Issuu on Google+

Open leermaterialenbank VO

R Waarom digitaal leermateriaal? 4 R Wikiwijs: de vindplek van het open leermateriaal voor het VO 6

R 10 voordelen van VO-content 7 R Alles staat of valt met de kwaliteit! R Wie werken mee aan de (verdere)

8

ontwikkeling van VO-content? 9

R Word ook lid van VO-content

10

project Innovatieplatform-VO


Voorwoord De snel veranderende, flexibele en geglobaliseerde wereld van de 21e eeuw vraagt om een andere aanpak, om nieuwe initiatieven, om een nieuwe manier van denken. Onderwijs speelt bij dit alles een sleutelrol. De toekomst van Nederland als kennisland is gebaseerd op onderwijs. Het onderwijs in onze scholen: dat is de kurk waarop dit alles drijft. Ons Innovatieplatform-VO werkt aan plannen en oplossingen om álle talenten te benutten die nodig zijn als Nederland in internationaal perspectief wil meekomen als kennisland. Dit vraagt om op maat gesneden programma’s voor excellente leerlingen én om programma’s voor leerlingen die meer tijd of meer zorg nodig hebben. Onze Open leermaterialenbank bevat actueel en aanpasbaar digitaal materiaal

2

Open leermaterialenbank VO


dat aansluit bij de belevingswereld van leerlingen. Scholen kunnen hiermee leerlingen een leerroute bieden die past bij hun eigen talenten. Docenten kunnen materiaal ontwikkelen en gebruiken dat past bij hun opvatting van leren. De leermaterialenbank is een initiatief van scholen zelf; dat is ook de kracht. Nadat in het afgelopen jaar al veel is bereikt, is het nu tijd voor de volgende stap. Daar hebben we alle scholen voor nodig. We hopen dat u na het lezen van deze brochure ook lid wordt van het Innovatieplatform-VO. Want alleen gezamenlijk kunnen we zorgen dat leerlingen hun talenten ontplooien en docenten meester worden over hun vak. Sjoerd Slagter / voorzitter VO-raad

Open leermaterialenbank VO

3


Waarom digitaal leermateriaal? Het onderwijs is in snel tempo aan het digitaliseren. Het krijtbord maakt plaats voor het digitale schoolbord en cijfers over onder andere onderwijsprestaties, slaagpercentages en kwaliteitszorg worden via de schoolwebsite bekendgemaakt. Docenten maken naast het vertrouwde schoolboek al langer gebruik van filmpjes, plaatjes, blogs en columns op het internet. Deze ontwikkeling gaat verder. Het vertrouwde beeld van de ‘brugklasser met de loodzware boekentas’ verdwijnt langzaam uit het schoolbeeld. Leermateriaal wordt steeds vaker digitaal aangeboden. Niet alleen omdat het past bij een wereld die vergaand geautomatiseerd is maar ook omdat de leerling van morgen en overmorgen anders leert en op een andere manier kennis verwerkt. Digitaal leermateriaal maakt het ook mogelijk om vakoverstijgend, thematisch onderwijs te geven en

4

Open leermaterialenbank VO

rekening te houden met de verschillende leerstijlen van leerlingen. Daarnaast biedt het flexibiliteit omdat leerlingen in verschillende snelheden of met verschillende onderdelen bezig kunnen zijn dankzij dat materiaal. Werken met digitaal materiaal betekent niet dat direct massaal laptops moeten worden aangeschaft. Zelf gearrangeerd materiaal kan natuurlijk ook grotendeels in een printversie worden aangeboden. Kortom, digitaal leermateriaal maakt lessen rijker en aantrekkelijker. Voor docent én leerling.


‘Bij geschiedenis hebben we geleerd “mindmaps” te maken op de computer. Dan onthou ik het beter en ik maak ze ook voor andere vakken. Veel leraren gebruiken de digiborden en dat is helemaal leuk als we stukjes film gaan kijken. Dat duurt vaak veel te kort!’ Jetske Lucas, brugklas / Griftland College Soest

Wat is open leermateriaal? Open leermateriaal is (digitaal) leermateriaal dat voor iedereen beschikbaar is op internet, kosteloos gebruikt mag worden en onder bepaalde voorwaarden door groepen gebruikers bewerkt en gearrangeerd mag worden.

Percentage scholen in (ver)gevorderd stadium van computergebruik volgens management en leraren Bron: 4 in Balans / 2008 / Kennisnet

leraren

management

100

80

60

40

07/08

06/07

05/06

04/05

03/04

20 02/03

Open leermateriaal wordt gemaakt door docenten, scholengroepen, vakontwikkelgroepen en gesubsidieerde initiatieven voor leermateriaalontwikkeling.

