__MAIN_TEXT__

Page 1

Wie was Jacob Pronk? door Voline van Teeseling Slechts een enkele aantekening in een oude agenda van haar overleden moeder was wat Ria van Teeseling, geboren Maria Pronk, nog had van haar grootvader Jacob Pronk. Ze had geen herinneringen meer aan hem, want toen de familie Pronk in 1940 naar Wieringen vluchtte vanuit Den Helder, bleef opa Jacob achter. Maria, toen 2 jaar oud, zou hem daarna nooit meer zien. Na de oorlog, toen Maria in Nijmegen was beland met haar moeder en broer, bleek Jacob onvindbaar. Maria’s moeder bleef naar hem zoeken, maar Maria was daar niet bij betrokken. Na het overlijden van haar moeder in 1981 vond Maria (die inmiddels Ria van Teeseling heette) een handgeschreven aantekening achterin een oude agenda: ‘Jacob Pronk is overleden 13 oktober 1944 in het kamp de Fledders te Norg en begraven 17 oktober 1944 op de begraafplaats te Norg in graf 7 zesde perk westkant noordelijke helft, slag 10’. Het lot van haar grootvader bleef Ria van Teeseling bezighouden, maar zij kwam er niet aan toe te gaan zoeken. Waar moest ze beginnen en hoeveel informatie zou dat graf sowieso geven? Een paar jaar geleden hervatte ze haar zoektocht. Haar dochter, schrijfster van familieverhalen en portretten en tevens auteur van dit artikel, ploos archieven uit en dook in de geschiedenisboeken. Het leidde niet alleen tot een reconstructie van het leven van Jacob Pronk, eenzaam gestorven in Westervelde (Norg), maar ook tot een graftekst voor het tot voor kort anonieme graf. Boerenzoon Jacob Pronk wordt op 18 januari 1863 geboren in Wieringerwaard als zoon van landbouwer Jan Pronk en Maartje Slikker. Ook beide ouders zijn geboren in de oude polder Wieringerwaard en als Jacob wordt geboren als achtste kind in rij, zijn de economische vooruitzichten voor een boer in Wieringerwaard gunstig. De naastgelegen polders zijn niet lang daarvoor drooggelegd en maken landuitbreiding mogelijk. Door de toegenomen handel met Engeland en Duitsland stijgen de prijzen van onder ander tarwe en kaas aanzienlijk1) en 2). In welke mate Jacobs vader Jan Pronk daarvan heeft kunnen profiteren is niet bekend, maar lang is het niet geweest. Hij sterft namelijk in september 18713), als Jacob acht jaar oud is. Het is een ramp voor het gezin en nog geen drie maanden later verkoopt Jacobs moeder, Maartje Slikker, de grond met alles erop, zelfs inclusief een herberg4) en 5). De weduwe Pronk-Slikker vertrekt met haar zoon Jacob en vier andere minderjarige broertjes en zusjes naar Anna Paulowna6) om daar als boerin de kost te gaan verdienen. Hoe het Maartje Slikker en haar kinderen vergaat weten we niet. Hier raken we het spoor zo’n tien jaar kwijt en weten we alleen dat haar kinderen een voor een uit Anna Paulowna vertrekken, terug Naar Wieringerwaard, naar Den Helder (‘Helder’ genoemd in die tijd), Schagen en zelfs naar Amsterdam6). In 1882 lukt het Jacobs moeder, die inmiddels 59 jaar oud is, kennelijk niet meer om een boerenbedrijf te runnen, want haar bezittingen, een huis, stalling en erf in Anna Paulowna, worden via een publieke verkoop voor ƒ800,- verkocht7). Mogelijk was ze failliet, maar het zou ook goed kunnen dat zij vanwege haar leeftijd moest stoppen met werken en geen zoon had met voldoende kapitaal om het bedrijf over te nemen. Zij vertrekt in ieder geval met haar jongste zoon Hendrik naar Schagen6), waar ze een nieuwe echtgenoot lijkt te hebben gevonden8).


