpleegkundige zich stelt zijn bijvoorbeeld: Kan de patiënt wel onder lokaal / lokaal met bewaking / algehele narcose geopereerd worden? Kan iemand gedurende 1 uur platliggen? Woont iemand alleen? Is er opvang thuis? Kan de patiënt zijn oog druppelen?

6

VOVZ Oktober Nr. 21-3

6


Datum: 20 september 2010 13.30 - 15.00 uur Locatie: Tolhuys, Utrecht Aanwezig: 5 bestuursleden + 1 lid Mw. E. Gutker Afmeldingen: 2 leden 1. Opening: Mw. T. v.d. Linden opent de vergadering en heet een ieder welkom. 2. Definitieve vaststelling van de agenda: De agenda wordt goedgekeurd. 3. Notulen 21 september 2009: De notulen worden goedgekeurd, met dankzegging aan de notulist. 4. Mededelingen: Mw. T. Boer-Baay, leidinggevende medische administratie polikliniek oogheelkunde VUmc heeft zich opgegeven als aspirant bestuurslid, maar kan vanwege familieomstandigheden vandaag niet aanwezig zijn. Dhr. A. Ransijn, regio-voorzitter van de Zonnebloem, heeft af moeten zeggen in verband met een uitje van de Zonnebloem. 5a. Algemeen jaarverslag 2009 door de vice-voorzitter Mw. T. v.d. Linden: Het jaarverslag wordt in de volgende Nieuwsbrief gepubliceerd. 5b. Financieel jaarverslag 2009: De kascommissie heeft het financiële verslag van 2009 gecontroleerd en goedgekeurd. De vereniging is financieel gezond. De contacten met de drukker zijn zoals van ouds heel goed. De werkgroep symposium legt elk jaar verantwoording af aan het bestuur middels de eindrekening. Bij positief saldo wordt dit geld op de spaarrekening gestort bij negatief saldo wordt er geld van de spaarrekening gehaald. Mw. F. van Rijssen heeft navraag gedaan of de handelswijze “werkgroep legt verantwoording af aan bestuur over symposium-rekening “ correct is en dat is zo.

ledenvergadering

Notulen van de 21e Algemene ledenvergadering V.O.V.Z.

6. Begroting 2011: De begroting voor 2011 wordt goedgekeurd. De uitgaven zijn echter hoger dan de inkomsten. Individueel lidmaatschap blijft f 25,00 Het collectieve lidmaatschap blijft € 60,00. Nieuwe leden tijdens het 212e symposium betalen voor 2011 € 15,00. In 2011 zal een nieuw relatiegeschenk gekocht worden.

7. Toekomstmogelijkheden VOVZ Voor de zomer is er een beleidsdag geweest en de doelstellingen van de VOVZ zijn nog steeds actueel. Graag willen we breder kijken buiten de VOVZ en we zijn ons aan het orienteren bij collega verenigingen. Gesprekken zijn geweest met het Ooghuis en de TOA-vereniging. De respons vanuit de leden bij wat de VOVZ uitzet, is nihil. We willen wel, maar hebben mankracht nodig die zich wil inzetten voor de vereniging. De VOVZ heeft 2 speerpunten: de Nieuwsbrief en het symposium. Hier moeten we zuinig op zijn en niet zomaar uit handen geven. De COZ heeft nog altijd afstraling op de VOVZ, die de kwaliteitscontrole doet. Zuid-Nederland zou ook graag de COZ willen volgen, maar het management ziet hier nog niets in. Het beleidsplan loopt in 2011 af. Er zal dus een nieuw beleidsplan geschreven moeten worden.

8. Bestuursverkiezing: Mw. J. Blom en Dhr. M. Manders treden af en zijn niet herkiesbaar. Mw. T. Boer-Baay wordt aspirant-bestuurslid. 9. Rondvraag: Mw. E. Gutker complimenteert het bestuur voor de inzet in het afgelopen jaar. Dit werd in dank aangenomen. Mw. E. Gutker bedankt Dhr. M. Manders voor zijn toezegging om het aanstaand symposium te openen.