Open leermaterialenbank VO

5


‘Het gebruik van digitaal leermateriaal is onlosmakelijk verbonden met ons onderwijs. Dit jaar zijn we gestart met netbooks voor onze eersteklassers in het vmbo en volgend jaar voor 300 mavo/havo-leerlingen. Docenten zijn enthousiast, maken en arrangeren materiaal. Het gaat om inspirerend leren van docenten en leerlingen.’ Flip Boer, algemeen directeur Oranje Nassau College / Zoetermeer

Wikiwijs: de vindplek van het open leermateriaal voor het VO Voorwaarde voor gebruik is dat docenten kúnnen beschikken over gedigitaliseerd leermateriaal, bij voorkeur op één centrale plek; www.wikiwijs.nl/vo-content biedt die centrale plaats. De eerste versie van Wikiwijs is vanaf 14 december 2009 in de lucht. Wikwijs is een initiatief van het ministerie van OC&W. Het is het platform waar leraren van álle sectoren kennis over en ervaringen met open leermateriaal kunnen uitwisselen en zo nodig, professionele ondersteuning vinden. Kennisnet en Open Universiteit zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van Wikiwijs.

6

Open leermaterialenbank VO

De VO-raad heeft met Wikiwijs afspraken gemaakt over de regie van het leermateriaal van het voortgezet onderwijs. Dit houdt in dat binnen Wikiwijs de VO-raad verantwoordelijk is voor de realisatie van VO-content, het onderdeel binnen Wikiwijs dat het leermateriaal voor het VO bevat. Doel van VO-content is dat de beschikbaarheid van open digitale leermaterialen in het voortgezet onderwijs toeneemt tot deze volledig kerndoel- en eindtermdekkend is in 2012, van praktijkonderwijs tot en met gymnasium. Dan is er leermateriaal te vinden voor circa 20.000 uur onderwijstijd.


10 voordelen van VO-content Vindbaar

ĂŠĂŠn vindplaats voor digitaal open leermateriaal voor het voortgezet onderwijs.

Auteursrechten

van materiaal op VO-content is bekend hoe dit mag worden gebruikt.

Kwaliteit

geplaatst materiaal voldoet aan alle gestelde eisen. Het is doorzoekbaar en rubriceerbaar op bijvoorbeeld schoolsoort, vak, leerjaar en trefwoord

Maatwerk

materiaal op VO-content is naar vorm en inhoud geschikt om maatwerk te leveren aan leerlingen die extra hulp nodig hebben of excelleren

Professionalisering

docenten kunnen zelf materiaal plaatsen of bewerken en op die manier hun professionaliteit vergroten

Bruikbaar

het materiaal is in te passen in ĂŠlke elektronische leeromgeving

Eigenheid medium

digitaal materiaal maakt interactieve, moderne leswijzen mogelijk, zoals het gebruik van animaties, muziek- en beeldfragmenten en toets- en oefenstof

Leermiddelenbeleid

met kwalitatief goed gedigitaliseerd leermateriaal wordt de ideale mix bepaald tussen digitaal en / of folio materiaal, open of gesloten materiaal

Leerplan

materiaal van VO-content kan net als lesmethoden van uitgeverijen in een leerlijn worden geplaatst

Tijd en plaatsgebonden leren

VO-content maakt leren mogelijk buiten vaste lestijden en leslokaal

Open leermaterialenbank VO

7


窶連ls leerlingen niet uit hun mobieltje komen dan vragen ze het elkaar. Of zoeken het op internet. Iedereen maakt gebruik van digitale middelen om samen te werken en te leren. Het is de alledaagse, en dus natuurlijke vorm van leren geworden. In de lerarenopleiding leren studenten dit digitale leren te gebruiken in hun lessen. En het alledaagse van internet te gebruiken voor digitale leerarrangementen. Elke beginnende leraar kan

Alles staat of valt met de kwaliteit! Digitaal materiaal moet natuurlijk aan dezelfde kwaliteitseisen voldoen als de papieren lesmethoden maar kent ook een aantal specifieke eisen. Zo is gebruiksgemak; goede rubricering en metadatering (toevoegen van steekwoorden) van het materiaal essentieel. Het Innovatieplatform-VO gaat zorgen dat dit gebeurt.

Ontwikkeling van het gemiddeld percentage leraren dat bij lesgeven gebruik maakt van computer, volgens het management. Bron: TNS NIPO / 2003 - 2009

ontwikkeling

verwachting

100

80

60

40

Open leermaterialenbank VO

2012

2011

2010

2009

2008

2007

Noot: Verwachte ontwikkelingen voor 2010-2012, gebaseerd op verwachtingen van het management in basisonderwijs en voortgezet onderwijs.