Zelfstandig Mogelijk schopt de kersverse echtgenoot van zijn moeder, Cornelis Vries, de 19-jarige Jacob het huis uit, want hij gaat niet met zijn moeder mee naar Schagen. Jacob vertrekt naar Den Helder, achter zijn oudere broer Jan aan6). Hij vindt daar werk als boerenknecht, maar probeert het ook als sigarenmaker9) en 10). Ook gaat hij in dienst, niet als dienstplichtige, maar hij vervangt een andere loteling die hem waarschijnlijk betaald heeft om zijn plaats in te nemen 11). Hij woont in de periode van zijn moeders huwelijk met Cornelis Vries nu eens in Den Helder, dan toch weer even bij zijn moeder in Schagen, om zich uiteindelijk weer met zijn moeder samen in Den Helder te vestigen12). Zij is na zes jaar weer gescheiden van de man waarvoor ze waarschijnlijk naar Schagen vertrok8). Na zijn diensttijd woont Jacob weer bij zijn moeder. Hij is dan 26 jaar; zijn moeder is inmiddels 6512). Kort daarna vertrekt Jacob naar Wieringen. De streek wordt dan, net als de rest van West-Europa, al enige tijd getroffen door een zware landbouwcrisis. Door de komst van stoomboot en spoorwegen wordt er in toenemende mate goedkope tarwe uit de Verenigde Staten geĂŻmporteerd en zuivelproducten uit Denemarken, waardoor de prijzen in Nederland enorm kelderen13). Het is een moeilijke tijd, maar Jacob gaat als boerenknecht aan het werk op de boerderij van Pieter Kooij, mogelijk familie van buurman Kooij uit Wieringerwaard, een oude bekende van zijn overleden vader14). In de zomer van 1891 overlijdt Pieter Kooij echter na een korte ziekte15), waarna Jacob zich definitief inschrijft op Wieringen12). Ommekeer Jacobs betrekking op de boerderij van de weduwe van Pieter Kooij, Volkje Heijblok, luidt misschien wel zijn beste jaren in. Minder dan twee jaar na het overlijden van Pieter Kooij maakt Volkje Heijblok haar voornemen bekend om te trouwen met Jacob. Het is dan april 189316). Maakte Jacob haar het hof op de boerderij of was het een economische beslissing van Volkje om snel opnieuw te trouwen? Zij blijft na het overlijden van haar eerste echtgenoot achter met vier minderjarige kinderen en is zwanger van de vijfde16), 17) en 18). We weten het niet, maar hoe dan ook, op 17 augustus 1894 trouwt Jacob op 31-jarige leeftijd met de 39jarige Wieringse Volkje19). Hij wordt daarmee verantwoordelijk voor het Pieter Kooij (3e van r achterste rij) en Jan Pronk (3e van l een-na-achterste rij) in dezelfde klas, Openbare reilen en zeilen van een typisch Lagere School Westerland, 1902 (Foto Historische Vereniging Wieringen) Wierings boerenbedrijf van minstens 6 hectare groot. Het is een gemengd bedrijf, zoals veel Wieringers in die tijd hadden op het hooggelegen Westerland. Er wordt waarschijnlijk rogge verbouwd, er zijn koeien en er wordt melk en boter geproduceerd, er lopen schapen, kippen en twee paarden rond. Er is bouwland, hooiland en de boerderij heeft alles wat een Wieringer nodig heeft: zolder, dors, stal, schuur, weiland, een keuken en kamer16) en 20).