10. Sluiting: Onder dankzegging voor de deelname aan de algemene ledenvergadering sluit de vice-voorzitter de vergadering.

VOVZ Oktober Nr. 21-3

7


Jaarversalg

Algemeen Jaarverslag 2010 Datum: 19 september 2011 Algemeen: Het bestuur van de V.O.V.Z. bestond in 2010 uit de volgende leden Voorzitter Dhr. M. Manders, Vivent Zorgt, Berlicum Vicevoorzitter Mw. J. Blom-Pool , VUmc, Amsterdam Secretaris Mw. I. Groenewegen, VUmc, Amsterdam Penningmeester Mw. F. van Rijssen, Visio Loo-Erf, Apeldoorn 2de penningmeester Mw. T. van der Linden, Oogziekenhuis, Rotterdam Lid Mw. K. Rakers, HagaZiekenhuis locatie Leijweg, Den Haag Mw. M. Odekerken-Vroemen, MUMC, Maastricht Er is één maal per kwartaal op de locatie van de V&VN te Utrecht vergaderd. Verder vond er onderling telefonisch overleg plaats en verliep het overleg per mail Op deze manier werden de bestuursuitgaven voor reiskosten teruggedrongen. Het bestuur vergaderde in 2010 in totaal 4 keer: op 15 maart, 21 juni, 20 september en 22 november. De vergadering van 20 september werd gecombineerd met de Algemene Ledenvergadering. De verdeling van de werkgroepen over de (bestuurs)leden was als volgt: ICT Mw. K. Rakers, Mw. I. Groenewegen Nieuwsbrief Mw. F. van Rijssen Redactieraad Mw. I. Groenewegen, Mw. T. van der Linden,Mw. F. van Rijssen Mw. M. Odekerken-Vroemen P.R. coördinatie Mw. T. van der Linden Symposium Mw. I. Groenewegen, Mw. K. Rakers, Mw. E. Gutker Mw. T. van der Linden (2010) Onderwijs Mw. K. Rakers, Mw. J. Blom-Pool

8

De V.O.V.Z. kent de volgende ereleden: Mw. E. Gutker, werkgroeplid symposiumcommissie V.O.V.Z. Dhr. M.W.A. Manders, voorzitter V.O.V.Z. Oud-bestuurslid en medeoprichtster van de V.O.V.Z., Mw. Teja van der Lee, heeft een gratis lidmaatschap voor het leven. De activiteiten: Oogcontact: De nieuwsbrief werd driemaal uitgegeven: in het voorjaar, de zomer en in het najaar van 2010. ” Oogcontact” bevat zeer interessante artikelen en heeft een professionele Lay-out; het is een visitekaartje voor de V.O.V.Z. De nieuwsbrief is ook digitaal te vinden op de website van de V.O.V.Z. Hierdoor is de informatie beschikbaar voor alle belangstellenden. Felua-groep heeft het drukwerk verzorgd. Onderwijs: De Oogheelkundige opleidingen zijn ook in 2010 verzorgd door onderwijsbureau Tracé. De basiscursus Cursus Oogheelkundige Zorg en/ of de Specialistische Vervolgopleiding Oogheelkunde werden gegeven in Nijmegen, Utrecht, Groningen en Amsterdam Toetsing en evaluatie worden jaarlijks uitgevoerd door de V.O.V.Z. Symposium: Op dinsdag 2 november 2010 werd het 22ste symposium: Oogheelkundige zorg georganiseerd. Zoals vanouds weer een symposium van zeer hoog niveau en een goede organisatie door de symposiumcommissie. ICT: De website werd voortdurend goed bijgehouden en is gemakkelijk toegankelijk voor alle belangstellenden van de V.O.V.Z. Aanmelden voor het symposium en als lid kan ook via de website. Symposiumverslag en nieuwsbrief zijn op de site te vinden. Public Relations: Veel P.R. activiteiten werden verzorgd door alle bestuursleden in hun eigen netwerk, waarmee een landelijke dekking is verkregen.

