Page 2

interview

Harry Kuitert schrijft zijn geestelijk testament:

‘Nee, nee, nee! Ik geloof niet in God’ “God is een gedachte van mensen.” Met dit inzicht bevrijdde Nederlands best verkopende en meest omstreden theoloog Harry Kuitert (86) zichzelf van “een hoop trammelant en gespletenheid”. Met de eindigheid van zijn leven heeft hij nu vrede gevonden. Maar nog altijd ervaart hij troost in ‘christelijke dingen’. “Poëzie! Poëzie! Daarin ontmoet je de kracht van de taal. “ Door jan van hooydonk foto’s stijn rademaker

“Of ik na dit boek nog aan een nieuw boek begin? Ik wil in ieder geval niet niets doen. Dat kan ik niet, daar word ik ziek van. Maar eerst heb ik nu een stapel Engelse gedichten klaarliggen om te vertalen. Ook dat vind ik prachtig werk! Het zou dus zo maar kunnen zijn dat dit boek mijn geestelijk testament is. In ieder geval plaats ik hiermee mijn handtekening onder alles wat ik tot nu toe geschreven heb. Hier sta ik voor. Hier ga ik niet voor uit de weg.” ‘Alles behalve kennis’ luidt de titel van het lijvige boek van theoloog Harry Kuitert dat deze week verscheen. Een boek zoals zijn lezers van hem gewend zijn: de ingewikkelde materie wordt glashelder uiteengezet, er is moeilijk een stok tussen te krijgen en wie anders denkt dan de auteur krijgt te horen dat hij ‘niet logisch’ denkt en wordt met milde spot terechtgewezen. ‘Afkicken van de Godgeleerdheid en opnieuw beginnen’, dat is wat de 86-jarige auteur – Nederlands best verkochte, maar ook meest omstreden theoloog – volgens de ondertitel met dit boek beoogt.

Niet van kennis Theologie levert kennis op over ‘een wezen genaamd God’. Zó hebben de godgeleerden het de eeuwen door gezien. En zo zien de meesten van hen het nog steeds. Maar die gedachte klopt niet, zegt Kuitert. “Alle spreken over Boven komt van Beneden, ook de uitspraak dat het van Boven komt”, aldus de beroemde oneliner waarmee hij reeds jaren terug de centrale idee achter zijn visie op de christelijke geloofsuitspraken verwoordde. Nu trekt hij de consequentie voor de theologie: die levert geen kennis op over God als ware God een realiteit buiten ons, maar informeert over

wat mensen over zichzelf denken en zeggen wanneer ze over God spreken. Nog zo’n stelling waarover de theologen het altijd eens zijn geweest: “Kennis gaat over wat bestaat, anders noemen we het fictie.” Dus meenden ze dat God bestond, want ze hadden er kennis van. Kuitert kwam een tijd geleden al tot precies de tegenovergestelde gevolgtrekking: ‘God is niet van kennis, maar van verbeelding.’ Hij weet nog precies wanneer. “Dat was in 2000, toen ik voor het boek Kennismaken met Kuitert een interview met mezelf schreef. Ik zette mijn gedachten nog eens op een rij en stootte daarbij op iets wat ik me van tevoren nooit gerealiseerd had: Van alle christelijke leerstellingen mocht je zeggen dat het tijdgebonden voorstellingen zijn die mensen van hun geloof maken. Maar waar ik tot dan toe geen vraag bij gesteld had, was het idee van God zelf. Dat is vandaag voor de meeste gelovigen nog zo: Schepping, zondeval, zoon van God, al die leerstukken mag je als christen met een korrel zout nemen, maar van de idee daarachter moet je afblijven. Toen, in 2000, dacht ik voor het eerst: maar waar komt God eigenlijk vandaan? Die is toch niet zo maar uit de hemel komen vallen? Ik ging steeds verder terug in de geschiedenis van de godsdiensten en kwam tot de conclusie: eerst waren er mensen, toen religies en goden, en toen was er God. Anders gezegd: God is een gedachte van mensen. Ik vind dat nog altijd een zeer bevrijdend inzicht. Dit inzicht verloste me van een hoop trammelant en gespletenheid. Het bezorgde me een onbevangen blik tegenover de werkelijkheid om ons heen. In mijn ogen is dat iets wat veel godsdienstige mensen missen. Ze moeten kijken met de bril die ze opgezet gekregen hebben.” Een onbevangen blik dus. Of is het wellicht zo dat Kuitert de christelijke bril simpelweg vervangen heeft door een andere? Met als resultaat een ander soort bevangenheid. Die suggestie wijst hij resoluut van de hand: “Zegt u me maar: welke dan? Nee, ik heb geen andere bril opgezet. Een mens beschikt over een veelheid van gezichtspunten waarmee hij naar de werkelijkheid kijkt, en die gezichtspunten veranderen ook nog eens naarmate je ouder wordt. Een mens denkt niet vanuit één centraal gezichtspunt. Bij mij is dat in ieder geval niet zo.”

28 VolZin | 14 oktober 2011

273403.indd 2

10-10-2011 11:20:11

Profile for VolZin

Interview Harry Kuitert  

Interview met Harry Kuitert over zijn nieuwste boek

Interview Harry Kuitert  

Interview met Harry Kuitert over zijn nieuwste boek

Profile for volzin
Advertisement