Niet lang na zijn trouwen, op 2 oktober 1894, krijgen Volkje en Jacob een zoon, Jan, gevolgd door een tweede zoon, Nan, op 21 juni 189716). Samen met de kinderen van zijn vrouw Volkje bestaat het gezin dan uit zeven kinderen: de vier meisjes Maartje, Betje, Geertje en Aaltje Kooij op een rij, gevolgd door de drie jongens Pieter Kooij16), Jan Pronk en Nan Pronk. Het duurt enige tijd voordat de boerderij van wijlen Pieter Kooij via Jacobs echtgenote Volkje ook daadwerkelijk op zijn naam komt te staan21) en 22), maar tot die tijd fungeert Jacob Pronk waarschijnlijk toch gewoon als hoofd van het samengestelde gezin. De zoons uit twee huwelijken gaan in ieder geval samen naar school, zoals de foto op de vorige pagina23) laat zien, de boerderij draait en de kachelpijp rookt. De eerste jaren zijn hoopvol. Het tiendrecht, de inning van een tiende van de oogst door de kerk en later door andere tiendrechthouders, is in 1893 afgeschaft24) en 25) en de landbouwcrisis lijkt op zijn retour. In 1895 stijgen zelfs voor het eerst de tarweprijzen weer13). In 1902 krijgt Jacob samen met Volkje de voogdij over de kinderen uit Volkjes eerste Volkje Heijblok, jaartal onbekend. Van Jacob Pronk is huwelijk en op dat moment kan ook de erfenis van wijlen geen foto bekend (foto privébezit R. van Teeseling). Pieter Kooij worden verdeeld. Volgens de gangbare praktijk in Wieringen26) moet Jacob Pronk daarbij de erfgenamen, de vijf kinderen Kooij, wel eerst uitkopen en daarvoor sluit hij een hypotheek af bij de bank van ƒ3.800,- met huis, erf en bouwland als onderpand27). Ongeluk Vanaf dan gaat het bergafwaarts met het boerenbedrijf. Is het de grote schuldenlast die Jacob moet opbrengen die hem parten speelt? Lukt het hem minder dan de oorspronkelijke Wieringers om mee te draaien in de op wederzijds vertrouwen gebaseerde ruilhandel en moet hij dus extra werken voor de moeilijk te verkrijgen contanten voor de aflossing van zijn hypotheek? Of was zijn lot heel typerend voor veel Wieringer boeren die in tijden van modernisering met (te) kleine boerderijen moesten concurreren? De boerenbedrijven waren in die tijd door de eindeloze verdeling van grond onder erfgenamen klein en erg versnipperd. Dit maakte de bedrijfsvoering tijdrovend en weinig concurrerend28). Wat er ook precies gebeurd is, op 1 januari 1905, nog geen tien jaar na zijn huwelijk kan Jacob de halfjaarlijkse hypotheekaflossing van ƒ37,50 niet meer betalen. De Intercommunale Hypotheekbank in Amsterdam, waar de lening loopt, geeft hem weinig respijt en op 23 februari 1905 wordt zijn totale eigendom per opbod verkocht in de lokale herberg27), 29) en 30). Daarna volgen jaren van hard werken en armoede. Waar Jacob met zijn gezin blijft staat niet vast, maar mogelijk kan hij zijn oude boerderij Schager Courant 9 februari 1905 (krantenblijven huren. Zijn stiefkinderen trekken één voor één bij hem weg17) en 18) archief Regionaal Archief Alkmaar) en hij trekt op Wieringen rond als loonarbeider. Dat doet hij in ieder geval samen met zijn oudste zoon Jan die in 1909, op 15-jarige leeftijd, in zijn notitieboekje31) opschrijft dat hij samen met vader moest ‘koppen, inleggen en ankers schoonboenen’ op de ansjoviszouterij van de familie Peereboom32). Het was de bloeiperiode van de wierwinning op Wieringen33) dus ook aan andere (seizoens)arbeid is er geen gebrek op Wieringen. Zoon Jan noteert