VOVZ Oktober Nr. 21-3


De professionele nieuwsbrief en de website dragen ook bij aan een naamsbekendheid van de vereniging en een eigentijds, modern gezicht. Hiermee is een snel contact met en goede bereikbaarheid voor de leden en belangstellenden verkregen. Beleidsdag 2010: De beleidsdag van 20 10 werd gehouden op 28 juni in de tuinzaal van restaurant Pikingtons in Den Bosch, Onderwerp op deze dag: continuïteit van de vereniging: bestuur en werkgroepen Conclusies: De huidige activiteiten moeten we in stand houden, samen met onze nieuwsbrief en de website. Onze leden willen dit en zijn hier enthousiast over: dit legitimeert al het bestaan van de vereniging. Er is zeker sprake van bestaansrecht. Wel moet er gekeken worden op welke manieren de V.O.V.Z. zich kan versterken en een stevigere positie kan bewerkstelligen,

bv. door het zoeken van samenwerking binnen het oogheelkundige werkveld. Overige: In 2010 werd de contributie wederom niet verhoogd en bleef het individuele lidmaatschap gehandhaafd op 25 euro. Dit dankzij een terugdringen van de uitgaven voor reiskosten, ontvangen donaties van ondersteunende organisaties en een positief saldo, welke onder andere voortkwam uit de sponsoring op het symposium. Activiteitenagenda 2011: Toekomst oogheelkundige opleidingen COZ en SVO Kwaliteitsbeleidsplan 2011-2016 Werving bestuursleden Het 23ste oogheelkundig symposium Accreditatie symposium Tinie van der Linden Vicevoorzitter V.O.V.Z.

Kort verslag van de algemene ledenvergadering 2011. Maandag 19 september 2011 werd de 22e Algemene Ledenvergadering gehouden te Utrecht. Twee leden woonden de vergadering bij. Er hadden zich 2 leden afgemeld voor de vergadering. Na een welkomstwoord van de voorzitter werden de notulen van de 21de ALV van 20 september 2010 goedgekeurd door de vergadering. Deze treft u volledig aan in de Nieuwsbrief. Vervolgens gaf de voorzitter een korte terugblik over het afgelopen jaar en volgde de bespreking van het financiële jaarverslag 2010. Tevens werd de begroting voor 2012 gepresenteerd en goedgekeurd. Dit jaar was er één aftredend niet herkiesbaar bestuurslid en het aspirant bestuurslid 2010 had zich teruggetrokken i.v.m. ander werk buiten de oogheelkunde. Eén aspirant bestuurslid had zich aangemeld. Tijdens de volgende bestuursvergadering zullen de bestuurs- en werkgroepfuncties verdeeld worden. De vergadering werd hierna gesloten. Ingrid Groenewegen Secretaris V.O.V.Z.

VOVZ Oktober Nr. 21-3

9


De Regionale Hulpmiddelenbeurs en de NVBS Contactgroep Retina Belangen organiseren samen een

INFORMATIEDAG over OOGAANDOENINGEN op donderdag 3 november 2011 van 10:00 uur tot 16:00 uur Bibliotheek CODA Vosselmansstraat 299, 7311 CL Apeldoorn Telefoon 055 - 52 68 400 www.coda-apeldoorn.nl