8

2006

2005

2004

20

2003

SLO, de landelijke stichting voor leerplanontwikkeling, ontwikkelt in opdracht van de VO-raad een systeem van kwaliteitszorg voor het materiaal dat in VO-content wordt geplaatst. Daarnaast reflecteren groepen gebruikers op het materiaal en kunnen individuele gebruikers zelf ook het materiaal waarderen.


werken met webquest, bloggen of videoclips, als leerarrangement en aanvulling op de les of als huiswerk. Leraren in opleiding worden nu opgeleid om computers en digitaal leren in hun onderwijs te gebruiken; tegelijkertijd ervaren zij tijdens stages dat de huidige leerlingen al meer digitaal leren dan zij.’ Harry van den Berg, lerarenopleider en opleidingscoördinator aardrijkskunde / HAN-ILS Nijmegen

Wie werken mee aan de (verdere) ontwikkeling van VO-content? Een verdere ontwikkeling van de Open leermaterialenbank vereist blijvende aandacht voor de kwaliteit van het materiaal, voor professionalisering van docenten, voor ict infrastructuur en voor leermiddelenbeleid. Dit kan alleen goed en betaalbaar gerealiseerd worden als álle scholen het belang en voordeel ervan inzien.

Daarnaast heeft de VO-raad het initiatief genomen om samen met de landelijke pedagogische centra, de collectieaanbieders, Kennisnet, SLO en Wikiwijs een structuur voor competentievergroting te ontwikkelen waar iedereen op school voordeel bij heeft. Met de lerarenopleidingen zorgen we ervoor dat toekomstige docenten leren werken met gedigitaliseerd leermateriaal.

Met Kennisnet wordt nu de technische aansluiting van collecties gerealiseerd. Met SLO wordt het kwaliteitszorgsysteem ontwikkeld. Met Wikiwijs wordt verder gewerkt aan verbetering van de infrastructuur.

Open leermaterialenbank VO

9


Word ook lid van VO-content Met het maken van digitaal lesmateriaal zijn we er niet, al is dat materiaal nog zo goed. Er zijn allerlei randvoorwaarden die het succes bepalen zoals vindbaarheid, technische bruikbaarheid, ebruiksvriendelijkheid, veiligheid en kwaliteit. Het begin is er, maar juist nu al onze partners in de startblokken staan om de bank verder te ontwikkelen. komt het erop aan. Wat willen we in 2012 minimaal hebben bereikt?

10

Open leermaterialenbank VO

R Dat er digitaal materiaal op ĂŠĂŠn plaats te vinden is dat alle kerndoelen en eindtermen dekt Dat alle docenten de meerwaarde R en bruikbaarheid ervan inzien R Dat de kwaliteit zĂł goed is dat docenten er direct mee aan de slag kunnen R Dat het gebruikersvriendelijk is voor zowel collectie-aanbieders als gebruikers R Dat de bank technisch goed werkt R Dat de veiligheid gegarandeerd is R Dat scholen ondersteund worden bij het implementeren van digitaal leermateriaal in het onderwijs


‘Digitalisering van leermateriaal is voor docenten die zich willen richten op het ontwikkelen van leermateriaal de kans van de toekomst. Over 5 jaar zal digitaal leermateriaal voor ieder leerling en docent in het VO in Nederland de gewoonste zaak van de wereld zijn.’ Leo van Beek, bestuursvoorzitter Quadraam

Dat kan alleen met de (financiële) steun van alle scholen in het voortgezet onderwijs. 150 Scholen zijn al lid van het Innovatieplatform-VO. Doet u ook mee?

Ondersteun dit initiatief van scholen door de bijgevoegde antwoordkaart in te vullen en terug te sturen naar de VO-raad. U kunt zich ook direct inschrijven door te gaan naar www.vo-raad.nl/inschrijven-bij-ip-vo.

Het lidmaatschapsgeld voor een school bedraagt € 2000,- per jaar. Met deze bijdrage willen we de aanloopkosten financieren voor de realisatie van de bank tot en met 2012. Als de bank in 2012 staat dan betaalt elke school een klein bedrag per leerling voor actualisatie, onderhoud en kwaliteitszorg.

Open leermaterialenbank VO

11


project Innovatieplatform-VO Postbus 8282, 3503 RG Utrecht / T 030 232 48 00, F 030 232 48 48 ???@vo-raad.nl / www.vo-raad.nl/projecten/innovatieplatform-vo

project Innovatieplatform-VO


Publicatie IP-VO