‘wier karren’, ‘dorschen’ en ‘penen roeden’ in zijn boekje. Jacobs voormalige boerderij, eens een traditionele Wieringer boerderij, wordt deel voor deel afgebroken, misschien wel als gevolg van de hevige storm die in februari 1909 Wieringen teisterde34), en verbouwd voor het huisvesten van twee gezinnen30). Of het te krap wordt in de woning, de seizoensarbeid te weinig oplevert of de afgang van de failliete boerderij te groot is, is niet bekend, maar Jacob Pronk vertrekt begin 1911 van Wieringen om zich met zijn vrouw Volkje en zijn twee eigen zonen te vestigen in Den Helder35), de plaats waar ook zijn moeder zich definitief gevestigd had12). Zijn inmiddels meerderjarige stiefkinderen blijven achter op Wieringen36) en 37). Eindpunt Den Helder? In Den Helder breekt een lange periode aan van overleven en ongeluk. Jacob probeert een melkhandeltje op te zetten, maar al na twee-en-een-half jaar, najaar 1913, worden zijn twee koeien en zijn melkkar in beslag genomen vanwege het niet voldoen van een openstaande schuld38). Ook in de familiekring zit het niet mee. De man van zijn oudste stiefdochter, visser, overlijdt 17), net als Jacobs moeder39) en zijn 28-jarige stiefzoon Pieter17) en 40). Veel is er niet bekend over zijn werkzaamheden, maar hij geeft het op als melkman37). Begin jaren ’30 werkt Jacob Pronk inmiddels als sjouwer op de marinewerf in Den Helder41). Als in diezelfde periode zijn laatste zoon, Jan, trouwt42) en het ouderlijk huis verlaat37), vertrekt ook Jacobs vrouw, Volkje, naar Wieringen. Zij trekt daar in bij haar oudste dochter Maartje37), die inmiddels ook haar tweede man heeft verloren17), en overlijdt kort daarna37). Volkje wordt bijgezet in het graf waar ook haar eerste man en de enige zoon van haar eerste man begraven liggen43). Ondanks 36 jaar huwelijk, is de achternaam Pronk nergens op de grafsteen te vinden. Jacob blijft achter in Den Helder, trekt in bij zijn zoon Jan en zijn vrouw,41), 44) en 45), maar vertrekt weer zodra er kinderen komen: Jan en Maria46). Hij slijt zijn oude jaren dichtbij zijn zoon Jan en diens gezin, maar hij verhuist ook geregeld en heeft vermoedelijk een karig bestaan47). Als in 1940 de oorlog uitbreekt en al snel blijkt dat Den Helder niet veilig is vanwege de vele bombardementen op de marinewerf daar, vlucht Jacobs zoon Jan met zijn gezin naar Wieringen 48) en 49), waar ze worden opgevangen door de familie Kooij 17) en 50). Jacob blijft in Den Helder. Hij is met zijn 77 jaar misschien te oud om mee te vluchten, of wellicht voelt hij zich niet welkom op Wieringen. Hij wordt in Den Helder waarschijnlijk nog wel geregeld bezocht door zijn zoon Jan die overdag op de marinewerf blijft werken51). Als zijn zoon Jan in 1942 overlijdt52) aan de uiteindelijke gevolgen van een bombardement op de marinewerf en vlak daarna ook zijn schoondochter naar Nijmegen vertrekt53), is hij op zichzelf aangewezen. Daar raken we zijn spoor kwijt om hem nog eenmaal terug te vinden, ver weg van huis. In november 1943 duikt hij op in Drenthe, waar hij via kamp Gijsselte in Westervelde (Norg) terecht komt54), in kamp ‘De Fledders’. Het kan haast niet anders of Jacob Pronk is door de Duitse bezetter afgevoerd uit Den Helder en naar dit kamp voor ‘logementsbewoners en zwervers’ gebracht. Den Helder was onderdeel geworden van de Atlantikwall, de Duitse verdedigingswerken langs de gehele Noordzeekust ter bescherming tegen een Geallieerde invasie. Gepensioneerden en zieken die geen bijdrage leverden aan de bouw, werden op transport gezet55). Jacob was daar waarschijnlijk ook een van. Nog geen jaar heeft hij het volgehouden in kamp ‘De Fledders’, om uiteindelijk op 81-jarige leeftijd, op 13 oktober 1944 in Norg te sterven54) en 56) en naamloos te worden begraven. Dankzij de speurtocht van Ria van Teeseling en haar man en dankzij de medewerking van Historische Vereniging Norg is in 2017, 73 jaar na zijn overlijden, zijn laatste rustplaats uit de anonimiteit gehaald. En hopelijk dankzij dit artikel ook zijn persoon.