De toegang is gratis; consumpties zijn voor eigen rekening. Het is niet verplicht om alle lezingen te volgen; u bent vrij een keuze te maken uit de onderwerpen die u interesseren. Programma: 10.00 - 11.00 uur: Ir. Anne C.L. Vrijling, Koninklijke Visio Regio Noord Nederland over “Verlichting van leef- en werkruimten.” 11.30 - 12.30 uur: dr. K. Fairdpooya, Oogziekenhuis Rotterdam, over “Netvliesloslating” 13.30 - 14.30 uur: Prof. Chris de Bruijn, em. Hoogleraar Biomedische en Gezondheidszorgtechnologie: “Genetica en Maculadegeneratie; op weg naar een individueel advies voor behandeling.” 15:00 – 16:00 uur: Martin IJsseldijk, bewegingsagoog/mobiliteitstrainer van Visio Het Loo Erf: “Mobiliteit, meer dan je denkt.” Voor meer informatie zie: www.retina-info.nl www.nvbs.nl www.hulpmiddelenbeurs.nl/content/locatie-apeldoorn Mocht u vragen hebben, of graag zien dat een bepaald onderwerp besproken wordt dan kunt u dit laten weten via retina@nvbs.nl. De NVBS is een organisatie van mensen met een visuele beperking die streeft naar een toegankelijke samenleving waarin iedereen kan meedoen zonder mitsen en maren. Aansluiting bij de regionale hulpmiddelen beurzen biedt de NVBS de kans om medische informatie op regionaal niveau aan te bieden. Deze dag is mede mogelijk gemaakt door de NVBS afdeling WestOverijssel en Veluwe, die samen met de contactgroep Retina Belangen voor uw vragen aanwezig zal zijn met een informatiestand.

10

VOVZ Oktober Nr. 21-3

10


De OOGbus brengt oogzorg dichtbij Slechter zien wordt door ouderen of hun directe omgeving vaak gerelateerd aan ouderdom en geeft meer kans op valincidenten, sociale isolatie en meer vraag naar zorg. Slechter zien kan een vermindering van de kwaliteit van leven tot gevolg hebben. In de OOGbus krijgen alle 60-plussers verzekerd bij CZ, Delta Lloyd of OHRA krijgen in diverse regio’s in Nederland de kans een gratis preventieve optometrische screening te ondergaan in de OOGbus. Het doel van de OOGbus is om in een vroeg stadium eventuele oogaandoeningen te detecteren, zodat de kwaliteit van leven wordt verbeterd.

Aanleiding Uit eerder onderzoek is gebleken dat meer dan 70% van alle personen die slechtziend of blind zijn, lijdt aan een visusstoornis die te behandelen of te voorkomen was geweest. Ouderen, personen met diabetes en verstandelijke gehandicapten zijn aangemerkt als risicogroepen. Met de dubbele vergrijzing zal het aantal personen van vermijdbare slechtziendheid en blindheid aanzienlijk stijgen de komende jaren. Om deze reden heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) het project ‘Vision 2020: The Right to Sight’ gestart met als doel alle vermijdbare blindheid en slechtziendheid wereldwijd te elimineren voor het jaar 2020. Naast voorlichting en opschalen van efficiëntie binnen de oogheelkundig is het opzetten van een screeningsprogramma een methode om verborgen slechtziendheid op te sporen en te behandelen. Internationaal woedt al jaren de discussie of grootschalige oogheelkundige screening van de oudere bevolking kan worden aangemerkt als gunstig, en hiermee wel of niet aanbevolen dient te worden.

11

Het Oogzorgnetwerk heeft in 2008 samen met zorgverzekeraar CZ besloten om oogzorg dichter bij de oudere bevolking te brengen. Gezamenlijk hebben ze de OOGbus ontwikkeld, een bus compleet ingericht met oogheelkundige apparatuur. De OOGbus neemt dagelijks een andere standplaats in bij een verzorgingstehuis in het land, waarna een HBO-geschoolde optometrist het gezichtsvermogen en de gezondheid van de ogen screent van de 60-plussers die gehoor hebben gegeven aan de uitnodiging voor deze screening. Vandaag de dag rijden vijf OOGbussen in met name Zuid-Nederland, ondersteunen OHRA en Delta Lloyd dit initiatief en zijn er al bijna 40.000 ouderen gescreend. Optometrische screening Het oogonderzoek wordt uitgevoerd door een gediplomeerde HBO-oogdeskundige en duurt ongeveer 15 minuten. De optometrist neemt de anamnese af, meet de oogsterkte en de oogdruk

VOVZ Oktober Nr. 21-3

11


en doet onderzoek naar de gezondheid van de ogen, zowel aan de buitenkant als aan de binnenkant. Tenslotte beoordeelt de optometrist of verdere verwijzing nodig is. Direct na het oogonderzoek worden de meetresultaten meegegeven. Als de ogen gezond zijn, krijgt de mensen binnen twee jaar een nieuwe oproep voor herhaling van de screening. Heeft de optometrist een mogelijke afwijking ontdekt, dan krijgt de cliĂŤnt een verwijsbrief mee voor de huisarts om een afspraak te maken bij de oogarts. Als de optometrist ziet dat de bril niet helemaal in orde is, krijgt de cliĂŤnt een verwijsbrief mee voor de opticien.

zij krijgen in de OOGbus voor een verbetering van de kwaliteit van leven zorgen.

Resultaten Uit wetenschappelijke onderzoek is gebleken dat de OOGbus een effectief screeningsinstrument is om visusstoornissen op te sporen en te behandelen. Bijna 4 op de 10 bezoekers van de OOGbus kreeg een doorverwijzing. 26% is verwezen naar de oogarts via de eigen huisarts. In 50% van deze gevallen betrof dit cataractoperatie. 10% van de bezoekers van de OOGbus is verwezen naar de optiekzaak voor het aanpassen van een nieuwe bril. De interventie met de opticien, huisarts of oogarts heeft voor 36% bezoekers daadwerkelijk voor een verbetering van de kwaliteit van leven gezorgd. Voor de overige 64% kan de geruststelling dat de ogen gezond zijn en de informatie die

12

Het Oogzorgnetwerk; Samenwerken aan het oog Het Oogzorgnetwerk is een groeiend landelijk netwerk van oogheelkundige afdelingen met een centrale serviceorganisatie. De serviceorganisatie levert unieke kennis, ervaring en ondersteunende capaciteit om samen met de netwerkpartners te komen tot excellente oogheelkundige zorg. Dit omvat: oogheelkundige zorg in de volle breedte, inzet van deskundige en gekwalificeerde mensen, moderne praktijkvoering, optimale processen, financieel gezonde bedrijfsvoering, zeer gastvrije houding, uitstekende communicatie, regionale samenwerking en landelijke kennisuitwisseling. Inmiddels telt Het Oogzorgnetwerk 14 ziekenhuispartners. Het Oogzorgnetwerk is een initiatief van Het Oogziekenhuis Rotterdam.

VOVZ Oktober Nr. 21-3


Column Onderweg naar de operatiekamer probeerde ik te bedenken waarom ik mijn werk ook alweer zo leuk vond. Terwijl ik zwijgend het bed duwde, keek ik naar de handen van mijn collega die het voeteneinde omklemden. Ik vroeg me af zij het ook had, of het werk haar de ene keer ook meer aangreep dan de andere keer.

operatiehemd kwam hij de kamer binnen en ging direct in het bed liggen. Hij maakte een vastberaden indruk en spoelde met één slok de tabletten weg die ik voor hem had klaar-gelegd op het nachtkastje. Hij vouwde zijn handen achter zijn nek en zei: “Van mij mogen ze beginnen.”

Meneer Verhart had tijdens het opnamegesprek een vrij rustige indruk gemaakt en had gezegd dat hij niet erg zenuwachtig was. Hij had van tevoren op de poli een goed gesprek gehad met de arts en was bij de maatschappelijk werker geweest. Hij wist nu twee weken dat hij een gezwel in zijn oog had en had er in die tijd veel over gelezen op internet. “Ik ben er helemaal klaar voor,”zei hij.