Dit artikel is verschenen in De Boerhoorn, kwartaalblad van Historische Vereniging Norch, Jaargang 23, no. 86, December 2018. Een versie van dit artikel zonder bronvermeldingen is te vinden op www.volinevanteeseling.nl/portfolio-item/jacob-pronk of op te vragen via contact@volinevanteeseling.nl


Bronnen 1) Bremer, J.T., De Wieringerwaard. De geschiedenis van de 19e en 20e eeuw in vogelvlucht, verschenen in Tijdschrift Historische Vereeniging ‘De Zijpe’, ZHB 1989-04, p. 15, https://www.dezijpe.nl/cgibin/zhb.pl?ident=1989041519 2) Bremer, J.T., Wiringherlant 2, Hoofdstukken uit de geschiedenis vna het land en het volk van Wieringen sedert de 19e eeuw tot de afsluiting van de Zuiderzee, ISBN 90 6455 020 4, p. 7-8 3) Regionaal Archief Alkmaar, Gezinsbladen 1861-1877 Wieringerwaard, inventarisnummer 3, blad 16, aktenummer 1, bron FamilySearch, Bevolkingsregister Wieringerwaard Wijk C (deel III) 1863 4) Regionaal Archief Alkmaar, notariële akten periode 1868-1869, archiefnummer 60.3.016, Notaris A.R. Sloos, Gemeente Winkel, inventarisnummer 30A, aktenummer 1871/722, Gemeente Winkel en 5) https://kranten.archiefalkmaar.nl/issue/SC/1871-1207/edition/null/page/3?query=Pronk&sort=issuedate%20ascending&f_periodicalcode%5B0%5D=SC 6) Regionaal Archief Alkmaar, Bevolkingsregister Anna Paulowna 1871 – 1894, 1872 7) Regionaal Archief Alkmaar, notariële akten periode 1871-1896, archiefnummer 25.3.004, Notaris J.W.H. Raven, Gemeente Den Helder, inventarisnummer 34, aktenummer 1882/2929 8) Notaris C. Boonacker te Schagen maakt op 31 mei 1888 notitie van de scheiding van Maartje Slikker en Cornelis Vries (of Vrees) per 4 juni 1888. Omdat geen geboortedatum en -plaats zijn vermeld kan niet worden vastgesteld of het inderdaad de moeder van Jacob Pronk is. Bron: Regionaal Archief Alkmaar, index op notariële akten, archiefnummer 63.3.003, Notaris C. Boonacker, inventarisnummer 8, aktenummer 5775/121, Gemeente: Schagen, Periode: 1861-1900 9) Regionaal Archief Alkmaar, Bevolkingsregister Den Helder, Periode 1880-1917, dienstbodenregister mannen, inventarisnummer 2, bladen 90, 91 en 120 10) Militair zakboekje Jacob Pronk, 1887-1889, privé-bezit Ria van Teeseling 11) Noord-Hollands Archief, Haarlem, Militie-Lotingsregister 