Toen het tijd was om te gaan, zag hij er nog steeds rustig uit. Ik deed de bedhekken volgens protocol omhoog en ging mijn collega halen om hem samen naar de operatiekamer te brengen. Bij terugkomst in de kamer was het bed leeg. De dekens waren opzij geslagen en hij was blijkbaar over de hekken heen geklommen. Ik keek naar de gesloten badkamerdeur en klopte. “Meneer Verhart, gaat het goed?” vroeg ik. Ik vond het altijd vervelend als patiënten met slaappillen in hun bloed naar de wc gingen en de deur op slot deden. De deur ging open hij stapte de badkamer uit. Hij keek een beetje glazig. Ik deed snel een bedhek omlaag en hij ging weer liggen. “Ja, het gaat goed,” zei hij, “maar ik moest nog even… nog even… in de spiegel kijken. Ik moest nog even…” Hij aarzelde. “…afscheid nemen van uw oog,” vulde ik aan. “Ja,” zei hij, en zijn ogen vulden zich met tranen. “Maar nu ben ik zover.” Mijn collega deed het bed van de rem en duwde het voeteneinde in de richting van de deur. Ik trok nog snel de deken omhoog tot onder zijn kin en we reden hem de koude gang in. “Van mij mogen ze beginnen,” zei hij weer.

Van zijn baas had hij alle ruimte gekregen; hij hoefde pas weer te gaan werken als hij daar aan toe was. Hij was onlangs gescheiden, maar had goed contact met zijn exvrouw. Zij zou hem ophalen zodra hij naar huis mocht. De eerste dagen zou hij bij zijn ouders gaan eten, maar daarna wilde hij zo snel mogelijk weer zelfstandig zijn. We hadden alles nog eens doorgenomen: hoe de operatiedag zou verlopen, wanneer hij naar verwachting naar huis zou mogen gaan. Hoe het was om met één oog te zien en wanneer hij de prothese aangemeten zou krijgen. Hij liet een foto zien die hij van zijn oog had laten maken. Hij wilde een exacte kopie van dit oog hebben. Er zaten spikkels in en die wilde hij later ook weer hebben. Terwijl hij sprak, maakte hij veel oogcontact. Hij leek het niet moeilijk te vinden om er over te praten. Af en toe stopte hij even om een slok te nemen van zijn koffie, of na te denken over een antwoord. We bespraken hoe hij zich voelde nu hij wist dat hij een oog moest inleveren. Hij vertelde dat hij niet teveel aan de toekomst wilde denken. De scan van zijn lever had uitgewezen dat er geen uitzaaiingen waren en daar wilde hij op vertrouwen. Eerst ging hij zich richten op deze operatie en daarna op het herstel. Ik keek naar de bruine ogen en zag in gedachten de tumor die ik op de foto had gezien. Bij de dag leven, dat leek me verstandig. Niet te ver vooruit kijken, zoals hij zelf met een soort glimlach had gezegd. Hij was vandaag als tweede aan de beurt en stond daarom al vroeg onder de douche. Terwijl hij zich voorbereidde, verschoonden mijn collega en ik zijn bed. Gekleed in een

13

Argus

VOVZ Oktober Nr. 21-3

13


Geknipt voor u

De eikenprocessierups AMERSFOORT - De eikenprocessierups vormt een risico voor de gezondheid. De boosdoeners bij de plaag die ons land treft, zijn niet de rupsen zelf, maar hun zogenaamde netel- of brandharen. In Meander Medisch Centrum zijn enkele patiënten behandeld die ernstige oogklachten hebben opgelopen door brandhaartjes. De oogartsen van Meander raden buitensporters aan om in bosrijke gebieden tijdens het wandelen, hardlopen of fietsen een sportbril te dragen. Elke rups heeft zo’n 700.000 haartjes die makkelijk afbreken en met het minste zuchtje wind kunnen worden verspreid. Vooral van half mei tot eind juni - wanneer de beestjes haren krijgen - komen er veel haren in de lucht. In juli tot september kunnen er haren uit de lege nesten waaien. Deze zijn vrijwel onzichtbaar voor het blote oog.