1883, Archief 23, Registratienr 87, https://nha.blob.core.windows.net/scans/Militairen/NL-HlmNHA_23_087/NLHlmNHA_23_087_000100.jpg 12) Regionaal Archief Alkmaar, Gezinsbladen Den Helder, Periode 1880-1917, letter P, folio 179-357, blad 306, https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/personen-zoeken/zoeken-inpersonen/persons?f=%7B%22search_s_register_type_title%22:%7B%22v%22:%22bevolkingsregister% 22%7D%7D&ss=%7B%22q%22:%22Jacob%20Pronk%22%7D&page=2 13) Bremer, J.T., Wiringherlant 2, Hoofdstukken uit de geschiedenis van het land en het volk van Wieringen sedert de 19e eeuw tot de afsluiting van de Zuiderzee, ISBN 90 6455 020 4, p. 66 en 95-97 14) In de archieven vonden we een aantekening waaruit blijkt dat dat ene Jan Pronk (Jacobs vader?) nog in de tijd dat het gezin in Wieringerwaard woonde optrok met ene Willem Kooij (familie van Pieter Kooij?). Zie https://kranten.archiefalkmaar.nl/issue/SC/1862-0109/edition/null/page/2?query=Pronk&sort=issuedate%20ascending&f_periodicalcode%5B0%5D=SC . Mogelijk berust dit op toeval, omdat de namen Kooij en Pronk veel voorkwamen in Wieringerwaard (zie https://www.genealogieonline.nl/over-de-plaats/2744534), maar het kan dus ook een bekende van de familie zijn geweest. 15) Zie overlijdensadvertenties Pieter Kooij sr in Heldersche en Nieuwedieper Courant van 12 juni 1891, p.4, Krantenarchief Regionaal Archief Alkmaar. 16) Notariële akte ter beschrijving en toewijzing nalatenschap Pieter Pieterszoon Kooij jr, opgemaakt 27 april 1893, privé-bezit familie Pronk. 17) Informatie over Familie Kooij verkregen van Historische Vereniging Wieringen per mail op 21 mei 2016 18) Bevolkingsregister Wieringen, Gezinskaart Jacob Pronk 1902, blad 887, Regionaal Archief Alkmaar 19) Huwelijksakte Jacob Pronk en Volkje Heijblok, 17 augustus 1894, Akte no. 20, Huwelijksregister Wieringen 20) Bremer, J.T., Wiringherlant 2, Hoofdstukken uit de geschiedenis vna het land en het volk van Wieringen sedert de 19e eeuw tot de afsluiting van de Zuiderzee, ISBN 90 6455 020 4, Hoofdstuk 1, het Oude land omstreeks 1850, p. 12-14 21) Uitspraak kantonrechter betreffende de voogdijschap over de kinderen van Volkje Heijblok en Pieter Pieterszoon Kooij, opgemaakt 16 januari 1902


22) Bewijs van Eigendom voor de heer Jacob Pronk te Wieringen, opgemaakt 24 april 1902 door notaris J.P. Backx, privébezit Ria van Teeseling 23) Foto Pieter Kooij en Jan Pronk op school 1902: https://www.archiefhvw.nl/cgibin/beeldbank.pl?ident=8046&search=Pronk&search_dt=18501920&sort=02&veld=all&bool=and&display=gallery&istart=1 24) Bremer, J.T., Wiringherlant 2, Hoofdstukken uit de geschiedenis van het land en het volk van Wieringen sedert de 19e eeuw tot de afsluiting van de Zuiderzee, Hst 6 Een halve eeuw landbouw in vogelvlucht (± 1880-1930), ISBN 90 6455 020 4, p. 101 en Bijlage 2 Brief over de afkoop van het tiendrecht aan Heeren Gedeputeerde Staten van Noord-Holland,p. 174-175 25) Wieringen, Wikipedia, https://nl.wikipedia.org/wiki/Wieringen 26) Bremer, J.T., Wiringherlant 2, Hoofdstukken uit de geschiedenis vna het land en het volk van Wieringen sedert de 19e eeuw tot de afsluiting van de Zuiderzee, ISBN 90 6455 020 4, p. 99 27) Akte ter verkoping onroerende goederen, opgemaakt 23 februari 1905 door notaris A.P. Backx, privébezit fam. Pronk 28) Bremer, J.T., Wiringherlant 2, Hoofdstukken uit de geschiedenis vna het land en het volk van Wieringen sedert de 19e eeuw tot de afsluiting van de Zuiderzee, ISBN 90 6455 020 4, p. 99 29) Aankondigingen publieke verkoop huis met erf, wei- en bouwland van Jacob Pronk in Schager Courant 9 februari 1905, p.4, zie https://kranten.archiefalkmaar.nl/issue/SC/1905-0209/edition/null/page/4?query= en Vliegend blaadje: nieuws- en advertentiebode voor Den Helder 11 februari 1905, p.3 , zie https://kranten.archiefalkmaar.nl/issue/VB/1905-0211/edition/0/page/3?query=. 30) Verdwenen boerderijen van Wieringen, Historische Vereniging Wieringen, Westerland 11, p.42-43 31) Notitieboekje Jan Jbz Pronk vanaf 1909, privébezit Ria van Teeseling 32) Zie ook Wieringen en de burgemeestersfamilie Peereboom, door Marianne Peereboom, aangevuld en bewerkt door Kees v/d Sluijs, Historische Vereniging Wieringen, https://www.archiefhvw.nl/cgibin/library.pl?ident=7001 33) Bremer, J.T., Wiringherlant 2, Hoofdstukken uit de geschiedenis van het land en het volk van Wieringen sedert de 19e eeuw tot de afsluiting van de Zuiderzee, ISBN 90 6455 020 4, p. 136-148. 34) De Schager Courant van 9 februari 1909 meldt op p.2 over de storm van 5 februari 1909 het volgende: ‘De gemiddelde snelheid tusschen 5 en 6 uur was 20.7 meter per seconde, d.i. een windkracht van 12 […]. Sinds Maart 1906 werd een dergelijke snelheid niet waargenomen’, zie https://kranten.archiefalkmaar.nl/issue/SC/1909-02-09/edition/null/page/2?query=. Eerder meldde de Schager Courant van 6 februari 1909 op p. 2 dat enkele vissers tijdens de storm zijn verdronken, zie https://kranten.archiefalkmaar.nl/issue/SC/1909-02-06/edition/null/page/2?query= , Bron: Regionaal Archief Alkmaar, Krantenarchief 35) Regionaal Archief Alkmaar, Bevolkingsregister Wieringen, Gezinsbladen 1902, blad 887 Jacob Pronk (gevonden via zoekakten.nl, inmiddels offline) 36) Regionaal Archief Alkmaar, Bevolkingsregister Den Helder, Gezinsbladen, letter P, folio 179-357, blad 310, Periode: 1880-1917. 37) Regionaal Archief Alkmaar, Bevolkingsregister Den Helder, Gezins- en dienstbodenkaarten, letter P, 1917 – 1940, bladen 2447 en 2448 (voor- en achterkant gezinsblad) 38) Akte ter executie van goederen, opgemaakt 12 september 1913 door Willem Biersteker, deurwaarder bij de Arrondissements Rechtbank te Alkmaar, privébezit fam. Pronk 39) Overlijdensregister Den Helder, aktenummer 058/1917, Periode: 1917, Regionaal Archief Alkmaar, zie https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/personen-zoeken/zoeken-inpersonen/persons?ss=%7B%22q%22:%22Maartje%20Slikker%22%7D 40) Overlijdensadvertenties Pieter Kooij Pz, Wieringer Courant van 14 november 1919, p. 2 en 3, Regionaal Archief Alkmaar, zie https://kranten.archiefalkmaar.nl/issue/WC/1919-11-14/edition/0/page/2?query en https://kranten.archiefalkmaar.nl/issue/WC/1919-11-14/edition/0/page/3?query= 41) Adresboek van Den Helder, 1 januari 1933, p.166 (digitale nummering), p. 154 (paginanummering in oorspronkelijke adresboek), Regionaal Archief Alkmaar, zie https://adresboeken.archiefalkmaar.nl/periodicals/ADH/1933