Oogarts Sander Edzes: “Bij buitensport is bescherming van de ogen nodig tegen haartjes van de eikenprocessierups.”

Piepklein en scherp Oogarts Sander Edzes heeft de afgelopen weken een aantal patiënten behandeld met acute oogklachten. Deze klachten zijn veroorzaakt door de haartjes van de eikenprocessierups. “De brandhaartjes zijn minus-cuul klein en ook heel scherp. Als ze in het oog waaien, kunnen ze door het hoornvlies heen gaan steken. Dat kan leiden tot hevige irritatie, kleine beschadigingen en in zeldzame gevallen tot een ontsteking op termijn.” De behandeling bestaat uit het weghalen of ‘wegkrabben’ van de haartjes. “Uitspoelen is onvoldoende, omdat ze zo klein zijn en vaak al dieper in het hoorvlies zitten”, aldus de oogarts. Een sportbril dragen is een goede manier om de ogen te beschermen. Wie in contact komt met de brandharen van de eikenprocessierups kan naast oogirritatie ook last krijgen van jeuk, roodheid en irritatie van de huid in de vorm van bultjes. Soms leidt inademing van de brandharen tot klachten van de luchtwegen zoals hoesten of benauwdheid. De longartsen en dermatologen van Meander Medisch Centrum hebben voor deze klachten nog geen patiënten onder behandeling gehad. Uit meldingen van gemeenten en GGD ’en blijkt dat de eikenprocessierups nu in nagenoeg het hele land aanwezig is. Bovendien is de overlast groter en duurt hij langer dan in andere jaren. Dit komt vooral door het droge en stabiele weer van de afgelopen maanden.

14

VOVZ Oktober Nr. 21-3


VOVZ Oktober Nr. 21-3

Geknipt voor u

uit: Monitor, Erasmus MC kwartaalblad

15


Geknipt voor u

(ANP / Redactie) 02/10/11 14u35

Man rukt zich tijdens mis ogen uit

Foto Thinkstock

Een man heeft zich vandaag tijdens een mis in een kerk in de Italiaanse stad Viareggio de ogen uitgerukt. Dat heeft het Italiaanse persbureau ANSA gemeld. De man van 46 jaar is in Groot-Brittannië geboren, maar woont al jaren in de stad in de regio Toscane. Tijdens de preek van pastoor Lorenzo Tanganelli, stond de man op, begon te schreeuwen en rukte zich eigenhandig de ogen uit. Hij werd naar een ziekenhuis gebracht, waar hij een spoedoperatie onderging, maar de artsen konden niet voorkomen dat hij voortaan blind zal zijn. De man is opgenomen in de psychiatrische afdeling van het ziekenhuis. Hij stond al bekend als een man met psychische problemen. De man zegt dat ‘een stem’ hem tot zijn daad heeft aangezet. Sommige kerkgangers vielen flauw, anderen hadden aanvankelijk niet in de gaten wat er aan de hand was.

Bericht (21 juli bron: internet)

Een Amerikaanse vrouw heeft donderdag per ongeluk een van haar ogen met secondelijm dichtgeplakt. De vrouw had kortgeleden een staaroperatie ondergaan en wilde het oog druppelen. Ze pakte echter het verkeerde flesje en had direct in de gaten dat er iets mis was toen ze een branderig gevoel in het oog kreeg. De vrouw, Irmgard Holm, probeerde vervolgens de lijm uit haar oog te spoelen, maar het sneldrogende goedje deed waarvoor het gemaakt was en de oogleden van de vrouw plakten stevig aan elkaar. Holm haastte zich daarop naar het ziekenhuis waar artsen de hardgeworden lijm van het ooglid sneden. Toen het oog van de vrouw eenmaal geopend was, spoelden doktoren het oog goed uit om schade te voorkomen.

16

VOVZ Oktober Nr. 21-3


Oogcontact 2011-10