42) Huwelijksboekje Jan Pronk en Elizabeth de Bruin, 25 juni 1932, Gemeente Nijmegen, privébezit Ria van Teeseling 43) Zie de grafsteen staat op kerkhof Westerland op Wieringen. Zie ook https://www.onlinebegraafplaatsen.nl/zerken.asp?view=Zerkenlijst&bgp=337&g=141536&page=1&command=showgraf& redirected=yes 44) Woningkaart Gravenstraat 92 (later veranderd in 110), Helder,T0400823 Bevolking 1900-1950 Gravenstraat 51 – Havenplein, Image 187 of 400 op Familysearch.org, zie https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CSCD-FRDM?i=186 45) Gezins- en dienstbodenkaarten, Bevolkingsregister Den Helder, letter P, 1917 – 1940, bladen 2465 en 2466 (voor- en achterkant gezinsblad), Regionaal Archief, zie https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/genealogie/bronnen/trefwoord/register_gemeent e/Den%20Helder/trefwoord/register_type/bevolkingsregister/trefwoord/register_jaartallen/%5B1900 %20TO%201949%5D/start/100 46) Woningkaart Californiestraat 26 (later veranderd in 28), T0400813 Bevolking 1900-1950 Buys Ballotstraat – Ceramstraat, Image 220 http://www.zoekakten.nl/snelz.php?id=MDQwMHxUMDQwMDgxM3wxMDIzNDQ2OTF8MDAyMjB8M jIwfDF8NDg5fE5IfERlbiBIZWxkZXJ8QmV2b2xraW5nIDE5MDAtMTk1MCBCdXlzIEJhbGxvdHN0cmFhdC1 DZXJhbXN0cmFhdHwtOA (screenshot; downloads nog geblokkeerd) 47) Jacobs woning in de 1e Vroonstraat 37 in Den Helder, waar hij van augustus 1933 tot januari 1936 woont wordt onbewoonbaar verklaard. Zie Woningkaart 1e Vroonstraat 37, T0400886 Bevolking 19001950 Vlootstraat– 2e Vroonstraat, Image 223, zie http://www.zoekakten.nl/snelz.php?id=MDQwMHxUMDQwMDg2NnwxMDIzOTUyNzh8MDAyMjN8Mj IzfDF8NjI3fE5IfERlbiBIZWxkZXJ8QmV2b2xraW5nIDE5MDAtMTk1MCBWbG9vdHN0cmFhdC0yZSBWcm 9vbnN0cmFhdCAzNXww 48) Persoonsbewijs Jan Pronk, zoon van Jacob Pronk, privébezit Ria van Teeseling 49) Bevolkingsregister van Wieringen (toegang 77.1.2.029), register van ingekomen personen, nr 1549, periode 1939-1949. 50) Ria van Teeseling herinnert zich uit familieverhalen dat zij in 1940 in eerste instantie terechtkwamen op de boerderij van Simon Veerdig aan de Elft in HHippolytushoef. Volgens informatie van de Historische Vereniging Wieringen was deze Veerdig getrouwd met Antje Kooij. Zie https://historischwieringen.nl/markante-wieringers/markante-wieringer-simon-veerdig. Antje Kooij was een zus van Pieter Kooij, de overleden man van Volkje Heijblok, Jacobs vrouw, zie Overlijdensregister Gemeente IWeringen1945-1950, aktenummer 070 https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/personen-zoeken/zoeken-inpersonen/persons?ss=%7B%22q%22:%22antje%20kooij%22%7D&page=2 . 51) Personeelsdossier Jan Pronk, Personeelsarchief Rijkswerf, Historisch Documentatiecentrum MArinebedrijf (HisDocMB) 52) Akte van overlijden van Jan Pronk op 15 mei 1942, Burgerlijke standregister / overlijdensregister Gemeente Den Helder Periode 1942, aktenummer 092, Regionaal Archief Alkmaar 53) De moeder van Jacobs schoondochter Elizabeth de Bruin, Elizabeth van Straaten, overleed een week na Jacobs zoon Jan. Als gevolg daarvan werd de net weduwe geworden elizabeth de Bruin door haar vader, die ook weduwe geworden was, gesommeerd voor hem te komen zorgen in Nijmegen. Zie Overlijdensakte Elizabeth van Straaten, Register ter inschrijving van Overlijdens-akten der Gemeente Nijmegen voor het jaar 1941, Geldersch Archief, blad 850 van 1175, https://www.geldersarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=37&miadt=37&miaet=54&micode=0207_O _9771&minr=42647743&miview=ldt 54) Persoonskaart Jacob Pronk, privé-bezit Ria van Teeseling 55) Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, Dr. L. de Jong, deel 6, juli ’42-mei ’43, Hoofdstuk 9 ‘Toenemend verzet’, evacuatie en afbraak, P.765-779 56) Overlijdensakte Jacob Pronk uit BS overlijden van Norg van 1944, nr 52, blad 14, archiefnr 0167.016, zie www.alledrenten.nl, http://alledrenten.nl/akte/jacob-pronk/85fa9804-a588-4cce-aa5611bb58ac9610

Profile for Voline van Teeseling

Wie was Jacob Pronk? (versie met bronnen)  

Slechts een enkele aantekening in een oude agenda van haar overleden moeder was wat zij nog had van haar grootvader Jacob Pronk, geboren in...

Wie was Jacob Pronk? (versie met bronnen)  

Slechts een enkele aantekening in een oude agenda van haar overleden moeder was wat zij nog had van haar grootvader Jacob Pronk, geboren in...

Advertisement